by bɨ suffix
ы
…używany do tworzenia trybu przypuszczającego

drom drɔ̃m suffix
дром
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drogą, torem, biegiem, wyścigiem

ek ɛk suffix
ик ок
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego

fagia ˈfaɟja suffix
фагия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
фил
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
филия
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

graf suffix
граф
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający osobę zajmującą się dziedziną określoną przez pierwszy człon
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający przedmiot związany z pisaniem, zapisem, opisywaniem czegoś

grafia suffix
графия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

ista suffix
ист
tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

izm ism̥ suffix
изм
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

ka ka suffix
ка
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju żeńskiego
ка ша
tworzy rzeczowniki rodzaju żeńskiego

letni ˈlɛtʲɲi suffix
летний
… dotyczący lat

log lɔk suffix
лог
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką

logia ˈlɔɟja suffix
логия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

metria ˈmɛtrʲja suffix
метрия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mierzeniem

nauta ˈnawta suffix
навт
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń

nik suffix
ник
…tworzący męską formę nazwy zawodu, profesji
…tworzący nazwę osoby o jakichś cechach lub przypadłości

o- suffix
е- о-
…tworzący złożenia przymiotnikowe
…tworzący złożenia rzeczownikowe

onim ˈɔ̃ɲĩm suffix
оним
ostatni człon wyrazów złożonych mający znaczenie: nazwa, imię, wyraz

ość ɔɕʨ̑ suffix
ость
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną

sk suffix
ск
… tworzący nazwę miejscowości

skop skɔp suffix
скоп
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania

terapia tɛˈrapʲja suffix
терапия
(medycyna, medyczny) ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sposobem leczenia

zaur suffix
завр
…tworzący wyrazy oznaczające jaszczurkę lub szerzej gada

ę suffix
у ю
…tworząca biernik liczby pojedynczej rzeczowników zakończonych na -a
…tworząca pierwszą osobę liczby pojedynczej czasu teraźniejszego i przyszłego prostego czasowników

ę suffix
онок ёнок
…tworzący nazwy istot niedorosłych

ż ʃ ʒ suffix
ка
partykuła, wzmacniająca konstrukcje z czasownikami w trybie rozkazującym lub w zdaniach pytających

A-dur ˈa‿dur n
ля мажор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami);

AA a‿ˈː acronym
АА
= Anonimowi Alkoholicy;

ABC a‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ n
азы основа
podstawy czegoś

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
АБС
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

AIDS ɛjts n
СПИД
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej;

AK a‿ˈka acronym
АК автомат Калашникова
= (wojskowość, wojskowy) automat Kałasznikowa;

APŚ acronym
АЧС
= (weterynaria, weterynaryjny) afrykański pomór świń

ASF acronym
АЧС
= (weterynaria, weterynaryjny) APŚ, afrykański pomór świń

Aalen pn
Ален
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Aare pn
Ааре
(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Аарон
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Aaronowy possessiveAdjective
Ааронов ааронов аароновский
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) taki, który należy do Aarona

Aba ˈaba pn
Аба
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie kemerowskim Rosji, lewy dopływ Tomu w dorzeczu Obu

Abacki pn
Абатский Абатское
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, nad Iszymem;

Abadan aˈbadãn pn
Абадан
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Iranie;

Abakan aˈbakãn pn
Абакан
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji;

Abaza aˈbaza pn
Абаза
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan;

Abchaz ˈapxas n
абхаз абхазец
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Абхазия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abchazka apˈxaska n
абхазка
mieszkanka Abchazji

Abdiasz pn
Авдий
(biblijny) postać biblijna, prorok;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Абдон Авдон
imię męskie;

Abdul pn
Абдул
imię męskie

Abel ˈabɛl pn
Авель
imię męskie;

Aberdeen pn
Абердин Эбердин
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Абиджан
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abigail pn
Авигея
imię żeńskie;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Абиссиния
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
абиссинка
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
абиссинец
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Abraham abˈraxãm pn
Авраам
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abruzja abˈruzʲja pn
Абруццо
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Absalom apˈsalɔ̃m pn
Авессалом
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Абу-Даби
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Abudża aˈbuʤ̑a pn
Абуджа
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii;

Abundiusz pn
Авундий
imię męskie

Abwehra abˈvɛra pn
Абвер
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Acapulco ˌakaˈpulkɔ pn
Акапулько Акапулько-де-Хуарес
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku;

Achalciche pn
Ахалцихе
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Ахилл Ахиллес
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Ахиллес
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 588;

Achitofel ˌaxʲiˈtɔfɛl pn
Ахитофел
(biblijny) postać biblijna, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma;

Achtuba pn
Ахтуба
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Aczyńsk pn
Ачинск
(geografia, geograficzny) miasto w syberyjskiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Czułymem;

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
Доха
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

Ada ˈada pn
Ада
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 523;
(zdrobniale) Adelajda, Adela, Adelina, Adriana, Adrianna
imię żeńskie;

Adam ˈadãm pn
Адам
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adamawa ˌadãˈmava pn
Адамава
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce;

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
Аддис-Абеба
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

Adela aˈdɛla pn
Адела
imię żeńskie;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Аделаида
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Adelina ˌadɛˈlʲĩna pn
Аделина
imię żeńskie;

Aden ˈadɛ̃n pn
Аден
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adolf ˈadɔlf pn
Адольф
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Адонис
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adria ˈadrʲja pn
Адрия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, położone między dolnym Padem i Adygą; w starożytności ważny port morski;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Адриан
imię męskie;

Adriana aˈdrʲjãna pn
Адриана
imię żeńskie;

Adrianna aˈdrʲjãnːa pn
Адрианна
imię żeńskie;

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
Адриатика
(zobacz) Morze Adriatyckie

Adygeja pn
Адыгея
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop

Adygejczyk n
адыгеец
członek narodu Adygejczyków

Adygejka n
адыгейка
(etnografia, etnograficzny) członkini narodu Adygejczyków

Adygejsk pn
Адыгейск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei;

Adźwa pn
Адзьва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Usy w dorzeczu Peczory

Adżar n
аджарец
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Adżarii

Adżaria pn
Аджария
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Adżarka n
аджарка
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Adżarii

Adżarska Republika Autonomiczna pn
Аджарская Автономная Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) (oficjalnie) Adżaria (nazwa oficjalna)

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Афганистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
афганка
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
афганец
obywatel Afganistanu

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Афродита
(mitologia grecka) bogini miłości;
imię żeńskie;

Afryka ˈafrɨka pn
Африка
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Południowa pn
Южная Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
африканец
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
африканка
mieszkanka Afryki

Agadir pn
Агадир
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Oceanem Atlantyckim;

Agamemnon ˌaɡãˈmɛ̃mnɔ̃n pn
Агамемнон
(mitologia grecka) mityczny władca Myken;

Agan pn
Аган
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, lewy dopływ rzeki Tromjogan;

Agapit pn
Агапит
imię męskie;

Agata aˈɡata pn
Агата Агафия
imię żeńskie;

Agaton pn
Агафон
imię męskie;

Aggeusz pn
Аггей
imię męskie;

Aginskoje pn
Агинское
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Aglaja aɡˈlaja pn
Аглая
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 47;
(mitologia grecka) córka Mantineosa, żona Abasa, matka Akrizjosa i Projtosa
(mitologia grecka) jedna z Charyt;
(mitologia grecka) jedna z nimf, matka Nireusa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Агнесса Агнес
imię żeńskie;

Agrykola ˌaɡrɨˈkɔla pn
Агрикола
imię męskie;

Agrypina ˌaɡrɨˈpʲĩna pn
Агриппина
imię żeńskie;

Agryppa aˈɡrɨpːa pn
Агриппа
imię męskie;

Agryz pn
Агрыз
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż;

Agłona pn
Аглона
(geografia, geograficzny) wieś na Łotwie, w Łatgalii, w gminie Agłona;

Ahura Mazda aˈxura ˈmazda pn
Ахура-Мазда
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ormuzd, Bóg stworzyciel, najwyższe bóstwo w mazdaizmie i zaratusztrianizmie

Ahwaz pn
Ахваз
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan;

Aisne pn
Эна
(geografia, geograficzny) (administracja) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, lewy dopływ rzeki Oise;

Aj pn
Ай
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim;
Эйе
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Akadia aˈkadʲja pn
Акадия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

Akra ˈakra pn
Аккра
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Аксу
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwilon aˈkfʲilɔ̃n pn
Аквилон
(mitologia rzymska) bóg wiatru północnego, utożsamiany z greckim Boreaszem;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Аквитания
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Аахен Ахен
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Hilla pn
Эль-Хилла
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla;

Alabama ˌalaˈbãma pn
Алабама
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Alan ˈalãn pn
Алан
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia Alanów (przodek Osetyńca)
imię męskie;

Alaska aˈlaska pn
Аляска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Alaskanin n
аляскинец
mieszkaniec Alaski

Albania alˈbãɲja pn
Албания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
албанка
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
албанец
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Альберт
imię męskie;

Alberta alˈbɛrta pn
Альберта
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
imię żeńskie;

Albin ˈalbʲĩn pn
Альбин
imię męskie;

Albina pn
Альбина
imię żeńskie;

Alcybiades pn
Алкивиад Алькивиад
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg;
imię męskie

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Альдебаран
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Aldona alˈdɔ̃na pn
Алдона Альдона
imię żeńskie;

Alej pn
Алей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Alejsk pn
Алейск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Александр
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Александра
imię żeńskie;
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Александрия
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleksandrowicz pn
Александрович
(historia, historyczny, historycznie) syn Aleksandra

Aleksandrowsk pn
Александровск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie ługańskim;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kraju Permskim Rosji

Aleksandrowsk Sachaliński pn
Александровск-Сахалинский
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie sachalińskim, nad Cieśniną Tatarską;

Aleksandrów Kujawski ˌalɛˈksãndruf kuˈjafsʲci pn
Александрув-Куявский
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Aleksja aˈlɛksʲja pn
Алексия
imię żeńskie;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Алексей Алексий
imię męskie;

Alençon pn
Алансон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii;

Aleuta n
алеут
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Aleutka n
алеутка
(etnografia, etnograficzny) rdzenna mieszkanka obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Aleuty pn
Алеутские острова
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Альфонс
imię męskie;

Alfred ˈalfrɛt pn
Альфред
imię męskie;

Alfreda alfˈrɛda pn
Альфреда
imię żeńskie;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Алжир
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
алжирец
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Алжир
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
алжирка
obywatelka Algierii

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Алжирская Народная Демократическая Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii

Ali Baba pn
Али-Баба
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać;

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Алиса
imię żeńskie;

Alina aˈlʲĩna pn
Алина
imię żeńskie;

Alkantara pn
Алькантара
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Alkibiades pn
Алкивиад Алькивиад
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg;
imię męskie

Allah ˈalːax pn
Аллах
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
Алоиз
imię męskie;

Alpuhara pn
Альпухарры
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) górzysta kraina w południowej Hiszpanii, stanowiąca część Andaluzji, odizolowana pasmami górskimi od reszty Półwyspu Iberyjskiego;

Alpy ˈalpɨ pn
Альпы
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alpy Algawskie pn
Алльгойские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Bawarskich, położone w Austrii (Przedarulania i Tyrol) oraz Niemczech (Bawaria);

Alpy Bawarskie pn
Баварские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych;

Alpy Berchtesgadeńskie pn
Берхтесгаденские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Salzburskich, w Północnych Alpach Wapiennych;

Alpy Berneńskie pn
Бернские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii;

Alpy Centralne pn
Центральные Восточные Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich;

Alpy Glarneńskie pn
Гларнские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri;

Alpy Graickie pn
Грайские Альпы
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na granicy Francji i Włoch;

Alpy Górnej Prowansji pn
Альпы Верхнего Прованса
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Lepontyńskie pn
Лепонтинские Альпы
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech;

Alpy Nadmorskie pn
Приморские Альпы
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alpy Pennińskie pn
Пеннинские Альпы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alpach Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii;

Alpy Prowansalskie pn
Прованские Альпы
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich położona w południowej ich części, na terytorium Francji, na północny zachód od wybrzeży Morza Liguryjskiego;

Alpy Retyckie pn
Ретийские Альпы
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ;

Alpy Salzburskie pn
Зальцбургские Альпы
(geografia, geograficzny) grupa górska, część Północnych Alp Wapiennych w Austrii i Niemczech;

Alpy Wysokie pn
Верхние Альпы
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże;

Alwernia alˈvɛrʲɲa pn
Альверня
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Эльзас
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
эльзасец
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Alzatka alˈzatka n
эльзаска
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Amadeusz ˌãmaˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Амадей
imię męskie;

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
Амазония
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Амазонка
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;
амазонка
(mitologia grecka) członkini plemienia wojowniczych kobiet;

Ambrozja ãmˈbrɔzʲja pn
Амвросия
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Амвросий
imię męskie;

Amelia ãˈmɛlʲja pn
Амелия
imię żeńskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южная Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Америка
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Латинская Америка
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
Центральная Америка
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
американец
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
американка
obywatelka Stanów Zjednoczonych
mieszkanka kontynentu amerykańskiego

Amga pn
Амга
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amguń pn
Амгунь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji, na terenie Kraju Chabarowskiego, lewostronny dopływ Amuru;

Amiens pn
Амьен
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma;

Amman ˈãmːãn pn
Амман
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amos ˈãmɔs pn
Амос
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Амударья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Амур
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Amursk pn
Амурск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Kraju Chabarowskim, nad Amurem;

An-Nadżaf pn
Эн-Наджаф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat;

Anabar pn
Анабар
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji, uchodząca w postaci estuarium do Zatoki Anabarskiej na Morzu Łaptiewów;

Anadyr ãˈnadɨr pn
Анадырь
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Czukockiego Okręgu Autonomicznego;
(geografia, geograficzny) rzeka na Czukotce;

Anaklet pn
Анаклет
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Anansi pn
Ананси
(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anapa pn
Анапа
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Анастасия
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Анастасий
imię męskie;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Анатолия Малая Азия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Андалузия Андалусия
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andaluzyjczyk ˌãndaluˈzɨjʧ̑ɨk n
андалузец
mieszkaniec Andaluzji

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
андалузка
mieszkanka Andaluzji

Andegawenia pn
Анжу
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary;

Andiżan pn
Андижан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu;

Andoma pn
Андома
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie wołogodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Onega

Andora ãnˈdɔra pn
Андорра
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andrea ãnˈdrɛa pn
Андрея
imię żeńskie w kilku językach;
Андрей
imię męskie

Andromacha pn
Андромаха
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Андромеда
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andruszowo pn
Андрусово
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, znana z podpisanego w niej w 1667 roku rozejmu;

Andruszówka pn
Андрушёвка
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu andruszowskiego;

Andrychów ãnˈdrɨxuf pn
Андрыхув
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Андрей
imię męskie;

Andrzeja ãnˈḍʒɛja pn
Андрея
imię żeńskie;

Andy ˈãndɨ pn
Анды
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Анета
imię żeńskie;

Angara pn
Ангара
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angarsk pn
Ангарск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą;

Angela pn
Ангела
(Górny Śląsk) imię żeńskie Aniela

Angelika pn
Анжелика Ангелика
imię żeńskie;

Angers pn
Анже
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
англичанка
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Англия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
англичанин
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Ангола
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
анголец
obywatel Angoli

Anguilla pn
Ангилья
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Anicet pn
Аникет
imię męskie;

Anioł ˈãɲɔw pn
Ангел
imię męskie;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
ангел-хранитель
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Aniuj pn
Анюй
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Aniza pn
Энс
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii, prawy dopływ Dunaju;

Ankara ãŋˈkara pn
Анкара
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Ankona pn
Анкона
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Анна
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Annapurna pn
Аннапурна
(geografia, geograficzny) położony w Himalajach dziesiąty pod względem wysokości szczyt na Ziemi;

Annopol ãnˈːɔpɔl pn
Аннополь
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Polsce;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Антананариву
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Антарес
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Антарктида Антарктика
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Антарктика
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Anteros pn
Антер Анфир
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;
Антерос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą;

Antifa pn
Антифа
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Антигуа и Барбуда Анти́гуа и Барбу́да
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antioch ˈãntʲjɔx pn
Антиох
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Antiochia pn
Антакья
(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;
Антиохия
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa szeregu miast na świecie;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Антон Антоний
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Антония
imię żeńskie;

Antonin pn
Антонин
imię męskie
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w Polsce

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
Антонина
imię żeńskie;

Antoniusz pn
Антоний
imię męskie;

Antonówka pn
Антоновка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierzeckim obwodu rówieńskiego, siedziba gminy w II RP;

Antopol pn
Антополь
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie rówieńskim obwodu rówieńskiego;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Антверпен
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Нидерландские Антильские острова
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Anzelm ˈãw̃zɛlm pn
Ансельм
imię męskie;

Anżero-Sudżeńsk pn
Анжеро-Судженск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Aosta aˈɔsta pn
Аоста
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apatyty pn
Апатиты
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Апеннины Апеннинские горы
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apia ˈapʲja pn
Апиа
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Аполлон
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1862;

Apolonia ˌapɔˈlɔ̃ɲja pn
Аполлония
imię żeńskie;

Apoloniusz ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ pn
Аполлоний
imię męskie;

Apostołowo pn
Апостолово
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie dniepropietrowskim;

Appenzell Innerrhoden pn
Аппенцелль-Иннерроден
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w północno-wschodniej części Szwajcarii;

Apulia pn
Апулия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Apulijczyk n
апулиец
mieszkaniec Apulii

Arab ˈarap n
араб
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Саудовская Аравия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
арабка
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Arabska Republika Egiptu pn
Арабская Республика Египет
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu

Arad pn
Арад
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana;

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Арагон
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Aragonka n
арагонка
mieszkanka Aragonii

Aragończyk n
арагонец
mieszkaniec Aragonii

Aragwi pn
Арагви
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury;

Arak pn
Эрак
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros;

Araks pn
Аракс
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury;

Aramejczyk ˌarãˈmɛjʧ̑ɨk n
арамеец
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.;

Aramejka ˌarãˈmɛjka n
арамейка
przedstawicielka ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.

Ararat aˈrarat pn
Арарат
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Arcach pn
Арцах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Архангельск
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Архимед
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Archipelag Malajski pn
Малайский архипелаг
(geografia, geograficzny) największy archipelag na Ziemi znajdujący się między Azją Południowo-Wschodnią a Australią;

Archipelag Sundajski pn
Зондские острова
(geografia, geograficzny) grupa wysp położona między południowo-wschodnią Azją a Australią, wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Ardeny pn
Арденны
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu;

Ardżesz pn
Арджеш
(geografia, geograficzny) rzeka w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Ares ˈarɛs pn
Арес
(mitologia grecka) bóg wojny;
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, w prowincji A Coruña;

Arezzo pn
Ареццо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Arezzo (1.2);

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Аргентина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argolida pn
Арголида
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;

Argos pn
Аргос А́ргос
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;

Argowia arˈɡɔvʲja pn
Аргау Ааргау
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii

Argun pn
Аргунь
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach i Rosji, łącząc się z Szyłką tworzy Amur;

Ariadna arʲˈjadna pn
Ариадна
imię żeńskie;

Ariel ˈarʲjɛl pn
Ариил
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z biblijnych aniołów;
imię męskie;
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu
Ариэль
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana;
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ari’el;
imię żeńskie;

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Аризона
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arka Przymierza pn
Ковчег Завета
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu;

Arkadia arˈkadʲja pn
Аркадия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim
(przenośnie, przenośnia) (poetycki, poetycko) fikcyjna kraina wiecznego szczęścia i beztroski

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
Аркадий
imię męskie;

Arkady arˈkadɨ pn
Аркадий
imię męskie;

Arkadyjczyk n
аркадянин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Arkadii

Arkadyjka n
аркадянка
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Arkadii

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Арканзас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny prawy dopływ Missisipi;

Arktyka ˈarktɨka pn
Арктика
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armawir pn
Армавир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Армения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armia Czerwona pn
Красная армия Рабоче-крестьянская Красная армия
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armia Krajowa ˈarmʲja kraˈjɔva pn
Армия Крайова
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) konspiracyjne siły zbrojne polskiego państwa podziemnego w okresie drugiej wojny światowej

Armoryka pn
Арморика Ареморика
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arnold ˈarnɔlt pn
Арнольд
imię męskie;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Арсен Арсений
imię męskie;

Artakserkses pn
Артаксеркс
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Artem pn
Артём
imię męskie

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Артемида
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Artiom pn
Артём
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku;
(geografia, geograficzny) osada w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim
rosyjskie imię męskie

Artiomowsk pn
Артёмовск
(geografia, geograficzny) Bachmut, miasto na Ukrainie, oficjalna nazwa w latach 1924−2016;

Artur ˈartur pn
Артур
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Аруба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Аристотель
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,
imię męskie

Arzamas pn
Арзамас
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim;

Arłamowska Wola pn
Арламовская Воля
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

Asbiest pn
Асбест
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu;

Askania Nowa pn
Аскания-Нова
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie czaplińskim obwodu chersońskiego;

Astana aˈstãna pn
Астана
(historia, historyczny, historycznie) stolica Kazachstanu;

Asteria aˈstɛrʲja pn
Астерия
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 658, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1908 r.;
(mitologia grecka) córka Teukrosa, syna Telamona
(mitologia grecka) jedna z córek Danaosa
(mitologia grecka) jedna z córek giganta Alkyoneusa
(mitologia grecka) matka Hekate; żona tytana Persesa oraz siostra Leto; córka Kojosa i Fojbe; jedna z tytanid drugiego pokolenia;
imię żeńskie;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Астрахань
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Астурия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna i prowincja Hiszpanii;

Asuan pn
Асуан
(geografia, geograficzny) miasto na południu Egiptu, na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie;

Asunción pn
Асунсьон
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

Asyria aˈsɨrʲja pn
Ассирия
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
ассириец
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię;
mieszkaniec Asyrii

Asyż ˈasɨʃ pn
Ассизи
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Umbrii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Ашхабад
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Aszura pn
Ашура
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

Atanazy pn
Афанасий
imię męskie;

Atena aˈtɛ̃na pn
Афина
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;
imię żeńskie; imię mitologiczne

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Афины
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
афинянин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten

Atlanta aˈtlãnta pn
Атланта
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia;

Atrek pn
Атрек
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie;

Attyka pn
Аттика
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Авгий
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Аугсбург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

August ˈawɡust pn
Август
imię męskie;

Augusta awˈɡusta pn
Августа
imię żeńskie;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Августин
imię męskie;

Augustyna ˌawɡuˈstɨ̃na pn
Августина
imię żeńskie;

Augustów awˈɡustuf pn
Августов
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Auksztota pn
Аукштайтия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie w dorzeczu górnego Niemna, kolebka państwa litewskiego;

Aurelia awˈrɛlʲja pn
Аврелия
imię żeńskie;

Aureliusz awˈrɛlʲjuʃ pn
Аврелий
imię męskie;

Austin pn
Остин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas;

Australia awˈstralʲja pn
Австралия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
австралиец
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
австралийка
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Австрия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
австриячка австрийка
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
австриец австрияк
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Autun pn
Отён
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii;

Awacza pn
Авача
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na półwyspie Kamczatka, uchodzi deltą do Zatoki Awaczyńskiej;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Авиньон
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azazel pn
Азазель
(biblijny) jeden z upadłych aniołów w mitologii hebrajskiej i muzułmańskiej;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Азербайджан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
азербайджанец
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
азербайджанка
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Азия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Малая Азия
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azjata aˈzʲjata n
азиат
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
азиатка
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Азорские острова
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Azow ˈazɔf pn
Азов
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Ałapajewsk pn
Алапаевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą;

Ałatau Kuźniecki pn
Кузнецкий Алатау
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na terytorium Rosji, w Syberii Południowej, pomiędzy rzekami Tomem a Białym Ijusem;

Ałatyr pn
Алатырь
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Czuwaszji, położone nad Ałatyrem (1.1);
(geografia, geograficzny) rzeka w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie niżnonowogrodzkim, Mordowii i Czuwaszji, lewy dopływ Sury;

Ałazeja pn
Алазея
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Ałczewsk pn
Алчевск
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-wschodniej Ukrainie, w obwodzie ługańskim;

Ałdan pn
Алдан
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Jakucji; ośrodek administracyjny ułusu ałdańskiego;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji we wschodniej Syberii, prawy dopływ Leny;

Ałmaty pn
Алма-Ата
(geografia, geograficzny) największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju;
Алматы
(geografia, geograficzny) największe miasto Kazachstanu, do 1997 stolica kraju

Ałtaj ˈawtaj pn
Алтай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) autonomiczna republika Federacji Rosyjskiej;
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

Ałtaj Kruszcowy pn
Рудный Алтай
(geografia, geograficzny) góry w południowo-zachodniej części Ałtaju, na terytorium Kazachstanu i Rosji;

Ałtaj Południowy pn
Южный Алтай
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowym Ałtaju, na ziemiach Kazachstanu, Rosji i Chin;

Ałtajczyk n
алтаец
mieszkaniec Ałtaju (Republiki Ałtaju)

Ałtajka n
алтайка
mieszkanka Ałtaju (Republiki Ałtaju)

Ałupka pn
Алупка
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Autonomicznej Krymu, nad Morzem Czarnym;

Ałuszta pn
Алушта
(geografia, geograficzny) miejscowość wypoczynkowa na Krymie;

BRICS acronym
БРИКС БРЮКИ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

BWP n
БМП
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
Баба-Яга
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Вавилон
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Вавилония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Babin pn
Бабин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie hoszczańskim obwodu rówieńskiego

Babina pn
Бабина
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Babol pn
Баболь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran;

Babuchów pn
Бабухов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankowskiego;

Bachmut pn
Бахмут
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Baczka pn
Бачка
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północnej Serbii i południowych Węgrzech, położona między Dunajem a Cisą;

Badenia pn
Баден
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Баден-Вюртемберг
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Багдад
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Baghlan pn
Баглан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie;

Bagrationowsk pn
Багратионовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Federacji Rosyjskiej;

Bahamczyk baˈxãmʧ̑ɨk n
багамец
obywatel Bahamów

Bahamka baˈxãmka n
багамка
obywatelka Bahamów

Bahamy baˈxãmɨ pn
Багамские Острова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
Багамские Острова Багамы
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Бахрейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bajdarata pn
Байдарата
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, uchodząca do Zatoki Bajdarackiej Morza Karskiego;

Bajkał ˈbajkaw pn
Байкал
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bajkonur pn
Байконур
(geografia, geograficzny) rosyjski kosmodrom na terenie Kazachstanu;

Bajkowce pn
Байковцы
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Bajonna pn
Байонна
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Francji;

Bakczysaraj pn
Бахчисарай
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baktria pn
Бактрия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baktryjczyk n
бактриец
mieszkaniec Baktrii

Baku ˈbaku pn
Баку
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Balaton baˈlatɔ̃n pn
Балатон
(geografia, geograficzny) jezioro na Nizinie Panońskiej, największe jezioro Węgier;

Balbina balˈbʲĩna pn
Бальбина
imię żeńskie;

Baldwin ˈbaldvʲĩn pn
Бальдвин
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Baltazar balˈtazar pn
Бальтазар
imię męskie;

Baltimore pn
Балтимор
(geografia, geograficzny) największe miasto stanu Maryland w Stanach Zjednoczonych;

Bamberg pn
Бамберг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii;

Bamian pn
Бамиан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz;

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
Банжул
(geografia, geograficzny) stolica Gambii;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Бангкок
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Бангладеш
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Banówka pn
Мамоновка
(geografia, geograficzny) niewielka rzeka w północnej Polsce i w Rosji (obwód kaliningradzki), uchodzi do Zalewu Wiślanego;

Barabińsk pn
Барабинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie nowosybirskim;

Baran ˈbarãn pn
Овен
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Агнец Божий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Baranówka pn
Барановка
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego;

Barańczyce pn
Барановцы
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie samborskim obwodu lwowskiego, siedziba gminy wiejskiej w II RP;

Barańczyce Małe pn
Малые Барановцы
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Barbados barˈbadɔs pn
Барбадос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbadosyjczyk n
барбадосец
obywatel Barbadosu

Barbara barˈbara pn
Варвара
imię żeńskie;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Барселона
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barcja pn
Бартия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, na wschodnim brzegu Łyny, zamieszkiwana w średniowieczu przez Bartów;

Barguzin pn
Баргузин
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Buriacji, uchodząca do jeziora Bajkał;

Bari bari pn
Бари
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii i prowincji Bari (1.2);

Barnaba barˈnaba pn
Варнава
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Барнаул
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Barnaułka pn
Барнаулка
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Barszczowice pn
Борщовичи
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Варфоломей Бартломей
imię męskie;

Baruch pn
Барух Варух
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barysz pn
Барыш
(geografia, geograficzny) wieś, a do II wojny światowej miasto, na Ukrainie, w rejonie buczackim obwodu tarnopolskiego;

Baryszówka pn
Барышевка
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie kijowskim, siedziba władz rejonu baryszowskiego, położone nad rzeką Trubiż;

Bask bask n
баск
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baskijka baˈsʲcijka n
басконка
(etnografia, etnograficzny) kobieta z ludu Basków, przedstawicielka narodu zamieszkującego tereny na pograniczu Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską

Baskonia baˈskɔ̃ɲja n
Баскония
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Kraju Basków

Basra pn
Басра
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab;

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
Бастер
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis;

Bastia pn
Бастия
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji;

Baszkaus pn
Башкаус
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, położona w Republice Ałtaju, dopływ Czułyszmanu

Baszkir n
башкир
członek narodu Baszkirów

Baszkiria pn
Башкирия
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Baszkirka n
башкирка
członkini narodu Baszkirów

Baszkortostan pn
Башкортостан
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Batman ˈbatmãn pn
Бэтмен
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny bohater filmów i komiksów;

Batumi pn
Батуми
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, na wybrzeżu Morza Czarnego;

Bawarczyk baˈvarʧ̑ɨk n
баварец
mieszkaniec Bawarii

Bawaria baˈvarʲja pn
Бавария Бава́рия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bawarka baˈvarka n
баварка
mieszkanka Bawarii

Baworów pn
Баворов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Bazalia pn
Базалия
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie teofipolskim obwodu chmielnickiego, nad rzeką Słucz;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Базель
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazylea-Miasto pn
Базель-Штадт
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazylea-Okręg ˌbazɨˈlɛa ˈɔkrɛ̃ŋk pn
Базель-Ланд Базель сельский
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton szwajcarski, powstały z podziału dawnego kantonu Bazylea;

Bazyli baˈzɨlʲi pn
Василий
imię męskie;

Bazylisa pn
Василина Василиса
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałakława pn
Балаклава
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;

Bałaszow pn
Балашов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior;

Bałaszycha pn
Балашиха
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Балканы
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałt bawt n
балт
(etnografia, etnograficzny) członek narodu lub dawnego plemienia, posługującego się jednym z języków bałtyckich;

Bałtyjsk pn
Балтийск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port morski w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, leżące po obu stronach Cieśniny Piławskiej;

Bałtyka bawˈtɨka pn
Балтика Фенносарматия
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Beata bɛˈata pn
Беата
imię żeńskie;

Beda pn
Беда
imię męskie;

Bednarów pn
Боднаров
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie kałuskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
бедуин
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Beduinka n
бедуинка
(etnografia, etnograficzny) członkini koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Бейрут
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Bekaa pn
Бекаа
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu;

Belebej pn
Белебей
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji;

Belfort pn
Бельфор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Belg bɛlk n
бельгиец
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Бельгия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
бельгийка
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Белград
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Белиз
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Beludżystan pn
Белуджистан
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Azji;

Bendery pn
Бендеры
(geografia, geograficzny) miasto w Naddniestrzu, separatystycznej części Mołdawii, port nad Dniestrem;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Бенедикт Венедикт
imię męskie;

Benedykta ˌbɛ̃nɛˈdɨkta pn
Бенедикта Венедикта
imię żeńskie;

Beneluks bɛ̃ˈnɛluks pn
Бенилюкс
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga;

Benewent pn
Беневенто
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2);

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Бенгалия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Вениамин
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Бенин Республика Бенин
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Beninka bɛ̃ˈɲĩŋka n
бенинка
obywatelka Beninu

Benińczyk bɛ̃ˈɲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
бенинец
obywatel Beninu

Benon ˈbɛ̃nɔ̃n pn
Бен Бено Бенон
imię męskie;

Berber ˈbɛrbɛr n
бербер
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Berberyjka ˌbɛrbɛˈrɨjka n
берберка
(etnografia, etnograficzny) członkini ludu Berberów

Berdiańsk pn
Бердянск
(geografia, geograficzny) miasto i port nad Morzem Azowskim, położony na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Berdyczów bɛrˈdɨʧ̑uf pn
Бердичев
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim;

Berehowo pn
Берегово
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Beresteczko pn
Берестечко
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem;

Berezowica Wielka pn
Великая Березовица
(administracja) (geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy;

Berezyna pn
Березина
(geografia, geograficzny) rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dniepru;
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Białorusi, prawy dopływ Niemna;
Березино
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi w obwodzie mińskim;

Berezów pn
Берёзовое
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie rokitnowskim obwodu rówieńskiego na Wołyniu, na Ukrainie;

Berezów Niżny pn
Нижний Березов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, położona nad rzeką Łuczką

Berezów Wyżny pn
Выжний Березов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy

Berezów Średni pn
Средний Березов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, w II RP siedziba gminy wiejskiej;

Berezówka pn
Березовка
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie odeskim Ukrainy, siedziba władz rejonu berezowskiego;

Bereściany pn
Берестяное
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kiwereckim obwodu wołyńskiego;

Bereście pn
Берестье
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w rejonie dąbrowickim obwodu rówieńskiego

Bereźne pn
Березно
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, siedziba rejonu berezieńskiego, położone nad rzeką Słuczą;

Bereźnica Królewska pn
Бережница
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie żydaczowskim;

Bereźwica pn
Берёзовка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dzisny;

Bereżce pn
Великие Бережцы
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie krzemienieckim;

Bereżki pn
Бережки
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie dąbrowskim obwodu rówieńskiego

Bergamo pn
Бергамо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berhomet pn
Берегомет
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie wyżnickim obwodu czerniowieckiego;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Берлин Берли́н
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Западный Берлин
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudczyk n
бермудец
mieszkaniec Bermudów

Bermudka n
бермудка
mieszkanka Bermudów

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Бермуды
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Bernard ˈbɛrnart pn
Бернард
imię męskie;

Bernardyn bɛrˈnardɨ̃n pn
Бернардин
imię męskie;

Bernenka n
бернка
mieszkanka kantonu Berno

Berneńczyk n
бернец
mieszkaniec kantonu Berno

Berno ˈbɛrnɔ pn
Берн
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Berta ˈbɛrta pn
Берта
imię żeńskie;

Berwianka pn
Бервенка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, na Grodzieńszczyźnie, prawy dopływ Pyranki

Besarabia pn
Бессарабия
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Beskidy pn
Бескиды
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych;

Betelgeza pn
Бетельгейзе
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;

Betesda pn
Вифезда
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Вифлеем
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bezleda pn
Резвая
(geografia, geograficzny) niewielka rzeka w północnej Polsce i w Rosji (obwód kaliningradzki)

Bełz pn
Белз
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, nad Sołokiją i Rzeczycą, do 1951 roku znajdowało się w granicach Polski;

Bhutan ˈbutãn pn
Бутан Бута́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Biała Cerkiew pn
Белая Церковь
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, największe w obwodzie kijowskim, stolica rejonu położona nad rzeką Roś;

Biała Cisa pn
Белая Тиса
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Karpatach Wschodnich na Ukrainie, łącząc się z Czarną Cisą tworzy Cisę;

Biała Krynica pn
Белая Криница
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, w rejonie rówieńskim;

Białaszów pn
Белашов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie zdołbuszowskim obwodu rówieńskiego

Białaszówka pn
Балашовка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie berezieńskim obwodu rówieńskiego

Białoberezka pn
Белоберёзка
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie wierchowińskim, w obwodzie iwanofrankiwskim Ukrainy;

Białobożnica pn
Белобожница
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Białogród nad Dniestrem pn
Белгород-Днестровский
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Ukrainie, położone nad Limanem Dniestru, w obwodzie odeskim;

Białogródka pn
Белогородка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie zasławskim obwodu chmielnickiego, położona nad rzeką Wydawą;

Białokrynica pn
Белокриница
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie krzemienieckim, położona nad rzeką Dziadowską Krynicą;
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie podhajeckim;

Białokurowicze pn
Белокоровичи
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie oleskim obwodu żytomierskiego, położona u źródeł rzeki Żerem

Białokurowicze Nowe pn
Новые Белокоровичи
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie olewskim obwodu żytomierskiego;

Białopole pn
Белополье
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy, w obwodzie sumskim, siedziba rejonu białopolskiego;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
белорус
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
белоруска
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Белоруссия Беларусь
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Białostocczanin ˌbʲjawɔstɔʦ̑ˈʧ̑ãɲĩn n
белостокец
mieszkaniec Białostocczyzny

Białowiż pn
Беловеж
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie rokitnickim obwodu rówieńskiego, położona nad rzeką Studenicą, niedaleko na wschód przebiegała granica II RP

Białozórka pn
Белозирка
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w rejonie łanowieckim obwodu tarnopolskiego;

Biały Czeremosz pn
Белый Черемош
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie w Karpatach Wschodnich, razem z Czarnym Czeremoszem tworząca rzekę Czeremosz;

Biały Kamień pn
Белый Камень
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w rejonie złoczowskim obwodu lwowskiego, położone na prawym brzegu rzeki Bug;

Białystok bʲjaˈwɨstɔk pn
Белосток
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
Бибиана
imię żeńskie;
Бибьяна
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Библия би́блия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Bidżan pn
Биджан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym, lewy dopływ Amuru

Biebrza pn
Бебжа
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi;

Biecz bʲjɛʧ̑ pn
Беч
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej Polsce, w województwie małopolskim;

Bielajewka pn
Беляевка
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie odeskim, siedziba władz rejonu bielajewskiego;

Bielce pn
Бельцы
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Mołdawii;

Bielin pn
Белин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kowelskim obwodu wołyńskiego;

Bielsk pn
Бельск
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie kotelewskim obwodu połtawskiego

Bielska Wola pn
Бельская Воля
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie włodzimierzeckim, obwodu rówieńskiego;

Bielsko ˈbʲjɛlskɔ pn
Белско
(geografia, geograficzny) dawniej miasto, a obecnie część Bielska-Białej;

Bielsko-Biała ˌbʲjɛlskɔ‿ˈbʲjawa pn
Бельско-Бяла
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Bieriezniki n
Березники
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;

Biesiedź pn
Беседь
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;

Bieszczady bʲjɛʃˈʧ̑adɨ pn
Бещады
(geografia, geograficzny) zachodnia część Beskidów Wschodnich;

Biesłan pn
Беслан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Osetii Północnej nad rzeką Terek;

Biełaja pn
Белая
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełgorod pn
Белгород
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;

Biełogorsk pn
Белогорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem;

Biełorieck pn
Белорецк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji;

Biełowo pn
Белово
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim;

Bieńkowa Wisznia pn
Вишня
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie gródeckim;

Bieżanice pn
Бежаницы
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie pskowskim, siedziba administracyjna rejonu bieżanickiego;

Bija pn
Бия
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji przepływająca przez Kraj Ałtajski i Republikę Ałtaju, wypływa z Jeziora Teleckiego; po połączeniu z Katunią tworzy rzekę Ob;

Bikin pn
Бикин
(geografia, geograficzny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, prawy dopływ Ussuri

Bilcze Złote pn
Бильче-Золотое
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie borszczowskim, położona nad rzeką Seret;

Bilicz pn
Беличи
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim, nad rzeką Jabłonką;

Bira pn
Бира
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, w Żydowskim Obwodzie Autonomicznym, lewy dopływ Amuru

Biriusa pn
Бирюса
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, po połączeniu z Czuną tworzy Tasiejewę;

Birma ˈbʲirma pn
Бирма
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birmanka bʲirˈmãŋka n
бирманка
obywatelka Mjanmy (Birmy)

Birmańczyk bʲirˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
бирманец
obywatel Mjanmy (Birmy)

Birmingham pn
Бирмингем
(geografia, geograficzny) miasto w Anglii, siedziba władz hrabstwa West Midlands;

Birobidżan pn
Биробиджан
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem;

Biskowice pn
Бисковичи
(geografia, geograficzny) wieś na zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie samborskim, położona nad rzeką Strwiąż;

Biszkek ˈbʲiʃkɛk pn
Бишкек
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;

Bitków pn
Бытков
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w rejonie nadwórniańskim obwodu iwanofrankiwskiego w południowo-zachodniej części Ukrainy, pomiędzy rzekami Bystrzycą Sołotwińską a Bystrzycą Nadwórniańską u przedproża pasma Gorganów;

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Византий
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;
Византия
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego

Bizerta pn
Бизерта
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym;

Biłgoraj bʲiwˈɡɔraj pn
Билгорай
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie lubelskim;

Biłka Królewska pn
Нижняя Белка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim, nad rzeczką Białką;

Biłka Szlachecka pn
Верхняя Белка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego, położona nad rzeczką Białką;

Blanka ˈblãnka pn
Бланка
imię żeńskie;

Bleżowo pn
Блажово
(geografia, geograficzny) wieś na północno-zachodniej Ukrainie, w rejonie rokicieńskim obwodu rówieńskiego, położona nad rzeką Stwihą

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Ближний Восток Бли́жний Восто́к
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Близнецы
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bobrowica pn
Бобровица
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie czernihowskim, siedziba władz rejonu bobrowickiego;

Bobryniec pn
Бобринец
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kirowohradzkim, siedziba władz rejonu bobrynieckiego;

Bochum ˈbɔxũm pn
Бохум
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec;

Boczanica pn
Бочаница
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie hoszczańskim, w obwodzie rówieńskim;

Boczków Wielki pn
Великий Бычков
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, w obwodzie zakarpackim, położone na prawym brzegu rzeki Cisy;

Bogarodzica n
Богородица
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogdan ˈbɔɡdãn pn
Богдан
imię męskie;

Bogdanówka pn
Богдановка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie podwołoczyskim obwodu tarnopolskiego;

Bogna ˈbɔɡna pn
Богна
imię żeńskie;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Богота
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Bogumił bɔˈɡũmʲiw pn
Богумил
imię męskie;

Bogumiła ˌbɔɡũˈmʲiwa pn
Богумила
imię żeńskie;

Bogurodzica n
Богородица
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu;

Bogusław bɔˈɡuswaf pn
Богуслав
imię męskie;

Bogusława ˌbɔɡuˈswava pn
Богуслава
imię żeńskie;

Boh bɔx pn
Южный Буг
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego;

Bohdaszów pn
Богдашев
(geografia, geograficzny) wieś na zachodniej Ukrainie, w rejonie zdołbunowskim obwodu rówieńskiego

Bohorodczany pn
Богородчаны
(geografia, geograficzny) rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Bohorodczany Stare pn
Старые Богородчаны
(geografia, geograficzny) wieś na południowo-zachodniej Ukrainie, w rejonie bohorodczańskim obwodu iwanofrankiwskiego, położona nad Bystrzycą;

Bohusze pn
Богуши
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie berezieńskim obwodu rówieńskiego

Bojanice pn
Бояничи
(geografia, geograficzny) wieś na zachodniej Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Bojaniec pn
Боянец
(geografia, geograficzny) wieś na zachodniej Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie żółkiewskim;

Boko Haram pn
Боко харам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigeryjska islamistyczna sekta bojówkarska domagająca się wprowadzenia szariatu;

Bokujma pn
Бокийма
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie młynowskim obwodu rówieńskiego, położona nad rzeką Ikwą;

Bolechowce pn
Болеховцы
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego

Bolechów pn
Болехов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Bolesław bɔˈlɛswaf pn
Болеслав
imię męskie;

Bolesława ˌbɔlɛˈswava pn
Болеслава
imię żeńskie;

Boliwariańska Republika Wenezueli pn
Боливарианская Республика Венесуэла
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wenezueli

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Боливия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Болонья
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolton pn
Болтон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii;

Bona ˈbɔ̃na pn
Бона
imię żeńskie;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Бонавентура
imię męskie;

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
Бонифаций Вонифатий
imię męskie;

Bonn bɔ̃n pn
Бонн
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Boratyn pn
Борятин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Bordżomi pn
Боржоми
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia;

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
Борей
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem;

Borki pn
Борки
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie lubieszowskim obwodu wołyńskiego

Borki Wielkie pn
Великие Борки
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Boroczyce pn
Борочиче
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie horochowskim obwodu wołyńskiego;

Borodzianka pn
Бородянка
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu borodziańskiego w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Zdwiż;

Borowicze pn
Боровичи
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;

Borszczów pn
Борщёв
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba administracyjna rejonu borszczowskiego;

Borszczówka pn
Борщовка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie łanowieckim obwodu tarnopolskiego;

Borszów pn
Борщов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie przemyślańskim obwodu lwowskiego;

Bortniki pn
Бортники
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rejonie żydaczowskim obwodu lwowskiego;

Boruchów pn
Борохов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kiwereckim obwodu wołyńskiego;

Borys ˈbɔrɨs pn
Борис
imię męskie;

Borysoglebsk pn
Борисоглебск
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim;

Boryspol pn
Борисполь
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Borysław pn
Борислав
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim, nad rzeką Tyśmienicą;

Borżawa pn
Боржава
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na ukraińskim Zakarpaciu, w dorzeczu Cisy;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Босфор
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Bosra pn
Босра
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Бостон
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botoszany pn
Ботошани
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w północnej części historycznej Mołdawii;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Ботсвана Республика Ботсвана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Botswanka bɔtsˈfãŋka n
ботсванка
obywatelka Botswany

Botswańczyk bɔtsˈfãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ботсванец
obywatel Botswany

Bouszów pn
Бовшев
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim;

Bołgrad pn
Болград
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;

Bołszowce pn
Большовцы
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Босния
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Босния и Герцеговина Бо́сния и Герцегови́на
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniaczka bɔɕˈɲaʧ̑ka n
боснийка
mieszkanka Bośni

Bośniak ˈbɔɕɲak n
босниец
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈʨ̑awɔ n
праздник тела Господня
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Рождество Рождество Христово
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Bożena bɔˈʒɛ̃na pn
Божена
imię żeńskie;

Bożydar bɔˈʒɨdar pn
Божидар
imię męskie;

Brack pn
Братск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad rzeką Angarą;

Bracław pn
Брацлав
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie niemirowskim, na prawym brzegu rzeki Boh;

Braiła pn
Брэила
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej części Rumunii, w okręgu Braiła (1.2), nad brzegiem Dunaju;

Brajłów pn
Браилов
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, położone przy ujściu rzeki Rów do Bohu;

Brandenburg ˈbrãndɛ̃nburk pn
Бранденбург
(geografia, geograficzny) (skrót, skrótowiec, skrótowo) Brandenburg an der Havel, miasto w Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia, położone nad rzeką Hawelą;

Brandenburgia pn
Бранденбург
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Братислава
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Бразилия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
бразилец
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
бразильянка
obywatelka Brazylii

Brazzaville pn
Браззавиль
(geografia, geograficzny) stolica Konga;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Бремен
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;

Bremerhaven pn
Бремерхафен
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Brescia pn
Брешиа
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, drugie pod względem wielkości miasto Lombardii; siedziba władz prowincji Brescia (1.2);

Brest brɛst pn
Брест
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania;

Bretania brɛˈtãɲja pn
Бретань
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Brian pn
Бриан
imię męskie;

Briańsk pn
Брянск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bristol ˈbrʲistɔl pn
Бристоль
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii;

Brno brnɔ pn
Брно
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
Бранислав Бронислав
imię męskie;

Bronisława ˌbrɔ̃ɲiˈswava pn
Бронислава
imię żeńskie;

Broszniów pn
Брошнев
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie rożniatowskim obwodu iwanofrankowskiego;

Bruchnal pn
Терновица
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, rejon jaworowski;

Bruksela bruˈksɛla pn
Брюссель
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Бруней
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Bryczany pn
Бричаны
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Mołdawii;

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
британец
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjka brɨˈtɨjka n
британка
obywatelka Wielkiej Brytanii

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Британские Виргинские острова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brzeg bʒɛk pn
Бжег
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce, w województwie opolskim;

Brzeszcze ˈbʒɛʃʧ̑ɛ pn
Бжеще
miasto w Polsce w województwie małopolskim;

Brzezina pn
Березина
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie mikołajowskim w obwodzie lwowskim;

Brześć pn
Брест
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Bród Kamienny pn
Каменный Брод
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie baranowskim obwodu żytomierskiego;

Buchara n
Бухара
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Buczacz pn
Бучач
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Будапешт
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Будда
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) budda Siakjamuni, założyciel buddyzmu

Budyłów pn
Будилов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego;

Budzanów pn
Буданов
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, położona nad rzeką Seret;

Budziak pn
Буджак
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
Баутцен
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Buenos Aires pn
Буэнос-Айрес
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Argentynie;
(geografia, geograficzny) jezioro w Argentynie;

Bug buk pn
Западный Буг
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi;

Bugulma pn
Бугульма
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie;

Bukowina pn
Буковина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię;

Bund bũnt pn
Бунд
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrótowa nazwa Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i Rosji;

Bur bur n
бур
(etnografia, etnograficzny) potomek kolonistów, głównie holenderskich, osiadłych w południowej Afryce;

Bureja pn
Бурея
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Бургенланд
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgundczyk n
бургундец
mieszkaniec Burgundii

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Бургундия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Burgundka n
бургундка
mieszkanka Burgundii

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Бурятия
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Buriat n
бурят
mieszkaniec Buriacji

Buriatka n
бурятка
mieszkanka Buriacji

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Буркина-Фасо Буркина Фасо
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Bursztyn pn
Бурштын
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, położone nad rzeką Gniłą Lipą;

Burundi buˈrũndʲi pn
Бурунди
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Busza pn
Буша
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie jampolskim, obwodu winnickiego, przy ujściu rzeki Buszy do Morachwy;

Buszehr pn
Бушир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską;

Butla pn
Битля
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim;

Bułat pn
Булат
imię męskie;

Bułgar ˈbuwɡar n
болгар болгарин
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Болгария
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
болгарка
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Bydgoszcz ˈbɨdɡɔʃʧ̑ pn
Быдгощ
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego;

Byk bɨk pn
Телец
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Bystrzyca pn
Бистрица
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie;
Быстрица
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Dniestru;

Bystrzyca Nadwórniańska pn
Быстрица-Надворнянская
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, wypływa z Gorganów, uchodzi do Bystrzycy;

Bystrzyca Sołotwińska pn
Быстрица-Солотвинская
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, wypływa z Gorganów, uchodzi do Bystrzycy;

Bytom ˈbɨtɔ̃m pn
Бытом
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Бывшая Югославская Республика Македония
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bzyp pn
Бзыбь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka w Abchazji, uchodzi do Morza Czarnego;

Bóbr bupr̥ pn
Бобр
(geografia, geograficzny) rzeka na Białorusi, lewy dopływ Berezyny;
Бобрава Бубр
(geografia, geograficzny) rzeka, lewy dopływ Odry;

Bóbrka pn
Бобрка
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na Podolu, nad Ługiem, w obwodzie lwowskim, w rejonie przemyślańskim;

Bóg buk n
Бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg jeden wie ˈbuc ˈjɛdɛ̃n ˈvʲjɛ idiom
бог его знает господь его знает одному богу известно
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

Bóg pomaga tym, co sami sobie pomagają ˈbuk pɔ̃ˈmaɡa ˈtɨ̃m ˈʦ̑ɔ ˈsãmʲi ˈsɔbʲjɛ ˌpɔ̃maˈɡajɔ̃w̃ proverb
на Бога надейся, а сам не плошай
jeśli chcesz coś osiągnąć, działaj, a nie bądź bierny; pomóż losowi, a nie tylko czekaj na mannę z nieba

Bóg raczy wiedzieć ˈbuk ˈraʧ̑ɨ ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ idiom
бог его знает господь его знает одному богу известно
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

Bąkowice pn
Буньковичи
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego Ukrainy, nad Strwiążem;

Błagowieszczeńsk pn
Благовещенск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Baszkirii;
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem;

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Власий Влас
imię męskie;

Błażów pn
Блажев
(geografia, geograficzny) wieś na zachodniej Ukrainie, w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Błozewka pn
Болозевка
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Strwiąża

Błudniki pn
Блюдники
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim, położona nad rzeką Łomnicą;

CD sʲi‿ˈdʲi ʦ̑ɛ‿ˈdɛ acronym
CD диск СИ-ДИ сиди
= (angielski) compact disc → płyta kompaktowa

CNC ʦ̑ɛ‿ɛ̃n‿ˈʦ̑ɛ acronym
ЧПУ
= (maszynoznawstwo) skomputeryzowane sterowanie numeryczne;
= (maszynoznawstwo) pracujący z wykorzystaniem skomputeryzowanego sterowania numerycznego

COBOL ˈkɔbɔl acronym
кобол
(informatyka, informatyczny) język programowania, stworzony pod koniec lat 50. XX wieku, przeznaczony do zastosowań przemysłowo-handlowych;

CV n
резюме
(urzędowy) (biurowość, biurowy) życiorys (zawodowy)

Cagliari pn
Кальяри
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, stolica autonomicznego regionu Sardynia;

Cambrai pn
Камбре
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France;

Cambridge pn
Кембридж
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej;

Canberra pn
Канберра
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Канны
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Каракас
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Cardiff ˈkardʲif pn
Кардифф
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii;

Carrara pn
Каррара
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania;

Carskie Sioło pn
Царское Село
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Puszkin;

Carycyn ʦ̑aˈrɨʦ̑ɨ̃n pn
Царицын
(historia, historyczny, historycznie) nazwa Wołgogradu do 1925 roku

Catanzaro pn
Катандзаро
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech, stolica regionu Kalabria i prowincji Catanzaro (1.2);

Cchinwali pn
Цхинвал
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji;

Cebrów pn
Цебров
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie zborowskim obwodu tarnopolskiego;

Cebłów pn
Цеблов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Cecora pn
Цуцора
(geografia, geograficzny) miejscowość w Rumunii, w okręgu Jassy;

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
Цецилия
imię żeńskie;

Cecyniówka pn
Цеценевка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie szumskim obwodu tarnopolskiego;

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
Цейлон
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Cejlończyk n
цейлонец
mieszkaniec Cejlonu

Celebes ʦ̑ɛˈlɛbɛs pn
Сулавеси
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Celejów pn
Целиев
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego;

Celestyn pn
Целестин
imię męskie;

Celestyna ˌʦ̑ɛlɛˈstɨ̃na pn
Целестина
imię żeńskie;

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
Келина Селина Целина
imię żeńskie;

Ceniawa pn
Ценява
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Ceniów pn
Ценёв
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego;

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
Центавр Кентавр
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Кербер
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Cezar n
Сезар
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa filmowej nagrody przyznawanej corocznie przez Francuską Akademię Sztuki i Techniki Filmowej
Цезарь
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj sałatki przyrządzonej głównie z sałaty rzymskiej, grzanek i parmezanu

Cezaria pn
Кезария Цезария
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
Кезарий Цезарий Цезарь
imię męskie;

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
КНР
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
Хабаровск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego;

Chajpudyra pn
Море-Ю Хайпудыра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Nienieckim Okręgu Autonomicznym Rosji, uchodzi do Zatoki Chajpudyrskiej Morza Peczorskiego

Chakas n
хакас
(etnografia, etnograficzny) członek tureckiego ludu zamieszkującego Chakasję i obwód kemerowski;

Chakasja pn
Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Chakaska n
хакаска
(etnografia, etnograficzny) członkini tureckiego ludu zamieszkującego Chakasję i obwód kemerowski

Chanka pn
Ханка
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chankendi pn
Ханкенди Ханкенды
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chantajka pn
Хантайка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
Ханты-Мансийск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Charków ˈxarkuf pn
Харьков
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Charlotte Amalie pn
Шарлотта-Амалия
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Dziewiczych Stanów Zjednoczonych;

Charon ˈxarɔ̃n pn
Харон
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;

Chartum ˈxartũm pn
Хартум
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Charybda pn
Харибда
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Chatanga pn
Хатанга
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, powstaje z połączenia Chety i Kotuja;

Chazar ˈxazar n
хозар
członek ludu koczowniczego pochodzenia tureckiego

Cheops pn
Хеопс
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Chersoń pn
Херсон
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Cherubin pn
Херувим
imię męskie;

Cheta pn
Хета
(geografia, geograficzny) rzeka w syberyjskiej części Rosji, łącząc się z Kotujem tworzy Chatangę;

Chewsuretia pn
Хевсурети
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji;

Chiang Mai pn
Чиангмай
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Tajlandii;

Chibiny pn
Хибины
(geografia, geograficzny) masyw górski, położony za północnym kołem podbiegunowym u nasady Półwyspu Kolskiego w północnej Rosji;

Chicago pn
Чикаго
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Чили
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
чилиец
obywatel Chile

Chilijka ʧ̑ʲiˈlʲijka n
чилийка
obywatelka Chile

Chinka ˈxʲĩŋka n
китаянка
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Китай
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chiwa pn
Хива
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej;

Chiłok pn
Хилок
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
китаец
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Китайская Народная Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chlebiczyn Leśny pn
Лесной Хлебичин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Chloe pn
Хлоя
imię żeńskie;

Chmielnik ˈxmʲjɛlʲɲik pn
Хмельник
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, siedziba rejonu chmielnickiego, w obwodzie winnickim

Chocim pn
Хотин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chocimierz pn
Хотимир
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, w rejonie tłumackim obwodu iwanofrankiwskiego;

Chodaczków Mały pn
Малый Ходачков
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Chodaczków Wielki pn
Великий Ходачков
(geografia, geograficzny)wieś na Ukrainie, w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego;

Chodorów pn
Ходоров
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w rejonie żydaczowskim obwódu lwowski;

Chodżent pn
Худжанд
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią;

Choj pn
Хой
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni;

Chopin pn
Шопен
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid

Chopior pn
Хопёр
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Donu;

Chor xɔr pn
Хор
(geografia, geograficzny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, dopływ rzeki Ussuri

Chorezm pn
Хорезм
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu;

Chorobrów pn
Хоробров
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim;

Chorog pn
Хорог
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż;

Chorostków pn
Хоростков
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Хорватия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
хорват
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
хорватка
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chorzów ˈxɔʒuf pn
Хожув
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim ;

Chorów pn
Хоров
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie ostrogskim obwodu rówieńskiego;

Choszczno ˈxɔʃʧ̑nɔ pn
Хощно
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Chołmogory pn
Холмогоры
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rosji europejskiej;

Chołojów pn
Узловое
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w rejonie radziechowskim obwodu lwowskiego;

Chronos pn
Хронос
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystian ˈxrɨstʲjãn pn
Кристиан Христиан
imię męskie;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chrystus Pan pn
Христос Господь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Jezus Chrystus

Chrystus zmartwychwstał interjection
Христос воскресе
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne pozdrowienie wielkanocne, używane głównie wśród prawosławnych

Chryzant pn
Хрисанф
imię męskie

Chryzogon pn
Хрисогон
imię męskie

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
Хризостом
imię męskie;

Chudan pn
Худан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na wschodniej Syberii w Rosji, lewy dopływ Udy

Chust pn
Хуст
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Chyrów pn
Хыров
(geografia, geograficzny) miasto w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego Ukrainy, położone nad Strwiążem;

Cieszyn ˈʨ̑ɛʃɨ̃n pn
Цешин
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Cieśnina Beringa pn
Берингов пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Gibraltarska pn
Гибралтарский пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;

Cieśnina Kerczeńska pn
Керченский пролив
(geografia, geograficzny) płytka cieśnina pomiędzy Półwyspem Kerczeńskim i Półwyspem Tamańskim, łącząca Morze Azowskie z Morzem Czarnym;

Cieśnina Mesyńska pn
Мессинский пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;

Cieśnina Piławska pn
Балтийский пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina między dwiema częściami Mierzei Wiślanej, łącząca Zalew Wiślany z wodami Morza Bałtyckiego;

Cisa pn
Тиса
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Europie, lewostronny dopływ Dunaju;

Cna pn
Цна
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodach riazańskim i tambowskim Rosji, prawy dopływ Mokszy
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie twerskim Rosji, uchodzi do jeziora Mstino

Colmar pn
Кольмар
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est;

Compiègne pn
Компьень
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych;

Cosenza pn
Козенца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Kalabrii, stolica prowincji Cosenza (1.2);

Cremona pn
Кремона
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, położone w Lombardii, na lewym brzegu Padu, stolica prowincji Cremona (1.2);

Cudnów pn
Чуднов
(geografia, geograficzny) miasto, stolica rejonu na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim na północy kraju, położone na skalistych brzegach rzeki Teterew;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
цыган
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
цыганка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cylicja pn
Киликия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cylma pn
Цильма
(geografia, geograficzny) rzeka w Republice Komi i obwodzie archangielskim Rosji, lewy dopływ Peczory

Cymlańsk pn
Цимлянск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Cymła pn
Цимла
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie rostowskim i wołgogradzkim Rosji, prawy dopływ Donu;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Кипр
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyprian ˈʦ̑ɨprʲjãn pn
Куприян
imię męskie;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
киприот
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)
mieszkaniec Cypru

Cypryjka ʦ̑ɨˈprɨjka pn
киприотка
obywatelka Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Кирена
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
Циркуль
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym;

Cyrus ˈʦ̑ɨrus pn
Кир
imię męskie;

Cyryl ˈʦ̑ɨrɨl pn
Кирилл
imię męskie;

CzK ˈʧ̑ɛka acronym
ЧК
(historia, historyczny, historycznie) akronim nazwy służby bezpieczeństwa ZSRR w latach 1917-1922

Czabarówka pn
Чабаровка
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie husiatyńskim obwodu tarnopolskiego;

Czad ʧ̑at pn
Чад
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
(geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);

Czadyjczyk ʧ̑aˈdɨjʧ̑ɨk n
чадец
obywatel Czadu

Czapajewsk pn
Чапаевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi;

Czara pn
Чара
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarna Cisa pn
Чёрная Тиса
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Karpatach Wschodnich na Ukrainie, łącząc się z Białą Cisą tworzy Cisę;

Czarnobyl pn
Чернобыль
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Черногория
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórka ˌʧ̑arnɔˈɡurka n
черногорка
(zobacz) Czarnogórzanka

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
черногорец
obywatel Czarnogóry

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
черногорец
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

Czarny Czeremosz pn
Чёрный Черемош
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie w Karpatach Wschodnich, razem z Białym Czeremoszem tworząca rzekę Czeremosz;

Czarny Timok pn
Црна-Река Црни-Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, razem z Białym Timokiem tworzy Timok

Czartorysk pn
Старый Чарторийск
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr;

Czaruków pn
Чаруков
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego;

Czarysz pn
Чарыш
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Czaun pn
Чаун
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Czauńskiej Morza Wschodniosyberyjskiego;

Czebarkul pn
Чебаркуль
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie czelabińskim;
(geografia, geograficzny) jezioro w obwodzie czelabińskim;

Czeboksary pn
Чебоксары
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech ʧ̑ɛx n
богемец
mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
чех
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czech ʧ̑ɛx pn
Чех
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa czeskiego;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Чехословакия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechowice-Dziedzice ˌʧ̑ɛxɔˈvʲiʦ̑ɛ ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʦ̑ɛ pn
Чеховице-Дзедзице
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Богемия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Чехия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczelnik pn
Чечельник
(geografia, geograficzny) rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim nad Sawranką;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Чечня
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czeczenka n
чеченка
członkini narodu Czeczenów

Czehryń pn
Чигирин
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Челябинск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czepca pn
Чепца
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, przepływa przez terytorium Udmurcji i obwodu kirowskiego; główny lewy dopływ Wiatki;

Czerczen-daria pn
Черчен
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnich Chinach;

Czeremchowo pn
Черемхово
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Czeremosz pn
Черемош
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodniej Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Prutu;

Czerepowiec pn
Череповец
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim;

Czerkiesk pn
Черкесск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji;

Czerlańskie Przedmieście pn
Черлянское Предместье
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego;

Czernelica pn
Чернелица
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Czerniachowsk pn
Черняховск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Czerniatyn pn
Чернятин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie horodeńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Czerniawa pn
Чернево
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

Czerniejów pn
Черниев
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego, położona nad Bystrzycą Nadwórniańską;

Czernihów pn
Чернигов
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;

Czernilawa pn
Чернилява
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego;

Czerniowce ʧ̑ɛrʲˈɲɔfʦ̑ɛ pn
Черновцы
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Czerski pn
Черский
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego;

Czerwiszcze Nowe pn
Новые Червища
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie koszyrskim;

Czerwiszcze Stare pn
Старые Червища
(geografia, geograficzny)wieś na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie koszyrskim;

Czerwona Gwardia pn
Красная гвардия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) robotnicze oddziały paramilitarne działające w Rosji radzieckiej w okresie rewolucji październikowej w latach 1917-1918

Czerwonogród pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Красный Крест Кра́сный Крест
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czeski Cieszyn ˈʧ̑ɛsʲci ˈʨ̑ɛʃɨ̃n pn
Чески Тешин Чески Цешин
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
чешка
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czesław ˈʧ̑ɛswaf pn
Чеслав
imię męskie;

Czesława ʧ̑ɛsˈwava pn
Чеслава
imię żeńskie;

Czetwertnia pn
Четвертня
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim;

Czkałow pn
Чкалов
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Orenburg, nazwa oficjalna w latach 1938-1957

Czo Oju pn
Чо-Ойю
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach;

Czomolungma pn
Джомолунгма
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach

Czona pn
Чона
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji; w obwodzie irkuckim i Jakucji; prawy dopływ Wiluja;

Czop ʧ̑ɔp pn
Чоп
(geografia, geograficzny) miasto na Zakarpaciu na Ukrainie;

Czortków pn
Чортков
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem;

Czortowiec pn
Чертовец
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim;

Czosza pn
Чёша
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji europejskiej, w obwodzie archangielskim, uchodzi do Zatoki Czoskiej Morza Barentsa

Czuja pn
Чуя
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, na Ałtaju, prawy dopływ Katuni;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Czukcza pn
чукча
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Czukotki;

Czukocki Okręg Autonomiczny ʧ̑uˈkɔʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Чукотский автономный округ
(geografia, geograficzny) jeden z czterech okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, leżący na północnym wschodzie kontynentu azjatyckiego, na półwyspie Czukotka;

Czukotka ʧ̑uˈkɔtka pn
Чукотка Чукотский полуостров
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) półwysep w północno wschodniej Azji;

Czumysz pn
Чумыш
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Obu;

Czuna pn
Уда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w obwodzie irkuckim, wraz z Biriusą tworzy Tasiejewę;

Czunia pn
Чуня
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Podkamiennej Tunguzki

Czusowaja pn
Чусовая
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Czusowoj pn
Чусовой
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową;

Czuwaszja pn
Чувашия
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czułym pn
Чулым
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czułyszman pn
Чулышман
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji w Republice Ałtaju, uchodzi do Jeziora Teleckiego;

Czyta pn
Чита
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji na Syberii, w Kraju Zabajkalskim, dopływ Ingody

Czyżyków pn
Чижиков
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego;

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Ченстохова
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
днк ДНК
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dafne ˈdafnɛ pn
Дафна
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w pobliżu Antiochii Syryjskiej
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodnim Egipcie;
imię żeńskie

Dagestan daˈɡɛstãn n
Дагестан
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestanka n
дагестанка
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu

Dagestańczyk n
дагестанец
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu

Dagmara daɡˈmara pn
Дагмара
imię żeńskie;

Dagobert daˈɡɔbɛrt pn
Дагоберт
imię męskie;

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южная Дакота
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych;

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Дакота
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych;

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Дальний Восток
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Далмация
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damazy pn
Дамасий
imię męskie;

Damian ˈdãmʲjãn pn
Дамиан
imię męskie;

Dania ˈdãɲja pn
Дания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Даниил
imię męskie;

Daniela dãˈɲɛla pn
Даниила
imię żeńskie;

Danisława dãɲiˈswava pn
Данислава
imię żeńskie

Danuta dãˈnuta pn
Данута
imię żeńskie;

Darachów pn
Дарахов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego;

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
Дарданеллы
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą;

Daria ˈdarʲja pn
Дария
imię żeńskie;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Дарий
imię męskie;

Darkiejmy pn
Озёрск
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Darmstadt pn
Дармштадт
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji;

Darłowo darˈwɔvɔ pn
Дарлово
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Darłówko n
Дарлувко
(geografia, geograficzny) turystyczna dzielnica miasta Darłowa;

Daszawa pn
Дашава
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego Ukrainy;

Daszoguz pn
Дашогуз
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem;

Dauria pn
Даурия Даурская земля
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna Rosji na wschodniej Syberii, południowa część Zabajkala;

Dawid ˈdavʲit pn
Давид
imię męskie;

Dawida pn
Давида
imię żeńskie;

Dawidów pn
Давыдов
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie pustomyckim obwodu lwowskiego;

Debora pn
Девора
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
imię żeńskie;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Деймос
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Dejma pn
Дейма
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji (obwód kaliningradzki) uchodząca do Zalewu Kurońskiego, ramię Pregoły;

Dekalog dɛˈkalɔk n
декалог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w judaizmie i chrześcijaństwie: kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju;

Dekan ˈdɛkãn pn
Декан
(geografia, geograficzny) rozległy płaskowyż w centralnej i południowej części Półwyspu Indyjskiego;

Delatyn pn
Делятин
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim rejonie nadwórniańskim Ukrainy, niedaleko Nadwórnej u wschodniego przedproża Gorganów;

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
Дельфин
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika;

Delfina pn
Дельфина
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Siemkowice;
imię żeńskie;

Dema pn
Дёма
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
Деметра
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1108;
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres;

Demetra dɛ̃ˈmɛtra pn
Деметра
(mitologia grecka) (zobacz) Demeter

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
Димитрий Деметрий Дмитрий
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Demianów pn
Демьянов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie halickim;

Demidówka pn
Демидовка
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Демократическая Республика Конго
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
Демократическая Республика Сан-Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Derażnia pn
Деражня
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim;

Derbent pn
Дербент
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Desna pn
Десна
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru;

Detroit pn
Детройт
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan;

Dezful pn
Дизфуль
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan;

Diana ˈdʲjãna pn
Диана
imię żeńskie;

Diego pn
Диего
imię męskie

Diemjanka pn
Демьянка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Dijon pn
Дижон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Диоген
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dioma pn
Дёма
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Dioniza pn
Диониса
imię żeńskie

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Дионис
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Дионисий
imię męskie;

Disneyland pn
Диснейленд
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Dmitrow pn
Дмитров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Dmytrów pn
Дмитров
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie radziechowskim obwodu lwowskiego;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Днепр
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Днепр Днипро
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dniepropetrowsk pn
Днепропетровск
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim odpowiadający nazwie miasta w latach 1991-2016);

Dniepropietrowsk pn
Днепропетровск
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1926-1991);

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
Днестр
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię;

Dobraczyn pn
Добрячин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Dobrawa dɔˈbrava pn
Добрава
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Dobrohostów pn
Доброгостов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego;

Dobromir dɔˈbrɔ̃mʲir pn
Добромир
imię męskie;

Dobromił dɔˈbrɔ̃mʲiw pn
Добромил
imię męskie;

Dobromiła ˌdɔbrɔ̃ˈmʲiwa pn
Добромила
imię żeńskie;

Dobrosław pn
Доброслав
imię męskie;

Dobrotwór pn
Добротвор
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w rejonie kamioneckim obwodzie lwowskim;

Dodoma dɔˈdɔ̃ma pn
Додома
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Tanzanii;

Doha pn
Доха
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG)

Dokuczajewsk pn
Докучаевск
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim;

Dolna Austria pn
Нижняя Австрия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii;

Dolna Bawaria pn
Нижняя Бавария
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut;

Dolna Frankonia pn
Нижняя Франкония
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii;

Dolna Kraina pn
Нижняя Крайна
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona w Słowenii, część Krainy;

Dolna Saksonia pn
Нижняя Саксония
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dolna Tajmyra pn
Нижняя Таймыра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki Tajmyry od jeziora Tajmyr do ujścia

Dolna Tunguzka pn
Нижняя Тунгуска
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
Доминик
imię męskie;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Доминика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim w grupie Wysp Zawietrznych

Dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
доминиканец
obywatel Dominikany

Don dɔ̃n pn
Дон
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-zachodniej Rosji uchodząca do Morza Azowskiego;

Donald ˈdɔ̃nalt pn
Дональд
imię męskie;

Donat pn
Донат
imię męskie;

Donbabwe pn
Донбабве
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Donieck
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Donieckie Zagłębie Węglowe, Donbas

Donbas pn
Донбасс
(geografia, geograficzny) Donieckie Zagłębie Węglowe

Doniec pn
Северский Донец
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu;

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
Донецк
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy;

Doniecka Republika Ludowa pn
Донецкая Народная Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo działające na terenie obwodu donieckiego Ukrainy;

Donna pn
Донна
imię żeńskie

Dorota dɔˈrɔta pn
Дорофея
imię żeńskie;

Dortmund ˈdɔrtmũnt pn
Дортмунд
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, największy ośrodek Zagłębia Ruhry;

Drawa pn
Драва
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drawsko Pomorskie ˈdrafskɔ pɔ̃ˈmɔrsʲcɛ pn
Дравско-Поморске
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Млечный Путь
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Drohiczyn drɔˈxʲiʧ̑ɨ̃n pn
Дрохичин
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce na Podlasiu;

Drohobycz drɔˈxɔbɨʧ̑ pn
Дрогобыч
miasto na Ukrainie;

Druć pn
Друть
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Dryssa pn
Дрисса
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi (obwód witebski), prawy dopływ Dźwiny;

Dryświata pn
Дрисвята
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi w obwodzie witebskim, mająca swe źródło w jeziorze Dryświaty i uchodząca do Dzisny;

Dubaj ˈdubaj pn
Дубай
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Дублин
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dubosary pn
Дубоссары
(geografia, geograficzny) miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu;

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
Дубровник
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Духов день
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) dzień święta Zesłania Ducha Świętego
Святой Дух
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dudinka pn
Дудинка
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Dudypta pn
Дудыпта
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Piasiny;

Duisburg pn
Дуйсбург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry;

Duma pn
Дума
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba niższa parlamentu Rosji i Federacji Rosyjskiej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Дунай
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunajec dũˈnajɛʦ̑ pn
Дунаец
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

Dunajów pn
Дунаев
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w obwodzie lwowskim;

Dunka ˈdũŋka n
датчанка
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
Дюнкерк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Душанбе
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
датчанин
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dydak pn
Дидакус
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Dyja pn
Дие Тайя
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, najdłuższy prawy dopływ Morawy, powstaje z połączenia Dyi Morawskiej oraz Dyi Niemieckiej;

Dymbowica pn
Дымбовица
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Ardżeszu, przepływa przez Bukareszt;

Dymitrowicz pn
Дмитриевич
(historia, historyczny, historycznie) syn Dymitra

Dyneburg pn
Даугавпилс Двинск
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną;

Dziadek Mróz ˈʥ̑adɛk ˈmrus n
Дед Мороз
postać z rosyjskiego folkloru, odpowiednik świętego mikołaja, w Polsce popularny w czasach PRL;

Dzieciątko n
Младенец
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko

Dzieduszyce Małe pn
Малые Дедушичи
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego;

Dzieduszyce Wielkie pn
Великие Дедушичи
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego;

Dziedziłów pn
Дедилов
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie kamioneckim;

Dzielnica Łacińska pn
Латинский квартал
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dzierżyńsk pn
Дзержинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dzień Matki n
День матери
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dzień Świstaka pn
День сурка
(folklor) święto obchodzone 2. lutego w USA i Kanadzie, w którym przepowiada się pogodę z udziałem świstaka amerykańskiego;

Dziki Zachód ˈʥ̑ici ˈzaxut n
Дикий Запад
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.;

Dzisna pn
Дисна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Litwie i Białorusi, lewy dopływ Dźwiny, wypływa z jeziora Dzisna na Litwie;

Dzitwa pn
Дитва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Litwie oraz na Białorusi w rejonach werenowskim i lidzkim, prawy dopływ Niemna;

Dzukia pn
Дзукия
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju, a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno;

Düsseldorf pn
Дюссельдорф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia;

Dąbrowica pn
Дубровица
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie rówieńskim;

Dąbrówka dɔ̃mˈbrufka pn
Домбровка Домбрувка
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Dźwina pn
Западная Двина
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Rosję, Białoruś i Łotwę, uchodząca do Zatoki Ryskiej;

Dźwińsk pn
Двинск
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Dyneburg

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Джакарта
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżalalabad pn
Джелалабад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul;

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
Джамиля
imię żeńskie

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Джибути
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

Dżuba pn
Джуба
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu Południowego;

Dżugdżur pn
Джугджур
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji, ciągnący się wzdłuż brzegów Morza Ochockiego;

Dżuryn pn
Джурин
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Dżurów pn
Джуров
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie śniatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Dżyzak pn
Джизак
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego;

EAWG ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ acronym
ЕврАзЭС
= Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

EBI acronym
ЕИБ
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

EBOR ˈɛbɔr acronym
ЕБРР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
ЕБРР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EPL acronym
ЕНП
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ЕСЦБ
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ESP acronym
ГАЭС
= (technologia, technika, techniczny) elektrownia szczytowo-pompowa

ETA ˈɛta n
ЭТА
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja terrorystyczna walcząca o niepodległość Kraju Basków

EUG acronym
ЕАЭС
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Euroazjatycka Unia Gospodarcza;

EWG ɛ‿vu‿ˈɟɛ acronym
ЕЭС
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza
ЕврАзЭС
= (ekonomia, ekonomiczny) Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza

Ebisu pn
Эбису
(mitologia japońska) jeden z siedmiorga bogów szczęścia z mitologii japońskiej, patron handlu i innych interesów, gejszy, rybaków oraz rolników;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Эбро
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edam pn
Эдам
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna;

Edeltruda ˌɛdɛlˈtruda pn
Одри
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Edgar ˈɛdɡar pn
Эдгар
imię męskie;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Эдирне Эди́рне
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji

Edmund ˈɛdmũnt pn
Эдмунд
imię męskie;

Edward ˈɛdvart pn
Эдвард Эдуард
imię męskie;

Edwarda n
Эдварда
imię żeńskie

Edwin ˈɛdvʲĩn pn
Эдвин
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Эдинбург
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Edyta ɛˈdɨta pn
Эдита
imię żeńskie;

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
Эфиальт
imię męskie;

Efraim pn
Эфраим
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie

Efrem pn
Ефрем
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Eger pn
Эгер
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Węgrzech;

Egipt ˈɛɟipt pn
Египет
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ejszyszki pn
Эйшишкес
(geografia, geograficzny) miasto na Litwie w rejonie solecznickim;

Ekawa pn
Иецава
(geografia, geograficzny) rzeka na Łotwie, dopływ Lelupy
(geografia, geograficzny) wieś na Łotwie, siedziba gminy Ekawa

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Эквадор
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
эквадорец
obywatel Ekwadoru

Ekwadorka ˌɛkfaˈdɔrka n
эквадорка
obywatelka Ekwadoru

Elbrus ˈɛlbrus pn
Эльбрус
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Kaukazu;

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
Элеонора
imię żeńskie;

Elgi pn
Эльги
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Indygirki;

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
Илья Илия
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Elista pn
Элиста
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone na południu jej europejskiej części, stolica Republiki Kałmucji;

Eliza ɛˈlʲiza pn
Элиза
imię żeńskie;

Elwira pn
Эльвира
imię żeńskie;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Елизавета Елисавета
imię żeńskie;

Emanuel ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Емануил
imię męskie;

Emeryk ɛ̃ˈmɛrɨk pn
Эмерик
imię męskie;

Emil ˈɛ̃mʲil pn
Емиль Эмиль
imię męskie;

Emila ɛ̃ˈmʲila pn
Емиля Эмиля
(potocznie, potoczny) Emilia

Emilczyn pn
Емильчино
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu emilczyńskiego;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Эмилия Емилия
imię żeńskie;

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
Эмилия-Романья
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;

Emilian ɛ̃ˈmʲilʲjãn pn
Емилиан Эмилиан
imię męskie;

Emma ˈɛ̃mːa pn
Эмма
imię żeńskie;

Emmanuel ˌɛ̃mːãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Еммануил
imię męskie;

Enceladus ˌɛ̃nʦ̑ɛˈladus pn
Энцелад
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Eneasz pn
Эней
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Engels ˈɛ̃ŋɡɛls pn
Энгельс
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, leżące nad Wołgą, w obwodzie saratowskim;

Enoch ˈɛ̃nɔx pn
Енох
imię męskie;

Eos ˈɛɔs pn
Эос
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą;

Epir pn
Эпир
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Erato ɛˈratɔ pn
Эрато
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.;
(mitologia grecka) driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana;
(mitologia grecka) muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Erazm ˈɛrasm̥ pn
Еразм
imię męskie;

Erfurt ˈɛrfurt pn
Эрфурт
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej części Niemiec, stolica Turyngii;

Eris ˈɛrʲis pn
Эрида
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Ermentruda pn
Ирментруда Эрминтруда
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Ernest ˈɛrnɛst pn
Эрнест
imię męskie;

Eros ˈɛrɔs pn
Ерос Эрос
imię męskie
Эрос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem);
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w USA w Luizjanie
(geografia, geograficzny) nazwa miejscowości w USA w stanie Arkansas

Erydan ɛˈrɨdãn pn
Эридан
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji;

Eryk ˈɛrɨk pn
Эрик
imię męskie;

Eryka ɛˈrɨka pn
Эрика
imię żeńskie

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Эритрея Эритрия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erytrejczyk ˌɛrɨˈtrɛjʧ̑ɨk n
эритреец
obywatel Erytrei

Erytrejka ˌɛrɨˈtrɛjka n
эритрейка
obywatelka Erytrei

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Ереван
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Essex pn
Эссекс
(geografia, geograficzny) hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne we wschodniej Anglii;

Estera ɛˈstɛra pn
Есфирь
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Эстония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
эстонка
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
эстонец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
эфиоп
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Эфиопия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
эфиопка
obywatelka Etiopii

Etna pn
Этна
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Этрурия
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Etrusk ˈɛtrusk n
этруск
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Etruska ɛˈtruska n
этруска
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eubeja pn
Эвбея
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
Евфимия
imię żeńskie;

Eufrat ˈɛwfrat pn
Евфрат
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Eufrozyna ˌɛwfrɔˈzɨ̃na pn
Евфросина
(mitologia, mitologiczny) jedna z mitologicznych Charyt;
Евфросина Евфросиния Евфросинья
imię żeńskie;

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Евгения
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Евгений
imię męskie;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Евклид Эвклид
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Евпатория
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Евразия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Европа
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;
(geografia, geograficzny) wyspa na południu Afryki;
Европа Евро́па
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;

Europa Północna n
Северная Европа
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Восточная Европа
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
европеец
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
европейка
mieszkanka Europy

Europol ɛwˈrɔpɔl pn
Европол
Europejski Urząd Policji, agencja policyjna z siedzibą w Hadze;

Eustachy ɛwˈstaxɨ pn
Астафий Евстафий Евстахий Остафий
imię męskie;

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
Эвтерпа
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 27, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1853 r.;

Euzebia ɛwˈzɛbʲja pn
Евсевия
imię żeńskie;

Euzebiusz ɛwˈzɛbʲjuʃ pn
Евсей Евсевий
imię męskie;

Ewa ˈɛva pn
Ева
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewald ˈɛvalt pn
Эвальд
imię męskie;

Ewalda pn
Эвальда
imię żeńskie;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Эвелина
imię żeńskie;

Ewikszta pn
Айвиексте
(geografia, geograficzny) rzeka na Łotwie, prawy dopływ Dźwiny, wypływa z jeziora Łubań;

Ezana pn
Эзана
imię męskie

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Ездра
imię męskie;

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Иезекииль
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Эзоп
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Ełk ɛwk pn
Элк
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

FSB ɛf‿ɛz‿ˈbɛ acronym
ФСБ
= Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej

Fabian ˈfabʲjãn pn
Фабиан Фавий
imię męskie;

Fabiana pn
Фабиана Фавия
imię żeńskie;

Fabrycy ˈfabrɨʦ̑ɨ pn
Фабриций
imię męskie;

Facebook pn
Фейсбук
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) internetowy serwis społecznościowy;

Faenza pn
Фаэнца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Falklandy falkˈlãndɨ pn
Фолклендские Острова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);
Фолклендские острова
(geografia, geograficzny) archipelag na południowym krańcu Ameryki Południowej

Fanar pn
Фанар
(geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Stambułu zamieszkana tradycyjnie przez grecką diasporę;

Fastów pn
Фастов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Faustyna fawˈstɨ̃na pn
Фаустина
imię żeńskie;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Российская Федерация
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Felicja fɛˈlʲiʦ̑ʲja pn
Фелиция
imię żeńskie;

Felicjan fɛˈlʲiʦ̑ʲjãn pn
Фелициан
imię męskie;

Feliks ˈfɛlʲiks pn
Феликс
imię męskie;

Felsztyn pn
Скелевка
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim;

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Финикия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
финикиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjãŋka n
финикиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
Феникс
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Фердинанд
imię męskie;

Fergana pn
Фергана
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego;

Ferrara pn
Феррара
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Fez fɛs pn
Фес
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Фиджи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Fidżyjczyk fʲiˈʤ̑ɨjʧ̑ɨk n
фиджиец
obywatel Fidżi

Fidżyjka fʲiˈʤ̑ɨjka n
фиджийка
obywatelka Fidżi

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
Филемон Филимон
imię męskie;

Filip ˈfʲilʲip pn
Филипп
imię męskie;

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
филиппинка
obywatelka Filipin

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Филиппины
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
филиппинец
obywatel Filipin

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
Филомена
imię żeńskie;

Fin fʲĩn n
финн
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finka ˈfʲĩnka n
финка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości fińskiej lub obywatelka Finlandii

Finlandczyk n
финляндец
obywatel Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Финляндия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Firlejów pn
Липовка
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankowskiego Ukrainy;

Firlejówka pn
Мармузовичи
(geografia, geograficzny) Marmuszowice, wieś na Ukrainie (polski egzonim wariantowy);

Flamand n
фламандец
mężczyzna narodowości flamandzkiej

Flamandka n
фламандка
kobieta narodowości flamandzkiej

Flandria Zachodnia pn
Западная Фландрия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym;

Flawiusz ˈflavʲjuʃ pn
Флавий
imię męskie;

Flensburg pn
Фленсбург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północnej części Niemiec, przy granicy z Danią;

Flora ˈflɔra pn
Флора
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 8;
(mitologia rzymska) bogini wiosny, kwiatów, roślinności w stadium kwitnienia i wszystkiego co rozkwita, utożsamiana z grecką nimfą Chloris;
imię żeńskie;

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Флоренция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florentyn pn
Флорентин
imię męskie;

Florentyna pn
Флорентина
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie wielkopolskim, w gminie Żelazków;
imię żeńskie;

Florian ˈflɔrʲjãn pn
Флориан
imię męskie;

Floryda flɔˈrɨda n
Флорида
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Ameryki Północnej;

Floryn pn
Флорин
imię męskie;

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
Фотий
imię męskie

Fogarasz pn
Фэгэраш
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów;

Foggia pn
Фоджа
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowych Włoszech, w Apulii; stolica prowincji Foggia (1.2);

Fokszany pn
Фокшани
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Франциск
imię męskie;

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
Франциска
imię żeńskie;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Франция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
француз
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
француженка
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frank frãŋk n
Франк
(historia, historyczny, historycznie) Europejczyk (nazwa używana w Lewancie, u Greków i muzułmanów)
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel zachodniogermańskiego plemienia powstałego w III wieku;

Frank frãŋk pn
Франк
imię męskie, odpowiednik polskiego imienia Franciszek
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie pomorskim, w gminie Kaliska;

Frankfurt nad Menem pn
Франкфурт-на-Майне
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Freja ˈfrɛja pn
Фрейя
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;

Fryburg pn
Фрибур Фрайбург
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z kantonów Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2);

Fryda pn
Фрида
imię żeńskie;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Фредерик Фридерик
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Фредерика Фридерика
imię żeńskie;

Frydolin pn
Фридолин
imię męskie;

Frygia pn
Фригия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Frygijczyk n
фригиец
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Frygii

Frygijka n
фригийка
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkanka Frygii

Fryzja Wschodnia pn
Восточная Фризия
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji;

Fudżajra pn
Эль-Фуджайра
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, położone nad Zatoką Omańską, stolica emiratu Fudżajra;

Fulda pn
Фульда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2);

GAZ n
ГАЗ
marka radzieckiego samochodu osobowego, terenowego i ciężarowego;

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
ГМО
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Габон
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabonka ɡaˈbɔ̃ŋka n
габонка
obywatelka Gabonu

Gabończyk ɡaˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
габонец
obywatel Gabonu

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Гавриил
imię męskie;

Gabriela ɡaˈbrʲjɛla pn
Габриела Гавриила Гаврила
imię żeńskie;

Gad ɡat n
Гад
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba;

Gagauz n
гагауз
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego Gagauzję

Gagra pn
Гагра
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu;

Gaja ˈɡaja pn
Гая
(geografia, geograficzny) miejscowość w stanie Bihar, w zachodniej części Indii;
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi;
imię żeńskie;

Gajus pn
Гай
imię męskie;

Gajusz ˈɡajuʃ pn
Гай
imię męskie;

Gal ɡal n
Галл
mieszkaniec starożytnej Galii;

Galia ˈɡalʲja pn
Галлия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Галилея
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Гамбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gambijczyk ɡãmˈbʲijʧ̑ɨk n
гамбиец
obywatel Gambii

Gambijka ɡãmˈbʲijka n
гамбийка
obywatelka Gambii

Gandawa ɡãnˈdava pn
Гент
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Gandhi ˈɡaːn.d̪ʱi pn
Ганди
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej;

Gandża pn
Гянджа
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Azerbejdżanie, położone na północnych stokach Małego Kaukazu;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ганг
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Gargantua pn
Гаргантюа
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
Гаронна
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonia pn
Гасконь
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji;

Gaskonka n
гасконка
kobieta z Gaskonii; mieszkanka tej krainy

Gaskończyk n
гасконец
mężczyzna z Gaskonii

Gatczyna pn
Гатчина
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w środkowej części obwodu leningradzkiego;

Gaweł ˈɡavɛw pn
Гавел Галл
imię męskie;

Gawia pn
Гавья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na południowej Litwie i zachodniej Białorusi, prawy dopływ Niemna;

Gałacz pn
Галац
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
Гданьск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Polsce, stolica województwa pomorskiego;

Gdow pn
Гдов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
Гдыня
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Gedeon ɡɛˈdɛɔ̃n pn
Гедеон
imię męskie;

Gelendżyk pn
Геленджик
miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, popularny kurort na kaukaskim wybrzeżu Morza Czarnego;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Женева
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genezaret pn
Генисаретское озеро
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie;
Генисарет
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Tyberiadzkim

Geniczesk pn
Геническ
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
Женевьева Геновефа
imię żeńskie;

Georgia pn
Джорджия
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miejscowości i trzech gmin w USA
Южная Георгия Южная Джорджия
(geografia, geograficzny) (zobacz) Georgia Południowa

Georgia Południowa pn
Южная Георгия
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy

Georgina pn
Георгина Юрина
imię żeńskie;

Gerald ˈɡɛralt pn
Геральд
imię męskie;

Geraldyna pn
Геральдина
imię żeńskie;

Gerard ˈɡɛrart pn
Герард
imię męskie;

Germakówka pn
Гермаковка
(geografia, geograficzny) wieś w rejonie borszczowskim obwodu tarnopolskiego;

German ˈɡɛrmãn pn
Герман
imię męskie

Gerontiusz pn
Геррен
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Гертруда
imię żeńskie;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Гервасий
imię męskie;

Ghana ˈɡãna pn
Гана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Гибралтар
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
Гильберт
imię męskie;

Giluj pn
Гилюй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie amurskim Rosji, prawy dopływ Zei w dorzeczu Amuru

Gioconda pn
Джоконда Мона Лиза
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Giza pn
Эль-Гиза
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie;

Giżycko ɟiˈʒɨʦ̑kɔ pn
Гижицко
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie warmińsko-mazurskim;

Giżyga pn
Гижига
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie magadańskim Rosji, uchodzi do Zatoki Giżygińskiej Morza Ochockiego

Glarus pn
Гларус
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii położony we wschodniej części kraju;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich;

Gliceriusz pn
Гликерий
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Gliwice ɡlʲiˈvʲiʦ̑ɛ pn
Гливице
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce;

Glińsko pn
Глинск
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego;

Gniezna pn
Гнезна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Seretu;

Gniezno ˈɟɲɛznɔ pn
Гнезно
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim;

Gniła pn
Гнилая
(geografia, geograficzny) rzeka na Podolu na zachodniej Ukrainie, dopływ Zbrucza;

Gniła Lipa pn
Гнилая Липа
(geografia, geograficzny) rzeka na zachodniej Ukrainie, lewobrzeżny dopływ Dniestru;

Goa pn
Гоа
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godehard pn
Годегард
imię męskie

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Годфрид Готфрид
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Годзилла
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Goleniów ɡɔˈlɛ̃ɲuf pn
Голенюв
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Gomora pn
Гоморра
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Goralenvolk n
Гораленфольк
(historia, historyczny, historycznie) akcja tworzenia ruchu separatystycznego wśród górali na Podhalu;
(historia, historyczny, historycznie) grupa polskich działaczy góralskich kolaborujących z niemieckimi władzami w czasie okupacji hitlerowskiej w ramach akcji Goralenvolk (1.1)

Gordian ˈɡɔrdʲjãn pn
Гордиан
imię męskie

Gordion pn
Гордион
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Frygii;

Gorgonia pn
Горгония
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Gorgoniusz pn
Горгоний
imię męskie

Gori pn
Гори
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia;

Gorki pn
Горький
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Niżny Nowogród (nazwa oficjalna w latach 1932-1990);

Gornoałtajsk pn
Горно-Алтайск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica Republiki Ałtaju;

Gornozawodsk pn
Горнозаводск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a niegdyś miasto, na Sachalinie w Rosji

Gorycja pn
Гориция
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska;

Gotard pn
Готард
imię męskie;

Gouda pn
Гауда
(geografia, geograficzny) miasto położone w zachodniej części Holandii;

Gołdap ˈɡɔwdap pn
Голдап
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;
Озеро Красное
(geografia, geograficzny) jezioro rynnowe w pobliżu Gołdapi (1.1), przez które przebiega granica między Polską a Rosją (obwód kaliningradzki);

Gołdapa ɡɔwˈdapa pn
Голдапа
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim; prawy dopływ Węgorapy;

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
Голубь
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Grabow ˈɡrabɔf pn
Грабов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Graz pn
Грац
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich;

Grażyna ɡraˈʒɨ̃na pn
Гражина
imię żeńskie;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Греция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
гречанка
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Greifswald pn
Грайфсвальд
(geografia, geograficzny) (administracja) hanzeatyckie miasto powiatowe i uniwersyteckie w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie;

Grek ɡrɛk n
грек
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Гранада
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Hiszpanii, w Andaluzji, mająca stolicę w mieście o tej samej nazwie;
Гренада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenadyjczyk ˌɡrɛ̃naˈdɨjʧ̑ɨk n
гренадец
obywatel Grenady

Grenadyjka ˌɡrɛ̃naˈdɨjka n
гренадка
obywatelka Grenady

Grenadyny pn
Гренадины
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich położonych między wyspami Saint Vincent i Grenadą;

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Гренландия
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenoble pn
Гренобль
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Grodno ˈɡrɔdnɔ n
Гродно
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Białorusi;

Grodzisk Mazowiecki ˈɡrɔʥ̑isk ˌmazɔˈvʲjɛʦ̑ʲci pn
Гродзиск-Мазовецкий
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce;

Grozny pn
Грозный
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, na obszarze Kaukazu, stolica Czeczenii;

Gruzin ˈɡruʑĩn n
грузин
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzinka ɡruˈʑĩŋka n
грузинка
kobieta lub dziewczyna narodowości gruzińskiej lub obywatelka Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Грузия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Gryfice ɡrɨˈfʲiʦ̑ɛ pn
Грыфице
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Gryfino ɡrɨˈfʲĩnɔ pn
Грыфино
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
Граубюнден Гризон
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Григорий
imię męskie;
Гжегож
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w gminie Chełmża, w województwie kujawsko-pomorskim;

Grzymałów pn
Гримайлов
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim, nad rzeką Gniłą;

Gualfard pn
Гвальфард
imię męskie

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Гуам
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych na wyspie Guam (1.1)

Gubacha pn
Губаха
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kraju Permskim Rosji;

Gudauta pn
Гудаута
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Gudermes pn
Гудермес
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;

Guernsey pn
Гернси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Гайана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Французская Гвиана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Guria pn
Гурия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Gusiew pn
Гусев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Gustaw ˈɡustaf pn
Густав
imię męskie;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Гваделупа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Małych Antyli należąca do Gwadelupy (1.1);

Gwardiejsk pn
Гвардейск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Гватемала
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Gwatemali (1.1);

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
гватемалец
obywatel Gwatemali

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
гватемалка
obywatelka Gwatemali

Gwidon pn
Гвид Гвидо Гвидон
imię męskie

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Гвинея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Гвинея-Бисау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Экваториальная Гвинея Экваториа́льная Гвине́я
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gwinejczyk ɡvʲĩˈnɛjʧ̑ɨk n
гвинеец
obywatel Gwinei
obywatel Gwinei Bissau
obywatel Gwinei Równikowej

Gwinejka ɡvʲĩˈnɛjka n
гвинейка
obywatelka Gwinei, Gwinei Bissau lub Gwinei Równikowej

Gymnopedia pn
Гимнопедия
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto w starożytnej Sparcie poświęcone Apollinowi, Artemidzie i Dionizosowi, podczas którego odbywały się zawody lekkoatletyczne;

Góra Oliwna pn
Елеонская гора
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei;

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
Столовая Гора
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Górna Angara pn
Верхняя Ангара
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał;

Górna Austria pn
Верхняя Австрия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu;

Górna Bawaria pn
Верхняя Бавария
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium;

Górna Garonna pn
Верхняя Гаронна
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Oksytania;

Górna Tajmyra pn
Верхняя Таймыра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki Tajmyry od źródła do jeziora Tajmyr

Górna Wolta pn
Верхняя Вольта
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.

Górny Jenisej pn
Верхний Енисей
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) pierwsze 188 kilometrów biegu Jeniseju;

Górny Ren pn
Верхний Рейн
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Grand Est;

Górny Śląsk pn
Верхняя Силезия
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górska Szoria pn
Горная Шория
(geografia, geograficzny) kraina w azjatyckiej części Rosji, w południowej części obwodu kemerowskiego;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Нагорный Карабах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Abakańskie pn
Абаканский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Federacji Rosyjskiej, w południowej Syberii w Chakasji, położone na granicy Ałtaju i Sajanu Zachodniego;

Góry Ajgułackie pn
Айгулакский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, w środkowej części Ałtaju

Góry Akademika Obruczewa pn
Хребет Академика Обручева
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Tuwie, w Rosji;

Góry Anadyrskie pn
Анадырский хребет
(geografia, geograficzny) (przestarzałe, przestarzały) Góry Czukockie;

Góry Andyjskie pn
Андийский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, w Dagestanie, w północno-wschodniej części Wielkiego Kaukazu;

Góry Angarskie pn
Ангарский кряж
(geografia, geograficzny) góry w Rosji, w obwodzie irkuckim

Góry Aniujskie pn
Анюйський хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, położone w Czukocji, pomiędzy rzekami Mały Aniuj i Wielki Aniuj;

Góry Ałdańskie pn
Алданское нагорье
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Góry Badżalskie pn
Баджальский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, rozciągające się między Amurem a Amgunią;

Góry Bajkalskie pn
Байкальский хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim i Buriacji;

Góry Barguzińskie pn
Баргузинский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, rozciągające się wzdłuż północno-wschodniego brzegu Bajkału;

Góry Bogoskie pn
Богосский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, w Dagestanie, część Wielkiego Kaukazu

Góry Borszczowoczne pn
Борщовочный хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, pomiędzy dolinami rzek Argun i Szyłki;

Góry Burejskie pn
Буреинский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, w Kraju Chabarowskim, ciągnące się od doliny Amuru najpierw ku północy, a potem ku północnemu wschodowi, aż po źródła rzeki Burei;

Góry Chudańskie pn
Худанский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, na Zabajkalu, położone na lewym brzegu rzeki Udy

Góry Czekanowskiego pn
Кряж Чекановского
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, pomiędzy dolnym biegiem Olenioka a deltą Leny;

Góry Czerskiego pn
хребет Черского
(geografia, geograficzny) góry fałdowe, położone w azjatyckiej części Rosji na wschód od Leny w górnym biegu Indygirki i Kołymy;
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Góry Czujskie pn
Чуйские белки
(geografia, geograficzny) góry w Ałtaju, w Rosji, składające się z dwóch pasm: Gór Południowoczujskich i Północnoczujskich;

Góry Czukockie pn
Чукотское нагорье
(geografia, geograficzny) góry fałdowe w azjatyckiej części Rosji, ciągnące się równolegle do wybrzeża Morza Czukockiego;

Góry Czułyszmańskie pn
Чулышманское нагорье
(geografia, geograficzny) góry w Rosji zauralskiej, na wschodnim Ałtaju, między doliną rzeki Czułyszman na południowym zachodzie i Górami Szapszalskimi na północnym zachodzie;

Góry Czywczyńskie pn
Чивчинские горы Чивчины
(geografia, geograficzny) grupa górska w południowo-wschodniej części ukraińskich Karpat, stanowiąca granicę pomiędzy Ukrainą a Rumunią;

Góry Daurskie pn
Даурский хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, na Zabajkalu;

Góry Fogaraskie pn
Фэгэраш
(geografia, geograficzny) najwyższe pasmo Karpat Południowych oraz całej Rumunii;

Góry Gagryjskie pn
Гагрский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie leżące na południu pasma głównego Wielkiego Kaukazu, na północnym wschodzie terytorium Gruzji, przy granicy z Rosją;

Góry Ikackie pn
Икатский хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji, położone na wschód od jeziora Bajkał;

Góry Ilmeńskie pn
Ильменские горы
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, część Uralu Południowego

Góry Jabłonowe pn
Яблоновый хребет
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w azjatyckiej części Rosji;

Góry Jenisejskie pn
Енисейский кряж
(geografia, geograficzny) obszar wyżynno-górski w Rosji w południowo-zachodnim skraju Wyżyny Środkowosyberyjskiej;

Góry Judomsko-Majskie pn
Юдомо-Майское нагорье
(geografia, geograficzny) pasmo górskie położone na Dalekim Wschodzie Rosji, w Kraju Chabarowskim, w dorzeczu Mai;

Góry Kambryjskie pn
Кембрийские горы
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii;

Góry Katuńskie pn
Катунский хребет
(geografia, geograficzny) góry w środkowym Ałtaju, na granicy Rosji i Kazachstanu;

Góry Kałarskie pn
Каларский хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie czytyjskim i Jakucji;

Góry Koriackie pn
Корякский хребет Корякское нагорье
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim i Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Góry Kołymskie pn
Колымское нагорье
(geografia, geograficzny) system górski w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim i Kraju Kamczackim;

Góry Kurajskie pn
Курайский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej części Ałtaju, na terytorium Rosji, rozdzielające dorzecza Czui i Baszkausu;

Góry Majskie pn
Майский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, rozciągające się pomiędzy rzekami Udą i Mają;

Góry Małchańskie pn
Малханский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, na południu Zabajkala;

Góry Momskie pn
Момский хребет
(geografia, geograficzny) góry w Rosji, w Jakucji, oddzielone od Gór Czerskiego doliną Momy;

Góry Nerczyńskie pn
Нерчинский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, na Zabajkalu, położone między Górami Borszczowocznymi a rzeką Argun;

Góry Olokmo-Czarskie pn
Олёкмо-Чарское плоскогорье
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, położone między rzekami Czarą i Olokmą;

Góry Patomskie pn
Патомское нагорье
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, leżące między dolinami rzek: Leny, Witimu i Czary;

Góry Penżyńskie pn
Пенжинский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, położone na Kamczatce, część Gór Koriackich;

Góry Południowoczujskie pn
Южно-Чуйский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Ałtaju, na terytorium Rosji;

Góry Przymorskie pn
Приморский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, rozciągające się wzdłuż zachodniego brzegu Bajkału;

Góry Północnobajkalskie pn
Северо-Байкальское нагорье
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim, leżące na północ od jeziora Bajkał;

Góry Północnoczujskie pn
Северо-Чуйский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Ałtaju, na terytorium Rosji;

Góry Rodniańskie pn
Родна
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Rumunii, na granicy Marmaroszu i Siedmiogrodu;

Góry Samurskie pn
Самурский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Paśmie Bocznym łańcucha Wielkiego Kaukazu, w Rosji, w południowym Dagestanie;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Скалистые горы
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

Góry Skandynawskie pn
Скандинавские горы
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii;

Góry Stanowe pn
Становое нагорье
(geografia, geograficzny) góry położone w Rosji na Zabajkalu, pomiędzy jeziorem Bajkał a środkowym biegiem Olekmy;

Góry Sunżeńskie pn
Сунженский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, na Przedkaukaziu, od południa ograniczone rzeką Sunżą

Góry Terskie pn
Терский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Rosji, na Przedkaukaziu, na prawym brzegu rzeki Terek

Góry Wierchojańskie pn
Верхоянский хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Góry Wschodnie pn
Восточный хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, na półwyspie Kamczatka, oddzielone od Gór Środkowych podłużną doliną rzeki Kamczatki;

Góry Wschodniosachalińskie pn
Восточно-Сахалинские горы
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, we wschodniej części Sachalina;

Góry Zachodniorumuńskie pn
Западные Румынские горы
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Karpatach, na terenie Rumunii;

Góry Zachodniosachalińskie pn
Западно-Сахалинские горы
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w południowo-zachodniej części Sachalina;

Góry Zagańskie pn
Заганский хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, w południowo-zachodniej części Zabajkala;

Góry Środkowe pn
Срединный хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, rozciągające się od północnego wschodu do południowego zachodu Kamczatki, wzdłuż jej środka;

Göteborg pn
Гётеборг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat;

Głubczyce ɡwupˈʧ̑ɨʦ̑ɛ pn
Глубчице
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Głuchów pn
Глухов
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;

Głęboczek pn
Глубочок
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie borszczowskim;

HIV xʲif acronym
ВИЧ
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

Habakuk pn
Аввакум
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Hades ˈxadɛs pn
Аид Гад Гадес
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem;
аид гадес
(mitologia grecka) (książkowy) podziemny świat zmarłych, świat pozagrobowy

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Адриан
imię męskie;

Hadziacz pn
Гадяч
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, nad rzeką Psioł;

Haga ˈxaɡa pn
Гаага
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagar pn
Агарь
(biblijny) postać biblijna, matka Izmaela;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Hagåtña pn
Хагатна
(geografia, geograficzny) stolica Guamu, amerykańskiego terytorium zależnego położonego na Pacyfiku;

Haitanka ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka n
гаитянка
obywatelka Haiti

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
гаитянин
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Гаити
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Antyli;

Hajfong pn
Хайфон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską;

Hajmos pn
Гем
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną

Halicz pn
Галич
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;

Halina xaˈlʲĩna pn
Галина
imię żeńskie;

Hama pn
Хама
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii;

Hamadan pn
Хамадан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Hamburg ˈxãmburk pn
Гамбург
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hami ˈxãmʲi pn
Хами
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, w Kotlinie Hami;

Hana ˈxãna pn
Гана
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Morawach w Czechach

Hanna ˈxãnːa pn
Ганна Ханна
imię żeńskie;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Ханой
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Hanower pn
Ганновер
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Haralampiusz pn
Харалампий
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Harare xaˈrarɛ pn
Хараре
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Harbin pn
Харбин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, położone w Mandżurii;

Hatifnat xaˈtʲifnat n
Хатифнатт
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) istota o niewielkiej, podłużnej posturze i dłoniastych wyrostkach; pochodzą z książkowego świata Muminków, wykreowanego przez Tove Jansson;

Hawana xaˈvãna pn
Гавана
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawierzów pn
Гавиржов
(geografia, geograficzny) miasto w powiecie Karwina, w kraju morawsko-śląskim w Czechach;

Hawr pn
Гавр
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii;

Hazar n
хазареец
(etnografia, etnograficzny) członek ludu częściowo pochodzenia mongolskiego zamieszkującego Hazaradżat w środkowym Afganistanie;

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
Гефест
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem;

Hekate xɛˈkatɛ pn
Геката
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Елена
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.;

Helga ˈxɛlɡa pn
Гельга
imię żeńskie;

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
Гелиос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;

Hellen n
эллин
inne określenie Greka, nazwa używana zwłaszcza w odniesieniu do starożytności

Helwecja pn
Гельвеция
(historia, historyczny, historycznie) kraina zamieszkana przez Helwetów;
(książkowy) Szwajcaria

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Генрих Генрик
imię męskie;

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
Генрика
imię żeńskie;

Hera ˈxɛra pn
Гера
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103;
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;

Herakles xɛˈraklɛs pn
Геракл
(mitologia grecka) mityczny heros;
imię męskie;

Herakliusz pn
Ираклий
imię męskie

Herat pn
Герат
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat;

Herbert ˈxɛrbɛrt pn
Герберт Херберт
imię męskie;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Герцег-Босния
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Геркулес
(mitologia rzymska) mityczny heros;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Herman ˈxɛrmãn pn
Герман
imię męskie;

Hermes ˈxɛrmɛs pn
Гермес
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym;
imię męskie; imię mitologiczne;
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.;
(wojskowość, wojskowy) bezzałogowy aparat latający produkcji izraelskiej, zaprojektowany w kilku wersjach;

Hermon pn
Хермон
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu;

Herod ˈxɛrɔt pn
Ирод
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) imię męskie

Herszel pn
Гершель
imię męskie

Hesja ˈxɛsʲja n
Гессен
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Гестия
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 46;
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Hetyta n
хетт
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię;

Hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt pn
Гиацинт Иакинф
imię męskie;

Hiady ˈxʲjadɨ pn
Гиады
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Иероним
imię męskie;

Hilaria xʲiˈlarʲja pn
Илария
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Иларий
imię męskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Гималаи
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Himalia xʲĩˈmalʲja pn
Гималия
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa;

Hindus ˈxʲĩndus n
индиец
obywatel Indii

Hinduska xʲĩnˈduska n
индуска
obywatelka Indii

Hindustan xʲĩnˈdustãn pn
Индостан
inna nazwa Indii wywodząca się z języka perskiego

Hiob xʲjɔp pn
Иов
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Hipolit xʲiˈpɔlʲit pn
Ипполит
imię męskie;

Hisar pn
Гиссар
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
испанец
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Испания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
испанка
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Hiuma ˈxʲjũma n
Хийумаа
(geografia, geograficzny) estońska wyspa na Morzu Bałtyckim;

Hniezdyczna pn
Гнездычно
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie zbaraskim obwodu tarnopolskiego;

Hnizdyczów pn
Гнездычев
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie żydaczowskim obwodu lwowskiego;

Hnyła pn
Карпатское
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim;

Hodowica pn
Годовица
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim;

Hohhot pn
Хух-Хото
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnych Chinach, ośrodek administracyjny regionu autonomicznego Mongolii Wewnętrznej;

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Голландия Нидерланды
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
голландец
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
голландка
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Олоферн
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Holsztyn pn
Гольштейн
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Гомер
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;
imię męskie

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Гондурас
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Гонконг
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
Гонолулу
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje;

Honorat xɔ̃ˈnɔrat pn
Гонорат
imię męskie;

Honorata ˌxɔ̃nɔˈrata pn
Гонората
imię żeńskie;

Honoriusz pn
Гонорий
imię męskie;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Гораций Горацио
imię męskie;

Horocholina pn
Горохолина
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie bohorodczańskim;

Horochów pn
Горохов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu horochowskiego;

Horożanka pn
Горожанка
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie monasterzyskim obwodu tarnopolskiego;

Hortensja pn
Гортенсия
imię żeńskie;

Horucko pn
Горское
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie mikołajowskim obwodu lwowskiego;

Horus ˈxɔrus pn
Хор Гор
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Horyń pn
Горынь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Prypeci;

Horyńgród pn
Горыньград Первый
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie na terenie rejonu rówieńskiego w obwodzie rówieńskim;

Hoszcza pn
Гоща
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim;

Hoszów pn
Гошев
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie dolińskim;

Houston pn
Хьюстон
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych;

Hołhocze pn
Голгоча
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rejonie podhajeckim obwodu tarnopolskiego;

Hołowiecko pn
Головецко
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego nad rzeką Dniestr;

Hołownica pn
Головница
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie koreckim obwodu rówieńskiego;

Hołowno pn
Головно
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie lubomelskim obwodu wołyńskiego;

Hołyń pn
Голынь
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie kałuskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Hruszów pn
Грушев
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie jaworowskim;

Hryców pn
Грицев
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w rejonie szepetowskim obwodu chmielnickiego;

Hryniawa pn
Гринява
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie wierchowińskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Hubal pn
Хубал
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hubert ˈxubɛrt pn
Губерт
imię męskie;

Huculszczyzna pn
Гуцульщина
(geografia, geograficzny) kraina położona na obszarze Karpat Wschodnich, w większości na Ukrainie, w małej tylko części w Rumunii;

Hucuł ˈxuʦ̑uw n
гуцул
(etnografia, etnograficzny) góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy);

Hucułka n
гуцулка
(etnografia, etnograficzny) góralka zamieszkująca Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy);

Hujcze pn
Гийче
(geografia, geograficzny) (administracja) duża wieś na Ukrainie, położona w rejonie żółkiewskim obwodu lwowskiego, blisko granicy polskiej;

Humań pn
Умань
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie;

Hun n
гунн
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę;

Hurghada xurˈɡada pn
Хургада
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hussaków pn
Гусаков
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko na Ukrainie, w rejonie mościskim obwodu lwowskiego;

Huszyn pn
Гишин
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie kowelskim obwodu wołyńskiego;

Huta Ratnieńska pn
Гута
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie ratnieńskim, obwodu wołyńskiego, w pobliżu granicy z Białorusią;

Hygin pn
Гигин
imię męskie;

Hłuboczek Wielki pn
Великий Глубочёк
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a niegdyś osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego, nad rzeką Seretem;

III Rzesza pn
Третий рейх
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933-1945;

IPP acronym
ИПН ИПП
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitor pompy protonowej

Ibrahim iˈbraxʲĩm pn
Ибрахим
imię męskie;

Icza pn
Ича
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie nowosybirskim Rosji, prawy dopływ Omu
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej części Kamczatki w Rosji, uchodzi do Morza Ochockiego

Ida ˈida pn
Ида
(astronomia, astronomiczny) planetoida średniej wielkości, o numerze 243, z głównego pasa asteroid;
(mitologia grecka) nimfa kreteńska, która wychowywała małego Zeusa
imię żeńskie;

Idzi ˈiʥ̑i pn
Эгидий
imię męskie;

Ifigenia pn
Ифигения
imię żeńskie;

Iga ˈiɡa pn
Ига
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Игнатий Игнат
imię męskie;

Igor ˈiɡɔr pn
Игорь
imię męskie;

Ihrowica pn
Игровица
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego;

Ija pn
Ия
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie irkuckim Rosji, uchodzi do Zbiornika Brackiego

Ik pn
Ик
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i Tatarstanie, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Ikiel pn
Икель
(geografia, geograficzny) rzeka w Mołdawii, prawy dopływ Dniestru

Ikwa pn
Иква
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Wołyniu na Ukrainie, prawy dopływ Styru;

Ilam pn
Илам
(geografia, geograficzny) tamilska nazwa Sri Lanki

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
Ильдефонс
imię męskie;

Ilek pn
Илек
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu;

Ilia pn
Илия
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, lewy dopływ Wilii w dorzeczu Niemna;

Iliki iˈlʲici pn
Илики
(geografia, geograficzny) jezioro w Beocji, w centralnej Grecji

Ilim pn
Илим
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie irkuckim Rosji, prawy dopływ Angary

Iliryjczyk n
иллириец
(starożytność) mieszkaniec Ilirii

Ilnik pn
Ильник
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie turczańskim obwodu lwowskiego nad Stryjem;

Ilona iˈlɔ̃na pn
Илона
imię żeńskie;

Imeretia pn
Имеретия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji

Imperium Osmańskie pn
Османская империя Оттоманская империя
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące od końca XIII wieku do 1922 roku na terenie północno-wschodniej Europy, Afryki Północnej i Azji Zachodniej;

Imperium Rosyjskie pn
Российская империя
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie państwa rosyjskiego w latach 1721–1917;

Indianka ĩnˈdʲjãŋka n
индианка
forma żeńska od: Indianin

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Индия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indoeuropejczyk ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
индоевропеец
(językoznawstwo, językoznawczy) członek grupy ludów posługujących się językami indoeuropejskimi;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Индонезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
индонезиец
obywatel Indonezji

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
индонезийка
obywatelka Indonezji

Indygirka ˌĩndɨˈɟirka pn
Индигирка
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Inflanty ĩnˈflãntɨ pn
Ливония
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską;

Ingoda pn
Ингода
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji na Zabajkalu, która po połączeniu z Ononem tworzy Szyłkę;

Ingria pn
Ингерманландия
kraina historyczna leżąca nad brzegiem Zatoki Fińskiej, na południe od Karelii a na wschód od Estonii, obecnie w granicach administracyjnych Rosji

Ingulec pn
Ингулец
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na południu Ukrainy, prawy dopływ Dniepru;

Inguri pn
Ингури
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji, płynąca przez Swanetię i Nizinę Kolchidzką, uchodzi do Morza Czarnego;

Inguszetia pn
Ингушетия
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Inguszka n
ингушка
członkini narodu Inguszów

Inguł pn
Ингул
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Bohu;

Innocenty ˌĩnːɔˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Иннокентий
imię męskie;

Innsbruck pn
Инсбрук
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn;

Insar pn
Инсар
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Mordowii, w Rosji, prawy dopływ Ałatyru;

Instrucz pn
Инструч
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim, łącząc się z Węgorapą tworzy Pregołę;

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
Интернет интернет
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa;

Iowa pn
Айова
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, dopływ Missisipi;

Ipuć pn
Ипуть
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży;

Irak ˈirak pn
Ирак Ира́к
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
иракец
obywatel Iraku

Irakijka ˌiraˈcijka n
иракчанка
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Иран Ира́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
иранец
obywatel Iranu

Irbil pn
Эрбиль
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku;

Irbit pn
Ирбит
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, uchodzi do Nicy w dorzeczu rzeki Tury;

Irena iˈrɛ̃na pn
Ирина
imię żeńskie;

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ириней
imię męskie;

Iris ˈirʲis pn
Ирида
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 7;
Ирида Ирис
(mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi;

Irkuck pn
Иркутск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irkut pn
Иркут
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Angary;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
ирландец
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Ирландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Ирландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
ирландка
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irmina irˈmʲĩna pn
Ирмина
imię żeńskie;

Irpień pn
Ирпень
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ;

Irszawa pn
Иршава
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Irtysz pn
Иртыш
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu;

Iryda iˈrɨda pn
Ирида Ирис
(mitologia grecka) (zobacz) Iris
imię żeńskie;

Iset pn
Исеть
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Isfahan isˈfaxãn pn
Исфахан
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Исламабад
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Iranu pn
Исламская Республика Иран
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islamska Republika Pakistanu pn
Исламская Республика Пакистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa

Islamski Emirat Afganistanu pn
Исламский Эмират Афганистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawane na arenie międzynarodowej państwo utworzone przez talibów w 1996 roku;

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
исландец
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Исландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
исландка
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Istria pn
Истрия
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Morza Adriatyckiego, podzielony między Chorwację, Słowenię i Włochy;

Iszym pn
Ишим
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza;
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-południowy części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Iszymbaj pn
Ишимбай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Itaka iˈtaka pn
Итака
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Itelmen pn
ительмен
przedstawiciel paleoazjatyckiego ludu, mieszkającego w Kraju Kamczackim

Itelmenka pn
ительменка
przedstawicielka Itelmenów, paleoazjatyckiego ludu, mieszkającego w Kraju Kamczackim

Iwan ˈivãn pn
Иван
imię męskie

Iwanikówka pn
Иваниковка
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie bohorodczańskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanków pn
Иванков
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim nad rzeką Teterew, siedziba władz rejonu iwankowskiego;

Iwano-Frankiwsk pn
Ивано-Франковск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanowo pn
Иваново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Iwdel pn
Ивдель
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego;

Iwo ˈivɔ pn
Ив Иво
imię męskie;

Iwon pn
Ивон
imię męskie

Iwona iˈvɔ̃na pn
Ивона
imię żeńskie;

Izaak iˈzaːk pn
Исаак
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Izabela ˌizaˈbɛla pn
Изабелла
imię żeńskie;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Исаия
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;
Исаия Исай Исайя
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Izmir pn
Измир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską;

Izolda iˈzɔlda pn
Изольда
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohaterki niespełnionej miłości ;
imię żeńskie

Izrael izˈraɛl pn
Израиль
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
израильтянин
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
израильтянин еврей
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izraelka ˌizraˈɛlka n
израильтянка
obywatelka Izraela

Izydor iˈzɨdɔr pn
Исидор Сидор
imię męskie;

Iława Pruska pn
Прейсиш-Эйлау
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Bagrationowsk

Iławcze pn
Илавче
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego;

Iłowla pn
Иловля
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Donu

Iłukszta pn
Илуксте
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-wschodniej części Łotwy, w Semigalii, nad rzeką Iłuksztą;

Iłycz pn
Илыч
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji w Republice Komi, prawy dopływ Peczory

Iż pn
Иж
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przepływająca przez Udmurcję i Tatarstan, prawy dopływ Kamy;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, dopływ Piżmy

Iżewsk pn
Ижевск
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położona nad rzeką Iż, dopływem Kamy;

Iżma pn
Ижма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca w Rosji przez terytorium Republiki Komi, lewy dopływ Peczory;

Iżora pn
Ижора
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Newy;

Jabalpur pn
Джабалпур
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Indiach, na wyżynie Dekan;

Jabłonica pn
Яблоница
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, podlegająca radzie miejskiej Jaremcza;

Jabłonów pn
Яблонов
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, na Pokuciu;

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
Гиацинт Иакинф Яцек
imię męskie;

Jaczemir pn
Ячемир
imię męskie;

Jaczemira pn
Ячемира
imię żeńskie

Jadwiga jadˈvʲiɡa pn
Ядвига Гедвига Хедвига
imię żeńskie;

Jafet pn
Иафет
(biblijny) postać starotestamentowa, jeden z synów Noego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Jagiellończyk pn
Ягеллончик
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Jagiellonów

Jagielnica pn
Ягельница
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko na Ukrainie, położone w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Jagodzin pn
Яготин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Яхве
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Иаков Яков
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Яков Яша
imię męskie;

Jakucja jaˈkuʦ̑ʲja pn
Якутия
(geografia, geograficzny) (administracja) republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona we wschodniej Syberii, największa pod względem powierzchni, (ponad 3 miliony km²), jednostka administracyjno-terytorialna na świecie;

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
Якутск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji;

Jakut ˈjakut n
якут
mieszkaniec Jakucji, człowiek narodowości jakuckiej

Jakutka n
якутка
mieszkanka Jakucji, kobieta narodowości jakuckiej

Jamajczyk jãˈmajʧ̑ɨk n
ямаец
obywatel Jamajki

Jamajka jãˈmajka pn
Ямайка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny jãˈmalskɔ ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Ямало-Ненецкий автономный округ
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią Obwodu tiumeńskiego;

Jamburg pn
Ямбург
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kingisepp (nazwa oficjalna do 1922 roku);

Jamnica pn
Ямница
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego;

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
Ямусукро
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej;

Jan jãn pn
Иоанн Ян Иван
imię męskie;

Jan Chrzciciel pn
Иоанн Креститель
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prorok chrześcijański, muzułmański i mandaistyczny;

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Ян-Майен
(geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jana ˈjãna pn
Яна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji, w Jakucji, powstaje na Płaskowyżu Jańskim z połączenia dwóch rzek, uchodzi do Zatoki Jańskiej Morza Łaptiewów;

Janikulum pn
Яникул
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz;

Janina jä̃ˈɲĩna pn
Янина
imię żeńskie;

Jankes n
янки пиндос
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Janusz ˈjãnuʃ pn
Янош Януш
imię męskie;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Япония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
японец
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jaremcze pn
Яремче
(geografia, geograficzny) (administracja) ukraińskie miasto na prawach rejonu, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad rzeką Prut;

Jarkend-daria pn
Яркенд
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, źródłowy odcinek rzeki Tarym;

Jarmuk pn
Ярмук
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, dopływ Jordanu, rzeka graniczna między Syrią i Jordanią oraz Izraelem i Jordanią;

Jaromir jaˈrɔ̃mʲir pn
Яромир
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jarosław jaˈrɔswaf pn
Ярослав
imię męskie;
(geografia, geograficzny) nazwa miasta oraz dwóch miejscowości w Polsce;
Ярославль
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, położone nad górną Wołgą;

Jarowit pn
Яровит
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;

Jaryło pn
Ярила
(mitologia słowiańska) słowiańskie bóstwo płodności i wiosny;

Jasienica Solna pn
Ясеница-Сольная
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego;

Jasienica Zamkowa pn
Ясеница-Замковая
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego, położona w górskiej dolinie, nad dopływem Dniestru Jasieniczanką;

Jasina pn
Ясиня
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego nad Czarną Cisą;

Jasionów pn
Ясенов
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie brodzkim obwodu lwowskiego;

Jasiołda pn
Ясельда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, lewy dopływ Prypeci;

Jasna Góra ˈjasna ˈɡura pn
Ясная Гора
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) katolickie sanktuarium i kompleks klasztorny paulinów w Częstochowie;

Jasna Polana pn
Ясная Поляна
(geografia, geograficzny) rodzinny majątek rodu Tołstojów, muzeum pamięci Lwa Tołstoja;

Jassy pn
Яссы
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Rumunii, w historycznej Mołdawii;

Jastrzębowo pn
Ястребово
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego;

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
Ящерица
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Jawa ˈjava pn
Ява
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawaryn pn
Дьёр
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Győr, miasto w północno-zachodnich Węgrzech;

Jaworzno jaˈvɔʒnɔ pn
Явожно
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Jazd pn
Йезд
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie;

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Иасон Язон Ясон
imię męskie;

Jaćwież ˈjäʨ̑fʲjɛʃ pn
Судавия Судовия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina Jaćwingów położona w okresie średniowiecza między rzekami takimi jak: Biebrza, Niemen, Szeszupa oraz obszarami pomiędzy jeziorami Mamry i Śniardwy a rzeką Łęg;

Jałomica pn
Яломица
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Jałta ˈjawta pn
Ялта
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Единорог
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Jedysan pn
Едисан
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na południowo-zachodniej Ukrainie i Mołdawii, położona nad Morzem Czarnym;

Jedyńce pn
Единец
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Mołdawii;

Jegorjewsk pn
Егорьевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy;

Jegorłyk pn
Егорлык
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na Przedkaukaziu, uchodzi do Manycza

Jehowa pn
Иегова
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii

Jejsk pn
Ейск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim;

Jekaterynburg pn
Екатеринбург
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jekaterynodar pn
Екатеринодар
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Krasnodar, oficjalna nazwa przed 1920 rokiem

Jelec pn
Елец
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Йемен Йе́мен
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
йеменка
obywatelka Jemenu

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
йеменец
obywatel Jemenu

Jena ˈjɛ̃na pn
Йена
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Енисей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jenisejsk pn
Енисейск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;

Jeremi jɛˈrɛ̃mʲi pn
Иеремий
imię męskie;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Иеремия
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Иерусалим
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jersey pn
Джерси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Jerusłan pn
Еруслан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej (obwody saratowski i wołgogradzki), lewy dopływ Wołgi;

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
Иерусалим
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Иерихон
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Георгий Юрий Егор
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Иессей
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jessentuki pn
Ессентуки
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezierna pn
Озёрная
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko na Ukrainie położone w rejonie zborowskim obwodu tarnopolskiego;

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
Аральское море
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie;

Jezioro Atanasowskie pn
Атанасовское озеро
(geografia, geograficzny) słone jezioro przybrzeżne, położone w Bułgarii, nieopodal wybrzeża Morza Czarnego

Jezioro Bodeńskie pn
Боденское озеро Констанцское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Burgaskie pn
Бургасское озеро
(geografia, geograficzny) nizinne jezioro limanowe w południowo-wschodniej Bułgarii, położone na zachód od miasta Burgas;

Jezioro Chantajskie pn
Хантайское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim;

Jezioro Kronockie pn
Кроноцкое
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, położone na wschodniej Kamczatce, na zachód od Kronockiej Sopki;

Jezioro Kubieńskie pn
Кубенское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy;

Jezioro Kułundyńskie pn
Кулундинское озеро
(geografia, geograficzny) gorzkie jezioro bezodpływowe w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, na Równinie Kułundyńskiej;

Jezioro Pskowskie pn
Псковское озеро
(geografia, geograficzny) słodkowodne jezioro polodowcowe w Rosji oraz Estonii, położone na zachód od Pskowa;

Jezioro Teleckie pn
Телецкое
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w górach Ałtaj, stanowi początek rzeki Bii;

Jezioro Trazymeńskie pn
Тразименское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii;

Jezioro Warneńskie pn
Варненское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro w Bułgarii, położone na południowy zachód od miasta Warna

Jezupol pn
Езуполь
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie tyśmienickim, w międzyrzeczu rzek Dniestr i Bystrzyca;

Jezus ˈjɛzus pn
Иисус Исус
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;
imię męskie;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Иисус Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jełgawa pn
Елгава
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w środkowej części kraju;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Иоаким Иоахим
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Жанна Иоанна
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Иоиль
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jogła pn
Ёгла
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w rejonie borowickim, w obwodzie nowogrodzkim

Jokasta jɔˈkasta pn
Иокаста
(mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa;
imię żeńskie; imię mitologiczne;
Иокаста Иокасте
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza;

Jolanta jɔˈlãnta pn
Иоланта
imię żeńskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Иона
(biblijny) postać biblijna, prorok;
imię męskie;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Иордан
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
imię męskie;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Иордания Иорда́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
иорданец
obywatel Jordanii

Joszkar-Oła pn
Йошкар-Ола
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowinian pn
Иовиниан
imię męskie

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Юпитер
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jowita jɔˈvʲita pn
Иовита
imię żeńskie;
imię męskie;

Jozafat pn
Иосафат
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Иисус
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Иуда Юда
imię męskie; imię biblijne;

Judea juˈdɛa pn
Иудея
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judoma pn
Юдома
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Chabarowskim i Jakucji; prawy dopływ Mai;

Judyta juˈdɨta pn
Иудифь Юдита Юдифь
imię żeńskie;

Jug pn
Юг
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji po połączeniu z Suchoną tworzy Dwinę;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Югославия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
югослав
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jugosłowianka n
югославка
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Jukatan juˈkatãn pn
Юкатан
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowym Meksyku na półwyspie Jukatan (1.1);
(geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Środkowej;

Jukon ˈjukɔ̃n pn
Юкон
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Julia ˈjulʲja pn
Юлия
imię żeńskie;

Julian ˈjulʲjãn pn
Юлиан
imię męskie;

Julianna juˈlʲjãnːa pn
Юлианна
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Юлий
imię męskie;

Junia pn
Юния
imię żeńskie

Juniper pn
Хуниперо
imię męskie

Jura pn
Юра
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;

Juribej pn
Юрибей
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w syberyjskiej części Rosji, uchodzi do Zatoki Gydańskiej Morza Karskiego

Juriuzań pn
Юрюзань
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie, lewy dopływ Ufy w dorzeczu Wołgi

Jurmała pn
Юрмала
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w środkowej części kraju, na granicy Liwonii i Kurlandii;

Justyn pn
Юстин
imię męskie;

Justyna juˈstɨ̃na pn
Юстина
imię żeńskie;

Justynian juˈstɨ̃ɲãn pn
Юстиниан
imię męskie;

Jut n
ют
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek dawnego północnogermańskiego plemienia zamieszkującego Jutlandię;

Jutlandczyk n
ютландец
mieszkaniec Jutlandii

Jutlandia pn
Ютландия
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;

Jutrosin juˈtrɔɕĩn pn
Ютросин
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie rawickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej;

Jutrznia ˈjuṭʃʲɲa n
утреня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa poranna stanowiąca pierwszą część Liturgii godzin;

Jużnosachalińsk pn
Южно-Сахалинск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na wyspie Sachalin, stolica obwodu sachalińskiego;

Józef ˈjuzɛf pn
Иосиф Осип
imię męskie;

Józefa juˈzɛfa pn
Жозефина Иосифа Иосифина
imię żeńskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Жозефина Иосифа Иосифина
imię żeńskie;

Jędrzej ˈjɛ̃nḍʒɛj pn
Андрей Ендрей
imię męskie;

KC ka‿ˈʦ̑ɛ acronym
ЦК
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet centralny;

KGB ka‿ɟjɛ‿ˈbɛ acronym
КГБ
= (administracja) (historia, historyczny, historycznie) Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (przy Radzie Ministrów ZSRR);

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
КНДР
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna

KTG acronym
КТГ
(medycyna, medyczny) kardiotokografia

Kabardo-Bałkaria pn
Кабардино-Балкария
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kabardyjczyk n
кабардинец
mieszkaniec Kabardii lub Kabardo-Bałkarii

Kabardyjka n
кабардинка
mieszkanka Kabardii lub Kabardo-Bałkarii

Kabul ˈkabul pn
Кабул
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kachetia pn
Кахетия
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi;

Kachetyjczyk n
кахетинец
mieszkaniec Kachetii

Kachetyjka n
кахетинка
mieszkanka Kachetii

Kachowka pn
Каховка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
Каспер Каспр Кацпер Кацпр
imię męskie;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Дональд Дак До́нальд Дак
bohater filmów animowanych;

Kafarnaum pn
Капернаум
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kaguł pn
Кагул
(geografia, geograficzny) miasto w Mołdawii, w dolinie Prutu;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Каир
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kaja ˈkaja pn
Кая
imię żeńskie;

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
Кайенна
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gujany Francuskiej;

Kajetan kaˈjɛtãn pn
Каетан
imię męskie;

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Каймановы острова
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kajrakkum pn
Гулистон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, w wilajecie sogdyjskim;

Kajus pn
Кай
imię męskie;

Kajusz pn
Кай
imię męskie;

Kaka ˈkaka pn
Кака
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Калабрия
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kalahari n
Калахари
(geografia, geograficzny) bezodpływowa kotlina w środkowej części południowej Afryki;

Kalasanty ˌkalaˈsãntɨ pn
Каласантий
imię męskie;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Каледония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Калифорния
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
калифорниец
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalifornijka n
калифорнийка
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalikst ˈkalʲikst pn
Каликст
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kalina kaˈlʲĩna pn
Калина
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kaliningrad pn
Калининград
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Kalinów pn
Калинов
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Kalinów Nowy pn
Новый Калинов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego;

Kalinówka pn
Калиновка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim;

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
Каллиопа
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Kalisz ˈkalʲiʃ pn
Калиш
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, w południowo-wschodniej Wielkopolsce;

Kalitwa pn
Калитва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie rostowskim Rosji, lewy dopływ Dońca

Kalkuta kalˈkuta pn
Калькутта Колката
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach (egzonim wariantowy wg KSNG);

Kalmar ˈkalmar pn
Кальмар
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską;

Kama pn
Кама
(geografia, geograficzny) (administracja) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Камбоджа Камбо́джа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
камбоджиец
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kambodżanka ˌkãmbɔˈʤ̑ãŋka n
камбоджийка
obywatelka Kambodży

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Камчатка
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Dalekim Wschodzie, uchodząca do Zatoki Kamczackiej;

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
Хамелеон
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Камерун
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamieniec Podolski pn
Каменец-Подольский
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kamienobród pn
Каменноброд
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego;

Kamień Koszyrski pn
Камень-Каширский
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie wołyńskim;

Kamień Pomorski ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ pɔ̃ˈmɔrsʲci pn
Камень-Поморски
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Kamień nad Obem pn
Камень-на-Оби
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim;

Kamieńsk Szachtyński pn
Каменск-Шахтинский
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Dońcem;

Kamieńsk Uralski pn
Каменск-Уральский
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, u wschodniego podnóża Uralu;

Kamil ˈkãmʲil pn
Камил Камилл Камилль Камиль
imię męskie;

Kamila kãˈmʲila pn
Камила Камилла Камилля Камиля
imię żeńskie;

Kamionka pn
Каменка
(geografia, geograficzny) miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem;

Kamionka Bużańska pn
Каменка-Бугская
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, położone w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu kamioneckiego;

Kamionka Dnieprowska pn
Каменка-Днепровская
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Кампания
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampinos pn
Кампинос
(geografia, geograficzny) wieś i gmina w centralnej Polsce;

Kampucza pn
Кампучия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kan pn
Кан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kanada kãˈnada pn
Канада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
канадец
obywatel Kanady

Kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
канадка
mieszkanka Kanady

Kanał Korsykański pn
Корсиканский пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina w zachodniej części Morza Śródziemnego oddzielająca Korsykę od archipelagu Wysp Toskańskich;

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Суэцкий канал
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandahar kãnˈdaxar pn
Кандагар Кандага́р
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand;

Kandałaksza pn
Кандалакша
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);
Кандалакшский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, leżąca w europejskiej części Rosji, wcinająca się w ląd między Półwyspem Kolskim a Karelią;

Kandyd pn
Кандид
imię męskie

Kandyda pn
Кандида
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kaniów pn
Канев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze;

Kanossa pn
Каносса
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Kansas ˈkãw̃zas pn
Канзас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych

Kantabria pn
Кантабрия
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej

Kapadocja pn
Каппадокия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Кейптаун Капстад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Kapua kaˈpu<sup>w</sup>a pn
Капуя Капуа
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położone na południe od Rzymu nad rzeką Volturno;

Kara ˈkara pn
Кара
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, położona na północy Eurazji, uchodzi do Morza Karskiego

Kara-daria pn
Карадарья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię;

Kara-kum pn
Каракумы
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karabach kaˈrabax pn
Карабах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karabasz pn
Карабаш
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim;
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Tatarstanie;

Karaczaj pn
Карачай
(geografia, geograficzny) region historyczny na Kaukazie Północnym, zamieszkiwany przez Karaczajów (2.1)
карачаевец
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z narodów turkijskich, zamieszkujących Kaukaz Północny

Karaczajo-Czerkiesja pn
Карачаево-Черкесия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Karadż pn
Кередж
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs;

Karaga pn
Карага
(geografia, geograficzny) rzeka na północnym wschodzie półwyspu Kamczatka, uchodzi do Zatoki Karagińskiej

Karakałpacja pn
Каракалпакстан
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie;

Karakałpaczka n
каракалпачка
(etnografia, etnograficzny) członkini narodu zamieszkującego na południe od Jeziora Aralskiego, zwłaszcza w Karakałpacji;

Karakałpak n
каракалпак
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego na południe od Jeziora Aralskiego, zwłaszcza w Karakałpacji;

Karakorum ˌkaraˈkɔrũm pn
Каракорум
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stolica mongolskiego imperium w XIII wieku;
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin, drugi po Himalajach pod względem wysokości na Ziemi;
Хархорин
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Mongolii,

Karantania pn
Карантания
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii;

Karbala pn
Кербела
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Карелия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Kargopol pn
Каргополь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi;

Karia n
Кария
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej;

Karies pn
Карье
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w północno-wschodniej Grecji, stolica Autonomicznej Republiki Athos;

Karina kaˈrʲĩna pn
Карина
imię żeńskie;

Karniów pn
Крнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Karol ˈkarɔl pn
Карл Чарльз
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Каролина
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kolonia brytyjska w Ameryce Północnej, dziś dwa stany: Karolina Północna i Południowa
(potocznie, potoczny) jeden z dwóch stanów: Karolina Północna lub Południowa

Karolina Południowa pn
Южная Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Северная Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Карпаты
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Karpaty Południowe pn
Южные Карпаты
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie;

Karpaty Wschodnie pn
Восточные Карпаты
(geografia, geograficzny) odcinek łuku Karpat między Przełęczą Łupkowską na północnym zachodzie a przełęczą Predeal na południu;

Karszy pn
Карши
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Карфаген
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartlia pn
Картли
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji;

Karyntia pn
Каринтия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kas pn
Кас
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Kasandra kaˈsãndra pn
Касандра Кассандра
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;
Кассандра
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby;

Kassandra pn
Касандра
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra
Кассандра
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 114, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1871 r.;

Kastylia n
Кастилия
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kaszan pn
Кашан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan;

Kaszgar pn
Кашгар
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2);

Kaszka-daria pn
Кашкадарья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Uzbekistanie;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Кашмир
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Kaszub ˈkaʃup n
кашуб
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel Słowian z północy Polski;

Kaszubka kaˈʃupka n
кашубка
przedstawicielka Słowian z północy Polski

Kaszyn pn
Кашин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Каталония
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Hiszpanii i południowej Francji

Katalonka n
каталонка
osoba płci żeńskiej narodowości katalońskiej, mieszkanka Katalonii

Katalończyk ˌkataˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
каталонец
osoba płci męskiej narodowości katalońskiej, mieszkaniec Katalonii

Katanga pn
Катанга
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) górny bieg Podkamiennej Tunguzki, rzeki w Rosji;

Katania pn
Катания
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Катар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Екатерина
imię żeńskie;

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
Катовице Катовицы
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Katuń pn
Катунь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;

Katyń ˈkatɨ̃ɲ pn
Катынь
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim;

Kaukaz ˈkawkas pn
Кавказ
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;

Kawsko pn
Кавское
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego;

Kazach ˈkazax n
казах
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Казахстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazachstańczyk n
казахстанец
obywatel Kazachstanu

Kazanka pn
Казанка
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kazaszka kaˈzaʃka n
казашка
obywatelka Kazachstanu

Kazań ˈkazãɲ pn
Казань
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu;

Kazimiera ˌkaʑĩˈmʲjɛra pn
Казимира
imię żeńskie;

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Казимир
imię męskie;

Kazwin pn
Казвин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kałacz pn
Калач
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim;

Kałacz nad Donem pn
Калач-на-Дону
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim;

Kałar pn
Калар
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, położona w obwodzie czytyjskim; prawy dopływ Witimu;

Kałmucja pn
Калмыкия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Kałmuczka n
калмычка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka mongolskiego narodu zamieszkującego obszary nad Morzem Kaspijskim (Kałmucję);

Kaługa pn
Калуга
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kałusz pn
Калуш
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Kańsk pn
Канск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad rzeką Kan;

Kefas pn
Кифа
(biblijny) aramejski wariant imienia apostoła Piotra
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Kem pn
Кемь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Republice Karelii, uchodzi do Morza Białego;
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

Kemerowo pn
Кемерово
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Кения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
кениец
obywatel lub mieszkaniec Kenii

Kenijka kɛ̃ˈɲijka n
кенийка
obywatelka Kenii

Kercz pn
Керчь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Keresz pn
Кёрёш
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnich Węgrzech, lewy dopływ Cisy;

Kerman pn
Керман
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie;

Kermanszah pn
Керманшах
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu;

Keszm pn
Кешм
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm;

Ket n
Кеть
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel nielicznego narodu, zamieszkującego niewielki obszar na wschód od Jeniseju, w Kraju Krasnojarskim

Khmerka n
кхмерка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka grupy etnicznej zamieszkującej głównie Kambodżę, Tajlandię i Wietnam, posługującej się językiem khmerskim;

Kiejstut n
Кейстут
imię męskie;

Kielce ˈcɛlʦ̑ɛ pn
Кельце
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa świętokrzyskiego;

Kiernica pn
Керница
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego;

Kieś pn
Цесис
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie nad rzeką Gaują;

Kija pn
Кия
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na Syberii, lewy dopływ Czułymu

Kijowiec pn
Киевец
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie należąca do rejonu mikołajowskiego obwodu lwowskiego;

Kijów ˈcijuf pn
Киев
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kil cil pn
Киль
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Kildin pn
Кильдин
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Barentsa u wybrzeży Półwyspu Kola

Kilia ˈcilʲja pn
Килийское гирло
(geografia, geograficzny) główne, północne ramię ujściowe Dunaju;

Kilonia pn
Киль
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Kineszma pn
Кинешма
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą;

King Kong pn
Кинг-Конг
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kinga ˈcĩŋɡa pn
Кинга
imię żeńskie;

Kingisepp pn
Кингисепп
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa;

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
Киншаса
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga;

Kira ˈcira pn
Кира
imię żeńskie;

Kirenga pn
Киренга
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirenia pn
Кириния
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym;

Kireńsk pn
Киренск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, u ujścia Kirengi do Leny;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Киргизия Киргизстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kirgiz ˈcirʲɟis n
киргиз
człowiek narodowości kirgiskiej, mieszkaniec lub obywatel Kirgistanu

Kirgizka cirʲˈɟiska n
киргизка
obywatelka Kirgistanu

Kirkuk pn
Киркук
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie;

Kirow ˈcirɔf pn
Киров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Кишинёв
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kisłowodzk pn
Кисловодск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim;

Kitajgród pn
Китайгород
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, dawniej miasteczko, położona w rejonie kamienieckim obwodu chmielnickiego

Kizieł pn
Кизел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu;

Klara ˈklara pn
Клара
imię żeńskie;

Klaudia ˈklawdʲja pn
Клавдия
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Клавдий
imię męskie;

Klaźma pn
Клязьма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
Клеменс Клемент Клименс Климент
imię męskie;

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
Клеминтина Климинтина
imię żeńskie;

Kleofas klɛˈɔfas pn
Клеофа
imię męskie;

Kleopatra ˌklɛɔˈpatra pn
Клеопатра
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.;
(mitologia grecka) córka Idasa i Marpessy oraz żona Meleagra;
(mitologia grecka) królowa Tracji; córka Boreasza i Orejtyi oraz żona Fineusa;
imię żeńskie;

Klet pn
Клет
(zdrobniale) Anaklet (hipokorystyk)
imię męskie;

Klin pn
Клин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
Клио
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;
(geografia, geograficzny) grecka wieś w północnej części Lesbos
Клио Клия
imię żeńskie

Klińce pn
Клинцы
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Kluczów Mały pn
Малый Ключев
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Kluczów Wielki pn
Великий Ключев
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Kneset n
кнессет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament Izraela

Kniahinin pn
Княгинино
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie demidowskim obwodu rówieńskiego;

Kniahininek pn
Княгининок
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie łuckim obwodu wołyńskiego;

Kniażdwór pn
Княждвор
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Kniażołuka pn
Княжелука
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie dolińskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Knihynicze pn
Княгиничи
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, a dawniej miasteczko, położona w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Knin pn
Книн
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji;

Kobaki pn
Кобаки
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego;

Kobdo ˈkɔbdɔ pn
Кобдо-Гол Ховд
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Mongolii;
Ховд
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Mongolii;

Koblencja pn
Кобленц
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu;

Kobuleti pn
Кобулети
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym;

Kobylin kɔˈbɨlʲĩn pn
Кобылин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie krotoszyńskim;

Kobyłecka Polana pn
Кобылецкая Поляна
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego Ukrainy;

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
Коцит
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kodori pn
Кодор
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego;

Kokand pn
Коканд
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej;

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
Коцит
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych;

Kola ˈkɔla pn
Коля
(zdrobniale) (zobacz) Mikołaj
Кола
(geografia, geograficzny) (zobacz) Półwysep Kolski (egzonim wariantowy)

Kolchida pn
Колхида
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Кёльн
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Колумб
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumban pn
Колумбан
imię męskie;

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Колумбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Британская Колумбия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolędziany pn
Колындяны
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego;

Kom pn
Кум
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom;

Komi ˈkɔ̃mʲi pn
Коми
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Коморские острова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komoryjczyk ˌkɔ̃mɔˈrɨjʧ̑ɨk n
коморец
obywatel Komorów

Komoryjka ˌkɔ̃mɔˈrɨjka n
коморка
obywatelka Komorów

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
Компас
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Komrat pn
Комрат
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Mołdawii, nad rzeką Jałpuch;

Komsomolsk pn
Комсомольск
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Horiszni Pławni, miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim (polski egzonim do 2016 roku);

Komsomolsk nad Amurem pn
Комсомольск-на-Амуре
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim, położone na lewym brzegu Amuru;

Komsomoł n
комсомол
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Koncze-daria pn
Кончедарья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w regionie Sinciang, na skraju Kotliny Kaszgarskiej;

Konda pn
Конда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Irtysza;

Konfucjusz pn
Конфуций
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Конго
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konkordia pn
Конкордия
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zgody;
imię żeńskie;

Konkordiusz pn
Конкордий
imię męskie;

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
Конрад
imię męskie;

Konstanca pn
Констанца
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, port nad Morzem Czarnym, stolica okręgu;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Констанц
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
Констанция
imię żeńskie;

Konstancjusz pn
Констанций
imię męskie

Konstanty kɔ̃w̃ˈstãntɨ pn
Константий
imię męskie;

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
Константин
imię męskie;

Konstantyna pn
Константина
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Algierii;
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Константинополь
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Konstantynówka pn
Константиновка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;

Kooperacyjna Republika Gujany pn
Кооперативная Республика Гайана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany

Kopciuszek pn
Золушка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Копенгаген
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Коран
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Korczyk pn
Корчик
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Słuczy;

Korczów pn
Корчев
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Кордова
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Корея
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южная Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
кореянка
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
кореец
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Корейская Народно-Демократическая Республика
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korkino pn
Коркино
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu;

Kornel ˈkɔrnɛl pn
Корнелий Корнель Корнилий Корниль
imię męskie;

Kornelia kɔrˈnɛlʲja pn
Корнелия
imię żeńskie;

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Корнелий Корнилий
imię męskie;

Korona kɔˈrɔ̃na pn
Корона
(heraldyka, heraldyczny) polski herb szlachecki;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Królestwo Polskie
imię żeńskie

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
Северная Корона
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Koropiec pn
Коропец
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Корсика
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsyka Południowa pn
Южная Корсика
(geografia, geograficzny) (administracja) departament francuski leżący w południowej części wyspy Korsyki;

Korsykanin n
корсиканец
mieszkaniec Korsyki

Korsykanka n
корсиканка
mieszkanka Korsyki

Korynt pn
Коринф
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Kos kɔs pn
Кос
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosa pn
Коса
(geografia, geograficzny) rzeka w Kraju Permskim Rosji, prawy dopływ Kamy

Kosma ˈkɔsma pn
Косма Кузьма
imię męskie;

Kosowe Pole pn
Косово-Поле
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2);

Kosowo i Metohija kɔˈsɔvɔ ˌi‿mɛtɔˈxʲija pn
Косово и Метохия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię);

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Коста-Рика Коста-Ри́ка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
костариканец
obywatel Kostaryki

Kostarykanka ˌkɔstarɨˈkãŋka n
костариканка
obywatelka Kostaryki

Kostroma kɔˈstrɔ̃ma pn
Кострома
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Federacji Rosyjskiej;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Koszalin kɔˈʃalʲĩn pn
Кошалин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce w województwie zachodniopomorskim, dawniej koszalińskim;

Kotorosl pn
Которосль
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Kotuj pn
Котуй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, po połączeniu z Chetą tworzy Chatangę;

Koulun pn
Цзюлун
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar miejski w Hongkongu;

Kowno pn
Каунас Ковно
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kowrow pn
Ковров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą;

Kozak ˈkɔzak n
казак
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Kozielsk pn
Козельск
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kałuskim Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Козерог
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Koła pn
Кола
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w obwodzie murmańskim, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej Morza Barentsa w odległości;
(geografia, geograficzny) miasto na półwyspie Kola w Rosji, położone nad rzeką Koła (1.1)

Kołobrzeg kɔˈwɔbʒɛk pn
Колобжег
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; miasto powiatowe w województwie zachodniopomorskim;

Kołodróbka pn
Колодробка
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie zaleszczyckim obwodu tarnopolskiego;

Kołodziejówka pn
Колодиевка
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie podwołoczyskim obwodu tarnopolskiego;

Kołomna pn
Коломна
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kołomyja pn
Коломыя
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kołyma pn
Колыма
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;

Kościerzyna ˌkɔɕʨ̑ɛˈʒɨ̃na pn
Берент Косцежина
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie pomorskim;

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Крайна
(geografia, geograficzny) region historyczno-etnograficzny Słowenii;

Kraj Ałtajski pn
Алтайский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w południowej części Syberii;

Kraj Chabarowski pn
Хабаровский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona na Dalekim Wschodzie, nad Morzem Ochockim;

Kraj Kamczacki pn
Камчатский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Pietropawłowsku Kamczackim;

Kraj Krasnodarski pn
Краснодарский край
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnodarze

Kraj Krasnojarski ˈkraj ˌkrasnɔˈjarsʲci pn
Красноярский край
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnojarsku;

Kraj Nadmorski pn
Приморский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, mająca stolicę we Władywostoku;

Kraj Permski ˈkraj ˈpɛrm̥sʲci pn
Пермский край
(geografia, geograficzny) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona na Uralu, ze stolicą w Permie, jedna z dziewięciu jednostek administracyjnych Federacji posiadająca status kraju;

Kraj Stawropolski pn
Ставропольский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej w Północnokaukaskim Okręgu Federalnym;

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
Судетенланд Судетская область
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich;

Kraj Zabajkalski pn
Забайкальский край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, w Syberyjskim Okręgu Federalnym;

Krak krak pn
Крак
imię legendarnego założyciela Krakowa i jednego z jego synów;

Kraków ˈkrakuf pn
Краков
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Краснодар
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Красноярск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Krasnokamsk pn
Краснокамск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą;

Krasnoturjinsk pn
Краснотурьинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu;

Krasław pn
Краслава
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Łotwie, stolica gminy Krasław;

Kreta ˈkrɛta pn
Крит
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kretenka krɛˈtɛ̃ŋka n
критянка
mieszkanka Krety

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
критянин
mieszkaniec Krety

Kriszana pn
Кришана
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Rumunii i wschodnich Węgrzech;

Krka kr̥ka pn
Крка
(geografia, geograficzny) rzeka w Chorwacji uchodząca do Adriatyku;

Krnów pn
Крнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Kronos pn
Кронос
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów;

Kronsztad pn
Кронштадт
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej;

Kropotkin pn
Кропоткин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem;

Kruk kruk pn
Ворон
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Krym krɨ̃m pn
Крым
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Криспин
imię męskie;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Кристиан Христиан
imię męskie;

Krystyn pn
Кристин Христин
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Христина Кристина
imię żeńskie;

Krystynopol pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);

Krzesimir kʃɛˈɕĩmʲir pn
Кресимир
imię męskie;

Krzesisław pn
Кресислав
imię męskie;

Krzesisława pn
Кресислава
imię żeńskie;

Krzeszów ˈkʃɛʃuf pn
Кжешув
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku wsi w Polsce;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Христофор
imię męskie;

Krzysztofa pn
Христофора
imię żeńskie

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
крестоносец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego)

Królestwo Bahrajnu pn
Королевство Бахрейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa;

Królestwo Belgii pn
Королевство Бельгия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Danii pn
Королевство Дании
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze;

Królestwo Marokańskie pn
Королевство Марокко
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Maroka jako państwa

Królewiec pn
Калининград Королевец Кёнигсберг
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Ксения Оксана Аксиния
imię żeńskie;

Kserkses pn
Ксеркс
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księstwo Andory pn
Княжество Андорра
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Луна
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ku Klux Klan n
Ку-клукс-клан
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuba ˈkuba pn
Куба Ку́ба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubanka kuˈbãŋka n
кубинка
obywatelka Kuby

Kubań pn
Кубань
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
кубинец
obywatel Kuby

Kubiena pn
Кубена
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w dorzeczu Dwiny, uchodząca do Jeziora Kubieńskiego

Kudymkar pn
Кудымкар
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim;

Kujbyszew pn
Куйбышев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie nowosybirskim w Rosji, położone na zachód od Nowosybirska, nad rzeką Om;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) oficjalna nazwa miasta Samary w latach 1935-1991;

Kulab pn
Куляб
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie;

Kuldyga pn
Кулдига
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Łotwie, w Kurlandii, nad rzeką Windawą;

Kuma pn
Кума
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kumyczka n
кумычка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka ludu tureckiego zamieszkującego środkowy Dagestan;

Kumyk n
кумык
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel ludu tureckiego zamieszkującego środkowy Dagestan;

Kunduz pn
Кундуз
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej części Afganistanu;

Kunegunda pn
Кунегунда Кунигунда
imię żeńskie;

Kungur pn
Кунгур
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego;

Kunja pn
Кунья
(geografia, geograficzny) rzeka na północnym zachodzie europejskiej Rosji, prawy dopływ Łowaci;

Kupała pn
Купала Купало
rzekome słowiańskie bóstwo urodzaju i płodności czczone podczas Nocy Świętojańskiej;

Kur kur pn
Кур
(geografia, geograficzny) rzeka w Kraju Chabarowskim Rosji, wraz z Urmi tworzy Tunguskę - lewy dopływ Amuru

Kura pn
Кура
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego;

Kurd kurt n
курд
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego głównie Kurdystan;

Kurdyjka n
курдянка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu zamieszkującego głównie Kurdystan

Kurdystan pn
Курдистан
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurejka pn
Курейка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kurgan pn
Курган
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe, we wschodniej części Rosji, nad Tobołem;

Kurlandia pn
Курляндия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem;

Kursk pn
Курск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Куритиба
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kurówka kuˈrufka pn
Куровка
(geografia, geograficzny) polska rzeka przepływająca przez Lubelszczyznę;

Kusz kuʃ pn
Хуш
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
Куш
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Кувейт Куве́йт
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
Кувейт Эль-Кувейт
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kułoj pn
Кулой
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodach wołogodzkim i archangielskim Rosji, prawy dopływ Wagi
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie archangielskim Rosji, uchodzi do Morza Białego

Kułunda pn
Кулунда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, położona na terenie Kraju Ałtajskiego, uchodząca do Jeziora Kułundyńskiego;

Kuźnieck pn
Кузнецк
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie penzeńskim;

Kwieta pn
Цветана
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kwiryna pn
Квирна
imię żeńskie

Kysztym pn
Кыштым
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie czelabińskim;

Kyzył pn
Кызыл
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

Kłajpeda pn
Клайпеда
(geografia, geograficzny) miasto na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, w zachodniej części Litwy, u ujścia rzeki Dangi do Zalewu Kurońskiego;

Kłodno Wielkie pn
Великое Колодно
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie kamioneckim obwodu lwowskiego;

Kłodzko ˈkwɔʦ̑kɔ pn
Клодзко
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce w województwie dolnośląskim;

Kłuszyno pn
Клушино
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku;

LGBT acronym
ЛГБТ
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Ла-Манш
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Labrador laˈbradɔr pn
Лабрадор
(geografia, geograficzny) kanadyjski półwysep;

Lacedemon ˌlaʦ̑ɛˈdɛ̃mɔ̃n pn
Лакедемон
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna Sparta

Lacedemończyk ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk pn
Лакедемонянин
mieszkaniec Lacedemonu (Sparty)

Lach lax n
лях
(staropolski) (dawniej, dawny) dziś (poetycki, poetycko) Polak

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Лацио Лаций
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Laguna Wenecka pn
Венецианская лагуна
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej;

Lakonia pn
Лакония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;

Lakończyk n
лаконец
mieszkaniec Lakonii

Lambert ˈlãmbɛrt pn
Ламберт
imię męskie;

Lamia ˈlãmʲja pn
Ламия
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej;

Langwedocja pn
Лангедок
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Francji;

Lankijczyk lãŋʲˈcijʧ̑ɨk n
ланкиец
obywatel Sri Lanki

Lankijka lãŋʲˈcijka n
ланкийка
obywatelka Sri Lanki

Laon pn
Лан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji;

Laos ˈlaɔs pn
Лаос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotanka ˌlaɔˈtãŋka n
лаоска
obywatelka Laosu

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
лаосец
obywatel Laosu

Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
Лаосская Народно-Демократическая Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Laosu jako państwa

Lapin pn
Ляпин
(geografia, geograficzny) rzeka w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze, lewy dopływ Sośwy Północnej

Laponka n
саамка
kobieta narodowości lapońskiej

Lapończyk n
саам
człowiek narodowości lapońskiej

Laramidia pn
Ларамидия
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Larnaka pn
Ларнака
(geografia, geograficzny) miasto portowe na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru;

Las Vegas pn
Лас-Вегас
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark;

Lassie pn
Лесси
zoonim, imię dla suki;

Laszczyzna n
Лахия
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach

Latakia pn
Латакия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Laura ˈlawra pn
Лавра
imię żeńskie;

Laurencjusz pn
Лаврентий
imię męskie;

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Лазурный Берег
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lazyka pn
Эгриси
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwo istniejące w zachodniej części współczesnej Gruzji;

Lech lɛx pn
Лех
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa polskiego;

Legnica lɛɟˈɲiʦ̑a pn
Легница
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Polsce;

Lejda pn
Лейден
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Lena ˈlɛ̃na pn
Лена
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji;

Lenin ˈlɛ̃ɲĩn pn
Ленин
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Władimira Iljicza Uljanowa, rosyjskiego polityka i radzieckiego przywódcy;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Ленинград
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lenińsk Kuźniecki pn
Ленинск-Кузнецкий
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji nad rzeką Inią, w obwodzie kemerowskim;

Lenkoran pn
Ленкорань
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Azerbejdżanie, na Nizinie Lenkorańskiej, port nad Morzem Kaspijskim;

Leokadia ˌlɛɔˈkadʲja pn
Леокадия
imię żeńskie;

Leokadiusz ˌlɛɔˈkadʲjuʃ pn
Леокадий
imię męskie;

Leon ˈlɛɔ̃n pn
Лев Леон
imię męskie;

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
Леонард
imię męskie;

Leonia pn
Леония Львия
imię żeńskie;

Leonid lɛˈɔ̃ɲit pn
Леонид
imię męskie;

Leontyna pn
Леонтина
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Jakubów;
imię żeńskie;

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Леопольд
imię męskie;

Leopolda pn
Леопольда
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Leopold;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Лесото Королевство Лесото
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lesotyjczyk ˌlɛsɔˈtɨjʧ̑ɨk n
лесотец
obywatel Lesotho

Lesozawodzk pn
Лесозаводск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim nad rzeką Ussuri;

Leszek ˈlɛʃɛk pn
Лешек
imię męskie;

Lew lɛf pn
Лев
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewant ˈlɛvãnt pn
Левант
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska);

Lewi pn
Левий
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Lezginka n
лезгинка
członkini ludu Lezginów

Leńsk lɛ̃j̃sk pn
Ленск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji;

Leśce pn
Лесьце
(geografia, geograficzny) wieś w gminie Garbów, w powiecie lubelskim, w województwie lubelskim, w Polsce;

Lhasa ˈlasa pn
Лхаса
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Ливан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libanka lʲiˈbãŋka n
ливанка
obywatelka Libanu

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ливанец
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Либерия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
Ливерия
imię żeńskie

Liberiusz pn
Либерий Ливерий
imię męskie;

Liberyjczyk ˌlʲibɛˈrɨjʧ̑ɨk n
либериец
obywatel Liberii

Liberyjka ˌlʲibɛˈrɨjka n
либерийка
obywatelka Liberii

Libia ˈlʲibʲja pn
Либия Ливия
imię żeńskie;
Ливия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(starożytność) Afryka

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
ливиец
obywatel Libii

Libijka lʲiˈbʲijka n
ливийка
obywatelka Libii

Libreville pn
Либревиль
(geografia, geograficzny) stolica Gabonu;

Licja pn
Ликия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;

Lidia ˈlʲidʲja pn
Лидия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej;
imię żeńskie;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Лихтенштейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Ligia ˈlʲiɟja pn
Лигия
(mitologia grecka) (zobacz) Ligeja
imię żeńskie;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Лигурия
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Liliana lʲiˈlʲjãna pn
Лилиана
imię żeńskie

Lilianna pn
Лилианна
imię żeńskie

Lille pn
Лилль
(geografia, geograficzny) miasto we Francji;

Lilongwe pn
Лилонгве
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;

Lima ˈlʲĩma pn
Лима
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limassol pn
Лимасол
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym;

Linus ˈlʲĩnus pn
Лин
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Linz pn
Линц
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria;

Lipawa pn
Либава
(geografia, geograficzny) miasto portowe na Łotwie, w Kurlandii, nad Morzem Bałtyckim;

Lipieck pn
Липецк
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż;

Lipkany pn
Липканы
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Mołdawii, w Besarabii, nad brzegiem Prutu;

Lipnik ˈlʲipʲɲik pn
Лёбенихт
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna dzielnica Królewca;

Lipsk lʲipsk pn
Лейпциг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Liturgia godzin pn
литургия часов
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) codzienna modlitwa liturgiczna Kościoła katolickiego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Литва
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwa Mniejsza pn
Малая Литва Прусская Литва
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
литвин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego
литовец литвин
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
литвинка литовка
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy

Liverpool pn
Ливерпуль
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii;

Livorno pn
Ливорно
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, położone na wybrzeżu Morza Liguryjskiego, stolica prowincji Livorno (1.2);

Liwia ˈlʲivʲja pn
Ливия
imię żeńskie;

Liwiusz pn
Ливий
imię męskie;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Лиссабон Лиссабо́н
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Луара
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;

Loara Atlantycka pn
Атлантическая Луара
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Kraj Loary;

Locha n
Лёха
poufała forma rosyjskiego imienia Aleksiej

Lokryda pn
Локрида
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części;

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭʧ̑ɨk n
ломбардец
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Ломбардия
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Lombardka lɔ̃mˈbartka n
ломбардка
mieszkanka Lombardii, osoba płci żeńskiej pochodząca z Lombardii

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Лондон
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Longin ˈlɔ̃ŋʲɟĩn pn
Лонгин
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Longina pn
Лонгина
imię żeńskie;

Los Angeles pn
Лос-Анджелес
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Лотарингия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lotaryngia Belgijska pn
Бельгийская Лотарингия
(geografia, geograficzny) kraina w Belgii, położona na południowym krańcu prowincji Luksemburg

Lotaryńczyk n
лотарингец
mieszkaniec Lotaryngii

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Лозанна
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Lubaczówka pn
Любачувка
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce i na Ukrainie, prawy dopływ Sanu;

Lubiercy pn
Люберцы
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lubin ˈlubʲĩn pn
Любин
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Polsce;

Lublana luˈblãna pn
Любляна
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lublin ˈlublʲĩn pn
Люблин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Lubelszczyzny i województwa lubelskiego;

Lubliniec luˈblʲĩɲɛʦ̑ pn
Люблинец
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie śląskim;

Lubomir pn
Любомир
imię męskie
(geografia, geograficzny) szczyt w Polsce, w Beskidzie Wyspowym;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Люцерн
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucjan ˈluʦ̑ʲjãn pn
Лукиан Люциан
imię męskie;

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
Лукий Люций
imię męskie;

Lucyfer pn
Люцифер Люцифр
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Lucyn pn
Лудза Люцин
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, położone w historycznej Łatgalii;

Lucyna luˈʦ̑ɨ̃na pn
Луцина Лукина Лукинка Лусина Люсина Люцина
imię żeńskie;

Ludmiła ludˈmʲiwa pn
Людмила
imię żeńskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Людвиг Луи Луис Льюис Людвик Людовик
imię męskie;

Ludwika pn
Ловиса Луиза Луиса Людвика Людовика
imię żeńskie, odpowiednik męskiego imienia Ludwik;

Luiza luˈ<sup>j</sup>iza pn
Ловиса Луиза Луиса Людвика Людовика Люиза
imię żeńskie;

Luizjana pn
Луизиана
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;
(historia, historyczny, historycznie) kolonia francuska w Ameryce Północnej w XVII i XVIII w.;

Lukka pn
Лукка
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Lukka (1.2);

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Люксембург
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1);

Luksor pn
Луксор
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu;

Luna ˈlũna pn
Луна
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene;

Luneta lũˈnɛta pn
Телескоп
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Lupus pn
Луп Лупп
imię męskie

Lusaka luˈsaka pn
Лусака
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Lutnia ˈlutʲɲa pn
Лира
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;

Luzytania pn
Лузитания
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Львов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Лион
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
МАГАТЭ
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MChAT acronym
MXAT
= (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (historia, historyczny, historycznie) Moskiewski Akademicki Teatr Artystyczny;

MEW acronym
МГЭС
= (technologia, technika, techniczny) mała elektrownia wodna;

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
МВФ
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

MSK acronym
МКС
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

MSM acronym
МСМ
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;

MTK ɛ̃m‿tɛ‿ˈka acronym
МУС
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Międzynarodowy Trybunał Karny;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Македония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(historia, historyczny, historycznie) region w północnej Grecji;

Macedonia Północna pn
Северная Македония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedonka ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ŋka n
македонка
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej, obywatelka Macedonii
македонянка
mieszkanka regionu geograficznego Macedonia

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
македонец
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;
македонянин
(geografia, geograficzny) mieszkaniec krainy historycznej podzielonej współcześnie między Grecję, Bułgarię i Republikę Macedonii
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnej Macedonii

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
Махачкала
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu;

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j pn
Матвей Матфий
imię męskie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Мадагаскар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
мадагаскарец
obywatel Madagaskaru

Madera maˈdɛra pn
Мадейра
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madonna pn
Мадонна
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Madryt ˈmadrɨt pn
Мадрид Мадри́д
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Madziar n
мадьяр
(historia, historyczny, historycznie) członek plemion ugrofińskich, które założyły państwo na obszarze dzisiejszych Węgier w IX w.
(potocznie, potoczny) Węgier

Magadan maˈɡadãn pn
Магадан
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Ochockim, stolica obwodu magadańskiego;

Magda ˈmaɡda pn
Магда
imię żeńskie;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Магдалина
imię żeńskie;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Магдебург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Магриб
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Magnitogorsk pn
Магнитогорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji na granicy Europy i Azji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Ural;

Magnus ˈmaɡnus pn
Магн
imię męskie;

Maja ˈmaja n
майя
(etnografia, etnograficzny) członek ludu środkowoamerykańskiego;

Maja ˈmaja pn
Майя
(astronomia, astronomiczny) gwiazda w Plejadach, w gwiazdozbiorze Byka;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 66, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1861 r.;
(mitologia grecka) nimfa góry Kyllene w Arkadii, jedna z Plejad; kochanka Zeusa i matka Hermesa; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Maja (1.3);
(mitologia rzymska) bogini przyrody, utożsamiana z grecką nimfą Mają (1.1);
Майя Мая
imię żeńskie;
Мая
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Ałdanu;

Majkop pn
Майкоп
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei;

Majotta maˈjɔtːa n
Майотта
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makarska pn
Макарска
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim;

Makary maˈkarɨ pn
Макарий
imię męskie;

Maksencjusz pn
Максенций
imię męskie;

Maksym ˈmaksɨ̃m pn
Максим
imię męskie;

Maksymian pn
Максимиан
imię męskie;

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
Максимилиан
imię męskie;

Maksymin pn
Максимин
imię męskie

Malachiasz pn
Малахия
(biblijny) imię męskie;

Malarz ˈmalaʃ pn
Живописец
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Malawi maˈlavʲi pn
Малави
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
малавиец
obywatel Malawi

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
мальдивец
obywatel Malediwów

Malediwka ˌmalɛˈdʲifka n
мальдивка
obywatelka Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Мальдивы
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Малайзия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Malezyjczyk ˌmalɛˈzɨjʧ̑ɨk n
малайзиец
obywatel Malezji

Malezyjka ˌmalɛˈzɨjka n
малайзиец
obywatelka Malezji

Malgasz pn
малагасиец
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Madagaskaru

Mali ˈmalʲi pn
Мали
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
малиец
obywatel Mali

Malijka maˈlʲijka n
малийка
obywatelka Mali

Malmö ˈmalmɛ pn
Мальмё
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund;

Malta ˈmalta pn
Мальта
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltanka malˈtãŋka n
мальтийка
obywatelka Malty

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
мальтиец
obywatel Malty

Malwina malˈvʲĩna pn
Мальвина
imię żeńskie o literackim pochodzeniu;

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
Мальвинские острова
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium;

Mama ˈmãma pn
Мама
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu;

Mamaja pn
Мамая
(geografia, geograficzny) miejscowość wypoczynkowa w Rumunii, położona nad Morzem Czarnym, administracyjnie stanowiąca część Konstancy;

Mamonowo pn
Мамоново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji;

Mamoudzou pn
Мамудзу Мамуцу
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego;

Mamry pn
Мамры
(geografia, geograficzny) jezioro w północno-wschodniej Polsce, na Mazurach;

Managua ˌmãnaˈɡu<sup>w</sup>a pn
Манагуа
(geografia, geograficzny) stolica Nikaragui;

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Маньчжурия
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Манила
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Mannheim pn
Мангейм
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Mantua pn
Мантуя
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Manuel mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
Мануил
imię męskie;

Manuela ˌmãnuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Мануила
imię żeńskie;

Manycz pn
Западный Маныч Маныч
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej części Rosji europejskiej, lewy dopływ Donu;

Maraton pn
Марафон
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e.;

Marcel pn
Маркелл Марцелл
imię męskie;

Marcela pn
Маркелла Марцелла
imię żeńskie

Marceli marˈʦ̑ɛlʲi pn
Маркел Маркелл Маркеллий Марцеллий
imię męskie;

Marcelin pn
Маркеллин Марцеллин
imię męskie

Marcelina ˌmarʦ̑ɛˈlʲĩna pn
Маркеллина Марцеллина
imię żeńskie;

Marcha pn
Марха
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluja;

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Мартин Мартын
imię męskie;

Marcjan pn
Маркиан
imię męskie

Marcjanna pn
Маркиана Маркианна
imię żeńskie

Marek ˈmarɛk pn
Марк
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Мария Маша
imię żeńskie;

Marian ˈmarʲjãn pn
Мариан
imię męskie;

Marianna marʲˈjãnːa pn
Мариана Марианна Марьяна
imię żeńskie;

Maribor pn
Марибор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą;

Marica pn
Марица
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego;

Mariola pn
Мариола Мариоля
imię żeńskie;

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
Марий
imię męskie;

Marlena marˈlɛ̃na pn
Марлена
imię żeńskie;

Marmarosz pn
Марамуреш
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej części Rumunii oraz w południowej Ukrainie, położona wzdłuż rzeki Cisy;

Marna ˈmarna pn
Марна
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji, prawy dopływ Sekwany;

Marneuli pn
Марнеули
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
марокканка
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
марокканец
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Марокко
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Mars mars pn
Марс
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsala pn
Марсала
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone na zachodnim wybrzeżu Sycylii;

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
марсианин
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa

Marsjanka marˈsʲjãŋka n
марсианка
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Марсель
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka pn
Марсельеза
francuska pieśń rewolucyjna, dziś hymn Francji;

Marta ˈmarta pn
Марта Марфа
imię żeńskie;

Martyna pn
Мартина
imię żeńskie;

Maryja maˈrɨja pn
Мария
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryla maˈrɨla pn
Мариля
imię żeńskie;

Maryn pn
Марин
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Maryna maˈrɨ̃na pn
Марина
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Bakałarzewo;

Marzena maˈʒɛ̃na pn
Мажена Марена
imię żeńskie;

Maskat ˈmaskat pn
Маскат
(geografia, geograficzny) stolica Omanu;

Massachusetts pn
Массачусетс
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Masyw Centralny pn
Центральный массив
(geografia, geograficzny) wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Матвей Матфей
imię męskie;

Matka Boska ˈmatka ˈbɔska pn
Матерь Божия Матерь Божья
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu

Matylda maˈtɨlda pn
Матильда
imię żeńskie;

Maur mawr n
Мавр
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Мавритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauretanka ˌmawrɛˈtãŋka n
мавританка
obywatelka Mauretanii

Mauretańczyk ˌmawrɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
мавританец
obywatel Mauretanii

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Маврикий
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Maurycjusz pn
Маврикий
imię męskie;

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
Маврикий
imię męskie;

Maurytyjczyk ˌmawrɨˈtɨjʧ̑ɨk n
маврикиец
obywatel Mauritiusu

Maurytyjka ˌmawrɨˈtɨjka n
маврикийка
obywatelka Mauritiusu

Mazar-i Szarif pn
Мазари-Шариф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie;

Mazury pn
Мазурия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Newa pn
Малая Нева
(geografia, geograficzny) drugie co do wielkości ramię ujściowe Newy;

Mała Newka pn
Малая Невка
(geografia, geograficzny) ramię ujściowe Newy;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Малая Медведица
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Маргарита
imię żeńskie;

Małka pn
Малка
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rosji europejskiej, lewy dopływ Tereku;

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
Малая Польша
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski;

Mały Aniuj pn
Малый Анюй
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; łącząc się z Wielkim Aniujem tworzy Aniuj

Mały Chingan pn
Малый Хинган
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodnich Chinach i częściowo w Rosji, oddzielające Nizinę Mandżurską od doliny środkowego Amuru;

Mały Jenisej pn
Малый Енисей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Малый Лев
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Ob pn
Малая Обь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zachodnia, mniejsza z dwóch odnóg rzeki Ob na odcinku między Chanty-Mansyjskiem, a Salechardem ;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Малый Пёс
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Mały Uzeń pn
Малый Узень
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Mały Zab pn
Малый Заб
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu;

Mbabane mbaˈbãnɛ pn
Мбабане
stolica Eswatini;

Mccheta pn
Мцхета
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia;

Mccheta-Mtianetia pn
Мцхета-Мтианети
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Милан
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Medyka pn
Медыка
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, na granicy z Ukrainą;

Medziugorie pn
Меджугорье
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny;

Megara n
Мегара
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis;

Megrelia pn
Мегрелия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Самегрело-Верхняя Сванетия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Mekka pn
Мекка
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej;

Meklemburgia pn
Мекленбург
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Меконг
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Мексика Мехико
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;
Мехико
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1);
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Meksyku (1.1) otaczający Meksyk (1.2);

Meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
мексиканец
obywatel Meksyku

Meksykanka ˌmɛksɨˈkãnka n
мексиканка
obywatelka Meksyku

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Меланезия
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melanezyjczyk n
меланезиец
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Melanezji

Melanezyjka n
меланезийка
(etnografia, etnograficzny) rdzenna mieszkanka Melanezji

Melania mɛˈlãɲja pn
Маланья Мелания
imię żeńskie;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Мельхиор
imię męskie;

Melchizedek pn
Мелхиседек
(biblijny) imię męskie;

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
Мельпомена
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Meluzyna pn
Мелюзина
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
Мемфис
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu;

Mercedes mɛrˈʦ̑ɛdɛs pn
Мерседес
(motoryzacja) marka samochodu produkowanego przez Daimler-Benz i Daimler AG;

Merkurianin ˌmɛrkurʲˈjä̃ɲĩn n
меркурианец
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Merkurego

Merkurianka ˌmɛrkurʲˈjãnka n
меркурианка
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Merkurego

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Меркурий
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesenia pn
Месиния
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-wschodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini

Mesyna pn
Мессина
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metody mɛˈtɔdɨ pn
Мефодий
imię męskie;

Mezeń pn
Мезень
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Месопотамия Междуречье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Майами
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Miass pn
Миасс
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji prawy dopływ Isetu, przepływa przez Baszkirię oraz obwody czelabiński i kurgański;

Michalina ˌmʲixaˈlʲĩna pn
Михалина
imię żeńskie;

Michał ˈmʲixaw pn
Михаил
imię męskie;

Micheasz pn
Михей
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan pn
Мичиган
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Miczuryńsk pn
Мичуринск
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rosji, w obwodzie tambowskim;

Mieczysław mʲjɛˈʧ̑ɨswaf pn
Мечислав
imię męskie;

Mieczysława ˌmʲjɛʧ̑ɨˈswava pn
Мечислава
imię żeńskie;

Miednoje pn
Медное
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie twerskim, w rejonie kalinińskim, jedno z miejsc, gdzie dokonywano zbrodni katyńskiej;

Miedwiedica pn
Медведица
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) lewy dopływ Donu mający swe źródła w obwodzie saratowskim;

Mielec ˈmʲjɛlɛʦ̑ pn
Мелец
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Mielno pn
Мельно
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta w województwie zachodniopomorskim oraz licznych wsi w Polsce;

Mieszko ˈmʲjɛʃkɔ pn
Мешко
imię męskie;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Николай
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Микронезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Mikronezyjczyk ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
микронезиец
mieszkaniec Mikronezji

Mikronezyjka ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjka n
микронезийка
mieszkanka Mikronezji

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
Микроскоп
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Milena mʲiˈlɛ̃na pn
Милена
imię żeńskie;

Milicja Obywatelska pn
Гражданская милиция
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) polska główna formacja policyjna w latach 1944-1990;

Mineralne Wody pn
Минеральные Воды
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
Минерва
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;

Mingeczaur pn
Мингечевир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Azerbejdżanie;

Minusińsk pn
Минусинск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem;

Mira ˈmʲira pn
Мира
imię żeńskie;

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
Мариам Мириам
imię żeńskie;

Mirny pn
Мирный
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zamknięte w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego;

Mirosław mʲiˈrɔswaf pn
Мирослав
imię męskie;

Mirosława ˌmʲirɔˈswava pn
Мирослава
imię żeńskie;

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi pn
Миссисипи
(geografia, geograficzny) rzeka w USA;
(geografia, geograficzny) stan w południowej części Stanów Zjednoczonych;

Missouri mʲiˈzurʲi pn
Миссури
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi;

Mistra pn
Мистра
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji;

Mizuńka pn
Мизунка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez rejon doliński obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, lewy dopływ Świcy;

Miąsowa mjɔ̃ˈsɔva pn
Мёнсова
(geografia, geograficzny) wieś w południowej części Polski;

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt pn
Международный женский день восьмое марта
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet;

Międzyrzec Podlaski mʲjɛ̃nˈʣ̑ɨʒɛʦ̑ pɔdˈlasʲci pn
Мендзыжец-Подляски
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Miłosz ˈmʲiwɔʃ pn
Милош
imię męskie;

Miłosława pn
Милослава
imię żeńskie;

Miłość pn
Любовь
imię żeńskie;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Минск
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Mjanma pn
Мьянма
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Południowej Azji, Birma;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Модена
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Modest ˈmɔdɛst pn
Модест
imię męskie;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Майнц
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mohacz pn
Мохач
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech, nad Dunajem;

Mohikanin n
могиканин
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mohylew pn
Могилёв
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, siedziba administracyjna rejonu mohylewskiego;

Mojero pn
Мойеро
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kraju Krasnodarskim, prawy dopływ Kotuja

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Моисей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Mokotów pn
Мокотув
(geografia, geograficzny) dzielnica Warszawy;

Moksza pn
Мокша
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Oki;

Moma pn
Мома
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Indygirki;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Мюнхен
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Монако
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Монголия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
монгол
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Mongołka mɔ̃ŋˈɡɔwka n
монголка
kobieta narodowości mongolskiej, obywatelka Mongolii

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Моника
imię żeńskie;

Monrovia mɔ̃nˈrɔvʲja pn
Монровия
(geografia, geograficzny) stolica Liberii;

Montana mɔ̃nˈtãna pn
Монтана
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena;
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii

Montevideo ˌmɔ̃ntɛvʲiˈdɛɔ pn
Монтевидео
(geografia, geograficzny) stolica Urugwaju;

Montpellier pn
Монпелье
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania;

Montserrat pn
Монтсеррат
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Monza pn
Монца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w Lombardii;

Moorea pn
Муреа
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna wchodząca w skład Polinezji Francuskiej;

Morawa Południowa pn
Южная Морава
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę;

Morawa Zachodnia pn
Западная Морава
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę;

Morawy mɔˈravɨ pn
Моравия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Mordwinka n
мордвинка мордовка
członkini narodu Mordwinów

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Морфей
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moria pn
Мориа
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Адриатическое море
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Alandzkie pn
Аландское море
(geografia, geograficzny) niewielki akwen między wybrzeżem Szwecji i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego;

Morze Andamańskie pn
Андаманское море
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Аравийское море
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Азовское море
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Balearskie pn
Балеарское море
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Баренцево море
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Балтийское море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Берингово море
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Белое море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Чёрное море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Красное море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Ирландское море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Японское море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Ионическое море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Карибское море
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Karskie pn
Карское море
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Каспийское море Каспи́йское мо́ре
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Kreteńskie pn
Критское море
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Мёртвое море
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Mirtejskie pn
Миртойское море
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cyklad a półwyspem Peloponez;

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔʦ̑ʲcɛ pn
Охотское море
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Peczorskie pn
Печорское море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Южно-Китайское море
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Северное море
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Trackie pn
Фракийское море
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Тирренское море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wschodniochińskie pn
Восточно-Китайское море
(geografia, geograficzny) morze położone w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południe od Morza Żółtego, między wybrzeżem chińskim a wyspami Riukiu; z Morzem Południowochińskim łączy je Cieśnina Tajwańska;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
Восточно-Сибирское море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Łaptiewów pn
Море Лаптевых
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Средиземное море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Жёлтое море
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskal n
москаль
(dawniej, dawny) Rosjanin

Moskwa ˈmɔskfa pn
Москва
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Oki;

Mosul pn
Мосул
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem;

Motława pn
Мотлава
(geografia, geograficzny) rzeka w województwie pomorskim, dopływ Martwej Wisły;

Mount Everest pn
Эверест
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Маугли
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Mozambijczyk ˌmɔzãmˈbʲijʧ̑ɨk n
мозамбикец
obywatel Mozambiku

Mozambijka ˌmɔzãmˈbʲijka n
мозамбичка
obywatelka Mozambiku

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Мозамбик
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Молдавия Молдова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
молдаванин
obywatel Mołdawii

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
молдаванка
obywatelka Mołdawii

Mołoga pn
Молога
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi mający swe źródła na wzgórzach Wałdaj w obwodzie twerskim;

Msta pn
Мста
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;

Mucha ˈmuxa pn
Муха
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Mukaczewo pn
Мукачево
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

Mulat ˈmulat n
мулат
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec białej i czarnej rasy człowieka;

Muna pn
Муна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Leny;

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Мурманск
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Murom pn
Муром
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
негр
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Murzynka muˈʒɨ̃nka n
негритянка
ciemnoskóra kobieta

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Микки Маус
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya

Myzja pn
Мизия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią;

Myślibórz mɨɕˈlʲibuʃ pn
Мыслибуж
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Mścisław pn
Мстислав
imię męskie;

Mścisława pn
Мстислава
imię żeńskie;

NASA n
НАСА
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
НАТО НА́ТО
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NKWD ˌɛ̃ŋ‿ka‿vu‿ˈdɛ acronym
НКВД
= Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych ZSRR;

NLPZ acronym
НПВП НПВС НСПВП
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NOL acronym
НЛО
= niezidentyfikowany obiekt latający

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
ГДР
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

Nabierieżnyje Czełny pn
Набережные Челны
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Наблус
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Навуходоносор
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Nachiczewan pn
Нахичевань
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Azerbejdżanie;

Nachodka pn
Находка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddnieprze pn
Поднепровье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w dorzeczu Dniepru;

Naddniestrzanin n
приднестровец
mieszkaniec Naddniestrza

Naddniestrzańska Republika Mołdawska pn
Приднестровская Молдавская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Naddniestrza;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Приднестровье Приднестро́вье
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Северный Рейн-Вестфалия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Рейнланд-Пфальц
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nadym pn
Надым
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej Syberii, wpada do Zatoki Obskiej;

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
Надежда
imię żeńskie;

Nagoja pn
Нагоя
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu;

Nahum pn
Наум
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Найроби
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nakło pn
Накло
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim;

Nakło nad Notecią ˈnakwɔ ˌnad‿nɔˈtɛʨ̑ɔ̃w̃ pn
Накло-над-Нотецён
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim;

Nalczyk pn
Нальчик
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namangan pn
Наманган
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Намибия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
намибиец
obywatel Namibii

Namibijka ˌnãmʲiˈbʲijka n
намибийка
obywatelka Namibii

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Нанкин
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Nanning pn
Наньнин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach, ośrodek administracyjny regionu autonomicznego Kuangsi;

Nantes pn
Нант
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Наполеон
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narbona pn
Нарбонна
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Narew ˈnarɛf pn
Нарев
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Wisły;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Нарьян-Мар
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Narwa pn
Нарва
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);

Narwik pn
Нарвик
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Norwegii, położone za kołem podbiegunowym;

Naryn pn
Нарын
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Kara-darią tworzy Syr-darię;

Natalia naˈtalʲja pn
Наталия Наталья
imię żeńskie;

Natalis pn
Наталий
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Natan pn
Нафан
imię męskie;

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
Нафанаил
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;

Natangia pn
Натанги
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, obejmująca w ziemie między Łyną a Pregołą, zamieszkana przez plemię Natangów;

Natasza naˈtaʃa pn
Наташа
imię żeńskie;

Nawakszut naˈvakʃut pn
Нуакшот
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nawarra naˈvarːa pn
Наварра
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię;

Nazaret naˈzarɛt pn
Назарет
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazrań pn
Назрань
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Neapol nɛˈapɔl pn
Неаполь
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nebraska nɛˈbraska pn
Небраска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Neftali pn
Неффалим
imię męskie;

Nehemiasz pn
Неемия
(biblijny) imię męskie

Nejwa pn
Нейва
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w połączeniu z rzeką Rież tworzy Nicę;

Neos Kosmos n
Неос Космос
(geografia, geograficzny) nazwa jednej z dzielnic Aten ((dosłownie) Nowy Świat)

Nepal ˈnɛpal pn
Непал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
непалец
obywatel Nepalu

Nepalka nɛˈpalka n
непалка
obywatelka Nepalu

Neptun ˈnɛptũn pn
Нептун
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
Нептун Непту́н
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nercza pn
Нерча
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Nerczyńsk pn
Нерчинск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, w Kraju Zabajkalskim, nad Nerczą;

Nestor ˈnɛstɔr pn
Нестор
imię męskie;

Nevers pn
Невер
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą;

Newa pn
Нева
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, wypływająca z jeziora Ładoga i uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Newel pn
Невель
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Nica pn
Ница
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Tury;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Ницца
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niczława pn
Ничлава
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Nida pn
Нида
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce;

Niderlandy ˌɲidɛrˈlãndɨ pn
Нидерланды
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna składająca się z ziem nad Morzem Północnym, nad rzekami: Renem, Mozą, Skaldą i Emsem, obecnie podzielona między Holandię, Belgię, Luksemburg oraz w niewielkiej części Francję i Niemcy;

Niebieska Jerozolima pn
Небесный Иерусалим
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nowotestamentowy Kościół Chrystusa
(peryfrastyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starotestamentowe niebo, zwłaszcza w odniesieniu do czasów ostatecznych

Nieftiejugansk pn
Нефтеюганск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Nieman pn
Неман
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Германия Герма́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;
немец
naród niemiecki

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
Восточная Германия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
Западная Германия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990;

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
Неман
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
немец
człowiek narodowości niemieckiej
(potocznie, potoczny) mieszkaniec Niemiec
obywatel Niemiec

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Германская Демократическая Республика
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
немка
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Nieniec pn
ненец
przedstawiciel ludu samojedzkiego, zamieszkującego północno-zachodnią Syberię

Nieniecki Okręg Autonomiczny ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
Ненецкий автономный округ
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią obwodu archangielskiego;

Nienka pn
ненка
przedstawicielka ludu samojedzkiego, zamieszkującego północno-zachodnią Syberię

Nieriungri pn
Нерюнгри
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Nierl pn
Нерль
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Niestierow pn
Нестеров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
нигериец
obywatel Nigerii

Nigeryjka ˌɲiɡɛˈrɨjka n
нигерийка
obywatelka Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Никарагуа
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) jezioro w południowej Nikaragui (1.1), największe jezioro w Ameryce Środkowej;

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
никарагуанец
obywatel Nikaragui

Nikifor ɲiˈcifɔr pn
Никифор
imię męskie;

Nikodem ɲiˈkɔdɛ̃m pn
Никодим
imię męskie;

Nikola pn
Николая
imię żeńskie

Nikozja ɲiˈkɔzʲja pn
Никозия
(geografia, geograficzny) stolica Cypru;

Nikołajewsk pn
Николаевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Nikołajewsk nad Amurem pn
Николаевск-на-Амуре
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem;

Nil ɲil pn
Нил
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;
Ниль
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, przepływająca przez miasto Kolbuszowa w województwie podkarpackim;
Нил
imię męskie;

Nina ˈɲĩna pn
Нина
imię żeńskie;

Niniwa pn
Ниневия
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Niskie Taury pn
Низкий Тауэрн
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, leżące w środkowej Austrii, część Alp Centralnych;

Niszawa pn
Нишава
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Ниуэ
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Niukża pn
Нюкжа
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim i amurskim; prawy dopływ Olokmy;

Niwa pn
Нива
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie murmańskim Rosji, uchodząca do Kandałakszy;

Nix ɲiks pn
Никс Никта
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżniaja Sałda pn
Нижняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim;

Niżniekamsk pn
Нижнекамск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Нижневартовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Нижний Новгород
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Нижний Тагил
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Noc Kupały n
Иван Купала Иванов день Купала
(historia, historyczny, historycznie) Noc Świętojańska u Słowian wschodnich;

Noe ˈnɔɛ pn
Ной
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Nogińsk pn
Ногинск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Klaźmą;

Normandczyk n
нормандец
mężczyzna z Normandii

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Нормандия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Normandka n
нормандка
kobieta z Normandii

Norweg ˈnɔrvɛk n
норвежец
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Норвегия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
норвежка
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norylsk ˈnɔrɨlsk pn
Норильск
(geografia, geograficzny) miasto w Kraju Krasnojarskim Federacji Rosyjskiej, leżące poza kołem podbiegunowym;

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Нюрнберг
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii;

Nosferatu n
Носферату
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię jednego z legendarnych wampirów, postaci literackiej i filmowej

Noszowice pn
Ношовице
(geografia, geograficzny) gmina w Czechach;

Noteć ˈnɔtɛʨ̑ pn
Нотец
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Polsce, prawy dopływ Warty;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Ньюфаундленд
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Новая Гвинея
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Holandia ˈnɔva xɔˈlãndʲja pn
Новая Голландия
(geografia, geograficzny) sztuczna wyspa w Petersburgu;
Новые Нидерланды
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna kolonia holenderska w Ameryce Północnej u ujścia rzeki Hudson, na terenie obecnego Nowego Jorku;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Новая Каледония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Pregoła pn
Новая Преголя
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) północna odnoga rzeki Pregoły, na odcinku między wsią Ozierki, a Kaliningradem;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Новая Шотландия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Sól ˈnɔva ˈsul pn
Нова-Суль
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Новая Зеландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowa Ziemia pn
Новая Земля
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Arktycznym między Morzem Barentsa a Morzem Karskim:

Nowa Ładoga pn
Новая Ладога
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad Zatoką Wołchowską jeziora Ładoga;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Нью-Дели
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowoczerkask pn
Новочеркасск
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Nowogród Wielki pn
Великий Новгород Новгород
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Rosji nad rzeką Wołchow, stolica obwodu nowogrodzkiego, w średniowieczu stolica Republiki Nowogrodzkiej;

Nowogródek pn
Новогрудок
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim;

Nowokubańsk pn
Новокубанск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad rzeką Kubań;

Nowokuźnieck pn
Новокузнецк
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosja n
Новороссия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Noworosyjsk pn
Новороссийск
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Новосибирск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowoszachtyńsk pn
Новошахтинск
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Nowozelandczyk ˌnɔvɔzɛˈlãnṭʧ̑ɨk n
новозеландец
obywatel Nowej Zelandii

Nowozelandka ˌnɔvɔzɛˈlãntka n
новозеландка
obywatelka Nowej Zelandii

Nowy Aton pn
Новый Афон
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
Нью-Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
Нью-Мексико
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
Новый Орлеан
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Новый год
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Sad pn
Нови-Сад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii;

Nowy Sącz ˈnɔvɨ ˈsɔ̃n͇ʧ̑ pn
Новы-Сонч
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Новый Завет
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nowy Urengoj pn
Новый Уренгой
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym;

Nubia ˈnubʲja pn
Нубия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Nubijczyk n
нубиец
mieszkaniec Nubii

Nubijka n
нубийка
mieszkanka Nubii

Nukus pn
Нукус
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum;

Numea pn
Нумеа
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Nuuk pn
Нуук
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii;

Nyks nɨks pn
Нюкта
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy;

OB acronym
СОЭ
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

OIOM ˈɔjɔ̃m acronym
ОРИТ
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ООН
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Oakland n
Окленд
(geografia, geograficzny) miasto leżące w północnej części Kalifornii;

Ob ɔp pn
Обь
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie nowosybirskim;

Obdorsk pn
Обдорск
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Salechard (nazwa oficjalna do 1933 roku);

Obnińsk pn
Обнинск
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie kałuskim, nad Protwą;

Obwa pn
Обва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, prawy dopływ Kamy

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Северный Ледовитый океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Атлантический океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Индийский океан
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южный океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Тихий океан
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Океания
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ochock pn
Охотск
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Morzem Ochockim;

Oczamczyra pn
Очамчира
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji;

Odessa pn
Одесса
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odra ˈɔdra pn
Одра Одер
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Odys pn
Одис Одисс
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;
imię męskie

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
Одиссея
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi;
imię żeńskie

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Одиссей
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;
imię męskie

Ohio ɔˈxajɔ n
Огайо
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Огайо
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Oise pn
Уаза
(geografia, geograficzny) (geografia, geograficzny) departament w północnej Francji;
(geografia, geograficzny) rzeka w Belgii i północnej Francji, prawy dopływ Sekwany;

Ojmiakon pn
Оймякон
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Oka pn
Ока
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;

Okcydent ɔkˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
Запад западный страна
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Zachód, ogólne określenie krajów zachodnich

Okinawa pn
Окинава
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Riukiu na Oceanie Spokojnym;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Оклахома
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Okręg Koriacki pn
Корякский округ
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Koriacji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Оксфорд
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Окситания
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowej Francji, jego stolicą jest Tuluza;

Oktant ˈɔktãnt pn
Октант
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oktawia pn
Октавия
imię żeńskie;

Oktawian ɔkˈtavʲjãn pn
Октавиан
imię męskie;

Oktawiusz ɔkˈtavʲjuʃ pn
Октавий
imię męskie;

Oktiabrskij pn
Октябрьский
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Olaf ˈɔlaf pn
Олаф
imię męskie;

Olandia ɔˈlãndʲja pn
Эланд
(geografia, geograficzny) szwedzka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Oleczek pn
Саша
(zdrobniale) od: Aleksander

Oleg ˈɔlɛk pn
Олег
imię męskie;

Olek ˈɔlɛk pn
Алик Саня Саша Шура
imię męskie (zdrobniale) od: Aleksander

Oleniok pn
Оленёк
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim i Jakucji, uchodząca do Morza Łaptiewów;

Olga ˈɔlɡa pn
Ольга
imię żeńskie;

Olgierd ˈɔlʲɟɛrt pn
Ольгерд
imię męskie;

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
Олимп
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas;
(mitologia grecka) legendarna siedziba głównych bogów greckich

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Олимпия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;
imię żeńskie;

Olita ɔˈlʲita pn
Алитус Олита
(geografia, geograficzny) miasto na Litwie nad Niemnem;

Oliwer ɔˈlʲivɛr pn
Оливер
imię męskie;

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
Оливия
imię żeńskie;

Oliwier ɔˈlʲivjɛr pn
Оливер
imię męskie

Olokma pn
Олёкма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;

Olza pn
Олше Ольза
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce;

Om pn
Омь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Оман
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omet pn
Стоговка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Polsce i w obwodzie kaliningradzkim Rosji, prawy dopływ Łyny;

Omołoj pn
Омолой
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, uchodzi do Morza Łaptiewów;

Omołon pn
Омолон
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim, Czukockim Okręgu Autonomicznym i Jakucji; prawy i zarazem najdłuższy dopływ Kołymy;

Omsk pn
Омск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Онега
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;
(geografia, geograficzny) rzeka na północy europejskiej części Rosji;
Онежское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro w północno-zachodniej Rosji;

Onon pn
Онон
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Mongolii i Rosji, po połączeniu z Ingodą tworzy Szyłkę;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Онтарио
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Onufry ɔ̃ˈnufrɨ pn
Онуфрий
imię męskie;

Opatów pn
Опатув
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w Polsce, w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim;

Opawa ɔˈpava pn
Опава
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Czechach;
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;

Opole ɔˈpɔlɛ pn
Ополе
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie na południowej Polsce;
Ополье
(geografia, geograficzny) wyżyna na zachodniej Ukrainie, część Wyżyny Podolskiej;

Optat pn
Оптат
imię męskie

Opór pn
Опир
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Stryja;

Or pn
Орь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i wschodniej Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Uralu w zlewisku Morza Kaspijskiego;

Orenburg pn
Оренбург
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Oressa pn
Оресса
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mińskim i homelskim Białorusi, prawy dopływ Ptyczy;

Orest pn
Орест
imię męskie;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Организация Объединённых Наций
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Организация Североатлантического договора
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orgiejów pn
Орхей
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Mołdawii;

Orinoko n
Ориноко
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej w Wenezueli i Kolumbii;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Орион
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orkus pn
Оркус
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
Орк
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlando pn
Орландо
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlean pn
Орлеан
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Orleania pn
Орлеане
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Regionie Centralnym we Francji, położona w dolinie Loary, jej głównym ośrodkiem jest Orlean;

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
армянин
osoba narodowości ormiańskiej

Ormianka n
армянка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Orog nuur pn
Орог-Нур
(geografia, geograficzny) jezioro w Mongolii;

Orsk pn
Орск
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie europejskiej części Rosji, w obwodzie orenburskim, w południowej części Uralu, nad rzeką Ural;

Orszowa pn
Оршова
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii nad Dunajem;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Орёл
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką;

Osaka ɔˈsaka pn
Осака
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia pn
Осетия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южная Осетия ЮО
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Osetyjczyk n
осетин
mieszkaniec Osetii

Osetyjka n
осетинка
mieszkanka Osetii

Osijek pn
Осиек
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą;

Osinniki pn
Осинники
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim;

Oskar ˈɔskar pn
Оскар
imię męskie;

Oskoł pn
Оскол
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na południowym zachodzie europejskiej części Rosji i na Ukrainie, lewy dopływ Dońca;

Osobłoga pn
Особлага
(geografia, geograficzny) wieś gminna w Czechach w województwie morawsko-śląskim, w powiecie Bruntal;
Особлага Особлога
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach i Polsce, lewy dopływ Odry;

Ostaszków pn
Осташков
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim;

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
Тайная вечеря
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania;

Ostia pn
Остия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrawa ɔˈstrava pn
Острава
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Czeskiej;

Ostrowiec Świętokrzyski n
Островец-Свентокшиский
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim;

Ostrołęka pn
Остроленка
(geografia, geograficzny) miasto w województwie mazowieckim, nad Narwią;

Ostrzyhom pn
Эстергом
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem;

Ostrów Mazowiecka ˈɔstruf ˌmazɔˈvʲjɛʦ̑ka pn
Острув-Мазовецка
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim;

Oswald ˈɔsfalt pn
Освальд
imię męskie;

Otranto pn
Отранто
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w południowo-wschodnich Włoszech, położone na Półwyspie Salentyńskim nad cieśniną Otranto (1.2);

Ottawa ɔtˈːava pn
Оттава
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie;

Otto ˈɔtːɔ pn
Отт Отто
imię męskie
Отто
nazwisko niemieckiego teologa;

Otton pn
Оттон
imię męskie;

Oviedo pn
Овьедо
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Hiszpanii

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Овернь
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Owerniak n
овернец
mieszkaniec Owernii; osoba z tej krainy

Owernianka n
овернка
mieszkanka Owernii; kobieta z tej krainy

Owidiusz pn
Овидий
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski;
imię męskie

Ozeasz pn
Осия
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Oziorsk pn
Озёрск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zamknięte w rosyjskim obwodzie czelabińskim;

Ozurgeti pn
Озургети
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria;

Ołoniec pn
Олонец
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii;

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
Жертвенник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Oświęcim ɔɕˈfʲjɛ̇̃ɲʨ̑ĩm pn
Освенцим
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce w województwie małopolskim;

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
ВВП
= produkt krajowy brutto;

PNN acronym
ХБП
= (medycyna, medyczny) przewlekła niewydolność nerek

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
ХОБЛ
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PPK acronym
РПК
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Pracujących Kurdystanu;

PRL pɛ‿ːr‿ˈɛl acronym
ПНР
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa;

PZPR ˌpɛ‿zɛt‿pɛ‿ˈːr acronym
ПОРП
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Zjednoczona Partia Robotnicza;

Pacyfik paˈʦ̑ɨfʲik pn
Тихий океан
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny

Pad pat pn
По
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Paderborn n
Падерборн
(geografia, geograficzny) uniwersyteckie miasto powiatowe w Niemczech, położone we wschodniej części kraju związkowego Nadrenia Północna-Westfalia;

Padwa ˈpadva pn
Падуя
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Paflagonia pn
Пафлагония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie;

Pafos pn
Пафос
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Пакистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
пакистанец
obywatel Pakistanu

Pakt Północnoatlantycki ˈpakt ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Североатлантический альянс
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) potoczna nazwa NATO, Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego;

Palatyn pn
Палатин
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz;

Palau ˈpalaw pn
Палау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palemon pn
Палемон
historyczne imię męskie;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Палермо
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Палестина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
палестинка
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
палестинец
mieszkaniec Palestyny

Palikir paˈlʲicir pn
Паликир
(geografia, geograficzny) stolica Mikronezji;

Pamfilia pn
Памфилия
(historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Mniejszej i późniejsza prowincja rzymska;

Pamir ˈpãmʲir pn
Памир
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie;

Pan pãn pn
Господ Господь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie
Пан
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
Бог долго ждёт, да больно бьёт
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona

Panama pãˈnãma pn
Панама
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) stolica Panamy (1.1);

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
панамец
obywatel Panamy

Pandora pãnˈdɔra n
Пандора
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 53 z głównego pasa asteroid;

Pandż pn
Пяндж
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Afganistanie i w południowym Tadżykistanie;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Пангея
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
Панкратий Панкрат
imię męskie;

Panna ˈpãnːa pn
Дева
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Паннония
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Папуа-Новая Гвинея Па́пуа-Но́вая Гвине́я
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Парагвай
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
парагваец
obywatel Paragwaju

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
парагвайка
obywatelka Paragwaju

Paramaribo ˌparãmaˈrʲibɔ pn
Парамарибо
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Surinamu;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Европарламент Европейский парламент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Parma ˈparma pn
Парма
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; stolica prowincji Parma (1.2);

Parnawa pn
Пернов Пярну
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Estonii, położone nad Morzem Bałtyckim;

Partia pn
Парфия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Paryż ˈparɨʃ pn
Париж
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Paschalis pn
Пасхалий
imię męskie;

Pasmar pn
Майская
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Polsce i w obwodzie kaliningradzkim Rosji, dopływ Stradyka, który sam wpada do Świeżej

Pasmo Boczne pn
Боковой хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Wielkim Kaukazie, w Rosji, Gruzji i częściowo w Azerbejdżanie;

Pasmo Stanowe pn
Становой хребет
(geografia, geograficzny) góry położone równoleżnikowo w azjatyckiej części Rosji, pomiędzy środkowym biegiem Olokmy na zachodzie, a górnym biegiem Uczuru;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Патагония
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Patagonka n
патагонка
mieszkanka Patagonii

Patagończyk n
патагонец
mieszkaniec Patagonii

Patna pn
Патна
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, położone na Nizinie Hindustańskiej, nad Gangesem; stolica stanu Bihar

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
Патрикия Патриция
imię żeńskie;

Patryk ˈpatrɨk pn
Патрик
imię męskie;

Paulin pn
Павлин
imię męskie;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Павлина
imię żeńskie;

Paweł ˈpavɛw pn
Павел
imię męskie;

Pawia pn
Павия
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii, położone w zachodniej części Niziny Padańskiej nad rzeką Ticino;

Pawłodar pn
Павлодар
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północno-wschodniej części Kazachstanu, port nad Irtyszem;

Pawłowsk pn
Павловск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, obecnie administracyjnie wchodzące w skład Petersburga;
(geografia, geograficzny) rosyjskie miasto położone w obwodzie woroneskim;

Pawłowskij Posad pn
Павловский Посад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą;

Pałana pn
Палана
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Kamczackim, uchodzi do Zatoki Szelichowa Morza Ochockiego

Państwo Islamskie pn
Исламское государство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
Государство Израиль
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Środka n
Срединное Царство
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pecz pn
Печ
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Węgrzech;

Peczora pn
Печора
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Republice Komi;
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji płynąca przez Republikę Komi oraz przez Nieniecki Okręg Autonomiczny;

Pegaz ˈpɛɡas pn
Пегас
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pejpus pn
Чудское озеро
(geografia, geograficzny) jezioro na granicy między Estonią i Rosją;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Пекин Бэйцзин
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Pelagia pɛˈlaɟja pn
Пелагея
(astronomia, astronomiczny) planetoida z głównego pasa asteroid o numerze 1190;
Пелагея Пелагия
imię żeńskie;
Пелагия
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie łódzkim, w gminie Wodzierady;

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
Пелагий
imię męskie;

Pelplin pn
Пельплин
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce, w województwie pomorskim;

Pendżab pn
Пенджаб
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji;

Penelopa pn
Пенелопа
(mitologia grecka) imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Пенсильвания
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Pentezylea pn
Пентесилея
(mitologia grecka) jedna z mitycznych Amazonek;

Penżyna pn
Пенжина
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim;

Peresław Zaleski pn
Переславль-Залесский
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Perm pɛrm pn
Пермь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego;

Perpignan pn
Перпиньян
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie;

Pers pɛrs n
перс
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu)

Persefona pn
Персефона
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;
(mitologia grecka) postać mitologiczna, córka Minyasa

Persepolis pn
Персеполь Персеполис
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.;

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Персей
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1);
(mitologia grecka) syn Nestora
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Персия Пе́рсия
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Peru ˈpɛru pn
Перу
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Perugia pn
Перуджа
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech, stolica Umbrii;

Peruwianka ˌpɛruˈvʲjãŋka n
перуанка
obywatelka Peru

Peruwiańczyk ˌpɛruˈvʲjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
перуанец
obywatel Peru

Pesaro pn
Пезаро
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche;

Peszawar pn
Пешавар
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Peterhof pn
Петергоф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Санкт-Петербург
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Petronela pn
Петрунела
imię żeńskie;

Pewek pn
Певек
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Pełczyce pɛwˈʧ̑ɨʦ̑ɛ pn
Пелчице
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Pełtew pn
Полтва
(geografia, geograficzny) rzeka na zachodniej Ukrainie, wypływająca ze Lwowa i uchodząca do Bugu z jego lewej strony;

Phnom Penh pn
Пномпень
(geografia, geograficzny) stolica Kambodży;

Pia pn
Пия
imię żeńskie;

Piacenza pn
Пьяченца
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Piasina pn
Пясина
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, uchodzi do Morza Karskiego;

Piatigorsk pn
Пятигорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Piawa pn
Пьяве
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodnich Włoszech;

Picunda pn
Пицунда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp;

Pidurutalagala pn
Пидуруталагала
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Cejlonu;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Пьемонт
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Piemontczyk pʲjɛ̃ˈmɔ̃nṭʧ̑ɨk n
пьемонтец
mieszkaniec Piemontu lub osoba płci męskiej pochodząca z Piemontu

Piemontka n
пьемонтка
mieszkanka Piemontu

Pieniny pn
Пенины
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Pietropawłowsk pn
Петропавловск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem;

Pietropawłowsk Kamczacki ˌpʲjɛtrɔˈpavwɔfsk ːãmˈʧ̑aʦ̑ʲci pn
Петропавловск-Камчатский
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego;

Pietrowsk Zabajkalski pn
Петровск-Забайкальский
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Zabajkalskim;

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
Петрозаводск
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii;

Pigmej n
пигмей
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Пикардия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Pilica pn
Пилица
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, lewy dopływ Wisły;

Piltyń pn
Пилтене
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Łotwie, w okręgu windawskim;

Pinega pn
Пинега
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji, prawy dopływ Dwiny;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Пётр
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Петра Пётра
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Piotrek ˈpʲjɔtrɛk pn
Петька
imię męskie (zdrobniale) od: Piotr

Piotrogród pn
Петроград
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Petersburg

Piotrowicz pn
Петрович
(dawniej, dawny) syn Piotra

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Пиренеи
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireneje Atlantyckie pn
Атлантические Пиренеи
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Nowa Akwitania;

Pireneje Wschodnie pn
Восточные Пиренеи
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w Pirenejach, w regionie Oksytania;

Pireneje Wysokie pn
Верхние Пиренеи
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Oksytania;

Pisa ˈpʲisa pn
Писса
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, dopływ Węgorapy;

Pismo ˈpʲismɔ n
Писание
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia

Pismo Święte n
Священное Писание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Пифагор
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Питтсбург
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pius pʲjus pn
Пий
imię męskie;

Piza pn
Пиза
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Писидия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
Пятикнижие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę

Pińsk pn
Пинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci

Piżma pn
Пижма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Komi, w Rosji, lewy dopływ Peczory
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodach niżnonowogrodzkim i kirowskim Rosji, prawy dopływ Wiatki

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Пхеньян
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Платон
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;
imię męskie;
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów na Księżycu;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Плифон
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Plutarch pn
Плютарх
imię męskie;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Плутон
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(mitologia grecka) przydomek Hadesa jako boga podziemnego bogactwa (m.in. kruszców, płodnego ziarna), plonów i urodzaju;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
Потсдам
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Подгорица
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podkamienna Tunguzka pn
Подкаменная Тунгуска
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Podkarpacie n
Подкарпатье
(geografia, geograficzny) kraina na południowo-wschodnim krańcu Polski

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Подляшье
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Podole pɔdˈɔlɛ pn
Подолье
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze dzisiejszej zachodniej Ukrainy oraz w Republice Mołdawii na lewym brzegu Dniestru;

Podolsk pn
Подольск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Podrawie pn
Подравина
(geografia, geograficzny) kraina rozciągająca się nad rzeką Drawą, położona w Chorwacji i Słowenii

Pokucie pn
Покутье
(geografia, geograficzny) kraina historyczna nad górnym Prutem na Ukrainie;

Polaczek pɔˈlaʧ̑ɛk n
полячишка
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) Polak

Polak ˈpɔlak n
поляк
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Polanów pɔˈlãnuf pn
Полянув
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Pole Marsowe pn
Марсово поле
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polesie pn
Полесье
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na Białorusi, Ukrainie oraz we wschodniej Polsce;

Polessk pn
Полесск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie kaliningradzkim nad Zalewem Kurońskim;

Police pɔˈlʲiʦ̑ɛ pn
Полице
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Polihymnia ˌpɔlʲiˈxɨ̃mʲɲja pn
Полигимния
(mitologia grecka) muza poezji sakralnej i hymnicznej oraz pantomimy, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Polikarp pɔˈlʲikarp pn
Поликарп
imię męskie;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Полинезия
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Французская Полинезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
полинезиец
mieszkaniec Polinezji

Polinezyjka n
полинезийка
mieszkanka Polinezji

Polka ˈpɔlka n
полька полячка
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polluks ˈpɔlːuks pn
Поллукс
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Bliźniąt;

Polska ˈpɔlska pn
Польша
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
Польская Народная Республика
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989;

Pomorzanin ˌpɔ̃mɔˈʒãɲĩn n
поморянин
(historia, historyczny, historycznie) członek lechickiego plemienia zamieszkującego w średniowieczu Pomorze;
mieszkaniec Pomorza, człowiek identyfikujący się z Pomorzem

Pomorzanka ˌpɔ̃mɔˈʒãŋka n
поморянка
forma żeńska od: Pomorzanin

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Померания
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompeje pn
Помпеи
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Ponoj pn
Поной
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Morza Białego, położona w całości w Rosji;

Pont pn
Понт
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Popigaj pn
Попигай
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, uchodzi do estuarium Chatangi;

Port Louis pn
Порт-Луи
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Mauritiusa;

Port of Spain pn
Порт-оф-Спейн
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Пуэрто-Рико
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
португалец
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Португалия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
португалка
kobieta narodowości portugalskiej

Posawie pn
Посавина
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina położona w dolinie rzeki Sawy, na obszarze Słowenii, Chorwacji, Bośni i Serbii

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
Посейдон
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem;

Potenza pn
Потенца
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Basilicata
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Apeninie Lukańskim, stolica regionu Basilicata i prowincji Potenza (1.2);

Poti pn
Поти
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Powołże pn
Поволжье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej części Rosji europejskiej, rozciągająca się po obu stronach Wołgi w jej środkowym i dolnym biegu;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Познань По́знань
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Poła pn
Пола
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji europejskiej, w obwodach twerskim i nowogrodzkim, uchodzi do jeziora Ilmen

Połtawa pn
Полтава
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
Юг
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865
юг
(geografia, geograficzny) kraje leżące na południu Europy (głównie Włochy, Hiszpania, Grecja i Portugalia)

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
южноафриканец
obywatel Republiki Południowej Afryki

Połuj pn
Полуй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Jamalsko-Nienieckim Okręgu Autonomicznym Rosji, prawy dopływ Obu

Praga ˈpraɡa pn
Прага
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Прая
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prakseda pn
Пракседа
imię żeńskie;

Prato pn
Прато
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Prato (1.2);

Prawdinsk pn
Правдинск
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad rzeką Łyną;

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
Закон и справедливость Право и справедливость
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych;

Pregoła pn
Преголя
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie królewieckim, przepływająca przez Królewiec i uchodząca do Zalewu Wiślanego;

Prekmurje pn
Прекмурье
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii;

Preszów ˈprɛʃuf pn
Пряшев
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Pretoria prɛˈtɔrʲja pn
Претория
(geografia, geograficzny) stolica Republiki Południowej Afryki;

Pribałtika pn
Прибалтика
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) określenie krajów nadbałtyckich wywodzące się z języka rosyjskiego

Primorsk pn
Приморск
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Prisztina pn
Приштина
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokop ˈprɔkɔp pn
Прокоп Прокопий
imię męskie;

Prokopjewsk pn
Прокопьевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokrustowe łoże n
прокрустово ложе
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Prometeusz pn
Прометей
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Pronia pn
Проня
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi, prawy dopływ Soży;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodach riazańskim i tulskim Rosji, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi

Prot pn
Прот
imię męskie;

Protwa pn
Протва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Прованс
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prudnik 'prudɲik pn
Прудник
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Polski;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

Prusaczka n
пруссачка
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka niemieckich Prus

Prusak n
пруссак
mieszkaniec niemieckich Prus

Prusy ˈprusɨ n
Пруссия
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Pruszków ˈpruʂ.kuf pn
Прушкув
(geografia, geograficzny) miasto w województwie mazowieckim;

Prut pn
Прут
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;

Prypeć pn
Припять
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Przasnysz pn
Пшасныш
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim;

Przedkarpacie pn
Передкарпатье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przemysł pn
Премисл
(staropolski) imię męskie;

Przemysław pʃɛ̃ˈmɨswaf pn
Премислав
imię męskie;

Przemysława ˌpʃɛ̃mɨˈswava pn
Премислава
imię żeńskie;

Przerów ˈpʃɛruf pn
Пршеров
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Przeworsk pn
Пшеворск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie podkarpackim;

Przykarpacie pn
Прикарпатье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
Мыс Доброй Надежды
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA;

Psametyk pn
Псамметих Псамтик
imię niektórych starożytnych władców egipskich

Psków pskuf pn
Псков
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus;

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Гончие Псы
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Птах
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Райская Птица
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Птолемей
imię męskie;

Ptycz pn
Птичь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi, lewy dopływ Prypeci;

Puchar ˈpuxar pn
Чаша
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Pula pn
Пула
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim;

Pur pn
Пур
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Pura pn
Пура
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kraju Krasnojarskim Rosji, dopływ Piasiny

Pusan ˈpusãn pn
Пусан
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Puszkin pn
Пушкин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Pyrzyce pɨˈʒɨʦ̑ɛ pn
Пыжице
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Pyszma pn
Пышма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Federacji Rosyjskiej na Syberii, prawy dopływ Tury;

Périgord pn
Перигор
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny;

Północ ˈpuwnɔʦ̑ n
Север
(potocznie, potoczny) Stany Zjednoczone Ameryki podczas wojny secesyjnej
север
(potocznie, potoczny) kraje znajdujące się na północ od mówiącego; również obszary o mroźnym klimacie

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
Апеннинский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
Аравийский полуостров
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Балканский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Czukocki pn
Чукотский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;

Półwysep Gydański pn
Гыданский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Rosji, graniczący od zachodu z Zatoką Obską, od wschodu z Niziną Północnosyberyjską;

Półwysep Jugorski pn
Югорский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w Rosji, pomiędzy Zatoką Bajdaracką na Morzu Karskim oraz Zatoką Chajpudyrską na Morzu Barentsa;

Półwysep Kamczacki pn
полуостров Камчатка
(geografia, geograficzny) półwysep w azjatyckiej części Rosji, rozdzielający Morze Ochockie i Morze Beringa;

Półwysep Kolski pn
Кольский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji;

Półwysep Krymski pn
Крымский полуостров
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym

Półwysep Murawiowa-Amurskiego pn
Полуостров Муравьёва-Амурского
(geografia, geograficzny) półwysep wrzynający się w Zatokę Piotra Wielkiego na Morzu Japońskim, w pobliżu Władywostoku;

Półwysep Oneski pn
Онежский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji, rozdzielający zatoki Oneską i Dwińską;

Półwysep Pirenejski puwˈvɨsɛp ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci pn
Пиренейский полуостров
(geografia, geograficzny) (zobacz) Półwysep Iberyjski

Półwysep Rybacki pn
полуостров Рыбачий
(geografia, geograficzny) półwysep w Rosji, północno-zachodnia odnoga Półwyspu Kolskiego;

Półwysep Sambijski pn
Земландский полуостров Калининградский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep na terenie Rosji rozdzielający Zalew Wiślany od Zalewu Kurońskiego;

Półwysep Skandynawski pn
Скандинавский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej;

Półwysep Tamański pn
Таманский полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep na południu europejskiej części Federacji Rosyjskiej, położony na wschód od Krymu, od którego jest oddzielony Cieśniną Kerczeńską;

Quito pn
Кито
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
ФРГ
= Republika Federalna Niemiec

RGT acronym
РИТЭГ
= (technologia, technika, techniczny) radioizotopowy generator termoelektryczny;

RISS acronym
РИСИ
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Rosyjski Instytut Studiów Strategicznych

RKO acronym
СЛР
= (medycyna, medyczny) resuscytacja krążeniowo-oddechowa

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
РНК
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

RONA acronym
РОНА
= (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) Rosyjska Wyzwoleńcza Armia Ludowa;

Rachela raˈxɛla pn
Рахиль
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Racibórz raˈʨ̑ibuʃ pn
Рацибуж
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;

Racza pn
Рача
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Gruzji

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
Рача-Лечхуми и Нижняя Сванетия
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Radomił raˈdɔ̃mʲiw pn
Радомил
imię męskie;

Radosław raˈdɔswaf pn
Радослав
imię męskie;

Rafaela pn
Рафаила
imię żeńskie;

Rafał ˈrafaw pn
Рафаил
imię męskie;

Raisa raˈ<sup>j</sup>isa pn
Раиса
imię żeńskie;

Rak rak pn
Рак
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Rangun ˈrãŋɡũn pn
Янгон
(geografia, geograficzny) dawna stolica Mjanmy (Birmy);

Rapallo pn
Рапалло
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w Ligurii; ośrodek turystyczno-wypoczynkowy położony na Riwierze Włoskiej;

Raszka pn
Рашка
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Serbii, Kosowie i Czarnogórze

Raszków pn
Рашково
(geografia, geograficzny) duża wieś w Mołdawii, w północnej części Naddniestrza, między Rybnicą a Kamionką, w Polsce przedrozbiorowej siedziba gminy;

Raszt pn
Решт
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego;

Ratyzbona pn
Регенсбург
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Равенна
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rawicz pn
Равич
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe na południowym krańcu województwa wielkopolskiego;

Razumnik pn
Разумник
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Rea pn
Рея
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa;

Rebeka rɛˈbɛka pn
Ревекка
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;
imię żeńskie;

Recz rɛʧ̑ pn
Реч
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Regina rɛˈɟĩna pn
Регина
imię żeńskie;

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Синьцзян-Уйгурский автономный район
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Reims pn
Реймс
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna;

Reksio ˈrɛcɕɔ pn
Рекс
zoonim, popularne imię dla psa

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
Ремигий
imię męskie;

Ren rɛ̃n pn
Рейн
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Рената
imię żeńskie;

Rennes pn
Рен
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania;

Republika Adygei pn
Республика Адыгея
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Adygei jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej ;

Republika Argentyńska pn
Аргентинская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Austrii pn
Австрийская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii;

Republika Ałtaju pn
Республика Алтай
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Ałtaju jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej ;

Republika Baszkortostanu pn
Республика Башкортостан
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Republika Białorusi pn
Республика Беларусь
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi;

Republika Buriacji pn
Республика Бурятия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Buriacji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Burundi pn
Республика Бурунди
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Burundi

Republika Bułgarii pn
Республика Болгария
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chakasji pn
Республика Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chakasji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Chińska pn
Республика Китай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Czeczeńska pn
Чеченская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Czeczenii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Чешская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Czuwaska pn
Чувашская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Czuwaszji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Dagestanu pn
Республика Дагестан
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Dagestanu jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Dominikańska pn
Доминиканская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominikany jako państwa;

Republika Estońska pn
Эстонская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii;

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Федеративная Республика Германия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Gabońska pn
Габонская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gabonu

Republika Gambii rɛˈpublʲika ˈɡãmbʲji pn
Республика Гамбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gambii jako państwa

Republika Ghany pn
Республика Гана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany

Republika Gwinei pn
Республика Гвинея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei jako państwa

Republika Gwinei Bissau pn
Республика Гвинеи-Бисау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Bissau

Republika Haiti pn
Республика Гаити
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach

Republika Inguszetii pn
Республика Ингушетия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Inguszetii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Iraku pn
Республика Ирак
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa

Republika Jemeńska pn
Йеменская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Jemenu jako państwa

Republika Kabardyjsko-Bałkarska pn
Кабардино-Балкарская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Kabardo-Bałkarii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Kamerunu pn
Республика Камерун
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kamerunu jako państwa

Republika Karaczajsko-Czerkieska pn
Карачаево-Черкесская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Karaczajo-Czerkiesji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Karelii pn
Республика Карелия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Karelii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Kazachstanu pn
Республика Казахстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kazachstanu jako państwa

Republika Kałmucji pn
Республика Калмыкия
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Kałmucji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Kirgiska pn
Киргизская Республика Кыргызская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
Республика Коми
(geografia, geograficzny) republika w północno-zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Республика Конго
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Республика Корея
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Libańska pn
Ливанская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Libanu jako państwa

Republika Litewska pn
Литовская Республика
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Litwy jako państwa;

Republika Mari El pn
Республика Марий Эл
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Mari El jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Mauritiusu pn
Республика Маврикий
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauritiusu jako państwa

Republika Mordowii pn
Республика Мордовия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Mordowii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Mozambiku pn
Республика Мозамбик
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mozambiku

Republika Osetii Północnej – Alania pn
Респуублика Сееверная Осетия — Алания
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Osetii Północnej jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej;

Republika Sacha pn
Республика Саха
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Jakucji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Словацкая Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Słowenii pn
Республика Словения
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) Słowenia;

Republika Tatarstanu pn
Республика Татарстан
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Tatarstanu jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Togijska pn
Тоголезская Республика
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Togo jako państwa

Republika Tuwy pn
Республика Тува
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Tuwy jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Udmurcka pn
Удмуртская Республика
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Udmurcji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Uzbekistanu pn
Республика Узбекистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Uzbekistanu jako państwa

Republika Łotewska pn
Латвийская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Łotwy jako państwa;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Центрально-Африканская Республика ЦАР
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Resko ˈrɛskɔ pn
Реско
(geografia, geograficzny) miasto w województwie pomorskim;

Reut pn
Реут
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Mołdawii, prawy dopływ Dniestru;

Rewda pn
Ревда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Riazań pn
Рязань
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rież pn
Реж
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim, położone nad Rieżem (1.1);
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, wraz z Nejwą tworzy Nicę;

Rijad ˈrʲijat pn
Эр-Рияд
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rijeka pn
Риека
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego;

Rimini pn
Римини
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Rio de Janeiro pn
Рио-де-Жанейро
(geografia, geograficzny) miasto w Brazylii;

Rita ˈrʲita pn
Рита
imię żeńskie (zobacz) Ryta

Riwiera Albańska pn
Албанская Ривьера
(geografia, geograficzny) obszar w południowej Albanii, w obwodzie Wlora, usytuowany wzdłuż wybrzeża Morza Jońskiego;

Riwiera Makarska pn
Макарска ривьера
(geografia, geograficzny) region turystyczny na wybrzeżu Morza Adriatyckiego, położony w środkowej części Dalmacji;

Rjukan pn
Рьюкан
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Роберт
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Роберта
imię żeńskie;

Roch rɔx pn
Рох
imię męskie;

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
Родезия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Zimbabwe, w latach 1965-1979;

Rodopy pn
Родопы
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rodos ˈrɔdɔs pn
Родос
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim;

Roger ˈrɔɡɛr pn
Рогер
imię męskie

Roksana rɔˈksãna pn
Роксана
imię żeńskie;

Roland ˈrɔlãnt pn
Роланд
imię męskie;

Rom rɔ̃m n
ромал
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;

Roman ˈrɔ̃mãn pn
Роман
imię męskie;

Romana pn
Романа
imię żeńskie;

Romanow n
Романов
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii Romanowów

Romanowicz pn
Романович
(historia, historyczny, historycznie) syn Romana

Rominta pn
Красная
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Polsce i Rosji (obwód kaliningradzki), lewy dopływ Pisy;

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Ромуальд
imię męskie;

Ronald ˈrɔ̃nalt pn
Рональд
imię męskie

Rosgwardia acronym
Росгвардия
= (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) Federalna Służba Wojsk Gwardii Narodowej Rosji;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Россия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
русский россиянин
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
россиянка русская
obywatelka Rosji
русская
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości rosyjskiej

Rostock pn
Росток
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech;

Rostów pn
Ростов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim;

Rostów nad Donem pn
Ростов-на-Дону
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego;

Rosław pn
Рославль
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie smoleńskim Federacji Rosyjskiej;

Rotterdam pn
Роттердам
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Rozalia rɔzˈalʲja pn
Розалия
imię żeńskie;

Roś pn
Рось
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

Rubcowsk pn
Рубцовск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, położone nad rzeką Alej, stolica rejonu rubcowskiego;

Rublowka pn
Рублёвка
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) zachodnie przedmieście Moskwy zamieszkałe przez bogatych Rosjan i rosyjską elitę polityczną;

Rudolf ˈrudɔlf pn
Рудольф
imię męskie;

Rufa ˈrufa pn
Корма
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rufus ˈrufus pn
Руф
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ruhra pn
Рур
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Niemczech, prawy dopływ Renu;

Rumun ˈrũmũn n
румын
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Румыния
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
румынка
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rus rus pn
Рус
(mitologia słowiańska) legendarny założyciel państwa ruskiego;

Rusin n
русин
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel wschodniosłowiańskiej grupy etnicznej

Rustawi pn
Рустави
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą;

Rusłan pn
Руслан
imię męskie;

Rusłana pn
Руслана
imię żeńskie;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut abbreviation
Руф
= (biblijny) Księga Rut

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Руфь
imię żeńskie;

Ruś ruɕ pn
Русь
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

Rwanda ˈrvãnda pn
Руанда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
руандиец
obywatel Rwandy

Rwandyjka rvãnˈdɨjka n
руандийка
obywatelka Rwandy

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
Летучая Рыба
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южная Рыба
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rybińsk pn
Рыбинск
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą;

Rybnica pn
Рыбница
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Mołdawii, w Naddniestrzu, nad Dniestrem;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie iwanofrankowskim Ukrainy, prawy dopływ Prutu;

Rybnik pn
Рыбник
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Рыбы
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryfka pn
Ривка Рифка
poufała forma imienia Rebeka

Ryga ˈrɨɡa pn
Рига
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
Резец
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryn rɨ̃n pn
Рын
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Ричард
imię męskie;

Ryszarda pn
Рихарда Рышарда
imię żeńskie;

Ryta pn
Рита
imię żeńskie;

Rzeczpospolita ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita n
Речь Посполитая
(książkowy) tradycyjna nazwa państwa polskiego;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
Республика Польша
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeszów ˈʒɛʃuf pn
Жешув
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w województwie podkarpackim;

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
Скульптор
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Rzeżyca pn
Режица
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej części Łotwy, w środkowej Łatgalii;

Rzym ʒɨ̃m pn
Рим
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
римлянин
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
римлянка
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Róża ˈruʒa pn
Роза
imię żeńskie;

Rżew pn
Ржев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą;

SA ɛs‿ˈa acronym
АО
= (ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka akcyjna;

SBU acronym
СБУ
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) Służba Bezpieczeństwa Ukrainy;

SDPRR acronym
РСДРП
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji

Saara ˈsara pn
Саар
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we Francji i Niemczech, prawy dopływ Mozeli, jej źródło znajduje się w Alzacji;

Sabaudia pn
Савойя
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Sabina saˈbʲĩna pn
Сабина
imię żeńskie;

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Сахалин
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sadok pn
Садок
imię męskie;

Sadzawka Owcza pn
Овчая купель
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Sagarmatha pn
Сагарматха
(geografia, geograficzny) Mount Everest

Sahara saˈxara pn
Сахара
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Saint Kitts i Nevis pn
Сент-Китс и Невис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Сент-Люсия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Сент-Винсент и Гренадины
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saint-Denis pn
Сен-Дени
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion;

Saint-Pierre i Miquelon pn
Сен-Пьер и Микелон
(geografia, geograficzny) terytorium zamorskie należące do Francji;

Saipan pn
Сайпан
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Sajgon pn
Сайгон
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh);

Sakmara pn
Сакмара
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie Baszkortostanu i obwodu orenburskiego, prawostronny dopływ Uralu;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Саксония
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonka n
саксонка
mieszkanka Saksonii

Saksończyk pn
саксонец
mieszkaniec Saksonii

Saladyn pn
Саладин
(historia, historyczny, historycznie) władca ajjubidzki,
imię męskie

Salechard pn
Салехард
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salerno pn
Салерно
(geografia, geograficzny) nadmorskie miasto i gmina we Włoszech, w Kampanii;

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
Саломея
imię żeńskie;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Соломон
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
imię męskie;

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
Салоники Фессалоники
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji;

Salsk pn
Сальск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Saluin pn
Салуин
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Tajlandii i Mjanmie;

Salwador salˈvadɔr pn
Сальвадор
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
сальвадорец
obywatel Salwadoru

Salwadorka ˌsalvaˈdɔrka n
сальвадорка
obywatelka Salwadoru

Salzburg ˈzalʣ̑burk pn
Зальцбург
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2);

Samara sãˈmara pn
Самара
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniepru; źródła rzeki znajdują się na zachodnim skłonie Wyżyny Donieckiej;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Samaria sãˈmarʲja pn
Самария
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasta położonego w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Самарканд
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samarytanin n
самаритянин
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnej Samarii

Sambor pn
Самбор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Ukrainie;

Sambra pn
Самбра
(geografia, geograficzny) rzeka we Francji i Belgii, lewy dopływ Mozy;

Samcche-Dżawachetia pn
Самцхе-Джавахети
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w południowej Gruzji;

Samoa sãˈmɔa pn
Самоа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
самоанец
obywatel Samoa

Samson ˈsãmsɔ̃n pn
Самсон
(biblijny) imię męskie;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Самуил
(biblijny) postać biblijna;
imię męskie;

Samuela pn
Самуила
imię żeńskie;

Samur pn
Самур
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w południowym Dagestanie, uchodząca do Morza Kaspijskiego;

San sãn pn
Сан
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

San Juan ˈsãn ˈxwãn pn
Сан-Хуан
(geografia, geograficzny) stolica Portoryko

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
Сан Марино Сан-Марино
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

San Remo pn
Сан-Ремо
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech;

Sandomierz sãnˈdɔ̃mʲjɛʃ pn
Сандомир
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą;

Sandra ˈsãndra pn
Сандра
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760;
(zdrobniale) Aleksandra
(zdrobniale) Kasandra
imię żeńskie;

Sandżak pn
Новопазарский санджак Санджак
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
Сантьяго
(geografia, geograficzny) stolica Chile;

Saona i Loara pn
Сона и Луара
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Burgundia-Franche-Comté;

Sara ˈsara pn
Сара Сарра
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;
imię żeńskie;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Сараево
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sarapuł pn
Сарапул
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą;

Saratów saˈratuf pn
Саратов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwód saratowskiego;

Sarańsk pn
Саранск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Сардиния
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny we Włoszech obejmujący Sardynię (1.1) i przyległe wyspy

Sardynka sarˈdɨ̃nka n
сардинянка
mieszkanka Sardynii

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
сардинец
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Sarepta saˈrɛpta pn
Сарепта
nieistniejące obecnie miasto w Rosji, współcześnie przedmieścia Wołgogradu
starożytny miasto fenickie w obecnym Libanie, w pobliżu współczesnej wsi Sarafand;

Sarmata n
сармат
(historia, historyczny, historycznie) członek irańskiego ludu, zamieszkującego w starożytności tereny Europy Wschodniej;

Sarmatka n
сарматка
(historia, historyczny, historycznie) członkini irańskiego ludu Sarmatów, zamieszkujących w starożytności tereny Europy Wschodniej;

Saska Szwajcaria pn
Саксонская Швейцария
(geografia, geograficzny) kraina w niemieckiej części Gór Połabskich znajdujących się po obu brzegach Łaby, na południowy wschód od Drezna;

Satledź pn
Сатледж
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu;

Saturn ˈsaturn pn
Сатурн
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Saturnin pn
Сатурнин
imię męskie

Satyr pn
Сатир
imię męskie

Saul sawl pn
Саул
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Sawa pn
Сава
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, dopływ Wisłoka;
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie małopolskim, w gminie Raciechowice;
(mitologia, mitologiczny) legendarna założycielka Warszawy (wraz z Warsem)
Савва
imię męskie

Sał pn
Сал
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji w Kałmucji, lewy dopływ Donu;

Scholastyka sxɔˈlastɨka pn
Схоластика
imię żeńskie;

Schwyz pn
Швиц
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Скилла
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Scyta ˈsʦ̑ɨta n
скиф
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy;

Scytia ˈsʦ̑ɨtʲja pn
Скифия
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca część Ukrainy;

Seattle pn
Сиэтл
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Севастьян Себастиан Себастьян Севастиан
imię męskie;

Sebastiana pn
Себастиана Себастьяна Севастиана Севастьяна
imię żeńskie

Sedan pn
Седан
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny;

Sejm sɛjm pn
Сейм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedna z izb polskiego parlamentu;

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
Секстант
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Сена
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Sekwana Nadmorska pn
Приморская Сена
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w Normandii;

Selemdża pn
Селемджа
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie amurskim Rosji, największy z dopływów Zei

Selena sɛˈlɛ̃na pn
Селена
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Selene sɛˈlɛ̃nɛ pn
Селена
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 580;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną;

Selenga pn
Селенга
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Mongolii i Rosji uchodząca deltą do jeziora Bajkał;

Semipałatyńsk pn
Семипалатинск
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnim Kazachstanie(nazwa obowiązująca do 2007 roku, egzonim wariantowy wg KSNG)

Semita sɛ̃ˈmʲita n
семит
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;

Semitka n
семитка
(etnografia, etnograficzny) członkini jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Сенегал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
сенегалец
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
сенегалка
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Septymiusz pn
Септимий
imię męskie

Serafin pn
Серафим
imię męskie;

Serb sɛrp n
серб
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Сербия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Сербия и Черногория
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Serbka ˈsɛrpka n
сербка
kobieta lub dziewczyna narodowości serbskiej, obywatelka Serbii, mieszkanka Serbii

Serena sɛˈrɛ̃na pn
Серена
imię żeńskie;

Seret pn
Сирет
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, na Bukowinie, nad rzeką Seret (1.2);
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie i w Rumunii, lewy dopływ Dunaju;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Сергей Сергий
imię męskie;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Сеул
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Севастополь
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Seweryn sɛˈvɛrɨ̃n pn
Северин
imię męskie;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Севилья
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sianów ˈɕãnuf pn
Сянув
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Siaś pn
Сясь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim i obwodzie leningradzkim, uchodzi do jeziora Ładoga;

Siebież pn
Себеж
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siedlce ˈɕɛtl̥ʦ̑ɛ pn
Седлец
(geografia, geograficzny) miasto w na prawach powiatu województwie mazowieckim;

Siedmiorzecze pn
Семиречье
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin;

Sielce pn
Сельцы
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w Rosji, w obwodzie riazańskim, nad Oką, miejsce w którym w 1943 sformowano 1 Dywizję Piechoty;

Siemomysł pn
Земомысл
imię męskie;

Siemowit pn
Семовит
imię męskie;

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
Сиена
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone w Toskanii; stolica prowincji Siena (1.2);
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja będąca częścią regionu Toskanii;

Siergiejewicz pn
Сергеевич
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie)

Siergijew Posad pn
Сергиев Посад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierpuchow pn
Серпухов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Сьерра-Леоне
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
Сетка
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Sikoku pn
Сикоку
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich;

Sim pn
Сим
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie czelabińskim i Baszkortostanie, prawy dopływ Biełej

Simona sʲĩˈmɔ̃na pn
Ксимена Симона
forma imienia Ksymena
Симона
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie
forma imienia Szymona

Sinciang pn
Синьцзян
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Сингапур
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
сингапурец
obywatel Singapuru

Singapurka ˌsʲĩŋɡaˈpurka n
сингапурка
obywatelka Singapuru

Siniucha pn
Синюха
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Bohu;

Skalda pn
Шельда
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Belgię i Holandię, uchodząca do Morza Północnego, nieopodal Antwerpii;

Skamander pn
Скамандр
(geografia, geograficzny) rzeka w Troadzie wypływająca z góry Idy, opływająca mityczną Troję;

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
скандинав
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Скандинавия
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
скандинавка
mieszkanka Skandynawii

Skania pn
Сконе
(geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na najdalej wysuniętym na południe końcu Półwyspu Skandynawskiego, nad cieśniną Sund, obecnie w Szwecji;

Skarżysko-Kamienna ˌskarʒɨskɔ‿kãˈmʲjɛ̃nːa pn
Скаржиско-Каменна
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Skopje ˈskɔpʲjɛ pn
Скопье
(geografia, geograficzny) stolica Macedonii Północnej;

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Скорпион
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Славония
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Smalandia pn
Смоланд
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Szwecji;

Smok smɔk pn
Дракон
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
Смоленск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem;

Smotrycz pn
Смотрич
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie chmielnickim Ukrainy, lewy dopływ Dniestru;

Sobek pn
Собек
(mitologia, mitologiczny) egipskiej bóg - opiekun - jezior, wody, symbol siły królewskiej;

Sobibór pn
Собибур
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie lubelskim;

Socjalistyczna Republika Wietnamu pn
Социалистическая Республика Вьетнам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wietnamu

Socza pn
Соча
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Włochy i Słowenię, wypływa z Alp Julijskich i uchodzi do Zatoki Weneckiej;

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
Сочи
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym;

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
Содом
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Sodoma i Gomora sɔˈdɔ̃ma ˌi‿ɡɔ̃ˈmɔra pn
Содом и Гоморра
(przenośnie, przenośnia) bałagan, zamieszanie, awantura
(przenośnie, przenośnia) rozwiązłość, rozpusta

Sofia ˈsɔfʲja pn
София
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sofoniasz pn
Софония
(biblijny) imię męskie;

Sofroniusz pn
Софроний
imię męskie;

Sogdiana pn
Согдиана
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany;

Sok pn
Сок
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie orenburskim i samarskim Rosji, lewy dopływ Wołgi

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Сократ
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solka pn
Солка
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii w okręgu suczawskim na Bukowinie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Солон
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Сомали
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
сомалиец
obywatel Somalii

Somalijka ˌsɔ̃maˈlʲijka n
сомалийка
obywatelka Somalii

Somma pn
Сомма
(geografia, geograficzny) rzeka w Pikardii, w północnej Francji;

Sopot ˈsɔpɔt pn
Сопот
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;

Soroki pn
Сороки
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Mołdawii, przystań nad Dniestrem;

Sorrento pn
Сорренто
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Neapol;

Sosnowy Bór pn
Сосновый Бор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Sowieck pn
Советск
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży do Niemna;

Sowiecka Gawań pn
Советская Гавань
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim;

Sołokija pn
Солокия
(geografia, geograficzny) rzeka wschodniej Polsce i na zachodzie Ukrainy, dopływ Bugu;

Sośwa Północna pn
Северная Сосьва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Małego Obu

Soż pn
Сож
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Spoleto pn
Сполето
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia;

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ ˌfʲɕrud‿naˈrɔdufʲ ˈɕfʲjata pn
Праведник мира
osoba odznaczona izraelskim medalem za ratowanie Żydów podczas II wojny światowej;

Srem pn
Срем
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Шри-Ланка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stalin pn
Сталин
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Iosifa Wissarionowicza Dżugaszwiliego, radzieckiego polityka i przywódcy;

Stalingrad staˈlʲĩŋɡrat pn
Сталинград
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Wołgogradu w latach 1925-1961

Stalinogród pn
Сталиногруд
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Katowic w latach 1953–1956

Stalińsk pn
Сталинск
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Nowokuźnieck, nazwa noszona przez miasto w latach 1932–61

Stambuł ˈstãmbuw pn
Стамбул
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Станислав
imię męskie;

Stanisława ˌstãɲiˈswava pn
Станислава
imię żeńskie;

Stanisławów pn
Станислав
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Iwano-Frankiwsk na Ukrainie;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Соединённые Штаты Соединённые Штаты Америки
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Соединённые Штаты Америки
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stara Hercegowina pn
Черногорская Герцеговина
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Czarnogóry;

Stara Pregoła pn
Старая Преголя
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) południowa odnoga rzeki Pregoły, która dzieli się na dwoje za wsią Ozierki, a łączy ostatecznie w jeden nurt w Królewcu;

Stara Russa pn
Старая Русса
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Stara Ładoga pn
Старая Ладога
(geografia, geograficzny) wieś w północnej Rosji, w obwodzie leningradzkim, położona nad rzeką Wołchow, legendarna pierwsza stolica Rusi;

Stargard pn
Старгард
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce, w województwie zachodniopomorskim;

Stargard Szczeciński ˈstarɡart ʃʧ̑ɛˈʨ̑ĩj̃sʲci pn
Старгард Щециньски
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Stargardu w latach 1950-2015

Stary Oskoł pn
Старый Оскол
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie biełgorodzkim w Rosji, położone nad Oskołem;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Ветхий Завет
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stawropol pn
Ставрополь
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego;

Stefan ˈstɛfãn pn
Стефан Степан
imię męskie;

Stefania stɛˈfãɲja pn
Стефания
imię żeńskie;

Stella ˈstɛlːa pn
Стелла
imię żeńskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Степанакерт
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Sterlitamak pn
Стерлитамак
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Stochód pn
Стоход
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Prypeci;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Святой Престол Папский Престол
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stradyk pn
Корневка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Polsce i obwodzie kaliningradzkim Rosji, dopływ Świeżej

Stralsund pn
Штральзунд
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ;

Strasburg pn
Страсбург
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Straszany pn
Страшены
(geografia, geograficzny) miasto w Mołdawii, nad rzeką Byk;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Сектор Газа
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strwiąż pn
Стрвяж
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Polsce i na zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Stryj pn
Стрый
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniestru;

Strzała ˈsṭʃawa pn
Стрела
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Стрелец
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Штутгарт
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Stwiha pn
Ствига
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawobrzeżny dopływ Prypeci;

Styr pn
Стыр
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi; prawy dopływ Prypeci;

Styria pn
Штирия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suchań ˈsuxãɲ pn
Сухань
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Suchedniów pn
Сухеднюв
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Suchona pn
Сухона
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji na wschód od jeziora Ładoga, tworzy Dwinę po połączeniu się z Jugiem;

Suchumi suˈxũmʲi pn
Сухуми
(geografia, geograficzny) miasto na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego;

Suczawa pn
Сучава
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w historycznej Mołdawii, stolica okręgu Suczawa;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южный Судан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudanka suˈdãnka n
суданка
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
суданец
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudermania pn
Сёдерманланд
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Södermanland, kraina historyczna w Szwecji;

Sudety suˈdɛtɨ pn
Судеты
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Sudoma pn
Судома
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie pskowskim Rosji, lewy dopływ Szełoni

Sugoj pn
Сугой
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie magadańskim; prawy dopływ Kołymy;

Sulejman pn
Сулейман
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Sumatra sũˈmatra pn
Суматра
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sumer ˈsũmɛr n
Шумер
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii;
шумер
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Sumeru (1.1)

Sumgait pn
Сумгайыт
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Azerbejdżanie, położone nad Morzem Kaspijskim;

Sumy pn
Сумы
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Ukrainie;

Suna ˈsũna pn
Суна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w należącej do tego państwa Republice Karelii;

Sungari pn
Сунгари
(geografia, geograficzny) rzeka w Mandżurii w Chinach, prawobrzeżny i zarazem największy dopływ Amuru;

Sunża pn
Сунжа
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka zachodniej Rosji, na terenie Osetii Północnej, Inguszetii i Czeczenii, prawy dopływ rzeki Terek;

Sura pn
Сура
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Surami pn
Сурами
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia;

Surchan-daria pn
Сурхандарья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodnim Uzbekistanie, prawy dopływ Amu-darii;

Surgut pn
Сургут
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Суринам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Surinamczyk ˌsurʲĩˈnãmʧ̑ɨk n
суринамец
obywatel Surinamu

Surinamka ˌsurʲĩˈnãmka n
суринамка
obywatelka Surinamu

Surkonty pn
Сурконты
(geografia, geograficzny) wieś na Białorusi w rejonie werenowskim obwodu grodzieńskiego;

Suwałki pn
Сувалки
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica Suwalszczyzny;

Suzdal pn
Суздаль
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Sułak pn
Сулак
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji, w Dagestanie, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Svalbard ˈsfalbart pn
Свальбард
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Swanetia pn
Сванетия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swierdłowsk pn
Свердловск
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Jekaterynburg (nazwa oficjalna w latach 1924-1991);

Swijaga pn
Свияга
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Swobodny pn
Свободный
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Сибирь
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Syberyjka pn
сибирячка
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Syberii

Sybiraczka ˌsɨbʲiˈraʧ̑ka n
сибирячка
mieszkanka Syberii

Sybirak sɨˈbʲirak n
сибиряк
mieszkaniec Syberii

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Сицилия
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
сицилиец
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sycylijka n
сицилийка
mieszkanka Sycylii, kobieta z tej wyspy

Sydonia pn
Сидония
imię żeńskie;

Sydoniusz pn
Сидоний
imię męskie

Syhot pn
Сигет Сигету-Мармацией
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rumunii, w okręgu Marmarosz, nad Cisą;

Syjam ˈsɨjãm pn
Сиам
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjamczyk n
сиамец
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Syjamu

Sykstus ˈsɨkstus pn
Сикст
imię męskie;

Syktywkar sɨkˈtɨfkar pn
Сыктывкар Усть-Сысольск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, stolica Republiki Komi;

Sylas pn
Сила
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Sylwan pn
Сильван
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Sylweriusz pn
Сильверий
imię męskie;

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
Сильвестр
imię męskie;

Sylwestra pn
Сильвестра
imię żeńskie;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Сильвия
imię żeńskie;

Sylwiusz ˈsɨlvʲjuʃ pn
Сильвий
imię męskie;

Sym pn
Сым
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Symbirsk pn
Симбирск
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Uljanowsk, oficjalna nazwa do 1924 roku

Symeon sɨ̃ˈmɛɔ̃n pn
Симеон
imię męskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Симферополь
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Syngalezka n
сингалка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu zamieszkującego południe wyspy Cejlon i posługującego się językiem syngaleskim;

Synopa pn
Синоп
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym;

Syr-daria pn
Сырдарья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria;

Syrach pn
Сирах
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa

Syrakuzy pn
Сиракузы
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syrdaria pn
Сырдарья
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim;

Syria ˈsɨrʲja pn
Сирия
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
сириец
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
сирийка
obywatelka Syrii

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska pn
Сирийская Арабская Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Syrii

Sysoła pn
Сысола
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;

Sywasz pn
Сиваш
(geografia, geograficzny) rozbudowany zespół płytkich słonowodnych zatok na północno-wschodnim wybrzeżu Krymu;

Syzrań pn
Сызрань
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie samarskim, nad Wołgą u ujścia Syzrani (2.1) do Zbiornika Saratowskiego;
Сызранка Сызрань
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Rosji prawy dopływ Wołgi;

Syzyf pn
Сизиф
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Syłwa pn
Сылва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie swierdłowskim i Kraju Permskim, uchodzi do Zbiornika Kamskiego;

Szachty pn
Шахты
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szadrinsk pn
Шадринск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie kurgańskim nad Isetem

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Шампань
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szarbel pn
Шарбель
imię męskie

Szardara pn
Шардара
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie;

Szaweł pn
Савл
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła
imię męskie

Szczawnica pn
Щавница
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim;

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Щецин Ще́цин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szczecinek ʃʧ̑ɛˈʨ̑ĩnɛk pn
Щецинек
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Szczepan ˈʃʧ̑ɛpãn pn
Степан Щепан
imię męskie;

Szczurkowska Młynówka pn
Правда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeczka w północnej Polsce i obwodzie kaliningradzkim Rosji

Szechina pn
Шхина
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga;

Szeksna pn
Шексна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej Rosji, lewy dopływ Wołgi;

Szeszupa pn
Шешупе
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce, na Litwie i w Rosji, lewy dopływ Niemna;

Szełoń pn
Шелонь
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodach pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodzi do jeziora Ilmen

Sziraz pn
Шираз
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Шотландия
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Шкодер
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkot ʃkɔt n
шотландец
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
шотландка
mieszkanka Szkocji

Szkło pn
Шкло
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Polsce i na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Sanu;

Szlisselburg pn
Шлиссельбург
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, leżące u ujścia Newy, naprzeciw Petersburga;

Szosza pn
Шоша
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji przeduralskiej;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Стокгольм
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szuja pn
Шуя
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim;

Szumadia pn
Шумадия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii

Szwab ʃfap n
шваб
mieszkaniec Szwabii;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Швабия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwabka n
швабка
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Szwabii

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
швейцарец
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Швейцария
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
швейцарка
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Швеция Шве́ция
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
швед
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
шведка
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szydłowiec ʃɨdˈwɔvʲjɛʦ̑ pn
Шидловец
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w centralnej Polsce, w województwie mazowieckim;

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
Симон
imię męskie;

Szynkuna pn
Протока
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim Rosji, dopływ Rominty

Szyrwan pn
Ширван
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Azerbejdżanie, w dolnym biegu rzeki Kury;

Szyrwinta pn
Шервинта
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Litwie i w obwodzie kaliningradzkim Rosji, uchodzi do Szeszupy;

Szyłka pn
Шилка
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji;

Sławiańsk nad Kubaniem pn
Славянск-на-Кубани
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, położone nad odnogą Kubania;

Sławno ˈswavnɔ pn
Славно
(geografia, geograficzny) miasto w województwie zachodniopomorskim;

Sławomir swaˈvɔ̃mʲir pn
Славомир
imię męskie;

Sławomira ˌswavɔ̃ˈmʲira pn
Славомира
imię żeńskie;

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Словакия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
словачка
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Słowak ˈswɔvak n
словак
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Словения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
словенец
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowenka swɔˈvɛ̃ŋka pn
словенка
kobieta narodowości słoweńskiej

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
славянин
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słowianka swɔˈvʲjãnka n
славянка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Słowiańszczyzna n
славянщина
terytoria zamieszkiwane przez Słowian

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Солнце солнце
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Słucz pn
Случь
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Horynia;

Słupsk swupsk n
Слупск
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce;

T-shirt n
футболка майка тенниска
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

THC n
ТГК
(chemia, chemiczny) tetrahydrokannabinol

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Фаддей Тадеуш
imię męskie;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Таджикистан Таджикиста́н
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Taganrog pn
Таганрог
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Tagił pn
Тагил
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, znajdująca się na terenie obwodu swierdłowskiego, prawy dopływ Tury;

Tahiti taˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Таити
(geografia, geograficzny) wyspa na południowym Pacyfiku, należąca do Polinezji Francuskiej;

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
таиландец
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Таиланд
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajlandka tajˈlãntka n
таиландка
obywatelka Tajlandii

Tajmyr pn
Таймыр
(geografia, geograficzny) najbardziej wysunięty na północ półwysep Azji, położony między Zatoką Jenisejską a Zatoką Chatańską, leżący w całości w granicach Rosji;

Tajmyra pn
Таймыра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji na półwyspie Tajmyr, na północy Kraju Krasnojarskiego, przepływająca przez jezioro Tajmyr;

Tajpej ˈtajpɛj pn
Тайбэй
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Тайвань
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Talia ˈtalʲja pn
Талия
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tallin ˈtallʲĩn pn
Таллин
(geografia, geograficzny) stolica Estonii;

Tamara tãˈmara pn
Тамара
imię żeńskie;

Tambow pn
Тамбов
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamil ˈtãmʲil n
тамил
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki

Tamilka n
тамилка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Темза
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
Танжер
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Танзания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tanzanka tãw̃ˈzãŋka n
танзанийка
obywatelka Tanzanii

Tanzańczyk tãw̃ˈzãj̃n͇ʧ̑ɨk n
танзаниец
obywatel Tanzanii

Tap pn
Тап
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie tiumeńskim Rosji, prawy dopływ Tobołu

Tapsuj pn
Тапсуй
(geografia, geograficzny) rzeka w syberyjskiej części Rosji, prawy dopływ Sośwy Północnej

Tara ˈtara pn
Тара
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na pograniczu obwodów nowosybirskiego i omskiego w Rosji, prawy dopływ Irtysza;

Tarcza ˈtarʧ̑a pn
Щит
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Таранто
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Targówek pn
Таргувек
(geografia, geograficzny) prawobrzeżna dzielnica Warszawy;

Tarnopol pn
Тернополь
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Tarnów ˈtarnuf pn
Тарнов Тарнув
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;

Tarsycjusz pn
Тарсиций
imię męskie;

Tartu n
Тарту
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa gminy wiejskiej w Estonii;
(geografia, geograficzny) miasto w Estonii;
Тартумаа Тартуский уезд
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa jednej z piętnastu prowincji w Estonii;

Tartus pn
Тартус
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tarym pn
Тарим
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej;

Tasiejewa pn
Тасеева
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, powstaje z połączenia Czuny i Biriusy, uchodzi do Angary;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Ташкент
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
татарин
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatiana taˈtʲjãna pn
Татиана Татьяна
imię żeńskie;

Tatry ˈtatrɨ pn
Татры
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tauj pn
Тауй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, uchodząca do Morza Ochockiego

Tauryda pn
Таврида Таврика Таврия
(książkowy) (geografia, geograficzny) Krym

Tawda pn
Тавда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w dorzeczu Obu, lewy dopływ rzeki Toboł;

Taz pn
Таз
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na zachodniej Syberii, uchodzi do Zatoki Tazowskiej;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Тбилиси
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teberda pn
Теберда
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w północnej części Wielkiego Kaukazu, lewy dopływ Kubania;

Tebriz pn
Тебриз
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie;

Tedżen pn
Теджен
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim;

Tegucigalpa pn
Тегусигальпа
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Тегеран
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Tekla ˈtɛkla pn
Фекла
imię żeńskie;

Teksas ˈtɛksas pn
Техас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Teksańczyk n
техасец
mieszkaniec Teksasu

Tel Awiw pn
Тель-Авив
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym;

Telawi pn
Телави
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia;

Telemach pn
Телемах
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Odyseusza i Penelopy;
imię męskie

Telesfor tɛˈlɛsfɔr pn
Телесфор
imię męskie;

Telimena ˌtɛlʲĩˈmɛ̃na pn
Телимена
imię żeńskie;

Temida tɛ̃ˈmʲida pn
Кармента
(mitologia rzymska) (zobacz) Karmenta
Темида
(mitologia grecka) bogini prawa i praworządności przedstawiana jako kobieta z opaską na oczach, wagą i mieczem w dłoni; córka Uranosa i Gai; druga żona Zeusa; matka hor i Mojr; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Tetydy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid;

Temistokles pn
Фемистокл
(historia, historyczny, historycznie) polityk i wódz ateński;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teneryfa pn
Тенерифе
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Фёдор Феодор
imię męskie;

Teodora ˌtɛɔˈdɔra pn
Феодора
imię żeńskie;

Teodoryk pn
Теодорик Дерек
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teofan tɛˈɔfãn pn
Феофан
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teofania ˌtɛɔˈfãɲja pn
Феофания
imię żeńskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Феофил
imię męskie;

Teofila pn
Теофила Феофила
imię żeńskie

Terek pn
Терек
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Przedkaukaziu, płynąca przez Rosję i Gruzję, uchodząca deltą do Morza Kaspijskiego;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Тереза Тереса
imię żeńskie;

Termez pn
Термез
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Фермопилы
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terni pn
Терни
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w Umbrii;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Терпсихора
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tertulian pn
Тертуллиан Тертулиан
imię męskie;

Terytorium Autonomiczne Gagauzji pn
Автономное территориальное образование Гагаузия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Gagauzji, obszaru autonomicznego w Mołdawii

Tetere pn
Тэтэрэ
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie irkuckim i Kraju Krasnojarskiego Rosji, uchodzi do Podkamiennej Tunguzki

Teterew pn
Тетерев
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

Tetyda tɛˈtɨda pn
Тетида
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;
(geologia, geologiczny) praocean rozdzielający Europę i Afrykę;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza;
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid;

Teuton n
тевтон
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Тезей
imię męskie;
Тесей Тезей
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Tiencin pn
Тяньцзинь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach znajdujące się pomiędzy Pekinem a zatoką Pohaj;

Tierieszka pn
Терешка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowej Rosji przeduralskiej, prawy dopływ Wołgi;

Timok pn
Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Serbii i północno-wschodniej Bułgarii, prawy dopływ Dunaju;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Восточный Тимор
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Timpton pn
Тимптон
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tiosza pn
Тёша
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Tirana tʲiˈrãna pn
Тирана
(geografia, geograficzny) stolica Albanii;

Tirsa pn
Фирца
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne;

Tiumeń pn
Тюмень
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tiung pn
Тюнг
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Wiluju;

Tivoli pn
Тиволи
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Rzym;

Tobago pn
Тобаго
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Товий Товия
imię męskie;

Tobolsk pn
Тобольск
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza;

Toboł pn
Тобол
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i w północnym Kazachstanie, lewy dopływ Irtysza;
(geografia, geograficzny) osada w północnym Kazachstanie, w obwodzie kustanajskim

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
тоголезец
obywatel Togo

Togijka tɔˈɟijka n
тоголезка
obywatelka Togo

Togliatti pn
Тольятти
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Того
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Toguzak pn
Тогузак
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i Kazachstanie, prawy dopływ Uju w dorzeczu Tobołu

Tok pn
Ток
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie amurskim Rosji, prawy dopływ Zei
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie orenburskim Rosji, prawy dopływ Samary

Tokaj ˈtɔkaj pn
Токай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Токио
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Tom tɔ̃m pn
Томь
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, prawy dopływ Obu;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Фома
imię męskie;

Tomir pn
Томир
imię męskie;

Tomisław tɔ̃ˈmʲĩswaf pn
Томислав
imię męskie;

Tompo pn
Томпо
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Tomsk pn
Томск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Тонга
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tora ˈtɔra pn
Тора
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toruń ˈtɔrũɲ pn
Торунь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-centralnej Polsce, położone nad Wisłą;

Torżok pn
Торжок
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Тоскана
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskanka n
тосканка
mieszkanka Toskanii

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇ʧ̑ɨk n
тосканец
mieszkaniec Toskanii

Tours pn
Тур
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii;

Tracja pn
Фракия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trak n
фракиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tracji

Treblinka pn
Треблинка
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Małkinia Górna;

Treviso pn
Тревизо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Triest pn
Триест
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
Триполи
(geografia, geograficzny) miasto w Libii

Troada n
Троада
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga;

Trock pn
Троцк
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Czapajewsk (oficjalna nazwa w latach 1919-1929);
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Gatczyna (oficjalna nazwa w latach 1923-1929);

Troick pn
Троицк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu;

Troja ˈtrɔja pn
Троя
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Troyes pn
Труа
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii;

Trybunał Konstytucyjny n
Конституционный трибунал конституционный суд
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa;

Trydent pn
Тренто
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Тринидад и Тобаго Тринида́д и Тоба́го
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trzeci Świat ˈṭʃɛʨ̑i ˈɕfʲjat n
третий мир
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraje słabo rozwinięte gospodarczo, przeważnie byłe kolonie;

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
три царя
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trzy Biskupstwa pn
Три Епископства
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w większości na terenie obecnego regionu Grand Est, wyodrębniona w 1552 roku wraz z przejęciem przez króla francuskiego biskupstw Metzu, Toulu i Verdun wraz z miastami cesarskimi i fragmentem księstwa Luksemburga;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Треугольник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южный Треугольник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
Трёхградье
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot;

Tuapse pn
Туапсе
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
туарег
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso

Tuba ˈtuba pn
Туба
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Tugur pn
Тугур
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Dalekim Wschodzie Rosji, uchodząca do Zatoki Tugurskiej Morza Ochockiego

Tukan ˈtukãn pn
Тукан
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tulcza pn
Тулча
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży;

Tulon pn
Тулон
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var;

Tuluza tuˈluza pn
Тулуза
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Тунис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
тунисец
obywatel Tunezji

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
туниска
obywatelka Tunezji

Tura ˈtura pn
Тура
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Tobołu; przepływająca przez obwód swierdłowskiego i tiumeński na zachodniej Syberii;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Турция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
турчанка
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Турецкая Республика Северного Кипра
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
турок
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turenia pn
Турень
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji z głównym ośrodkiem w Tours;

Turfan pn
Турфан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej;

Turgaj pn
Тургай
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Turia pn
Турья
(geografia, geograficzny) rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Prypeci;

Turkiestan pn
Туркестан
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Kazachstanie;
(geografia, geograficzny) region w Azji Środkowej;

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
туркмен
obywatel Turkmenistanu

Turkmenbaszy pn
Туркменбашы
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Туркменистан Туркмения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turkmenka turkˈmɛ̃ŋka n
туркменка
obywatelka Turkmenistanu

Turks i Caicos pn
Тёркс и Кайкос
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turku pn
Турку
(geografia, geograficzny) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Finlandii;

Turuchan pn
Турухан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, lewy dopływ Jeniseju;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Турин
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Тюрингия
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Tuszetia pn
Тушетия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji;

Tutanchamon pn
Тутанхамон
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów;

Tutonczana pn
Тутончана
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Dolnej Tunguzki;

Tuvalu tuˈvalu pn
Тувалу
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuwiniec n
тувинец
przedstawiciel narodu turkijskiego, zamieszkującego Republikę Tuwy, Mongolię oraz Chiny

Tuła pn
Тула
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Tułoma pn
Тулома
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, na Półwyspie Kolskim, uchodzi do Zatoki Kolskiej;

Tułwa pn
Тулва
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji w Kraju Permskim, dopływ Kamy

Twer pn
Тверь
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Twerca pn
Тверца
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Wołgi, do której wpada na terenie miasta Twer;

Tyber ˈtɨbɛr pn
Тибр
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Тиберий
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Тибет
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetanka ˌtɨbɛˈtãnka n
тибетка
mieszkanka Tybetu

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
тибетец
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tyfon pn
Тифон
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Тигр
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tykicz Gniły pn
Гнилой Тикич
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, na Wyżynie Naddnieprzańskiej, lewy dopływ Tykicza;

Tykicz Górny pn
Горный Тикич
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, w obwodzie winnickim oraz czerkaskim, prawy dopływ Tykicza;

Tylża pn
Тильзит
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG);

Tym pn
Тым
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Tymon ˈtɨ̃mɔ̃n pn
Тимон
imię męskie

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Тимофей
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Тир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyraspol pn
Тирасполь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Тироль
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrolczyk n
тиролец
mieszkaniec Tyrolu

Tyrteusz pn
Тиртей
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tytan ˈtɨtãn pn
Титан
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna;

Tytus ˈtɨtus pn
Тит
imię męskie;

Tyśmienica pn
Тысменица
(geografia, geograficzny) rzeka na zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Bystrzycy Tyśmienickiej;

UE u‿ˈɛ acronym
ЕС
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska

UKP PM acronym
УПЦ МП
= (kościelny) Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego;

UNESCO uˈnɛsko acronym
ЮНЕСКО
= (angielski) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury

UPA ˈupa acronym
УПА
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ukraińska Powstańcza Armia;

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
США САСШ САШ
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

USG acronym
УЗИ
= (technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ultrasonografia

Ubald pn
Убальд
imię męskie;

Uborć pn
Уборть
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi i na Ukrainie na zachodnim Polesiu, prawy dopływ Prypeci;

Uchta ˈuxta pn
Ухта
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej w Republice Komi;

Uczur pn
Учур
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Chabarowskim i Jakucji; prawy dopływ Ałdanu;

Uda pn
Уда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) górny bieg Czuny, rzeki tworzącej Tasiejewę;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kraju Chabarowskim Rosji, uchodzi do Zatoki Udzkiej Morza Ochockiego
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, położona na wschodniej Syberii w Buriacji, dopływ Selengi;

Udine pn
Удине
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Udmurcja pn
Удмуртия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Udo pn
Удо
imię męskie

Ufa ˈufa pn
Уфа
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Baszkirii;
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Biełej;

Uganda uˈɡãnda pn
Уганда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ugandyjczyk ˌuɡãnˈdɨjʧ̑ɨk n
угандиец
obywatel Ugandy

Ugandyjka ˌuɡãnˈdɨjka n
угандийка
obywatelka Ugandy

Ugarit pn
Угарит
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii;

Uglicz pn
Углич
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą;

Ugra pn
Угра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uj pn
Уй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu;

Ujgur ˈujɡur n
уйгур
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach

Ukajali pn
Укаяли
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Украина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukraina Słobodzka pn
Слободская Украина Слобожанщина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
украинец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
украинка
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Солнечная система
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Ulisses pn
Улисс
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Uljanowsk pn
Ульяновск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Ulm ulm pn
Ульм
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;

Ulster ˈulstɛr pn
Ольстер
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Умбрия
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Европейский Союз Евросоюз Европейский союз
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Upa pn
Упа
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji w obwodzie tulskim, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Uppsala upˈsala pn
Уппсала
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland;

Ural ˈural pn
Урал
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;
Урал Уральские горы
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Уран
(mitologia grecka) (zobacz) Uranos
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urania uˈrãɲja pn
Урания
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty
(mitologia grecka) jedna z okeanid

Uranos uˈrãnɔs pn
Уран
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urartu pn
Урарту
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo dawniej położone na Wyżynie Armeńskiej wokół jeziora Wan, założone około IX wieku p.n.e., podbite w VI wieku p.n.e. przez Medów;

Urban ˈurbãn pn
Урбан Урван
imię męskie;

Urbino pn
Урбино
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina w środkowych Włoszech, w regionie Marche, położona u podnóża Apeninu Umbryjsko-Marchijskiego;

Urengoj pn
Уренгой
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii;

Urgencz pn
Ургенч
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii;

Uriasz pn
Урия
(biblijny) imię męskie

Uriel pn
Уриил
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Urmia pn
Урмия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie;

Ursus pn
Урс
imię męskie

Ursyn pn
Урсин
imię męskie;

Urszula urˈʃula pn
Урсула Урсуля
imię żeńskie;

Urszulka pn
Урсулка
(zdrobniale) Urszula

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Уругвай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
уругваец
obywatel Urugwaju

Urugwajka ˌuruɡˈvajka n
уругвайка
obywatelka Urugwaju

Urumczi pn
Урумчи
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Urup pn
Уруп
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, na północnym Kaukazie, lewy dopływ Kubania

Usa pn
Уса
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na północy europejskiej części Rosji, w Republice Komi, prawy dopływ Peczory;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kemerowskim Rosji, prawy dopływ Tomu

Ussuri pn
Уссури
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji płynąca przez Rosję i Chiny, uchodząca do Amuru;

Ussuryjsk pn
Уссурийск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie;

Ust-Ilimsk pn
Усть-Илимск
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą, w pobliżu ujścia Ilimu;

Ust-Ordyński pn
Усть-Ордынский
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim;

Ust-Ługa pn
Усть-Луга
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej;

Ustinow pn
Устинов
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Iżewsk, nazwa oficjalna w latach 1985-1987

Ustroń ˈustrɔ̃ɲ pn
Устронь
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miasta i mniejszych miejscowości w Polsce i na Białorusi;

Ustrzyki Dolne uˈsṭʃɨci ˈdɔlnɛ pn
Устрики Дольные
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Uszyca pn
Ушица
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Uws-nur pn
Убсу-Нур
(geografia, geograficzny) bezodpływowe, słone jezioro na pograniczu Mongolii i Rosji

Uzbeczka uzˈbɛʧ̑ka n
узбечка
członkini narodu Uzbeków

Uzbek ˈuzbɛk n
узбек
(etnografia, etnograficzny) członek narodu Uzbeków;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Узбекистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Uznam pn
Узедом
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy

Uzłowaja pn
Узловая
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Улан-Батор
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

Ułan Ude pn
Улан-Удэ
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji;

Uż pn
Уж Ушъ
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, płynąca przez Polesie, prawy dopływ Prypeci;
Уж
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca;

Użhorod pn
Ужгород
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie zakarpackim Ukrainy;

VIP vʲip acronym
ВИП
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub biznesu;

Vaduz pn
Вадуц
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;

Valletta pn
Валлетта
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatu pn
Вануату
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Viareggio pn
Виареджо
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii;

Vicenza pn
Виченца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Vichy pn
Виши
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Viterbo pn
Витербо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, stolica prowincji Viterbo (1.2);

W vu abbreviation
В
= (termin karciany) walet

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
СНГ
= Wspólnota Niepodległych Państw;

WNP-owski adj
эсэнговский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z WNP, dotyczący WNP

WRE acronym
РЭБ
= (wojskowość, wojskowy) walka radioelektroniczna

Wach pn
Вах
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, prawy dopływ Obu;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Вячеслав Вацлав
imię męskie;

Wacława pn
Вячеслава
imię żeńskie

Wag pn
Ваг
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Słowacji, dopływ Dunaju;

Waga ˈvaɡa pn
Вага
(geografia, geograficzny) rzeka na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, lewy dopływ Dwiny;
Весы
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Wagadugu pn
Уагадугу
(geografia, geograficzny) stolica Burkiny Faso;

Wagria pn
Вагрия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Niemczech, we wschodniej części Holsztynu, ograniczona od zachodu murem saskim (Limes saxonicus) od południa biegiem rzeki Trawny z pozostałych zaś stron Bałtykiem;

Walburga valˈburɡa pn
Вальбурга
imię żeńskie;

Waldemar valˈdɛ̃mar pn
Вальдемар
imię męskie;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Валенсия
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;
(geografia, geograficzny) region w Hiszpanii

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Валентий
imię męskie;

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
Валентина
imię żeńskie;

Waleria pn
Валерия
imię żeńskie;

Walerian vaˈlɛrʲjãn pn
Валериан
imię męskie;

Waleriana ˌvalɛrʲˈjãna pn
Валериана
imię żeńskie;

Waleriusz pn
Валерий
imię męskie;

Walery vaˈlɛrɨ pn
Валерий
imię męskie;

Walia ˈvalʲja pn
Уэльс
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
валлиец
mieszkaniec Walii

Walijka n
валлийка
mieszkanka Walii

Walonia pn
Валлония
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii

Wanda ˈvãnda pn
Ванда
(astronomia, astronomiczny) krater na powierzchni Wenus;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1057;
imię żeńskie;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości

Wandal ˈvãndal n
вандал
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Wandea pn
Вандея
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament w regionie Kraj Loary;

Wardar pn
Вардар
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Волосы Вероники Во́лосы Верони́ки
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warna pn
Варна
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna;

Warszawa varˈʃava pn
Варшава
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Warta ˈvarta pn
Варта
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Odry;

Wasiugan pn
Васюган
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu;

Waszka pn
Вашка
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Вашингтон
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Ватикан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
Лаврентий
imię męskie;

Wałdaj pn
Валдай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Wda pn
Вда
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Polsce, lewy dopływ Wisły;

Wehrmacht n
вермахт
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w latach 1935-1946 całość wojsk III Rzeszy, wraz z marynarką i lotnictwem, z wyłączeniem jednak jednostek Waffen-SS;

Weimar pn
Веймар
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia;

Weje pn
Вейи
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.;

Wellington pn
Веллингтон
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenanty pn
Венанций
imię męskie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Венеция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
венецианец
(geografia, geograficzny) mieszkaniec Wenecji Euganejskiej
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Rzeczpospolitej / Republiki Weneckiej

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Венесуэла
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
венесуэлец
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
венесуэлка
obywatelka Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Венера
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wenusjanin ˌvɛ̃nuˈsʲjä̃ɲĩn n
венерианин
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Wenus

Wereszyca pn
Верещица
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Вергилий
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;
imię męskie, (zobacz) Wirgiliusz

Werona pn
Верона
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Вероника
imię żeńskie;

Wersal ˈvɛrsal pn
Версаль
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Wesoła pn
Весола
(geografia, geograficzny) dzielnica Krakowa;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
с Рождеством
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Westa ˈvɛsta pn
Веста
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4;
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Westerplatte ˌvɛstɛrˈplatːɛ pn
Вестерплатте
(geografia, geograficzny) półwysep (dawniej wyspa) w Gdańsku, stanowiący symbol początku II wojny światowej

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Вестфалия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Wetter ˈvɛtːɛr pn
Веттерн Веттер
(geografia, geograficzny) jezioro w południowej Szwecji, drugie co do wielkości w tym kraju;

Wewnętrzna Kartlia pn
Шида-Картли
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori;

Wewnętrzna Kraina pn
Внутренняя Крайна
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Везувий
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Влтава
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiar pn
Вяр
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Polsce i północno-zachodniej Ukrainie, prawy dopływ Sanu;

Wiara ˈvʲjara pn
Вера
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Wiatka pn
Вятка
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kirow – miasto w Rosji, nazwa oficjalna w latach 1374-1457 i 1780-1934;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Kamy;

Wiaźma pn
Вязьма
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie smoleńskim, nad rzeką Wiaźmą (1.1);
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie smoleńskim w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Wiczuga pn
Вичуга
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Вена Ве́на
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielikaja pn
Великая
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodzie europejskiej części Rosji, uchodzi deltą do jeziora Pejpus;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Великобритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Morawa pn
Морава
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej;

Wielka Newa pn
Большая Нева
(geografia, geograficzny) największe ramię ujściowe Newy;

Wielka Newka pn
Большая Невка
(geografia, geograficzny) ramię ujściowe Newy;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Большая Медведица
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Sobota n
Великая Суббота
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Пасха
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Aniuj pn
Большой Анюй
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj;

Wielki Irgiz pn
Большой Иргиз
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji płynąca przez obwód saratowski i samarski, uchodząca do Wołgi

Wielki Jenisej pn
Большой Енисей
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Republice Tuwy, prawy dopływ i jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Wielki Kaukaz pn
Большой Кавказ
(geografia, geograficzny) Kaukaz, pasmo górskie między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim;

Wielki Kiniel pn
Большой Кинель
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, dopływ Samary;

Wielki Ob pn
Большая Обь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) wschodnia, większa z dwóch odnóg rzeki Ob na odcinku między Chanty-Mansyjskem, a Salechardem

Wielki Patom pn
Большой Патом
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny, wypływa z Gór Patomskich;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Большой Пёс
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielki Pit pn
Большой Пит
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, prawy dopływ Jeniseju;

Wielki Ustiug pn
Великий Устюг
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji w obwodzie wołogodzkim, nad Suchoną;

Wielki Uzeń pn
Большой Узень
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Wielki Zab pn
Большой Заб
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Великие равнины
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wielkie Łuki pn
Великие Луки
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie pskowskim, nad rzeką Łowacią;

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Кит
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wieluń ˈvʲjɛlũɲ pn
Велюнь
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Вьентьян
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wieprz pn
Вепш
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Wisły;

Wierchniaja Sałda pn
Верхняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wierchojańsk pn
Верхоянск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Jakucji, przystań na prawym brzegu rzeki Jany;

Wierszyna pn
Вершина
(geografia, geograficzny) wieś na Syberii założona przez Polaków;

Wieruszów vʲjɛˈruʃuf pn
Верушув
miasto w Polsce;

Wiesbaden pn
Висбаден
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja;

Wieslana pn
Весляна
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Republice Komi i Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy

Wiesław ˈvʲjɛswaf pn
Веслав
imię męskie;

Wiesława ˈvʲjɛswafa pn
Веслава
imię żeńskie;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Вьетнам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
вьетнамец
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
вьетнамка
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wietługa pn
Ветлуга
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Вигилия
imię żeńskie;
сочельник навечерие
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Википедия
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Викисловарь Вики-словарь
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Викитека
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Виктор
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Виктория
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;

Wiktoryn vʲikˈtɔrɨ̃n pn
Викторин
imię męskie;

Wilamowice ˌvʲilãmɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
Вилямовице
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce;

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
Волчье логово
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem;

Wileńszczyzna ˌvʲilɛ̃j̃ˈʃʧ̑ɨzna pn
Виленский край
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region wokół Wilna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa wileńskiego;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Вильгельм Ви́льям
imię męskie;

Wilhelmina pn
Вильгельмина
imię żeńskie;

Wilia pn
Вилия
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Horynia, do którego uchodzi w Ostrogu;

Wilniuk n
виленчук житель Виленщины
(słownictwo kresowe) mieszkaniec Wileńszczyzny narodowości polskiej

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Вильнюс Вильна Вильно
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wiluj pn
Вилюй
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Jakucji i Kraju Krasnojarskim; lewy i zarazem najdłuższy dopływ Leny;

Wincencja pn
Викенция
imię żeńskie;

Wincenta pn
Викента Викентия
imię żeńskie;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Викентий
imię męskie;

Wincentyna pn
Викентина
imię żeńskie;

Windawa pn
Вентспилс Виндава
(geografia, geograficzny) miasto portowe na Łotwie, położone nad Morzem Bałtyckim w zachodniej części Kurlandii, u ujścia rzeki Windawy (1.2);

Wioleta vʲjɔˈlɛta pn
Виолета Виолетта
imię żeńskie;

Wioletta pn
Виолетта Виолета
imię żeńskie;

Wirakocza pn
Виракоча
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirgiliusz vʲirʲˈɟilʲjuʃ pn
Виргилий
imię męskie;

Wirginia pn
Виргиния
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Wiszera pn
Вишера
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Kraju Permskim, lewy dopływ Kamy;

Wisznia pn
Вишня
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Polsce i na zachodniej Ukrainie, gdzie znajdują się jej źródła, prawy dopływ Sanu;

Wisła ˈvʲiswa pn
Висла
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) nazwa kilku polskich klubów sportowych

Wisława vʲisˈwava pn
Вислава
imię żeńskie;

Wit vʲit pn
Вит
imię męskie;
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Bułgarii;

Witebsk pn
Витебск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Witim pn
Витим
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Witold ˈvʲitɔlt pn
Витольд
imię męskie;

Witosław pn
Витослав
imię męskie;
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa pięciu polskich miejscowości;

Wiwi pn
Виви
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w rejonie ewenkijskim Kraju Krasnojarskiego Rosji, uchodzi do Dolnej Tunguzki;

Wizna pn
Визна
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim;

Wizygot n
вестгот
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;

Wiślica pn
Вислица
(geografia, geograficzny) wieś w województwie świętokrzyskim, w powiecie buskim;

Wjosa pn
Вьоса
(geografia, geograficzny) rzeka w Albanii i Grecji, wypływająca z gór Pindos, uchodząca do Morza Adriatyckiego;

Wkra pn
Вкра
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce, dolny bieg prawego dopływu Narwi;
Иккер
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Niemczech;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Водолей
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wodzisław pn
Водзислав
(geografia, geograficzny) toponim, składnik nazwy miasta Wodzisław Śląski

Wodzisław Śląski vɔˈʥ̑iswafʲ ˈɕlɔ̃w̃sʲci pn
Водзислав-Слёнски
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim;

Wodła pn
Водла
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, w Karelii, uchodzi do jeziora Onega;

Wojciech ˈvɔjʨ̑ɛx pn
Войцех
imię męskie;

Wojwodina pn
Воеводина
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
Волопас
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wolsk pn
Вольск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi;

Wolta n
Вольта
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z regionów administracyjnych w Ghanie, w jej południowo-zachodniej części;
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej części Afryki;
(geografia, geograficzny) sztuczne jezioro w Ghanie;

Wolta Czarna pn
Чёрная Вольта
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie;

Workuta vɔrˈkuta pn
Воркута
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, w Republice Komi;

Worona pn
Ворона
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Bystrzycy Nadwórniańskiej
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodach penzeńskim, woroneskim i tambowskim Rosji, prawy dopływ Chopru

Woroneż pn
Воронеж
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) rzeka, lewy dopływ Donu;

Woroszyłowgrad pn
Ворошиловград
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Ługańsk, nazwa w użyciu w latach 1935–58 i 1970–90;

Worskla pn
Ворскла
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca po terytorium Rosji i Ukrainy, lewy dopływ Dniepru;

Wotkińsk pn
Воткинск
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Udmurcji;

Wołchow pn
Волхов
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Rosji europejskiej, przepływająca przez obwody nowogrodzki i leningradzki, wypływa z jeziora Ilmen i uchodzi do jeziora Ładoga;

Wołcza pn
Волчья
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Samary, przepływa przez obwód doniecki i dniepropetrowski;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Волга
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgodońsk pn
Волгодонск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim, port nad Donem;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Волгоград
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołoch n
валах
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi;

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
Вологда
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej;

Wołoszczyzna pn
Валахия
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;
Волощина
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie brzeżańskim;
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie przemyślańskim;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Волынь
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Wołżski pn
Волжский
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Возничий
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Вроцлав
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wschowa ˈfsxɔva pn
Всхова
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie lubuskim, w powiecie wschowskim;

Wschód fsxut n
Восток
kraje południowej i wschodniej Azji (np. Indie, Chiny, Japonia)

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
Содружество Независимых Государств
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR;

Wszechojciec n
Всеотец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) przydomek głównego bóstwa w panteonie lub boga-stwórcy, (na przykład) w mitologii skandynawskiej – Odyna, w słowiańskiej – Swaroga (i tym podobne, i temu podobne)

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Ухань
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wulgata pn
Вульгата
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) łacińskie tłumaczenie Biblii, dokonane przez św. Hieronima w IV w.;

Wulkan ˈvulkãn pn
Вулкан
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;

Wyborg pn
Выборг
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, leżące na Przesmyku Karelskim;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Кот-д'Ивуар Берег Слоновой Кости Республика Кот-д'Ивуар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyczegda pn
Вычегда
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Dwiny;

Wyg pn
Выг
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, uchodzi do Zatoki Oneskiej Morza Białego;

Wyrwa pn
Вырва
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka przepływająca przez obszar Polski i Ukrainy, prawy dopływ Wiaru;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Остров Рождества
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Принсипи
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
Остров Мэн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim;

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Аландские острова
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Британские острова
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Канарские острова
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Kurylskie pn
Курильские острова
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Маршалловы Острова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Фарерские острова
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Сан-Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wyszni Wołoczok pn
Вышний Волочёк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wysznij Wołoczok pn
Вышний Волочёк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego;

Wyszogród vɨˈʃɔɡrut pn
Вышгород
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie;
Вышогруд
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Wyżyna Tybetańska pn
Тибетское нагорье
(geografia, geograficzny) rozległa wyżyna w Azji Środkowej;

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
Змея
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
Наугольник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
венгр
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
венгерка
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgorapa pn
Анграпа
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez terytorium Polski i Rosji (obwód kaliningradzki), wypływa z jeziora Mamry, wraz z Instruczą tworzy Pregołę;

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Венгрия Ве́нгрия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Владикавказ
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władysław vwaˈdɨswaf pn
Владислав
imię męskie;

Władysława ˌvwadɨˈswava pn
Владислава
imię żeńskie;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Владивосток
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
итальянец
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Италия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włocławek vwɔʦ̑ˈwavɛk pn
Влоцлавек
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, nad Wisłą;

Włodzimiera ˌvwɔʥ̑ĩˈmʲjɛra pn
Владимира
imię żeńskie

Włodzimierz vwɔˈʥ̑ĩmʲjɛʃ pn
Владимир
imię męskie;
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone nad Klaźmą w dorzeczu Oki;

Włoszka ˈvwɔʃka n
итальянка
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
ОАЭ
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie;

ZRiB zrʲip acronym
СГРБ СРБ
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Rosji i Białorusi;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
СССР
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Zabajkale pn
Забайкалье
(geografia, geograficzny) górska kraina w azjatyckiej części Rosji, położona między Bajkałem na zachodzie a środkowym biegiem Olekmy i połączeniem Szyłki i Argunu na wschodzie

Zabrze ˈzabʒɛ pn
Забже
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce, na Górnym Śląsku;

Zabulon pn
Завулон
imię męskie;
Завулоновый
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w północnej części tego kraju
Зебулуново
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Захария
imię męskie;

Zachód ˈzaxut n
Запад
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zadar pn
Задар
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim;

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Загреб
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zagłębie Dąbrowskie pn
Домбровский угольный бассейн
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w południowej Polsce, sąsiadujący z Górnym Śląskiem;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Заир
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa rzeki Kongo
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
Заяц
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Zakarpacie ˌzakarˈpaʨ̑ɛ pn
Закарпатье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią;

Zakaukazie pn
Закавказье
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii;

Zakopane ˌzakɔˈpãnɛ pn
Закопане
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce u podnóża Tatr;

Zalew Kuroński pn
Куршский залив
(geografia, geograficzny) zatoka na południowo-wschodnim wybrzeżu Morza Bałtyckiego na terytorium Rosji i Litwy;

Zalew Wiślany pn
Калининградский залив
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Замбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zambijczyk zãmˈbʲijʧ̑ɨk n
замбиец
obywatel Zambii

Zambijka zãmˈbʲijka n
замбийка
obywatelka Zambii

Zamość ˈzãmɔɕʨ̑ pn
Замость Замосць
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, w południowej części województwa lubelskiego;

Zandżan pn
Зенджан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan;

Zanzibar zãw̃ˈzʲibar pn
Занзибар
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki;

Zaolzie pn
Заользье
(geografia, geograficzny) region położony na zachód od Olzy;

Zaporoże ˌzapɔˈrɔʒɛ pn
Запорожье
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem w południowo-wschodniej części Ukrainy;
(historia, historyczny, historycznie) obszar nad dolnym Dnieprem, na południowo-wschodnich krańcach Rzeczpospolitej, obecnie w granicach Ukrainy;

Zarafszan pn
Зеравшан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Tadżykistanie i Uzbekistanie;

Zatoka Adeńska pn
Аденский залив
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Akademii pn
залив Академии
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona u wybrzeży Kraju Chabarowskiego

Zatoka Amurska pn
Амурский залив
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część;

Zatoka Anabarska pn
Анабарский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar

Zatoka Anadyrska pn
Анадырский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego;

Zatoka Arabacka pn
Арабатский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej;

Zatoka Awaczyńska pn
Авачинский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona w pobliżu południowego krańca półwyspu Kamczatka;

Zatoka Bajdaracka pn
Байдарацкая губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał;

Zatoka Bakijska pn
Бакинская бухта
(geografia, geograficzny) naturalna przystań portu w Baku, znajdująca się na południowym brzegu Półwyspu Apszerońskiego w Azerbejdżanie;

Zatoka Barguzińska pn
Баргузинский залив
(geografia, geograficzny) zatoka jeziora Bajkał, położona u jego środkowo-wschodnich brzegów, przy ujściu rzeki Barguzin

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
Бенгальский залив
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Berdiańska pn
Бердянский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Azowskiego, położona na południe od miasta Berdiańsk

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Бискайский залив Бискай
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Ботнический залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
Бургасский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Chajpudyrska pn
Хайпудырская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego

Zatoka Chatańska pn
Хатангский залив
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów;

Zatoka Czauńska pn
Чаунская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Wschodniosyberyjskiego u północnych wybrzeży Azji;

Zatoka Czoska pn
Чёшская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin;

Zatoka Dwińska pn
Двинская губа
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego;

Zatoka Dżaryłgacka pn
Джарылгачский залив
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym brzegu Morza Czarnego, znajduje się pomiędzy lądem stałym a wyspą Dżaryłgacz;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Финский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Gaecka pn
Гаэтанский залив
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego;

Zatoka Gdańska pn
Гданьская бухта
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-wschodniej części Morza Bałtyckiego, pomiędzy Polską i Rosją;

Zatoka Genueńska pn
Генуэзский залив
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Giżygińska pn
Гижигинская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;

Zatoka Gwinejska pn
Гвинейский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Jahorłycka pn
Ягорлыцкий залив
(geografia, geograficzny) płytka zatoka w północnej części Morza Czarnego, u wybrzeży Ukrainy;

Zatoka Jańska pn
Янский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów u północnych wybrzeży azjatyckiej części Rosji;

Zatoka Kadyksu pn
Кадисский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii;

Zatoka Kalamicka pn
Каламитский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona u zachodniego brzegu Półwyspu Krymskiego;

Zatoka Kambajska pn
Камбейский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego u wybrzeży Indii, wcina się między półwysep Kathijawar i Indyjski;

Zatoka Kamczacka pn
Камчатский Залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego, u wschodnich brzegów rosyjskiego półwyspu Kamczatka, przy ujściu rzeki Kamczatka;

Zatoka Karagińska pn
Карагинский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki;

Zatoka Karkinicka pn
Каркинитский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona na północny zachód od Krymu;

Zatoka Kilońska pn
Кильская бухта
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn;

Zatoka Kolska pn
Кольский залив
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego;

Zatoka Koryncka pn
Коринфский залив
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska;

Zatoka Kotorska pn
Которский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji;

Zatoka Kronocka pn
Кроноцкий залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Spokojnego, położona u wschodnich wybrzeży Kamczatki u ujścia rzeki Kamczatki

Zatoka Lwia pn
Лионский залив
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Мексиканский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Mezeńska pn
Мезенская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin;

Zatoka Nagajewa pn
Бухта Нагаева
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Magadan, część Zatoki Taujskiej

Zatoka Narewska pn
Нарвский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej;

Zatoka Neapolitańska pn
Неаполитанский залив
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Newska pn
Невская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego będąca najdalej wysuniętą na wschód częścią Zatoki Fińskiej;

Zatoka Obska pn
Обская губа
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego;

Zatoka Odeska pn
Одесский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Morza Czarnego, położona nieopodal miasta Odessa

Zatoka Oleniocka pn
Оленёкский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny

Zatoka Oneska pn
Онежская губа Онежский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego w północno-zachodniej Rosji;

Zatoka Parnawska pn
Пярнуский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii

Zatoka Peczorska pn
Печорская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, położona u ujścia rzeki Peczory

Zatoka Penżyńska pn
Пенжинская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa;

Zatoka Perekopska pn
Перекопский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, część Zatoki Karkinickiej, położona po zachodniej stronie Przesmyku Perekopskiego

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Персидский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Piasińska pn
Пясинский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Piasiny

Zatoka Piotra Wielkiego pn
Залив Петра Великого
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki;

Zatoka Pomorska pn
Поморская бухта
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Ryska pn
Рижский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią;

Zatoka Sachalińska pn
Сахалинский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin

Zatoka Sewastopolska pn
Севастопольская бухта
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego pełniąca funkcję portu miasta Sewastopola

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
Суэцкий залив
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu;

Zatoka Szelichowa pn
Залив Шелихова
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki;

Zatoka Taganroska pn
Таганрогский залив
(geografia, geograficzny) największa zatoka Morza Azowskiego, położona u wybrzeży Rosji i Ukrainy;

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
Сиамский залив
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego;

Zatoka Tajmyrska pn
Таймырский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Tajmyry

Zatoka Tamańska pn
Таманский залив
(geografia, geograficzny) płytka zatoka położona na wschodnim wybrzeżu Cieśniny Kerczeńskiej

Zatoka Taujska pn
Тауйская губа
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od miasta Magadan

Zatoka Tazowska pn
Тазовская губа
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz;

Zatoka Tendrowska pn
Тендровский залив
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Czarnego, położona u brzegów Ukrainy

Zatoka Teodozyjska pn
Феодосийский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona u południowo-wschodnich brzegów półwyspu Krym;

Zatoka Tokijska pn
Токийский залив
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Triesteńska pn
Триестский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zatoka Tugurska pn
Тугурский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od Wysp Szantarskich

Zatoka Turkmeńska pn
Туркменский залив
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka we wschodniej części Morza Kaspijskiego, u wybrzeży Turkmenistanu;

Zatoka Udzka pn
Удская губа
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich;

Zatoka Ulbańska pn
Ульбанский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, część Zatoki Akademii

Zatoka Ussuryjska pn
Уссурийский залив
(geografia, geograficzny) zatoka stanowiąca północno-wschodnią część Zatoki Piotra Wielkiego;

Zatoka Walencka pn
Валенсийский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii;

Zatoka Warneńska pn
Варненский залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna

Zatoka Wenecka pn
Венецианский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zatoka Wielorybia pn
Китовая бухта
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Namibii;
(geografia, geograficzny) zatoka w obrębie Lodowca Szelfowego Rossa na północ od Wyspy Roosevelta, u wybrzeży Antarktydy;

Zatoka Wyborska pn
Выборгский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji;

Zatoka Zachodniokoreańska pn
Западно-Корейский залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin;

Zawadówka pn
Любачувка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) górny bieg Lubaczówki, rzeki o źródłach na Ukrainie a uchodzącej w Polsce do Sanu;

Zawiercie zaˈvʲjɛrʲʨ̑ɛ pn
Заверце Заверче
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w południowej Polsce, w województwie śląskim;

Zbigniew ˈzbʲiɟɲɛf pn
Збигнев
imię męskie;

Zbigniewa pn
Збигнева
imię żeńskie;

Zbiornik Narewski pn
Нарвское водохранилище
(geografia, geograficzny) zbiornik retencyjny na rzece Narwa na granicy pomiędzy Estonią a Rosją;

Zbrucz pn
Збруч
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na zachodniej Ukrainie o długości, lewy dopływ Dniestru;

Zdzisław ˈʑʥ̑iswaf pn
Здзислав
imię męskie;

Zdzisława ʑʥ̑isˈwava pn
Здзислава
imię żeńskie;

Zefir ˈzɛfʲir pn
Зефир
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z rzymskim Fawoniuszem; zwiastun wiosny;
imię męskie [potrzebne źródło]
(mitologia grecka) pies Akteona

Zefiryn zɛˈfʲirɨ̃n pn
Зефирин
imię męskie;

Zefiryna ˌzɛfʲiˈrɨ̃na pn
Зефирина
imię żeńskie;

Zeja pn
Зея
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru;

Zenobia zɛ̃ˈnɔbʲja pn
Зиновия
imię żeńskie;

Zenobiusz zɛ̃ˈnɔbʲjuʃ pn
Зиновий
imię męskie;

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
Зенон Зинон
imię męskie;
Зенон
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6186, odkryta w 1988 r.;

Zesłanie Ducha Świętego pn
День Святого Духа
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów

Zeus ˈzɛus pn
Зевс
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Zgierz zʲɟɛʃ pn
Згеж
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce;

Zielenogorsk pn
Зеленогорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską;

Zielenogradsk pn
Зеленоградск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Zielona Góra ʑɛˈlɔ̃na ˈɡura pn
Зелёна-Гура
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Polsce, w województwie lubuskim;

Zielone Świątki pn
Духов день
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Zesłanie Ducha Świętego

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Земля
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Franciszka Józefa pn
Земля Франца-Иосифа
(geografia, geograficzny) archipelag wysp w Oceanie Arktycznym;

Ziemia Obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna pn
Земля обетованная
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;

Ziemia Północna pn
Северная Земля
(geografia, geograficzny) archipelag wysp w Oceanie Arktycznym

Ziemia Święta pn
Святая земля
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
землянин
mieszkaniec Ziemi

Ziemianka ʑɛ̃ˈmʲjãnka n
землянка
mieszkanka Ziemi

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Зимбабве
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Объединённые Арабские Эмираты
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Соединённое Королевство
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Znamiensk pn
Знаменск
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu wiejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad prawym brzegiem Pregoły w miejscu, gdzie wpada do niej Łyna;

Zofia ˈzɔfʲja pn
София
imię żeńskie;

Zoja ˈzɔja pn
Зоя
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Zozym ˈzɔzɨ̃m pn
Зосима
imię męskie

Zug ʦ̑uk pn
Цуг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny;

Zugdidi pn
Зугдиди
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia;

Zurych pn
Цюрих
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Сусанна Сюзанна
imię żeńskie;

Związek Komorów pn
Союз Коморских Островов
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Komorów jako państwa

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
Советский Союз
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Союз Советских Социалистических Республик
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygfryd ˈzɨkfrɨt pn
Зигфрид
imię męskie;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Зигги Зигмунд Зигмунт Зыгмунт Сигизмунд
imię męskie;

Zygmunta n
Зигмунда Зигмунта Зыгмунта Сигизмунда
imię żeńskie;

Zyrianka pn
Зырянка
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej;
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Kołymy;

Zyta ˈzɨta pn
Зита
imię żeńskie;

Złatoust pn
Златоуст
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

Złota Lipa pn
Золотая Липа
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Золотая Рыба
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Złoty Róg pn
Золотой Рог
(geografia, geograficzny) zatoka u brzegów Wyspy Rosyjskiej, w pobliżu Władywostoku;

a a conjunction
а
…przeciwstawności
…uzupełniania
…wynikania
…objaśnień

a a particle
а
…wzmacniająca

a cappella adj
а капелла
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bez akompaniamentu;

a giorno adj
а джорно а джурно
oświetlony jak w dzień

a kysz a‿ˈkɨʃ interjection
кш кыш
uciekaj, zmykaj (w stosunku do ptactwa)
кыш
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej)

a posteriori adj
апостериори
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów;

a posteriori adv
апостериори
(logika, logiczny) z obserwacji faktów

a priori adv
априори
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
апчхи
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a sio interjection
кыш
używana przy przepędzaniu z danego miejsca ptactwa

a u was biją Murzynów
а у вас негров линчуют
(żartobliwie) (ironicznie) stereotypowa odpowiedź polegająca na bezpośredniej krytyce dyskutanta, szczególnie w kwestiach niezwiązanych z tematem dyskusji;

a- a prefix
а-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

a-moll ˈa‿mɔl n
ля минор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych);

abadanka ˌabaˈdãnka n
абаданка
mieszkanka Abadanu

abadańczyk ˌabaˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
абаданец
mieszkaniec Abadanu

abadański ˌabaˈdãj̃sʲci adj
абаданский
związany z Abadanem, dotyczący Abadanu

abaja aˈbaja n
абайя
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abakanka ˌabaˈkãnka n
абаканка
mieszkanka Abakanu

abakańczyk ˌabaˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
абаканец
mieszkaniec Abakanu

abakański ˌabaˈkãj̃sʲci adj
абаканский
(geografia, geograficzny) dotyczący Abakanu, związany z Abakanem (miastem lub rzeką)

abakus aˈbakus n
абак
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abalienacja ˌabalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
отчуждение
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności;

abandon aˈbãndɔ̃n n
абандон
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abarognozja n
абарогнозия
(medycyna, medyczny) brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku;

abassi n
аббаси
srebrna moneta zdawkowa;

abazja aˈbazʲja n
абазия
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abazyński adj
абазинский
odnoszący się do Abazyńczyków

abazyński n
абазинский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich;

abażur aˈbaʒur n
абажур
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abażurek ˌabaˈʒurɛk n
абажурчик
(zdrobniale) od: abażur

abażurowy adj
абажурный
zaopatrzony w abażur; związany z abażurem; taki jak abażur, przypominający abażur

abchaski apˈxasʲci adj
абхазский
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
абхазский
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abderyta ˌabdɛˈrɨta n
абдерит
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa

abdest ˈabdɛst n
вуду
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych;

abdominoplastyka ˌabdɔ̃ˈmʲĩnɔˈplastɨka n
абдоминопластика
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg kosmetyczny poprawiający wygląd brzucha poprzez skrócenie mięśni oraz usunięcie nadmiaru tłuszczu i skóry;

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
абдукция
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

abduktor abˈduktɔr n
абдуктор
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
абдикация отречение
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
отрекаться абдиковать отказываться
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abecadło ˌabɛˈʦ̑adwɔ n
абецадло
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku
азбука
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.

abelsonit ˌabɛlˈsɔ̃ɲit n
абелсонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał organiczny odkryty w 1975 roku;

aberdynka ˌabɛrˈdɨ̃ŋka n
абердинка
mieszkanka Aberdeen

aberdyńczyk ˌabɛrˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
абердинец
mieszkaniec Aberdeen

aberdyński ˌabɛrˈdɨ̃j̃sʲci adj
абердинский
od rzeczownika Aberdeen, związany z Aberdeen

abernathyit n
абернатит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
аберрация
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;

aberracyjny ˌabɛrːaˈʦ̑ɨjnɨ adj
аберрационный
nieprawidłowy

aberroskop n
аберроскоп
diagnostyczne urządzenie laserowe służące do pomiaru aberracji układu optycznego oka

abidżańczyk ˌabʲiˈʤ̑ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
абиджанец
mieszkaniec Abidżanu

abidżański ˌabʲiˈʤ̑ãj̃sʲci adj
абиджанский
(geografia, geograficzny) związany z Abidżanem, dotyczący Abidżanu, pochodzący z Abidżanu

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
абиогенез
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

abiogenny ˌabʲjɔˈɡɛ̃nːɨ adj
абиогенный
(biologia, biologiczny) powodujący powstawanie niższych organizmów z substancji nieorganicznej; w odniesieniu do niższych organizmów: powstający z substancji nieorganicznej

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
абиотический
nieożywiony

abisal aˈbʲisal n
абиссаль
(geografia, geograficzny) najgłębsza strefa wód oceanicznych poniżej 1700 m wraz z dnem, charakteryzująca się brakiem światła słonecznego;

abisalny ˌabʲiˈsalnɨ adj
абиссальный
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
абиссинский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abituriencki adj
абитуриентский
związany z abiturientami (maturzystami); przeznaczony dla nich

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
абитуриент выпускник
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

abiturientka ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka n
абитуриентка
uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury

ablacja abˈlaʦ̑ʲja n
абляция
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

ablaktacja ˌablakˈtaʦ̑ʲja n
аблактировка
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;

ablaktowanie ˌablaktɔˈvãɲɛ n
аблактирование
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie roślin metodą ablaktacji

ablaktować ˌablakˈtɔvaʨ̑ v
аблактировать
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepić rośliny, stosując ablaktację

ablatyw abˈlatɨf n
аблатив исходный падеж отложительный падеж
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
аблятивный
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablutofobia ˌablutɔˈfɔbʲja n
аблютофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kąpielą;

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
аболиция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców;

abolicjonista ˌabɔlʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
аболиционист
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

abolicjonistyczny adj
аболиционистский
związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
аболиционизм
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
абонемент паушальная сумма
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);
подписка
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism

abonamentowy ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
абонементный
związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

abonencki adj
абонентный абонентский
związany z abonentem, osobą opłacającą abonament

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
абонент
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
абонировать
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
аборт
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

aborcjonistka n
абортница
zwolenniczka dopuszczalności aborcji

abordaż aˈbɔrdaʃ n
абордаж
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

abordażowy ˌabɔrdaˈʒɔvɨ adj
абордажный
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) związany z abordażem, przeznaczony do abordażu

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
абориген
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

aborygeński adj
аборигенный аборигенский
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca
аборигенский
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
абракадабра
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrakadabra ˌabrakaˈdabra n
абракадабра
(przenośnie, przenośnia) coś niezrozumiałego; wypowiedź bezsensowna lub zagmatwana

abrazja abˈrazʲja n
абразия
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;

abrewiacja ˌabrɛˈvʲjaʦ̑ʲja n
аббревиация
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
аббревиатура абревиатура
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu;

abriktozaur ˌabrʲikˈtɔzawr n
абриктозавр
(paleontologia, paleontologiczny) dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura;

abrogacja ˌabrɔˈɡaʦ̑ʲja n
аброгация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uchylenie uregulowania prawnego lub wyroku

abruzyjski ˌabruˈzɨjsʲci adj
абруццкий
związany z Abruzją

absces ˈapsʦ̑ɛs n
абсцесс
(medycyna, medyczny) ropień

absenteizm ˌapsɛ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
абсентеизм
uchylanie się od wypełniania obowiązków społecznych

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
абсолюция
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;

absolut apˈsɔlut n
абсолют
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
абсолютно
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
абсолютный полный совершенный
całkowity, zupełny, bezwzględny

absolutyzacja ˌapsɔlutɨˈzaʦ̑ʲja n
абсолютизация
traktowanie czegoś jako rzeczy absolutnej, niezmiennej, stałej, bezwzględnej

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
абсолютизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolutyzm oświecony n
просвещённый абсолютизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absolutyzowanie n
абсолютизирование
traktowanie czegoś jako rzeczy bezwzględnej, niezmiennej

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
выпускник
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absolwentka ˌapsɔlˈvɛ̃ntka n
выпускница
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

absorbat apˈsɔrbat n
абсорбат абсорбтив
(chemia, chemiczny) składnik gazowy pochłaniany przez absorbent podczas absorpcji

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
абсорбент
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

absorber apˈsɔrbɛr n
абсорбер
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
абсорбировать
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
абсорбция
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;
абсорбция поглощение впитывание
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;

absorpcyjny ˌapsɔrpˈʦ̑ɨjnɨ adj
абсорбционный
związany z absorpcją

abstrahowanie ˌapstraxɔˈvãɲɛ n
абстрагирование
(książkowy) celowe i świadome pomijanie w rozważaniach jakiejś cechy lub aspektu, aby ułatwić analizę

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
абстрагировать
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
абстрагировать опускать
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcjonista ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
абстракционист
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonistyczny ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
абстракционистский
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
абстракционизм
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjnie adv
абстрактно
w sposób abstrakcyjny

abstrakcyjność n
абстрактность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest abstrakcyjne; cecha tych, którzy są abstrakcyjni

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
абстрактный отвлечённый
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
абстиненция воздержа́ние
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
абстинент
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś
абстинент непьющий трезвенник
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

absurd ˈapsurt n
абсурд
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia
(logika, logiczny) wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
абсурдно
w sposób absurdalny

absurdalność n
абсурдность
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
абсурдный
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

absynt ˈapsɨ̃nt n
абсент
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absztyfikant ˌapʃtɨˈfʲikãnt n
ухажёр
(książkowy) (żartobliwie) osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik

abszyt ˈapʃɨt n
абшид
(dawniej, dawny) zwolnienie ze służby, głównie wojskowej

abszytować ˌapʃɨˈtɔvaʨ̑ v
абшитовать
(dawniej, dawny) dawać abszyt; odprawiać, zwalniać ze służby, głównie wojskowej

abugida n
абугида
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet sylabiczny

abulia aˈbulʲja n
абулия
(medycyna, medyczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

abuzabijski ˌabuzaˈbʲijsʲci adj
абудабийский
odnoszący się do miasta Abu Zabi

abwehrowski adj
абверовский
związany z Abwehrą, dotyczący Abwehry

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
ацефалия
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

acetamid ˌaʦ̑ɛˈtãmʲit n
ацетамид
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych;

acetofenon ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
ацетофенон метилфенилкетон
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
ацетон
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonowy adj
ацетоновый
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

acetyl n
ацетил
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego;

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
ацетилен
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

acetylenowy adj
ацетиленовый
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

acetylocholina n
ацетилхолин
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

ach ax interjection
ах
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

achajski aˈxajsʲci adj
ахейский
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka

acheiropita n
ахиропиита ахиропита нерукотворные
(plastyka) wizerunek postaci uważany za powstały w nadnaturalny, cudowny sposób;

achondryt aˈxɔ̃ndrɨt n
ахондрит
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów

achromatopsja n
ахроматопсия
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

achromatyczny adj
ахроматический
(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

achwaski adj
ахвахский
związany z Achwachami, dotyczący Achwachów

achwaski n
ахвахский
(językoznawstwo, językoznawczy) język achwaski;

acz aʧ̑ conjunction
хоть
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) spójnik wyrażający łączność treści przeciwstawnych lub znacznie różniących się

aczkolwiek aʧ̑ˈkɔlvʲjɛk conjunction
хоть хотя
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

aczyński adj
ачинский
dotyczący Aczyńska, związany z Aczyńskiem

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ n
адажио
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powolne tempo

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
дамаск
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adamaszkowy adj
адамашковый
związany z adamaszkiem, dotyczący adamaszku, wykonany z adamaszku

adamsyt aˈdãmsɨt n
DM адамсит
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów;

adaptacyjny adj
адаптационный
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adapter aˈdaptɛr n
адаптер
(technologia, technika, techniczny) element urządzenia umożliwiający zastosowanie go do innych celów, niż zostało ono przewidziane
звукосниматель
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa
проигрыватель проигрыватель пластинок
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) gramofon

adaptogen n
адаптоген
(medycyna, medyczny) nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

adaptometr n
адаптометр
(medycyna, medyczny) przyrząd okulistyczny badający zdolność przystosowywania się wzroku do ciemności;

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
адаптировать
dostosować/dostosowywać utwór literacki, np. do pokazania go na ekranie, na scenie
адаптироваться
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska
приспособлять
dostosować/dostosowywać do innego użytku

addisabebski adj
аддис-абебский
(rzadki, rzadko używany) związany z Addis Abebą, dotyczący Addis Abeby

adduktor n
аддуктор
(anatomia, anatomiczny) mięsień przywodzący kończynę do osi ciała;

addycja n
Ad реакции присоединения
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na przyłączeniu jednej cząsteczki do drugiej, w wyniku czego powstaje tylko jeden produkt, bez produktów ubocznych;

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
адекватность
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
адекватный
dokładnie czemuś odpowiadający

adenozynotrójfosforan n
аденозинтрифосфат
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adept ˈadɛpt n
адепт
zwolennik jakiejś idei, doktryny

adeński adj
аденский
związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

adiabata ˌadʲjaˈbata n
адиабата
(fizyka, fizyczny) krzywa odzwierciedlająca proces adiabatyczny

adiabatyczny adj
адиабатический адиабатный
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

adidas aˈdʲidas n
кроссовка
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) but sportowy z twardą podeszwą (w szczególności wyprodukowany przez firmę Adidas) (zwykle w liczbie mnogiej)

adipocyt ˌadʲiˈpɔʦ̑ɨt n
адипоцит
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste)

adiunktowski adj
адъюнктский
(rzadki, rzadko używany) dotyczący osoby lub stanowiska adiunkta

adiutancki adj
адъютантский
związany ze stanowiskiem adiutanta

admin ˈadmʲĩn n
админ
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (zobacz) administrator

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
администрация
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
административный
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
администратор
osoba zarządzająca czymś
(informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

administratorka ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka n
администраторша
kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

administratorski ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci adj
администраторский
dotyczący administratora

administrowanie ˌadmʲĩɲistrɔˈvãɲɛ n
администрирование
wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
администрировать
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
адмиралтейство
władze naczelne marynarki wojennej

admiralicyjny adj
адмиралтейский
(rzadki, rzadko używany) związany z admiralicją

admiralski adj
адмиральский
związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

admirał adˈmʲiraw n
адмирал
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)

admirałowa n
адмиральша
żona admirała

admitancja n
адмиттанс
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adnotacyjny adj
аннотационный
związany z adnotacją; mający charakter adnotacji, przypisu

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
усыновление
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
усыновлять
dokonywać / dokonać adopcji

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
адреналин адренали́н
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adrenalinowy adj
адреналиновый
(biochemia, biochemiczny) związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

adres ˈadrɛs n
адрес
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
адрес имейл
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
адресат
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

adresowanie ˌadrɛsɔˈvãɲɛ n
адресование
umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
адресовать
umieszczać adres na liście, przesyłkę
адресовать обращаться
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

adresowy ˌadrɛˈsɔvɨ adj
адресный
dotyczący adresu, związany z adresem

adriatycki adj
адриатический
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
адсорбция адсо́рбция
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adware n
рекламная программа
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów;
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy;

adwent ˈadvɛ̃nt n
адвент
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
адвентистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentystyczny adj
адвентистский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów

adwentyzm n
адвентизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwokacki adj
адвокатский
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
адвокат
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
адвокат дьявола
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze
(przenośnie, przenośnia) ktoś podający argumenty przeciwko temu, co sam uważa za słuszne

adygejski adj
адыгейский
odnoszący się do Adygei lub Adygejczyków

adygejski n
адыгейский адыге́йский
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski;

adżarski adj
аджарский
związany z Adżarią lub Adżarami

adżyka n
аджика
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej;

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
аэрация
napowietrzanie;

aero- aˈɛrɔ prefix
аэро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
аэродром
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
аэродинамический
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką
o łagodnie zaokrąglonych kształtach, wpływających na zmniejszenie oporu powietrza w czasie ruchu

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
аэродинамика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
аэрофагия
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia;

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
аэрофобия
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

aerofotograficzny adj
аэрофотографический
związany z fotografią lotniczą, aerofotografią

aerograf n
распылитель краски
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aeroklubowy adj
аэроклубный аэроклубовский
związany z aeroklubem, dotyczący aeroklubu

aerologiczny adj
аэрологический
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

aeromechaniczny adj
аэромеханический
(fizyka, fizyczny) związany z aeromechaniką, dotyczący aeromechaniki

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
аэрометрия
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
аэронавт воздухоплаватель
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
аэронавтика воздухоплавание
(książkowy) lotnictwo

aeronawigacja n
аэронавигация
(lotnictwo, lotniczy) nawigacja lotnicza

aeronawigacyjny adj
аэронавигационный
związany z aeronawigacją, nawigacją lotniczą

aeroplan ˌaɛˈrɔplãn n
аэроплан
(przestarzałe, przestarzały) samolot

aerostatyczny adj
аэростатический
związany z aerostatyką, dotyczący aerostatyki

aerostatyka n
аэростатика
(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

aerotropizm n
аэротропизм
(biologia, biologiczny) wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę

aerozolowy adj
аэрозольный
mający formę aerozolu
związany z aerozolami, dotyczący aerozoli

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
аэрогель
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afazja aˈfazʲja n
афазия
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
аффектация
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afera aˈfɛra n
афера афёра
wydarzenie, które wywołało skandal;

aferalny adj
аферистский
związany z aferami, uczestniczący w aferach, mający znamiona afery

afereza ˌafɛˈrɛza n
аферез
(medycyna, medyczny) zabieg uzyskiwania koncentratu płytek krwi lub białych krwinek;
афереза
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie;

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
аферист
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych

afganiec avˈɡãɲɛʦ̑ n
афганец
(lekceważąco, lekceważący) Afgańczyk
(potocznie, potoczny) z rosyjskiego: radziecki weteran wojny w Afganistanie

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
афганский
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiks ˈafʲiks n
аффикс
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afiksacja ˌafʲiˈksaʦ̑ʲja n
аффиксация
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów z innych, już istniejących;

afisz ˈafʲiʃ n
афиша
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afiszowy adj
афишный
związany z afiszem; taki jak na afiszach

aflatoksyna n
афлатоксин
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) rakotwórcza toksyna wytwarzana przez grzyby z rodzaju Aspergillus;

afonia aˈfɔ̃ɲja n
афония
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu;

aforystyczny adj
афористический афористичный
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
афоризм
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afro ˈafrɔ n
афро
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

afrobrazylijski adj
афробразильский
związany z Afrobrazylijczykami, dotyczący Afrobrazylijczyków

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
афродизиак
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
африкаанс африка́анс
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykanistyka n
африканистика
nauka o językach i kulturach krajów afrykańskich

afrykanizować v
африканизировать
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
африканский
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agadirczyk n
агадирец
mieszkaniec Agadiru; osoba z tego miasta

agadirka n
агадирка
mieszkanka Agadiru; kobieta z tego miasta

agadirski adj
агадирский
(geografia, geograficzny) związany z Agadirem (miastem w Maroku)

agal ˈaɡal n
икаль
krążek ze sznurka, służący do utrzymania na głowie kefiji;

agalmatolit n
агальматолит
minerał używany do wyrobu drobnych przedmiotów ozdobnych;

agamia aˈɡãmʲja n
агамия
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe
bezżeństwo, stan wolny
(biologia, biologiczny) niezdolność do rozmnażania płciowego powodowane naturalnym niedorozwojem narządów płciowych

agardyt aˈɡardɨt n
агардит
rodzaj minerału;

agat ˈaɡat n
агат
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agatowy adj
агатовый
związany z agatem, dotyczący agatu, wykonany z agatu, zawierający agat

agawa aˈɡava n
агава
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

agawa sizalowa n
агава сизалевая сизаль
(botanika, botaniczny) Agave sisalana, gatunek rośliny należącej do rodziny agawowatych;

agawowy adj
агавный
dotyczący agawy, związany z agawą

ageizm n
эйджизм
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
агентство
firma świadcząca różne usługi
instytucja gromadząca informacje dla prasy, radia i telewizji, zebrane przez dziennikarzy, korespondentów i współpracowników
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa, urzędu lub państwa

agencja reklamowa n
рекламное агентство
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agencki adj
агентский
(rzadki, rzadko używany) dotyczący agenta, związany z agentem

agenda aˈɡɛ̃nda n
ежедневник расписание
terminarz
отделение филиал
filia urzędu lub instytucji

agent ˈaɡɛ̃nt n
агент
przedstawiciel jakiejś firmy
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
агитация
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitacyjny adj
агитационный
służący agitacji, pozyskaniu nowych zwolenników dla sprawy czy idei

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
агитатор
osoba prowadząca agitację
мешалка
(chemia, chemiczny) cylindryczny, stalowy reaktor wyłożony ołowiem; najczęściej używany do rafinacji ropy naftowej

agitatorka ˌaɟitaˈtɔrka n
агитаторша
forma żeńska od: agitator

agitatorski adj
агитаторский
związany z agitatorem, dotyczący agitatora

agitka aˈɟitka n
агитка
(potocznie, potoczny) krótki utwór, ulotka, przemówienie itp. o charakterze propagandowym, agitacyjnym

agitować ˌaɟiˈtɔvaʨ̑ v
агитировать
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

agiński adj
агинский
związany z Aginskim, dotyczący Aginskiego

aglutynacja n
агглютинация
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie form gramatycznych przez dołączanie do rdzenia afiksów
(medycyna, medyczny) zlepianie się rozproszonych w płynie komórek

aglutynacyjny adj
агглютинативный
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany ze zjawiskiem aglutynacji

aglutynina ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna n
агглютинин
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji;

aglutynowanie n
агглютинирование
(biologia, biologiczny) zachodzenie zjawiska aglutynacji

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
агностицизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
агностический
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
агностик
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agonalny adj
агонический
związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
агония
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agora aˈɡɔra n
агора
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
агорафобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrafka aˈɡrafka n
английская булавка булавка
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu;

agramatyzm n
аграмматизм
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania;

agranulocytoza n
агранулоцитоз
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
аграрный земельный
rolniczy, rolny

agregat aˈɡrɛɡat n
агрегат
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
агрессия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
агрессор
ktoś, kto dopuszcza się agresji
państwo działające lub posługujące się metodami agresji

agrest ˈaɡrɛst n
крыжовник
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

agrestowy ˌaɡrɛˈstɔvɨ adj
крыжовенный
dotyczący wzrostu, uprawy, zbioru agrestu
zrobiony z agrestu, mający jego smak

agresywnie adv
агрессивно
w sposób agresywny

agresywność n
агрессивность
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agreściak n
арлекин пяденица крыжовниковая
(zoologia, zoologiczny) Abraxas grossulariata, owad łuskoskrzydły z rodziny miernikowcowatych;

agro- prefix
агро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rolnictwem

agrobiolog n
агробиолог
specjalista w dziedzinie agrobiologii

agrobiologia n
агробиология
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agrobiologiczny adj
агробиологический
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

agrochemia n
агрохимия
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrochemiczny adj
агрохимический
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

agrofizyczny adj
агрофизический
(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

agrofizyka n
агрофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agroklimatologia n
агроклиматология
dział klimatologii badający oddziaływanie warunków klimatycznych na uprawę roślin;

agrometeorolog n
агрометеоролог
specjalista w zakresie agrometeorologii

agrometeorologia n
агрометеорология
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;

agrometeorologiczny adj
агрометеорологический
(rolnictwo, rolniczy) (meteorologia, meteorologiczny) związany z agrometeorologią

agrometr n
агрометр
linijka z podziałką, służąca do obliczania powierzchni według planu

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
агроном
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
агрономия
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
агрономический
związany z agronomią, dotyczący agronomii

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
агрономша
kobieta agronom

agrotechniczny adj
агротехнический
(rolnictwo, rolniczy) związany z agrotechniką, dotyczący agrotechniki

agulski adj
агульский
związany z Agulami, dotyczący Agulów

agulski n
агульский
(językoznawstwo, językoznawczy) język agulski;

ahmadabadzki adj
ахмадабадский
związany z Ahmadabadem (miastem w Indiach)

aikido ajˈcidɔ n
айкидо
japońska sztuka samoobrony;

ailurofobia ˌajlurɔˈfɔbʲja n
айлурофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kotami;

ajfon n
айфон
(potocznie, potoczny) (zobacz) iPhone

ajguński adj
айгунский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ajgunem, miejscowością w Mandżurii

ajmak n
аймак
(administracja) jednostka administracyjna w Górnym Ałtaju, w Buriato-Mongolii i w Mongolii;

ajnoski adj
айнский
związany z Ajnosami (Ajnu, Ajnami), dotyczący Ajnosów (Ajnu, Ajnów)

ajran n
айран
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
акация
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
академия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
академик
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii
общежитие общага
(studencki) dom akademicki;

akademizm ˌakaˈdɛ̃mʲism̥ n
академизм
kierunek w sztuce polegający na stosowaniu reguł estetyki antycznej;
ścisłe trzymanie się form tradycyjnych, klasycznych w sztukach pięknych

akadyjski adj
аккадский
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego

akadyjski n
аккадский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
акалькулия
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia;

akanie aˈkãɲɛ n
аканье
(językoznawstwo, językoznawczy) charakterystyczny dla języków białoruskiego i rosyjskiego sposób wymawiania nieakcentowanego o jak samogłoski podobnej do a;

akapit aˈkapʲit n
абзац
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akatyst aˈkatɨst n
акафист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akceleracyjny adj
акселерационный
związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
акцент
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
ударение акцент
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;

akcentolog n
акцентолог
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie akcentologii

akcentologia n
акцентология
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

akcentologiczny adj
акцентологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z akcentologią

akcentowanie ˌakʦ̑ɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
акцентирование
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnianie sylaby w wyrazie lub wyrazu w zdaniu poprzez sposób ich wypowiadania

akcentować ˌakʦ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
акцентировать
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyróżniać dźwięk lub akord w melodii
(przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

akcentuacja n
акцентуация
(językoznawstwo, językoznawczy) (fonetyka, fonetyczny) system akcentowania w danym języku

akcept ˈakʦ̑ɛpt n
акцепт
(ekonomia, ekonomiczny) zobowiązanie się do uiszczenia na zlecenie sumy wymienionej na wekslu lub czeku

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
принятие акцептация
wyrażenie zgody

akceptant n
акцептант
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
одобрять
aprobować coś

akceptowy adj
акцептный
związany z akceptem, dotyczący akceptu

akcja ˈakʦ̑ʲja n
акция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
акционер
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcjonariuszka n
акционерка
forma żeńska od: akcjonariusz

akcyza akˈʦ̑ɨza n
акциз
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

akcyzowy ˌakʦ̑ɨˈzɔvɨ adj
акцизный
dotyczący akcyzy

akcyźnik n
акцизник
(administracja) urzędnik pobierający akcyzę

akermański adj
аккерманский
(geografia, geograficzny) związany z Akermanem (obecnie: Białogród nad Dniestrem)

aklimatyzacja n
акклиматизация
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;

aklimatyzacyjny adj
акклиматизационный
(biologia, biologiczny) związany z aklimatyzacją, dotyczący aklimatyzacji

akmeista n
акмеист
przedstawiciel, zwolennik akmeizmu

akmeistyczny adj
акмеистический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z akmeizmem, dotyczący akmeizmu

akmeizm n
акмеизм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
аккомодация
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

akomodacyjny adj
аккомодационный
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) zdolny do akomodacji, przystosowania się; polegający na akomodacji, przystosowaniu się

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
аккомпанемент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akompaniamentowy adj
аккомпанементный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) dotyczący akompaniamentu; służący za akompaniament

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
аккомпаниатор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

akompaniatorka ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka n
аккомпаниаторша
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

akompaniowanie ˌakɔ̃mpãɲɔˈvãɲɛ n
аккомпанирование
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
аккомпанировать
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akonto aˈkɔ̃ntɔ n
а-конто
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności

akord ˈakɔrt n
аккорд акко́рд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
аккордеон гармонь
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
аккордеонист баянист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akordeonistka ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka n
аккордеонистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

akordeonowy adj
аккордеонный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący akordeonu, związany z akordeonem

akordowy adj
аккордный
(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)
аккордовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z akordami

akredytacja n
аккредитация аккредитование
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu

akredytacyjny adj
аккредитационный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) związany z akredytacją, dotyczący akredytacji

akrobata ˌakrɔˈbata n
акробат
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
акробатка
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
акробатический акробатичный
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrobatyka n
акробатика
(sport, sportowy) dziedzina sportu lub sztuki cyrkowej polegająca na wykonywaniu trudnych, pokazowych ćwiczeń gimnastycznych

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
акрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akroleina n
акролеин
(chemia, chemiczny) trująca, drażniąca ciecz, najprostszy aldehyd nienasycony;

akrolit aˈkrɔlʲit n
акролит
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów;

akromegalia n
акромегалия
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akromonogram n
акромонограмма
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym każdy kolejny wers zaczyna się od litery kończącej wers poprzedni;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
акроним
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akrostych n
акростих
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

akrychina n
акрихин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, żółty, gorzki proszek, stosowany jako środek przeciwmalaryczny i przeciwrobaczy

akryjski aˈkrɨjsʲci adj
аккринский
odnoszący się do Akry, stolicy Ghany

aksamit aˈksãmʲit n
бархат
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksamitny ˌaksãˈmʲitnɨ adj
бархатный
wykonany z aksamitu
бархатистый бархатный
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
аксиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
аксиома
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
аксиоматический
oparty na aksjomatach

aksjomatyka n
аксиоматика
(logika, logiczny) układ aksjomatów, z którego można wyprowadzić wszystkie twierdzenia danej nauki lub teorii

aksonometria ˌaksɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
аксонометрия
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
аксинит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

akt akt n
акт
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
czyn, działanie
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
ню
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
актёр
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
актриса
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktorski adj
актёрский
dotyczący aktorów lub aktorstwa

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
актуализация обновление
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualizować v
актуализировать обновлять
czynić aktualnym

aktualność ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
актуальность злободневность
bycie zgodnym ze stanem obecnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
актуальный
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
актиний
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktynometryczny adj
актинометрический
(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru

aktynon n
актинон
(chemia, chemiczny) radon-219, naturalnie występujący izotop radonu o symbolu An powstający na skutek radioaktywnego rozpadu aktynu

aktyw n
актив
najbardziej wartościowa, aktywna grupa w obrębie organizacji

aktywa n
актив
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywacyjny adj
активационный
związany z aktywacją, dotyczący aktywacji, służący do aktywacji

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
активист
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywistka ˌaktɨˈvʲistka n
активистка
forma żeńska od: aktywista

aktywistowski adj
активистский
(rzadki, rzadko używany) związany z aktywistą, dotyczący aktywisty

aktywnie adv
активно
w sposób aktywny

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
активность
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
активный
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
активировать активизировать
sprawiać, że coś staje się aktywne

akumulacja n
аккумуляция накопление
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulacyjny adj
аккумулятивный
(geologia, geologiczny) związany z akumulacją
związany z akumulacją, gromadzeniem

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
аккумулятор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akumulator samochodowy ˌakũmuˈlatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
автоаккумулятор
(motoryzacja) (zobacz) [[akumulator, samochodowy]]

akumulatorek ˌakũmulaˈtɔrɛk n
аккумуляторный батарейка
(technologia, technika, techniczny) bateria, którą można ponownie naładować

akumulatorowy adj
аккумуляторный
(technologia, technika, techniczny) związany z akumulatorem; wykorzystujący akumulator do zasilania

akupresura ˌakuprɛˈsura n
акупрессура
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
акупунктура иглотерапия
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akurat aˈkurat adv
только что
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło

akurat aˈkurat particle
именно
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / …

akuratność n
аккуратность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

akustyczny adj
акустический
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akustyk n
акустик
specjalista w dziedzinie akustyki – nauki o falach dźwiękowych
specjalista zajmujący się jakością dźwięku i obsługą sprzętu nagłaśniającego

akustyka n
акустика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
акушерство
(dawniej, dawny) określenie położnictwa

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
акушерка
(przestarzałe, przestarzały) położna;

akwalung aˈkfalũŋk n
акваланг
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
аквамарин
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarela ˌakfaˈrɛla n
акварель
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarelista n
акварелист
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

akwarelistka n
акварелистка
(sztuka) malarka malująca obrazy farbami akwarelowymi

akwariowy ˌakfaˈrʲjɔvɨ adj
аквариумный
związany z akwarium, dotyczący hodowli w akwarium

akwarium aˈkfarʲjũm n
аквариум
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
акведук
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwitański ˌakfʲiˈtãj̃sʲci adj
аквитанский
dotyczący Akwitanii, związany z Akwitanią, pochodzący z Akwitanii

akwizgranka n
аахенка
mieszkanka Akwizgranu

akwizgrańczyk n
аахенец
mieszkaniec Akwizgranu; ktoś pochodzący z Akwizgranu

akwizgrański adj
аахенский ахенский
związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

akworyna n
экворин
(biochemia, biochemiczny) u meduz: enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia;

alabamski adj
алабамский
(geografia, geograficzny) związany z Alabamą lub jej mieszkańcami

alabaster ˌalaˈbastɛr n
алебастр
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
алебастровый
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
(książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

alandzki adj
аландский
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Alandzkimi

alanina ˌalãˈɲĩna n
аланин
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
сигнал бедствия
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
тревога
wezwanie do działania

alaskijski adj
аляскинский
związany z Alaską, pochodzący z Alaski

alaskit n
аляскит
(geologia, geologiczny) rodzaj skały magmowej;

alasz ˈalaʃ n
аллаш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy, klarowny likier kminkowy koloru żółtego;

albański alˈbãj̃sʲci adj
албанский
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
албанский албанский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
альбинизм
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albit ˈalbʲit n
альбит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
или
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
альбом
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
магнитальбом
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydawnictwo muzyczne zawierające nagrania muzyczne na płycie długogrającej longplay (LP) lub dysku kompaktowym (CD);

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
альбумин
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

albuminuria ˌalbũmʲĩˈnurʲja n
альбуминурия
(medycyna, medyczny) (zobacz) białkomocz;

albumowy ˌalbũˈmɔvɨ adj
альбомный
związany z albumem, dotyczący albumu

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
алхимия
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
алхимический
dotyczący alchemii

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
алхимик
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

alczyk ˈalʧ̑ɨk n
люрик
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk;

aldehyd alˈdɛxɨt n
альдегид
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldehyd salicylowy n
2-гидроксибензальдегид o-гидроксибензальдегид салициловый альдегид
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej;

aldehydowy ˌaldɛxɨˈdɔvɨ adj
альдегидный
(chemia, chemiczny) dotyczący aldehydu, związany z aldehydem

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
альдостерон
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
но однако
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

ale ɛjl ˈalɛ n
эль
(spożywczy) gatunek piwa górnej fermentacji przygotowywanego z udziałem specjalnych drożdży;

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
аллегория
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
аллегорично
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
аллегорический аллегоричный
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

alegoryzm n
аллегоризм
(sztuka) tendencja w sztuce stosująca alegorię jako najważniejszy środek przekazu;

aleja aˈlɛja n
аллея авеню
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;
проспект
szeroka, reprezentacyjna ulica

alejowy adj
аллейный
związany z aleją; mający formę alei

aleksandryjczyk ˌalɛksãnˈdrɨjʧ̑ɨk n
александриец
mieszkaniec Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryjka ˌalɛksãnˈdrɨjka n
александрийка
mieszkanka Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryjski ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci adj
александрийский
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryt n
александрит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
алекситимия
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alemański n
алеманнский
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
алембик перегонный куб
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alepski adj
алеппский
związany z Aleppo, dotyczący Aleppo

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
аллерген
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
аллергия
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczka ˌalɛrʲˈɟiʧ̑ka n
аллергичка
kobieta uczulona na działanie pewnych substancji

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
аллергический аллергичный
związany z alergią

alergik aˈlɛrʲɟik n
аллергик
osoba uczulona na działanie alergenów

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
аллерголог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka alergologii

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
аллергология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

aleucki adj
алеутский
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

ależ ˈalɛʃ particle
но
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią

alfa ˈalfa n
альфа
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfa i omega ˈalfa ˌi‿ɔ̃ˈmɛɡa n
а́льфа и оме́га
(przenośnie, przenośnia) początek i koniec

alfaaktywny adj
альфа-активный
(fizyka, fizyczny) emitujący promienie alfa

alfabet alˈfabɛt n
алфавит азбука латиница
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabet Morse'a n
азбука Морзе
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek;

alfapromieniotwórczy adj
альфа-радиоактивный
(fizyka, fizyczny) emitujący promienie alfa

algebra alˈɡɛbra n
алгебра
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
алгебраический алгебраи́ческий
dotyczący algebry

algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
алжирец
mieszkaniec Algieru

algierka alʲˈɟɛrka n
алжирка
mieszkanka Algieru

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
алжирский
odnoszący się do państwa Algieria

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
алгофобия
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
алголагния
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie;

algologiczny adj
альгологический
(botanika, botaniczny) związany z algologią

algonkiński adj
алгонкинский
związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
алгоритм
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

alhambryjski adj
альгамбрский
związany z Alhambrą, dotyczący Alhambry

alians ˈalʲjãw̃s n
альянс
przymierze między państwami

alibi aˈlʲibʲi n
алиби а́либи
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

alif n
алиф
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu arabskiego, ا;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
аллигатор
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

alija n
алия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) migracja Żydów do Palestyny, a po 1948 roku do współczesnego Izraela;

alimenciarz ˌalʲĩˈmɛ̃ɲʨ̑aʃ n
алиментщик
(potocznie, potoczny) ktoś, kto jest zobowiązany do płacenia alimentów

alimentacyjny adj
алиментный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z alimentami

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
алименты
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
аллитерация
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
ализарин
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alka ˈalka n
гагарка
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku;

alka olbrzymia n
бескрылая гагарка
(ornitologia, ornitologiczny) Pinguinus impensis, wymarły nielotny gatunek ptaka z rodziny alk;

alkaliczny adj
щелочной
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
алкалоид
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkaloidowy ˌalkalɔ<sup>j</sup>iˈdɔvɨ adj
алкалоидный
dotyczący alkaloidu, związany z alkaloidem

alkan ˈalkãn n
алкан
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne;

alken ˈalkɛ̃n n
алкен
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
алкин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
алкоголь спирт
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
спирт алкоголь
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);

alkohol salicylowy n
салициловый спирт
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych;

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲiʧ̑ka n
алкоголичка
kobieta, która cierpi na alkoholizm

alkoholiczny adj
алкоголический
związany z alkoholikiem lub alkoholizmem, taki jak u alkoholika

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
алкоголик
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholiza n
алкоголиз
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
алкоголизм
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo
пьянство
(potocznie, potoczny) nadmierne, zbyt częste spożywanie alkoholu

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
алкогольный спиртной
zawierający alkohol; związany z alkoholem

alkowa alˈkɔva n
альков
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

alkowiany adj
альковный
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) łóżkowy, seksualny
związany z alkową

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
аллилуйя
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

allopurinol ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl n
аллопуринол
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) lek, inhibitor oksydazy ksantynowej;

almanach alˈmãnax n
альманах
rodzaj publikacji;

almanachowy adj
альманашный
związany z almanachem; taki jak w almanachach

almandyn n
альмандин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

aloes aˈlɔɛs n
алоэ
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

aloesowy ˌalɔɛˈsɔvɨ adj
алойный
dotyczący aloesu, zrobiony z aloesu

alofon aˈlɔfɔ̃n n
аллофон
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alopata ˌalɔˈpata n
аллопат
(medycyna, medyczny) lekarz stosujący alopatię

alopatia n
аллопатия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
аллопатический
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
аллотропия
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
альпака
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
wełna z lamy (1.1)

alpejski alˈpɛjsʲci adj
альпийский
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpensztok n
альпеншток
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
альпинист
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinistka ˌalpʲĩˈɲistka n
альпинистка
kobieta uprawiająca alpinizm

alpinistyczny ˌalpʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
альпинистский
dotyczący alpinizmu lub alpinistów

alpinistyka n
альпинизм
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska
(sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
альпинизм
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

alt alt n
альт
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy;

altana alˈtãna n
беседка
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

altanka alˈtãnka n
беседка
(zdrobniale) od: altana
летний домик
(ogrodnictwo, ogrodniczy) mały, letni domek, zwłaszcza na ogrodzie działkowym

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
альтернатор
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
альтернатива
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami
дизъюнкция
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;

alternatywka n
нестандартный девушка
(neologizm) (uczniowskie) dziewczyna, którą cechuje alternatywny ubiór i słuchanie niekonwencjonalnej muzyki

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
альтруист
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistka ˌaltruˈ<sup>j</sup>istka n
альтруистка
kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
альтруистический альтруистичный
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
альтруизм
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
альт
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluminiowy ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ adj
алюминиевый
wykonany z aluminium
związany z aluminium, dotyczący aluminium

aluzja aˈluzʲja n
намёк аллюзия
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
аллюзивный аллюзионный
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
эльзасский
związany z Alzacją

alzacko-lotaryński adj
эльзас-лотарингский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Alzacją-Lotaryngią, dotyczący Alzacji-Lotaryngii (prowincji Cesarstwa Niemieckiego)

amalgamat n
амальгама
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amalgamatowy adj
амальгамный
związany z amalgamatem; wykonany z amalgamatu

amarant ãˈmarãnt n
амарант
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny szarłatowatych;
kolor, jeden z odcieni czerwieni;

amarneński adj
амарнский
(starożytność) związany z okresem panowania faraona Echnatona i jego bezpośrednich następców lub ze stanowiskiem archeologicznym Tell el-Amarna

amator ãˈmatɔr n
любитель
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka n
амазонка
(krawiectwo) kobiecy modny strój przeznaczony specjalnie do jazdy konnej
всадница наездница
(sport, sportowy) kobieta jeżdżąca konno, uprawiająca hippikę

amazonowski adj
амазоновский
związany z firmą Amazon

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
амазонский
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią
(mitologia grecka) związany z Amazonkami

ambasada ˌãmbaˈsada n
посольство посо́льство
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
посол
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambasador dobrej woli n
посланец доброй воли посол доброй воли
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambasadorski adj
посольский
związany z ambasadorem, dotyczący ambasadora

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
амбиция
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
амбициозный
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
амбивалентность
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

ambiwalentność n
амбивалентность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ambiwalentne

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
амбивалентный
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami

amblygonit n
амблигонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
амвон
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej
лабаз полати
(łowiectwo, łowiecki) obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na zwierzynę;

ambonowy adj
амвонный
związany z amboną, dotyczący ambony; mający ambonę

ambrazura ˌãmbraˈzura n
амбразура
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
амброзия
(botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;

ambulans ãmˈbulãw̃s n
скорая помощь
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ambulatorium ˌãmbulaˈtɔrʲjũm n
амбулатория
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
амбулаторный
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

ameba ãˈmɛba n
амёба
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

ameloblast n
адамантобласт амелобласт
(biologia, biologiczny) komórka nabłonkowa wytwarzająca szkliwo podczas rozwoju zęba;

amen ˈãmɛ̃n interjection
аминь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
америций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanista ˌãmɛrɨkãˈɲista n
американист
specjalista z dziedziny amerykanistyki

amerykanistka n
американист американистка
specjalistka z dziedziny amerykanistyki, znawczyni Ameryki

amerykanistyka n
американистика
(edukacja, edukacyjny) kierunek studiów na uczelni wyższej, którego przedmiotem jest kultura, literatura i sztuka Stanów Zjednoczonych
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) interdyscyplinarna dziedzina nauki badająca m.in. historię, kulturę, literaturę i sztukę Stanów Zjednoczonych, jak i amerykańską odmianę języka angielskiego

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
американизация
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
американизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego

amerykanizować v
американизировать
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
кресло-кровать
sporych rozmiarów rozkładany fotel, służący zarówno do siedzenia, jak i do spania

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
американский
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
аметист
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

ametystowy ˌãmɛtɨˈstɔvɨ adj
аметистовый
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
амфетамин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
амфибия
(lotnictwo, lotniczy) pojazd wodno-powietrzny
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

amfibolit n
амфиболит
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła;

amfilada n
анфилада
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

amfiladowy adj
анфиладный
(architektura, architektoniczny) związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie

amfora ãw̃ˈfɔra n
амфора
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amforyczny adj
амфорный
związany z amforą; w kształcie amfory

amharski ãmˈxarsʲci adj
амхарский
związany z Amharami, dotyczący Amharów

amina n
амин
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
аминокислота
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

ammanka ãmˈːãnka n
амманка
mieszkanka Ammanu; kobieta z tego miasta

ammańczyk ãmˈːãj̃n͇ʧ̑ɨk n
амманец
mieszkaniec Ammanu

ammański ãmˈːãj̃sʲci adj
амманский
odnoszący się do Ammanu (stolicy Jordanii)

amnestia ãmˈnɛstʲja n
амнистия поми́лование
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnestionowanie n
амнистирование
udzielanie amnestii

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
амнистировать
udzielać / udzielić amnestii

amnestyjny adj
амнистийный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z amnestią

amnezja ãmˈnɛzʲja n
амнезия
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
аммиак аммиа́к
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amonit ãˈmɔ̃ɲit n
аммонит
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy;
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie;

amonowy adj
аммониевый
(chemia, chemiczny) związany z amonem, dotyczący amonu

amoralista ˌãmɔraˈlʲista n
аморалист
mężczyzna odrzucający normy moralne i etyczne

amoralnie adv
аморально безнравственно
w sposób amoralny

amoralność n
аморальность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest amoralne; cecha tych, którzy są amoralni

amorficzność n
аморфность
cecha tego, co jest amorficzne; cecha tych, którzy są amorficzni

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
амортизатор амортиза́тор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amortyzować ˌãmɔrtɨˈzɔvaʨ̑ v
амортизировать
(ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

amorycki adj
аморейский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Amorytami, dotyczący Amorytów

amorycki n
аморейский
(językoznawstwo, językoznawczy) język amorycki;

amper ˈãmpɛr n
ампер
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
ампер-час
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
амперметр амметр
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amperowy adj
амперный
(fizyka, fizyczny) związany z amperem (jednostką natężenia prądu)

amperozwój n
ампер-виток
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka siły magnetomotorycznej w układzie MKS równa przepływowi jednego ampera prądu stałego przez jeden zwój solenoidu;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
амплитуда амплиту́да
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amplitudowy adj
амплитудный
(fizyka, fizyczny) związany z amplitudą

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
ампутация
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputacyjny adj
ампутационный
(medycyna, medyczny) związany z amputacją; służący do amputacji

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
ампутировать отнять
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ампула
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amsterdamka ˌãmstɛrˈdãmka n
амстердамка
mieszkanka Amsterdamu

amsterdamski ˌãmstɛrˈdãmsʲci adj
амстердамский
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

amudaryjski adj
амударьинский
związany z Amu-darią, dotyczący Amu-darii

amulet ãˈmulɛt n
амулет талисма́н
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
боеприпасы
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej

amurski adj
амурский
związany z Amurem, dotyczący Amuru

anabarski adj
анабарский
związany z Anabarem, dotyczący Anabaru

anabioza n
анабиоз
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachorecki adj
анахоретский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anachoretą, dotyczący anachorety lub anachoretyzmu

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
анахорет
(przenośnie, przenośnia) osoba żyjąca samotnie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

anachroniczny adj
анахронический анахроничный
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy
błędny chronologicznie, przypisujący zjawiska, fakty i ludzi do niewłaściwych czasów i epok historycznych

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
анахронизм
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

anadromiczny adj
анадромный
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki

anadyrski adj
анадырский
związany z Anadyrem, dotyczący Anadyru (miasta lub rzeki)

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
анафилаксия
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anaforeza n
анафорез
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anagogiczny ˌãnaɡɔˈɟiʧ̑nɨ adj
анагогический
(teologia, teologiczny) chrzesc. podnoszący na duchu, wzniosły

anakolut n
анаколуф
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
анаконда анако́нда
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

anakondowy adj
анакондовый
związany z anakondą, dotyczący anakondy

analcym n
анальцим
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
неграмотный безграмонтный
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

analfabetka ˌãnalfaˈbɛtka n
безграмотная
(edukacja, edukacyjny) osoba płci żeńskiej niepotrafiąca pisać i czytać
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) / (eufemistycznie) osoba płci żeńskiej zupełnie nieznająca się na czymś

analfabetyzm n
безграмотность неграмотность
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analgetyk n
анальгетик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
аналитический аналити́ческий
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
аналитик
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
анализ разбо́р
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizator ˌãnalʲiˈzatɔr n
анализатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy

analizatorski adj
анализаторский
związany z analizatorem, dotyczący analizatora, właściwy analizatorowi (temu kto analizuje)

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
анализировать
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
аналогия
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogicznie adv
аналогично
w sposób analogiczny

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
аналогичный подобный
podobny do czegoś

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
анамнез ана́мнез
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ананас
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju ananasów (1.1)
ананас анана́с
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

ananasowy adj
ананасный ананасовый
dotyczący ananasów, związany z ananasami

anapest ãˈnapɛst n
анапест
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

anapski adj
анапский
związany z Anapą, dotyczący Anapy

anarchia ãˈnarxʲja n
анархия
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności

anarchiczny adj
анархичный
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
анархист
zwolennik anarchizmu
ktoś, kto nie podporządkowuje się obowiązującym przepisom
zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

anarchistka n
анархистка
zwolenniczka anarchizmu

anarchistowski adj
анархистский
związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
анархистский
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
анархизм
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchopacyfizm n
анархо-пацифизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anataz n
анатаз
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
анафема
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
анатолийский
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

anatom ãˈnatɔ̃m n
анатом
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
анатомия
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
анатомический
związany z anatomią, dotyczący anatomii

anch n
анх
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie;

ancymon n
негодник
urwis udający niewiniątko

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
андалузский андалусийский
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
андалузит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andante ãnˈdãntɛ adv
анданте
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie wolno

andante ãnˈdãntɛ n
анданте
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

andezyt n
андезит
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna;

andezytowy adj
андезитовый
(mineralogia, mineralogiczny) związany z andezytem, dotyczący andezytu

andiżański adj
андижанский
związany z Andiżanem, dotyczący Andiżanu

andomski adj
андомский
związany z Andomą, dotyczący Andomy

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
андоррский андорранский
odnoszący się do Andory (państwa)

andoryt n
андорит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę;

andradyt n
андрадит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

andro- ˈãndrɔ
андро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi

androfobia n
андрофобия
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
андроген
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
андрогин
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

androlog ãnˈdrɔlɔk n
андролог
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
андрология
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

androsteron n
андростерон
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
андский
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
анекдот
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
анекдотический анекдотичный
posiadający cechy anegdoty

aneks ˈãnɛks n
дополнение приложение
dodatek do publikacji
пристройка
część budynku przylegająca do głównej jego części
przylegające do pomieszczenia lub wydzielone z niego mniejsze pomieszczenie

aneksja ãˈnɛksʲja n
аннексия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

aneksjonistyczny adj
аннексионистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksjonizmem, aneksjonistami, siłowym powiększaniem obszaru państwa kosztem terytoriów ościennych

aneksyjny adj
аннексионный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z aneksją, zaborem ziem innego państwa

anektowanie ˌãnɛktɔˈvãɲɛ n
аннексирование
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
аннексировать
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

anemiczność n
анемичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

anemiczny adj
анемический анемичный
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anestetyk n
анестетик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
анестезия
(medycyna, medyczny) znieczulenie

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
анестезиолог наркотизатор
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
анестезиология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
анестезиологический
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angarski adj
ангарский
związany z Angarskiem (miastem w Rosji)
związany z Angarą (rzeką w Rosji)

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
английский
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
английский
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
ангина
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

anginowy adj
ангинный ангинозный
(medycyna, medyczny) związany z anginą, spowodowany anginą

angio- ˈãŋʲɟɔ prefix
ангио-
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
ангиография
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiolog ãŋʲˈɟɔlɔk n
ангиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
ангиология
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angiologiczny adj
ангиологический
(medycyna, medyczny) związany z angiologią

angklung n
ангклунг
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy;

anglezyt n
англезит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
англицизм англици́зм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikański adj
англиканский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglo- ˈãŋɡlɔ
англо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

anglofil n
англофил
(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

anglofilski adj
англофильский
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
англоговорящий англоязычный
posługujący się językiem angielskim
англоязычный
spisany, stworzony w języku angielskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

angloman n
англоман
miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

anglomania ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja n
англомания
nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

anglomanka n
англоманка
miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
анголезский
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
ангстрем
(fizyka, fizyczny) jednostka długości równa jednej dziesięciomiliardowej części metra;

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
ангедония
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
ангидрид
(geologia, geologiczny) monomineralna skała osadowa, zbudowana niemal wyłącznie z anhydrytu (1.1)
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

ani ˈãɲi conjunction
ни
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

ani ˈãɲi particle
ни
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

ani be, ani me, ani kukuryku ˈãɲi ˈbɛ ˈãɲi ˈmɛ ˈãɲi ˌkukuˈrɨku interjection
ни бе ни ме ни кукареку
nie chcąc lub nie potrafiąc niczego powiedzieć

ani na jotę ˈãɲi na‿ˈjɔtɛ adv
ничуть
w żadnym, nawet najmniejszym stopniu

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
ангельский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

anikonizm n
аниконизм
(sztuka) powstrzymywanie się od tworzenia sztuki figuratywnej – ludzi i zwierząt

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
анилин
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

animalistyczny ˌãɲĩmalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
анималистический
związany z animalizmem, dotyczący animalizmu

animista ˌãɲĩˈmʲista n
анимист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
анимистический
związany z animizmem, właściwy animizmowi

anion ˈãɲjɔ̃n n
анион
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anionowy adj
анионный
(chemia, chemiczny) związany z anionami, dotyczący anionów

anioł ˈãɲɔw n
ангел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

aniołek ãˈɲɔwɛk n
ангелок
mała figurka, rzeźba z wyobrażeniem anioła

aniujski adj
анюйський
związany z rzeką Aniuj

anizokoria n
анизокория
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

anizotropowy adj
анизотропный
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

aniżeli ˌãɲiˈʒɛlʲi conjunction
нежели
(książkowy) niż, niźli

ankarski ãŋˈkarsʲci adj
анкарский
odnoszący się do miasta Ankara

ankeryt ãŋˈkɛrɨt n
анкерит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan wapnia i żelaza;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
анкета опрос
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

ankietowy adj
анкетный
związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

ankoński adj
анконский
odnoszący się do Ankony, związany z Ankoną, pochodzący z Ankony

annabergit ˌãnːaˈbɛrʲɟit n
анабергит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

anoda ãˈnɔda n
анод
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anodowanie ˌãnɔdɔˈvãɲɛ n
анодирование
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu;

anodyzacja ˌãnɔdɨˈzaʦ̑ʲja n
анодирование
(zobacz) anodowanie

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
аномалия
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
аномальный ненормальный
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonimowo adv
анонимно
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
анонимность
cecha tego, kto jest anonimowy;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
анонимный
o nieujawnionym nazwisku
nieznanego autorstwa

anons ˈãnɔ̃w̃s n
анонс
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
анорексия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anormalność n
анормальность
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anormalny adj
анормальный
odbiegający od normy, niezgodny z normą

anortyt n
анортит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anosmia n
аносмия
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
антагонист
przeciwnik;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антагонистический антагонистичный антагонистский
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
антагонизм
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antananarywski ˌãntãnãnaˈrɨfsʲci adj
антананаривский
odnoszący się do miasta Antananarywa

antarktyczny adj
антарктический
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
антенна анте́нна
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antiguańsko-barbudzki adj
антигуанский
związany z Antiguą i Barbudą, dotyczący Antigui i Barbudy

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
антология
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
антологический
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
антоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonówka ˌãntɔ̃ˈnufka n
антоновка
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) mrozoodporna odmiana uprawna jabłoni domowej;
антоновское яблоко
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc jabłoni antonówki (1.1)

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
антрацит
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antracytowy ˌãntraʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
антрацитный антрацитовый
(geologia, geologiczny) dotyczący antracytu, związany z antracytem
szaro-czarny kolor

antrakt ˈãntrakt n
антракт
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

antraktowy adj
антрактный антрактовый
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) związany z antraktem; odbywający się podczas antraktu

antropo- ãnˈtrɔpɔ
антропо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropocentryczny adj
антропоцентрический антропоцентричный
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
антропоцентризм
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofag ˌãntrɔˈpɔfak n
антропофаг
(książkowy) człowiek zjadający innych ludzi

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
антропофагия
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofob n
антропофоб
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
антропофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeneza n
антропогенез
(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

antropogeniczny adj
антропогенный
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
антрополог
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
антропология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
антропологический
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
антропометрический
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
антропоморфизм
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antwerpski ãntˈfɛrpsʲci adj
антверпенский
dotyczący Antwerpii, związany z Antwerpią, pochodzący z Antwerpii

anty- ˈãntɨ prefix
анти- противо-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

antyabchaski adj
антиабхазский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Abchazji i Abchazom

antyaborcyjny ˌãntɨabɔrˈʦ̑ɨjnɨ adj
антиабортный
wymierzony przeciwko legalności aborcji, zakazujący aborcji

antyafgański adj
антиафганский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Afganistanowi i Afgańczykom
taki, który jest przejawem postawy antyafgańskiej (1.1)

antyalkoholowy ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ adj
антиалкогольный противоалкогольный
przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików

antyamerykanizm n
антиамериканизм
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

antyamerykański adj
антиамериканский
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów

antyangielski adj
антианглийский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Anglii i Anglikom
taki, który jest przejawem postawy antyangielskiej (1.1)

antyangolski adj
антиангольский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Angoli i Angolczykom
taki, który jest przejawem postawy antyangolskiej (1.1)

antyarabski adj
антиарабский
skierowany przeciwko Arabom, niechętny wobec Arabów

antyargentyński adj
антиаргентинский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Argentynie i Argentyńczykom
taki, który jest przejawem postawy antyargentyńskiej (1.1)

antyarmeński adj
антиармянский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Armenii i Ormianom

antyaustriacki adj
антиавстрийский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Austrii i Austriakom

antyazerbejdżański adj
антиазербайджанский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Azerbejdżanowi i Azerom

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
антибактериальный
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiałoruski adj
антибелорусский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Białorusi i Białorusinom

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
антибиотикограмма
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
антибиотик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybiotykoterapia ˌãntɨbʲjɔtɨkɔtɛˈrapʲja n
антибиотикотерапия
(medycyna, medyczny) terapia antybiotykiem

antybiotykowy adj
антибиотический
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
антигерой
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

antybrytyjski adj
антибританский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Wielkiej Brytanii i Brytyjczykom
taki, który jest przejawem postawy antybrytyjskiej (1.1)

antybułgarski adj
антиболгарский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Bułgarii i Bułgarom
taki, który jest przejawem postawy antybułgarskiej (1.1)

antycarski adj
антицарский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) występujący przeciwko carowi, sprzeciwiający się rządom cara

antycerkiewny adj
антицерковный
skierowany przeciwko, wrogi cerkwi prawosławnej jako organizacji

antychiński adj
антикитайский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Chinom i Chińczykom
taki, który jest przejawem postawy antychińskiej (1.1)

antychryst n
антихрист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
антихристианский
skierowany przeciwko chrześcijaństwu

antycyklon n
антициклон
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
античный
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antycząstka n
античастица
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
антидатировать
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydemokratyczność n
антидемократичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest antydemokratyczne; cecha tych, którzy są antydemokratyczni

antydemokratyczny adj
антидемократический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antydepresant n
антидепрессант
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

antydopingowy ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
антидопинговый
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

antydumpingowy ˌãntɨdãmpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
антидемпинговый
(ekonomia, ekonomiczny) zapobiegający, przeciwdziałający dumpingowi, niszczeniu konkurencji przez zaniżanie cen

antyelektrostatyczny adj
антистатический
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się

antyeuropejski adj
антиевропейский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Europie i Europejczykom

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
антифашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystka n
антифашистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
антифашистский антифаши́стский
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
антифашизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeminizm n
антифеминизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeudalny adj
антифеодальный
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antygejowski adj
антигейский
przeciwny gejom, zwalczający gejów

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
антиген
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antyglobalistyczny adj
антиглобалистский
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec globalizmu
taki, który się sprzeciwia globalizmowi

antygoryt n
антигорит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

antygruziński adj
антигрузинский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Gruzji i Gruzinom

antyhaitański adj
антигаитянский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Haiti i Haitańczykom

antyhitlerowski adj
антигитлеровский
taki, który jest przeciwny lub wrogi hitleryzmowi i hitlerowcom
taki, który jest przejawem postawy antyhitlerowskiej (1.1)

antyimigracyjny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmʲiɡraˈʦ̑ɨjnɨ adj
антииммиграционный
skierowany przeciwko imigracji lub imigrantom

antyimigrancki adj
антииммигрантский
skierowany przeciwko imigrantom, wrogi imigrantom

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антиимпериалистический
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

antyindyjski adj
антииндийский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Indiom i Hindusom

antyiracki adj
антииракский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Irakowi i Irakijczykom

antyirański adj
антииранский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Iranowi i Irańczykom
taki, który jest przejawem postawy antyirańskiej (1.1)

antyirlandzki adj
антиирландский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Irlandii i Irlandczykom
taki, który jest przejawem postawy antyirlandzkiej (1.1)

antyizraelski ˌãntɨ<sup>j</sup>izraˈɛlsʲci adj
антиизраильский
skierowany przeciwko Izraelowi, niechętny wobec Izraela

antyjakobiński adj
антиякобинский
przeciwny jakobinom, zwalczający jakobinów

antyjapoński adj
антияпонский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Japonii i Japończykom
taki, który jest przejawem postawy antyjapońskiej (1.1)

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
антикатолический
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
антиклерикализм
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antyklerykalny ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ adj
антиклерикальный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

antyklerykał n
антиклерикал
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

antykolonialny ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
антиколониальный
przeciwny kolonializmowi

antykominternowski adj
антикоминтерновский
(historia, historyczny, historycznie) wrogi Kominternowi, zwalczający Komintern

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
антикоммунист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistka ˌãntɨkɔ̃mũˈɲistka n
антикоммунистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka komunizmu, kobieta zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антикоммунистический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
антикоммунизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
противозачаточный контрацептивный
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
антикоррозийный антикоррозионный противокоррозийный противокоррозионный
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykościelny adj
антицерковный
skierowany przeciwko Kościołowi, niechętny wobec Kościoła

antykryzysowy ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ adj
антикризисный
mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

antykubański adj
антикубинский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Kubie i Kubańczykom
taki, który jest przejawem postawy antykubańskiej (1.1)

antykwa ãnˈtɨkfa n
антиква
(drukarstwo, drukarski) krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
антикварный магазин
sklep z antykami;
букинистический магазин
sklep z używanymi książkami;

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
антиквар
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami

antykwaryczny ˌãntɨkfaˈrɨʧ̑nɨ adj
антикварный
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

antylibijski adj
антиливийский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Libii i Libijczykom
taki, który jest przejawem postawy antylibijskiej (1.1)

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
антилопа
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy
гарна
(zoologia, zoologiczny) Antilope, monotypowy rodzaj zwierząt z rodziny wołowatych

antylopi adj
антилопий
związany z antylopą

antylski adj
антильский
dotyczący Antyli (całości wysp na Morzu Karaibskim)

antymarksistowski adj
антимарксистский
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec marksizmu
taki, który sprzeciwia się marksizmowi

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
антивещество
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymeksykański adj
антимексиканский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Meksykowi i Meksykanom
taki, który jest przejawem postawy antymeksykańskiej (1.1)

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
антимилитаристический антимилитаристский
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
сурьма
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonopolowy adj
антимонопольный антитрестовский
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku

antymozambicki adj
антимозамбикский
skierowany przeciwko Mozambikowi, niechętny wobec Mozambiku

antymuzułmański ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci adj
антимусульманский
skierowany przeciwko islamowi

antynarkotykowy adj
антинаркотический
skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami

antynatalizm n
антинатализм
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antynaukowy adj
антинаучный
sprzeczny ze stanowiskiem nauki
odrzucający metodę naukową

antynikotynowy ˌãntɨ̃ɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
антиникотиновый
zwalczający palenie tytoniu, przeznaczony do walki z nałogiem tytoniowym

antynomia n
антиномия
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antynomiczny ˌãntɨ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
антиномический
wewnętrznie sprzeczny, przeciwstawny

antyoksydant ˌãntɨɔˈksɨdãnt n
антиоксидант
(zobacz) przeciwutleniacz

antypalestyński adj
антипалестинский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Palestynie i Palestyńczykom
taki, który jest przejawem postawy antypalestyńskiej (1.1)

antypanamski adj
антипанамский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Panamie i Panamczykom
taki, który jest przejawem postawy antypanamskiej (1.1)

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
антипатия
niechęć do kogoś

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
антипатичный
budzący odrazę, niechęć

antypaństwowy adj
противогосударственный
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości
taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

antyperspirant ˌãntɨpɛrˈspʲirãnt n
антиперспирант
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu;

antypolski ˌãntɨˈpɔlsʲci adj
антипольский
wymierzony przeciwko Polakom, dyskryminujący Polaków

antypowieść n
антироман
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antypsychiatria n
антипсихиатрия
ruch społeczny i intelektualny skierowany przeciwko psychiatrii, jej założeniom i metodom

antypółnocnokoreański adj
антисеверокорейский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Korei Północnej
taki, który jest przejawem postawy antypółnocnokoreańskiej (1.1)

antyradziecki adj
антисоветский
taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR
taki, który jest przejawem postawy antyradzieckiej (1.1)

antyrakieta n
противоракета
(wojskowość, wojskowy) rakieta przystosowana do zwalczania innych rakiet, głównie rakiet balistycznych

antyrasizm n
антирасизм
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
антирелигиозный
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antyrewolucyjny adj
антиреволюционный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antyrosyjski adj
антироссийский
wymierzony przeciwko Rosji i Rosjanom

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
антиправительственный противоправительственный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

antysanitarny adj
антисанитарный
sprzeczny z wymogami sanitarnymi

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
антисемитский
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
антисемит
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

antysemitka ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitka n
антисемитка
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
антисемитизм
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
антисептический
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyseptyk ˌãntɨˈsɛptɨk n
антисептик
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów

antyspołeczny adj
противообщественный
wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

antystatyk n
антистатик
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антисионистский
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

antysyryjski adj
антисирийский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Syrii i Syryjczykom
taki, który jest przejawem postawy antysyryjskiej (1.1)

antyszachowski adj
антишахский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwny szachowi, zwalczający szacha

antyszpiegowski adj
антишпионский
zwalczający szpiegów, utrudniający lub uniemożliwiający szpiegowanie

antyszwedzki adj
антишведский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Szwecji i Szwedom
taki, który jest przejawem postawy antyszwedzkiej (1.1)

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
антитеизм
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

antytetyczny ˌãntɨtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
антитетический
przeciwstawnie różny

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
антитоксический
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

antyturecki adj
антитурецкий
taki, który jest przeciwny lub wrogi Turcji i Turkom
taki, który jest przejawem postawy antytureckiej (1.1)

antyutopia n
антиутопия
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
антивоенный
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

antywęgierski adj
антивенгерский
taki, który jest przeciwny lub wrogi Węgrom
taki, który jest przejawem postawy antywęgierskiej (1.1)

anulowanie ˌãnulɔˈvãɲɛ n
аннулирование
unieważnianie, odwoływanie czegoś

anyż ˈãnɨʃ n
анис
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

anyżowy adj
анисовый
(botanika, botaniczny) (spożywczy) dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

anyżówka n
анисовка
(spożywczy) likier o zapachu i smaku anyżku;

aojda aˈɔjda n
аэд
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

aorta aˈɔrta n
аорта
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aortalny adj
аортальный аортный аортовый
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

aoryst aˈɔrɨst n
аорист
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aparat aˈparat n
аппарат
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
фотоаппарат
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat telefoniczny n
телефонный аппарат
(telekomunikacja) końcowe urządzenie łącza telefonicznego

aparatczyk n
аппаратчик партаппаратчик партийный аппаратчик
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej

aparatowy adj
аппаратный
związany z aparatem

aparatura ˌaparaˈtura n
аппаратура
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

aparaturowy adj
аппаратурный
związany z aparaturą

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
апартамент
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
апартеид
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

apaszka a.ˈpaʃ.ka n
косынка
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty);

apateizm n
апатеизм
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
апатия
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
апатично
w sposób apatyczny

apatyczność n
апатичность
cecha tego, co apatyczne

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
апатичный
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje
będący przejawem stanu niewrażliwości na otoczenie

apatyt aˈpatɨt n
апатит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apelacja n
апелляция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
апеннинский
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami

aperiodyczny adj
апериодический
(fizyka, fizyczny) niepowtarzający się okresowo

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
аперитив
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apertura ˌapɛrˈtura n
апертура
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła;

apetycznie adv
аппетитно
w sposób apetyczny, zachęcający do jedzenia

apetyczność n
аппетитность
cecha tego, co apetyczne

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
аппетитный
zachęcający do jedzenia
(przenośnie, przenośnia) atrakcyjny pod względem seksualnym

apetyt aˈpɛtɨt n
аппетит
chęć jedzenia, łaknienie;
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈʣ̑ɛ̃ɲa proverb
аппетит приходит во время еды
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aphelium n
афелий
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

apiologia ˌapʲjɔˈlɔɟja n
апиология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o pszczołach;

aplauz ˈaplaws n
аплодисменты
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
практика стажировка
praktyka absolwenta studiów prawniczych, mająca na celu przygotować go do wykonywania poszczególnych zawodów prawniczych;
прикладное ПО прикладное программное обеспечение программное обеспечение
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania;

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
аппликатор
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

apogeum n
апогей
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
Апокалипсис апокалипсис
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
апокалипсический
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
апокопа
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apokryf aˈpɔkrɨf n
апокриф
(przenośnie, przenośnia) utwór rzekomo autentyczny, np. podrobione dzieło wielkiego pisarza lub recenzja nieistniejącej książki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
апокрифический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
аполипопротеин
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein;

apolityczność n
аполитичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

apolityczny adj
аполитический аполитичный
niezwiązany z polityką

apologeta ˌapɔlɔˈɡɛta n
апологет
osoba broniąca określonej idei, postawy

apopleksja ˌapɔˈplɛksʲja n
апоплексия
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
апоплексический
będący przejawem / następstwem apopleksji

apoplektyk n
апоплектик
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
апоптоз
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

apostata ˌapɔˈstata n
апостат вероотступник
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
вероотступничество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

aposterioryczność n
апостериорность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aposterioryczne; cecha tych, którzy są aposterioryczni

aposterioryczny ˌapɔstɛrʲjɔˈrɨʧ̑nɨ adj
апостериорный
(filozofia, filozoficzny) taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia

apostille n
апостиль
(oficjalnie) (urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) klauzula na dokumencie urzędowym sporządzonym w jednym państwie i umożliwiająca posługiwanie się nim legalnie we wszystkich innych państwach będących aktualnie stroną konwencji haskiej z 1961 r. (tj. konwencji o zniesieniu wymogu legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych)

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
апостольский
dotyczący apostołów

apostoł aˈpɔstɔw n
апостол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

apostrof aˈpɔstrɔf n
апостроф
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

appendektomia ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja n
аппендэктомия
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia;

aprioryczność n
априорность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aprioryczne; cecha tych, którzy są aprioryczni

aprioryczny ˌaprʲjɔˈrɨʧ̑nɨ adj
априорный
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym

aprobata ˌaprɔˈbata n
апробация
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

aprobować ˌaprɔˈbɔvaʨ̑ v
апробировать
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się

apsyda apˈsɨda n
апсида
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej
(astronomia, astronomiczny) każdy z dwóch skrajnych punktów orbity eliptycznej;

apteczny adj
аптечный
związany z apteką

apteka apˈtɛka n
аптека
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
аптекарша аптекарь
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
аптекарский
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

aptekarz apˈtɛkaʃ n
аптекарь
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

aquapark akˈfapark n
аквапарк
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ar ar n
ар сотка
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

ara czerwona ˈara ʧ̑ɛrˈvɔ̃na n
красный ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara hiacyntowa n
гиацинтовый ара
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus;

ara kasztanowoczelna ˈara ˌkaʃtãnɔvɔˈʧ̑ɛlna n
каштановолобый ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara marakana n
красноспинный ара
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius

ara modra ˈara ˈmɔdra n
голубой ара
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

ara niebieskogłowa ˈara ˌɲɛbʲjɛskɔˈɡwɔva n
горный ара
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius

ara oliwkowa ˈara ˌɔlʲifˈkɔva n
солдатский ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara ambiguus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara różowooka ˈara ˌruʒɔvɔˈːka n
красноухий ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara rubrogenys, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara szafirowa ˈara ˌʃafʲiˈrɔva n
синегорлый ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara glaucogularis, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara trójbarwna ˈara trujˈbarvna n
кубинский ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara zielona ˈara ʑɛˈlɔ̃na n
малый солдатский ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara militaris, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara zielonoskrzydła ˈara ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwa n
зелёнокрылый ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara chloropterus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych;

ara żółtoskrzydła ˈara ˌʒuwtɔˈskʃɨdwa n
красный ара
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych;

arabeska ˌaraˈbɛska n
арабеска
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;

arabeskowy adj
арабесковый арабесочный
(sztuka) pokryty arabeskami
związany z arabeską, arabeskami

arabista ˌaraˈbʲista n
арабист
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistyka ˌaraˈbʲistɨka n
арабистика
nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

arabizacja n
арабизация
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizm aˈrabʲism̥ n
арабизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

arabski aˈrapsʲci adj
арабский
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
арабский арабский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachid n
арахис
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachidowy adj
арахисовый
(spożywczy) zrobiony z arachidów, zawierający arachidy

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
арахнофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
арахнология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

arachnologiczny adj
арахнологический
związany z arachnologią, dotyczący arachnologii

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
арагонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
арагонский
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
арагонский
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arakowy ˌaraˈkɔvɨ adj
араковый
od: arak

arakski adj
араксский
związany z Araksem, dotyczący Araksu

aralski adj
аральский
związany z Aralskiem (miastem w Kazachstanie)
związany z Jeziorem Aralskim

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
арамейский арамейский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych;

aranżacja n
аранжировка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

araukański adj
аравакский
związany z Araukanią, dotyczący Araukanii

arawacki adj
аравакский
związany z Arawakami, dotyczący Arawaków

arbitraż n
арбитраж
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbitrażowy adj
арбитражный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
арборетум дендрарий
(ekologia, ekologiczny) wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian;

arbuz ˈarbus n
арбуз
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

arbuzowy ˌarbuˈzɔvɨ adj
арбузный
dotyczący arbuza, związany z arbuzami

arcaski adj
арцахский
związany z Arcachem, dotyczący Arcachu

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
архаичный
(pejoratywnie, pejoratywny) niezgodny z nowoczesnością lub postępem
архаичный архаи́чный
będący typowym dla dawnych czasów

archangielczyk n
архангелец архангелогородец
mieszkaniec Archangielska

archangielka n
архангелогородка
mieszkanka Archangielska

archangielski adj
архангельский
dotyczący Archangielska, związany z Archangielskiem

archanielski adj
архангельский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła

archanioł arˈxãɲɔw n
архангел арха́нгел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
архео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeograficzny adj
археографический
związany z archeografią, dotyczący archeografii

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
археолог
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
археолог археологичка
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
археология
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
археологический
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
археологичка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
архезоология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk;

archidiakoński adj
архидьяконский
(kościelny) związany z archidiakonem, dotyczący archidiakona

archijerejski adj
архиерейский
(kościelny) związany z osobą lub funkcją archijereja

archimandrycki adj
архимандритский
(kościelny) związany z osobą lub funkcją archimandryty

archimandryta n
архимандрит
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
архипелаг
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

archipelagowy adj
архипелаговый
związany z archipelagiem; taki jak archipelag

architekt arˈxʲitɛkt n
архитектор
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) specjalistka w dziedzinie architektury (żeński odpowiednik znaczenia 1.1)

architektka ˌarxʲiˈtɛktka n
архитектор архитекторша
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
архитектурный архитектонический
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
архитектура
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

archiwalny adj
архивный
dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

archiwista n
архивариус
pracownik archiwum
архивист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów

archiwum arˈxʲivũm n
архив
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
архиепископ архиепи́скоп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
архиепископский
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
шедевр
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

arcyksiążę n
эрцгерцог
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arcymistrz n
гроссмейстер
(szachy, pojęcie szachowe) szachista posiadający najwyższy tytuł przyznawany w szachach sportowych;

arczyński adj
арчинский
związany z Arczynami, dotyczący Arczynów

arczyński n
арчинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język arczyński;

ardeński adj
арденнский
związany z Ardenami, pochodzący z obszaru Ardenów

arefleksja n
арефлексия
(medycyna, medyczny) całkowity lub znaczny zanik odruchu (odruchów)

areligijny adj
нерелигиозный
obojętny wobec kwestii religii

arena aˈrɛ̃na n
арена
(przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
арена манеж
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

arendarz aˈrɛ̃ndaʃ n
арендатор
(przestarzałe, przestarzały) dzierżawca budynków gospodarczych, karczem, szynków i gruntów rolnych

arenowy adj
аренный
związany z areną, dotyczący areny

areszt ˈarɛʃt n
арест
tymczasowe pozbawienie wolności;
zajęcie przedmiotów na poczet wierzytelności

aresztancki adj
арестантский
związany z aresztantem, dotyczący aresztanta

aresztant aˈrɛʃtãnt n
арестованный
osoba zatrzymana w areszcie

aresztantka n
арестантка
osoba płci żeńskiej osadzona w areszcie

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
арестовать
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

aretyńczyk n
аретинец
mieszkaniec miasta Arezzo

aretyński adj
аретинский
związany z Arezzo, dotyczący Arezzo

argentyt n
аргентит
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argon ˈarɡɔ̃n n
аргон арго́н
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argonowy adj
аргоновый
dotyczący argonu, związany z argonem

argument arˈɡũmɛ̃nt n
аргумент
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
аргументация
uzasadnianie za pomocą argumentów

argumentacyjny adj
аргументационный
związany z argumentacją, dotyczący argumentacji

argumentowanie n
аргументирование
używanie, przytaczanie argumentów

argumentować v
аргументировать
uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

aria ˈarʲja n
ария
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariergarda n
арьергард
(wojskowość, wojskowy) straż tylna

arizoński adj
аризонский
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka ˈarka n
ковчег ковче́г
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
Ноев ковчег
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkada arˈkada n
аркада
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkadia arˈkadʲja n
аркадия
kraina wiecznego szczęścia, raj

arkadyjski adj
аркадский
odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie)
odnoszący się do arkadii

arkansaski adj
арканзасский
związany z Arkansas, dotyczący Arkansas

arkusz ˈarkuʃ n
лист
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp.

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
электронная таблица
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób;

arlekin n
арлекин
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
пушка
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armatni arˈmatʲɲi adj
пушечный
dotyczący armaty

armator n
судовладелец
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek;

armatura ˌarmaˈtura n
арматура
pomocnicze wyposażenie pomieszczenia, maszyny, itp., umożliwiające jego właściwe wykorzystanie

armawirski adj
армавирский
związany z Armawirem, dotyczący Armawiru

armia ˈarmʲja n
армия войско
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
высокомерный нахальный
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

arogant aˈrɔɡãnt n
нахал охальник
człowiek arogancki, zuchwały

arogantka n
нахалка охальница
kobieta arogancka, zuchwała

aromat aˈrɔ̃mat n
аромат
zapach sprawiający przyjemność

aronia aˈrɔ̃ɲja n
черноплодная рябина
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc aronii (1.1) używany głównie na przetwory

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
арпеджио арпеджо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu;

arsen ˈarsɛ̃n n
мышьяк
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenałowy adj
арсенальный
związany z arsenałem, dotyczący arsenału

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
арсенат
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego;

arsenopiryt n
арсенопирит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

artefakt arˈtɛfakt n
артефакт
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;

artel n
артель
samodzielna grupa pracujących wspólnie robotników, rzemieślników lub myśliwych w Rosji i krajach postrosyjskich;

arteria arˈtɛrʲja n
артерия
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

artezyjski adj
артезианский
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artykulacja n
артикуляция
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;

artykulacyjny adj
артикуляционный
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją, dotyczący artykulacji

artykuł arˈtɨkuw n
догмат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reguła religijna, dogmat
статья параграф
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
статья передовая передовица
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
товар изделие продукт
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu

artykułować ˌartɨkuˈwɔvaʨ̑ v
артикулировать
(fonetyka, fonetyczny) wymawiać głoski

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
бытовая техника
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
артиллерия
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artyleryjski ˌartɨlɛˈrɨjsʲci adj
артиллерийский
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

artylerzysta n
артиллерист батареец
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

artysta arˈtɨsta n
художник артист
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
артистично
w sposób artystyczny

artystyczność ˌartɨˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
артистичность
cecha tego, co jest artystyczne, co ma walory artystyczne

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
артистический художественный
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

arumuński n
арумынский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z wschodnioromańskiej podgrupy języków romańskich;

aryjski aˈrɨjsʲci adj
арийский
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

arystofanesowski adj
аристофановский
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z dziełami Arystofanesa; taki jak u Arystofanesa

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
аристократия
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
аристократ
osoba należąca do arystokracji

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
аристократка
kobieta należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
аристократично
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
аристократический
związany z arystokracją
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z arystokracją jako formą sprawowania rządów
аристократичный
charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
арифметический
dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
арифметика
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
аритмия
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

arytmiczność n
аритмичность
cecha tego, co arytmiczne

arzamaski adj
арзамасский
związany z Arzamasem, dotyczący Arzamasu

as a ɛs as n
туз
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
асафетида
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku;

asamski adj
ассамский
związany z Asamem

asceta asˈʦ̑ɛta n
аскет
człowiek uprawiający ascezę

ascetyczny adj
аскетический
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
аскетизм
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
аскеза
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualność n
асексуальность
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
асексуальный
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

asenizacja ˌasɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ассенизация
usługa usuwania nieczystości ciekłych;

asenizacyjny ˌasɛ̃ɲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
ассенизационный
związany z asenizacją, dotyczący asenizacji

aseptyczny adj
асептический
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
ассертивность
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi;

asertywny ˌasɛrˈtɨvnɨ adj
ассертивный
umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby

asesorski adj
асессорский
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z osobą lub urzędem asesora

asfalt ˈasfalt n
асфальт
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltowanie n
асфальтирование
pokrywanie nawierzchni drogi asfaltem

asfaltować v
асфальтировать
pokrywać powierzchnię asfaltem

asfaltowy ˌasfalˈtɔvɨ adj
асфальтовый
wykonany z asfaltu

asklepiejon n
асклепион
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

asonans n
ассонанс
(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

asortyment ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt n
ассортимент
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

asortymentowy adj
ассортиментный
związany z asortymentem, towarami i usługami stanowiącymi stałą ofertę handlową

aspartam asˈpartãm n
аспартам
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
вид
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;

aspermia n
аспермия
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspirować v
стремиться
starać się, ubiegać się o coś

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
аспирин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspołeczny adj
асоциальный антиобщественный
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astanka aˈstãnka n
астанчанка
mieszkanka Astany

astat ˈastat n
астат астатин
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astański aˈstãj̃sʲci adj
астанинский
odnoszący się do miasta Astana

asteniczny adj
астенический астеничный
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
астеносфера
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

aster ˈastɛr n
астра
(botanika, botaniczny) roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
астероид
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

astma ˈastma n
астма
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astma oskrzelowa ˈastma ˌɔskʃɛˈlɔva n
бронхиальная астма
(medycyna, medyczny) przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych z napadami duszności i kaszlu;

astmatyczka ˌastmaˈtɨʧ̑ka n
астматичка
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na astmę

astmatyczny adj
астматический
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astmatyk aˈstmatɨk n
астматик
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

astrachanka n
астраханка
mieszkanka Astrachania

astrachańczyk n
астраханец
mieszkaniec Astrachania

astrachański ˌastraˈxãj̃sʲci adj
астраханский
dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

astro- ˈastrɔ
астро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrobiologiczny adj
астробиологический
(astronomia, astronomiczny) (biologia, biologiczny) związany z astrobiologią lub astrobiologami

astrofizyczny adj
астрофизический
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
астрофизик
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
астрофизика
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolog aˈstrɔlɔk n
астролог
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
астрология
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
астрологический
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
астронавт
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
астронавтика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
астрономия
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
астрономический
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
астурийский
dotyczący Asturii, związany z Asturią

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
астурийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach;

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
астигматический
związany z astygmatyzmem

asuański adj
асуанский
związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

asuncioński ˌasũw̃ˈsʲjɔ̇̃j̃sʲci adj
асунсьонский
odnoszący się do miasta Asunción

asymetryczność n
асимметричность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
асимметрический
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
ассимиляция
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymilatorski adj
ассимиляторский
związany z asymilatorem, asymilatorami, dotyczący asymilatora

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
асимптота
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
асиндетон
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

asyriolog n
ассириолог
specjalista w dziedzinie asyriologii

asyrologia n
ассириология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
ассирийский
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

asyski adj
ассизский
związany z Asyżem, dotyczący Asyżu

asystencki adj
ассистентский
związany z osobą lub funkcją asystenta

asystentka n
ассистентка
kobieta asystent

aszchabadczyk ˌaʃxaˈbaṭʧ̑ɨk n
ашхабадец
mieszkaniec Aszchabadu, osoba pochodząca z Aszchabadu

aszchabadzki ˌaʃxaˈbaʦ̑ʲci adj
ашхабадский
odnoszący się do miasta Aszchabad

atak ˈatak n
атака
agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś
(szachy, pojęcie szachowe) rodzaj debiutu szachowego o ofensywnym charakterze
нападение
(sport, sportowy) nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem
нападение атака
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
припадок приступ
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
инфаркт миокарда
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atamański adj
атаманский
(historia, historyczny, historycznie) związany z osobą lub urzędem atamana, dotyczący atamana

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
атавистический
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
атавизм
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
атеист безбожник
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
атеистка
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
атеистический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizacja ˌatɛ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
атеизация
szerzenie ateizmu, propagowanie ateizmu

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
атеизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atelier n
ателье
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie

atenka aˈtɛ̃nka n
афинянка
mieszkanka Aten

atest ˈatɛst n
сертификат
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
афинянин
mieszkaniec Aten

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
афинский
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

atlancki adj
атлантский
(architektura, architektoniczny) związany z atlantami

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
атлантический
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlas ˈatlas n
атлас
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atleta aˈtlɛta n
атлет
(sport, sportowy) zawodnik dyscyplin siłowych;
człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą

atletyczny adj
атлетический
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie
(sport, sportowy) odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

atletyka aˈtlɛtɨka n
атлетика
wszystkie ćwiczenia sportowe

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
атмосфера
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
атмосферический
związany z atmosferą ziemską

atol ˈatɔl n
атолл
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
атом
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
атомист
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii
(fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej
атомщик
pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
атомный
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

atoniczny adj
атонический
(medycyna, medyczny) powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego

atrakcyjność ˌatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
привлекательность сексуальность
wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
выгодный
interesujący, dobry, korzystny, wartościowy, godny przyjęcia/rozważenia (o pojęciu, rzeczy, obiekcie, ofercie itd.)
привлекательный
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie)

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
чернила
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
симпатические чернила
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika;

atramentowy ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
чернильный
dotyczący atramentu, związany z atramentem

atrapa aˈtrapa n
бутафория макет
imitacja jakiegoś przedmiotu;

atrium ˈatrʲjũm n
атриум
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

atroficzny adj
атрофированный
(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

atropina n
атропин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybut aˈtrɨbut n
атрибут свойство
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
атташе
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

atto- ˈatːɔ
атто-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

attycki adj
аттический
związany z Attyką

atut ˈatut n
козырь
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

atyrauski adj
атырауский
związany z Atyrau, dotyczący Atyrau

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
аудиенция
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audio ˈawdʲjɔ adj
аудио-
dźwiękowy
zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk

audio-
аудио-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze słuchem, słyszeniem, dźwiękiem

audiobook n
аудиокнига
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora;

audiofilski adj
аудиофильский
związany z audiofilami; przywiązujący wielką wagę do jakości dźwięku

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
аудиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu

audiowizualny adj
аудиовизуальный
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
передача радиопередача
program radiowy;

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
аудитория
sala wykładowa, odczytowa;
ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie

audytorski adj
аудиторский
związany z audytem lub audytorem

audytoryjny adj
аудиторный
związany z audytorium

augit ˈawʲɟit n
авгит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy piroksenów;

augsburski adj
аугсбургский
związany z Augsburgiem, dotyczący Augsburga

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
аукцион
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aukcyjny adj
аукционный
związany z aukcjami, służący do przeprowadzania aukcji

aula ˈawla n
актовый зал
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

aura ˈawra n
аура
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki
погода
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych

aurypigment n
аурипигмент
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
австрийский
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
австро-венгерский
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

austroazjatycki adj
австроазиатский
związany z Azją Południowo-Wschodnią

aut awt n
аут
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

autarkia awˈtarʲca n
автаркия
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autarkiczny ˌawtarʲˈciʧ̑nɨ adj
автаркический автаркичный
gospodarczo samowystarczalny

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
аутентично
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
аутентичность
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
аутентичный подлинный
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

auto ˈawtɔ n
автомобиль машина автомашина
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

auto- ˈawtɔ prefix
авто-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący samochodu, motoryzacji

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
автобиография
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
автобиографический автобиографичный
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
автобус
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
автобусный
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

autocenzura ˌawtɔʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
автоцензура
kontrolowanie własnych wypowiedzi, publikacji, programów itp. pod względem politycznym lub obyczajowym

autochton n
автохтон
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtoniczny adj
автохтонный
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autodrom n
автодром
(sport, sportowy) wyścigowy tor samochodowy

autofellatio n
аутофелляция
technika masturbacyjna polegająca na oralnym pobudzaniu przez mężczyznę swojego własnego prącia;

autograf awˈtɔɡraf n
автограф
własnoręczny podpis

autohipnotyczny ˌawtɔxʲipnɔˈtɨʧ̑nɨ adj
автогипнотический
związany z autohipnozą

autohipnoza ˌawtɔxʲipˈnɔza n
автогипноз аутогипноз самогипноз
hipnoza wywoływana na sobie samym

autokar awˈtɔkar n
автокар туристический автобус
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
автокефалия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych;

autokefaliczny adj
автокефальный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
автоклав
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
автократия самодержавие
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
автократизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

automat awˈtɔ̃mat n
автомат
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
(potocznie, potoczny) pistolet maszynowy
автомат автоматический коробка передач
(środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów
автомат стиральная машина-автомат
(potocznie, potoczny) pralka automatyczna

automatowy adj
автоматный
związany z automatem (maszyną, bronią, itp.)

automatyczność n
автоматичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest automatyczne

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
автоматический
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
автоматичный
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

automatyzm n
автоматизм
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

automatyzowanie n
автоматизирование
czynienie czegoś automatycznym

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
автомобилист
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
автономия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczność n
автономность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest autonomiczne; cecha tych, którzy są autonomiczni

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
автономный
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomistyczny adj
автономистский
związany z autonomistami, dotyczący autonomistów, autonomizmu, dążenia do autonomii

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
автопортрет
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
аутопсия
sekcja zwłok;

autor ˈawtɔr n
автор
twórca, wynalazca, założyciel

autoreklama n
самореклама
reklamowanie siebie samego

autorski awˈtɔrsʲci adj
авторский
związany z autorem

autorstwo n
авторство
fakt bycia twórcą dzieła

autorytarny adj
авторитарный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytatywność n
авторитетность
cecha tego, co autorytatywne, miarodajne, wiarygodne

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
авторитетный
oparty na wiarygodnym autorytecie

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
авторитет
wpływ osobisty, powaga, prestiż
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

autostop awˈtɔstɔp n
автостоп
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostopowy ˌawtɔstɔˈpɔvɨ adj
автостопный
dotyczący autostopu, związany z autostopem

autostrada ˌawtɔˈstrada n
автомагистраль автострада
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autostradowy adj
автострадный
związany z autostradą, dotyczący autostrady, występujący na autostradzie lub dla niej charakterystyczny

autotrof n
автотроф аутотроф
(ekologia, ekologiczny) organizm samożywny

autunit n
отенит отунит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
аутистический аутистичный
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
аутизм
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

auł n
аул
rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej

awaczyński adj
авачинский
związany z Awaczą, dotyczący Awaczy

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
авангардистский
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)
авангардный
taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy

awanport aˈvãnpɔrt n
аванпорт
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) obszar wodny znajdujący się wewnątrz portu;

awans ˈavãw̃s n
аванс
(przestarzałe, przestarzały) pieniądze wypłacane zaliczkowo, z góry
повышение
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności
продвижение
(sport, sportowy) zajęcie wyższego miejsca w klasyfikacji, przejście do dalszego etapu
zdobycie wyższej pozycji w określonej grupie

awantura ˌavãnˈtura n
авантюра скандал
ryzykowne, niepewne przedsięwzięcie, często wątpliwe pod względem moralnym

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
авантюрист
osoba prowadząca burzliwe życie, gotowa podjąć ryzyko

awanturować się ˌavãntuˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
выступать
wszczynać awanturę, kłócić się z kimś

awanturyn ˌavãnˈturɨ̃n n
авантюрин
(mineralogia, mineralogiczny) zielony, żółty lub brunatnoczerwony kamień półszlachetny;

awaria aˈvarʲja n
авария
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awarski adj
аварский
związany z Awarami, dotyczący Awarów (narodu zamieszkującego Kaukaz)

awaryjność n
аварийность
(technologia, technika, techniczny) cecha tego, co awaryjne

awaryjny ˌavaˈrɨjnɨ adj
аварийный
spowodowany przez awarię, będący wynikiem awarii
stworzony na wypadek awarii

awatar aˈvatar n
аватар аватара
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

awenturyn n
авантюрин
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awerroizm n
аверроизм
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

awers ˈavɛrs n
аверс
(numizmatyka, numizmatyczny) przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.;

awestyjski adj
авестийский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Awestą, natchnioną księgą zaratusztrianizmu

awinionka n
авиньонка
mieszkanka Awinionu

awiniończyk n
авиньонец
mieszkaniec Awinionu

awinioński adj
авиньонский
(geografia, geograficzny) związany z Awinionem (miastem we Francji)

awionetka n
авиетка
(lotnictwo, lotniczy) mały samolot pasażerski;

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
авитаминоз
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awitaminozowy adj
авитаминозный
(medycyna, medyczny) związany z awitaminozą

awizo aˈvʲizɔ n
авиз авизо
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pisemne zawiadomienie pocztowe o nadejściu przesyłki
pisemne zawiadomienie o dokonaniu operacji handlowej, giełdowej albo bankowej lub nadejściu towaru
авизо
(marynarka) niewielki, szybki okręt wojenny;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
авокадо аллигаторова груша
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

awokadowy adj
авокадовый
zawierający awokado, mający smak awokado, związany z awokado

azalia n
азалия
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azaliowy adj
азалиевый
związany z azalią (azaliami); składający się z azalii

azbest ˈazbɛst n
азбест
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azbestocementowy adj
асбестоцементный
związany z azbestocementem; zbudowany z azbestocementu

azbestowy adj
асбестовый
związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest

azbukownik n
азбуковник
glosariusz staroruski i ruski

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
азербайджанский
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
азербайджанский
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azerski aˈzɛrsʲci n
азербайджанский азери
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Azerbejdżanu;

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
азиатский
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azorski adj
азорский
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
азот
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
нитрат азотнокислая соль
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotowanie n
азотирование
(technologia, technika, techniczny) nasycanie czegoś azotem

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
азотный
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azowski adj
азовский
(geografia, geograficzny) związany z Azowem (miastem w Rosji)

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
ацтекский
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azuryt aˈzurɨt n
азурит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azyl ˈazɨl n
убежище
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;

azymut n
азимут
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

azymutalny adj
азимутальный азимутный
związany z azymutem, dotyczący azymutu

ałas n
алас
(geologia, geologiczny) niecka w skałach luźnych powstająca wskutek wytapiania klinów lodowych na obszarach występowania wieloletniej zmarzliny;

ałazejski adj
алазейский
związany z Ałazeją, dotyczący Ałazei

ałdański adj
алданский
związany z Ałdanem (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji lub miastem)

ałmacki adj
алма-атинский алматинский
związany z Ałmatami (Ałma-Atą)

ałtajski awˈtajsʲci adj
алтайский
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

ałun ˈawũn n
квасцы
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
алунит
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

ałunowy adj
квасцовый
zawierający ałun, właściwy ałunowi, dokonywany przy użyciu ałunu

ałyczowy adj
алычовый
zrobiony z owoców ałyczy
związany z ałyczą

aż aʃ conjunction
пока пока не
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

aż aʃ particle
аж даже до прямо-таки
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy

ażur n
ажур
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale
(włókiennictwo) rodzaj haftu lub dzianiny z dziureczkami
przedmiot zdobiony ażurem (1.1)

ażurowość n
ажурность
cecha tego, co ażurowe

ażurowy ˌaʒuˈrɔvɨ adj
ажурный
taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło

baba ˈbaba n
баба
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej
бабушка
(staropolski) babcia

baba z wozu, koniom lżej ˈbaba ˈz‿vɔzu ˈkɔ̃ɲɔ̃m ˈlʒɛj proverb
баба с возу, кобыле легче
o sytuacji, w której pozbycie się kogoś lub czegoś jest pożądane

baba-grzmot baˈba‿ɡʒmɔt n
бой-баба
(potocznie, potoczny) o kobiecie wyglądającej, zwykle też poruszającej się jak mężczyzna, często o zdecydowanym charakterze

babcia ˈbapʲʨ̑a n
бабушка
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)
(potocznie, potoczny) stara kobieta

babciny bapʲˈʨ̑ĩnɨ adj
бабушкин
związany z babcią, dotyczący babci, należący do babci

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
бабье лето
wczesnojesienne dni;
лететь паутина тенёта
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni;

babilończyk n
вавилонянин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
вавилонский
związany z Babilonią, Babilonem

babka ˈbapka n
бабушка
matka ojca lub matki
starsza kobieta, zwykle zaniedbana, biedna
бычок
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gobiidae, ryba z rodziny babkowatych;
ведьма
(przestarzałe, przestarzały) wiejska kobieta pomagająca przy porodach, zajmująca się też ziołolecznictwem, znachorstwem i wróżbiarstwem
кулич
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie ciasto pieczone w formie prostokątnej lub mającej kształt ściętego stożka
куличик
(zobacz) babka z piasku
подберёзовик
(mikologia, mikologiczny) (zobacz) koźlarz babka
подорожник
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych;
тёлка
(potocznie, potoczny) młoda, atrakcyjna kobieta
частуха
(botanika, botaniczny) Alisma plantago-aquatica L., roślina nadwodna z rodziny żabieńcowatych;

babka lancetowata n
подорожник ланцетолистный
(botanika, botaniczny) Plantago lanceolata L., gatunek byliny z rodziny babkowatych;

babochłop baˈbɔxwɔp n
баба с яйцами
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta, która wygląda i zachowuje się jak mężczyzna

babski adj
бабий
dotyczący baby

babskie gadanie ˈbapsʲcɛ ɡaˈdãɲɛ n
бабские забобоны
plotkowanie, gadanie bez większego sensu

bacbijski adj
бацбийский
związany z Bacbami, dotyczący Bacbów

bacbijski n
бацбийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język bacbijski;

bachtiarski adj
бахтиярский
związany z Bachtiarami, dotyczący Bachtiarów

bachtiarski n
бахтиярский
(językoznawstwo, językoznawczy) język bachtiarski;

baczność ˈbaʧ̑nɔɕʨ̑ interjection
смирно руки по швам
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) komenda nakazująca przyjąć postawę stojącą, wyprostowaną, z rękami wyciągniętymi wzdłuż ciała i przylegającymi do boków, stopami złączonymi

badachszański adj
бадахшанский
związany z Badachszanem, dotyczący Badachszanu

badacz ˈbadaʧ̑ n
исследователь
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi

badaczka n
исследовательница
kobieta naukowiec, zgłębiająca jakiś temat, problem

badanie baˈdãɲɛ n
исследование
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego
szczegółowa obserwacja i analiza
обследование
(medycyna, medyczny) sprawdzenie stanu zdrowia

badawczy adj
исследовательский
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie

badać ˈbadaʨ̑ v
исследовать
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)

badeński adj
баденский
związany z Badenią lub Badeńczykami, dotyczący Badenii

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
бадминтон бадминто́н
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonowy adj
бадминтонный
(sport, sportowy) związany z badmintonem

badziać się v
бродяжить
(słownictwo kresowe) wałęsać się

badziewie baˈʥ̑ɛvʲjɛ n
барахло хлам
(potocznie, potoczny) rzecz tandetna, źle wykonana, bezwartościowa

bagatelizować v
игнорировать
uważać za niezbyt ważne
преуменьшать
przedstawiać jako mało ważne

bagaż ˈbaɡaʃ n
багаж
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
багажник
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażowy adj
багажный
związany z bagażem, dotyczący bagażu

bagażowy n
носильщик
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu

bagdadczyk baɡˈdaṭʧ̑ɨk n
багдадец
mieszkaniec Bagdadu

bagdadzki baɡˈdaʦ̑ʲci adj
багдадский
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

bagienny baˈɟɛ̃nːɨ adj
болотистый
związany z bagnem, dotyczący bagna, właściwy bagnom, rosnący na bagnach

bagietka baˈɟɛtka n
французский багет
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
штык
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
багульник багно багун душистый болотная одурь болотник
(botanika, botaniczny) Ledum L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych;
болото
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bagrationowski adj
багратионовский
związany z Bagrationowskiem, dotyczący Bagrationowska

bagrowanie n
землечерпание
pogłębianie dna bagrem

bahamski baˈxãmsʲci adj
багамский
odnoszący się do archipelagu Bahamy
odnoszący się do państwa Bahamy

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
бахрейнский
odnoszący się do państwa Bahrajn

baja ˈbaja n
байка
(włókiennictwo) ciepła i miękka tkanina bawełniana, grubsza od flaneli; (zobacz) też baja w Encyklopedii staropolskiej

bajda ˈbajda n
байка
(lekceważąco, lekceważący) bajka, baśń
(potocznie, potoczny) opowiadanie zmyślone, niemające sensu

bajdaracki adj
байдарацкий
związany z Bajdaratą, dotyczący Bajdaraty

bajdurzyć v
нести околесицу
(potocznie, potoczny) mówić głupstwa
(potocznie, potoczny) zmyślać bajki, opowiadania

bajecznie adv
сказочно
niezwykle i doskonale

bajer ˈbajɛr n
цацка
(potocznie, potoczny) luksusowy gadżet lub dodatek

bajerować ˌbajɛˈrɔvaʨ̑ v
втирать очки лапшу на уши вешать мозги пудрить
(potocznie, potoczny) kłamać, przesadzać w opowiadaniu

bajka ˈbajka n
басня
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem;
мультфильм
(potocznie, potoczny) film lub serial animowany
сказка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o treści fantastycznej
сказка байка
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja

bajka na dobranoc n
сказка на ночь
historyjka opowiadana lub czytana dziecku do snu

bajkalski bajˈkalsʲci adj
байкальский
związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału

bajkonurski adj
байконурский
związany z Bajkonurem, dotyczący Bajkonuru

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
баснописец
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek

bajkowy bajˈkɔvɨ adj
басенный
taki, który budzi skojarzenie z bajkami
związany z bajką, dotyczący bajki

bajoński adj
байоннский
dotyczący Bajonny, związany z Bajonną

bajt bajt n
байт
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakalie n
бакалея
(spożywczy) suszone lub kandyzowane owoce południowe stosowane jako dodatek cukierniczy;

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
бацилла
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

bakczysarajski adj
бахчисарайский
związany z Bakczysarajem, dotyczący Bakczysaraju

bakelit baˈkɛlʲit n
бакелит
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakelitowy ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ adj
бакелитовый
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu

bakijski baˈcijsʲci adj
бакинский
odnoszący się do miasta Baku, dotyczący Baku, pochodzący z Baku

baklawa bakˈlava n
пахлава баклава
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

bakteria bakˈtɛrʲja n
бактерия
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
бактерицидный
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
бактериофаг
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
бактериолог
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
бактериология
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
бактериологический
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriomocz n
бактериурия
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;

bakteriostatyczny adj
бактериостатический
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
бактериальный бактериа́льный
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

baktrian ˈbaktrʲjãn n
бактриан
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

baktryjski adj
бактрийский
związany z Baktrią, dotyczący Baktrii

bakłażan bakˈwaʒãn n
баклажан синенький
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
баклажан
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
баклажанный баклажановый
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu bakłażana, związany z owocem bakłażana, zawierający owoc bakłażana, zrobiony z owocu bakłażana

bal bal n
бал
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;
брус
duży, wstępnie obrobiony pień

bal maskowy ˈbal maˈskɔvɨ n
бал-маскарад
zabawa, której uczestnicy zakładają maski na twarz oraz często są w przebraniu

balansować na krawędzi przepaści ˌbalãw̃ˈsɔvaʨ̑ ˌna‿kraˈvɛ̃ɲʥ̑i pʃɛˈpaɕʨ̑i v
балансировать на краю пропасти
znajdować się w sytuacji krytycznej, bardzo ryzykownej wymagającej umiejętności lub rozwagi by przezwyciężyć daną trudność

balansować na skraju przepaści ˌbalãw̃ˈsɔvaʨ̑ na‿ˈskraju pʃɛˈpaɕʨ̑i v
балансировать на краю пропасти
znajdować się zwykle z własnej winy, w sytuacji krytycznej, bardzo ryzykownej, bardzo ryzykować

baldachim balˈdaxʲĩm n
балдахин
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

baldachimowy adj
балдахинный
związany z baldachimem; wyposażony w baldachim; w kształcie baldachimu

balearski adj
балеарский
dotyczący Balearów
dotyczący Morza Balearskiego

balerinka n
балетка
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą

balet ˈbalɛt n
балет
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny napisany specjalnie dla baletu (1.1)

baletmistrzowski adj
балетмейстерский
związany z osobą lub stanowiskiem baletmistrza

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
балерина
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
балетный
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balijski adj
балийский
związany z wyspą Bali

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
баллистический
taki, który leci po krzywej balistycznej
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
баллистика
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
балкон
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

balkonowy adj
балконный
związany z balkonem, dotyczący balkonu; stanowiący część balkonu; dziejący się na balkonie

balneolog n
бальнеолог
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
бальнеология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

balneologiczny adj
бальнеологический
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
бальнеотерапия
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
шар
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balonik n
шарик
mały balon, balon-zabawka

balony n
дойки
(slangowo) kobiece piersi

balowy adj
бальный
związany z balem, dotyczący balu

balsam ˈbalsãm n
бальзам
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsamiczny ˌbalsãˈmʲiʧ̑nɨ adj
бальзамический
o przyjemnym zapachu, aromatyczny, przesycony balsamem

balsamista n
бальзамировщик
osoba, która balsamuje zwłoki

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
бальзамирование
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem

balsamowy adj
бальзамный
związany z balsamem, dotyczący balsamu

baltimorczyk n
балтиморец
mieszkaniec Baltimore

baltimorski adj
балтиморский
związany z Baltimore, dotyczący Baltimore

balustrada ˌbaluˈstrada n
балюстрада
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

balustradowy adj
балюстрадный
związany z balustradą, dotyczący balustrady; mający formę balustrady

balzakowski adj
бальзаковский
związany z twórczością Honoriusza Balzaka

bamakijczyk ˌbãmaˈcijʧ̑ɨk n
бамакец
mieszkaniec Bamako

bamakijski ˌbãmaˈcijsʲci adj
бамакский
odnoszący się do miasta Bamako

bambus ˈbãmbus n
бамбук
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

bambusowy adj
бамбуковый
związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

banalność n
банальность
cecha tego, co banalne

banalny bãˈnalnɨ adj
банальный
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
банан
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

bananowy ˌbãnãˈnɔvɨ adj
банановый
dotyczący bananów (drzew i owoców)
przyrządzony z bananów, z dodatkiem bananów

banał ˈbãnaw n
банальность
brak oryginalności w czymś
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane

banda ˈbãnda n
банда клика шайка
zorganizowana grupa przestępcza
бортик кайма край
(sport, sportowy) ochronne ogrodzenie okalające miejsce odbywania konkurencji sportowych

bandaż ˈbãndaʃ n
бинт бандаж повязка
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandażowanie ˌbãndaʒɔˈvãɲɛ n
бинтовка
owijanie bandażem

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
бинтовать
zakładać bandaż, owijać bandażem

bandera bãnˈdɛra n
флаг
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego;

banderowiec ˌbãndɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
бандеровец
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) członek organizacji nacjonalistycznej działającej w czasie II wojny światowej na Ukrainie;

banderowski adj
бандеровский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA);
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) związany z ukraińskim nacjonalizmem

bandura bãnˈdura n
бандура
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką;

bandurzysta n
бандурист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na bandurze

banduński adj
бандунгский
związany z Bandungiem, dotyczący Bandungu

bandycki adj
бандитский
związany z bandytą, dotyczący bandyty
właściwy bandycie, charakterystyczny dla bandyty

bandyta bãnˈdɨta n
бандит
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandytyzm n
бандитизм
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów

bangalurski adj
бангалорский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Bangalurem (od 2006 roku: Bengaluru)

bangijski bãŋʲˈɟijsʲci adj
бангийский
odnoszący się do miasta Bangi

bangkocki bãŋkˈːɔʦ̑ʲci adj
бангкокский
odnoszący się do Bangkoku (stolicy Tajlandii)

bangkokijczyk n
бангкокец
mieszkaniec Bangkoku

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
бангладешский
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu

banglijski adj
бангийский
związany z Bangladeszem lub Banglijczykami, dotyczący Bangladeszu lub Banglijczyków

bank bãŋk n
банк
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
банк крови станция переливания крови
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bankier n
банкир
właściciel lub dyrektor banku

bankierski adj
банкирский
należący do bankiera
związany z bankierem, dotyczący bankiera; charakterystyczny dla bankierów

bankiet ˈbãŋcɛt n
банкет
wystawne, uroczyste przyjęcie

bankietowy adj
банкетный
związany z bankietem, dotyczący bankietu

banknot ˈbãŋknɔt n
банкнота купюра
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

banknotowy adj
банкнотный
związany z banknotem, dotyczący banknotów

bankomatowy adj
банкоматный банкоматский
związany z bankomatem; związany z obsługą bankomatu

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
банковский
związany z bankami, dotyczący banków

bankrucki adj
банкротский
dotyczący bankruta lub bankrutów

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
банкротство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd
utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych
банкротство неплатёжеспособность
niewypłacalność lub zawieszenie wypłat na rzecz wierzycieli

bankrut ˈbãŋkrut n
банкрот
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bantuski adj
бантуский
związany z Bantu, dotyczący Bantu

baobab baˈɔbap n
баобаб
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baobabowy ˌbaɔbaˈbɔvɨ adj
баобабовый
będący częścią baobabu
składający się z baobabu lub baobabów
wykonany z drewna lub innej części baobabu

baptystyczny adj
баптистский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
баптизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
бар
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
барий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

bar mleczny ˈbar ˈmlɛʧ̑nɨ n
кафе-молочная
tani, samoobsługowy bar szybkiej obsługi, sprzedający posiłki przez cały dzień i nie oferujący alkoholi;

barabiński adj
барабинский
związany z Barabińskiem, dotyczący Barabińska

barachło baraxwˈɔ n
барахло
(potocznie, potoczny) coś bezwartościowego, tandetnego, byle co

barak ˈbarak n
барак
prowizoryczny budynek

barakowy adj
барачный
związany z barakiem, dotyczący baraków; mieszczący się w barakach

baran ˈbarãn n
баран
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, idiota

baranek baˈrãnɛk n
барашек
(potocznie, potoczny) biały obłok, z wyglądu puszysty
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran
biała spieniona szczytowa część fali morskiej
ягнёнок шёлк
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba

barani baˈrãɲi adj
бараний
związany z baranem, dotyczący barana

baranina ˌbarãˈɲĩna n
баранина
(spożywczy) mięso otrzymywane z owcy lub barana;

baranowicki adj
барановичский
dotyczący Baranowicz, związany z Baranowiczami

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
барбадосский
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa

barbaryzm n
варваризм
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) zapożyczenie;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
варвар
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
варварский
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barbeta barˈbɛta n
барбет
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie;

barcelonka n
барселонка
mieszkanka Barcelony

barcelończyk n
барселонец
mieszkaniec Barcelony

barceloński ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃j̃sʲci adj
барселонский
związany z Barceloną, dotyczący Barcelony, pochodzący z Barcelony

barchan ˈbarxãn n
бархан
(geologia, geologiczny) wydma w kształcie półksiężyca

barczysty adj
широкоплечий
szeroki w barkach

bardak n
бардак
(potocznie, potoczny) brak porządku

bardowski adj
бардовский
związany z bardem, bardami, dotyczący barda

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
более больше весь наиболее
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
очень
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

baretka baˈrɛtka n
орденская планка
wąski kawałek wstążki noszony na mundurze zamiast odznaczenia;

barguziński adj
баргузинский
związany z Barguzinem (rzeką w Rosji)

bariatra barʲˈjatra n
бариатр
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości

bariatryczny adj
бариатрический
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości

bariera n
барьер
coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się

barierowy adj
барьерный
związany z barierą, dotyczący bariery; będący barierą

barista baˈrʲista n
бариста
osoba zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy

bark bark n
плечо
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barka ˈbarka n
баржа
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj statku o płaskim dnie, służącego do transportu ładunków zazwyczaj w żegludze śródlądowej;

barkasowy adj
баркасный
dotyczący barkasu, związany z barkasami; stanowiący część barkasu; taki jak barkas

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
баркентина
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne;

barkowy adj
баржевой баржевый
związany z barką, dotyczący barki

barman ˈbarmãn n
бармен
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barmański adj
барменский
związany z osobą lub stanowiskiem barmana

barnaulski adj
барнаульский
związany z Barnaułem, dotyczący Barnaułu

barograf n
барограф
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów

barok ˈbarɔk n
барокко
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
барочный
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
барометр
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
барон
niski tytuł arystokratyczny;
osoba nosząca tytuł barona (1.1)

baronostwo n
баронство
godność barona
włości podległe baronowi
zbiorowość baronów

baronowski adj
баронский
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barowy adj
бариевый
(chemia, chemiczny) związany z pierwiastkiem barem, dotyczący tego pierwiastka

barski adj
барский
związany z Barem, dotyczący Baru (miasta na Ukrainie)

barszcz barʃʧ̑ n
борщ
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barter ˈbartɛr n
бартер меновая торговля товарообмен
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barterowy adj
бартерный
związany z barterem, handlem wymiennym, bezgotówkowym

barwa ˈbarva n
тембр
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) charakterystyczne brzmienie, dzięki któremu można rozpoznać źródło tego dźwięku pośród innych

barwinkowy ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ adj
барвинковый
mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego

barwnie ˈbarvʲɲɛ adv
красочно
kolorowo

barwnik ˈbarvʲɲik n
краситель колер
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

baryjczyk n
бариец
mieszkaniec Bari

baryjski adj
барийский
związany z Bari, dotyczący Bari

barykada ˌbarɨˈkada n
баррикада
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

barykadować v
баррикадировать
budować barykady

barykadowy adj
баррикадный
związany z barykadą, dotyczący barykady; dziejący się na barykadach

baryt ˈbarɨt n
барит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczanów;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
баритон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

bas bas n
бас
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;

baseball n
бейсбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
бассейн бассе́йн
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

basenowy adj
бассейновый
związany z basenem, dotyczący basenu

basetla baˈsɛtla n
басетля
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj smyczkowego instrumentu ludowego;

basista baˈɕista n
басист
muzyk, który gra na gitarze basowej
muzyk, który gra na kontrabasie

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
баскский
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
баскский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
бастион
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

bastionowy adj
бастионный
związany z bastionem, dotyczący bastionu

baszkirski adj
башкирский башки́рский
związany z Baszkirami

baszta ˈbaʃta n
башня
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje;

basztan n
бахча
(rolnictwo, rolniczy) pole, w którym uprawia się głównie arbuzy, melony, ogórki, dynie; (zobacz) też basztan w Encyklopedii staropolskiej

baszybuzuk n
башибузук
(dawniej, dawny) (przenośnie, przenośnia) człowiek niesforny, hultaj, bandyta
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

baszłyk ˈbaʃwɨk n
башлык
nakrycie głowy w formie kaptura o długich patkach zawiązywanych dookoła szyi;

bat bat n
бат
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;
кнут
przyrząd w postaci rzemienia lub sznura przymocowanego do pręta bądź kija, służący do popędzania lub wymierzania kary;

batalionowy adj
батальонный
(wojskowość, wojskowy) związany z batalionem, dotyczący batalionu

batalistyczny adj
баталистский
związany z batalistyką, dotyczący batalistyki

batat n
батат
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;
bulwa batata (1.1)

bateria baˈtɛrʲja n
батарейка батарея
(elektryczność) (potocznie, potoczny) dowolne małe ogniwo elektryczne do zasilania urządzeń codziennego użytku
батарея
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową;
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii
водосмеситель смеситель
(technologia, technika, techniczny) kompletne urządzenie umożliwiające korzystanie z bieżącej wody

batik ˈbatʲik n
батик
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;
(włókiennictwo) tkanina barwiona tą techniką

batrachologia ˌbatraxɔˈlɔɟja n
батрахология
(zoologia, zoologiczny) nauka o płazach;

batumski adj
батумский
(geografia, geograficzny) związany z Batumi (miastem w Gruzji)

batuta baˈtuta n
дирижёрская палочка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
батиметрическая съёмка
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batymetryczny adj
батиметрический
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii

batyskaf baˈtɨskaf n
батискаф
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

batyskafowy adj
батискафный
związany z batyskafem, dotyczący batyskafów

batyst ˈbatɨst n
батист
(włókiennictwo) cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym

batystowy adj
батистовый
wykonany z batystu
związany z batystem, dotyczący batystu

bawarski baˈvarsʲci adj
баварский
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykonany według receptury typowej dla kuchni bawarskiej
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawenit n
бавенит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

bawełna baˈvɛwna n
хлопок
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
хлопчатник
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;
хлопчатобумажный ткань хлопок
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
хлопчатобумажный
wykonany z bawełny

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
забавлять
wprawiać w wesoły humor
забавлять занимать
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki

bawić się jak kot z myszą ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈːɔd ˈz‿mɨʃɔ̃w̃ v
играть, как кошка с мышью
znęcać się, wykorzystywać swoją intelektualną lub fizyczną przewagę nad kimś, upokarzać kogoś

bawić się ptaszkiem ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈptaʃʲcɛ̃m idiom
играть с Дунькой Кулаковой
(przenośnie, przenośnia) (eufemistycznie) (seksuologia, seksuologiczny) o mężczyźnie onanizować się

bawić się w kotka i myszkę ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿kɔtka i‿ˈmɨʃkɛ v
играть в кошки-мышки играть, как кошка с мышкой играть, как кошка с мышью
zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze

bawoli baˈvɔlʲi adj
буйволовый
charakterystyczny dla bawołu; dotyczący, odnoszący się do bawołu

bawół ˈbavuw n
буйвол
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza danych n
база данных
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
базальт
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazaltowy adj
базальтовый
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu

bazar ˈbazar n
базар рынок
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazarowy adj
базарный
związany z bazarem, właściwy bazarowi

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
малевать
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie

bazgroły bazˈɡrɔwɨ n
каракули
nieudolnie wykonany rysunek

bazia ˈbaʑa n
барашек
(potocznie, potoczny) gałązka wierzby obsypana baziami (1.1)
серёжка
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

bazylejski adj
базельский
związany z Bazyleą

bazylia baˈzɨlʲja n
базилик
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

bazylia azjatycka n
базилик тонкоцветный
(botanika, botaniczny) Ocimum tenuiflorum L., gatunek roślin z rodziny jasnotowatych;

bazylika baˈzɨlʲika n
базилика
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom

bazylikalny adj
базиликовый
związany z bazyliką; właściwy bazylice

bazylikowy adj
базиликовый
związany z bazyliką

bazyliszek n
василиск
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bazylozaur n
базилозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
бояться беспокоиться
martwić się, niepokoić się
бояться побояться
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bać się jak diabeł święconej wody ˈbaʨ̑‿ɕɛ ˈjaɡ ˈdʲjabɛwʲ ɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɔ̃nɛj ˈvɔdɨ v
бояться как чёрт ладана
bardzo się bać kogoś, czegoś

bać się jak ognia ˈbaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈɔɟɲa v
бояться как огня
bardzo się czegoś lub kogoś bać

bać się o swoją skórę ˈbaʨ̑‿ɕɛ ɔ‿ˈsfɔjɔ̃w̃ ˈskurɛ v
дрожать за свою шкуру
bać się o siebie samego, o swoje interesy

bać się własnego cienia ˈbaʨ̑‿ɕɛ vwasˈnɛɡɔ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲa v
бояться собственной тени
bać się przesadnie, być bardzo podejrzliwym, ostrożnym, tchórzliwym

bałagan baˈwaɡãn n
беспорядок
stan braku porządku

bałaganiarski adj
безалаберный
powodujący powstawanie bałaganu; chaotyczny, nieuporządkowany

bałaganiarz n
безалаберный человек
(potocznie, potoczny) osoba łatwo robiąca bałagan

bałakławski adj
балаклавский
związany z Bałakławą, dotyczący Bałakławy

bałamucić ˌbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
баламутить
(przestarzałe, przestarzały) próbować pozyskać czyjeś względy, flirtować, kokietować

bałaszowski adj
балашовский
związany z Bałaszowem, dotyczący Bałaszowa

bałaszychiński adj
балашихинский
związany z Bałaszychą, dotyczący Bałaszychy

bałałajka ˌbawaˈwajka n
балалайка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

bałkanizacja n
балканизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkarski adj
балкарский
związany z Bałkarami lub Bałkarią, dotyczący Bałkarów lub Bałkarii

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
балканский
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
балтийский балти́йский
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałtyjski adj
балтийский
(etnografia, etnograficzny) związany z Bałtami
(geografia, geograficzny) związany z Bałtyjskiem

bałwan ˈbawvãn n
идол истукан чурбан
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
снеговик снежная баба
figura człowieka ulepiona ze śniegu;
вал волна
(książkowy) spieniona fala morska
болван
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) głupek, tuman

bałwochwalca n
идолопоклонник
czciciel bożków

bałwochwalczy adj
идолопоклоннический
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa

bałwochwalczyni n
идолопоклонница
czcicielka bożków

bałwochwalstwo n
идолопоклонство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);

bańka ˈbãɲka n
баллон
szklany, kulisty przedmiot
банка
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej
банка бидон жестянка
blaszane naczynie na płyny
пузырь
(potocznie, potoczny) bańka mydlana

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
мыльный пузырь
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

baśniowy adj
сказочный
z baśni, dotyczący baśni

baśń baɕɲ̊ n
сказка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowiadanie o treści fantastycznej;

bażanci baˈʒãɲʨ̑i adj
фазаний фазановый
charakterystyczny dla bażanta; dotyczący, odnoszący się do bażanta

bażanciarnia ˌbaʒãɲˈʨ̑arʲɲa n
фазанья ферма
ogrodzony teren, na którym hoduje się bażanty;

bażant ˈbaʒãnt n
фазан
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

bażantarnia ˌbaʒãnˈtarʲɲa n
фазанья ферма
ogrodzony teren, na którym hoduje się bażanty;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
беатификация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

becherowka ˌbɛxɛˈrɔfka n
бехеровка
czeski likier ziołowy;

becik ˈbɛʨ̑ik n
конверт
podłużna pierzynka dla niemowląt, zginana w połowie;

beczka ˈbɛʧ̑ka n
бочка
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji powietrznej;

beczka Diogenesa ˈbɛʧ̑ka ˌdʲjɔɡɛ̃ˈnɛsa n
бочка Диогена
symbol ograniczenia potrzeb życiowych do niezbędnego minimum; pogarda dla wygód

bednarnia bɛdˈnarʲɲa n
бондарня
miejsce pracy bednarza, gdzie wytwarza się lub naprawia beczki ewentualnie inne naczynia z klepek

bednarski bɛdˈnarsʲci adj
бондарный
dotyczący bednarza lub bednarstwa

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
бондарство
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)

bednarz ˈbɛdnaʃ n
бондарь бочар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

beduiński adj
бедуинский
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
бифштекс
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
бегония
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

begoniowy adj
бегониевый
związany z begonią, dotyczący begonii

behawioryzm n
бихевиоризм
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejrucki bɛjˈruʦ̑ʲci adj
бейрутский
odnoszący się do Bejrutu (stolicy Libanu)

bejsbolista n
бейсболист
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, zawodowo lub rekreacyjnie

bejsbolowy adj
бейсболистский бейсбольный
związany z baseballem, dotyczący baseballu

bejsbolówka n
Бейсболка
(sport, sportowy) sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie

bekas ˈbɛkas n
бекас
(ornitologia, ornitologiczny) ptak zamieszkujący tereny podmokłe;

bekasi bɛˈkaɕi adj
бекасиный
charakterystyczny dla bekasa; dotyczący, odnoszący się do bekasa

bekasik bɛˈkaɕik n
гаршнеп
(ornitologia, ornitologiczny) Lymnocryptes minimus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
рыгать
odbijać się

bekerel n
беккерель Bq Бк
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI;

beknąć ˈbɛknɔ̃ɲʨ̑ v
ответить
(gwara, gwarowe) więzienna ponieść karę
(potocznie, potoczny) ponieść karę

bekon ˈbɛkɔ̃n n
бекон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzonka z bekonu (1.1)
(spożywczy) odpowiednio przygotowana półtusza z młodego tucznika (lub jej część)

bekonowy adj
беконный
związany z bekonem

beksa n
нытик
(potocznie, potoczny) ktoś skłonny do płaczu

bel bɛl n
бел
(fizyka, fizyczny) bezwymiarowa jednostka wyrażająca porównanie dwu wielkości równe logarytmowi dziesiętnemu ich stosunku, zwykle stosowana do określania głośności, mocy akustycznej źródła dźwięku, stopnia wzmocnienia sygnału itp.;

belebejski adj
белебеевский
związany z Belebejem, dotyczący Belebeju

beletrystyka ˌbɛlɛˈtrɨstɨka n
беллетристика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
бельгийский
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradzki bɛlˈɡraʦ̑ʲci adj
белградский
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
белизский
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców

belka ˈbɛlka n
балка
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie
długi, obrobiony pień drzewa
лычка
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) naszywka oznaczająca rangę w służbach mundurowych

beludżyjski adj
белуджский
związany z Beludżami, dotyczący Beludżów

belwederski adj
бельведерный
związany z belwederem, dotyczący belwederu

bemol ˈbɛ̃mɔl n
бемоль
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
бенедиктин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji

benedyktyński adj
бенедиктинский
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

beneficjent n
бенефициар
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci adj
бенгальский
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
бенгали
(językoznawstwo, językoznawczy) język bengalski (1.1)

beniński bɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
бенинский
odnoszący się do Beninu, państwa w Afryce

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
бензол
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzol ˈbɛ̃w̃zɔl n
бензол
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu;

benzolowy adj
бензоловый
(chemia, chemiczny) związany z benzolem, dotyczący benzolu

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
бензин бензи́н
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

benzynowy adj
бензиновый
dotyczący benzyny, napędzany benzyną

berbelucha ˌbɛrbɛˈluxa n
бормотуха
(regionalizm białostocki) tanie wino

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci adj
берберский
związany z Berberami, dotyczący Berberów i terenów przez nich zasiedlonych

berberyjski ˌbɛrbɛˈrɨjsʲci n
берберский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z podrodziny języków afroazjatyckich, używanych głównie w Maroku, Algierii, Libii i Nigrze;

berberys bɛrˈbɛrɨs n
барбарис
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych

berberysowy adj
барбарисный
przyrządzony z owoców berberysu
барбарисный барбарисовый
związany z berberysem, dotyczący berberysu

berdyczowski ˌbɛrdɨˈʧ̑ɔfsʲci adj
бердичевский
związany z Berdyczowem, dotyczący Berdyczowa

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
бердыш
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu;

berek n
салки
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób

bereka n
берека
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) jarząb brekinia

beret ˈbɛrɛt n
берет
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

bergamski adj
бергамский
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo

bergenia bɛrˈɡɛ̃ɲja n
бадан
(botanika, botaniczny) azjatycka roślina ozdobna;

berkel ˈbɛrkɛl n
берклий беркелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlinka bɛrˈlʲĩnka n
берлинка
mieszkanka Berlina

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
берлинец
mieszkaniec Berlina

berliński bɛrˈlʲĩj̃sʲci adj
берлинский
odnoszący się do miasta Berlin

bermudzki adj
бермудский
dotyczący Bermudów

bernenka bɛrˈnɛ̃nka n
бернка
mieszkanka Berna

berneńczyk bɛrˈnɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
бернец
mieszkaniec Berna

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
бернский
odnoszący się do miasta Berno

bernikla bɛrʲˈɲikla n
казарка
(ornitologia, ornitologiczny) zamieszkująca półkulę północną gęś o czarnym dziobie

bernikla białolica bɛrʲˈɲikla ˌbʲjawɔˈlʲiʦ̑a n
белощёкая казарка
(ornitologia, ornitologiczny) Branta leucopsis, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bernikla obrożna bɛrʲˈɲikla ɔbˈrɔʒna n
чёрная казарка
(ornitologia, ornitologiczny) Branta bernicla, gatunek gniazdujący w arktycznej tundrze;

bernikla rdzawoszyja bɛrʲˈɲikla ˌrʣ̑avɔˈʃɨja n
краснозобая казарка
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze;

bersalier n
берсальер
(wojskowość, wojskowy) żołnierz włoskiej lekkiej piechoty zmechanizowanej;

bersalierski adj
берсальерский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z bersalierem, bersalierami, dotyczący bersaliera

beryl ˈbɛrɨl n
бериллий бери́ллий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

beryllonit ˌbɛrɨlˈːɔ̃ɲit n
бериллонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał;

berło ˈbɛrwɔ n
скипетр жезл
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

besarabski adj
бессарабский
związany z Besarabią, dotyczący Besarabii

besemerowski adj
бессемеровский
związany z procesem uzyskiwania stali wynalezionym przez Henry'ego Bessemera

beskidzki adj
бескидский
dotyczący Beskidów, związany z Beskidami, pochodzący z Beskidów

bestia ˈbɛstʲja n
зверь
dzikie, drapieżne zwierzę
негодяй подлец
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia

bestseller bɛˈstsɛlɛr n
бестселлер
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny

beta ˈbɛta n
бета
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beton ˈbɛtɔ̃n n
бетон
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
бетоновоз
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej
бетономешалка бетоносмеситель
maszyna do wyrobu betonu

betoniarski adj
бетонщицкий
związany z osobą lub zawodem betoniarza

betoniarz n
бетонщик
robotnik wyrabiający beton i przedmioty z betonu lub zatrudniony przy betonowaniu czegoś

betonowanie n
бетонирование бетонировка
zalewanie lub pokrywanie czegoś betonem

betonować ˌbɛtɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
бетонировать
pokrywać coś betonem

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
бетонный
wykonany z betonu

bez bɛs n
бузина
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) lilak, ozdobna roślina krzewiasta z rodzaju Syringa, w szczególności jej kwiaty;
бузина бузина́
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
без
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem
…wchodzący do wielu związków frazeologicznych

bez krępacji ˌbɛs‿krɛ̃mˈpaʦ̑ʲji adv
без смущение
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) zachowując się swobodnie, czując się w pełni sobą

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈpraʦ̑ɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwaʧ̑ɨ proverb
не попотеешь, не заработаешь хочешь есть калачи, так не сиди на печи
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować

bez wątpienia adv
несомненно определённо
nie mając wątpliwości

bez- bɛs bɛz prefix
без- бес-
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś

beza ˈbɛza n
меренга безе
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
безалкогольный
niezawierający, pozbawiony alkoholu
taki, w którym nie sprzedaje się alkoholu

bezalternatywny adj
безальтернативный
jedyny możliwy, pozbawiony alternatywy

bezatomowy adj
безатомный безъядерный
nieposiadający broni jądrowej

bezawaryjność n
безаварийность
cecha tego, co bezawaryjne

bezbarwność n
бесцветность
cecha tego, co bezbarwne

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
бесцветный бесцве́тный
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
бесцветный тусклый
(przenośnie, przenośnia) niczym się nie wyróżniający

bezbiałkowy adj
безбелковый
niezawierający białka

bezbolesny adj
безболезненный безбольный
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
безболезненно
w sposób bezbolesny

bezbożnica ˌbɛzbɔʒʲˈɲiʦ̑a n
безбожница
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii

bezbożnictwo ˌbɛzbɔʒʲˈɲiʦ̑tfɔ n
безбожие
(przestarzałe, przestarzały) postawa negująca istnienie Boga

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
безбожник
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
безбожность
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
безбожный
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga

bezbrewny adj
безбровый
(rzadki, rzadko używany) pozbawiony brwi

bezbrody adj
безбородый
nie mający brody (jako zarostu)

bezbronność n
беззащитность
cecha tego, co bezbronne; cecha tych, którzy są bezbronni

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
беззащитный
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się

bezbrzeżny adj
безбрежный
niemający brzegów, krańców, nieograniczony

bezbłędnie adv
безошибочно
w sposób bezbłędny, bez pomyłki

bezbłędność bɛzˈbwɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
безошибочность
brak błędów, cecha tego, co jest pozbawione błędów

bezbłędny adj
безошибочный
wolny od błędu

bezcelowość n
бесцельность
cecha tego, co bezcelowe

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
бесцельный
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
бесценный
mający ogromną wartość

bezceremonialnie adv
бесцеремонно
w sposób bezceremonialny

bezceremonialny adj
бесцеремонный
nie robiący ceremonii, nie zwracający uwagi na ogólnie przyjęte zwyczaje lub formy towarzyskie

bezcharakterny adj
бесхарактерный
(rzadki, rzadko używany) bez charakteru, o słabym charakterze

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
безоблачный
charakteryzujący się brakiem chmur

bezcielesny adj
бесплотный бестелесный
niemający ciała, nieistniejący fizycznie

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
бессовестный наглый нахальный
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością

bezczynnie adv
бездеятельно
w sposób bezczynny

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
бездейственность бездействие бездеятельность пассивность
brak aktywności

bezczynny bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
бездейственный бездеятельный пассивный
(książkowy) nic nierobiący

bezcłowy adj
беспошлинный
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej

bezdenny adj
бездонный
taki, który wydaje się nie mieć dna

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
бездождный
charakteryzujący się brakiem deszczu

bezdewizowy adj
безвалютный
bez wymogu wypłacania dewiz, bez obrotu dewizami

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
бездомность бездо́мность
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
бездомный бомж
taki, który nie ma domu

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ n
БОМЖ бездомный бомж бродяга
osoba bezdomna (1.1), nie mająca domu, bez stałego miejsca zamieszkania

bezdroże n
бездорожье
teren pozbawiony dróg

bezduszność n
бездушие бесчувственность
cecha tego, co bezduszne

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
бездушный
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek

bezdymny adj
бездымный
niewydzielający dymu

bezdzietność bɛʑˈʥ̑ɛtnɔɕʨ̑ n
бездетность
nieposiadanie potomstwa;

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
бездетный
niemający dzieci, potomstwa

bezdźwięczny adj
беззвучный
nie dający się usłyszeć
беззвучный бесшумный
nie wydający dźwięku (głosu)
глухой
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka, przy wymawianiu której nie drżą więzadła głosowe

bezeceństwo n
бесстыдство
cecha tego, co bezecne
coś odrażającego i haniebnego

bezgotówkowy adj
безналичный безденежный
(bankowość, bankowy) (księgowość) odbywający się bez udziału gotówki

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
необъятный безграничный беспредельный
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzeszność n
безгрешность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezgrzeszne; cecha tych, którzy są bezgrzeszni

bezgrzeszny adj
безгрешный
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezguście bɛzˈguɕʨɛ n
безвкусие
(odprzymiotnikowy) brak smaku, brak gustu

bezgwiezdny adj
беззвёздный
nie mający gwiazd

bezgłowy bɛzˈɡwɔvɨ adj
безголовый
(książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu

bezgłośny adj
беззвучный
bardzo cichy lub wręcz niesłyszalny

bezhołowie ˌbɛsxɔˈwɔvʲjɛ n
беспредел произвол
(potocznie, potoczny) brak organizacji, dyscypliny, porządku, spowodowane brakiem kierownictwa (głowy) lub bezmyślnością

bezideowy ˌbɛzʲidɛˈɔvɨ adj
безыдейный
(książkowy) niemający ugruntowanych przekonań, nie wyznający żadnej ideologii

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
безымянный анонимный
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresownie adv
бескорыстно
w sposób bezinteresowny

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
бескорыстный
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezjęzyczny adj
безъязыкий
(rzadki, rzadko używany) taki, który nie ma języka

bezkarnie adv
безнаказанно
w sposób unikający przykrych konsekwencji, bez kary

bezkarność n
безнаказанность
pozostawanie bez ukarania
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkarny adj
безнаказанный
taki, który uchodzi bez kary

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
без кофеин
niezawierający kofeiny

bezkompromisowo adv
бескомпромиссно
w sposób bezkompromisowy

bezkompromisowość n
бескомпромиссность
cecha tego, co bezkompromisowe

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
бескомпромиссный
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów

bezkonfliktowo adv
бесконфликтно
w sposób bezkonfliktowy

bezkonfliktowość n
бесконфликтность
brak konfliktów, niewszczynanie konfliktów

bezkonfliktowy adj
бесконфликтный
nie wywołujący konfliktów, stroniący od agresji, przyjazny

bezkresny bɛsˈkrɛsnɨ adj
бескрайний
taki, który nie ma kresu (końca)
бескрайний беспредельный необозримый
bardzo rozległy; wydający się pozbawionym granic

bezkrwawy adj
бескровный
taki, który obywa się bez rozlewu krwi

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
некритически некритично
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
некритичный
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu

bezkręgowy adj
беспозвоночный
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezksiężycowy adj
безлунный
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
бесформенный
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie

bezkwiatowy adj
бесцветковый
(botanika, botaniczny) nie mający kwiatów (części roślinnych)

bezleśny adj
безлесный
charakteryzujący się brakiem lasów, niezalesiony

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
беспощадный безжалостный
okrutny; taki, który nie ma litości

bezlitośnie ˌbɛzlʲiˈtɔɕɲɛ adv
безжалостно беспощадно немилосердно
w sposób bezlitosny

bezludny bɛzˈludnɨ adj
безлюдный необитаемый
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym

bezmierny adj
безмерный
ogromny tak, że aż niemożliwy do zmierzenia

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
безмясной
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

bezmyślność bɛzˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
безрассудство легкомыслие необдуманность сумасбродство
cecha tego, kto jest bezmyślny

bezmyślny adj
бездумный бессмысленный
taki, który nad niczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze

bezmózgi bɛzˈmuzʲɟi adj
безмозглый
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu
niemający mózgu

beznadziejnie ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jɲɛ adv
безнадёжно
w sposób niedający nadziei na poprawę ani sukces

beznadziejność ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɔɕʨ̑ n
безнадёжность
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
безнадёжный
pozbawiony wszelkiej nadziei

beznamiętny ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
бесстрастный
pozbawiony emocji, emocjonalnego zaangażowania; obojętny, chłodny

beznogi bɛzˈnɔɟi adj
безногий
niemający nóg
безногий одноногий
niemający jednej nogi

beznosy bɛzˈnɔsɨ adj
безносый
niemający nosa

bezodpadowy adj
безотходный
nie wytwarzający odpadów, nie powodujący powstawania odpadów

bezodpływowy adj
бессточный
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka

bezogonowy ˌbɛzɔɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
бесхвостый
(książkowy) (biologia, biologiczny) niemający ogona, czyli końcowej części tułowia

bezoki adj
безглазый
niemający oczu

bezokienny adj
безоконный
nie mający wcale okien

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
инфинитив
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezokolicznikowy adj
инфинитивный
(gramatyka) związany z bezokolicznikem, dotyczący bezokolicznika

bezoperacyjny adj
безоперационный
(medycyna, medyczny) taki, w którym nie wykonuje się operacji

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
безличный
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezowocność n
безуспешность бесплодность
cecha tego, co bezowocne

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔʦ̑nɨ adj
безрезультатный тщетный
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów

bezpalcy adj
беспалый
taki, który nie ma palców

bezpartyjny adj
беспартийный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych

bezpaszportowy adj
беспаспортный
taki, który nie posiada paszportu

bezpański adj
бесхозный бесхозяйный
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpaństwowiec n
апатрид
osoba nieposiadająca obywatelstwa żadnego z państw

bezpaństwowość n
безгражданство
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezpaństwowe; cecha tych, którzy są bezpaństwowi

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
безопасность
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznie bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
безопасно
w sposób bezpieczny

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
предохранитель пробка
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
безопасный
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi
taki, który nie stwarza zagrożenia

bezpodstawnie ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ adv
безосновательно необоснованно
w sposób bezpodstawny

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
беспочвенный безосновательный необоснованный
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezpowrotnie adv
бесповоротно
nieodwołalnie, nieodwracalnie

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
непосредственный
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost
прямой
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
непосредственно
w sposób bezpośredni

bezprawnie adv
беззаконно
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprawność n
беззаконность бесправность
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przedmiotowa cecha czynu sprawcy, ujmowana jako sprzeczność z obowiązującymi zasadami porządku prawnego
cecha tego, co bezprawne

bezprawny adj
беззаконный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezprecedensowy adj
беспрецедентный
(książkowy) bez precedensu

bezprzewodowy adj
беспроводной
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezprzyczynowy adj
беспричинный
nie mający przyczyny

bezprzykładność n
беспримерность
cecha tego, co bezprzykładne

bezprzykładny adj
беспримерный
(książkowy) niedający się z niczym porównać

bezpłatnie bɛsˈpwatʲɲɛ adv
бесплатно
w sposób bezpłatny, bez opłat(y)

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
бесплатный
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłciowy adj
бесполый
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci

bezpłodny adj
бесплодный
(biologia, biologiczny) taki, który nie może rozmnażać się

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
беспомощность
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji;

bezradny bɛzˈradnɨ adj
беспомощный
niemogący lub nieumiejący sobie poradzić w życiu lub w trudnej sytuacji

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
безработица
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
безработный
bez pracy, bez zajęcia

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ n
безработный
osoba bez pracy

bezrogi adj
безрогий
(zoologia, zoologiczny) nie mający rogów

bezrolny adj
безземельный
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego

bezrybie n
безрыбье
miejsce, gdzie nie ma ryb

bezrybny adj
безрыбный
taki, w którym nie ma ryb

bezrękawowy adj
безрукавочный
niemający rękawów

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
безрукий
niemający rąk
безрукий однорукий
niemający jednej ręki

bezsennie adv
бессонно
w sposób bezsenny, bez zaśnięcia

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
бессонница
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsensownie ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvʲɲɛ adv
бессмысленно
w sposób pozbawiony sensu

bezsensowność n
бессмысленность
brak sensu czegoś

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
бессмысленный
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia

bezsilnie adv
бессильно
w sposób bezsilny

bezsilnikowy adj
безмоторный
niemający silnika

bezsilność n
бессилие
cecha tego, co bezsilne; cecha osoby bezsilnej

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
бессильный
bez sił, niezdolny do walki
бессильный немощный
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

bezskrzydły bɛsˈːkʃɨdwɨ adj
бескрылый
taki, który nie ma skrzydeł

bezskutecznie adv
безуспешно
bez osiągnięcia oczekiwanego skutku

bezskuteczność n
безрезультатность безуспешность
cecha tego, co bezskuteczne

bezskuteczny adj
безуспешный безрезультатный бесплодный
nieprzynoszący żadnego z oczekiwanych skutków

bezsolny adj
бессолевой
nie zawierający soli, pozbawiony soli

bezsporny adj
бесспорный очевидный
taki, który nie budzi wątpliwości

bezstronnie adv
беспристрастно нелицеприятно
w sposób bezstronny, obiektywnie

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
беспристрастный нелицеприятный
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

bezszelestny adj
бесшумный
nie powodujący szeleszczenia, szelestów

bezszwowy adj
бесшовный
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów

bezszynowy adj
безрельсовый
niewykorzystujący szyn do poruszania się

beztalentny adj
бесталанный
(rzadki, rzadko używany) pozbawiony talentu

bezterminowy adj
бессрочный
niemający wyznaczonej daty zakończenia

beztroska bɛsˈtrɔska n
беззаботность беспечность
brak trosk, zmartwień
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
безмятежный
świadczący o braku problemów, zmartwień
беспечный
nie mający trosk, zmartwień

beztrosko adv
беззаботно беспечально беспечно
w sposób beztroski

bezuchy bɛzˈuxɨ adj
безухий
niemający ucha lub uszu - narządu słuchu

bezustanny adj
безустанный беспрерывный беспрестанный
taki, który trwa ciągle, bez przerwy

bezużyteczność n
бесполезность
cecha tego, co bezużyteczne

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
бесполезный
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
безусловный
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny

bezwietrznie adv
безветренно
bez wiatru

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
безветренный
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwizowy adj
безвизовый
niewymagający uzyskania wizy

bezwodnik n
ангидрид
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
уксусный ангидрид
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu;

bezwodny adj
безводный
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej
pozbawiony wody, wilgoci

bezwolnie adv
безвольно
w sposób bezwolny

bezwolność n
безвольность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezwolne; cecha tych, którzy są bezwolni

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
без запаха
niemający zapachu

bezwstyd n
бесстыдство
nieskromność w postępowaniu

bezwstydnie adv
бесстыдно
w sposób bezwstydny

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
бесстыдный
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów
taki, który świadczy o braku skromności

bezwzględnie adv
абсолютно
w sposób całkowity, zupełnie
жестоко
w sposób surowy, okrutny

bezwzględność n
безжалостность беспощадность
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: bezwzględny

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
абсолютный
niezależny od okoliczności, nieuwarunkowany
жестокий
okrutny, pozbawiony współczucia

bezwąsy adj
безусый
taki, który nie ma wąsów

bezwłosy bɛzˈvwɔsɨ adj
безволосый
niemający włosów, będący bez włosów

bezzałogowy adj
беспилотный
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi

bezzwłocznie bɛzˈːvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
безотлагательно
w sposób bezzwłoczny, natychmiast

bezzwłoczny adj
безотлагательный неотложный
mający nastąpić natychmiast, bez zwłoki

bezzębność bɛzˈːɛ̃mbnɔɕʨ̑ n
беззубость
brak zębów

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
беззубый
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów
(przenośnie, przenośnia) słaby, bezradny i niegroźny

bezładnie adv
беспорядочно
bez ładu; w bałaganie; bez organizacji

bezśladowy adj
бесследный
niezostawiający śladów

bezśnieżny bɛɕˈːɲɛʒnɨ adj
бесснежный
charakteryzujący się brakiem śniegu

bezżenny adj
безбрачный
zwykle o mężczyźnie: nie mający żony, będący kawalerem; nie będący mężem, małżonkiem

bełkot ˈbɛwkɔt n
бормотание
niewyraźna mowa, bełkotanie
чепуха
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie

beżowo bɛˈʒɔvɔ adv
бежевый цвет
(odprzymiotnikowy) → beżowy

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
бежевый
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
биатлон
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biatlonowy adj
биатлонный
(sport, sportowy) związany z biatlonem (biathlonem)

biała flaga ˈbʲjawa ˈflaɡa n
белый флаг
międzynarodowy znak poddania się lub propozycji rokowań;

biała gorączka ˈbʲjawa ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
белая горячка
(potocznie, potoczny) majaczenie alkoholowe;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
белый чай
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

biała śmierć ˈbʲjawa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ idiom
белая смерть
(eufemistycznie) cukier
(eufemistycznie) kokaina
(eufemistycznie) sól

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
лейкоз белокровие лейкемия
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białaczkowy adj
белокровный
(medycyna, medyczny) związany z białaczką

białawy bʲjaˈwavɨ adj
беловатый белёсый
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białe noce n
белые ночи
w obszarze za kręgiem polarnym okres, kiedy nocą nie zapadają ciemności

białe złoto n
белое золото
(jubilerstwo, jubilerski) stop złota z niklem, srebrem lub platyną;

białko ˈbʲjawkɔ n
белок
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki

białkowy adj
белочный
(biochemia, biochemiczny) dotyczący białka

biało ˈbʲjawɔ adv
бело
z użyciem białej barwy, z obecnością białości

biało-niebieski adj
бело-голубой
taki, który ma dwa kolory: biały i niebieski

biało-różowy adj
бело-розовый
jednocześnie biały i różowy

białobrewy adj
белобровый
mający białe brwi

białobrody adj
белобородый
o białej brodzie

białocerkiewski adj
белоцерковский
związany z Białą Cerkwią, dotyczący Białej Cerkwi

białoczelny adj
белолобый
o białym czole

białogrzbiety adj
белоспинный
taki, który ma biały grzbiet

białogrzywy adj
белогривый
(zoologia, zoologiczny) mający białą grzywę, z białą grzywą

białogwardyjski adj
белогвардейский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z białą gwardią (stronnictwem białych podczas rosyjskiej wojny domowej)

białogwardzista n
белогвардеец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz białej gwardii

białogłowy ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ adj
белоголовый
mający siwe lub bardzo jasne włosy
taki, który ma białą głowę

białokarpacki adj
белокарпатский
dotyczący Białych Karpat, związany z Białymi Karpatami, pochodzący z Białych Karpat

białolicy adj
белолицый
o białym licu

białomorski ˌbʲjawɔ̃ˈmɔrsʲci adj
беломорский
związany z Morzem Białym lub położony nad nim

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
белорусский
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
белорусский
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białoruskojęzyczny ˌbʲjawɔˈruskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
белорусскоязычный
spisany, stworzony w języku białoruskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem białoruskim
taki, który posługuje się językiem białoruskim

białorusycyzm ˌbʲjawɔruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
белорусизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka białoruskiego

białorutenizm ˌbʲjawɔruˈtɛ̃ɲism̥ n
белорусизм
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) białorusycyzm

białoskrzydły ˌbʲjawɔˈskʃɨdwɨ adj
белокрылый
taki, który ma białe skrzydła

białostocki ˌbʲjawɔˈstɔʦ̑ʲci adj
белостокский
dotyczący Białegostoku, związany z Białymstokiem

białostoczanin ˌbʲjawɔstɔˈʧ̑ãɲĩn n
белостокец
mieszkaniec Białegostoku
osoba pochodząca z Białegostoku, urodzona w Białymstoku

białoszyi ˌbʲjawɔˈʃɨji adj
белошейный
mający białą szyję

białowieski ˌbʲjawɔˈvʲjɛsʲci adj
беловежский
odnoszący się do Białowieży, związany z Białowieżą

białozór bʲjaˈwɔzur n
кречет
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej;

białość n
белизна
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
белый
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
белый
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biały jak ściana ˈbʲjawɨ ˈjäc ˈɕʨ̑ãna adj
белый как стена
(zobacz) blady jak ściana

biały jak śnieg ˈbʲjawɨ ˈjäc ˈɕɲɛk adj
белый как снег
bardzo jasny, blady, biały

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
уникум
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy
белая ворона
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach

biblia ˈbʲiblʲja n
библия
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
библейский
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
библиофил книголюб
miłośnik książek

bibliofilski adj
библиофильский
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
библиография
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;

bibliograficzny adj
библиографический
związany z bibliografią

bibliologia ˌbʲiblʲjɔˈlɔɟja n
библиология книговедение
nauka o książce

bibliologiczny adj
библиологический
związany z bibliologią, dotyczący bibliologii

biblioteczka ˌbʲiblʲjɔˈtɛʧ̑ka n
библиотечка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: biblioteka
книжный шкаф книжный шкафчик
przeszklony regał na książki

biblioteczny adj
библиотечный
związany z biblioteką

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
библиотека
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;

bibliotekarka ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka n
библиотекарь библиотекарша
kobieta, która pracuje w bibliotece

bibliotekarski adj
библиотекарский
związany z osobą lub zawodem bibliotekarza

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
библиотекарь
pracownik biblioteki;

biblista bʲiˈblʲista n
библеист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca Biblii, badacz zajmujący się Biblią

biblistyka n
библеистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
промокашка промока́тельная бума́га
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
самиздат
(potocznie, potoczny) wydawnictwo konspiracyjne;

biceps n
бицепс
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicie ˈbʲiʨ̑ɛ n
биение битьё
(rzeczownik odczasownikowy) od bić

bicie w przelocie n
взятие на проходе
(szachy, pojęcie szachowe) specjalne posunięcie, w którym pion stojący obok bije innego piona bezpośrednio po wykonaniu ruchu o dwa pola z pozycji wyjściowej

bicz bʲiʧ̑ n
бич
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

biczować v
бичевать
uderzać kogoś za pomocą bicza

bidet ˈbʲidɛt n
биде
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

bidonowy adj
бидонный
dotyczący bidonu, związany z bidonem

biec bʲjɛʦ̑ v
бежать
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
бедность нищета
stan braku środków do życia

bieda z dziećmi, bieda i bez dzieci ˈbʲjɛda ˈzʲ‿ʥ̑ɛ̇ʨ̑mʲi ˈbʲjɛda ˌi‿bɛzʲ‿ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i proverb
дом с детьми — базар, без детей — могила
z wychowaniem i utrzymaniem dzieci są kłopoty, ale brak dziecka to również kłopot i nieszczęście

biedactwo n
бедняга
ze współczuciem: jednostka biedna lub nieszczęśliwa

biedak ˈbʲjɛdak n
бедняга
ze współczuciem o kimś
бедняк
osoba, której brakuje środków do życia

biedermeierowski adj
бидермейерский
związany z biedermeierem (stylem meblarskim lub meblem w takim stylu)

biedniak n
бедняк
(przestarzałe, przestarzały); (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezrolny lub małorolny chłop;

biednie ˈbʲjɛdʲɲɛ adv
бедно
w sposób biedny, skromnie, ubogo

biednieć ˈbʲjɛdʲɲɛ̇ʨ̑ v
беднеть
stawać się biedniejszym

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
бедный
taki, któremu brakuje środków do życia
ze współczuciem o kimś; poszkodowany

biedny jak mysz kościelna ˈbʲjɛdnɨ ˈjak ˈmɨʃ kɔɕˈʨ̑ɛlna adj
беден как церковная мышь
bardzo biedny

biedota n
беднота
ogół ludzi biednych, bez środków do życia
бедняк
(potocznie, potoczny) osoba bez środków do życia, (także, też) człowiek, który budzi współczucie

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
божья коровка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
бег
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety
postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
барьерный бег бег с барьерами
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
бегун
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
жужелица
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny biegaczowatych (Carabidae);

biegaczka bʲjɛˈɡaʧ̑ka n
бегунья
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca biegi

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
бег
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa
бегание
(rzeczownik odczasownikowy) od biegać

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
бегать
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegiem adv
бегом
biegnąc

biegowy adj
беговой
(sport, sportowy) związany z biegiem, bieganiem

biegun ˈbʲjɛɡũn n
полюс
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
понос диарея
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegus ˈbʲjɛɡus n
песочник
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Calidris

biegus rdzawy ˈbʲjɛɡus ˈrʣ̑avɨ n
исландский песочник
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris canutus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
чернозобик
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

biegłość ˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
навык
doświadczenie w robieniu czegoś; nabyta wiedza umożliwiająca posiadanie praktycznej zdolności

bielaczek bʲjɛˈlaʧ̑ɛk n
луток
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus albellus, tracz bielaczek, gatunek z rodziny kaczkowatych;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
орлан-белохвост
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
бельё
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka
(krawiectwo) wyroby z tkaniny, używane w domu

bielić v
белить
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie
отбеливать
zwiększać natężenie koloru białego przy użyciu jakiegoś czynnika chemicznego lub fizycznego

bieliźniany adj
бельевой
związany z bielizną, dotyczący bielizny

bieliźniarski adj
белошвейный
związany z bieliźniarstwem, dotyczący bieliźniarstwa

bielmo ˈbʲjɛlmɔ n
бельмо
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zmętnienie rogówki gałki ocznej;

bierieznikowski adj
березниковский
związany z Bierieznikami, dotyczący Bierieznik

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
винительный падеж
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

bierność ˈbʲjɛrnɔɕʨ̑ n
пассивность бездеятельность
brak inicjatywy

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
пассивный
niewykazujący inicjatywy

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
миропомазание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

bies bʲjɛs n
бес
zły duch, szatan, czart;

biesiada bʲjɛ̇ˈɕada n
банкет
wystawne przyjęcie, któremu często towarzyszą śpiewy lub tańce
беседа
(staropolski) rozmowa

bieszczadzki bʲjɛʃˈʧ̑aʦ̑ʲci adj
бещадский
związany z Bieszczadami, dotyczący Bieszczad, pochodzący z Bieszczad

biesłański adj
бесланский
związany z Biesłanem, dotyczący Biesłanu

biełgorodzki adj
белгородский
związany z Biełgorodem, dotyczący Biełgorodu

bieługa bʲjɛˈwuɡa n
белуга
(ichtiologia, ichtiologiczny) Huso huso, duża ryba drapieżna;

bieżanicki adj
бежаницкий
związany z Bieżanicami, dotyczący Bieżanic

bieżnik ˈbʲjɛʒʲɲik n
протектор
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność;

bieżący bʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ adj
текущий
taki, który właśnie, obecnie trwa

bifobia n
бифобия
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

biforium n
бифорий
(architektura, architektoniczny) podwójne arkadowe okno, podzielone kolumienką, charakterystyczne dla architektury romańskiej;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
бигамия двоежёнство
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigos ˈbʲiɡɔs n
бигос
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonej kapusty kiszonej z rozmaitymi dodatkami; ; (zobacz) też bigos w Encyklopedii staropolskiej

biharski adj
бихарский
związany z Biharem (regionem Indii)

bijać v
бивать
bić co pewien czas

bijekcja n
биекция
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikini bʲiˈcĩɲi n
бикини
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bikorn ˈbʲikɔrn n
двууголка
dwurożny kapelusz;

biksbit ˈbʲiɡzbʲit n
красный изумруд
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

bilans n
баланс
(księgowość) sprawozdanie finansowe

bilans tlenowy n
кислородный баланс
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór;

bilard ˈbʲilart n
бильярд
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;

bilardowy ˌbʲilarˈdɔvɨ adj
бильярдный
związany z bilardem, służący do gry w bilard

bilbil n
бюльбюль
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae);

bilecik n
билетик
(zdrobniale) od bilet; mały bilet

bilet ˈbʲilɛt n
билет
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bileter bʲiˈlɛtɛr n
билетёр
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu

bileterka ˌbʲilɛˈtɛrka n
билетёрша
pracowniczka teatru, kina itp. kontrolująca bilety przy wejściu

bileterski adj
билетёрский
związany z osobą lub stanowiskiem biletera

biletowy adj
билетный
dotyczący biletów

bilingwizm n
билингвизм
dwujęzyczność

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
триллион
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012;

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
билирубин
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

billboard n
биллборд
duża przydrożna tablica reklamowa

bilokacja n
билокация
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bima n
бима
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora;

bimber ˈbʲĩmbɛr n
самогон
(spożywczy) mocny alkohol domowej roboty, zazwyczaj wytwarzany nielegalnie;

bimbrownictwo ˌbʲĩmbrɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
самогоноварение
(potocznie, potoczny) produkcja bimbru

bimbrowniczy ˌbʲĩmbrɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
самогонный
(potocznie, potoczny) związany z bimbrownictwem lub bimbrownikiem

bimbrownik bʲĩmˈbrɔvʲɲik n
самогоноварильщик самогонщик
osoba produkująca bimber lub handlująca nim

binokle n
пенсне
rodzaj dawnych okularów zakładanych tylko na nos;

biocenoza n
биоценоз
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
биохимия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biochemiczny adj
биохимический
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii

biodegradacja n
биодеградация
(biochemia, biochemiczny) proces rozpadu substancji na proste związki organiczne pod wpływem czynników naturalnych – bakterii, grzybów, pierwotniaków i żerowania organizmów wyższych;

biodrowy bʲjɔˈdrɔvɨ adj
бедренный
związany z biodrem, dotyczący biodra

biogeograficzny adj
биогеографический
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z biogeografią, dotyczący biogeografii

biograf ˈbʲjɔɡraf n
биограф
autor biografii;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
биография жизнеописание
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
биографический биографи́ческий
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
биолог
specjalista w zakresie biologii
kobieta biolog (1.1)

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
биология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot szkolny obejmujący wiedzę o przyrodzie

biologicznie adv
биологически
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
биологический
związany z biologią, dotyczący biologii
o rodzicu: taki, który spłodził dziecko

biom n
биом
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
биомедицинский биомедици́нский
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
бионический
związany z bioniką

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
биопсия
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

biopsyjny adj
биопсический
(medycyna, medyczny) dotyczący biopsji, związany z biopsją

biosfera n
биосфера
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biosferyczny adj
биосферный
(biologia, biologiczny) związany z biosferą, dotyczący biosfery

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
биотехнология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej;

birginiak bʲirʲˈɟĩɲak n
сибирская гага
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej;

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
бирманский
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
бирманский
język urzędowy Mjanmy (Birmy);

birminghamski adj
бирмингемский
(geografia, geograficzny) związany z Birminghamem, dotyczący Birminghamu

birobidżanin n
биробиджанец
mieszkaniec Birobidżanu; osoba z tego miasta

birobidżanka n
биробиджанка
mieszkanka Birobidżanu; kobieta z tego miasta

birobidżański adj
биробиджанский
dotyczący Birobidżanu, związany z Birobidżanem

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
бисексуализм
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;
(biologia, biologiczny) występowanie u danego osobnika gruczołów płciowych zarówno męskich, jak i żeńskich

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
бисексуальный бисексуа́льный
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci

biskup ˈbʲiskup n
епископ епи́скоп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
епископский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

bissauski bʲisˈːawsʲci adj
бисауский
odnoszący się do miasta Bissau

bistro ˈbʲistrɔ n
бистро
(książkowy) (gastronomia) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi;

biszkecki bʲiˈʃkɛʦ̑ʲci adj
бишкекский
odnoszący się do miasta Biszkek, związany z miastem Biszkek

biszkekanka n
бишкекчанка
mieszkanka Biszkeku; kobieta z tego miasta

biszkekańczyk n
бишкекчанин
mieszkaniec Biszkeku; osoba z tego miasta

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
бисквит
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;

biszkoptowy ˌbʲiʃkɔpˈtɔvɨ adj
бисквитный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący biszkoptu, związany z biszkoptem

bit bʲit n
бит
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1
(technologia, technika, techniczny) wymienna końcówka w elektrycznych narzędziach do wkręcania;

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
взбитые сливки
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem;

bitcoin n
биткоин
(finanse, finansowy) jedna z kryptowalut, wprowadzona do użytku w 2009 roku;

bitwa ˈbʲitfa n
битва бой сражение
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuletyn n
бюллетень
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biuralista n
конторщик
pracownik biura

biuralistka n
конторщица
pracownica biura

biuret n
биурет
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika;

biurko ˈbʲjurkɔ n
письменный стол
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
офис бюро
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
турагентство турбюро туристическое агенство
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biuro rzeczy znalezionych n
бюро находок
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
бюрократизм бюрократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system zarządzania, w którym decydującą rolę odgrywa administracyjny aparat urzędniczy;
бюрократия бюрократизм
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
бюрократ
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurokratyczny adj
бюрократический
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji

biurowy bʲjuˈrɔvɨ adj
конторский
związany z biurem, dotyczący biura

biurwa ˈbʲjurva n
блядь на служба
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) pracownica biura niewywiązująca się ze swoich obowiązków, niekompetentna, pogardliwie traktująca petentów

biust bʲjust n
бюст
popiersie
piersi kobiety

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
бюстгальтер лифчик
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

biwa ˈbʲiwa n
бива
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunna japońska lutnia

biwak ˈbʲivak n
бивак
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych

biwakować v
стоять биваком
uczestniczyć w biwaku

biwakowy adj
бивачный
związany z biwakiem, dotyczący biwaku

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
византийский
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Bizancjum, związany z Bizancjum

bizmut ˈbʲizmut n
висмут ви́смут
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

bizmutowy adj
висмутовый
dotyczący bizmutu

biznes ˈbʲiznɛs n
бизнес
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
бизнесмен
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) osoba oficjalnie prowadząca działalność gospodarczą

biznesmeński adj
бизнесменский
związany z biznesmenem, dotyczący biznesmena

biznesowy adj
коммерческий
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
бизон
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

bić bʲiʨ̑ v
бить
uderzać kogoś, zadawać komuś ból
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls
бить тикать
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy
колоть
zabijać zwierzęta
крыть бить
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp.

bić brawo ˈbʲiʥ̑ ˈbravɔ v
аплодировать
klaskać

bić się w piersi ˈbʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿pʲjɛrʲɕi v
бить себя в грудь
bardzo czegoś żałować, przyznawać się do popełnionej winy

bić w dzwony na trwogę ˈbʲiʥ̑ ˈv‿ʣ̑vɔ̃nɨ na‿ˈtr̥fɔɡɛ v
бить тревогу
ostrzegać przed niebezpieczeństwem, uprzedzać o groźnej sytuacji wymagającej działania, wzywać do czujności

blacha ˈblaxa n
бляха
(slangowo) odznaka policyjna
жесть
cienki, płaski kawałek metalu;
медь
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (slangowo) instrumenty dęte blaszane
плита
metalowa płyta przykrywająca piec kuchenny
противень
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) metalowe naczynie używane do pieczenia

blackout n
блэкаут
(elektryczność) długotrwały zanik napięcia w sieci energetycznej;

blado adv
бледно
z obecnością bladości lub innych cech typowych dla bladych przedmiotów

bladolicy adj
белолицый бледнолицый
(książkowy) taki, który ma bladą twarz (lico)

bladość n
бледность
cecha tego, co blade; cecha tych, którzy są bladzi

bladożółty adj
бледно-жёлтый палевый
żółty o bladym odcieniu

blady ˈbladɨ adj
бледный
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację
o mało intensywnej barwie
(przenośnie, przenośnia) banalny, niewyróżniający się, nudny
mało wyrazisty

blady jak chusta ˈbladɨ ˈjak ˈxusta adj
бледный как платок
bardzo blady

blady jak kreda ˈbladɨ ˈjak ˈːrɛda adj
бледный как мел
bardzo blady

blady jak papier ˈbladɨ ˈjak ˈpapʲjɛr adj
бледный как бумага
bardzo blady

blady jak płótno ˈbladɨ ˈjak ˈpwutnɔ adj
бледный как полотно
bardzo blady

blady jak trup ˈbladɨ ˈjak ˈtrup adj
бледный как мертвец бледный как покойник
bardzo blady; śmiertelnie, trupio blady

blady jak ściana ˈbladɨ ˈjäc ˈɕʨ̑ãna adj
белый как стена бледный как стена
bardzo blady

blady jak śmierć ˈbladɨ ˈjäc ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ adj
бледный как смерть
bardzo blady; śmiertelnie, trupio blady

blaknąć ˈblaknɔ̃ɲʨ̑ v
блёкнуть
o kolorze: tracić wyrazistość

blamaż ˈblãmaʃ n
компрометация
(książkowy) kompromitacja, ośmieszenie się

blaneta n
бланета
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczne ogromne ciało niebieskie poruszające się wokół supermasywnej czarnej dziury

blankiet ˈblãŋʲcɛt n
бланк
papier, druk, który należy wypełnić

blankistowski adj
бланкистский
związany z blankizmem, dotyczący blankizmu lub blankistów

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
кощунство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

blask blask n
блеск
jaskrawe światło

blaszany blaˈʃãnɨ adj
жестяной
taki, który został wykonany z blachy

blaszka ˈblaʃka n
бляшка
(zdrobniale) od: blacha
niewielki kawałek blachy
пластинка
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu;
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę
противень
mała lub płaska forma do pieczenia

blat blat n
столешница
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół

blednąć v
бледнеть
stawać się bladym

bledziutki blɛˈʥ̑utʲci adj
бледненький
(zdrobniale) od: blady

blefować v
блефовать
(przenośnie, przenośnia) umyślnie wprowadzać w błąd
(termin karciany) udawać, że się ma lepsze karty niż w rzeczywistości

blin n
блин
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) podobne do naleśnika, typowe dla kuchni rosyjskiej, białoruskiej i ukraińskiej danie, smażone z ciasta z dodatkiem mąki gryczanej oraz drożdży;

blinczyk n
бинчик
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj naleśnika przygotowanego tradycyjnie z fermentowanej mąki pszennej, podawanego z dodatkami na słodko lub wytrawnie, specjalność kuchni kresowej i rosyjskiej

blindaż n
блиндаж
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem

bliski ˈblʲisʲci adj
близкий
taki, który jest w niewielkiej odległości
bezpośrednio spokrewniony
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić
близкий сродни
zbliżony do czegoś, podobny

bliski ˈblʲisʲci n
близкий
krewny, przyjaciel

blisko ˈblʲiskɔ adv
близко
w niewielkiej odległości

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
ближневосточный
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
близость
bliskie następstwo jakiegoś wydarzenia
dobre stosunki międzyludzkie
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami

blizna ˈblʲizna n
шрам рубец
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
близнец
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

bliższa koszula ciału ˈblʲiʃːa kɔˈʃula ˈʨ̑awu proverb
своя рубашка ближе к телу
człowieka najbardziej obchodzi to, z czym się na co dzień styka, co go bezpośrednio dotyczy

bliższa koszula ciału niż kaftan ˈblʲiʃːa kɔˈʃula ˈʨ̑awu ˈɲiʃ ˈkaftãn proverb
своя рубашка ближе к телу
człowieka najbardziej obchodzi to, z czym się na co dzień styka, co go bezpośrednio dotyczy

bliższa koszula ciału niż sukmana ˈblʲiʃːa kɔˈʃula ˈʨ̑awu ˈɲiʃ sukˈmãna proverb
своя рубашка ближе к телу
człowieka najbardziej obchodzi to, z czym się na co dzień styka, co go bezpośrednio dotyczy

blog blɔk n
блог
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

bloger ˈblɔɡɛr n
блогер
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga

blogosfera n
блогосфера
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blok blɔk n
корпус многоэтажка
rodzaj budynku wielopiętrowego; (zobacz) blok mieszkalny

blokhauz ˈblɔkxaws n
блокгауз
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron;

blokować blɔˈkɔvaʨ̑ v
блокировать
uniemożliwiać ruch

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
блондин
mężczyzna mający włosy koloru blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
блондинка
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

blołdżob ˈblɔwʤ̑ɔp n
отсос
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oralna stymulacja penisa

bluszcz bluʃʧ̑ n
плющ
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszczowy adj
плющевой
związany z bluszczem; upleciony z bluszczu

bluza ˈbluza n
блуза свитер
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluzka ˈbluska n
блузка
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

bluźnierca n
богохульник
ten, kto bluźni; osoba urągająca świętościom

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
кощунство
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
богохульничать богохульствовать кощунствовать
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte

bo bɔ conjunction
ибо
…przyłączający zdania lub ich części wyjaśniające lub rozwijające w jakiś sposób wcześniejszą informację; wyrażające jej przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie (i tym podobne, i temu podobne)

bobak n
бабак байбак
(zoologia, zoologiczny) Marmota bobak, gatunek eurazjatyckiego gryzonia stepowego spokrewnionego ze świstakiem;

bobrowy bɔˈbrɔvɨ adj
бобровый
dotyczący bobra, odnoszący się do bobra
pochodzący od bobra

bobrzę n
бобрёнок
młode bobra

bobsleista ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>ista n
бобслеист
(sport, sportowy) zawodnik, który jeździ na bobslejach

bobslej ˈbɔpslɛj n
бобслей
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec;

bobslejowy ˌbɔpslɛˈjɔvɨ adj
бобслейный
(sport, sportowy) od: bobslej

bochenek bɔˈxɛ̃nɛk n
буханка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kształt, w jaki formowany jest chleb

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały

bocian białobrzuchy ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈbʒuxɨ n
белобрюхий аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii Lichtenstein, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych o szarym dziobie;

bocian białoszyi ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈʃɨji n
белошейный аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia episcopus Boddaert, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
белый аист
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce;

bocian czarnodzioby ˈbɔʨ̑ãn ˌʧ̑arnɔˈʥ̑ɔbɨ n
дальневосточный аист китайский аист черноклювый аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia boyciana Swinhoe, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
чёрный аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bocian garbaty ˈbɔʨ̑ãŋ ɡarˈbatɨ n
малайский шерстистошейный аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia stormi Blasius, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

bocian sinodzioby ˈbɔʨ̑ãnʲ ˌɕĩnɔˈʥ̑ɔbɨ n
американский аист
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia maguari Gmelin, duży ptak z rodziny bocianowatych;

bocianię n
аистёнок
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę bociana

boczek ˈbɔʧ̑ɛk n
бекон
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną;

boczny ˈbɔʧ̑nɨ adj
боковой
znajdujący się, umiejscowiony na boku czegoś
побочный
(przenośnie, przenośnia) nie główny

bodaj ˈbɔdaj particle
пожалуй что ли
sygnalizuje wątpliwość mówiącego odnośnie prawdziwości przekazywanych informacji (np. zasłyszanych)
хоть хотя бы
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi
чтоб
wprowadza życzenie lub przekleństwo

bodajże bɔˈdajʒɛ particle
будто
… wyrażająca wątpliwość co do prawdziwości przekazywanej informacji

bodhisattwa n
бодхисаттва
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym;

bodhićitta n
бодхичитта
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
возбудитель раздражитель стимулятор
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;
стимул
(przenośnie, przenośnia) podnieta, zachęta

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
богатство
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność

bogacz ˈbɔɡaʧ̑ n
богач
osoba bardzo bogata

bogaczka bɔˈɡaʧ̑ka n
богачка
kobieta bardzo bogata

bogaty bɔˈɡatɨ adj
богатый
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
богиня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bogobojny adj
богобоязненный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (książkowy) bojący się gniewu boga lub bóstw

bogotański ˌbɔɡɔˈtãj̃sʲci adj
боготский
związany z miastem Bogota, dotyczący Bogoty

bohater bɔˈxatɛr n
герой
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohatersko adv
героически
w sposób bohaterski

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
героизм
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi

bohema bɔˈxɛ̃ma n
богема
środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia;

bohemistyka ˌbɔxɛ̃ˈmʲistɨka n
богемистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o języku, literaturze, kulturze i historii czeskiej;

bohomaz bɔˈxɔ̃mas n
мазка
źle namalowany obraz

bohr bɔxr̥ n
борий бо́рий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
поле
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

boja ˈbɔja n
буёк
pływający znak nawigacyjny

bojar n
боярин
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;

bojarski adj
боярский
związany z bojarem albo bojarstwem, dotyczący bojara albo bojarstwa

bojaźliwie adv
боязливо
w sposób bojaźliwy

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
боязливый
(książkowy) wyrażający strach, bojaźń; wystraszony, nieśmiały, niepewny
боязливый пугливый
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
боязнь
(książkowy) lęk, strach, obawa

bojkot ˈbɔjkɔt n
бойкот
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
бойкотировать
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

bojownik bɔ.ˈjɔ.vʲɲik n
борец
ktoś walczący w imię idei

bok bɔk n
бок
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokeh n
боке
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvaʨ̑ v
держаться за бока надрывать животики со смеху надрывать кишки со смеху
śmiać się bez opamiętania

bokobrody n
бакенбарды
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;

boks bɔks n
бокс
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu
każda wydzielona część pomieszczenia

bokser ˈbɔksɛr n
боксёр
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa;

bokserski bɔˈksɛrsʲci adj
боксёрский
(sport, sportowy) związany z boksem lub bokserami

boksować bɔˈksɔvaʨ̑ v
боксировать
uprawiać boks
zadawać ciosy pięściami

boksyt n
боксит
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

boksytowy adj
бокситовый
(geologia, geologiczny) związany z boksytem, dotyczący boksytów

bolero bɔˈlɛrɔ n
болеро
(krawiectwo) krótka kamizelka bez rękawów i bez kołnierza;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do bolero (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójmiarowy hiszpański taniec ludowy;
męski kapelusz z podniesionymi brzegami

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
болеть
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
скорбный
pełen boleści

bolid n
болид
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;
(potocznie, potoczny) jednomiejscowy samochód wyścigowy o otwartym nadwoziu używany w wyścigach Formuły 1;

bollywoodzki adj
болливудский
związany z Bollywoodem, dotyczący Bollywoodu

bolończyk bɔˈlɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
болонец
mieszkaniec Bolonii
болонка
rasa małych psów o łagodnym i wesołym usposobieniu, lubiących dzieci

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
болонский
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii

bolszewicki adj
большевистский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z partią lub frakcją bolszewików
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący Armii Czerwonej, związany z żołnierzem radzieckim (sowieckim)
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) lub (lekceważąco, lekceważący) charakterystyczny dla bolszewizmu lub bolszewików

bolszewik n
большевик
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
большевизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bom bɔ̃m n
гик
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu, do którego przymocowany jest dolny lik żagla;

bomba ˈbɔ̃mba n
бомба
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
атомная бомба
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
авиабомба авиационная бомба
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi;

bombarda bɔ̃mˈbarda n
бомбарда
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów

bombardowanie ˌbɔ̃mbardɔˈvãɲɛ n
бомбардирование
(wojskowość, wojskowy) dokonywanie ostrzału przez artylerię
(wojskowość, wojskowy) zrzucanie bomb przez lotnictwo

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
бомбардировать
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi
(przenośnie, przenośnia) obrzucać kogoś dużą ilością czegoś

bombka ˈbɔ̃mpka n
небольшой бомба
(ironicznie) (zdrobniale) od bomba
шарик
kulista ozdoba choinkowa

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
коробка конфет
(spożywczy) ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku;

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
бомбардировщик
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bonapartyzm n
бонапартизм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bondowski adj
бондовский
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z brytyjskim agentem Jamesem Bondem

bonka n
боннка
(rzadki, rzadko używany) mieszkanka Bonn

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
бонсай
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

boom n
бум
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej

bor bɔr n
бор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;
бор бур бурав
(przestarzałe, przestarzały) wiertło

boraks ˈbɔraks n
бура
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, dziesięciowodny tetraboran sodu
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu;

bordo ˈbɔrdɔ n
бордовый цвет
ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy kolor

bordoski adj
бордоский
związany z Bordeaux, dotyczący Bordeaux

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
бордовый
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnoróżowy, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo

bornholmski adj
борнхольмский
odnoszący się do Bornholmu

bornit ˈbɔrʲɲit n
борнит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki siarczek, bogate źródło miedzi;

borowicki adj
боровичский
związany z Borowiczami, dotyczący Borowicz

borowik bɔˈrɔvʲik n
белый гриб боровик болет
(mikologia, mikologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
белый гриб боровик
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borowy adj
борный
związany z pierwiastkiem borem, dotyczący pierwiastka boru

borsuczy bɔrˈsuʧ̑ɨ possessiveAdjective
барсуковый барсучий
należący do borsuka

borsuk ˈbɔrsuk n
барсук
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju borsuków (1.1)

borsukowy possessiveAdjective
барсуковый
należący do borsuka

borykać się bɔˈrɨkaʨ̑‿ɕɛ v
бороться
pokonywać jakieś trudności, próbować coś przezwyciężyć

borysoglebski adj
борисоглебский
związany z Borysoglebskiem, dotyczący Borysoglebska

borówka bɔˈrufka n
брусника
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) borówka brusznica
черника
(botanika, botaniczny) krzewinka z rodziny wrzosowatych;
(regionalizm krakowski) borówka czarna, czarna jagoda;

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
брусника брусника обыкновенная
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym;

bosak ˈbɔsak n
багор
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa;

bosforski adj
босфорский
odnoszący się do Bosforu, związany z Bosforem

boski ˈbɔsʲci adj
божественный божий
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem
божественный
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) piękny, wspaniały, cudowny

boskość ˈbɔskɔɕʨ̑ n
божественность
boski charakter czegoś

bosmański adj
боцманский
związany z osobą lub stanowiskiem bosmana, dotyczący bosmana

boso ˈbɔsɔ adv
босиком
bez obuwia, z nieubranymi stopami

bosonogi adj
босоногий
mający bose nogi, nieobuty

boston n
бостон
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taniec towarzyski pochodzący ze Stanów Zjednoczonych będący rodzajem powolnego walca; także muzyka do tego tańca;
(termin karciany) gra karciana popularna w XVIII wieku
(włókiennictwo) tkanina z wełny czesankowej o skośnym splocie

bostonka n
бостонка
(poligrafia) rodzaj maszyny drukarskiej
mieszkanka Bostonu

bostonowy adj
бостоновый
(włókiennictwo) wykonany z bostonu; dotyczący bostonu

bostończyk n
бостонец
mieszkaniec Bostonu

bostoński adj
бостонский
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
ботанический
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
ботаник
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
ботаника
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botek ˈbɔtɛk n
сапог чобот чуня
zwykle wysoki but dziecka lub kobiety

botnicki adj
ботнический
(geografia, geograficzny) związany z Zatoką Botnicką

botswański bɔtsˈfãj̃sʲci adj
ботсванский
odnoszący się do państwa Botswana

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
ботулизм
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouclé n
букле
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami;
(włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z bouclé (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami

bowiem ˈbɔvʲjɛ̃m conjunction
потому что
(książkowy) spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
боулинг
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

bończyk n
боннец
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Bonn, osoba z Bonn

boński ˈbɔ̃j̃sʲci adj
боннский
od Bonn

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
боснийский
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożek ˈbɔʒɛk n
божок
bezkrytycznie uwielbiany człowiek lub przedmiot
w wierzeniach politeistycznych: istota lub jej wyobrażenie będące obiektem kultu

bożodrzew gruczołowaty n
айлант высочайший
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
рождественский
związany z Bożym Narodzeniem

boży ˈbɔʒɨ adj
божий
związany z bogiem/Bogiem

bożyć się v
божиться
(dawniej, dawny) (rzadki, rzadko używany) zaklinać się, przysięgać

bracki ˈbraʦ̑ʲci adj
братский
związany z Brackiem, dotyczący Bracka

brak brak n
недостаток
defekt, wada, usterka
недостаток отсутствие
fakt nieistnienia czegoś

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
недоставать
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brama ˈbrãma n
ворота
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ufortyfikowany wjazd lub wejście do twierdzy lub miasta

bramka ˈbrãmka n
ворота
(zdrobniale) od: brama
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
вратарь врата́рь
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
бранденбургский
od Brandenburg
od Brandenburgia

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
браслет
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

branża ˈbrãw̃ʒa n
область отрасль сфера деятельность
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

brasławski adj
браславский
dotyczący Brasławia, związany z Brasławiem

brat brat n
брат
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich
towarzysz broni, przyjaciel, brat ślubny

brat cioteczny ˈbratʲ ʨ̑ɔˈtɛʧ̑nɨ n
двоюродный брат
syn ciotki

brat stryjeczny ˈbrat strɨˈjɛʧ̑nɨ n
двоюродный брат
syn stryja

brat wujeczny ˈbrad vuˈjɛʧ̑nɨ n
двоюродный брат
syn brata matki

bratanek braˈtãnɛk n
племянник
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
племянница
córka brata

bratek ˈbratɛk n
Фиалка Виттрока анютка иван-да-марья садовый анютины глазки
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka;
анютины глазки иван-да-марья фиалка трёхцветная
(botanika, botaniczny) Viola tricolor, jednoroczna lub dwuletnia roślina polna o pięciopłatkowych, zwykle fioletowo-żółtych kwiatach

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
братство
pokrewieństwo między synami jednych rodziców
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie

bratobójca n
братоубийца
(książkowy) zabójca brata

bratobójczy ˌbratɔˈbujʧ̑ɨ adj
братоубийственный
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
братоубийство
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratowa braˈtɔva n
невестка
żona brata

bratysławianin ˌbratɨswaˈvʲjä̃ɲĩn n
братиславец
mieszkaniec Bratysławy

bratysławski ˌbratɨˈswafsʲci adj
братиславский
odnoszący się do miasta Bratysława

brawura n
бравада
popisywanie się odwagą

brawurowo ˌbravuˈrɔvɔ adv
бравурно
w sposób brawurowy

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
бразилианит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy;

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
бразильский
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii

brazzawilczyk ˌbrazːaˈvʲilʧ̑ɨk n
браззавилец
mieszkaniec Brazzaville

brazzawilski ˌbrazːaˈvʲilsʲci adj
браззавильский
odnoszący się do miasta Brazzaville

brać braʨ̑ v
брать
chwytać coś ręką, unosić coś
zobowiązywać się do czegoś
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać, łapać, zniewalać
korzystać z czegoś
kupić lub wynająć coś
posiąść kogoś w sensie seksualnym
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś
давай
weź, weźmy, weźcie używane jako zachęta do wykonania czynności
принимать
rozumieć, przyjmować coś
uważać, postrzegać
zażywać coś
браться
rozpoczynać jakąś czynność

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
участвовать принимать участие
uczestniczyć

brać w łapę ˈbraʥ̑ ˈv‿wapɛ v
брать на лапу
(potocznie, potoczny) brać łapówki

breja ˈbrɛja n
баланда месиво
(potocznie, potoczny) gęsta, nieprzyjemnie wyglądająca ciecz

brelok n
брелок цепочка
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

bremeński adj
бременский
odnoszący się do Bremy, związany z Bremą

bresciański adj
брешианский
związany z Brescią, dotyczący Brescii

bresteński adj
брестский
związany z Brestem, dotyczący Brestu

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
бретонский
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
бретонский
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy;

brew brɛf n
бровь
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
бревиарий
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Брексит
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
брезент
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.;

brezentowy adj
брезентовый
wykonany, zrobiony z brezentu

breżniewowski adj
брежневский
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Leonida Breżniewa

briański adj
брянский
związany z Briańskiem, dotyczący Briańska

briańszczanin n
брянец брянчанин
mieszkaniec Briańska; osoba z tego miasta

briańszczanka n
брянчанка
mieszkanka Briańska; kobieta z tego miasta

brneński ˈbrnɛ̃j̃sʲci adj
брнянский
dotyczący Brna, związany z Brnem

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
брести
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty)

broda ˈbrɔda n
борода
zarost na brodzie (1.1)
подбородок
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

broda mędrcem nie czyni ˈbrɔda ˈmɛ̃ntr̥ʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
мудрость в голове, а не в бороде
pozory mylą, pewne rzeczy widziane u ludzi z zewnątrz potrafią być złudne

brodacz ˈbrɔdaʧ̑ n
бородач
mężczyzna, który nosi brodę

brodaty brɔˈdatɨ adj
бородатый
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
бородавка
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze

brodziec pławny ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ ˈpwavnɨ n
поручейник
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
щёголь
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych;

brodzik ˈbrɔʥ̑ik n
лягушатник
(sport, sportowy) płytki basen, przeznaczony dla dzieci
поддон
naczynie pod prysznicem (płytka wanna) zbierające wodę z natrysku

brodzić ˈbrɔʥ̑iʨ̑ v
бродить
chodzić po czymś grząskim

brokuł ˈbrɔkuw n
брокколи
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z kwiatostanów brokułu (1.1)

brom brɔ̃m n
бром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromek n
бромид
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

bromowodór ˌbrɔ̃mɔˈvɔdur n
бромоводород
(chemia, chemiczny) bezbarwny gaz, silnie dymiący na powietrzu,

brona ˈbrɔ̃na n
борона
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
защищать
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą
защищать защити́ть
odpierać atak
защищаться
chronić siebie przed atakiem, odpierać atak na siebie

brosza ˈbrɔʃa n
брошь
spora, okazała broszka

broszka ˈbrɔʃka n
брошка
element biżuterii; ozdoba przypinana do stroju kobiecego przy pomocy zapinki;

broszura brɔˈʃura n
брошюра
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

broszurowanie n
брошюрование
zszywanie, bindowanie lub łączenie w inny sposób kartek w celu wykonania broszury

browar ˈbrɔvar n
пивоваренный завод пивзавод пивовар
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

browning n
браунинг
niewielki, płaski, poręczny pistolet szybkostrzelny, w okresie międzywojennym popularny jako broń „kieszonkowa”

broń brɔ̃ɲ n
оружие
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń atomowa n
атомное оружие
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
холодное оружие
(wojskowość, wojskowy) ogół broni służącej do walki wręcz;

broń chemiczna ˈbrɔ̃ɲ xɛ̃ˈmʲiʧ̑na n
химическое оружие
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia wykorzystująca trujące związki chemiczne;

broń masowego rażenia n
оружие массового поражения оружие массового уничтожения
(wojskowość, wojskowy) broń mająca moc niszczycielską o bardzo szerokim zasięgu;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
огнестрельное оружие
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
грязь
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudas ˈbrudas n
грязнуля неряха
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę; czasem też przedmiot będący w niechlujnym stanie

brudno adv
грязно нечисто
będąc pozbawionym czystości

brudnopis brudˈnɔpʲis n
черновик
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
грязный запачканый
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
грязный пошлый
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brudzić v
пачкать загрязнять
czynić brudnym, pokrywać brudem

bruk bruk n
булыжник
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukarz n
брусчаточник
rzemieślnik, robotnik, który zajmuje się układaniem bruku

brukiew ˈbrucɛf n
брюква
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny korzeń brukwi (1.1)

brukselka bruˈksɛlka n
брюссельская капуста
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odmiana kapusty warzywnej;

brukselski bruˈksɛlsʲci adj
брюссельский
odnoszący się do Brukseli, dotyczący Brukseli, pochodzący z Brukseli

brunatny brũˈnatnɨ adj
коричневый
mający kolor ciemnobrązowy
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) [[hitlerowski, faszystowski]]

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
брунейский
odnoszący się do państwa Brunei

brunet ˈbrũnɛt n
брюнет
człowiek o włosach czarnego koloru

brunetka brũˈnɛtka n
брюнетка
kobieta o włosach czarnego koloru

brusznica bruʃʲˈɲiʦ̑a n
брусника
(botanika, botaniczny) (zobacz) borówka brusznica

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
жестокость
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy

brutto ˈbrutːɔ adv
брутто
bez potrąceń

bruzda n
борозда
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie na powierzchni organu
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa;

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲiʦ̑a n
штроборез
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury;

bryczka ˈbrɨʧ̑ka n
бричка
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu;

brydż brɨʧ̑ n
бридж
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
бриг
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brygadier brɨˈɡadʲjɛr n
бригадир
dawny stopień wojskowy; (także, też) oficer mający ten stopień

brygadierski adj
бригадирский
związany z brygadierem, dotyczący brygadiera

brykiet ˈbrɨcɛt n
брикет
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego;

brykietowanie n
брикетирование
formowanie brykietów

brylant ˈbrɨlãnt n
бриллиант
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament;

brylantowy adj
бриллиантовый
związany z brylantem, zawierający brylant, taki jak brylant

brylantyna n
бриллиантин
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

bryndza ˈbrɨ̃nʣ̑a n
брынза
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miękki, podpuszczkowy ser wyrabiany z owczego mleka;

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
британский
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryza ˈbrɨza n
бриз
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem;

bryła ˈbrɨwa n
тело
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzask bʒask n
заря
pora dnia, kiedy kończy się noc i niebo stopniowo się rozjaśnia
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca

brzdąc n
бутуз
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
берег
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;
край ребро
krańcowa linia czegoś

brzegowy adj
береговой
(przymiotnik) od brzeg

brzegówka bʒɛˈɡufka n
береговая ласточка
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce;

brzemienność bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɔɕʨ̑ n
беременность
(książkowy) ciąża

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
бремя
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą
coś, co jest trudne do zniesienia

brzeski adj
брестский
odnoszący się do Brześcia, związany z Brześciem

brzezina bʒɛˈʑĩna n
березняк
lasek brzozowy

brzeziniak n
березник березняк
(potocznie, potoczny) las lub zagajnik brzozowy

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
звук
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzmieć bʒmʲjɛ̇ʨ̑ v
звучать
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
персик
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
персик персик обыкновенный
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;

brzoskwiniowy ˌbʒɔskfʲĩˈɲɔvɨ adj
персиковый
(botanika, botaniczny) dotyczący brzoskwiń (drzew i owoców)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń

brzoza ˈbʒɔza n
берёза
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;
(technologia, technika, techniczny) drewno brzozowe

brzozowy bʒɔˈzɔvɨ adj
берёзовый
będący częścią brzozy
składający się z brzóz
wykonany z drewna lub innej części brzozy

brzuch bʒux n
брюхо
(potocznie, potoczny) brzuch (1.1), ale przy otyłości
живот брюхо
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
чревовещатель
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuchomówczyni ˌbʒuxɔ̃mufˈʧ̑ɨ̃ɲi n
чревовещательница
(książkowy) forma żeńska od: brzuchomówca

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
чревовещание
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu;

brzusiec ˈbʒuɕɛʦ̑ n
тулово
(sztuka) wypukła część naczynia

brzuszek ˈbʒuʃɛk n
брюшко животик
(zdrobniale) od: brzuch

brzuszny ˈbʒuʃnɨ adj
абдоминальный брюшной
związany z brzuchem, dotyczący brzucha

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
плохой скверный
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
уродливый некрасивый скверный
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych

brzydki jak grzech śmiertelny ˈbʒɨtʲci ˈjaɡ ˈːʒɛxʲ ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
страшен как смертный грех
(przestarzałe, przestarzały) bardzo brzydki

brzydki jak małpa ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈmawpa adj
лицом не вышёл на всех зверей похож обезьяна
bardzo brzydki

brzydki jak nieszczęście ˈbʒɨtʲci ˈjäc ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adj
страшен как смертный грех страшней атомной войны страшней войны
bardzo brzydki

brzydki jak noc ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈnɔʦ̑ adj
лицом не вышёл на всех чертей похож страшен как смертный грех
bardzo brzydki

brzydki jak noc listopadowa ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈnɔʦ̑ ˌlʲistɔpaˈdɔva adj
лицом не вышёл на всех чертей похож страшен как смертный грех
(potocznie, potoczny) bardzo brzydki

brzydki jak siedem grzechów głównych ˈbʒɨtʲci ˈjäc ˈɕɛdɛ̃m ˈɡʒɛxuv ˈɡwuvnɨx adj
на всех чертей похож страшен как смертный грех
bardzo brzydki

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
гадкий утёнок
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha

brzydota bʒɨˈdɔta n
безобразие
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić się ˈbʒɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
брезговать
czuć odrazę, wstręt, gardzić czymś lub kimś

brzytwa ˈbʒɨtfa n
бритва
ostry nóż do usuwania zarostu;

brzytwodziób n
водорез
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Rynchops;

brzózka ˈbʒuska n
берёзка
(zdrobniale) od: brzoza

brzęczeć ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
дребезжать бренчать
o metalowych lub szklanych przedmiotach: wydawać brzęk
жужжать
o owadach: wydawać brzęk

brzęczka ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ka n
соловьиный сверчок
(ornitologia, ornitologiczny) Locustella luscinioides, drobny ptak z rzędu wróblowatych o niepozornym upierzeniu;

bród brut n
брод
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
бронза
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
(sport, sportowy) brązowy medal
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
бронзовый век
epoka brązu;
бронзовый цвет коричневый цвет
kolor brązowy – kolor brązu (1.1)

brązowanie n
бронзирование
(metaloznawstwo, metalurgia) pokrywanie powierzchni czegoś warstwą brązu

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
бронзовый
wykonany z brązu, zrobiony z brązu
коричневый бронзовый
mający kolor brązu;

brązowy medalista brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˌmɛdaˈlʲista n
бронзовый медалист
mężczyzna lub chłopiec (również pies, koń itp.), który zdobył brązowy medal w jakichś zawodach, w konkursie

bubel n
барахло
(potocznie, potoczny) towar złej jakości, posiadający wady

bucharczyk n
бухарец
mieszkaniec Buchary; osoba z tego miasta

bucharka n
бухарка
mieszkanka Buchary; kobieta z tego miasta

bucharski adj
бухарский
związany z Bucharą, dotyczący Buchary

buczański adj
бучанский
dotyczący Buczy, związany z Buczą

buda ˈbuda n
будка
pomieszczenie na sprzęt, narzędzia
stoisko na jarmarku
zaniedbany budynek
конура
schronienie dla psa

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
будапештский
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier)

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
буддистский буддийский
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
буддист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddystka budˈːɨstka n
буддистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje buddyzm

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
буддизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budionnówka n
будёновка
(odzieżownictwo) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) spiczasta czapka używana w Armii Czerwonej w okresie międzywojennym;

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
телефонная будка
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym;

budowa buˈdɔva n
строение
wzajemne powiązania i rozmieszczenie części składowych pełnej całości, struktura, kształt, proporcje przedmiotu, ciała, anatomia
строительный площадка стройка
miejsce wykonywania obiektu budowlanego, plac budowy (1.1)
стройка
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu

budować buˈdɔvaʨ̑ v
строить
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje
быть построенным из составлять
składać się na coś; być budulcem, składnikiem czegoś

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
строить замки на песке
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć

budowlany ˌbudɔvˈlãnɨ adj
строительный
mający związek z budowaniem

budowlany ˌbudɔvˈlãnɨ n
строитель
robotnik pracujący w budownictwie

budownictwo n
строительство
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
строитель
osoba, która powoduje powstawanie czegoś
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury

buduar n
будуар
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;

budynek buˈdɨ̃nɛk n
здание
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
пудинг запеканка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budyń Noego n
Ноев пудинг ашуре
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny deser kuchni tureckiej podawany na święto Aszura, rodzaj kleiku z gotowanych na mleku ziaren zbóż, ciecierzycy, fasoli i ryżu z dodatkiem orzechów i bakalii

budziejowicki adj
будеёвицкий
związany z miastem Czeskie Budziejowice, dotyczący Czeskich Budziejowic
związany z miastem Morawskie Budziejowice, dotyczący Morawskich Budziejowic

budzik ˈbuʥ̑ik n
будильник
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budzić ˈbuʥ̑iʨ̑ v
будить
przerywać czyjś sen

budżet ˈbuḍʒɛt n
бюджет
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

budżetowy ˌbuḍʒɛˈtɔvɨ adj
бюджетный
związany z budżetem, dotyczący budżetu

bufetowa n
буфетчыца
pracownica bufetu

bufetowy adj
буфетный
związany z bufetem, dotyczący bufetu

bufetowy n
буфетчик
ktoś sprzedający w bufecie

bufiasty buˈfʲjastɨ adj
с буфы
mający bufy lub kształt bufy, szeroki, obszerny

bufor n
буфер
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś łagodzący konflikt

bug bak n
баг
(informatyka, informatyczny) błąd w programie;

bugulmijski adj
бугульминский
związany z Bugulmą, dotyczący Bugulmy

buick ˈbʲju<sup>j</sup>ik n
бьюик
(motoryzacja) samochód marki Buick

bujać ˈbujäʨ̑ v
болтать
kołysać, huśtać
качаться
poruszać się w tył i w przód

bujać w obłokach ˈbujäʥ̑ v‿ɔbˈwɔkax v
витать в облаках строить воздушные замки
nie liczyć się z realiami, fantazjować
zamyślić się, rozmarzyć

bujda ˈbujda n
брехня враньё
coś zmyślonego, nieprawdziwego; bajka, kłamstwo

bujda na resorach ˈbujda ˌna‿rɛˈsɔrax idiom
чепуха на постном масле
oczywiste, jawne, przesadne kłamstwo

bujny ˈbujnɨ adj
буйный
taki, który się obficie rozrasta
z rozmachem

buk buk n
бук
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukareszteńczyk ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
бухарестец
mieszkaniec Bukaresztu

bukareszteński ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
бухарестский
odnoszący się do Bukaresztu (stolicy Rumunii)

bukiet ˈbucɛt n
букет
wiązanka, pęk kwiatów;

bukinista ˌbucĩˈɲista n
букинист
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji;

bukowiński adj
буковинский
związany z Bukowiną, dotyczący Bukowiny

bukowy buˈkɔvɨ adj
буковый
będący częścią buka
składający się z buka
wykonany z drewna lub innej części buka

bukszpan ˈbukʃpãn n
самшит букс
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpanowy adj
самшитовый
(botanika, botaniczny) dotyczący bukszpanu, bukszpanów

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
бушприт
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

buldog ˈbuldɔk n
бульдог
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

bulgotać bulˈɡɔtaʨ̑ v
булькать
o płynach: wydawać dźwięki przy przelewaniu się lub gotowaniu

bulgur n
булгур
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
булимия
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulion ˈbulʲjɔ̃n n
бульон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn

bulić ˈbulʲiʨ̑ v
раскошеливаться
(potocznie, potoczny) płacić dużą sumę pieniędzy

bulla ˈbulːa n
булла
oficjalny dokument papieski;

buloński adj
булонский
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-Billancourt) (miejscowością we Francji)
związany z Boulogne ((współcześnie) (oficjalnie) Boulogne-sur-Mer) (miejscowością we Francji)

bulwa ˈbulva n
клубень
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
бульвар
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym

bulwarowy adj
бульварный
związany z bulwarem

bumerang bũˈmɛrãŋk n
бумеранг
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bundeswehrowski adj
бундесверовский
związany z Bundeswehrą, dotyczący Bundeswehry

bundowiec n
бундовец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek organizacji Bund

bundowski adj
бундовский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicowym, antysyjonistycznym stronnictwem żydowskim Bund

bungee n
банджи-джампинг
skok na elastycznej linie;

bunraku bũnˈraku n
бунраку
teatr lalek wywodzący się z japońskiego teatru epickiego;

bunt bũnt n
бунт
sprzeciw, opór, protest
мятеж восстание
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

buntownik n
мятежник
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie

buraczany adj
свекловичный
związany z burakami, dotyczący buraków

burak ˈburak n
свёкла
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju buraków (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z uprawnej odmiany buraka (1.2)
простак простофиля
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
сахарная свёкла свекловица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burdel ˈburdɛl n
бордель
(pospolicie) dom publiczny
бордель бардак
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku

burejski adj
буреинский
dotyczący Burei (rzeki w azjatyckiej części Rosji)

burgenlandzki adj
бургенландский
związany z Burgenlandem, dotyczący Burgenlandu

burgundzki adj
бургундский бургонский
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii

buriacki adj
бурятский
związany z Buriacją albo Buriatami

burkiński burʲˈcĩj̃sʲci adj
буркинийский
odnoszący się do Burkiny Faso, państwa w Afryce

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
мэр
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burmistrzowski adj
бургомистерский
związany z osobą lub urzędem burmistrza, dotyczący burmistrza

burnus ˈburnus n
бурнус
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

bursa ˈbursa n
общежитие
internat;

burski ˈbursʲci adj
бурский
dotyczący Burów, związany z Burami

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
янтарь
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
янтарный
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burunduk buˈrũnduk n
бурундук сибирский бурундук
(zoologia, zoologiczny) Tamias sibiricus, gatunek wiewiórki, występujący w syberyjskiej tajdze;

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
бурундийский
odnoszący się do państwa Burundi

burza ˈbuʒa n
буря гроза
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
мозговая атака мозговой штурм
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny;

burza piaskowa n
песчаная буря
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
буря в стакане воды
zamęt wywołany z błahych powodów

burzan n
бурьян
zwarte zbiorowisko wysokiej roślinności stepowej, najczęściej łopianów i ostów;

burzliwy buʒˈlʲivɨ adj
мятежный
(przenośnie, przenośnia) pełen niepokoju i niezwykłych wydarzeń

burzowy buˈʒɔvɨ adj
грозовой
dotyczący burzy, związany z burzą, zwiastujący burzę

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
буржуазия
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
буржуазный
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji
w komunistycznej nowomowie związany z panowaniem burżuazji, z kapitalizmem

burżuj ˈburʒuj n
буржуй
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek należący do burżuazji

burżujski adj
буржуйский
(pogardliwie, pogardliwy) związany z burżujem, dotyczący burżuja

bus bus n
маршрутка маршрутное такси
(motoryzacja) samochód półciężarowy do przewozu osób, mały autobus

busola buˈsɔla n
буссоль
kompas służący do wskazywania stron świata

bustrofedon ˌbustrɔˈfɛdɔ̃n n
бустрофедон
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;

buszmeński adj
бушменский
związany z Buszmenami, dotyczący Buszmenów

but but n
башмак ботинок туфля
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
бутан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
бутылка
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkowy ˌbutɛlˈkɔvɨ adj
бутылочный
dotyczący butelki, związany z butelką
mający kolor ciemnozielony, taki jak kolor szklanej butelki
przypominający kształtem butelkę

butik ˈbutʲik n
бутик
(handel, handlowy) mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami

butla gazowa n
газовый баллон баллон
(technologia, technika, techniczny) pojemnik do przechowywania gazu pod wysokim ciśnieniem

buzułucki adj
бузулукский
związany z Buzułukiem, dotyczący Buzułuka

bułanek n
саврас
(zoologia, zoologiczny) koń maści bułanej

bułany adj
буланый
o koniu płowy, żółtawobrązowy, z czarną grzywą i ogonem

bułat n
булат
stal damasceńska

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
болгарский
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
болгарский болгарский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułhakowski adj
булгаковский
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z twórczością Michaiła Bułhakowa

bułka ˈbuw.ka n
булка
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bułka tarta n
толчёные сухари
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) sucha, starta zwykła bułka typu kajzerka, służąca m.in. do panierowania lub wysypywania form piekarskich

by bɨ conjunction
чтобы
…używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność

bycie ˈbɨʨ̑ɛ n
бытие
istnienie

byczek ˈbɨʧ̑ɛk n
бычок
(zdrobniale) od byk

bydlę ˈbɨdlɛ n
скот скотина
(potocznie, potoczny) pogardliwie o nikczemnym człowieku
скотина
(potocznie, potoczny) rogate hodowlane zwierzę

bydło ˈbɨdwɔ n
быдло скот
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) określenie ludzi zachowujących się w sposób przywodzący na myśl zachowanie stada bydła (1.1)
(zoologia, zoologiczny) w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura
скот быдло
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
бык
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) duży, silny mężczyzna
(środowiskowy) (finanse, finansowy) inwestor giełdowy grający na wzrost kursów akcji lub innych aktywów

byle ˈbɨlɛ conjunction
только бы
…wyrażający życzenie wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne
только если только чтобы
…wyrażający warunek wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne

byle ˈbɨlɛ particle
-либо -нибудь
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska

bylejakość ˌbɨlɛˈjakɔɕʨ̑ n
безответственность небрежность разгильдяйство
brak staranności, niechlujność, robienie czegoś jakkolwiek, bez zwracania uwagi na jakość

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
ни в коем случае
… wzmacniająca przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie

bystry ˈbɨstrɨ adj
сообразительный
o osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie
стремительный
o rzece, potoku: szybko płynący

byt bɨt n
бытие
istnienie, całokształt życia

bytomianin ˌbɨtɔ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
бытомец
mieszkaniec Bytomia lub Bytomia Odrzańskiego
osoba pochodząca z Bytomia lub Bytomia Odrzańskiego, urodzona w Bytomiu lub Bytomiu Odrzańskim

bytomski bɨˈtɔ̃msʲci adj
бытомский
dotyczący Bytomia

bytować v
бытовать
(książkowy) żyć w konkretnych warunkach

bytowy adj
бытовой
odnoszący się do bytu lub bytowania, mający związek z bytem lub bytowaniem

bywać ˈbɨvaʨ̑ v
бывать
(książkowy) być często w jakimś miejscu, przebywać gdzieś, brać udział w czymś

być bɨʨ̑ v
быть существовать
istnieć; trwać

być bez grosza przy duszy ˈbɨʥ̑ bɛz‿ˈɡrɔʃa pʃɨ‿ˈduʃɨ v
не иметь ни гроша за душой
nie mieć żadnych pieniędzy

być jedną nogą na tamtym świecie ˈbɨʨ̑ ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ na‿ˈtãmtɨ̃mʲ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ v
стоять одной ногой в другом мире
być bardzo chorym, być umierającym

być kwita ˈbɨʨ̑ ˈkfʲita idiom
быть квиты
mieć załatwione wszystkie sprawy w stosunku do kogoś, nie być dłużnym, nie mieć zobowiązań

być na noże ˈbɨʨ̑ na‿ˈnɔʒɛ v
быть на ножах
być z kimś w skrajnie wrogich stosunkach; mieć bardzo złe relacje z kimś; walczyć z kimś

być na tapecie ˈbɨʨ̑ na‿taˈpɛʨ̑ɛ v
актуальный быть широко обсуждаемый популярный
być ośrodkiem zainteresowania, sprawą, o której w danej chwili się mówi

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
быть на верху блаженства быть на седьмом небе
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym

być w stanie ˈbɨʨ̑ ˈf‿stãɲɛ v
быть в состоянии
móc, potrafić

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
быть в своей стихии
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji

były ˈbɨwɨ adj
бывший
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli

były ˈbɨwɨ n
бывший
(potocznie, potoczny) były (1.1) mąż, chłopak, narzeczony

bzdura ˈbzdura n
вздор глупость чушь ерунда
coś nieprawdziwego, niedorzecznego

bzik bʲʑik n
бзик
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo

bzyczeć ˈbzɨʧ̑ɛʨ̑ v
жужжать
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk

bób bup n
боб
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

bóbr bupr̥ n
бобр бобёр
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

bój buj n
бой
starcie zbrojne walczących stron

bójka ˈbujka n
драка
awantura połączona z biciem;

ból bul n
боль
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne

bólowy adj
болевой
związany z bólem, dotyczący bólu

bór bur n
бор
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty;

bóstwo ˈbustfɔ n
божество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów

bąblowica n
эхинококкоз
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba wywoływana przez bąblowca, powodująca tworzenie się torbieli w narządach wewnętrznych;

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
юла
zabawka wirująca wokół własnej osi

bądź bɔ̃ɲʨ̑ particle
-нибудь
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
барабан
część jakiegoś urządzenia o kształcie walca
барабан бараба́н
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
барабанить
grać na bębnie

bębnowy adj
барабанный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący bębna lub bębnów, związany z bębnem

bęcwał ˈbɛ̃nʦ̑faw n
остолоп
(pogardliwie, pogardliwy) osoba bezmyślna (i często leniwa)

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
ублюдок бастард
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
умолять
żarliwie, usilnie prosić

błagowieszczeński adj
благовещенский
związany z Błagowieszczeńskiem, dotyczący Błagowieszczeńska

błahy ˈbwaxɨ adj
ничтожный
nieistotny, nieznaczący, niemający dużej wartości, niegodny większej uwagi

błazen ˈbwazɛ̃n n
паяц шут
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto jest przesadnie wesoły lub nadmiernie dowcipkuje
шут
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla;

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
дурацкий
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna

błaznować bwazˈnɔvaʨ̑ v
блажить
(książkowy) wygłupiać się

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
благословение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu

błogosławić v
благословлять
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błogość n
блаженство
przyjemny stan zadowolenia, spokoju

błona ˈbwɔ̃na n
мембрана оболочка
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych
плёнка
cienka, elastyczna powłoka lub taśma

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
девственная плева гимен
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błonkoskrzydłe ˌbwɔ̃ŋkɔˈskʃɨdwɛ n
перепончатокрылые
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
клетчатка
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błota ˈbwɔta n
болото
obszar bagienny

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
лунь
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
крыло
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błotnisty bwɔtʲˈɲistɨ adj
грязный
pokryty błotem, pełen błota

błoto ˈbwɔtɔ n
слякоть грязь
mieszanina ziemi i wody;

błysk bwɨsk n
блесна
rodzaj sztucznej przynęty na ryby
вспышка
nagłe, krótkie światło

błyskanie n
блистание
(rzeczownik odczasownikowy) od błyskać

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
молния
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
молниеносно
bardzo szybko, prędko

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
молниеносный
niezwykle szybki

błyskotka n
блестяшка
drobiazg, który się błyszczy

błyszczeć ˈbwɨʃʧ̑ɛʨ̑ v
блестать
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wywoływać zachwyt, robić wrażenie, olśniewać
блестеть
jaśnieć blaskiem
блестеть сверкать
mieć zdolność odbijania światła

błyszczyk ˈbwɨʃʧ̑ɨk n
блеск для губ
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bezbarwna lub kolorowa substancja nadająca ustom połysk;

błyszczący adj
блестящий
taki, który się błyszczy

błąd bwɔ̃nt n
ошибка
niezgodność z zasadami, założeniami
działanie, które przynosi złe skutki

błąd językowy n
языковая ошибка
(językoznawstwo, językoznawczy) niezamierzone odstępstwo od prawideł danej formy systemu językowego;

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
орфографическая ошибка
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi;

błądzić v
блуждать
poruszać się szukając właściwej drogi

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
порочный круг
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku;

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
ошибочный
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

błędny rycerz ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨʦ̑ɛʃ n
странствующий рыцарь
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca;

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
голубая кровь
pochodzenie arystokratyczne

błękitnawy ˌbwɛ̃ŋʲcitˈnavɨ adj
голубоватый
mający kolor podobny do błękitnego; niezupełnie błękitny, prawie błękitny

błękitnieć bwɛ̃ŋʲˈcitʲɲɛ̇ʨ̑ v
голубеть
stawać się błękitnym

błękitnooki ˌbwɛ̃ŋʲcitnɔˈːci adj
голубоглазый
taki, który ma błękitne oczy

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
голубой
mający kolor intensywnie niebieski

cacko ˈʦ̑aʦ̑kɔ n
цацка
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, małego i cennego

cadillac n
кадиллак
(motoryzacja) samochód marki Cadillac

cal ʦ̑al n
дюйм
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

call center n
колл-центр телефонный центр
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów;

camembert n
камамбер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni;

canberski kãnˈbɛrsʲci adj
канберрский
odnoszący się do miasta Canberra

cannelloni ˌkãnɛˈlɔ̃ɲi n
каннеллони
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski makaron w postaci rurek o średnicy około trzech cm, podawany często z farszem;

cappuccinator n
капучинатор
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) urządzenie lub jego część służące do spieniania mleka na cappuccino

capstrzyk ˈʦ̑apsṭʃɨk n
вечерний заря
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp.

car ʦ̑ar n
царь
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carat ˈʦ̑arat n
самодержавие царизм царский режим
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara

carewicz ʦ̑aˈrɛvʲiʧ̑ n
царевич
(historia, historyczny, historycznie) syn cara

carobójca n
цареубийца
zabójca cara

carobójstwo n
цареубийство
(historia, historyczny, historycznie) zabójstwo cara

carogrodzki adj
царьградский
(dawniej, dawny) związany z Carogrodem, dotyczący Carogrodu ((współcześnie) Stambuł)

carski ˈʦ̑arsʲci adj
царский
należący, odnoszący się do cara lub Rosji z czasów, gdy władali nią carowie

carskosielski adj
царскосельский
związany z Carskim Siołem, dotyczący Carskiego Sioła

carstwo ˈʦ̑arstfɔ n
царство
carat

carving n
карвинг
(sztuka) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach

caryca n
царица
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casus belli n
казус белли
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

całka ˈʦ̑awka n
интеграл
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
весьма
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę
вовсе вполне окончательно совершенно совсем
w sposób całkowity, zupełny, pełny

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
совершенно совсем вполне вовсе окончательно целиком
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
полный всеобъемлющий
taki, który obejmuje całość; jest pełny, zupełny, kompletny, nie jest ułamkowy, częściowy

całodobowo ˌʦ̑awɔdɔˈbɔvɔ adv
круглосуточно
przez całą dobę, 24 godziny na dobę

całodobowy adj
круглосуточный
otwarty lub czynny całą dobę
trwający całą dobę

całokształt ʦ̑aˈwɔkʃtawt n
совокупность
zorganizowana całość, rozważany w całości układ

całoroczny adj
круглогодичный
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
целовать
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
целоваться
dawać i dostawać pocałunek

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
единство цельность
(filozofia, filozoficzny) zwarty układ, którego cechy i prawidłowości decydują o wszelkich właściwościach jego poszczególnych składników
совокупность
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę
целое число
(matematyka, matematyczny) liczba całkowita
целостность
(książkowy) nienaruszalność i niepodzielność czegoś

całun n
саван
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
весь
jedyny, wyłączny
целый
duży, wielki
nie uszkodzony
целый весь
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cały czas adv
всё время
nieustannie, ciągle

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
целый и невредимый
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

ceber ˈʦ̑ɛbɛr n
бадья
(dawniej, dawny) duże, drewniane naczynie do noszenia wody i trunków;

cebula ʦ̑ɛˈbula n
карманные часы
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) staroświecki zegarek kieszonkowy, najczęściej z dewizką
купол
(architektura, architektoniczny) przedmiot (zwłaszcza kopuła budynku) przypominający kształtem cebulę (1.2)
лук
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
лук луковица
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej;

cebulasty ˌʦ̑ɛbuˈlastɨ adj
луковицеобразный
przypominający cebulę

cebulkowaty adj
луковицеобразный луковичный
przypominający cebulkę

cebulowaty ˌʦ̑ɛbulɔˈvatɨ adj
луковицеобразный
przypominający cebulę

cebulowy ˌʦ̑ɛbuˈlɔvɨ adj
луковицеобразный
(przenośnie, przenośnia) o kształcie cebuli
луковый
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli

cech ʦ̑ɛx n
цех
organizacja zrzeszająca rzemieślników;

cecha ˈʦ̑ɛxa n
признак свойство черта
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cechować ʦ̑ɛˈxɔvaʨ̑ v
характеризовать
być czyjąś (lub czegoś) cechą; charakteryzować kogoś; być komuś lub czemuś właściwym
характеризоваться
charakteryzować się jakąś cechą

cechowy adj
цеховой
dotyczący cechu, związany z cechem

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
кедр
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedzak n
дуршлаг
rodzaj specjalnego sita w formie miski lub garnka z podziurkowanym dnem;

cefalosporyna n
цефалоспорин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
кирпичный завод
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
кирпичный
wykonany z cegły

ceglarz ˈʦ̑ɛɡlaʃ n
кирпичник
rzemieślnik wytwarzający cegły, trudniący się ceglarstwem

ceglastoczerwony ˌʦ̑ɛɡlastɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
краснокирпичный
mający kolor czerwony o odcieniu ceglastym

ceglasty ʦ̑ɛɡˈlastɨ adj
кирпичный
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
кирпич кирпи́ч
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
цейлонский
związany z wyspą Cejlon

cekaem ʦ̑ɛˈkaɛ̃m n
станковый пулемёт
(wojskowość, wojskowy) ciężki karabin maszynowy

cekhauz ˈʦ̑ɛkxaws n
цейхгауз
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) składnica broni oraz sprzętu i wyposażenia wojskowego

cekin n
блёстка пайетка
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru;
цехин
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku;

cel ʦ̑ɛl n
цель
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
цель оправдывает средства
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
камера
pokój więźnia w więzieniu
келья
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha

celebrować ˌʦ̑ɛlɛˈbrɔvaʨ̑ v
отмечать
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować

celebryta ˌʦ̑ɛlɛˈbrɨta n
знаменитость
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach

celestyn ʦ̑ɛˈlɛstɨ̃n n
целестин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan strontu;

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
целлюлит
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
целлюлит
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej;

celniczka ʦ̑ɛlʲˈɲiʧ̑ka n
таможенница
forma żeńska od: celnik

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
таможенник
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
меткий
będący w celu, trafiający do celu
таможенный
związany z cłem

celofan ʦ̑ɛˈlɔfãn n
целлофан
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;

celofanowy adj
целлофановый
zrobiony z celofanu

celować ʦ̑ɛˈlɔvaʨ̑ v
целиться
mierzyć do celu
starać się do czegoś trafić

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
видоискатель визир
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu
дательный падеж дательный
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;
прицел
urządzenie ułatwiające celowanie z broni;

celowo ʦ̑ɛˈlɔvɔ adv
нарочно преднамеренно специально
w sposób celowy

celowy ʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
умышленный
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy

celtyberski adj
кельтиберский
związany z Celtyberami, dotyczący Celtyberów

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
кельтский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloidowy adj
целлулоидный
zrobiony z celuloidu

celuloza n
целлюлоза целлулоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

celulozowy adj
целлюлозный
związany z celulozą, dotyczący celulozy, wykonany z celulozy

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
цемент
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementowanie n
цементирование цементировка
zalewanie cementem

cementować v
цементировать
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cementowy ˌʦ̑ɛ̃mɛ̃nˈtɔvɨ adj
цементный
dotyczący cementu, związany z cementem, wykonany z cementu, zawierający cement

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
цена стоимость
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenić ˈʦ̑ɛ̃ɲiʨ̑ v
ценить
uznawać walory kogoś/czegoś

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
прайс-лист
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami
такса
(handel, handlowy) spis usług wraz z opłatami za nie

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
ценный
mający dużą wartość

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
кенотаф кенота́ф
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
кентавр
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centralista ˌʦ̑ɛ̃ntraˈlʲista n
централист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik centralizmu

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
главный основной центральный
główny
центральный
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
центр середина
środkowa część czegoś

centrystyczny adj
центристский
związany z politycznym centrum

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
центризм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
сантиметр
miara długości; jedna setna metra;

centymetrowy ˌʦ̑ɛ̃ntɨ̃mɛˈtrɔvɨ adj
сантиметровый
mający długość jednego centymetra

cenzor n
цензор
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cenzorski adj
цензорский
związany z osobą lub pracą cenzora

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
цензура
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
urząd sprawujący taką kontrolę

cenzurowanie n
цензурирование
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym

cenzurować v
цензуровать
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu

cenzus n
ценз
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie;

cep ʦ̑ɛp n
цеп
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cepowy adj
цепной
związany z cepem, dotyczący cepa

cer ʦ̑ɛr n
церий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
керамический
wykonany z ceramiki
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki

ceramik n
керамик
artysta lub technik pracujący w przemyśle ceramicznym

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
керамика
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

cerata n
клеёнка
nieprzemakalne nakrycie stołu kuchennego, wykonane z bawełnianej flaneli pokrytej jednostronnie barwną warstwą olejną z nadrukowanym deseniem, użytkowane powszechnie w XIX-XX wieku;

cerber ˈʦ̑ɛrbɛr n
цербер
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) groźny, czujny, nieustępliwy dozorca; człowiek ograniczający czyjąś swobodę

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
церемония
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

ceremonialność n
церемонность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ceremonialne

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
церемониальный
związany z uroczystością

cerkiew ˈʦ̑ɛrʲcɛf n
церковь
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;

cerkiewka n
церквушка
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielka cerkiew

cerkiewny adj
церковный
związany z cerkwią, dotyczący cerkwi

cerowanie n
штопание штопанье
(rzeczownik odczasownikowy) od cerować

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
штопать
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certa ˈʦ̑ɛrta n
рыбец сырть
(ichtiologia, ichtiologiczny) przybrzeżna ryba morska podczas tarła wędrująca do rzek;

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
сертификат
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
сертифицировать
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cesarski ʦ̑ɛˈsarsʲci adj
императорский
dotyczący cesarza; dotyczący cesarstwa

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
кесарево сечение
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
империя
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
император
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzewicz n
цесаревич
(historia, historyczny, historycznie) tytuł rosyjskiego następcy tronu;

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
императрица
kobieta cesarz
żona cesarza

cesja n
цессия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby

cetologia ˌʦ̑ɛtɔˈlɔɟja n
кетология цетология
(zoologia, zoologiczny) nauka o waleniach;

cetologiczny ˌʦ̑ɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
цетологический
(biologia, biologiczny) związany z cetologią, dotyczący cetologii

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
цетиризин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii;

cewka ˈʦ̑ɛfka n
катушка
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych;

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
мочеиспускательный канал
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
катетер
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cewnikowanie n
катетеризация
(medycyna, medyczny) zakładanie cewnika do jam i narządów ciała w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków

cez ʦ̑ɛs n
цезий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cha xa interjection
ха
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) … oznaczający śmiech

chabarowski adj
хабаровский
związany z Chabarowskiem, dotyczący Chabarowska

chabarowszczanin n
хабаровчанин
mieszkaniec Chabarowska; osoba z tego miasta

chabarowszczanka n
хабаровчанка
mieszkanka Chabarowska; kobieta z tego miasta

chaber ˈxabɛr n
василёк
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

chabeta n
одёр кляча
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chaczapuri n
хачапури
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy;

chadecki xaˈdɛʦ̑ʲci adj
христианско-демократический
(przymiotnik) od chadecja

chadzać ˈxaʣ̑aʨ̑ v
захаживать похаживать
chodzić od czasu do czasu lub regularnie

chajpudyrski adj
хайпудырский
związany z Chajpudyrą, dotyczący Chajpudyry

chakaski adj
хакасский
związany z Chakasją lub Chakasami, dotyczący Chakasji lub Chakasów

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
халцедон
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chalcedonowy adj
халцедоновый
związany z chalcedonem, dotyczący chalcedonu; wykonany z chalcedonu

chaldejski adj
халдейский
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków

chaldejski n
аккадский халдейский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.;
халдейский
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak;

chalkopiryt n
халькопирит
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza;

cham xãm n
хам
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm

chamefit n
хамефит
(botanika, botaniczny) krzew lub krzewinka mająca odnawiające się pączki tuż nad powierzchnią ziemi;

chamicki xãˈmʲiʦ̑ʲci adj
хамитский
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich)

chamowaty adj
хамоватый
(pospolicie) zachowujący się jak cham

chamsa n
Божья ладонь Божья рука рука Мирьям хамса
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;
хамса
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku sardela europejska

chamski ˈxãmsʲci adj
хамский
(dawniej, dawny) (pogardliwie, pogardliwy) należący do członka niższej klasy społecznej, właściwy chłopu
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi

chamstwo ˈxãmstfɔ n
хамство
(dawniej, dawny) (pogardliwie, pogardliwy) chłopi, lud
zbiór cech należących do chama; brak kultury

chanat n
ханство
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza chana

chandra n
хандра
(potocznie, potoczny) przygnębienie, często bez wyraźnej przyczyny;

chankajski adj
ханкайский
związany z Chanką, dotyczący Chanki

chankendzki adj
ханкендский
związany z Chankendi, dotyczący Chankendi

chantajski adj
хантайский
związany z Chantajką, dotyczący Chantajki

chanty-mansyjski adj
ханты-мансийский
związany z Chanty-Mansyjskiem, dotyczący Chanty-Mansyjska

chantyjski adj
хантыйский
związany z Chantami, dotyczący Chantów

chaos ˈxaɔs n
хаос
nieporządek, bezład
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;

chaotycznie adv
хаотично
(książkowy) w sposób nieuporządkowany, chaotyczny

chaotyczność n
хаотичность
cecha tego, co chaotyczne; cecha tych, którzy są chaotyczni

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
хаотичный хаотический
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
характер
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju
zespół cech psychicznych kogoś, kto odznacza się silną wolą, nieustępliwością i zdecydowaniem
характер природа
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby

charakterologia n
характерология
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterologiczny adj
характерологический
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
характеристический своеобразный
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
характерный
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
характеристика
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

chargé d'affaires n
поверенный в делах пове́ренный в дела́х
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

charkowski xarˈkɔfsʲci adj
харьковский
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa

chart xart n
хорт
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

chartumski xarˈtũmsʲci adj
хартумский
odnoszący się do miasta Chartum

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
благотворительный
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym

charyzma xaˈrɨzma n
харизма
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmatyczny adj
харизматический
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chasydyzm n
хасидизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chasydzki adj
хасидский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu

chata ˈxata n
хата изба
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chatański adj
хатангский
związany z Chatangą, dotyczący Chatangi

chazarski adj
хазарский
związany z Chazarami, dotyczący Chazarów

chałka ˈxawka n
плетёнка хала
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki, pleciony pszenny chleb wywodzący się z tradycji Żydów aszkenazyjskich wypiekających takie bochenki m.in. na święto Rosz ha-Szana;

chałupa xaˈwupa n
хибара лачуга халупа
wiejski budynek mieszkalny, zwykle prymitywny

chałwa ˈxawva n
халва
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chałwowy adj
халвовый
związany z chałwą

chański adj
ханский
związany z osobą lub tytułem chana, dotyczący chana

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
хотеть захотеть
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwie ˈxʲʨ̑ivʲjɛ adv
жадно
w sposób charakteryzujący się chciwością

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
алчность жадность корыстолюбие
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲʨ̑ivɨ adj
жадный ненасытный
taki, który odznacza się chciwością

chemia ˈxɛ̃mʲja n
химия
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;
(potocznie, potoczny) dużo sztucznych (nienaturalnych) środków chemicznych

chemia fizyczna n
физическая химия
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
органическая химия
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczka xɛ̃ˈmʲiʧ̑ka n
химичка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie chemii, kobieta zajmująca się chemią

chemicznie xɛ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
химически
w sposób odnoszący się do chemii

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
химический
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
химик
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemiluminescencja ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
хемилюминесценция
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) świecenie wywołane reakcją chemiczną;

chemioterapeutyczny adj
химиотерапевтический
(medycyna, medyczny) związany z chemioterapią, dotyczący chemioterapii

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
химиотерапия
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
хемосинтез
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemseks n
химсекс
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie seksualne podejmowane pod wpływem substancji psychoaktywnych, które zwiększają pożądanie i przyjemność

chersoński adj
херсонский
związany z Chersoniem, dotyczący Chersonia

chełmski adj
хелмский
odnoszący się do Chełma, związany z Chełmem

chichot ˈxʲixɔt n
хихиканье
tłumiony śmiech o wysokim tonie

chichotanie n
хихиканье
(rzeczownik odczasownikowy) od chichotać

chichotać v
хихикать
śmiać się niezbyt głośnym, powstrzymywanym śmiechem o wysokim tonie

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
чилийский
odnoszący się do państwa Chile

chimkiński adj
химкинский
związany z Chimkami, dotyczący Chimek

chip ʧ̑ʲip n
чип
(elektronika, elektroniczny) układ scalony

chipset n
чипсет
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy;

chiralny adj
хиральный
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi

chiromancja n
хиромантия
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chiromanta n
хиромант хиромантик
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk

chiropterolog ˌxʲirɔptɛˈrɔlɔk n
хироптеролог
(zoologia, zoologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem nietoperzy
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie chiropterologii

chiropterologia ˌxʲirɔptɛrɔˈlɔɟja n
хироптерология
(zoologia, zoologiczny) nauka o nietoperzach;

chiropterologiczny ˌxʲirɔptɛrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
хироптерологический
(zoologia, zoologiczny) związany z chiropterologią, dotyczący chiropterologii

chirurg ˈxʲirurk n
хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka w zakresie chirurgii

chirurg dziecięcy ˈxʲirurʲɟ ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ n
детский хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami u dzieci

chirurg naczyniowy ˈxʲirurk ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ n
ангиохирург сосудистый хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami naczyń krwionośnych i chłonnych

chirurg onkologiczny ˈxʲirurk ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
онкологический хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii onkologicznej

chirurg plastyczny ˈxʲirurk plaˈstɨʧ̑nɨ n
пластический хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii plastycznej

chirurg stomatologiczny ˈxʲirurk ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
хирург-стоматолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
хирургия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
хирургический
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
хитозан
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
хитин
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chitynowy adj
хитиновый хитинный
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
китайский
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
китайский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chińszczyzna xʲĩj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
китайская грамота
(potocznie, potoczny) coś niezrozumiałego i trudnego

chlapa n
слякоть
błoto i mokry śnieg

chlapacz n
брызговик
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota

chlapać jęzorem ˈxlapaʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɔrɛ̃m v
болтать трепаться бобы разводить говорить глупости нести околесицу плести языком
(potocznie, potoczny) mówić coś bez sensu / niepotrzebnie / niedorzecznie, bez zastanowienia o ewentualne skutki

chlać xlaʨ̑ v
бухать
(potocznie, potoczny) (pospolicie) pić, zwłaszcza alkohol

chleb xlɛp n
хлеб
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb powszedni ˈxlɛp ːɔˈfʃɛdʲɲi n
хлеб насущный
codzienne jedzenie konieczne, aby utrzymać się przy życiu

chlebak ˈxlɛbak n
хлебница
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo;

chlebowy adj
хлебный
zrobiony z chleba, zawierający chleb

chlew xlɛf n
свинарник хлев
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;
хлев свинарник
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno

chlor xlɔr n
хлор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
хлорид
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
хлорид натрия
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chloro- ˈxlɔrɔ
хлор-
(chemia, chemiczny) pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce

chlorobenzalomalononitryl n
хлорбензальмалондинитрил
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
хлорофилл
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chlorofilowy ˌxlɔrɔfʲiˈlɔvɨ adj
хлорофилловый
(biochemia, biochemiczny) związany z chlorofilem

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
хлороформ
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroformowy adj
хлороформный
związany z chloroformem, dotyczący chloroformu

chloroheksydyna n
хлоргексидин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chlorosarin ˌxlɔrɔˈsarʲĩn n
хлорзарин
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu;

chlorowanie n
хлорирование
(rzeczownik odczasownikowy) od chlorować

chlorować v
хлорировать
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chlorowy adj
хлорный
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor

chmiel xmʲjɛl n
хмель
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmielowy xmʲjɛˈlɔvɨ adj
хмелевой
związany z chmielem

chmura ˈxmura n
облако туча
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chmura Wilsona n
облако Вильсона
(fizyka, fizyczny) krótkotrwałe zjawisko powstawania czaszy skondensowanej pary wodnej za rozszerzającą się gwałtownie falą uderzeniową przy eksplozji o dużej sile rażenia;

chmurny adj
затянутый облако затянутый туча хмурый
pokryty chmurami
смурной угрюмый хмурый
sprawiający ponure wrażenie

chochla ˈxɔxla n
половник черпак поварёшка
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chochoł ˈxɔ.xɔw n
соломенное чучело
(potocznie, potoczny) (logika, logiczny) błąd logiczny polegający na obalaniu argumentu nieużytego w dyskusji:

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
хотя
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
хотя бы
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chodnik ˈxɔdʲɲik n
тротуар
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzenie xɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
хождение
poruszanie się pieszo

chodzi o ˈxɔʥ̑i ˈɔ
дело в
wyrażający czyjś cel, jaki ma być zrealizowany wg mówiącego lub pomysłodawcy czynności (zwykle w wyjaśnianiu czegoś) powinno (być), ma (być)

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
ходить
poruszać się za pomocą nóg
o mechanizmie: działać, pracować
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce
o środkach komunikacji: kursować

chodzić jak szwajcarski zegarek ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈjak ʃfajˈʦ̑arsʲci zɛˈɡarɛk v
ходить как швейцарские часы
(przenośnie, przenośnia) działać bardzo dokładnie, precyzyjnie, niezawodnie, punktualnie, bezbłędnie, bezzwłocznie, bez opóźnień

chodzić na rzęsach v
ходить раком
(potocznie, potoczny) bawić się wesoło, hulać, urządzać brewerie po pijanemu

chodzić spać z kurami ˈxɔʥ̑iʨ̑ ˈspaʨ̑ s‿kuˈrãmʲi v
c курами ложиться
chodzić spać bardzo wcześnie

chodzki adj
ходский
odnoszący się do zachodnioczeskiego regionu etnicznego ziemia chodzka

chodząca encyklopedia xɔˈʣ̑ɔ̃nʦ̑a ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
ходячая энциклопедия
osoba bardzo inteligentna, posiadająca dużą wiedzę z wielu dziedzin

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
ёлка новогодняя ёлка
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholangiopankreatografia n
холангиопанкреатография
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
холецистэктомия
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
хрен
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
холера
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholera wie xɔˈlɛra ˈvʲjɛ idiom
чёрт его знает
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

cholernie adv
чертовски
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo

cholerowy adj
холерный
(medycyna, medyczny) związany z cholerą

choleryk xɔˈlɛrɨk n
холерик
(psychologia, psychologiczny) jeden z typów temperamentu; człowiek o szybkich i silnych reakcjach uczuciowych, za to wytrwały i odporny
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
холестерин холестери́н
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

cholesterolowy adj
холестериновый
(biochemia, biochemiczny) związany z cholesterolem, dotyczący cholesterolu

cholewa xɔˈlɛva n
голенище
część obuwia okrywająca nogę ponad kostką

chomik ˈxɔ̃mʲik n
хомяк
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomikować v
копить про запас хомячить
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (pejoratywnie, pejoratywny) gromadzić coś w nadmiernej ilości, robiąc niepotrzebne zapasy

chomąto n
хомут
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chorał ˈxɔraw n
хорал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny

chorałowy adj
хоральный
odnoszący się do chorału, związany z chorałem

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
хореограф
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
хореография
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choreograficzny adj
хореографический
związany z układem tańca, choreografią, choreografami

choroba xɔˈrɔba n
болезнь
(przenośnie, przenośnia) negatywne zjawisko lub czyjaś ujemna cecha
болезнь нездоровье
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
болезнь Альцгеймера
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
болезнь Паркинсона
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
морская болезнь
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba popromienna n
лучевая болезнь
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
болезнь фон Виллебранда
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
болезнетворность патогенность
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorobotwórczy ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɨ adj
болезнетворный
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
болезненный хилый
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
хорватский
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
хорватский хорватский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
больной
dotknięty chorobą
(potocznie, potoczny) dziwaczny, nienormalny

chory ˈxɔrɨ n
больной
osoba dotknięta chorobą

chorągiew xɔˈrɔ̃ŋʲɟɛf n
знамя
przytwierdzony do drzewca płat tkaniny o określonych barwach i godłach, ozdobiony haftem, będący znakiem państwa, miasta, oddziału wojskowego, organizacji społecznej, politycznej, itp.;

chorąży xɔˈrɔ̃w̃ʒɨ n
знаменосец
osoba niosąca flagę, chorągiew

chowany xɔˈvãnɨ n
прятки
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chować ˈxɔvaʨ̑ v
прятать
ukrywać kogoś / coś przed kimś
расти
pielęgnować, wychowywać
хоронить
grzebać zmarłych

chować głowę w piasek ˈxɔvaʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
прятать голову в песок
(przenośnie, przenośnia) uciekać przed czymś, unikać czegoś

chołmogorski adj
холмогорский
związany z Chołmogorami, dotyczący Chołmogor

chrabąszcz majowy ˈxrabɔ̃w̃ʃʧ̑ maˈjɔvɨ n
майский жук
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Melolontha melolontha Linnaeus, gatunek chrząszcza z rodziny żukowatych;

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
храпеть
oddychać w trakcie snu charcząc

chrobry ˈxrɔbrɨ adj
храбрый
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) (podniośle) dzielny, mężny, odważny, śmiały, waleczny, bohaterski

chrom xrɔ̃m n
хром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromolitograficzny adj
хромолитографский
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) związany z chromolitografią, wykonany w technice chromolitografii

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
хромосфера
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
хромосома
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
хромосомный
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chromowanie n
хромирование хромировка
(technologia, technika, techniczny) (metaloznawstwo, metalurgia) pokrywanie metalu chromem

chromować v
хромировать
pokrywać chromem

chromowy adj
хромистый хромовый
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
защищать беречь
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologiczny adj
хронологический
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
хронометр
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chrust xrust n
валежник хворост
suche gałęzie służące za opał;
хворост
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kruchych, słodkich ciastek smażonych na głębokim tłuszczu;

chruszczowowski adj
хрущёвский
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Nikity Chruszczowa

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
ручейник шитик
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chrypka ˈxrɨpka n
хрипота
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
христианизация
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie;

chrystianizowanie n
христианизирование
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzanie chrześcijaństwa

chrystianizować v
христианизировать
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzać chrześcijaństwo

chrystologia n
христология
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
хризантема
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju chryzantem (1.1)

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
хризопраз
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
хрен
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzan pospolity n
хрен обыкновенный
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity (1.1)

chrzanowy adj
хреновый
zawierający chrzan, mający smak chrzanu
związany z chrzanem, dotyczący chrzanu

chrzciciel n
креститель
osoba chrzcząca

chrzcielny adj
крестильный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze chrztem

chrzciny n
крестины
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu

chrzest xʃɛst n
крещение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
боевое крещение
(przenośnie, przenośnia) wystąpienie gdzieś pierwszy raz
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa

chrzestna n
крёстная
(potocznie, potoczny) (zobacz) matka chrzestna

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
христианин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijanka ˌxʃɛɕʨ̑iˈjãnka n
христианка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
христианский
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
христианство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

chrześniak n
крёстный сын крестник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
хрящ
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząstkowaty adj
хрящеватый
(biologia, biologiczny) posiadający chrząstki

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
жук
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena

chrzęst xʃɛ̃w̃st n
хруст
odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot

chrzęstniak n
хондрома
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki chrzęstnej;

chrzęstny adj
хрящевой
(anatomia, anatomiczny) taki, który zbudowany jest z chrząstki

chrzęścić ˈxʃɛ̃w̃ɕʨ̑iʨ̑ v
хрустеть
wydawać odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzytać

chudański adj
худанский
związany z Chudanem (rzeką na Syberii w Rosji)

chudnąć v
худеть
stawać się chudszym, szczuplejszym

chudy ˈxudɨ adj
худой
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
хуй
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny

chuj go wie
хуй его знает
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wiem, nie wiadomo, trudno powiedzieć

chuj z tym ˈxuj ˈs‿tɨ̃m interjection
хер с ним хуй с ним
(wulgarnie, wulgaryzm) oznaczające, że coś jest nieistotne, nieważne, błahe

chujnia ˈxujɲa n
хуйня
(wulgarnie, wulgaryzm) coś kiepskiego, nieciekawego, niezadowalającego; coś odbieranego negatywnie

chujowizna n
хуйня
(wulgarnie, wulgaryzm) obiekt lub sytuacja, które mówiący ocenia bardzo negatywnie

chujowo xuˈjɔvɔ adv
хуёво
(wulgarnie, wulgaryzm) kiepsko, bardzo źle

chujowy xuˈjɔvɨ adj
хуёвый
(wulgarnie, wulgaryzm) kiepski, marny, do niczego

chuligan n
хулиган
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

chuliganka n
хулиганка
kobieta naruszająca porządek publiczny, skłonna do wszczynania burd

chuligański adj
хулиганский
związany z chuliganami, dotyczący chuliganów, taki jak chuligan

chuligaństwo n
хулиганство
zachowanie właściwe chuliganom

churał n
хурал
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) parlament Mongolii, Buriacji, Kałmucji lub Tuwy;

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
носовой платок салфетка
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
носовой платок
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chustka ˈxustka n
носовой платок
chusteczka do nosa
платок
okrycie głowy

chutorowy adj
хуторской
związany z chutorem, dotyczący chutoru

chuć xuʨ̑ n
похоть
trudne do opanowania pożądanie fizyczne, pozbawiony hamulców pociąg płciowy

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
похвальный
godny pochwały

chwalipięta ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta n
бахвал бахвалка хвастун хвастунья
(potocznie, potoczny) ktoś, kto stale się czymś chwali

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
хвалить восхвалять
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze

chwarszyjski n
хваршинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język chwarszyjski;

chwast xfast n
сорняк
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwat n
хват
(dawniej, dawny) krzepki mężczyzna, morus

chwała ˈxfawa n
слава
majestat
слава хвала
uznanie, szacunek, cześć

chwila ˈxfʲila n
момент мгновение
bardzo krótki czas

chwilowo xfʲiˈlɔvɔ adv
в данный момент
przez chwilę; bardzo krótko
временно
tymczasowo

chwilowy xfʲiˈlɔvɨ adj
временный
trwający tylko chwilę
przejściowy, występujący w danej chwili, właściwy danej chwili

chwyt xfɨt n
захват приём хват
(sport, sportowy) pewien określony sposób uchwycenia przeciwnika w walce wręcz
уловка
(przenośnie, przenośnia) zaplanowane, sprytne posunięcie
хватка
czynność chwycenia czegoś – ręką lub narzędziem

chwyt poniżej pasa ˈxfɨt pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
захват ниже пояса
posunięcie niezgodne z przyjętymi normami etycznymi, postępek nieszlachetny, nieetyczny

chwytny ˈxfɨtnɨ adj
хватательный
posiadający zdolność łapania przedmiotów; dostosowany do chwytania

chyba ˈxɨba particle
пожалуй
…wyrażająca niepewność, przypuszczenie
разве
…używana w pytaniach retorycznych
разве разве только
…używana do stawiania warunku

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
если не
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chybiać ˈxɨbʲjäʨ̑ v
промахиваться
o podmiocie nie trafiać do zamierzonego celu

chybić v
промахнуться
o podmiocie nie trafić w cel

chytrość n
хитрость
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością

chytry ˈxɨtrɨ adj
жадный
skąpy, chciwy
хитрый
podstępny, przebiegły

chyży ˈxɨʒɨ adj
проворный прыткий
(poetycki, poetycko) poruszający się szybko

chód xut n
ход
chodzenie, (zobacz) krok
ходьба
(sport, sportowy) sport i dyscyplina olimpijska

chór xur n
хор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chórmistrzowski adj
хормейстерский
związany z chórmistrzem, dotyczący chórmistrza

chórzysta xuˈʒɨsta n
хорист
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze

chórzystka xuˈʒɨstka n
хористка
kobieta lub dziewczyna, która śpiewa w chórze

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
охотно с желанием
z chęcią, z ochotą

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
склонный
mający chęć zrobienia czegoś

chętny ˈxɛ̃ntnɨ n
доброволец
ochotnik

chęć xɛ̃ɲʨ̑ n
желание аппетит жажда зуд охота
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś

chłam xwãm n
хлам
coś bezwartościowego, tandetnego; także większa ilość tych przedmiotów, towarów

chłodek ˈxwɔdɛk n
холодок
niewielki chłód wywołujący przyjemne uczucie

chłodnawy xwɔdˈnavɨ adj
холодноватый
(przenośnie, przenośnia) trochę obojętny, lekko oschły
trochę chłodny

chłodnica xwɔdʲˈɲiʦ̑a n
теплообменник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami;

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
прохладный
raczej zimny; rześki

chłonność n
впитываемость поглощаемость
łatwość wchłaniania, wsysania czegoś

chłop xwɔp n
крестьянин
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa
крестьянин земледелец
(potocznie, potoczny) rolnik
мужик
(potocznie, potoczny) mąż
(potocznie, potoczny) mężczyzna

chłop się nie przeżegna, dopóki piorunu nie usłyszy ˈxwɔpʲ‿ɕɛ ˌɲɛ‿pʃɛˈʒɛɡna dɔˈpuci pʲjɔˈrũnu ˌɲɛ‿uˈswɨʃɨ proverb
гром не грянет – мужик не перекрестится пока гром не грянет, мужик не перекрестится
niektórych ludzi tylko krytyczna sytuacja skłania do modlitwy

chłopak ˈxwɔpak n
мальчик
dziecko płci męskiej
парень друг
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę
парень юноша
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
мальчик
młody człowiek płci męskiej

chłopięcy xwɔˈpʲjɛ̃nʦ̑ɨ adj
мальчиковый
związany z chłopakiem, chłopcem, dotyczący chłopca
taki, jak u chłopaka, chłopca

chłopięcy xwɔˈpʲjɛ̃nʦ̑ɨ possessiveAdjective
мальчиковый
należący do chłopca, będący jego własnością

chłopka n
крестьянка
kobieta ze wsi

chłopski ˈxwɔpsʲci adj
крестьянский
dotyczący chłopa

chłopstwo n
крестьянство
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłostać ˈxwɔstaʨ̑ v
хлестать
bić rózgą, biczem (i tym podobne, i temu podobne)

chłód xwut n
холод
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ci ʨ̑i n
ци
(filozofia, filozoficzny) termin w filozofii chińskiej

ci ʨ̑i personalPronoun
ты
(celownik) lp od: ty (nieakcentowane)

ci ʨ̑i pronoun
этот
(mianownik) lm (rodzaj męskoosobowy) od: ten

ciamajda ʨ̑ãˈmajda n
лопух разиня растяпа шляпа
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny

ciapaty n
черножопый
(pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba ciemnoskóra

ciapać v
чапать
iść z trudem, zwłaszcza po błocie

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
тесный
taki, w którym jest mało miejsca
(przenośnie, przenośnia) ograniczony, zaściankowy
o ubraniu: zbyt mały lub wąski

ciasteczko ʨ̑aˈstɛʧ̑kɔ n
печенька
(zdrobniale) od ciastko

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
печенье пирожное
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem;

ciasto ˈʨ̑astɔ n
пирог
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
тесто
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
тело
organizm ludzki lub zwierzęcy
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
небесное тело
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało szkliste n
стекловидное тело
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
в тихом омуте черти водятся тихая вода берега подмывает
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
тихо
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku

cicho jak w grobie ˈʨ̑ixɔ ˈjaɡ ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
тихо как в могиле
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia

cicho niczym w grobie ˈʨ̑ixɔ ˈɲiʧ̑ɨ̃m ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
тихо как в могиле
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia

cichutki ʨ̑iˈxutʲci adj
тихонький
(zdrobniale) od: cichy

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
тихий
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
нут турецкий горох
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.2)

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
нут бараний горох горох шиш нахат пузырник турецкий горох
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych;

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
вязель
(botanika, botaniczny) Coronilla L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

cieczka n
течка
(zoologia, zoologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) (kynologia, kynologiczny) ruja u suki psowatych

ciekawie adv
интересно
w sposób ciekawy

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
любопытство
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
любопытный
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
интересный
taki, który wzbudza zainteresowanie
любопытный я интересно
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

ciekły ˈʨ̑ɛkwɨ adj
жидкий
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy

cielec n
телец
(przestarzałe, przestarzały) młody byk, większe cielę

cielisty ʨ̑ɛˈlʲistɨ adj
телесный
w kolorze skóry białego człowieka

cielić się v
телиться
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo

cielny ˈʨ̑ɛlnɨ adj
стельный
o krowie, w rodzaju żeńskim (cielna): spodziewająca się potomstwa

cielątko ʨ̑ɛˈlɔ̃ntkɔ n
телёночек
(zdrobniale) od cielę

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
телятина
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z cielęciny (1.1)
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

cielęcy adj
телячий
związany z cielęciem

cielętnik n
телятник
(zootechnika, zootechniczny) obora, czasem także pastwisko lub zagroda, przeznaczone dla cieląt

ciemiernik biały n
морозник чёрный
(botanika, botaniczny) Helleborus niger, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych;

ciemię n
темя
(książkowy) (anatomia, anatomiczny) górna część czaszki, znajdująca się wokół jej szczytu

ciemięzca ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛ̃w̃sʦ̑a n
поработитель
ktoś, kto ciemięży

ciemnia n
тёмная комната
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemno ˈʨ̑ɛ̃mnɔ adv
темно
…od przymiotnika: ciemny

ciemno jak w dupie u Murzyna ˈʨ̑ɛ̃mnɔ ˈjaɡ ˈv‿dupʲjɛ ˌu‿muˈʒɨ̃na adv
темно как у негра в жопе
(wulgarnie, wulgaryzm) (żartobliwie) bardzo ciemno, kompletnie ciemno

ciemnobrunatny ˌʨ̑ɛ̃mnɔbrũˈnatnɨ adj
тёмно-бурый
brunatny o ciemnym odcieniu

ciemnobrązowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
тёмно-коричневый
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

ciemnobłękitny ˌʨ̑ɛ̃mnɔbwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
тёмно-синий
mający kolor błękitny o ciemnym odcieniu

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
тёмно-красный
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnofioletowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
тёмно-фиолетовый
mający kolor fioletowy o ciemnym odcieniu

ciemnogród ʨ̑ɛ̃mˈnɔɡrut n
мракобесие
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) środowisko zacofane; (zobacz) też Ciemnogród w Encyklopedii staropolskiej;

ciemnooki ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈːci adj
темноглазый
(książkowy) mający ciemne oczy

ciemnoskóry ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈskurɨ adj
темнокожий
o ciemnym kolorze skóry

ciemnowłosy ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
темноволосый
mający ciemne włosy

ciemnozielony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
тёмно-зелёный
w kolorze ciemnego odcienia zieleni

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
темнота
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
смуглый
o cerze: mająca odcień między jasną a czarną; opalona, ogorzała, śniada
тёмный
(potocznie, potoczny) wątpliwy, nie wzbudzający zaufania
(potocznie, potoczny) zacofany, nieświadomy, pozbawiony wiedzy
тёмный чёрный
o kolorze: zbliżony do czarnego

cieniowanie n
тушёвка
(fryzyjski) ścinanie włosów na różnej długości, by zwiększyć ich objętość lub nadać odpowiedni kształt fryzurze

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
тонкий
mający niewielki przekrój poprzeczny
o głosie: wysoki, piskliwy

cienki klient n
тонкий клиент
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

cieplik n
теплород
(historia, historyczny, historycznie) (fizyka, fizyczny) domniemana nieważka i niewidzialna substancja uważana dawniej za przyczynę zjawisk związanych z ciepłem i spalaniem;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
тепло
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy

ciepło tworzenia n
теплота образования
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach

ciepłownia ʨ̑ɛpˈwɔvʲɲa n
теплоцентраль
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
тёплый
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny

ciernik ˈʨ̑ɛrʲɲik n
колюшка
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gasterosteus aculeatus, mała ryba zamieszkująca słone i słodkie wody na półkuli północnej;

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
тернистый
taki, który ma wiele cierni

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
страдание
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
страдать
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
ubolewać z powodu czegoś
терпеть
(przestarzałe, przestarzały) znosić, tolerować kogoś lub coś

cierpiętnik ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
страстотерпец
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
терпеливость
zdolność spokojnego wyczekiwania na coś lub dążenia do czegoś
терпимость терпение
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
терпеливый
niezrażający się czekaniem
znoszący przeciwności w sposób opanowany

ciesielstwo n
плотничество
(rzemiosło, rzemieślniczy) fach cieśli

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
радовать веселить тешить
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie
радоваться
być radosnym, mieć radość, zadowolenie z czegoś

cieszyński ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci adj
тешенский тешинский цешинский
odnoszący się do Cieszyna, związany z Cieszynem

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
тетерев-косач
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
тень
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
obszar osłonięty całkowicie od promieni słonecznych i dzięki temu chłodniejszy oraz bardziej zaciemniony niż oświetlony teren
słabo widoczny zarys postaci lub przedmiotu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) zjawa, duch zmarłego

cień do powiek ˈʨ̑ɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
тень для век
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki;

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
плотник
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
пролив
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

cinkciarz ˈʨ̑ĩŋʲcʨ̑aʃ n
валютчик меняла фарцовщик
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek handlujący obcymi walutami poza oficjalnymi kanałami wymiany dewiz;

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
тётя тётка
siostra matki

cios ʨ̑ɔs n
бивень
(zoologia, zoologiczny) siekacz słonia
тёсаный камень
blok kamienny lub drewniany
удар
negatywny skutek wywarty na uczuciach, oczekiwaniach itd.
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem
wstrząs lub zły obrót spraw

cios poniżej pasa ˈʨ̑ɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
удар ниже пояса
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
тётя
siostra matki
siostra ojca
(potocznie, potoczny) żona stryja
(potocznie, potoczny) żona wuja

cipa ˈʨ̑ipa n
пизда
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy
(wulgarnie, wulgaryzm) pogardliwie o kobiecie

cis ʦ̑is ʨ̑is n
тис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;
bardzo trwałe, czerwonawe drewno z cisa (1.1), cenione w stolarstwie

ciskać v
метать
rzucać z użyciem dużej siły

cisnąć w kąt ˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ ˈf‿kɔ̃nt v
бросить отказаться перестать
porzucić coś nagle, przestać się czymś zajmować, przerwać jakieś działanie

cisza ˈʨ̑iʃa n
тишина
brak dźwięku

cisza przed burzą n
затишье перед бурей
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciuch ʨ̑ux n
шмотка
(potocznie, potoczny) każde ubranie

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
жмурки
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciwun n
тиун
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd ziemski w Wielkim Księstwie Litewskim;

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
последовательность
ciągłość zdarzeń następujących po sobie
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;
układ rzeczy położonych jedna za drugą

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
постоянно
bez przerw, nieustannie

ciągnik ˈʨ̑ɔ̃ŋʲɟɲik n
тягач
(motoryzacja) pojazd mechaniczny o dużej sile pociągowej, napędzany silnikiem spalinowym

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
тянуть
wlec, przesuwać za sobą

ciągnąć za język ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʥ̑ za‿ˈjɛ̃w̃zɨk v
тянуть за язык
usiłować dowiedzieć się czegoś od kogoś, wypytywać kogoś

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
непрерывный беспрерывный
(o kształcie) pozbawiony przerw
непрерывный постоянный беспрерывный неустанный продолжительный
nieustanny, ciągle trwający
постоянный
regularnie się powtarzający

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
резать
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
беременность
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
внематочная беременность
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

cięcie ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
вырубка рубка
(leśnictwo) wycinka chorych, zbędnych drzew
обрезка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych
порез
cios zadany ostrym, tnącym narzędziem
порез разрез
przecięte miejsce na ciele, rana cięta
прорезь разрез
miejsce przecięcia, nacięcia powierzchni przedmiotu
разрезание резка
(technologia, technika, techniczny) proces dzielenia materiałów na kilka części
резка
(rzeczownik odczasownikowy) od ciąć
урезаание урезка
(zarządzanie) ograniczenie środków przeznaczanych, planowanych na jakieś cele

cięciwa n
тетива
linka łącząca końce łuku albo kuszy;
хорда
(geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;

cięgno ˈʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
тяж
odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
вес
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne;
груз бремя
obciążenie, utrudnienie, problem

ciężarek ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarɛk n
гантель гиря
przedmiot o danej wadze, służący do ćwiczeń wzmacniających mięśnie
гиря
przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy
грузик
(zdrobniale) mały ciężar
грузило
element służący obciążaniu

ciężarna ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarna n
беременная
kobieta w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
грузовик грузовой автомобиль
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężka woda n
тяжёлая вода
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;

ciężkawy adj
тяжеловатый
trochę ciężki

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
тяжёлый тяжелая тяжелое тяжелые
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
тяжело с трудом трудно тяжко
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko

ciężkostrawny adj
тяжёлый
trudny do strawienia

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
артериальное давление давление
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;
давление
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
кровяное давление давление крови
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
артериальное давление
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic;

ciżba ˈʨ̑iʒba n
толпа
duża liczba stłoczonych ludzi

cliché n
ярлык
stereotyp myślowy, komunał

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
кладбищенский
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
кладбище
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cmentarzysko ˌʦ̑mɛ̃ntaˈʒɨskɔ n
кладбище
(potocznie, potoczny) miejsce, gdzie znajdują się zużyte, zniszczone przedmioty
(zgrubienie) od cmentarz, duży cmentarz

cnota ˈʦ̑nɔta n
добродетель
dodatnia cecha moralna
целомудрие честь
(przenośnie, przenośnia) dziewictwo

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
добродетельный
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi
целомудренный
który zachowuje powściągliwość seksualną; (także, też) świadczący o takiej powściągliwości

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
что
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
одна голова - хорошо, а две - лучше
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
делано на спех – сделано на смех поспешишь – людей насмешишь что скоро, то не споро
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
по крайней мере не мало чем
nie mniej niż

co się stało, to się nie odstanie ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈstawɔ ˈtɔ‿ɕɛ ˌɲɛ‿ɔtˈstãɲɛ proverb
что сделано, то сделано
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
с глаз долой — из сердца вон
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
каждый день
w każdym dniu, co dzień

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
будни повседневность
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
ежедневный
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia
ежедневный повседневный
zwyczajny, normalny, taki, jak każdego dnia

cofnąć v
отменить отступить сделать шаг назад уйти
aspekt dokonany od: cofać

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
что-нибудь
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz

cokół ˈʦ̑ɔkuw n
пьедестал соколь
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny
(sztuka) podstawa pomnika czy rzeźby

comiesięcznie adv
ежемесячно
każdego miesiąca

comiesięczny adj
ежемесячный
mający miejsce co miesiąc

cominutowy adj
ежеминутный
powtarzający się co jedną minutę

conocny adj
еженощный
mający miejsce każdej nocy

coraz ˈʦ̑ɔras adv
всё более и более
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

corocznie adv
ежегодно
(powtarzając) co rok

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
ежегодный
powtarzający się co roku

coroner kɔˈrɔ̃nɛr n
коронер
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w systemie anglosaskim śledczy odpowiedzialny za wyjaśnienie nienaturalnych zgonów

cos kɔˈsʲĩnus symbol
cos
= (matematyka, matematyczny) cosinus

cosinus kɔˈsʲĩnus n
косинус
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

cotangens kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s n
котангенс
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
еженедельный
powtarzający się co tydzień

covidiota n
ковидиот
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
что-нибудь что-то
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

croissant n
круассан
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
ctg
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud ʦ̑ut n
чудо
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
(przenośnie, przenośnia) rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna

cudny adj
дивный чудный
nadzwyczaj piękny, godny podziwu

cudotwórca n
чудотворец
osoba zdolna do czynienia cudów, wywoływania niewytłumaczalnych zjawisk

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
вундеркинд
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
сверхъестественный чудесный
związany z cudem
чудесный замечательный чудный
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
иностранец чужеземец
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
иностранка
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzoziemski adj
иноземный иностранный чужестранный
pochodzący z obcego kraju, właściwy obcemu krajowi lub cudzoziemcom

cudzołożenie n
прелюбодеяние
(przestarzałe, przestarzały) dopuszczanie się cudzołóstwa

cudzołożnica ˌʦ̑uʣ̑ɔwɔʒʲˈɲiʦ̑a n
прелюбодейка
(przestarzałe, przestarzały) kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa

cudzołożnik ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒʲɲik n
прелюбодей
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna dopuszczający się cudzołóstwa

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
прелюбодейный
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
прелюбодействовать
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
прелюбодеяние чужеложество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cudzożywny adj
гетеротрофный
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy;

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
чужой посторонний
należący do kogoś innego

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
кавычки
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
сахар
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
углевод сахар
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
сахарная пудра
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
тростниковый сахар
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukier waniliowy ˈʦ̑ucɛr ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ n
ванильный сахар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) mieszanka cukru z wanilią lub z ekstraktem waniliowym;

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
конфета конфетка
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukierkowy adj
конфетный
związany z cukierkiem, dotyczący cukierka

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
кондитерская
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
сахарница
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukierniczy adj
кондитерский
związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa

cukiernik ʦ̑uˈcɛrʲɲik n
кондитер
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się wytwarzaniem ciast i słodyczy

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
кабачок
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;
(spożywczy) jarzyna z owoców cukinii (1.1)

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
сахароварня сахарозавод
fabryka cukru

cukrowy ʦ̑uˈkrɔvɨ adj
сахарный
dotyczący cukru, związany z cukrem
zrobiony z cukru

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
диабет сахарная болезнь
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
диабетический
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

curling n
кёрлинг
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

cuszimski adj
цусимский
dotyczący grupy wysp Cuszima, związany z nią

cwaniak n
хитрец
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

cyber- prefix
кибер-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
кибератака кѝберата́ка
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
киберкультура
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernetyczny adj
кибернетический
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką

cybernetyk n
кибернетик
specjalista w dziedzinie cybernetyki

cybernetyka n
кибернетика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
киберпространство
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyborg n
киборг
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

cyborium n
дароносица
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów

cyc ʦ̑ɨʦ̑ n
грудь сися
(grubiański, grubiańsko) pierś kobieca, rzadziej zwierzęca

cycek ˈʦ̑ɨʦ̑ɛk n
сиська
(pospolicie) kobieca pierś

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
сидр
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
циферблат
tarcza zegara

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
цифра
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
цифровой
wykorzystujący technikę cyfrową
związany z cyframi

cyfrówka ʦ̑ɨfˈrufka n
цифровик
(potocznie, potoczny) (fotografia) cyfrowy aparat fotograficzny, aparat cyfrowy

cygan n
цыган
(potocznie, potoczny) o kimś, kto kłamie i oszukuje

cyganologia n
ромистика цыгановедение цыганология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;

cyganologiczny adj
цыганологический
związany z cyganologią, dotyczący cyganologii

cygarko n
сигарка
(zdrobniale) od: cygaro

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
сигара
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygarowy adj
сигарный
związany z cygarem, dotyczący cygar

cygański adj
цыганский
(potocznie, potoczny) dotyczący cygana, włóczęgi, osoby prowadzącej nieustabilizowany tryb życia
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cygański n
цыганский
(potocznie, potoczny) język romski

cyjanek n
цианид
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanometr n
цианометр
(metrologia, metrologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny, prosty przyrząd do określania odcieni barwy nieba

cyjanowodór n
циановодород
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

cykata n
цукат
(spożywczy) oryginalnie, kandyzowana skórka owocu cytronu stosowana jako dodatek cukierniczy do ciast i deserów

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
цикл
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cyklaminian ˌʦ̑ɨklãˈmʲĩɲãn n
цикламат
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego;

cyklicznie adv
циклически циклично
w sposób cykliczny

cykliczny adj
цикличный
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cyklina ʦ̑ɨkˈlʲĩna n
цикля
(technologia, technika, techniczny) płytka o ostrych krawędziach do wygładzania drewna;

cyklofosfamid ˌʦ̑ɨklɔfɔˈsfãmʲit n
циклофосфамид
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów;

cyklofrenia n
циклофрения
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna z występowaniem okresowych stanów maniakalnych i depresji;

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
циклоида
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
циклон
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
(chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych; (zobacz) cyklon A, (zobacz) cyklon B

cyklonowy adj
циклонный
(technologia, technika, techniczny) związany z cyklonem, dotyczący cyklonu (urządzenia)

cyklotron ʦ̑ɨkˈlɔtrɔ̃n n
циклотрон
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych;

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
циклотимия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
цикорий
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cykoriowy adj
цикорный
związany z cykorią; zawierający cykorię

cylinder miarowy n
измерительный цилиндр мензурка мерный цилиндр
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;

cymbalista n
цимбалист
muzyk, który gra na cymbałach

cymes n
цимес
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami;

cymlański adj
цимлянский
związany z Cymlańskiem, dotyczący Cymlańska

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
олово станнум
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
корица
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynfolia ʦ̑ɨ̃nˈfɔlʲja n
станиоль
cienki, cynowy arkusz

cynicznie adv
цинически цинично
w sposób cyniczny

cyniczny ʦ̑ɨ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
циничный
lekceważąco odnoszący się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych
кинический цинический
(filozofia, filozoficzny) związany z cynizmem filozoficznym

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
циник
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
цинизм
(filozofia, filozoficzny) zespół poglądów greckiej szkoły filozoficznej Antystenesa;
цинизм циничность
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
цинк цинкум
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynkowanie n
цинкование
(metaloznawstwo, metalurgia) pokrywanie jakiejś powierzchni powłoką z cynku

cynocefal n
кинокефал киноцефал
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie;

cynowy adj
оловянный
zrobiony z cyny
związany z cyną, dotyczący cyny

cypel ˈʦ̑ɨpɛl n
выступ
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
стрелка
(geografia, geograficzny) ląd mocno wysunięty w morze lub inny zbiornik wodny

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
ципрофлоксацин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego;

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
кипарис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyprysowate n
кипарисовые
(systematyka) (botanika, botaniczny) Cupressaceae Bartlett, rodzina żywicznych drzew i krzewów nagonasiennych;

cyprysowy ˌʦ̑ɨprɨˈsɔvɨ adj
кипарисный
będący częścią cyprysa
składający się z cyprysa
wykonany z drewna lub innej części cyprysa

cyraneczka ˌʦ̑ɨrãˈnɛʧ̑ka n
чирок-свистунок
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych;

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
чирок-трескунок трескунок чирок
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki;

cyranka syberyjska ʦ̑ɨˈrãnka ˌsɨbɛˈrɨjska n
клоктун
(ornitologia, ornitologiczny) Anas formosa, gatunek kaczki występujący we wschodniej Syberii;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
циркуль
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
цирконий цирко́ний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkowiec ʦ̑ɨrˈkɔvʲjɛʦ̑ n
циркач
artysta występujący w cyrku

cyrkowy ʦ̑ɨrˈkɔvɨ adj
цирковой
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
циркуляция
obieg zamknięty

cyrkulowanie n
циркулирование
krążenie czegoś w jakimś obiegu

cyrkówka ʦ̑ɨrˈkufka n
циркачка
artystka występująca w cyrku

cyrulik n
цирюльник
(dawniej, dawny) fryzjer wykonujący również proste zabiegi medyczne;

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
кириллица
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cyrylicki adj
кириллический
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cyrylo-metodiański ˌʦ̑ɨrɨlɔ‿mɛtɔˈdʲjä̃j̃sʲci adj
кирилло-мефодиевский
związany z Cyrylem i Metodym, dotyczący Cyryla i Metodego

cysoida n
циссоида
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
цитадель
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
цитата
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytatowy adj
цитатный
związany z cytatem, dotyczący cytatu

cyto- ˈʦ̑ɨtɔ
цито-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z komórką zwierzęcą lub roślinną

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
цитология
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
цитологический
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplazma n
цитоплазма
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoplazmatyczny adj
цитоплазматический
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą

cytowanie ˌʦ̑ɨtɔˈvãɲɛ n
цитирование
(rzeczownik odczasownikowy) od cytować

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
цитировать
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈʦ̑ɨtra n
цитра
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrusowy ˌʦ̑ɨtruˈsɔvɨ adj
цитрусовый
związany z cytrusem

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
цитрин
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
лимон
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce;

cytrynowożółty ˌʦ̑ɨtrɨ̃nɔvɔˈʒuwtɨ adj
лимонно-жёлтый
żółty o odcieniu cytrynowym

cytyzyna n
цитизин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
цивилизация
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizacyjny ˌʦ̑ɨvʲilʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
цивилизационный
związany z cywilizacją

cywilizatorski adj
цивилизаторский
związany z cywilizatorami, cywilizowaniem, zaprowadzaniem cywilizacji

cywilizowany adj
цивилизованный
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cywilizować v
цивилизовать
szerzyć cywilizację

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
гражданский
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami
гражданский цивильный
nie należący do wojska

czaban n
чабан
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów

czad ʧ̑at n
гарь
(potocznie, potoczny) zapach spalenizny
угар
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) (zobacz) tlenek węgla
чад
(dialekt) dym, opary

czador ˈʧ̑adɔr n
чадра
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
чадский
odnoszący się do państwa Czad

czagatajski adj
чагатайский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Czagatajem, dotyczący Czagataja (syna Czyngis-Chana)

czagatajski n
чагатайский
(językoznawstwo, językoznawczy) język czagatajski;

czaić v
врубаться догонять сечь
(slangowo) (przenośnie, przenośnia) rozumieć, co się mówi
таиться
czekać / oczekiwać na kogoś w ukryciu

czaj ʧ̑aj n
чифирь
(gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) bardzo mocna herbata pita w celu odurzenia, często z dodatkiem tytoniu lub lekarstw

czajczy adj
чибисовый
dotyczący czajki, związany z czajką

czajczy possessiveAdjective
чибисовый
należący do czajki

czajka ˈʧ̑ajka n
чибис
(ornitologia, ornitologiczny) Vanellus vanellus, europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie;

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
чайник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapka ˈʧ̑apka n
шапка
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
цапля
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapnik n
шапочник
rzemieślnik, który wyrabia czapki

czara n
чара чаша
owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów

czarci adj
чёртов
związany z czartem, dotyczący czarta

czarci possessiveAdjective
чёртов
należący do czarta, będący jego własnością

czarcie koło n
ведьмины круги
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czarka n
саркосцифа
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju czarka (1.3)

czarkowate n
саркосцифовые
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Sarcoscyphaceae, rodzina grzybów z rzędu kustrzebkowców;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
чёрная дыра
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna godzina ˈʧ̑arna ɡɔˈʥ̑ĩna idiom
чёрный день
okres dużych trudności, zwłaszcza materialnych, przewidywany w bliżej nieokreślonej przyszłości

czarna herbata n
чёрный чай
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
черника
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna niewdzięczność n
чёрная неблагодарность
skrajna niewdzięczność

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
чёрная смородина чёрная сморо́дина
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
чёрный ящик
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany, gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej

czarna sotnia n
чёрная сотня
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch polityczny w Rosji z początków XX wieku;

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ n
чёрное золото
ropa naftowa
węgiel kamienny

czarno-biały ˌʧ̑arnɔ‿ˈbʲjawɨ adj
чёрно-белый
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy
taki, który ma dwa kolory: czarny i biały

czarnobrody ˌʧ̑arnɔˈbrɔdɨ adj
чернобородый
taki, który ma czarny zarost na brodzie

czarnobylski adj
чернобыльский
związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla

czarnodruk n
чернодрук чёрный оттиск
(filatelistyka) czarne odbitki kolorowych znaczków pocztowych lub całostek wykonane dla próby, jako nowodruk, wtórnodruk albo odbitka ze skasowanej formy;

czarnogrzywy adj
черногривый
(zoologia, zoologiczny) mający czarną grzywę, z czarną grzywą

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
черногорский
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
черногорский
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze;

czarnoksięstwo n
чернокнижие
praktyki magiczne

czarnomorski ˌʧ̑arnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
черноморский
dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym

czarnooki ˌʧ̑arnɔˈːci adj
черноглазый
taki, który ma czarne oczy

czarnoseciniec n
черносотенец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku

czarnosecinny adj
черносотенный черносотенский
(przestarzałe, przestarzały) (pejoratywnie, pejoratywny) skrajnie reakcyjny, prawicowy, nacjonalistyczny

czarnoskrzydły ˌʧ̑arnɔˈskʃɨdwɨ adj
чернокрылый
taki, który ma czarne skrzydła

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ adj
чернокожий
mający ciemny kolor skóry

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ n
чернокожий
mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

czarnowłosy adj
черноволосый
mający czarne włosy

czarnoziem ʧ̑arˈnɔʑɛ̃m n
чернозём
(geologia, geologiczny) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

czarnoziemny adj
чернозёмный
związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy

czarność n
чернота
cecha tego, co czarne

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
чернушка
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
чёрный
mający najciemniejszy możliwy kolor
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny

czarny bez ˈʧ̑arnɨ ˈbɛs n
бузина чёрная бузина
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czarnego bzu (1.1)

czarny blok n
Чёрный блок
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
чёрный юмор юмор нуар
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny;

czarny jak kominiarz ˈʧ̑arnɨ ˈjak ːɔ̃ˈmʲĩɲaʃ adj
чёрный как трубочист
brudny

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
чёрный рынок
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
колдун волшебник чудесник
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarodziejka n
колдунья фея
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarodziejski adj
волшебный чародейский
związany z czarowaniem lub czarodziejem

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
ведьма
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kobieta stara, brzydka, złośliwa
ведьма колдунья чаровница
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czarownik n
колдун чародей
mężczyzna zajmujący się czarami

czart ʧ̑art n
чёрт
(przestarzałe, przestarzały) zły duch, diabeł;

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
чарующий
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czary ˈʧ̑arɨ n
магия волшебство
magiczne obrzędy

czas ʧ̑as n
время
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
chwila, moment, pora

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
прошедшее время
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
будущее время
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
настоящее время
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
время — деньги
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas zaprzeszły n
плюсквамперфект
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
иногда
niekiedy, co pewien czas

czasochłonny ˌʧ̑asɔˈxwɔ̃nːɨ adj
времязатратный длительный требующий много время
wymagający poświęcenia dużo czasu

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
журнал
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
пространство-время
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
глагол
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
непереходный глагол
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
вспомогательный глагол
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
переходный глагол
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
возвратный глагол
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasownikowy ˌʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
вербальный глагольный
związany z czasownikiem, dotyczący czasownika

czasowo adv
временно
przez jakiś czas

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
временный
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
череп
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
краниальный черепной
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
стеречь
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia

czauński adj
чаунский
związany z Czaunem, dotyczący Czaunu

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
поклонник
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czcigodny adj
почтенный
taki, który zasługuje na wielki szacunek

czcionka ˈʧ̑ʲʨ̑ɔ̃nka n
литера
(drukarstwo, drukarski) odlew z lustrzanym odbiciem znaku
шрифт
(drukarstwo, drukarski) wygląd liter w druku

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
отмечать праздновать
obchodzić jakieś święto
чтить почитать
oddawać cześć

czeboksarski adj
чебоксарский
związany z Czeboksarami, dotyczący Czeboksar

czeburek n
чебурек
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj dużego pieroga z niekwaszonego ciasta pszennego nadziewanego zwykle mięsem lub serem i smażonego; specjalność tradycyjnej kuchni środkowowschodniej, tureckiej, ukraińskiej i rosyjskiej;

czecho-słowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
чехо-словацкий
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
чехословацкий
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czeczeński adj
чеченский
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
чечётка
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem;

czeczotka tundrowa ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka tũnˈdrɔva n
тундровая чечётка
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis hornemanni, mały ptak z rodziny ziarnojadów zamieszkujący daleką północną tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

czegemit n
чегемит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał odkryty w 2009 roku na Kaukazie

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
глаза не видят, сердце не болит
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie

czek ʧ̑ɛk n
чек
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
ледоруб
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
ждать подождать
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy
przerywać wykonywanie jakiejś czynności

czekista ʧ̑ɛˈcista n
чекист
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK

czekistowski adj
чекистский
związany z czekistami, dotyczący czekistów

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
шоколад
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladka ˌʧ̑ɛkɔˈlatka n
шоколадка
(zdrobniale) od: czekolada

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
шоколадный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czekowy adj
чековый
związany z czekiem, dotyczący czeku

czelabiński adj
челябинский
odnoszący się do Czelabińska, związany z Czelabińskiem

czeladź ˈʧ̑ɛlaʨ̑ n
челядь
(historia, historyczny, historycznie) dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług w domu, jako straż w zamku, grodzie itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych;

czeluść ˈʧ̑ɛluɕʨ̑ n
бездна
(książkowy) przepaść, głębia, jama

czempion n
чемпион
(sport, sportowy) aktualny mistrz jakiejś dyscypliny

czepek kąpielowy n
шапочка для купания
osłona na włosy zakładana do ochrony przed zamoczeniem podczas kąpieli

czepek pływacki n
шапочка для плавания
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania

czepiga ʧ̑ɛˈpʲiɡa n
птица-мышь
średniej wielkości ptak zamieszkujący środkową i południową Afrykę;

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
черёмуха
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1)

czeremchowski adj
черемховский
związany z Czeremchowem, dotyczący Czeremchowa

czeremchowy ˌʧ̑ɛrɛ̃mˈxɔvɨ adj
черёмуховый
związany z czeremchą, dotyczący czeremchy

czeremiski adj
черемисский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Czeremisami (Maryjczykami), dotyczący Czeremisów (Maryjczyków)

czeremsza n
черемша
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) czosnek niedźwiedzi
(spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego

czerep ˈʧ̑ɛrɛp n
череп
(anatomia, anatomiczny) czaszka

czerepowiecki adj
череповецкий
związany z Czerepowcem, dotyczący Czerepowca

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
черешня
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
(technologia, technika, techniczny) drewno uzyskane z czereśni (1.1)

czereśniowy ˌʧ̑ɛrɛɕˈɲɔvɨ adj
черешневый
związany z czereśnią (drzewem)
związany z czereśnią (owocem)

czerkaski adj
черкасский
związany z Czerkasami, dotyczący Czerkasów

czerkieski adj
черкесский
związany z Czerkieskiem, dotyczący Czerkieska

czerniachowski adj
черняховский
związany z Czerniachowskiem, dotyczący Czerniachowska

czernieć v
чернеть
stawać się czarnym
wyróżniać się czarnym lub ciemnym kolorem na jaśniejszym tle

czernihowski adj
черниговский
związany z Czernihowem, dotyczący Czernihowa

czerniowiecki adj
черновицкий
związany z Czerniowcami, dotyczący Czerniowców

czerpak n
ковш
część robocza maszyny lub urządzenia, która służy do czerpania, zagarniania
ковш черпак
narzędzie do czerpania płynów lub materiałów sypkich, zwykle w formie naczynia z trzonkiem lub uchwytem

czerpać ˈʧ̑ɛrpaʨ̑ v
черпать
(przenośnie, przenośnia) korzystać z czegoś
nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
чёрствый
o chlebie nieświeży, suchy

czerwcowy ʧ̑ɛrfˈʦ̑ɔvɨ adj
июньский
od: czerwiec

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
июнь
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwienić ʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
краснеть
oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości
stawać się czerwonym, nabierać czerwonego koloru
wyróżniać się czerwoną barwą

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
красный цвет
kolor czerwony

czerwona burżuazja ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
красная буржуазия
elita władzy komunistycznej

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
красная карточка кра́сная ка́рточка
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
красная смородина
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
красноватый
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwonoarmijny adj
красноармейский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z Armią Czerwoną, dotyczący Armii Czerwonej

czerwonoarmista n
красноармеец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz Armii Czerwonej

czerwonodzioby ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈʥ̑ɔbɨ adj
красноклювый
taki, który ma czerwony dziób

czerwonogwardyjski adj
красногвардейский
(historia, historyczny, historycznie) związany z komunistyczną Czerwoną Gwardią, dotyczący Czerwonej Gwardii

czerwonogwardzista ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔɡvarʲˈʥ̑ista n
красногвардеец
członek Czerwonej Gwardii

czerwonogłowy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈɡwɔvɨ adj
красноголовый
taki, który ma czerwoną głowę

czerwonomorski adj
красноморский
związany z Morzem Czerwonym, dotyczący Morza Czerwonego

czerwononosy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔsɨ adj
красноносый
taki, który ma czerwony nos

czerwonooki adj
красноглазый
taki, który ma czerwone oczy

czerwonopióry ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈpʲjurɨ adj
краснопёрый
taki, który ma czerwone pióra

czerwonoskrzydły ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ adj
краснокрылый
taki, który ma czerwone skrzydła

czerwoność n
краснота
cecha tego, co czerwone

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
красный
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony kur ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkur idiom
красный петух
(książkowy) pożar

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
красный гигант
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czerwony sztandar n
красный флаг
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sztandar koloru czerwonego symbolizujący ruchy robotnicze, używany przez ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne;

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
чёрный цвет
czarny kolor

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
чесать расчёсывать
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
богемский
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów
чешский
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
чешский чешский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
пока
(potocznie, potoczny) pożegnanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych
привет здравствуй здравствуйте
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ n
честь
poważanie

czkawka ˈʧ̑kafka n
икота
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
икать
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czknąć ʧ̑knɔ̃ɲʨ̑ v
икнуть
wydać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczu przepony; aspekt dokonany od: czkać

czop ʧ̑ɔp n
втулка
(technologia, technika, techniczny) w budowie maszyn: część osi lub wału, na której osadzone jest łożysko lub sprzęgło
затычка шпунт
(technologia, technika, techniczny) w bednarstwie: klin służący do zamykania beczki;
разиня растяпа
(dawniej, dawny) (potocznie, potoczny) niezdara, niedołęga, gapa

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
колбочка
(anatomia, anatomiczny) światłoczuły receptor siatkówki oka;

czortopchajka ˌʧ̑ɔrtɔpˈxajka n
тарантас
(regionalizm, regionalny) (środowiskowy) (slangowo) stary, zniszczony samochód

czoski adj
чёшский
związany z Czoszą, dotyczący Czoszy

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
лук
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków;
чеснок
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnkowy ʧ̑ɔsn̥ˈkɔvɨ adj
чесночный
(przymiotnik) od: czosnek

czołem interjection
бить челом
(wojskowość, wojskowy) służy do pozdrowienia (przywitania) przełożonych oraz zwierzchników

czołg ʧ̑ɔwk n
танк
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czołgista ʧ̑ɔwʲˈɟista n
танкист
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
голова начало нос
początek, przednia część czegoś rozciągniętego
лоб чело
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czołowy ʧ̑ɔˈwɔvɨ adj
ведущий
główny, wiodący

czołówka ʧ̑ɔˈwufka n
налобный фонарь
latarka noszona na głowie

czterdziestodniowy adj
сорокадневный
trwający czterdzieści dni

czterdziestolecie ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
сорокалетие
czterdziesta rocznica
okres czterdziestu lat

czterdziestoletni ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔˈlɛtʲɲi adj
сорокалетний
mający czterdzieści lat
trwający czterdzieści lat

czterdziestominutowy adj
сорокаминутный
trwający czterdzieści minut

czterdziestoośmiogodzinny adj
сорокавосьмичасовой
taki, który trwa czterdzieści osiem godzin, trwający pełne dwie doby

czterdziestopięcioletni ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
сорокапятилетний
mający czterdzieści pięć lat
trwający czterdzieści pięć lat

czterdziestopięciominutowy adj
сорокапятиминутный
trwający czterdzieści pięć minut

czterechsetlecie ˌʧ̑tɛrɛxsɛˈtlɛʨ̑ɛ n
четырёхсотлетие
czterechsetna rocznica
okres czterystu lat

czternastokąt n
четырнадцатиугольник
(geometria) wielokąt mający czternaście boków i czternaście kątów wewnętrznych

czternastoletni ˌʧ̑tɛrnastɔˈlɛtʲɲi adj
четырнадцатилетний
mający czternaście lat
trwający czternaście lat

czternastominutowy adj
четырнадцатиминутный
trwający czternaście minut

cztero- prefix
четырёх-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających całość składającą się z czterech części

czterocyfrowy ˌʧ̑tɛrɔʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
четырёхзначный
składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry

czterocylindrowy adj
четырёхцилиндровый
(technologia, technika, techniczny) mający cztery cylindry

czterodniowy ˌʧ̑tɛrɔˈdʲɲɔvɨ adj
четверодневный четырёхдневный
trwający cztery dni

czterogodzinny ˌʧ̑tɛrɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
четырёхчасовой
trwający cztery godziny

czterojęzyczny ˌʧ̑tɛrɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
четырехъязычный
posługujący się czterema językami

czterokilometrowy adj
четырёхкилометровый
taki, który ma wielkość (długość) czterech kilometrów

czterokondygnacyjny adj
четырёхэтажный
taki, który ma cztery kondygnacje

czterokołowy ˌʧ̑tɛrɔkɔˈwɔvɨ adj
четырехколёсный
taki, który ma cztery koła

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
вчетверо
cztery razy

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
четырёхгодичный четырёхлетний
trwający cztery lata
четырёхлетний
mający cztery lata

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
четырёхлистный
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

czterolitrowy adj
четырёхлитровый
mający pojemność czterech litrów, zawierający cztery litry czegoś

czterolufowy adj
четырёхствольный
(wojskowość, wojskowy) mający cztery lufy

czteromiesięczny ˌʧ̑tɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
четырёхмесячный
będący w wieku czterech miesięcy
trwający cztery miesiące

czterominutowy adj
четырёхминутный
trwający cztery minuty

czteropalczasty adj
четырёхпалый
mający cztery palce

czteropasmowy adj
четырёхрядный
taki, który posiada cztery pasma

czteropiętrowy adj
пятиэтажный
złożony z parteru i czterech wyższych kondygnacji

czteropokojowy ˌʧ̑tɛrɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
четырёхкомнатный
z czterema pokojami

czterosilnikowy adj
четырёхмоторный
taki, który jest wyposażony w cztery silniki

czterosylabowy ˌʧ̑tɛrɔsɨlaˈbɔvɨ adj
четырёхсложный
liczący cztery sylaby, składający się z czterech sylab

czterotomowy ˌʧ̑tɛrɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
четырёхтомный
składający się z czterech tomów, zawarty w czterech tomach, wydany w czterech tomach

czterotygodniowy ˌʧ̑tɛrɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
четырёхнедельный
będący w wieku czterech tygodni
trwający cztery tygodnie

czterowarstwowy ˌʧ̑tɛrɔvarˈstfɔvɨ adj
четырёхслойный
liczący cztery warstwy, składający się z czterech warstw

czterowiersz n
четверостишие
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;

cztery litery ˈʧ̑tɛrɨ lʲiˈtɛrɨ n
мягкое место пятая точка
(eufemistycznie) dupa, pupa

czubajka kania n
гриб-зонтик пёстрый
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera Singer, gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych;

czubatka europejska n
гренадёрка
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie;

czubaty ʧ̑uˈbatɨ adj
хохлатый
mający na głowie czub

czucie ˈʧ̑uʨ̑ɛ n
ощущение
odbiór poprzez zmysły, reakcja na odbierane aspekty rzeczywistości

czujnie adv
бдительно
w sposób czujny, uważny

czujnik n
датчик сенсор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału;

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
бдительность
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
бдительный
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czujski adj
чуйский
związany z Czują (dopływem Leny)
związany z Czują (rzeką na Ałtaju w Rosji)

czukocki adj
чукотский
związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów

czukocki n
чукотский
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Czukczów, Kerków i Czuwańców;

czule adv
любовно нежно ласково тонко
w sposób czuły, przepełniony czułością

czulent ˈʧ̑ulɛ̃nt n
чолнт чулнт
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas;

czum n
чум
przenośny namiot, tradycyjne mieszkanie ludów rdzennych Syberii, hodujących renifery

czupiradło n
пугало чучело
(potocznie, potoczny) osoba śmiesznie wyglądająca, mająca dziwaczną fryzurę

czuwak ˈʧ̑uvak n
переключатель мертвеца
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty;

czuwaski adj
чувашский чува́шский
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

czuwać ˈʧ̑uvaʨ̑ v
бдеть
nie spać

czuć ʧ̑uʨ̑ v
чувствовать
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku

czuć się jak ryba w wodzie ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔʥ̑ɛ v
чувствовать себя как рыба в воде
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie

czułymski adj
чулымский
związany z Czułymem, dotyczący Czułymu

czułyszmański adj
чулышманский
związany z Czułyszmanem (rzeką na Ałtaju w Rosji)

czwarta władza ˈʧ̑farta ˈvwaʣ̑a n
четвёртая власть
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji;

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
четверг
czwarty dzień tygodnia

czwartkowy ʧ̑fartˈkɔvɨ adj
четверговый
związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

czwartoklasista n
четвероклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń czwartej klasy

czwartoklasistka n
четвероклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica czwartej klasy

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
четвертичный период Четвертичный пери́од
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czworo ˈʧ̑fɔrɔ collective
четверо
4

czworoboczny adj
четырёхугольный
mający cztery boki

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
четырёхугольник
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworokątny adj
четырёхугольный
mający cztery kąty

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
четвероногий
mający cztery nogi

czworościan n
тетраэдр четырёхгранник
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈʧ̑furka n
четвёрка
czwarta rzecz lub osoba spośród wielu ponumerowanych (np. tramwaj, bila, zawodnik na boisku, pokój w hotelu)
grupa czterech osób, zbiór czterech rzeczy lub pojęć abstrakcyjnych
nazwa cyfry 4
ocena w szkole oznaczona cyfrą 4

czy ʧ̑ɨ conjunction
или
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia
ли
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czy ʧ̑ɨ particle
ли
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

czyhać v
стеречь
wyczekiwać z zamiarem napaści

czyj ʧ̑ɨj pronoun
чей
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
чей-нибудь чей-то
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czyli ˈʧ̑ɨlʲi conjunction
т.е. то есть
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających

czyn ʧ̑ɨ̃n n
действие
działanie, postępek, akt;

czynel n
тарелка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) perkusyjny instrument muzyczny w postaci metalowego talerza;

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
делать
robić coś, wykonywać
чинить
postępować, zachowywać się

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
фактор
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
действие дело деятельность занятие
wykonywanie, robienie czegoś
деятельность функция
działanie, funkcjonowanie

czynny ˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
деятельный
wykonujący jakąś czynność

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
квартплата
terminowa opłata za wynajem

czyr ʧ̑ɨr n
чир
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus nasus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych;

czyrak n
чирей веред
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystka ˈʧ̑ɨstka n
чистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych

czysto adv
чисто
bez domieszek
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń
zupełnie, w całości, wyłącznie

czystopis ʧ̑ɨˈstɔpʲis n
беловик
tekst po poprawkach, przepisany na czysto

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
невинность целомудрие
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna
невинность чистота
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne
чистота
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
чистый
pozbawiony brudu
przejrzysty, klarowny
bez dodatków, domieszek
zupełny

czysty jak łza ˈʧ̑ɨstɨ ˈjak ˈwza adj
чистый как слеза
nieskazitelnie czysty

czyszczenie ʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
чистка
(rzeczownik odczasownikowy) od czyścić

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
чтение
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
читать прочитать
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytać jednym tchem ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈjɛdnɨ̃m ˈtxɛ̃m idiom
читать на одном дыхании
czytać szybko, z zapałem

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
читать между строк
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost

czytać od deski do deski ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ɔd‿ˈːɛsʲci dɔ‿ˈdɛsʲci v
читать от корки до корки читать от первой до последней страницы
(potocznie, potoczny) czytać całość i bardzo dokładnie

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
читальный зал читальня
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelniczka ˌʧ̑ɨtɛlʲˈɲiʧ̑ka n
читательница
kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.
kobieta lub dziewczyna, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
читатель
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
читабельный
taki, który daje się odczytać, przeczytać

czytyjski adj
читинский
związany z Czytą (miastem na Zabajkalu w Rosji)

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
чистилище чисти́лище
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścioch n
чистюля
ktoś, kto lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie
ktoś, kto skrupulatnie dba o własną higienę

czyściocha n
чистюля
kobieta lub dziewczyna, która lubi wyjątkową czystość i porządek wokół siebie
kobieta lub dziewczyna, która skrupulatnie dba o własną higienę

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
делать уборка наводить порядок прибираться
(eufemistycznie) (potocznie, potoczny) wymiotować
чистить
usuwać brud, zanieczyszczenia

czyżby ˈʧ̑ɨʒbɨ interjection
неужели
…używany samodzielnie do wyrażenia powątpiewania w prawdziwość tego, co było powiedziane

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
чиж чижик
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu

czółenko ʧ̑uˈwɛ̃nkɔ n
лодочка
(zdrobniale) czółno
туфля
(potocznie, potoczny) but damski w kształcie wyciętego, niesznurowanego pantofla

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
долька
kawałek obranego cytrusa
частица
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;
частичка
(zdrobniale) od część

cząstkowy adj
частичный
fragmentaryczny, niecałkowity

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
часто зачастую
(zobacz) częsty

częstochowski ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci adj
ченстоховский
związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy

częstować v
угощать
(ironicznie) robić komuś coś złego
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem
угощаться
(ironicznie) robić sobie nawzajem przykrości
częstować (1.1) siebie wzajemnie
korzystać z poczęstunku

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
частота
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
частый
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
частично
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
частичный
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
деталь элемент
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim
часть
fragment jakiejś całości

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
часть речи
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie;

człekokształtny ˌʧ̑wɛkɔˈkʃtawtnɨ adj
человекообразный человекоподобный
podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką; przypominający ludzi

człon ʧ̑wɔ̃n n
сегмент член
część jakiejś całości połączona z nią przy pomocy widocznych elementów spajających

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
член
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
член конечность
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
член
(anatomia, anatomiczny) penis;

członkostwo n
членство
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

członkowski adj
членский
dotyczący członkostwa
dotyczący członków organizacji

człowieczek n
человечек
(zdrobniale) od: człowiek
mały człowiek, np. dziecko lub karzeł

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
человек
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;
ktoś, jakaś osoba
pracownik, podwładny, członek

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
человек человеку волк
ludzie nie są sobie życzliwi

człowiek rozumny n
человек разумный
(zoologia, zoologiczny) Homo sapiens, gatunek ssaka z rodziny człowiekowatych, z rodzaju Homo;

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
человек предполагает, а Бог располагает
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować

córeczka ʦ̑uˈrɛʧ̑ka n
доченька
(zdrobniale) od: córka

córka ˈʦ̑urka n
дочь дочка
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cóż ʦ̑uʃ particle
ну что ж
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego.

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
крапинка
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło ʦ̑wɔ n
пошлина сбор
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
крыша
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dach nad głową ˈdax nad‿ˈɡwɔvɔ̃w̃ n
крыша над головой
dom, mieszkanie

dachowanie n
опрокидывание
o pojeździe przewrócenie się na dach w trakcie wypadku

dachowy daˈxɔvɨ adj
кровельный
dotyczący dachu, związany z dachem

dachówkowy adj
черепитчатый черепичный
związany z dachówkami; wykonany z dachówek

dacki adj
дакийский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dacją, dotyczący Dacji
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dakami, dotyczący Daków

dacza n
дача
domek letniskowy

dadaistyczny adj
дадаистический
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami
(sztuka) charakterystyczny dla dadaizmu

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
дадаизм
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

dagerotyp n
дагеротип дагерротип
(fotografia) fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

dagerotypia n
дагерротипия
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych;

dagerotypowy adj
дагерротипный
związany z dagerotypią, dotyczący dagerotypii

dagestański adj
дагестанский
odnoszący się do Dagestanu lub Dagestańczyków; związany lub wywodzący się z Dagestanu

dahomejski adj
дагомейский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Dahomejem

dahurski adj
даурский
związany z plemieniem Dahurów

dakarski daˈkarsʲci adj
дакарский
odnoszący się do Dakaru, miasta w Senegalu

daktyl ˈdaktɨl n
финик
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktyloskopia n
дактилоскопия
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

daktyloskopijny adj
дактилоскопический
związany z daktyloskopią, dotyczący daktyloskopii

daktylowy adj
финиковый
zawierający daktyle; mający smak daktyli
związany z daktylami

dal dal n
даль
(książkowy) przestrzeń znajdująca się daleko

dalajlama ˌdalajˈlãma n
далай-лама
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego;

dalej ˈdalɛj adv
далее
nie przerywając, ciągle, wciąż

daleki daˈlɛci adj
далёкий дальний
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
далеко
w znacznej odległości
na znaczną odległość

daleko- daˈlɛkɔ
далеко-
w złożeniach wskazuje na daleki zasięg czegoś

dalekopis n
дальнописец
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalekowschodni ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi adj
дальневосточный
dotyczący Dalekiego Wschodu, wywodzący się z Dalekiego Wschodu

dalekowzroczność n
гиперметропия дальнозоркость
(medycyna, medyczny) (zobacz) nadwzroczność
дальновидность дальнозоркость
(przenośnie, przenośnia) przewidywanie tego, co może się zdarzyć

dalekowzroczny adj
дальновидный
(przenośnie, przenośnia) przewidujący
дальнозоркий
dobrze widzący na dużą odległość

dalia ˈdalʲja n
георгин
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna;

dalibóg adv
ей-богу ей-ей
doprawdy

dallaski adj
далласский
związany z Dallas, dotyczący Dallas

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
далматин
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
далматинский
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

dalmierz n
дальномер
przyrząd do zdalnego pomiaru odległości;

dalszy ˈdalʃɨ adj
дальнейший
taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy

daltonizm n
дальтонизм
(medycyna, medyczny) nierozróżnianie kolorów

dama ˈdãma n
дама
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
dystyngowana kobieta

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
дамасский
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

damski ˈdãmsʲci adj
дамский
przeznaczony dla kobiet

danajski adj
данайский
związany z Danajami, dotyczący Danajów (jedna z nazw Achajów u Homera)

dancingowy adj
дансинговый
związany z dancingiem, dotyczący dancingu

danie ˈdãɲɛ n
блюдо
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

daniel ˈdãɲɛl n
лань
(zoologia, zoologiczny) Dama dama, gatunek roślinożernego ssaka z rodziny jeleniowatych;
(zoologia, zoologiczny) ssak należący do gatunku danieli (1.1)

dansingowy adj
дансинговый
związany z dansingiem, dotyczący dansingu

dany ˈdãnɨ adj
данный
ten, o którym się mówi; omawiany; ten, którego dotyczy sprawa

darczyńca darˈʧ̑ɨ̃j̃nʦ̑a n
даритель
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba obdarowująca, ofiarodawca

dardanelski ˌdardãˈnɛlsʲci adj
дарданелльский
dotyczący Dardaneli

daremność n
бесполезность тщетность
cecha tego, co daremne

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
напрасный
niedający żadnych wyników

darfurski adj
дарфурский
związany z Darfurem, dotyczący Darfuru

dargijski adj
даргинский
związany z Dargijczykami, dotyczący Dargijczyków

dargijski n
даргинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język dargijski

darlingtonia kalifornijska n
дарлингтония дарлингтония калифорнийская
(botanika, botaniczny) Darlingtonia californica, gatunek rośliny z rodziny kapturnicowatych;

darmo ˈdarmɔ adv
даром
bezpłatnie
зря напрасно тщетно
na próżno

darmowy darˈmɔvɨ adj
бесплатный даровой
dany za darmo, bezpłatny

darmozjad n
дармоед
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
дармштадтий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
дарёному коню в зубы не смотрят
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

dart dart n
дартс
gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy;
дротик стрела
lotka do darta (1.1)

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
дарвинист
zwolennik darwinizmu

darwinistka ˌdarvʲĩˈɲistka n
дарвинистка
forma żeńska od: darwinista

darwinizm n
дарвинизм
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

data ˈdata n
дата число
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

datacja n
датировка
ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu

datowanie n
датирование
(rzeczownik odczasownikowy) od datować

datować v
датировать
określać wiek obiektu

dau daw n
доу дхоу
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim

daurski adj
даурский
związany z Daurią (krainą na Zabajkalu w Azji)

dauryjski adj
даурский
związany z Daurią, dotyczący Daurii

dawać ˈdavaʨ̑ v
давать гнать
(zobacz) dać

dawać dupy ˈdavaʥ̑ ˈdupɨ v
давать
(wulgarnie, wulgaryzm) o kobiecie: odbywać stosunki seksualne z mężczyznami
проёбывать
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wykonywać powierzonego zadania; psuć coś; dawać się oszukać

dawać radę ˈdavaʨ̑ ˈradɛ v
справляться
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów

dawca ˈdafʦ̑a n
датель податель подаятель
ten, który daje
донор
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ

dawka ˈdafka n
доза
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dawkowanie n
дозирование дозировка
odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
некогда ранее раньше
poprzednio, przedtem

dawno ˈdavnɔ adv
давно
od dłuższego czasu
w odległych czasach

dawny ˈdavnɨ adj
давний
taki jak poprzednio; poprzedni
давний древний
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości

dać daʨ̑ v
дать
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
pozwolić, umożliwić coś
(potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy
получиться удаться
być możliwym do wykonania
удаться
umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie

dać po nosie ˈdaʨ̑ pɔ‿ˈnɔɕɛ v
дать по носу
dać komuś nauczkę, skarcić kogoś

dać prztyczka w nos ˈdaʨ̑ ˈpʃtɨʧ̑ka ˈv‿nɔs v
дать щелбан в нос щёлкнуть по носу
dać komuś nauczkę, zakpić sobie z kogoś, okazać komuś lekceważenie

dać radę ˈdaʨ̑ ˈradɛ v
посоветовать
poradzić coś komuś, przekazać komuś jakąś radę
смочь суметь
zdołać coś zrobić, poradzić sobie

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
дать барашка в бумажке дать в лапу дать взятку дать на лапу подмазать колёса сунуть в лапу
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś

dbać dbaʨ̑ v
ухаживать
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem

dbałość n
заботливость старательность тщательность
cecha tego, co dbałe

debalcewski adj
дебальцевский
związany z Debalcewem, dotyczący Debalcewa

debata dɛˈbata n
дебаты
(książkowy) dyskusja, rozprawianie, roztrząsanie problemów

debil ˈdɛbʲil n
дебил
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba upośledzona umysłowo w stopniu lekkim;

debiut ˈdɛbʲjut n
дебют
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) początkowa faza partii szachów;

debiutancki adj
дебютантский
związany z osobą debiutanta

debiutant n
дебютант
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutantka n
дебютантка
ta która debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji

debiutowy adj
дебютный
(szachy, pojęcie szachowe) związany z debiutem, otwarciem

debreczyński adj
дебреценский
związany z Debreczyna, dotyczący Debreczynu

debugowanie n
отладка
(rzeczownik odczasownikowy) od debugować

decentralizacja n
децентрализация
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decentralizowanie n
децентрализирование
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) delegowanie uprawnień i władzy na rzecz niższych szczebli administracji

dechrystianizacja ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
дехристианизация
działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie
proces odchodzenia od chrześcijaństwa

decydent dɛˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
руководитель
(książkowy) osoba mająca prawo i obowiązek do podejmowania decyzji z racji pełnionych funkcji

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
решать
podejmować decyzję, postanawiać o czymś
mieć wpływ na coś, odgrywać zasadniczą rolę

decydujący adj
решающий определяющий
przesądzający o czymś, przełomowy

decymetr n
дециметр
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decymetrowy adj
дециметровый
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra
(fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
решение
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcyjny adj
дедуктивный
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

dedykacja ˌdɛdɨˈkaʦ̑ʲja n
дедикация посвящение
pamiątkowy wpis przeznaczony dla konkretnej osoby;

deeskalacja n
деэскалация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
дефекация
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;

defekt ˈdɛfɛkt n
дефект
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
дефектология
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

defektoskop ˌdɛfɛkˈtɔskɔp n
дефектоскоп
(technologia, technika, techniczny) aparat służący do wykrywania wad w strukturze metalu

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
дефенестрация
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defensywa ˌdɛfɛ̃w̃ˈsɨva n
дефензива
(historia, historyczny, historycznie) w Polsce międzywojennej kontrwywiad
оборона
(sport, sportowy) część drużyny piłkarskiej przeznaczona do zadań obronnych
działania mające na celu obronę przed atakiem
оборона дефензива
(wojskowość, wojskowy) obronne działania wojskowe

defibrylacja ˌdɛfʲibrɨˈlaʦ̑ʲja n
дефибрилляция
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym

defibrylator ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr n
дефибриллятор
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
дефицит
niedobór, brak;

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
определение дефиниция
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definiowalny adj
определимый
możliwy do zdefiniowania, dający się zdefiniować

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
определять
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
дефляция
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflacyjny adj
дефляционный
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji

deflagracja n
дефлаграция
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
дефлорация
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

defoliant dɛˈfɔlʲjãnt n
дефолиант
(chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) substancja powodująca zrzucanie liści przez rośliny;

deformacja n
деформация
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

deformować v
деформировать
(pejoratywnie, pejoratywny) pozbawiać pierwotnego kształtu lub sensu

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
дефрагментация
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania;

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
дефрагментировать
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

defraudacja ˌdɛfrawˈdaʦ̑ʲja n
растрата
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku)

degeneracki adj
дегенератский
związany z degeneratem; taki jak degenerat

degustacja n
дегустация
ocena smaku produktów spożywczych

degustacyjny adj
дегустационный
związany z degustacją, dotyczący degustacji, służący do degustacji

degustatorski adj
дегустаторский
(rzadki, rzadko używany) związany z pracą lub osobą degustatora, dotyczący degustatora

dehumanizacja n
дегуманизация
pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
обожествление
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga;

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
деист
wyznawca deizmu

deistka n
деистка
zwolenniczka deizmu

deistyczny adj
деистический
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
деизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deja vu n
дежавю дежа вю
wrażenie, że sytuacja, w której bierze się właśnie udział, już się kiedyś przydarzyła;

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
декабрист
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

dekabrystka ˌdɛkaˈbrɨstka n
декабристка
(historia, historyczny, historycznie) forma żeńska od: dekabrysta

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
декабристский
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

dekada dɛˈkada n
декада
dziesięć dni
декада десятилетие
dziesięć lat

dekadent dɛˈkadɛ̃nt n
декадент
(sztuka) przedstawiciel dekadentyzmu

dekadentyzm n
декадентство
(sztuka) kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;

dekagram n
декаграмм
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa dziesięciu gramom

dekalitr n
декалитр
(metrologia, metrologiczny) dziesięć litrów

dekalog dɛˈkalɔk n
декалог
(przenośnie, przenośnia) zbiór podstawowych zasad, instrukcji czegoś

dekanat dɛˈkãnat n
деканат
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele;

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
обезглавливание
ucięcie głowy;

dekartelizacja n
декартелизация
(ekonomia, ekonomiczny) podział karteli na mniejsze jednostki gospodarcze;

deklamacja n
декламация
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

deklamacyjny adj
декламационный
(książkowy) związany z deklamacją; mający charakter, formę deklamacji

deklamatorka n
чтица
kobieta recytująca utwór literacki

deklamatorski adj
декламаторский
związany z deklamatorem; taki jak u deklamatora

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
декламировать
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
декларация
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
склонение
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;
склонение изменение
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
деколонизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekomunizować v
декоммунизировать
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
декораторский декорационный
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekoratorski adj
декораторский
związany z osobą lub zawodem dekoratora

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
декорировать
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekryminalizacja n
декриминализация
ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
командировка
wyjazd w sprawach służbowych

delegacki adj
делегатский
(rzadki, rzadko używany) związany z delegatem, delegatami, dotyczący delegatów

delegat dɛˈlɛɡat n
делегат
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delegatka n
делегатка
forma żeńska od delegat

delegować v
делегировать
wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

delektować się ˌdɛlɛkˈtɔvaʨ̑‿ɕɛ v
наслаждаться
odczuwać przyjemność, rozkoszować się, zachwycać się

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
дельфийский
(geografia, geograficzny) związany z Delfami

delfin ˈdɛlfʲĩn n
дельфин
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
дельфин баттерфляй
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;

delhijski dɛˈlʲijsʲci adj
делийский
odnoszący się do miasta Nowe Delhi

delikates ˌdɛlʲiˈkatɛs n
деликатес
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykwintny, wyszukany artykuł spożywczy;

delikatesy ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ n
гастроном
(handel, handlowy) dobrze zaopatrzony sklep spożywczy z wykwintnymi artykułami;

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
тонкость
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
лёгкий
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
щепетильный
skomplikowany

delta ˈdɛlta n
дельта
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
демагог
(historia, historyczny, historycznie) przywódca ludowy w starożytnej Grecji
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
демагогия
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
демагогический демагогичный
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

dementować ˌdɛ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
опровергать
prostować nieprawdziwe informacje, zaprzeczać

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
демобилизация
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy
(przenośnie, przenośnia) utrata motywacji do działania

demobilizacyjny adj
демобилизационный
związany z demobilizacją, dotyczący demobilizacji

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
демография
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
демографический демографи́ческий
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
демократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
демократ
zwolennik demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
демократически демократично
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczność n
демократичность
cecha tego, co demokratyczne

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
демократический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
демократизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzm n
демократизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvaʨ̑ v
демократизировать
dokonywać procesu demokratyzacji
демократизироваться
dokonywać na sobie procesu demokratyzacji

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
демон
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
демонический
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity
związany z demonem, dotyczący demona

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
демонология
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonologiczny adj
демонологический
(etnografia, etnograficzny) dotyczący demonologii (działu etnografii)
(teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii)

demonstracyjny adj
демонстрационный
obliczony na efekt
służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia
związany z demonstracjami ulicznymi

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
демонстрант
uczestnik demonstracji

demonstrantka ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrãntka n
демонстрантка
forma żeńska od: demonstrant

demonstrator ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstratɔr n
демонстратор
osoba demonstrująca lub prezentująca coś

demonstrowanie ˌdɛ̃mɔ̃w̃strɔˈvãɲɛ n
демонстрирование
(rzeczownik odczasownikowy) od demonstrować

demontaż dɛ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
демонтаж
rozkładanie na części przedmiotu tak, że przestaje istnieć jako całość

demontowanie ˌdɛ̃mɔ̃ntɔˈvãɲɛ n
демонтирование
przeprowadzanie demontażu

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
демонтировать
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

denaturat ˌdɛ̃naˈturat n
денатурат технический спирт
nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego;

dendro- ˈdɛ̃ndrɔ
дендро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem

dendrochronologiczny adj
дендрохронологический
związany z dendrochronologią, dotyczący dendrochronologii

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
дендрология
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

dendrologiczny adj
дендрологический древоведческий
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
раздражать
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej
раздражаться
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie

denialista n
дениалист
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) osoba, która odrzuca określone ustalenia naukowe, zaprzecza faktom, hołduje zaklinaniu rzeczywistości

denializm n
дениализм
(społeczny) (psychologia, psychologiczny) postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
зубной врач стоматолог
(zobacz) stomatolog;

dentystka dɛ̃nˈtɨstka n
дантистка
(potocznie, potoczny) kobieta stomatolog

dentystyczny ˌdɛ̃ntɨˈstɨʧ̑nɨ adj
дентальный
związany z dentystą (stomatologiem) lub dentystyką (stomatologią)

denuncjowanie ˌdɛ̃nũnʦ̑ʲjɔˈvãɲɛ n
доносительство
potajemne donoszenie władzom o popełnieniu przez kogoś wykroczenia

deoksyrybonukleinowy adj
дезоксирибонуклеиновый
(chemia, chemiczny) tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy

deoksyryboza n
дезоксирибоза
(biochemia, biochemiczny) monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych;

deontologiczny adj
деонтологический
(filozofia, filozoficzny) związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
департамент
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w niektórych państwach,

departamentowy adj
департаментский
związany z departamentem, dotyczący departamentu, obejmujący zakresem departament

depesza n
депеша
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

depigmentacja n
депигментация
utrata barwy skóry

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
депиляция
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;

depopulacja n
депопуляция обезлюдение
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
депортация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju
ссылка
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvaʨ̑ v
депортировать
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości

depozytowy adj
депозитный
związany z depozytem, dotyczący depozytu, stanowiący depozyt

depresja dɛˈprɛsʲja n
депрессия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;
(meteorologia, meteorologiczny) obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
подавлять угнетать
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności

deptak ˈdɛptak n
пешеходная зона
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych

deputowany n
депутат избранник
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

deratyzacja ˌdɛratɨˈzaʦ̑ʲja n
дератизация
(zobacz) odszczurzanie;

derbencki adj
дербентский
związany z Derbentem, dotyczący Derbentu

deregulacja n
дерегуляция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
кизил
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
(botanika, botaniczny) Cornus L., rodzaj roślin z rodziny dereniowatych;
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego
drewno derenia (1.2)

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
коростель дергач
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermato- dɛrˈmatɔ
дермато-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze skórą

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
дерматолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
дерматология
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

dermatologiczny adj
дерматологический
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

desant ˈdɛsãnt n
десант
(wojskowość, wojskowy) operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela;

desantowanie n
десантирование
(rzeczownik odczasownikowy) od desantować

desantowy adj
десантный
(wojskowość, wojskowy) związany z desantem, dotyczący desantu

deser ˈdɛsɛr n
десерт десе́рт
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deserowy adj
десертный
dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

deseń n
узор
ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

deska ˈdɛska n
доска
płaski kawałek drewna;
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) kobieta z małym biustem
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny

deska do krojenia n
разделочная доска
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
гладильная доска
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
приборная панель
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki;

deska snowboardowa n
сноуборд
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deska zjazdowa n
сноуборд
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
скейтборд роликовая доска
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

deskryptywizm n
дескриптивизм
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny
(językoznawstwo, językoznawczy) amerykański strukturalizm;

despota dɛsˈpɔta n
деспот де́спот
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
деспотически деспотично
w sposób despotyczny

despotyczny adj
деспотический деспотичный
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą
(książkowy) narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa
charakterystyczny dla despoty lub despotki

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
деспотизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich
bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
дестабилизация
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destabilizować v
дестабилизировать
wprowadzać destabilizację, doprowadzać do utraty stabilności przez jakiś podmiot, często w sensie politycznym

destalinizacja n
десталинизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
деструкция
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
разрушительный деструктивный
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
дистилляция дистилля́ция
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

destylacyjny adj
дистилляционный
związany z destylacją, destylowaniem, dotyczący destylacji, destylowania

destylat dɛˈstɨlat n
дистиллят
produkt destylacji;

destylator n
дистиллятор
(technologia, technika, techniczny) aparat służący do destylacji

destylowany adj
дистиллированный
(chemia, chemiczny) poddany procesowi destylacji

destylować v
дистиллировать
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych

deszcz dɛʃʧ̑ n
дождь
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
дождевой
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu
дождливый
obfitujący w deszcz

deszczyk ˈdɛʃʧ̑ɨk n
дождик
(zdrobniale) od: deszcz
mały, drobny deszcz lub mżawka

detal ˈdɛtal n
деталь подробность
szczegół, coś mało ważnego

detektyw dɛˈtɛktɨf n
детектив
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

detergent dɛˈtɛrɡɛ̃nt n
детергент
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku;

determinista ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista n
детерминист
zwolennik determinizmu

deterministyczny adj
детерминистический
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie

determinizm n
детерминизм
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
детонация
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;

detonacyjny adj
детонационный
związany z detonacją, służący do detonacji

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
детонатор
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detroicki adj
детройтский
związany z Detroit, dotyczący Detroit

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
девальвация
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;
девальвация обесценение
(książkowy) obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś

dewaluacyjny ˌdɛvalu<sup>w</sup>aˈʦ̑ɨjnɨ adj
девальвационный
(przymiotnik) od dewaluacja

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
девальвировать
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty

dewanagari n
деванагари
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

dewastator ˌdɛvaˈstatɔr n
разрушитель
(książkowy) osoba, która niszczy, dewastuje

deweloper n
разработчик
(informatyka, informatyczny) twórca oprogramowania

dewon ˈdɛvɔ̃n n
девон
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej;

dewot n
богомол богомолец
(przestarzałe, przestarzały) osoba manifestacyjnie pobożna

dewoński dɛˈvɔ̃j̃sʲci adj
девонский
(geologia, geologiczny) dotyczący dewonu, występujący, powstały w dewonie

dezercja n
дезертирство
ucieczka z wojska
odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie

dezerter n
дезертир
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezerterski adj
дезертирский
związany z dezerterem, dotyczący dezertera

dezinformacja n
дезинформация деза
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
дезинтеграция
rozpad jakiejś całości

dezodoryzacja ˌdɛzɔdɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
дезодорация
usuwanie niemiłego zapachu;

dezoksyryboza n
дезоксирибоза
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) deoksyryboza

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
дезинфекция
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekcyjny ˌdɛzɨ̃nfɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
дезинфекционный
taki, który dezynfekuje

dezynsekcja n
дезинсекция
tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

diabaz ˈdʲjabas n
диабаз
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa;

diabazowy adj
диабазовый
wykonany z diabazu, zawierający diabaz

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
дьявольский бесовский
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
колесо обозрения чёртово колесо
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
диабетолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka diabetologii

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
диабетология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań;

diabetologiczny ˌdʲjabɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
диабетологический
związany z diabetologią, dotyczący diabetologii, leczenia cukrzycy

diabetyk dʲjaˈbɛtɨk n
диабетик
(medycyna, medyczny) osoba chora na cukrzycę

diabeł ˈdʲjabɛw n
дьявол чёрт сатана
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł morski n
гигантский морской дьявол
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku diabłów morskich (1.2)
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Manta birostris Walbaum, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej, największy przedstawiciel rodziny mantowatych;

diabeł tasmański n
сумчатый дьявол сумчатый чёрт тасманийский дьявол
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;

diabeł wie ˈdʲjabɛw ˈvʲjɛ idiom
чёрт его знает
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

diabli wiedzą ˈdʲjablʲi ˈvʲjɛʣ̑ɔ̃w̃
чёрт его знает
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
диадема
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
диагностический диагности́ческий
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
диагностика
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);
(psychologia, psychologiczny) proces oceny cech i stanów psychicznych człowieka dokonywany przez psychologa za pomocą metod psychologicznych, którymi najczęściej są testy psychologiczne, obserwacja psychologiczna i wywiad;
(technologia, technika, techniczny) ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego;

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
диагноз
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby
określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
диагностировать
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diak dʲjak n
дьяк
(kościelny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak cerkiewny;

diakon n
диакон
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

diakoński adj
дьяконский
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona

diakrytyczny ˌdʲjakrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
диакритический
(językoznawstwo, językoznawczy) odróżniający

dialekt ˈdʲjalɛkt n
диалект
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektolog n
диалектолог
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologia n
диалектология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektologiczny adj
диалектологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dialektycznie adv
диалектически
w sposób dialektyczny

dialektyczny ˌdʲjalɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
диалектичный
(filozofia, filozoficzny) związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki
диалектный
(przestarzałe, przestarzały) charakterystyczny dla dialektu, związany z dialektem

dialektyk n
диалектик
(filozofia, filozoficzny) zwolennik teorii filozoficznej, która za nadrzędne prawo uznaje rozwój przez przeciwieństwa

dialektyzm n
диалектизм
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha lub element językowy właściwe jakiemuś dialektowi wernakularnemu;

dializa n
диализ
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
диалог
rozmowa dwóch osób
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rozmowa toczona przez bohaterów powieści, filmu, sztuki teatralnej itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki niesceniczny, napisany w formie rozmowy
(przenośnie, przenośnia) długotrwałe negocjacje, rozmowy między stronami w celu uzgodnienia stanowisk

diamagnetyczny adj
диамагнитный
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diamagnetyk n
диамагнетик
(fizyka, fizyczny) ciało o przenikalności magnetycznej mniejszej od próżni, słabo odpychane przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
алмаз бриллиант
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diamentowy ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
алмазный
związany z diamentem, dotyczący diamentu

diaskop ˈdʲjaskɔp n
диаскоп
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

diaspora dʲjaˈspɔra n
диаспора
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem

dichlorodifenylotrichloroetan n
дихлордифенилтрихлорметилметан
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
ремарка
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki

diduch n
дидух
(etnografia, etnograficzny) tradycyjna ozdoba bożonarodzeniowa w postaci snopu zboża,

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
диоцез
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
епархия
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diecezjalny ˌdʲjɛʦ̑ɛˈzʲjalnɨ adj
епархиальный
dotyczący diecezji, związany z diecezją

dielektryczny ˌdʲiɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
диэлектрический
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

dielektryk ˌdʲiɛˈlɛktrɨk n
диэлектрик
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd;

diesel ˈdʲizɛl n
дизель
(technologia, technika, techniczny) silnik wysokoprężny;

dieta ˈdʲjɛta n
диета
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie
командировочные суточные
pieniądze na podróż służbową

dietetyk dʲjɛˈtɛtɨk n
диетолог
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń;

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
диетология
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia;

difalia dʲiˈfalʲja n
дифаллия
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa

diler ˈdʲilɛr n
дилер
sprzedawca-dystrybutor

dilerski adj
дилерский
związany z dilerem, dotyczący dilera

dilofozaur n
дилофозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Dilophosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w epoce jury wczesnej na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju dilofozaur (1.1)

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
динго
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
динозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
диод
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

diopsyd n
диопсид
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6];

dioptryka n
диоптрика
(fizyka, fizyczny) dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła;

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
диплодок
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury;

dipterologia ˌdʲiptɛrɔˈlɔɟja n
диптерология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) nauka o muchówkach;

disnejowski adj
диснеевский
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) występujący w produkcjach Disneya, taki jak u Disneya, związany z filmami Disneya

ditionin n
гидросульфит дитионит
(chemia, chemiczny) związek chemiczny będący solą lub estrem kwasu ditionawego

divertimento n
дивертисмент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielka, kilkuczęściowa kompozycja instrumentalna o prostym charakterze, popularna w XVIII wieku;

dla dla preposition
для
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dla beki adv
шутки ради
niepoważnie, na żarty, dla rozrywki

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
почему зачем
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
почему зачем
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
потому что
…używany w budowie podrzędnego zdania przyczynowego
поэтому
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego

dmitrowski adj
дмитровский
związany z Dmitrowem, dotyczący Dmitrowa

dmuchawiec dmuˈxavʲjɛʦ̑ n
одуванчик
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
дуть
wypuszczać powietrze z ust

dnieprzański adj
днепровский
związany z Dnieprem (rzeką uchodzącą do Morza Czarnego)

dniestrzański adj
днестровский
związany z Dniestrem

dno dnɔ n
дно
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

do dɔ n
до
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C;

do dɔ preposition
в к на до
…określający końcowy punkt w przestrzeni
для
…określający przeznaczenie, użytek
…określający przynależność, własność
до
…określający maksymalną wartość
до по
…określający końcowy punkt w czasie

do Boga, gdy trwoga dɔ‿ˈbɔɡa ˈɡdɨ ˈtr̥fɔɡa proverb
гром не грянет – мужик не перекрестится
o kimś, kogo dopiero krytyczna sytuacja skłania do modlitwy

do cna adv
дотла
całkowicie, doszczętnie

do grobowej deski ˌdɔ‿ɡrɔˈbɔvɛj ˈdɛsʲci adv
до гробовой доски
na zawsze, do śmierci

do góry adv
вверх
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
вверх ногами
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy
w sposób nieoczekiwany, niezamierzony, odmienny od uważanego za prawidłowy, typowy

do kitu dɔ‿ˈcitu adj
безнадёжный
(potocznie, potoczny) beznadziejny, nienadający się

do kitu dɔ‿ˈcitu adv
безнадёжно
(potocznie, potoczny) beznadziejnie, fatalnie

do siego roku dɔ‿ˈɕɛɡɔ ˈrɔku idiom
с Новым годом
forma życzeń noworocznych, (dosłownie) do tego roku (obyśmy dożyli)

do szpiku kości dɔ‿ˈʃpʲiku ˈkɔɕʨ̑i adv
до мозга костей
do głębi, na wskroś, całkowicie, bardzo

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
Бог троицу любит
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
до свидания пока
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

do żywego adv
за живое
o odczuciu, odebraniu czegoś: dotkliwie, głęboko, bardzo, niesłychanie

doba ˈdɔba n
сутки
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

doberman dɔˈbɛrmãn n
доберман-пинчер
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobosz ˈdɔbɔʃ n
барабанщик
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej;

dobowy adj
суточный
mający związek z dobą; trwający dobę

dobra ˈdɔbra interjection
ладно
(potocznie, potoczny) zgoda, przyzwolenie

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
спокойной ночи
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobro ˈdɔbrɔ n
добро
czyjaś korzyść, zysk
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła;
rzecz mająca wartość

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
благосостояние
dobre warunki materialne

dobroczynny ˌdɔbrɔˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
благотворительный
służący pomocą osobom potrzebującym, wspierający potrzebujących
полезный
przynoszący korzyść, dobry, przydatny, wartościowy

dobroczyńca n
благодетель благотворитель
(książkowy) osoba świadcząca innym dobro, osoba dobroczynna

dobrodusznie adv
благодушно добродушно простодушно простосердечно
w sposób dobroduszny

dobroduszność n
благодушие добродушие простодушие простосердечие простосердечность
cecha tego, co dobroduszne; cecha tych, którzy są dobroduszni

dobroduszny adj
добродушный
mający łagodne, życzliwe usposobienie
wyrażający dobroduszność

dobrodziej dɔˈbrɔʥ̑ɛ̇j n
батенька благодетель благотворитель
(przestarzałe, przestarzały) dobroczyńca

dobrodziejstwo n
благополучие
pozytywne skutki jakiegoś działania, rozwoju określonej dziedziny życia
благотворительность добродейство доброделание милость
dobro komuś okazane

dobrosąsiedzki adj
добрососедский
taki, jak między dobrymi sąsiadami

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
добровольно
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
добровольный
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
доброта
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
хороший
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
odpowiedni, pasujący do czegoś
pomyślny, udany
smaczny
świetny, znakomity w swojej dziedzinie

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
добрый вечер
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
хорошо
w należyty sposób
przyjemnie
uczciwie
z korzyścią

dobrze ˈdɔbʒɛ interjection
хорошо ладно
wyrażenie zgody

dobrze wychowany adj
воспитанный
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie

dobytek dɔˈbɨtɛk n
имущество
wszystko, co się posiada

dochodowy ˌdɔxɔˈdɔvɨ adj
доходный прибыльный
taki, który przynosi zysk

dochodzenie ˌdɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
расследование следствие
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem

dochodzić dɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
доходить
aspekt niedokonany od: dojść

dochód ˈdɔxut n
доход
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dochód narodowy ˈdɔxut ˌnarɔˈdɔvɨ n
национальный доход
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego);

docierać dɔˈʨ̑ɛraʨ̑ v
добираться
dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem

doczesny dɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
бренный земной мирской тленный
przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia

dodatek dɔˈdatɛk n
добавка дополнение прибавка
coś dodanego, dodatkowego
приложение
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp.

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
дополнительный
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków
дополнительный дополни́тельный
dodany do istniejącej wcześniej reszty

dodatni dɔˈdatʲɲi adj
положительный
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) większy od zera

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
добавлять
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość

dodać ˈdɔdaʨ̑ conjunction
плюс
(matematyka, matematyczny) plus (spójnik łączący dodawane składniki)

dodać ˈdɔdaʨ̑ v
добавить
aspekt dokonany od: dodawać

dodekafoniczny adj
додекафонический
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii

dodo ˈdɔdɔ n
додо
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus;

dogmat n
догмат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) teza przyjęta w danej szkole filozoficznej w starożytnej Grecji, która obowiązywała jej uczniów

dogmatyczny adj
догматичный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z dogmatami religijnymi lub z dogmatyką
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogmatyzm n
догматизм
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
выдаивать
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo
доить дои́ть
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

dojechać dɔˈjɛxaʨ̑ v
доехать
jadąc, dotrzeć gdzieś lub zbliżyć się do kogoś, czegoś

dojnica n
доильник доильница дойник
naczynie, do którego doi się mleko

dojrzałość n
зрелость
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
зрелый
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny
зрелый спелый
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju

dojść dɔjɕʨ̑ v
дойти
poruszając się, osiągnąć pewien cel; dotrzeć idąc

dokerski adj
докерский
związany z osobą lub pracą dokera, dotyczący dokera

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
совершенный
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła

dokonać dɔˈkɔ̃naʨ̑ v
воплотить исполнить осуществить совершить
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność
достичь произвести реализовать совершить создать
wykonać, stworzyć coś ważnego, istotnego dla jakiejś dziedziny

dokowy adj
доковый
związany z dokiem, dokami, dotyczący doków

doktor ˈdɔktɔr n
доктор
(potocznie, potoczny) (grzecznościowy) lekarz
stopień naukowy;

doktorancki ˌdɔktɔˈrãnʦ̑ʲci adj
докторантский
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktoratem

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
докторант
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora

doktorantka ˌdɔktɔˈrãntka n
докторантка
forma żeńska od: doktorant

doktorski dɔkˈtɔrsʲci adj
докторский
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
доктрина
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

doktryner n
доктринёр
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom

doktrynerski adj
доктринёрский
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) charakterystyczny dla doktrynera lub doktrynerstwa

doktrynerstwo n
доктринёрство
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) postawa polegająca na uporczywym trwaniu przy wyznawanych doktrynach, skostniałych poglądach, nieadekwatnych do rzeczywistości zasadach

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
докучать донимать досаждать
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból

dokuczyć dɔˈkuʧ̑ɨʨ̑ v
донять досадить
sprawić przykrość, kłopoty lub ból

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
документ
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
документация
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokumentować v
документировать
składać dowody; zbierać i przedstawiać dokumenty na potwierdzenie czegoś

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
куда
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
куда-то
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
детально досконально подробно тщательно
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
аккуратность точность
cecha tego, co dokładne

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
точный
o człowieku: robiący coś starannie
wykonany z dużą starannością

dola ˈdɔla n
доля
(książkowy) los, czyjeś obecne położenie, stan

dolar ˈdɔlar n
доллар
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolarowy ˌdɔlaˈrɔvɨ adj
долларовый
(przymiotnik) od dolar

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
болячка недуг
choroba, schorzenie, problem zdrowotny

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
подливать масло в огонь
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje

dolina dɔˈlʲĩna n
долина
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolinny dɔˈlʲĩnːɨ adj
долинный
związany doliną, dotyczący doliny

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
дольмен
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnoaustriacki adj
Нижнеавстрийский
związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii

dolnopłat n
низкоплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych stosunkowo nisko po bokach kadłuba

dolnosaksoński adj
нижнесаксонский
związany z Dolną Saksonią, dotyczący Dolnej Saksonii

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
нижнелужицкий
związany z Łużycami Dolnymi lub Dolnołużyczanami

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci n
нижнелужицкий
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki

dolnośląski adj
нижнесилезский
związany z Dolnym Śląskiem, dotyczący Dolnego Śląska, leżący na Dolnym Śląsku

dolny ˈdɔlnɨ adj
нижний
(geografia, geograficzny) będący bliżej ujścia rzeki
(geologia, geologiczny) starszy okres
będący niżej niż punkt odniesienia
znajdujący się na dole
низкий
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski dźwięk

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
доломит
(geologia, geologiczny) skała osadowa, zbudowana głównie z tego minerału;
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
династия род семья
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
дом
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
детский дом де́тский дом
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
публичный дом
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

dom towarowy n
универмаг универсальный магазин торговый дом
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep;

domalowywać ˌdɔ̃malɔˈvɨvaʨ̑ v
дописывать
malując, dodawać coś do istniejącego już obrazu

domator n
домосед
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domatorka ˌdɔ̃maˈtɔrka n
домоседка
forma żeńska od: domator

domatorstwo n
домоседство
zamiłowanie do domowego życia

domek dla ptaków n
скворечник
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) niewielka konstrukcja w kształcie budki z otworem, w której ptak może bezpiecznie założyć gniazdo

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
карточный домик
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
домен
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;
(informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;
достояние
(historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze;
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność

domieszka n
добавка
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
доминиканец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

dominikański ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãj̃sʲci adj
доминиканский
odnoszący się do państwa Dominikana
odnoszący się do zakonu dominikanów

dominować ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
доминировать
przeważać nad czymś, nad kimś
доминировать властвовать
panować nad czymś, nad kimś

domięśniowo adv
внутримышечно
(medycyna, medyczny) poprzez wstrzyknięcie do mięśni

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
домофон
urządzenie elektroniczne wykorzystywane w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali;

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃʦ̑a n
коробейник
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary

domorosły adj
доморощенный
taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
домашний
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
домашний
związany z domem, dotyczący domu

domra ˈdɔ̃mra n
домра
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym;

domyślać v
догадываться
przewidywać coś pomimo niewystarczających danych

domyślić się dɔ̃ˈmɨɕlʲiʨ̑‿ɕɛ v
догадаться
aspekt dokonany od: domyślać się

domyślnie adv
по умолчанию
w sposób świadczący o obowiązywaniu odgórnie ustalonych ustawień lub decyzji

domyślny adj
догадливый
taki, który łatwo domyśla się czegoś

donbaski adj
донбасский донбассовский
związany z Donbasem, dotyczący Donbasu (Donieckiego Zagłębia Węglowego)

dong n
донг
(jednostka monetarna) waluta Wietnamu o symbolu ₫;

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
цветочный горшок
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

doniecki dɔ̃ˈɲɛʦ̑ʲci adj
донецкий
związany z Donieckiem, dotyczący Doniecka

donikąd dɔ̃ˈɲikɔ̃nt adv
никуда
do żadnego określonego miejsca

doniosłość n
важность
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły

donkiszot dɔ̃ŋʲˈciʃɔt n
донкихот
(książkowy) człowiek walczący o szlachetne cele, kierujący się wzniosłymi ideami, któremu brakuje poczucia rzeczywistości, realności swoich planów i dlatego sprawia wrażenie komiczne

donos n
донос
poufne zgłoszenie do władz o dokonaniu przez kogoś wykroczenia, przestępstwa albo o złamaniu obowiązujących norm

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕiʨ̑ɛl n
доноситель доносчик стукач ябедник
ten, kto donosi

donosicielka n
доносительница
kobieta, która na kogoś donosi

donosicielski adj
доносительский
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia

donosić v
доносить
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych
(potocznie, potoczny) przebyć ciążę do końca

donośny dɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
зычный
o głosie: taki, który jest głośny, niesie się daleko

donżuański adj
донжуанский
odnoszący się do donżuana, związany z donżuanem

dookoła ˌdɔːˈkɔwa adv
вокруг
ze wszystkich stron punktu położonego w środku

dopamina n
дофамин дофами́н
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
родительный падеж родительный
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
дополнение
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru;
дополнение обьект
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
лишь только
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające
postawienie warunku
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano
только что
dopiero co → przed chwilą, bardzo niedawno

dopingowy adj
допинговый
(sport, sportowy) związany z dopingem, farmakologicznym wspomaganiem sprawności

doprowadzić ˌdɔprɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
довести
aspekt dokonany od: doprowadzać

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈʧ̑alnɨ adj
допустимый
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

dopuszczać v
допускать
pozwalać zbliżyć się do kogoś lub czegoś
uznawać coś za możliwe

dopóki dɔˈpuci conjunction
пока
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne
пока не
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia

dopłacić dɔˈpwaʨ̑iʨ̑ v
доплатить
aspekt dokonany od: dopłacać

dopływ ˈdɔpwɨf n
приток
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora
czynność docierania cieczy, energii itp. do określonego miejsca

doradca n
советник консультант
osoba udzielająca porad

doradzać v
консультировать
udzielać rad, wskazywać wyjście z sytuacji

doradzić v
проконсультировать
aspekt dokonany od: doradzać

doraźny adj
временный
zadowalający w danym momencie, zastosowany okolicznościowo, wynikający z potrzeby chwili

dorodny adj
дородный
wyróżniający się pięknym, zdrowym wyglądem, urodziwy, przystojny i postawny

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
взрослый
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
взрослый
dorosła (1.1) osoba

dorożka dɔˈrɔʃka n
пролётка
lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

dorożkarz dɔˈrɔʃkaʃ n
извозчик
właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów

dorsz dɔrʃ n
треска
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dortmundzki adj
дортмундский
odnoszący się do Dortmundu, związany z Dortmundem

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
бассейн
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

dosięgnąć v
достать
aspekt dokonany od: dosięgać

doskonale ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ adv
отлично
świetnie, w doskonały sposób
полностью
w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
превосходность
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym
совершенство
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
совершенный
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostarczać dɔˈstarʧ̑aʨ̑ v
доставлять
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś

dostarczyć dɔˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
доставить
aspekt dokonany od: dostarczać

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
достаточно
w wystarczającym stopniu

dostateczny adj
достаточный
występujący w wystarczającym stopniu

dostatni adj
зажиточный сытный
odznaczający się dostatkiem, zasobny

dostawa dɔˈstava n
доставка поставка
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
получать
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny
(potocznie, potoczny) zostawać trafionym, uderzonym przez coś
nabawiać się czegoś, chorować

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
поставщик
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów

dostać ˈdɔstaʨ̑ v
получить
aspekt dokonany od: dostawać
достоять
dotrwać do jakiegoś momentu w pozycji stojącej

dostać prztyczka w nos ˈdɔstaʨ̑ ˈpʃtɨʧ̑ka ˈv‿nɔs v
получить щелчок по носу
dostać nauczkę, zostać upokorzonym, zlekceważonym przez kogoś

dostać w łapę ˈdɔstaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
взять в лапу взять на лапу
dostać łapówkę, zostać przez kogoś przekupionym

dostać wpierdol ˈdɔstaʨ̑ ˈfpʲjɛrdɔl v
получить пизды
(wulgarnie, wulgaryzm) zostać dotkliwie pobitym

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
сановник
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostojny adj
достойный почтенный
pełen godności i powagi, zasługujący na poważanie

dostrzegać v
замечать
widzieć już z daleka
zwracać uwagę na coś, zauważać coś

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
доступ
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
доступный
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć

doszczętnie dɔˈʃʧ̑ɛ̃ntʲɲɛ adv
полностью
o niszczeniu czegoś: całkowicie, kompletnie

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
буквально дословно
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dosłowność n
дословность
cecha tego, co dosłowne

dosłowny dɔˈswɔvnɨ adj
дословный
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia

dotacja dɔˈtaʦ̑ʲja n
дотация
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności

dotkliwy dɔˈtklʲivɨ adj
болезненный мучительный ощутимый чувствительный
bolesny, dokuczliwy, trudny do wytrzymania

dotknięcie dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
прикосновение
(rzeczownik odczasownikowy) od dotknąć

dotknąć ˈdɔtknɔ̃ɲʨ̑ v
коснуться
aspekt dokonany od: dotykać

dotleniać dɔˈtlɛ̃ɲäʨ̑ v
насыщать кислородом
dostarczać dodatkową ilość tlenu
насыщаться кислородом
dostarczać swojemu organizmowi dodatkową ilość tlenu poprzez uprawianie ruchu na świeżym powietrzu

dotrzeć ˈdɔṭʃɛʨ̑ v
добраться
aspekt dokonany od: docierać

dotychczas dɔˈtɨxʧ̑as adv
до сих пор пока что
(książkowy) do tego momentu, do chwili obecnej

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
касаться относиться
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś

dotyk ˈdɔtɨk n
осязание
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
задевать
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość, urażać kogoś
прикасаться касаться
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dotąd ˈdɔtɔ̃nt pronoun
до сих пор пока что
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas

doustnie adv
внутрь
(medycyna, medyczny) przyjmowany lub podawany do ust, przez usta

doverski adj
дуврский
związany z Doverem, dotyczący Doveru

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
шутка
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

dowcipny adj
остроумный
pełen dowcipu
umiejący mówić i pisać żartobliwie i z humorem, lubiący żarty i dowcipy

dowiadywać się v
выяснять узнавать
uzyskiwać informację
выяснять
domagać się informacji usilnie pytając o coś

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
выяснить узнать
uzyskać nową informację

downshifting n
дауншифтинг
styl życia osób uciekających od tego, co krytycy nazywają wyścigiem szczurów, styl, który kładzie nacisk na równowagę między czasem wolnym a pracą, jednocześnie koncentrując cele życiowe na samorealizacji i budowaniu osobistych relacji zamiast pochłaniającej wszystko pogoni za sukcesem ekonomicznym

dowodzić dɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
быть главный командовать
kierować i wydawać rozkazy swojej grupie

dowolny dɔˈvɔlnɨ adj
каждый
każdy
любой
wszystko jedno jaki
wszystko jedno który
произвольный
zależny tylko od własnego wyboru, nieograniczony zewnętrznymi nakazami i zakazami, swobodny

dowód ˈdɔvut n
внутренний паспорт
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty
доказательство
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
удостоверение личности
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
командир
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dozorca dɔˈzɔrʦ̑a n
смотритель сторож
ktoś pilnujący czegoś lub kogoś
сторож
osoba opiekująca się budynkiem mieszkalnym, utrzymująca czystość w nim i wokół niego

dozowacz dɔˈzɔvaʧ̑ n
дозировщик
pracownik, który coś odmierza, dozuje
дозатор
urządzenie dozujące; dozownik

dozowanie n
дозирование дозировка
(rzeczownik odczasownikowy) od dozować

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
дозировать
wydzielać coś określonymi porcjami

dozymetr dɔˈzɨmɛtr n
дозиметр
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów;

dozymetryczny adj
дозиметрический
związany z dozymetrią lub dozymetrem, dotyczący dozymetrii lub dozymetru

dołgański adj
долганский
związany z Dołganami, dotyczący Dołgan

dołączyć dɔˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
присоединить
dodać, połączyć z większą całością
присоединиться
wziąć udział w czymś, co już się odbywa, co już trwa

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
опытный экспериментальный
bazujący na doświadczeniu; dowiedziony za pomocą doświadczenia
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń

doświadczać v
испытывать
doznawać czegoś

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
опыт
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
опытный
mający doświadczenie

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
довольно весьма достаточно
w pewnym stopniu; w sposób wystarczający, w miarę

dość dɔɕʨ̑ interjection
довольно хватит
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania

dożylnie adv
внутривенно
(medycyna, medyczny) wprowadzając bezpośrednio do krwiobiegu przez żyłę

dożynki dɔˈʒɨ̃nʲci n
дожинки обжинки
(etnografia, etnograficzny) (rolnictwo, rolniczy) doroczny festyn organizowany administracyjnie z okazji zakończenia żniw;

dożynkowy ˌdɔʒɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
дожиночный
związany z dożynkami

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
пожизненный
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

drabina draˈbʲĩna n
лестница стремянка
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
драгун
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

dragoński adj
драгунский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z dragonami, dotyczący dragonów

drakoński adj
драконовский
(książkowy) bardzo restrykcyjny i surowy

dramat ˈdrãmat n
драма
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie

dramaturg drãˈmaturk n
драматург
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie

dramaturgiczny adj
драматургический
związany z dramatopisarstwem albo dramatopisarzem, dotyczący dramatopisarstwa

dramatyczny adj
драматический
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
драматичный
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
небоскрёб
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapak n
когтеточка
zabawka dla kota, często połączona z budkami, do których zwierzę może wchodzić, lub/i legowiskiem

drapać ˈdrapaʨ̑ v
чесать
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami
чесаться
drapać (1.1) samego siebie, najczęściej wskutek swędzenia

drapieżca n
хищник
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar
osoba lub kraj napadający

drapieżnictwo n
хищничество
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnie adv
хищно
zachowując się w sposób napastliwy, agresywny

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
хищник
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżność n
хищность
(ekologia, ekologiczny) cecha drapieżników

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
хищный
o zwierzętach: taki, który żywi się innymi zwierzętami

drastyczny adj
жестокий яркий
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności
резкий суровый
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny

draństwo ˈdrãj̃stfɔ n
низость подлость свинство
(potocznie, potoczny) świństwo, wyjątkowa niesprawiedliwość; podły czyn

drażliwy draʒˈlʲivɨ adj
раздражающий
taki, który drażni, prowadzi do rozdrażnienia, nieporozumień, zdenerwowania
раздражительный
o człowieku: taki, który jest skłonny do nerwowości, pobudliwości; zbyt wrażliwy, przeczulony

drednot ˈdrɛdnɔt n
дредноут
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej;

drenaż n
дренаж
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie;
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby;

drenaż mózgów n
утечка мозгов уте́чка мозго́в
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dreptać ˈdrɛptaʨ̑ v
семенить
chodzić szybko i drobnymi krokami

dres drɛs n
спортивный костюм
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

dresiarz n
гопник
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi;

dress code n
дресс-код дресс-ко́д
zbiór zasad dotyczących ubioru w określonej sytuacji, grupie zawodowej, firmie;

dreszcz drɛʃʧ̑ n
дрожь
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewlański adj
древлянский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Drewlanami, dotyczący Drewlan

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
деревянный
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
бревно полено
kawałek drewna (1.2)
дерево древесина
(rzeczownik) zbiorowy kawałki drewna (1.2)
древесина
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;
древесина лес дерево
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;

drewnojad drɛvˈnɔjat n
древесиноед ксилофаг
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem;

drezdeński drɛzˈdɛ̃j̃sʲci adj
дрезденский
dotyczący Drezna, związany z Dreznem

drobiazg ˈdrɔbʲjask n
мелочь
coś drobnego, małego, niewielkiego
мелочь тонкость
coś o niewielkim znaczeniu

drobiazgowy adj
мелочный придирчивый
przesadnie dokładny, skrupulatny
подробный тщательный
uwzględniający najdrobniejsze szczegóły

drobić v
дробить
(potocznie, potoczny) dzielić na drobne części

drobne ˈdrɔbnɛ n
мелочь
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety

drobno adv
дробно мелко
w sposób drobny, szczegółowo

drobnokwiatowy adj
мелкоцветковый
taki, który posiada drobne kwiaty

drobnomieszczański adj
мелкобуржуазный
związany z drobnomieszczaństwem

drobnostka drɔbˈnɔstka n
безделица
coś nieistotnego, coś co nie ma dużego znaczenia

drobny ˈdrɔbnɨ adj
мелкий
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość

droga ˈdrɔɡa n
дорога путь
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
скоростная дорога
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

drogeria n
магазин парфюмерии
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
дорогой
posiadający wysoką cenę
дорогой родной
bliski uczuciowo

drogo sprzedać swoją skórę ˈdrɔɡɔ ˈspʃɛdaʨ̑ ˈsfɔjɔ̃w̃ ˈskurɛ v
дорого продать свою шкуру
najczęściej w odniesieniu do realiów jakiejś rywalizacji: wprawdzie ulec jakiemuś przeciwnikowi, ale po walce, honorowo, nie rezygnować do końca w przegranym pojedynku
niechętnie, pod pewnymi warunkami zgodzić się na coś niekorzystnego dla siebie

drogocenność n
драгоценность
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: drogocenny

drogocenny adj
драгоценный
taki, który ma dużą wartość materialną

drogowy drɔˈɡɔvɨ adj
дорожный
dotyczący drogi

drohobycki adj
дрогобычский
związany z Drohobyczem, dotyczący Drohobycza

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
дромедар одногорбый верблюд
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
дрон беспилотник
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drozd drɔst n
дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

droździ adj
дроздовый
związany z drozdem, dotyczący drozda

droździk ˈdrɔʑʥ̑ik n
белобровик
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
дрожжи
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

drożdżowy drɔʒˈʤ̑ɔvɨ adj
дрожжевой
(mikologia, mikologiczny) związany z drożdżami

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
плюшка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe, słodkie pieczywo drożdżowe;

drożyzna n
дороговизна
wysokie ceny artykułów

druga młodość n
вторая молодость
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
обратная сторона медали
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
вторая мировая война Вторая мировая война
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugoklasista n
второклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń drugiej klasy

drugoklasistka n
второклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica drugiej klasy

drugorzędny adj
второстепенный
mniej ważny, niższej kategorii
mniej wartościowy

druk druk n
печать
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
принтер
urządzenie służące do drukowania

drukarski druˈkarsʲci adj
печатный
odnoszący się do druku, drukarni, drukarza albo drukowania

drukarz ˈdrukaʃ n
печатник
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukowanie ˌdrukɔˈvãɲɛ n
печатание
oddawanie publikacji do druku
wykonywanie odbitek przy pomocy prasy drukarskiej albo drukarki

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
печатать
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce
dawać coś do druku, publikować

drumla ˈdrũmla n
варган
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki;

drut drut n
вязальная спица
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;
провод
(potocznie, potoczny) przewód elektryczny, zwłaszcza gdy mało elastyczny
проволока провод
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
колючая проволока
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drutowiec druˈtɔvʲjɛʦ̑ n
проволочник
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) larwa owada z rodziny sprężykowatych (Elateridae) o mocno wydłużonym ciele, glebowy szkodnik upraw

drużyna druˈʒɨ̃na n
дружина
(historia, historyczny, historycznie) formacja zbrojna średniowiecznych władców słowiańskich;
команда
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania
отделение
(wojskowość, wojskowy) mały oddział piechoty;

drużynowy ˌdruʒɨ̃ˈnɔvɨ n
звеньевой
osoba opiekująca się drużyną harcerską

drwa n
дрова
porąbane kawałki drewna, np. na opał

drwal drval n
дровосек
(potocznie, potoczny) ktoś noszący się w charakterystycznym stylu – z gęstą, wypielęgnowaną brodą, kraciastą koszulą i dżinsami
дровосек лесоруб порубщик
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa;

drwić drvʲiʨ̑ v
насмехаться
szydzić z kogoś, wyśmiewać, kpić, lekceważyć kogoś lub coś

dryblas n
жердь
chłopiec lub mężczyzna nadmiernie wyrośnięty i niezgrabny

dryndnąć ˈdrɨ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
звякнуть
(potocznie, potoczny) zatelefonować

drzazga ˈḍʒazɡa n
заноза
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
дремать
lekko, czujnie spać

drzemlik ˈḍʒɛ̃mlʲik n
дербник
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej;

drzewce ˈḍʒɛfʦ̑ɛ n
древко
drewniany drążek, do którego mocuje się flagę lub sztandar;

drzewiasty ḍʒɛˈvʲjastɨ adj
древесный
mający cechy drzewa, będący drzewem
древовидный древоподобный
podobny do drzewa

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
дерево
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
генеалогическое древо
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzewostan n
древостой
(leśnictwo) zespół drzew ze sobą sąsiadujących i oddziałujących na siebie;

drzeć ḍʒɛʨ̑ v
рвать драть
rwać na części, strzępy

drzwi ḍʒvʲi n
дверь
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drób drup n
домашняя птица живность птица птицы
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.)

dróżka ˈdruʃka n
дорожка
(zdrobniale) od: droga
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa

drążek ˈdrɔ̃w̃ʒɛk n
перекладина турник
(sport, sportowy) przyrząd do ćwiczeń muskulatury w formie pręta do podciągania się;

dręczyciel drɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
мучитель
osoba, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się

dręczycielka ˌdrɛ̃n͇ʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
истязательница мучительница
kobieta, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się nad nim

drżenie ˈdrʒɛ̃ɲɛ n
дрожь дрожание
(rzeczownik odczasownikowy) od drżeć

drżeć drʒɛʨ̑ v
дрожать
trząść się, drgać, dygotać

drżączka n
трясунка
(botanika, botaniczny) Briza L., rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych o sercowatych kłosach, drżących przy najlżejszym podmuchu wiatru;

dualistyczny adj
дуалистический
dotyczący dualizmu
dwoisty, o dwóch aspektach

dubajski adj
дубайский
związany z Dubajem, dotyczący Dubaju, pochodzący z Dubaju

dubbing ˈdabʲĩŋk n
дубляж озвучка
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubelt ˈdubɛlt n
дупель
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago media, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
двухстволка
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;

dublerski adj
дублёрский
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z dublerem, dotyczący dublera

dublet n
дублет
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj obcisłego kaftanu noszonego przez mężczyzn od XV do XVII wieku;
(jubilerstwo, jubilerski) podrobiony kamień składający się z prawdziwego kamienia szlachetnego lub kryształu oraz kamienia o mniejszej wartości lub szkła;
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś

dubliński duˈblʲĩj̃sʲci adj
дублинский
odnoszący się do miasta Dublin

dubn dupn̥ n
дубний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

dubrownicki adj
дубровницкий
(geografia, geograficzny) związany z Dubrownikiem, dotyczący Dubrownika

duch dux n
дух
umysł, myśli ludzkie
душа
dusza ludzka
привидение фантом призрак
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchota duˈxɔta n
духота
(potocznie, potoczny) duszne, parne powietrze

duchowieństwo n
духовенство
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
духовность
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
духовный
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
удод
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dukat ˈdukat n
дукат
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

dukielski duˈcɛlsʲci adj
дукельский дуклинский
dotyczący Dukli, związany z Duklą

dukt n
просека
(leśnictwo) leśna droga podziałowa powstała po wycięciu pasa drzew

dulka ˈdulka n
уключина
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji;

duma ˈdũma n
гордость
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie
дума
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek pieśni epickiej lub liryczno-epickiej wychwalającej bohaterów wojennych, rodzaj elegii;
izba niższa parlamentu rosyjskiego;

dumać ˈdũmaʨ̑ v
размышлять
myśleć, zastanawiać się

dumnie adv
гордо
w sposób dumny

dumny ˈdũmnɨ adj
гордый
zadowolony z czegoś, mający dumę, satysfakcję z czegoś lub kogoś

dumny jak paw ˈdũmnɨ ˈjak ˈpaf adj
важный как павлин
bardzo dumny

dunajski dũˈnajsʲci adj
дунайский
związany z rzeką Dunaj

dungański adj
дунганский
związany z Dunganami

dungański n
дунганский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Dunganów;

duopol n
дуополия
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
жопа
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (wulgarnie, wulgaryzm) niezaradna osoba, oferma
жопа задница
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
жопа мудак дурак чмо
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

dupiasty adj
жопастый
(wulgarnie, wulgaryzm) o wydatnych pośladkach

dupoliz n
жополиз
(wulgarnie, wulgaryzm) lizus

dur dur n
тиф
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;

dur powrotny n
возвратный тиф
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Borrelia, objawiająca się m.in. wysoką gorączką nawrotową;

dur rzekomy n
паратиф
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;

duraluminium n
дюралюминий
(technologia, technika, techniczny) stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem;

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
дурак
(potocznie, potoczny) człowiek mało inteligentny
(potocznie, potoczny) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny
rodzaj niehazardowej gry karcianej;

dureń do kwadratu ˈdurɛ̃ɲ ˌdɔ‿kfaˈdratu n
дурак в квадрате
o kimś szczególnie głupim

durian ˈdurʲjãn n
дуриан
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny wełniakowatych;
(spożywczy) owoc duriana (1.1)

durnowaty ˌdurnɔˈvatɨ adj
глуповатый
z lekka głupi

durny ˈdurnɨ adj
дурацкий
mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny

durszlak ˈdurʃlak n
дуршлаг
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dziurkowana miska do odcedzania

dusić ˈduɕiʨ̑ v
душить
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
тушить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody

dusza ˈduʃa n
душа
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
душа душа́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszanbejski ˌduʃãnˈbɛjsʲci adj
душанбинский
odnoszący się do miasta Duszanbe

duszkiem ˈduʃʲcɛ̃m adv
залпом
o piciu: bez przerwy, pomiędzy jednym a drugim oddechem; jednym tchem

dusznica bolesna n
грудная жаба
(medycyna, medyczny) zmiany chorobowe w naczyniach wieńcowych i niedokrwienie mięśnia sercowego, powodujące bóle zamostkowe i uczucie duszności

duszno ˈduʃnɔ adv
душно
tak, że odczuwamy trudności w oddychaniu

duszny ˈduʃnɨ adj
душный
wywołujący uczucie gorąca, w którym trudno oddychać

duński ˈdũj̃sʲci adj
датский
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
датский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
много
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
большой
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
гостиная
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon

dwa kroki stąd adv
рукой подать
w bliskiej odległości

dwiński adj
двинский
związany z Dwiną, dotyczący Dwiny

dwoinka zapalenia płuc dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka ˌzapaˈlɛ̃ɲa ˈpwuʦ̑ n
пневмококк
(medycyna, medyczny) bakteria będąca jedną z przyczyn zachorowań na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i zapalenie płuc;

dwoistość n
двойственность
składanie się z dwóch części, aspektów

dwoisty adj
двуединый
mający dwie części, dwie natury, dwie postaci

dwojako dvɔˈjakɔ adv
двояко
(odprzymiotnikowy) → dwojaki

dwoje ˈdvɔjɛ collective
двое
…odpowiadający liczbie 2

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
вокзал
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec kolejowy n
железнодорожный вокзал
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dwu- dvu prefix
двух-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś

dwuaktowy ˌdvu<sup>w</sup>akˈtɔvɨ adj
двухактный
o utworze scenicznym: mający dwa akty

dwuatomowy adj
двухатомный
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z dwóch atomów

dwubarwny dvuˈbarvnɨ adj
двухкрасочный двухцветный
(książkowy) składający się z dwóch kolorów

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
двухполюсный
taki, który ma dwa bieguny

dwucalowy ˌdvuʦ̑aˈlɔvɨ adj
двухдюймовый
mający długość, szerokość lub średnicę wynoszącą dwa cale

dwuchromian n
дихромат
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chromowego powstająca podczas działania kwasu siarkowego na roztwory chromianów, używana w laboratoriach oraz w przemyśle chemicznym jako silny środek utleniający

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
двузначный
składający się z dwóch cyfr

dwucylindrowy ˌdvuʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
двухцилиндровый
(technologia, technika, techniczny) składający się z dwóch cylindrów

dwudniowy dvuˈdʲɲɔvɨ adj
двухдневный
trwający dwa dni

dwudziestoczterościan n
двадцатичетырёхгранник
(geometria) wielościan o dwudziestu czterech ścianach

dwudziestolecie ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
двадцатилетие
dwudziesta rocznica
okres dwudziestu lat

dwudziestoletni ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlɛtʲɲi adj
двадцатилетний
mający dwadzieścia lat
trwający dwadzieścia lat

dwudziestominutowy adj
двадцатиминутный
trwający dwadzieścia minut

dwudziestopięciolecie n
двадцатипятилетие
dwudziesta piąta rocznica czegoś
okres dwudziestu pięciu lat

dwudziestopięcioletni ˌdvuʥ̑ɛstɔpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
двадцатипятилетний
mający dwadzieścia pięć lat
trwający dwadzieścia pięć lat

dwudziestościan n
икосаэдр двадцатигранник
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach

dwugarbny dvuˈɡarbnɨ adj
двугорбый
mający dwa garby (najczęściej o wielbłądzie)

dwugodzinny ˌdvuɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
двухчасовой
mający dwie godziny, istniejący od dwóch godzin
trwający dwie godziny

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
двуглавый двухголовый
mający dwie głowy

dwuizbowy ˌdvu<sup>j</sup>izˈbɔvɨ adj
двухкомнатный
złożony z dwóch izb, pomieszczeń
двухпалатный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych

dwujęzyczność n
двуязычие
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się dwoma językami

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
двуязычный
napisany w dwóch językach
o człowieku: mówiący w dwóch językach
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami

dwukilogramowy ˌdvucilɔɡrãˈmɔvɨ adj
двухкилограммовый
ważący dwa kilogramy

dwukilometrowy ˌdvucilɔ̃mɛˈtrɔvɨ adj
двухкилометровый
taki, który ma wielkość dwóch kilometrów

dwuklasowy adj
двухклассный
(edukacja, edukacyjny) mający dwie klasy

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
двухкрасочный двухцветный
taki, który ma dwa kolory

dwukomorowy adj
двухкамерный
(technologia, technika, techniczny) mający dwie komory

dwukondygnacyjny ˌdvukɔ̃ndɨɡnaˈʦ̑ɨjnɨ adj
двухэтажный
złożony z dwóch kondygnacji

dwukonny adj
двуконный
o pojazdach: taki, który jest zaprzęgany do dwóch koni

dwukołowy ˌdvukɔˈwɔvɨ adj
двухколесный
taki, który ma dwa koła

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
двоеточие
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
дважды двукратно
dwa razy

dwukrotny dvuˈkrɔtnɨ adj
двукратный
odbywający się/powtarzający się dwa razy

dwukółka dvuˈkuwka n
двуколка
(przestarzałe, przestarzały) pojazd konny na dwóch kołach

dwuletni dvuˈlɛtʲɲi adj
двухгодичный двухлетний
mający dwa lata
trwający dwa lata

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
двуличие двуличность
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
двоедушный двуличный лицемерный
postępujący według zasad podwójnej moralności

dwuliterowy ˌdvulʲitɛˈrɔvɨ adj
двухбуквенный
taki, który składa się z dwóch liter

dwulitrowy adj
двухлитровый
mający pojemność dwóch litrów, zawierający dwa litry czegoś

dwulufowy adj
двуствольный двухствольный
(wojskowość, wojskowy) mający dwie lufy

dwumetrowy ˌdvũmɛˈtrɔvɨ adj
двухметровый
mierzący dwa metry albo dwa metry kwadratowe

dwumian n
бином двучлен
(matematyka, matematyczny) suma lub różnica dwóch jednomianów;

dwumiejscowy ˌdvũmʲjɛ̇jˈsʦ̑ɔvɨ adj
двухместный
mający dwa miejsca, przeznaczony dla dwóch osób

dwumiesięczny ˌdvũmʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
двухмесячный
będący w wieku dwóch miesięcy
trwający dwa miesiące

dwuminutowy adj
двухминутный
trwający dwie minuty

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
двенадцатиперстная кишка
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwunastocylindrowy adj
двенадцатицилиндровый
(technologia, technika, techniczny) mający dwanaście cylindrów

dwunastogodzinny ˌdvũnastɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
двенадцатичасовой
będący w wieku dwunastu godzin
trwający dwanaście godzin

dwunastokąt n
двенадцатиугольник
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwunastoletni ˌdvũnastɔˈlɛtʲɲi adj
двенадцатилетний
mający dwanaście lat
trwający dwanaście lat

dwunastominutowy adj
двенадцатиминутный
trwający dwanaście minut

dwunastościan n
двенадцатигранник
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach

dwunożny dvũˈnɔʒnɨ adj
двуногий
poruszający się na dwóch kończynach
двуножный
wykonywany dwiema nogami

dwuoczny adj
бинокулярный
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu

dwupartyjny ˌdvuparˈtɨjnɨ adj
двухпартийный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) taki, w którym władzę sprawują dwie konkurencyjne partie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) złożony z dwóch partii

dwupiętrowy ˌdvupʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
трёхэтажный
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) złożony z parteru i dwóch pięter, mający trzy kondygnacje ponad poziom gruntu

dwupokojowy ˌdvupɔkɔˈjɔvɨ adj
двухкомнатный
z dwoma pokojami, mający dwa pokoje

dwupłat ˈdvupwat n
биплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwupłatowy adj
бипланный
(lotnictwo, lotniczy) mający dwa płaty, złożony z dwóch płatów nośnych, z dwóch skrzydeł

dwurogi adj
двурогий
mający dwa rogi

dwurożny adj
двурогий
mający dwa rogi

dwurzędowy ˌdvuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
двубортный двухбортный
(o ubraniu) mający dwa rzędy guzików

dwuręczny adj
двуручный
przystosowany do używania za pomocą obydwu rąk, wykonywany dwiema rękami

dwusetlecie ˌdvusɛˈtlɛʨ̑ɛ n
двухсотлетие
dwusetna rocznica
okres dwustu lat

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
биссектриса
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
двухмоторный
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki

dwuskrzydły adj
двукрылый
mający dwa skrzydła

dwuspadowy ˌdvuspaˈdɔvɨ adj
двускатный двухскатный
taki, który posiada dwie płaszczyzny spadku

dwustopniowy ˌdvustɔpʲˈɲɔvɨ adj
двухстепенный
składający się z dwóch stopni, etapów

dwustronny dvuˈstrɔ̃nːɨ adj
двусторонний
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś

dwustuletni ˌdvustuˈlɛtʲɲi adj
двухсотлетний
mający dwieście lat
trwający dwieście lat

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
двусложный
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
двуокись углерода углекислый газ углекислота
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
двухтомный
składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach, wydany w dwóch tomach

dwutorowy ˌdvutɔˈrɔvɨ adj
двухколейный
taki, który ma dwa tory

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
двухнедельный
trwający dwa tygodnie

dwutysięczny adj
двухтысячный
będący ostatnim elementem zbioru wielkości dwóch tysięcy
liczący dwa tysiące

dwuwarstwowy ˌdvuvarˈstfɔvɨ adj
двухслойный
mający dwie warstwy, ułożony dwiema warstwami

dwuwieżowy adj
двухбашенный
taki, który ma dwie wieże

dwuwiosłowy adj
двухвесельный
poruszany za pomocą dwóch wioseł

dwuwymiarowy ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
двухмерный
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość)

dwuwypukły adj
двояковыпуклый
wypukły z dwóch stron

dwuzmianowy ˌdvuzmʲjãˈnɔvɨ adj
двухсменный
wykonywany w trakcie dwóch zmian; odbywający się na dwie zmiany

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
двусмысленный
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby

dwuzębny dvuˈzɛ̃mbnɨ adj
двузубный двузубчатый двузубый
(książkowy) o przedmiotach mający dwa zęby (ostrza)

dwóchsetny dvuxˈsɛtnɨ adj
двухсотый
(zobacz) dwusetny

dwójarz ˈdvujaʃ n
двоечник
(dawniej, dawny) (potocznie, potoczny) uczeń, który zwykle otrzymuje dwóje, dawniej najniższe oceny w szkole

dwójeczka dvuˈjɛʧ̑ka n
двоечка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: dwójka

dwójka ˈdvujka n
двойка
(edukacja, edukacyjny) najniższa (niezaliczająca) ocena w polskich szkołach (dawniej, przy skali 2-5) i na polskich uczelniach (obecnie, przy skali 2-5 lub 2-6)
nazwa cyfry 2

dwór dvur n
двор
zewnętrze, otwarta przestrzeń poza budynkiem, świeże powietrze

dybuk ˈdɨbuk n
диббук
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość;

dycha ˈdɨxa n
десятка чирик
(zgrubienie) dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych

dychotomiczny adj
дихотомический
dwojaki, dwuczęściowy, dwudzielny

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
дидактический
związany z dydaktyką

dydaktyka dɨˈdaktɨka n
дидактика
(książkowy) moralizowanie, dydaktyzm
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
дифтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dyftongizacja ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
дифтонгизация
(fonetyka, fonetyczny) proces przekształcania się samogłoski w dyftong;

dyfuzja dɨˈfuzʲja n
диффузия
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
сановник
ktoś piastujący wysoki urząd

dygotać v
дрожать
ulegać powtarzającym się wstrząsom o dużej częstotliwości

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
дикция
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dykta ˈdɨkta n
фанера
płyta sklejona z fornirów

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
диктофон
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

dyktando n
диктант диктовка
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktat ˈdɨktat n
диктат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza absolutna
narzucanie komuś swej woli lub swego zdania

dyktator dɨkˈtatɔr n
диктатор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przyznawany niektórym wojskowym dowódcom powstania

dyktatorski adj
диктаторский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą

dyktatura n
диктатура
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
диктатура пролетариата
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
дилетантский
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyletant dɨˈlɛtãnt n
дилетант
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
дилижанс
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
дым чад
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymisja dɨ̃ˈmʲisʲja n
отставка
zwolnienie kogoś ze stanowiska, złożenie z urzędu; rezygnacja (ustąpienie) z zajmowanego stanowiska

dymny adj
дымный
związany z dymem, dotyczący dymu

dymorfizm n
диморфизм
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dymorfizm płciowy n
половой диморфизм
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku;

dynamiczny adj
динамический
ruchliwy, zmienny, żywiołowy

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
динамит
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynamitowy adj
динамитный
związany z dynamitem, dotyczący dynamitu

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
династия
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie
династия дина́стия
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynastyczny adj
династический
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dyneburski adj
даугавпилсский
związany z Dyneburgiem, dotyczący Dyneburga

dynia ˈdɨ̃ɲa n
тыква
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(uczniowskie) głowa

dyniowate ˌdɨ̃ɲɔˈvatɛ n
тыквенные
(botanika, botaniczny) Cucurbitaceae Juss., rodzina roślin zielnych należąca do rzędu dyniowców, w skład której wchodzą m.in. dynia, kabaczek, ogórek i patison;

dyniowaty adj
тыквообразный
mający kształt dyni

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
тыквенный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni
dotyczący rośliny dyni, związany z rośliną dyni

dynks dɨ̃ŋks n
штука фигня фиговина хреновина хренотень хрень
(regionalizm, regionalny) przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
аттестат диплом
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
дипломат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa
(przenośnie, przenośnia) człowiek bardzo taktowny, kulturalny

dyplomatka ˌdɨplɔ̃ˈmatka n
дипломат
(potocznie, potoczny) szykowna teczka, zwykle na dokumenty

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
дипломатический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
директор
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
директриса директор директорша
forma żeńska od: dyrektor

dyrektorski adj
директорський
związany z dyrektorem, dotyczący dyrektora lub jego funkcji

dyrektorstwo n
директорство
(zarządzanie) sprawowanie funkcji dyrektora

dyrygencki ˌdɨrɨˈɡɛ̃nʦ̑ʲci adj
дирижёрский
związany z dyrygentem, dotyczący dyrygenta

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
дирижёр
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyrygentka ˌdɨrɨˈɡɛ̃ntka n
дирижёр дирижёрша
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która dyryguje orkiestrą lub chórem

dyrygować ˌdɨrɨˈɡɔvaʨ̑ v
дирижировать
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) kierować innymi; mówić im, co mają robić

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
дисциплина
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
rygorystyczne zasady postępowania

dysertacja ˌdɨsɛrˈtaʦ̑ʲja n
диссертация
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego
(dawniej, dawny) poważna dysputa o charakterze naukowym

dysertacyjny ˌdɨsɛrtaˈʦ̑ɨjnɨ adj
диссертационный
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z dysertacją

dysfagia n
дисфагия
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
дисфория
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysharmonia n
дисгармония разнобой
brak harmonii zestawionych elementów

dyshonor n
бесчестье бесчестие оскорбление
(książkowy) ujma dla honoru

dysk dɨsk n
диск
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa łącząca dwa kręgi;
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1)
płyta kompaktowa

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
жёсткий диск винт
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
дискета
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskografia n
дискография
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskomfort n
дискомфорт
uczucie braku zaspokojenia wygody, komfortu

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
дискотека
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);
(przestarzałe, przestarzały) płytoteka
zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce

dyskotekowy ˌdɨskɔtɛˈkɔvɨ adj
дискотечный
związany z dyskoteką, dotyczący dyskoteki

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
дискретный
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
дискриминация
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
дискриминировать
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskusja dɨsˈkusʲja n
обсуждение
rozważanie wszystkich aspektów czegoś
обсуждение дискуссия
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dyskusyjny ˌdɨskuˈsɨjnɨ adj
дискуссионный
dotyczący dyskusji, będący przedmiotem dyskusji
спорный дискуссионный сомнительный
budzący dyskusje, spory

dyskutant dɨsˈkutãnt n
дискутант
osoba biorąca udział w dyskusji, zabierająca głos w dyskusji

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
дискутировать
prowadzić dyskusję

dyskwalifikacja n
дисквалификация
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
дислексия дислекси́я
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
дисморфофобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dysonans dɨˈsɔ̃nãw̃s n
диссонанс
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia
(przenośnie, przenośnia) brak zgodności, rozbieżność

dysplazja n
дисплази́я
(medycyna, medyczny) nieprawidłowość budowy tkanki, narządu lub organizmu polegająca na niewłaściwych proporcjach ich części;

dysponować ˌdɨspɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
располагать
mieć możliwość użycia czegoś

dyspozytornia ˌdɨspɔzɨˈtɔrʲɲa n
диспетчерская
pomieszczenie, z którego kieruje się ruchem wszelkiego rodzaju pojazdów

dyspozytorski adj
диспетчерский
związany z dyspozytorem, dotyczący dyspozytora

dysproz ˈdɨsprɔs n
диспрозий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dysputa dɨsˈputa n
диспут
dyskusja na poważny temat

dystrofia n
дистрофи́я
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dystroficzny adj
дистрофический
dotyczący dystrofii

dystrybucyjny adj
дистрибьюторский
związany z dystrybucją, dotyczący dystrybucji; służący do dystrybucji

dysydencki adj
диссидентский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dysydentem, dotyczący dysydenta

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
диссидент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;

dysza ˈdɨʃa n
сопло
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dyszel ˈdɨʃɛl n
дышло
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem;

dyszkant n
дискант
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wysoki głos chłopięcy;

dyszkantowy adj
дискантовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dyszkantem, dotyczący dyszkantu; wypowiedziany dyszkantem, piskliwym głosem

dytyramb n
дифирамб
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywagacja ˌdɨvaˈɡaʦ̑ʲja n
отступление
rozwlekłe rozważanie nie na temat

dywan ˈdɨvãn n
ковёр
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywanik dɨˈvãɲik n
коврик
(zdrobniale) od: dywan
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka

dywersancki adj
диверсантский
związany z dywersantem, dotyczący dywersanta

dywersant n
диверсант
osoba dokonująca dywersji

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
дивиденд
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dywidendowy adj
дивидендный
(ekonomia, ekonomiczny) związany z dywidendą, dotyczący dywidendy

dywiz ˈdɨvʲis n
дефис
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych;

dywizja dɨˈvʲizʲja n
дивизия
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna złożona z kilku pułków;

dywizyjny ˌdɨvʲiˈzɨjnɨ adj
дивизионный
związany z dywizją, dotyczący dywizji

dyzenteria n
дизентерия
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dyżur ˈdɨʒur n
дежурство
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

dzban ʣ̑bãn n
кувшин
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dzbanecznik n
непентес
(botanika, botaniczny) Nepenthes L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny dzbanecznikowatych;

dzeta ˈʣ̑ɛta n
дзета
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ;

dziabka n
ледоруб
(potocznie, potoczny) czekan (we wspinaczce)
мотыга тяпка
(Poznań) motyka

dziad ʥ̑at n
дед
(przestarzałe, przestarzały) (podniośle) dziadek
przodek
(pogardliwie, pogardliwy) staruch, starszy człowiek
попрошайка
(pogardliwie, pogardliwy) żebrak, biedak; (zobacz) też dziad w Encyklopedii staropolskiej

dziadek ˈʥ̑adɛk n
дедушка дед
ojciec ojca
ojciec matki
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
щипцы для орехов орехокол щелкунчик
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadkowie ʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
бабушка и дедушка
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek

dziadostwo n
нищенство нищета
(potocznie, potoczny) życie osoby biednej, ubogiej
нищета
(potocznie, potoczny) grupa żebraków

dziać ʥ̑äʨ̑ v
вязать
(włókiennictwo) robić dzianinę: ubranie, tkaninę z nitek na drutach, szydełkiem
случаться
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się

dział ʥ̑aw n
раздел
dziedzina, np. nauki, gospodarki itp.
секция
część instytucji

działacz ˈʥ̑awaʧ̑ n
деятель
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
деятельность
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
действие
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
действовать
wywoływać określony efekt (o leku)
aktywnie uczestniczyć, pracować
работать
być sprawnym, funkcjonować

działka ˈʥ̑awka n
дача садово-огородный участок
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (potocznie, potoczny) ogród działkowy
участок
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę

działo ˈʥ̑awɔ n
пушка гаубица
(wojskowość, wojskowy) broń palna dużego kalibru, która miotająca pociski na znaczne odległości;

dziczy ˈʥ̑iʧ̑ɨ adj
кабаний
charakterystyczny dla dzika; dotyczący, odnoszący się do dzika

dzida n
копьё
(wojskowość, wojskowy) dawna broń, lekka włócznia złożona z długiego drzewca zakończonego strzałkowatym ostrzem

dzieciobójca ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujʦ̑a n
детоубийца
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
детоубийство
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
детский
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
детство
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
детище
(przenośnie, przenośnia) dzieło, do którego twórca czuje się szczególnie przywiązany emocjonalnie
ребёнок дитя
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
наследник
osoba, która coś po kimś przejmuje

dziedzictwo n
наследие наследство
dobra zachowane dla następnych pokoleń

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
наследовать
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
область сфера
sfera czyjejś aktywności
область определения
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji;

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
двор
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dziegieć ˈʥ̑ɛ̇ɟɛ̇ʨ̑ n
дёготь
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.;

dziekanat ʥ̑ɛˈkãnat n
деканат
(edukacja, edukacyjny) biuro, zajmujące się administracją wydziału wyższej uczelni

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
делить
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.;
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości
делить разделять
mieć z czymś / kimś coś wspólnego
разделять
tworzyć różnicę między dwoma osobami, poglądami itp.
делиться
być rozkładalnym na określone części
oddawać komuś część czegoś

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑u v
делить шкуру неубитого медведя
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści

dzielna n
делимое
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
квартал район
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;
область
region, prowincja historyczna, geograficzna, etnograficzna, itp.

dzielnica czerwonych latarni n
квартал красных фонарей улица красных фонарей
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
делитель
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dzielny ˈʥ̑ɛlnɨ adj
отважный смелый храбрый
nie poddający się przeciwnościom

dzienna zmiana n
дневная смена
okres czasu pracy przebiegający w dzień

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
дневник
(edukacja, edukacyjny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów
ежедневник
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie
notatki zapisywane codziennie
журнал
(administracja) księga urzędowa do prowadzenia codziennych zapisów
судовой журнал
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi

dziennik elektroniczny n
электронный дневник и журнал
(edukacja, edukacyjny) serwis internetowy służący do rejestracji przebiegu nauczania oraz komunikowania się z uczniami i rodzicami

dziennikarka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarka n
журналистка
kobieta zajmująca się dziennikarstwem

dziennikarski adj
журналистский
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
журналистика журнали́стика
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
журналист
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierzba ˈʥ̑ɛʒba n
сорокопут
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź;

dzierżawca n
арендатор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

dzierżyć ˈʥ̑ɛrʒɨʨ̑ v
держать
(przestarzałe, przestarzały) albo (książkowy) trzymać

dzierżyński adj
дзержинский
związany z Dzierżyńskiem, dotyczący Dzierżyńska (miasta w Rosji)

dziesiąta muza ʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃nta ˈmuza n
десятая муза
(przenośnie, przenośnia) sztuka filmowa, kinematografia

dziesiąta woda po kisielu ʥ̑ɛ̇ˈɕɔ̃nta ˈvɔda ˌpɔ‿ciˈɕɛlu idiom
седьмая вода на киселе
bardzo daleki krewny, gdy stopień pokrewieństwa jest bardzo mały

dziesięcina n
десятина
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów;

dziesięciobój n
десятиборье
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciodniowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
десятидневный
będący w wieku dziesięciu dni
trwający dziesięć dni

dziesięciogodzinny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
десятичасовой
trwający dziesięć godzin

dziesięciokilometrowy adj
десятикилометровый
taki, który ma wielkość (długość) dziesięciu kilometrów

dziesięciokondygnacyjny adj
десятиэтажный
taki, który ma dziesięć kondygnacji

dziesięciokrotny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
десятикратный
odbywający się/powtarzający się dziesięć razy

dziesięciokąt n
десятиугольник
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolatka ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatka n
десятилетка
szkoła, w której nauka trwa dziesięć lat

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
десятилетие
okres dziesięciu lat
dziesiąta rocznica (w latach)

dziesięcioletni ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
десятилетний
mający dziesięć lat
trwający dziesięć lat

dziesięciometrowy adj
десятиметровый
mierzący dziesięć metrów albo dziesięć metrów kwadratowych

dziesięciomiesięczny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
десятимесячный
będący w wieku dziesięciu miesięcy
trwający dziesięć miesięcy

dziesięciominutowy adj
десятиминутный
trwający dziesięć minut

dziesięciopokojowy adj
десятикомнатный
z dziesięcioma pokojami

dziesięcioro ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔrɔ collective
десятеро
…odpowiadający liczbie 10

dziesięcioro przykazań n
десять заповедей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziesięciotomowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
десятитомный
składający się z dziesięciu tomów, zawarty w dziesięciu tomach, wydany w dziesięciu tomach

dziesięciościan n
десятигранник
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
десятичный децимальный
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
девушка девочка
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina
młoda, niezamężna kobieta

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
девочка
dziecko płci żeńskiej

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
девица
(poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) lub (żartobliwie) młoda kobieta, panna
девственница
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
девственность
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewierz ˈʥ̑ɛvʲjɛʃ n
деверь
(staropolski) (książkowy) brat męża; (zobacz) też dziewierz w Encyklopedii staropolskiej

dziewiątka ʥ̑ɛˈvʲjɔ̃ntka n
девятка
cyfra 9
grupa dziewięciu osób
karta do gry, oznaczona cyfrą 9

dziewięciogodzinny ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
девятичасовой
trwający dziewięć godzin

dziewięciokondygnacyjny adj
девятиэтажный
taki, który ma dziewięć kondygnacji

dziewięciokrotny ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
девятикратный
odbywający się/powtarzający się dziewięć razy

dziewięciokąt n
девятиугольник
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewięcioletni ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
девятилетний
mający dziewięć lat
trwający dziewięć lat

dziewięciomiesięczny ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
девятимесячный
będący w wieku dziewięciu miesięcy
trwający dziewięć miesięcy

dziewięciominutowy adj
девятиминутный
trwający dziewięć minut

dziewięciopiętrowy adj
десятиэтажный
złożony z parteru i dziewięciu wyższych kondygnacji

dziewięciopokojowy adj
девятикомнатный
z dziewięcioma pokojami

dziewięcioro ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔrɔ collective
девятеро
…odpowiadający liczbie 9

dziewięciościan n
девятигранник
(geometria) wielościan o dziewięciu ścianach

dziewiętnastoletni ˌʥ̑ɛvʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
девятнадцатилетний
mający dziewiętnaście lat
trwający dziewiętnaście lat

dziewiętnastominutowy adj
девятнадцатиминутный
trwający dziewiętnaście minut

dziewiętnastopiętrowy adj
двадцатиэтажный
złożony z parteru i dziewiętnastu kondygnacji położonych nad nim

dziewiętnaście ˌʥ̑ɛvʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
девятнадцать
liczba 19

dziewięćdziesięciodwuletni ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔdvuˈlɛtʲɲi adj
девяностодвухлетний
mający dziewięćdziesiąt dwa lata

dziewięćdziesięciolecie ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
девяностолетие
dziewięćdziesiąta rocznica
okres dziewięćdziesięciu lat

dziewięćdziesięcioletni ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
девяностолетний
mający dziewięćdziesiąt lat
trwający dziewięćdziesiąt lat

dziewięćdziesięciominutowy adj
девяностоминутный
trwający dziewięćdziesiąt minut

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
произведение
efekt pracy twórczej
ogólnie – efekt czyichś działań

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
день
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
доброе утро добрый день
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień trzech wiedźm ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈṭʃɛγ ˈvʲjɛ̇ʨ̑m̥ n
тройной колдовской день
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań;

dzik ʥ̑ik n
кабан вепрь
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dzika róża ˈʥ̑ika ˈruʒa n
шиповник
(botanika, botaniczny) ogólna nazwa wszystkich gatunków róż występujących dziko;

dziki ˈʥ̑ici adj
дикий
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziki lokator ˈʥ̑ici lɔˈkatɔr n
скваттер
(potocznie, potoczny) osoba, która zajęła lokal bez zgody właściciela

dziko ˈʥ̑ikɔ adv
дико
w sposób dziki

dzikość n
дикость
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
утконос
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dziobowy adj
носовой
(technologia, technika, techniczny) związany z dziobem, dotyczący dziobu (w środkach transportu)

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
сегодня
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
сегодняшний
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziupla ˈʥ̑upla n
дупло
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈʥ̑ura n
глубинка захолустье
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji
дыра
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(potocznie, potoczny) ubytek w zębie

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
озоновая дыра
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi;

dziurawa pamięć n
дырявая голова дырявая память
(potocznie, potoczny) bardzo słaba, krótka pamięć

dziurawiec ʥ̑uˈravʲjɛʦ̑ n
зверобой
(botanika, botaniczny) Hypericum L., liczący około 370 gatunków rodzaj roślin z rodziny dziurawcowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dziurawiec (1.1)

dziurawy ʥ̑uˈravɨ adj
дырявый
mający dziurę lub dziury

dziurka ˈʥ̑urka n
скважина
otwór w zamku lub kłódce do którego wkładany jest klucz

dziwactwo n
причуда чудачество
rzecz dziwaczna, coś dziwacznego

dziwaczka n
сумасбродка чудачка
kobieta o dziwnych upodobaniach i przyzwyczajeniach

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
странный чудачный
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwak ˈʥ̑ivak n
оригинал чудак
osoba, która nie zachowuje się normalnie, zgodnie z przyjętymi normami

dziwka ˈʥ̑ifka n
блядь
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
странный необычный
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziwonia ʥ̑iˈvɔ̃ɲja n
чечевица
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus erythrinus, niewielki ptak należący do rodziny ziarnojadów;

dziób ʥ̑up n
клюв
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
оспина
zwykle w lm ślad na skórze po przebytej ospie

dzióbek n
дакфейс
(przenośnie, przenośnia) usta, zwłaszcza ściśnięte
носик
wylot czajnika, czajniczka lub innego naczynia

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
десна
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dziąsłowy adj
дёсенный
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) odnoszący się do dziąsła

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
дятел
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł białogrzbiety ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌbʲjawɔˈɡʒbʲjɛtɨ n
белоспинный дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos leucotos, gatunek średniej wielkości dzięcioła, jeden z pięciu gatunków z rodzaju Dendrocopos występujących w Polsce;

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
желна
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
большой пёстрый дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła;

dzięcioł trójpalczasty ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌtrujpalˈʧ̑astɨ n
трёхпалый дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej;

dzięcioł zielonosiwy n
седой дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Picus canus, gatunek dzięcioła o zielonoszarym upierzeniu;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
зелёный дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięcioł średni ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ˈɕrɛdʲɲi n
средний пёстрый дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos medius, gatunek dzięcioła, zaliczany do tak zwanych dzięciołów pstrych;

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
малый пёстрый дятел
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce;

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
дягиль
(botanika, botaniczny) Angelica L., rodzaj bylin z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dzięgli (1.1)

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
спасибо
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
благодарить благодарность
(podniośle) podziękowania

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
благодаря
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dzięki Bogu interjection
слава богу
…używana do wyrażenia satysfakcji, że coś się jednak udało

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
благодарить
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
спасибо
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
спасибо большое
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
колокол ко́локол
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
звенеть
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka
звонить
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk

dzwonić na trwogę ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ na‿ˈtr̥fɔɡɛ v
бить тревогу
ostrzegać przed niebezpieczeństwem, uprzedzać o groźnej sytuacji wymagającej działania, wzywać do czujności

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
колокольня
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dzwonnik ˈʣ̑vɔ̃ɲːik n
звонарь
człowiek mający za zadanie dzwonienie dzwonem kościelnym w dzwonnicy;

dół duw n
низ
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu
яма
dziura wykopana w ziemi

düsseldorfski adj
дюссельдорфский
związany z Düsseldorfem (miastem w Niemczech)

dąb dɔ̃mp n
дуб
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąbrowa n
дубрава дуброва
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dąć dɔ̃ɲʨ̑ v
дуть
wiać z dużą siłą
dmuchając w instrument muzyczny, wydobywać z niego dźwięki

dążenie dɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
стремление
(książkowy) chęć realizacji jakiegoś zamiaru, pragnienia

dążyć ˈdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
стремиться
działać w kierunku realizacji danego celu

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ adj
дубовый
składający się z dębu
wykonany z drewna lub innej części dębu

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ possessiveAdjective
дубовый
należący do dębu, będący częścią dębu

dętka ˈdɛ̃ntka n
камера
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony;

dławigad dwaˈvʲiɡat n
клювач
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Mycteria Linnaeus;

dławigad afrykański dwaˈvʲiɡat ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
африканский клювач
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria ibis Linnaeus, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigad amerykański dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
американский клювач
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
индийский клювач
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala Pennant, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
серый клювач
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea Raffles, duży ptak z rodziny bocianowatych;

dławigady ˌdwavʲiˈɡadɨ n
аисты-клювачи
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Mycteria, rodzaj ptaków z rodziny bocianowatych;

dławisz n
древогубец
(botanika, botaniczny) Celastrus L. rodzaj roślin z rodzaju dławiszowców;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju dławisz (1.1)

dłoń dwɔ̃ɲ n
кисть руки рука
(potocznie, potoczny) ręka – część kończyny górnej człowieka od nadgarstka do końca palców
ладонь длань долонь
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
долг
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;
(przenośnie, przenośnia) zobowiązanie moralne

długi ˈdwuɟi adj
длинный дли́нный
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
долгий дли́нный
trwający znaczny czas

długo ˈdwuɡɔ adv
далеко длинно
na znaczną długość
долго
przez, na znaczny czas

długobrody adj
длиннобородый
mający długą brodę

długodzioby adj
длинноклювый
taki, który posiada długi dziób

długolufowy adj
длинноствольный
(wojskowość, wojskowy) mający długą lufę

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
длинноногий
mający długie nogi

długopis dwuˈɡɔpʲis n
авторучка ручка
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długopoły adj
длиннополый
o ubiorze mający długie poły

długopłetwiec oceaniczny n
горбатый кит горбач длиннорукий полосатик
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae Borowski, gatunek morskiego ssaka z rodziny płetwalowatych;

długoręki adj
долгорукий
taki, który ma długie ręce

długoskrzydły ˌdwuɡɔˈskʃɨdwɨ adj
длиннокрылый
taki, który ma długie skrzydła

długoszyi adj
длинношеий долгошеий
mający długą szyję

długoterminowy adj
долгосрочный
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długotrwałość n
долговременность
cecha tego, co długotrwałe

długotrwały ˌdwuɡɔˈtr̥fawɨ adj
длительный продолжительный
trwający przez długi czas

długouchy adj
долгоухий
mający długie uszy

długowieczność n
долгожительство долголетие
długie trwanie
długie życie;

długowieczny adj
долговечный многолетний
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający

długowłosy ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ adj
длинноволосый
(książkowy) mający długie włosy
длинношёрстный длинношёрстый
(kynologia, kynologiczny) mający długą sierść

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
длина
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
продолжительность
o czasie: czas trwania czegoś

dłuto ˈdwutɔ n
долото стамеска
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużniczka dwuʒʲˈɲiʧ̑ka n
должница
forma żeńska od: dłużnik (finansowy)

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
должник
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dłużyca dwuˈʒɨʦ̑a n
долготьё
(leśnictwo) długi pień ściętego drzewa z obciętymi gałęziami i wierzchołkiem, mający długość m.in. 9 m w przypadku drzew iglastych i 6 m w przypadku drzew liściastych;

dźgać ʥ̑ɡaʨ̑ v
колоть пырять
uderzać lub pchać czymś spiczastym i/lub ostrym

dźwig ʥ̑vʲik n
кран лебёдка
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwigać krzyż ˈʥ̑vʲiɡaʨ̑ ˈkʃɨʃ v
нести крест
cierpieć, mieć ciężkie życie, mieć kłopoty

dźwigać swój krzyż ˈʥ̑vʲiɡaʨ̑ ˈsfuj ˈkʃɨʃ v
нести крест нести свой крест
(zobacz) dźwigać krzyż

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
рычаг
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka

dźwigowy ʥ̑vʲiˈɡɔvɨ n
крановщик
osoba obsługująca dźwig

dźwięczny adj
звонкий звучный
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu
звонкий
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
звук
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękonaśladownictwo n
звукоподражание
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (zobacz) onomatopeja

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
звуковой
dotyczący dźwięku

dżabalpurski adj
джабалпурский
(geografia, geograficzny) związany z Dżabalpurem (miastem w Indiach)

dżakarcki ʤ̑aˈkarʦ̑ʲci adj
джакартский
odnoszący się do miasta Dżakarta

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
джекфрут
(spożywczy) (botanika, botaniczny) ogromny, jadalny owoc chlebowca różnolistnego;

dżamahirijja ˌʤ̑ãmaxʲiˈrʲijːa n
джамахирия
państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii;

dżankojski adj
джанкойский
związany z Dżankojem, dotyczący Dżankoja

dżdżysty ˈʤ̑ːɨstɨ adj
дождистый
(książkowy) obfitujący w deszcz

dżem ʤ̑ɛ̃m n
джем
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżemowy adj
джемовый
zrobiony z dżemu, z dodatkiem dżemu, mający jego smak

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
джентльмен
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie,
mężczyzna wytworny, elegancko ubrany, elegancki

dżentelmeński ˌʤ̑ɛ̃ntɛlˈmɛ̃j̃sʲci adj
джентльменский
związany z dżentelmenem, dotyczący dżentelmena
właściwy dżentelmenowi

dżezwa ˈʤ̑ɛzva n
джезва
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy;

dżihadystyczny adj
джихадистский
związany z dżihadyzmem, dżihadystami, dotyczący dżihadyzmu, dżihadystów

dżinn ʤ̑ʲĩn n
джинн
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżinsowy adj
джинсовый
wykonany z dżinsu

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
джинсы
(odzieżownictwo) (krawiectwo) spodnie z dżinsu;

dżip ʤ̑ʲip n
джип
(motoryzacja) samochód marki Jeep;

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
жокей
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżonka n
джонка
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżudo ˈʤ̑udɔ n
дзюдо
(sport, sportowy) japońska sztuka walki

dżul ʤ̑ul n
джоуль
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
чума
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
джунгли джу́нгли
wilgotny las tropikalny;

e-mail ˈĩmɛjl n
имейл
(informatyka, informatyczny) usługa wysyłania elektronicznych wiadomości;

earl grey n
Эрл Грей
(spożywczy) rodzaj czarnej herbaty, aromatyzowanej olejkiem bergamotowym;

eblaicki adj
эблаитский
(historia, historyczny, historycznie) związany z starożytnym królestwem Ebla

eblaicki n
эблаитский
(językoznawstwo, językoznawczy) język eblaicki;

ebonit n
эбонит
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

ebonitowy adj
эбонитовый
dotyczący ebonitu, lub z niego wykonany

ebuliometryczny adj
эбулиоскопический
(fizyka, fizyczny) związany z ebuliometrem lub ebuliometrią, dotyczący ebuliometru lub ebuliometrii

ebulioskopowy adj
эбулиоскопический
związany z ebulioskopem, dotyczący ebulioskopu

echo ˈɛxɔ n
эхо
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
эхолалия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
эхолокация
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

edamski adj
эдамский
związany z Edamem, dotyczący Edamu

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
гага
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu;

edredon okazały ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkaˈzawɨ n
гага-гребенушка
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria spectabilis, turkan, gatunek kaczki;

edredon okularowy ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkulaˈrɔvɨ n
очковая гага
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria fischeri, gatunek kaczki edredonowej gnieżdżący się w polarnych rejonach Syberii i Ameryki Północnej;

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
образовательный
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu

edycja n
издание
wydanie, publikacja

edynburski adj
эдинбургский
związany z Edynburgiem, dotyczący Edynburga

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
текстовый процессор
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
редактировать
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt ˈɛfɛkt n
эффект
osiągnięcie, wynik
wrażenie

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
парниковый эффект
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
побочный эффект
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektowny ˌɛfɛkˈtɔvnɨ adj
эффектный
sprawiający zadziwiająco dobre wrażenie

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
эффективный
skuteczny, wydajny
istotny, rzeczywisty

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
эфемерный
taki, który szybko przemija

efeski adj
ефесский
związany z Efezem, dotyczący Efezu

efimek n
ефимок
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) talar używany w XVII i XVIII wieku w Rosji

efod n
ефод эфод
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

efuzja ɛˈfuzʲja n
эффузия
(fizyka, fizyczny) wypływ gazu lub cieczy przez bardzo mały otwór;
(geologia, geologiczny) spokojny wylew lawy na powierzchnię;

egalitarny ˌɛɡalʲiˈtarnɨ adj
эгалитарный
(filozofia, filozoficzny) zgodny z zasadami egalitaryzmu; dążący do równości, równouprawnienia

egalitarysta ˌɛɡalʲitaˈrɨsta n
эгалитарист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik egalitaryzmu społecznego

egalitaryzm n
эгалитаризм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
египетский
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i n
тьма египетская
(przenośnie, przenośnia) bardzo ciemno, nieprzenikniona ciemność

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
египтолог
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
египтология
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiptologiczny ˌɛɟiptɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
египтологический
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący egiptologa lub egiptologii

egiryn n
эгирин
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
эгоцентрический эгоцентричный
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
эгоцентрист
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
эгоист
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistka ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>istka n
эгоистка
kobieta kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
эгоистически эгоистично
w sposób egoistyczny

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
эгоизм
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) dbanie tylko o siebie, o własną wygodę

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
самовлюблённость эготизм
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
восторженность экзальтированность
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
экзамен
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
вступительный экзамен
(edukacja, edukacyjny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia

egzaminacyjny adj
экзаменационный
związany z egzaminem, dotyczący egzaminu

egzaminator n
экзаменатор
osoba przeprowadzająca egzamin, (także, też) osoba oceniająca arkusze egzaminacyjne

egzaminatorski adj
экзаменаторский
związany z osobą lub stanowiskiem egzaminatora

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
экзаменовать
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi

egzegeza n
экзегеза
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
взыскание казнь
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
казнь
wykonanie wyroku śmierci
экзекуция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego

egzekwować ˌɛɡzɛˈkfɔvaʨ̑ v
взыскание приводить в исполнение
zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
экземпляр
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzorcyzm n
отчитка экзорцизм
(kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana
экзорцизм отчитка
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
экзосфера
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi;

egzotycznie adv
экзотично
w sposób egzotyczny

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
экзотический
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany

egzotyka n
экзотика
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
существование бытие экзистенция
istnienie, byt, życie i jego warunki
экзистенция
(filozofia, filozoficzny) rzeczywistość, istnienie, byt

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
экзистенциализм
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
эйнштейний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
эякуляция
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
эякулят
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ejdetyzm n
эйдетизм
zdolność do przeżywania niezwykle żywych wyobrażeń;

ekistyka n
экистика
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich;

eklampsja n
эклампсия
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego

eklektycznie adv
эклектически эклектично
w sposób eklektyczny, łącząc w jedną całość niejednorodne elementy

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
эклектический
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów
taki, który odnosi się do eklektyzmu, stylu w historii sztuki

eklektyzm n
эклектизм
tworzenie całości z różnych elementów

ekliptyczny ˌɛklʲipˈtɨʧ̑nɨ adj
эклиптический
(przymiotnik) od: ekliptyka

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
эклиптика
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekohydrologia ˌɛkɔxɨdrɔˈlɔɟja n
экологическая гидрология
nauka o wzajemnych oddziaływaniach między roślinnością a cyklem hydrologicznym;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
эколог
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią
(potocznie, potoczny) działacz społeczny, aktywista na rzecz ekologii; ekologista

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
экология
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
экологический
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
(potocznie, potoczny) związany z ochroną środowiska

ekonom ɛˈkɔ̃nɔ̃m n
эконом
(historia, historyczny, historycznie) w dawnych majątkach ziemskich: nadzorca prac rolnych;

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
экономика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
экономический
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką
экономный
oszczędny w środkach, niewymagający wielkiego nakładu sił

ekonomista n
экономист
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
экосистема
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
экотеррорист
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu

ekoton n
экотон
(ekologia, ekologiczny) strefa przejściowa między co najmniej dwoma ekosystemami;

ekran ˈɛkrãn n
экран
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

ekscentryczność n
эксцентричность
cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
эксцентричный
dziwaczny, odbiegający od normy
(geometria) taki, który nie ma wspólnego środka
(technologia, technika, techniczny) działający dzięki zastosowaniu mimośrodu

ekscentryk n
эксцентрик
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) element w budowie maszyn zastępujący korbę o małym ramieniu
(psychologia, psychologiczny) człowiek odbiegający od norm w zachowaniu, ubiorze, itp.

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
эксфолиация
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych

ekshibicjonista ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
эксгибиционист
(przenośnie, przenośnia) osoba, która przejawia skłonność do ujawniania swoich intymnych, często drastycznych spraw
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych;

ekshibicjonistka ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
эксгибиционистка
(przenośnie, przenośnia) kobieta, która przejawia skłonność do ujawniania swoich intymnych, często drastycznych spraw
kobieta, która obnaża się w miejscach publicznych

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
эксгибиционизм
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;
(przenośnie, przenośnia) skłonność do obnażania się w sprawach intymnych, często drastycznych

ekshumacja n
эксгумация
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekshumować v
эксгумировать
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
эксклав
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskluzywny ˌɛkskluˈzɨvnɨ adj
эксклюзивный
elegancki lub luksusowy
odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu
przeznaczony dla ograniczonej liczby osób

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
отлучение от церковь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekslibris n
экслибрис
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

eksmisja n
выселение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
экспансия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

ekspansjonizm n
экспансионизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
экспедиция
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział

ekspert ˈɛkspɛrt n
эксперт
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
эксперимент
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentator ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr n
экспериментатор
człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty

eksperymentatorski adj
экспериментаторский
właściwy eksperymentatorowi, związany z eksperymentami

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
экспериментирование
prowadzenie eksperymentów

eksploatacja n
эксплуатация
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn
эксплуатация разработка
(górnictwo, górniczy) wydobywanie bogactw naturalnych

eksploatatorski adj
эксплуататорский
związany z eksploatatorem, tym kto eksploatuje, wyzyskuje czyjąś pracę, trud

eksploatowanie n
эксплуатирование
(rzeczownik odczasownikowy) od eksploatować

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
взорваться
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
взрыв
rozerwanie się z hukiem;
взрыв рывок скачок
(przenośnie, przenośnia) gwałtowny wzrost, rozwój czegoś

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
экспонат
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

eksport ˈɛkspɔrt n
экспорт
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

eksporter n
экспортёр
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksporterski adj
экспортёрский
związany z eksporterem, dotyczący eksportera, będący eksporterem

eksportowanie ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ n
экспортирование
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedawanie towarów lub usług za granicę

eksportować ˌɛkspɔrˈtɔvaʨ̑ v
экспортировать
(ekonomia, ekonomiczny) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

eksportowy ˌɛkspɔrˈtɔvɨ adj
экспортный
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący eksportu, przeznaczony do sprzedaży za granicę

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
выставка экспозиция
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
экспозиция
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu

ekspres ˈɛksprɛs n
оттяжка
dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy;

ekspresja ɛksˈprɛsʲja n
экспрессия
wyraziste i sugestywne wyrażanie (uzewnętrznianie) uczuć

ekspresjonistyczny adj
экспрессионистский
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
экспрессионизм
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekstaza ɛkˈstaza n
экстаз
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstensywność n
экстенсивность
cecha tego, co ekstensywne

ekstensywny ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
экстенсивный
rozciągły, obszerny, obfity ilościowo

eksterier n
экстерьер
(zootechnika, zootechniczny) pożądany zespół zewnętrznych cech budowy ciała zwierzęcia

eksterytorialność n
экстерриториальность
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw

ekstradycja n
экстрадиция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa

ekstrakcja ɛksˈtrakʦ̑ʲja n
удаление
(stomatologia, stomatologiczny) zabieg usunięcia zęba;

ekstrakt n
экстракт
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstraordynacyjny ˌɛkstraɔrdɨ̃naˈʦ̑ɨjnɨ adj
чрезвычайный
(dawniej, dawny) nadzwyczajny, szczególny, wyjątkowy

ekstrasensoryk n
экстрасенс
(ezoteryka) człowiek rzekomo posiadający nadprzyrodzone zdolności (jasnowidzenie, telepatia itp.)

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
экстравагантность
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
экстравагантный
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstrawertyk n
экстраверт
(psychologia, psychologiczny) osoba otwarta, komunikatywna, wykazująca stałe zainteresowanie otoczeniem

ekstremalnie ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ adv
экстремально
w sposób ekstremalny

ekstremalność n
экстремальность
cecha tego, co ekstremalne; cecha tych, którzy są ekstremalni

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
экстремальный
krańcowy, skrajny

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
экстремист
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremistyczny adj
экстремистский
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
экстремизм экстреми́зм
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremofil ˌɛkstrɛ̃ˈmɔfʲil n
экстремофил
organizm żyjący w ekstremalnych warunkach;

ekumeniczny adj
экуменический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenista n
экуменист
propagator ekumenizmu

ekumenizm n
экуменизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
эквадорский
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwilibrystyka ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka n
эквилибристика
zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie

elasmozaur n
эласмозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Elasmosaurus, rodzaj plezjozaura żyjącego w późnej kredzie na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju elasmozaur (1.1)

elastycznie adv
эластически эластично
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
гибкость
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) łatwość przystosowania się do nowych warunków, do nowej sytuacji
эластичность упругость
cecha tego, co elastyczne

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
гибкий
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący
эластичный
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty

elbruski adj
эльбрусский
związany z Elbrusem, dotyczący Elbrusu

eldorado n
эльдорадо
raj na ziemi, mityczny kraj szczęścia i bogactwa

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
элегантность
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
элегантный
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
элегантно
w sposób elegancki

elektor n
курфюрст
(historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy (Niemieckiej);

elektorat n
электорат
ogół wyborców

elektro- ɛˈlɛktrɔ
электро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością

elektrochemia n
электрохимия
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
электрохимический
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektrochirurgia n
электрохирургия
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektrochirurgiczny adj
электрохирургический
związany z elektrochirurgią, dotyczący elektrochirurgii

elektrociepłownia n
теплоэлектростанция
zakład wytwarzający równocześnie z energią elektryczną energię cieplną;

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
электроэнцефалограф
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy;

elektroenergetyka ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka n
электроэнергетика
dział energetyki i elektrotechniki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej;

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
электрофильтр
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej;

elektrofizjologiczny adj
электрофизиологический
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii

elektrofor n
электрофор
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) prosty przyrząd do wytwarzania ładunków elektrycznych przez pocieranie, stosowany w dydaktyce;

elektroforeza n
электрофорез
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrofotograficzny adj
электрофотографический
związany z elektrofotografią, dotyczący elektrofotografii

elektrokardiograf n
электрокардиограф
(medycyna, medyczny) urządzenie rejestrujące pracę serca

elektrokardiograficzny adj
электрокардиографический
(medycyna, medyczny) związany z elektrokardiografią lub elektrokardiografem, dotyczący elektrokardiografii lub elektrokardiografu

elektrokinetyczny adj
электрокинетический
związany z elektrokinetyką, dotyczący elektrokinetyki

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
электролит
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
электролитический
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
электролиз
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces rozkładu pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
электролюминесценция
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego;

elektroluminescencyjny ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛsʦ̑ɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
электролюминесцентный
związany z elektroluminescencją, dotyczący elektroluminescencji; wykorzystujący zjawisko elektroluminescencji

elektromagnes n
электромагнит
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;

elektromagnetyczny adj
электромагнитный
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektromagnetyzm n
электромагнетизм
(fizyka, fizyczny) magnetyzm o podłożu elektrycznym; ogół zjawisk magnetycznych powodowanych przez prąd elektryczny

elektromechanika ˌɛlɛktrɔ̃mɛˈxãɲika n
электромеханика
(technologia, technika, techniczny) naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń elektrycznych
(technologia, technika, techniczny) nauka o budowie, działaniu i zastosowaniu maszyn i urządzeń elektrycznych

elektrometalurgia n
электрометаллургия
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektrometalurgiczny adj
электрометаллургический
(technologia, technika, techniczny) związany z elektrometalurgią, dotyczący elektrometalurgii

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
электрон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
электронный
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
электроника
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrooptyczny adj
электрооптический
związany z elektrooptyką, dotyczący elektrooptyki

elektrostatyczny adj
электростатический
(fizyka, fizyczny) związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki

elektroterapia n
электротерапия
(medycyna, medyczny) leczenie prądem elektrycznym;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
электростанция
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
гидроэлектростанция
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;

elektrowstrząs n
электрошок
(medycyna, medyczny) (elektryczność) zabieg polegający na przepuszczeniu prądu elektrycznego przez ciało pacjenta

elektrowstrząsowy adj
электроконвульсивный электросудорожный электрошоковый
(medycyna, medyczny) związany z elektrowstrząsami, dotyczący elektrowstrząsów

elektrowóz ˌɛlɛkˈtrɔvus n
электровоз
(kolejnictwo) lokomotywa z napędem elektrycznym;

elektrożużlowy adj
электрошлаковый
(technologia, technika, techniczny) związany z wytwarzaniem ciepła przez opór stawiany przez roztopiony żużel prądowi wytwarzanemu przez elektrody

elektrum n
электрум
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
электричество
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
электричество электроснабжение
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny
(potocznie, potoczny) sztuczne światło otrzymywane z prądu elektrycznego

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
электрический
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryfikowanie n
электрифицирование
zapewnianie możliwości korzystania z energii elektrycznej na jakimś terenie

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
электрик монтёр
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

elektryka prąd nie tyka ɛlɛkˈtrɨka ˈprɔ̃ntʲ ɲɛ‿ˈtɨka proverb
танки грязи не боятся
jeśli ktoś jest dobry w danej dziedzinie, to potrafi zapanować nad niebezpieczeństwami z nią związanymi

elektryzować ˌɛlɛktrɨˈzɔvaʨ̑ v
возбуждать электризовать
wzbudzać duże zainteresowanie, ekscytować
электризовать
(fizyka, fizyczny) nadawać czemuś ładunek elektryczny (zwykle przez pocieranie)
электризоваться
(fizyka, fizyczny) nadawać sobie ładunek elektryczny
(potocznie, potoczny) generować iskry lub hałas z powodu bycia
być zdolnym do bycia otrzymywania ładunku elektrycznego

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
элемент
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela
элемент деталь
część składowa

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
элементарный
podstawowy, najprostszy

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
азбука букварь
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

elementarzowy adj
азбучный букварный
związany z elementarzem

elf ɛlf n
эльф
istota fantastyczna;

elgiński adj
зльгинский
związany z Elgi, dotyczący Elgi

eliminacja n
элиминация
usuwanie, często drogą selekcji

eliminowanie ˌɛlʲĩmʲĩnɔˈvãɲɛ n
элиминирование
(rzeczownik odczasownikowy) od eliminować

eliminować ˌɛlʲĩmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
элиминировать
dokonywać eliminacji, usuwać, wykluczać coś

elipsa ɛˈlʲipsa n
эллипс
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
эллипсис эллипс
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elipsoidalny adj
эллипсоидный
mający kształt elipsoidy, odnoszący się do elipsoidy

elisteński adj
элистинский
dotyczący Elisty, związany z Elistą

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
элитарный
dostępny tylko dla niektórych osób

eloksalacja ˌɛlɔksaˈlaʦ̑ʲja n
анодирование
anodowanie wyrobów aluminowych;

eloksalowanie ˌɛlɔksalɔˈvãɲɛ n
анодирование
(zobacz) anodowanie

elokwencja n
красноречие красноречивость
umiejętność pięknego wysławiania się

elymijski adj
элимский
związany z Elymami (Elymianami), dotyczący Elymów (Elymian)

elymijski n
элимский
(językoznawstwo, językoznawczy) język elymijski;

elżbietański adj
елизаветинский
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania

emaliowany adj
эмалированный
pokryty emalią

emancypacja ˌɛ̃mãnʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
эмансипация
(społeczny) uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej

emancypowanie n
эмансипирование
dokonywanie procesu emancypacji, usamodzielnianie się

emancypować ˌɛ̃mãnʦ̑ɨˈpɔvaʨ̑ v
эмансипировать
dokonywać procesu emancypacji, usamodzielniać się

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
эмбарго
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
эмблема
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
эмбриология
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

embriologiczny adj
эмбриологический
(biologia, biologiczny) związany z embriologią, dotyczący embriologii

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
пенсионер
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę

emerytka n
пенсионерка
kobieta pobierająca emeryturę

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
пенсия
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emfaza n
эмфаза
przesada w mówieniu polegająca na nadmiernym pokazywaniu uczuć

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
эмиграция
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim
ogół emigrantów mieszkających w jakimś kraju

emigracyjny adj
эмиграционный
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emigrancki adj
эмигрантский
dotyczący emigrantów

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
эмигрант
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

emigrantka ˌɛ̃mʲiˈɡrãntka n
эмигрантка
kobieta, która na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkała poza swoją ojczyzną

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
эмигрировать
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

emir ˈɛ̃mʲir n
эмир
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
эмират
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emisariusz n
эмиссар
tajny wysłannik polityczny

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
эмоция
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
эмоциональный
dotyczący emocji, emocjonalności

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
эмпатия
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empirycznie adv
эмпирически эмпирично
poprzez doświadczenie

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
эмпирический
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
эмпиризм
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
эму
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

en face adv
анфас
o twarzy, postaci: widziany z przodu, twarzą do patrzącego

encefalograficzny adj
энцефалографический
(medycyna, medyczny) związany z encefalografią, dotyczący encefalografii

encefalopatia n
энцефалопатия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
энциклика
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
энциклопедия
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczność n
энциклопедичность
cecha tego, co encyklopedyczne

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
энциклопедичный энциклопеди́ческий
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
энциклопедист
(przenośnie, przenośnia) człowiek inteligentny, mający wiedzę z wielu różnych dziedzin
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemiczny adj
эндемический эндемичный
występujący tylko na określonym obszarze

endogamia n
эндогамия
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) praktyka i reguła kulturowa nakazująca zawieranie małżeństw wewnątrz własnej społeczności;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
эндокринолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka endokrynologii

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
эндокринология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologiczny adj
эндокринологический
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
эндометриоз
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
эндоним
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
эндорфин
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
эндоскоп
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
эндоскопия
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

endoskopowy ˌɛ̃ndɔskɔˈpɔvɨ adj
эндоскопический
taki, który jest wykonywany przy pomocy endoskopu
związany z endoskopem, dotyczący endoskopu

energetyzm n
энергетизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który tłumaczy wszelkie zjawiska przyrody jako przemiany energii

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
энергия эне́ргия
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
энергичный энерги́чный
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

engelski adj
энгельсский
związany z Engelsem, dotyczący Engelsa (miasta w Rosji)

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
энигматический энигматичный
zagadkowy, trudny do zrozumienia

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
энтальпия
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entalpia swobodna ɛ̃nˈtalpʲja sfɔˈbɔdna n
энергия Гиббса
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa;

enteropatia n
энтеропатия
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach;

enterowirus n
энтеровирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomo- ɛ̃nˈtɔ̃mɔ
энтомо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z owadami

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
энтомолог
naukowiec zajmujący się badaniami owadów
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
энтомология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
энтомологический
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
энтропия энтропи́я
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
энтузиаст
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastka ˌɛ̃ntuˈzʲjastka n
энтузиастка
kobieta pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; kobieta żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
энтузиазм
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enuncjacja ˌɛ̃nũnˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
декларация заявление
(książkowy) wypowiedź, ogłoszenie, oświadczenie

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
энзим фермент
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

enzymatyczny adj
энзиматический
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
эоцен
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu
(geologia, geologiczny) środkowy oddział paleogenu

eon ˈɛɔ̃n n
эон
(geologia, geologiczny) największa jednostka czasu w dziejach Ziemi, dzieląca się na ery
(filozofia, filozoficzny) w gnostycyzmie: istota pośrednicząca pomiędzy stwórcą a stworzeniem

epatowanie ˌɛpatɔˈvãɲɛ n
эпатирование
(rzeczownik odczasownikowy) od epatować

epatować ˌɛpaˈtɔvaʨ̑ v
эпатировать
wywoływać duże wrażenie; szokować

epi- ˈɛpʲi
эпи-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
эпидемия
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczny adj
эпидемический эпидеми́ческий
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
эпидемиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
эпидемиология
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
эпидемиологический
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
эпидиаскоп
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.);

epidot n
эпидот
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
эпифора
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań

epigoński adj
эпигонский
(książkowy) taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny

epigramat ˌɛpʲiˈɡrãmat n
эпиграмма
(historia, historyczny, historycznie) krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;

epigramatyczny ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
эпиграмматичный
(przymiotnik) od epigramat

epigramatyk ˌɛpʲiɡrãˈmatɨk n
эпиграмматист
osoba pisząca epigramaty

epikontynentalny adj
эпиконтинентальный
(geologia, geologiczny) położony nad kontynentem, na jego powierzchni

epikryza n
эпикриз
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
эпикуреизм эпикурейство
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epikurejczyk n
эпикуреец
(filozofia, filozoficzny) zwolennik epikureizmu
(książkowy) człowiek korzystający z życia

epikurejski adj
эпикурейский
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

epileptyk n
эпилептик
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na epilepsję

epilog ɛˈpʲilɔk n
эпилог
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

episkop ɛˈpʲiskɔp n
эпископ
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie pojedynczych obrazów nieruchomych w świetle odbitym, co umożliwia prezentację w powiększeniu np. stron książki;

episkopat n
епископат
(kościelny) ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej

epistemiczny adj
эпистемический
(filozofia, filozoficzny) związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś

epistemologiczny adj
эпистемологический
związany z epistemologią, dotyczący epistemologii

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
эпитафия
inskrypcja nagrobna;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki ku czci zmarłego

epizjotomia n
эпизиотомия
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
эпизод
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki
эпизод эпизо́д
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epizootia n
эпизоотия
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epizootiologiczny adj
эпизоотологический
związany z epizootiologią, dotyczący epizootiologii

epoka ɛˈpɔka n
эпоха
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;
zamknięty w określonych ramach czasowych fragment procesu rozwojowego sztuki (kultury)
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;

epoka brązu n
бронзовый век
(archeologia, archeologiczny) epoka prehistorii i starożytności, następująca po epoce kamienia i poprzedzająca epokę żelaza;

epoka kamienia n
каменный век
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

epoka żelaza n
железный век
(archeologia, archeologiczny) epoka dziejów następująca po epoce brązu;

epokowy adj
эпохальный
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
эпоним
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
эпсилон
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε;

epsomit n
эпсомит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O;

era ˈɛra n
эра
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu.
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi;

era kenozoiczna ˈɛra ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
кайнозойская эра
(zobacz) kenozoik

era mezozoiczna ˈɛra ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
мезозойская эра
(zobacz) mezozoik

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
палеозойская эра
(zobacz) paleozoik

erb ɛrp n
эрбий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
эрекция
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erfurcki adj
эрфуртский
związany z Erfurtem, dotyczący Erfurtu

ergatyw ɛrˈgatɨf n
эргатив
(językoznawstwo, językoznawczy) przypadek wyrażający sprawcę lub narzędzie czynności

ergatywny ˌɛrɡaˈtɨvnɨ adj
эргативный
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
эрогенный
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne

erotoman n
эротоман
(psychologia, psychologiczny) ktoś cierpiący na erotomanię

erotomanka n
эротоманка
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na erotomanię

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
эротический
dotyczący erotyki, seksu

erotyka ɛˈrɔtɨka n
эротика
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erozja ɛˈrɔzʲja n
эрозия эро́зия
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
эрудиция
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erudyta ˌɛruˈdɨta n
эрудит
człowiek posiadający szeroką wiedzę

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
извержение
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu

erytrejski ˌɛrɨˈtrɛjsʲci adj
эритрейский
związany z Erytreą, dotyczący Erytrei

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
эритроцит
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

erytrozyna ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na n
эритрозин
(spożywczy) wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach;

erywanka ˌɛrɨˈvãnka n
ереванка
mieszkanka Erywania

erywańczyk ˌɛrɨˈvãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ереванец
mieszkaniec Erywania

erywański ˌɛrɨˈvãj̃sʲci adj
ереванский
odnoszący się do miasta Erywań

erzjański adj
эрзянский
związany z Erzjanami, dotyczący Erzjan

esauł n
есаул
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) kozacki stopień kawaleryjski w carskiej Rosji
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer noszący stopień esauła (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zastępca atamana koszowego u Kozaków zaporoskich

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
эсхатология эсхатоло́гия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

eschatologiczny adj
эсхатологический
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z eschatologią, dotyczący eschatologii

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
эссеист
literat, autor esejów, szkiców literackich

esej ˈɛsɛj n
эссе
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora;

esencja n
эссенция
istota, sedno
wyciąg, wywar

eserowski adj
эсеровский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z eserami (eserowcami), dotyczący eserów

esesman ɛˈsɛsmãn n
эсэсовец
(potocznie, potoczny) członek SS, paramilitarnej elitarnej formacji hitlerowskich Niemiec

esesowiec n
эсэсовец
(historia, historyczny, historycznie) członek SS

esesowski adj
эсэсовский
(historia, historyczny, historycznie) związany z esesowcami (SS), dotyczący esesowców

eskadra n
авиаэскадрилья эскадрилья
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów;

eskalacja n
эскалация
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś

eskapizm n
эскапизм
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
эскимосский
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

esperancki ˌɛspɛˈrãnʦ̑ʲci adj
эсперантский
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
эсперанто
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
эспрессо
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

establishment n
истеблишмент
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju

esteta ɛˈstɛta n
эстет
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetycznie ˌɛstɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
эстетически
w sposób estetyczny, staranny

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
эстетический
związany z estetyką jako nauką
эстетический эстети́ческий
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estetyka ɛˈstɛtɨka n
эстетика
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
ładny, gustowny wygląd czegoś
subiektywne kryteria piękna

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
эстонский
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
эстонский эстонский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estradowy adj
эстрадный
związany z estradą, dotyczący estrady

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
эстроген
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
эстуарий
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

eta ˈɛta n
эта
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η;

etalon ɛˈtalɔ̃n n
эталон
wzorzec, wzór jednostki miary przeznaczony do zachowania lub odtworzenia jednostki miary;

etamsylat ˌɛtãmˈsɨlat n
этамзилат
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek hemostatyczny z grupy sulfonianów;

etan ˈɛtãn n
этан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
этанол
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

etap ˈɛtap n
этап
część drogi
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania

etatyzm n
этатизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna promująca wizję silnego państwa angażującego się oraz ingerującego w gospodarkę

eten ˈɛtɛ̃n n
этен
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eternitowy adj
этернитовый
związany z eternitem; wykonany z eternitu

etiologia n
этиология
(medycyna, medyczny) przyczyny choroby
badanie przyczyny zjawisk, procesów i faktów;

etiologiczny adj
этиологический
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
эфиопский
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
этюд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
этнический
związany z przynależnością do grupy narodowej

etno- ˈɛtnɔ prefix
этно-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
этноцентризм
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
этногенез
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnograficzny adj
этнографический
związany z etnografią

etnolingwistyczny adj
этнолингвистический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki

etnologiczny adj
этнологический
związany z etnologią, dotyczący etnologii

etnonim ɛtˈnɔ̃ɲĩm n
этноним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa ludu, rodu, klanu, plemienia, szczepu, narodu;

etnonimia ˌɛtnɔ̃ˈɲĩmʲja n
этнонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach plemion i narodów

etnosocjologiczny adj
этносоциологический
związany z etnosocjologią, dotyczący etnosocjologii

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
этология
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
этологический
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
этопозид
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym;

etruski ɛˈtrusʲci adj
этрусский
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
этрусский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etui n
футляр
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów;

etyka ˈɛtɨka n
этика
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etykieta ˌɛtɨˈcɛta n
этикет
zbiór norm i zasad panujących w określonej grupie społecznej lub środowisku;

etylen ɛˈtɨlɛ̃n n
этилен
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten

etymolog n
этимолог
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
этимология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu

etymologia ludowa ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja luˈdɔva n
народная этимология
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych;

etymologiczny adj
этимологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

etyn ˈɛtɨ̃n n
етин
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz;

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
евхаристия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
евхаристический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
эвфемизм
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
эйфория
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eufracki adj
евфратский
związany z Eufratem, dotyczący Eufratu

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
евгенический
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eugenik ɛwˈɡɛ̃ɲik n
евгенист
zwolennik eugeniki

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
евгеника
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
эвкалипт
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukaliptusowy ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ adj
эвкалиптовый
będący częścią eukaliptusa
wykonany z drewna lub innej części eukaliptusa
związany z eukaliptusem, dotyczący eukaliptusa

eukariont n
эвкариот эукариот
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami

eunuch ˈɛwnux n
евнух
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eupatoryjski adj
евпаторийский
związany z Eupatorią, dotyczący Eupatorii

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
евразийский
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
эврика
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
евро
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

euro- ˈɛwrɔ prefix
евро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Europą, Europejczykami lub Unią Europejską

europ ˈɛwrɔp n
европий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
европеизация
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
европеизировать
czynić coś europejskim
европеизироваться
zyskiwać cechy europejskie

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
европейский
dotyczący Europy

eurosierota ˌɛwrɔɕɛˈrɔta n
евросирота
(publikatory) dziecko, którego jedno lub oboje rodziców wyjechało za granicę w celach zarobkowych

eurybiont n
эврибионт
(ekologia, ekologiczny) gatunek o szerokim zakresie tolerancji w stosunku do czynników środowiskowych;

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
эвтаназия
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

eutrofizacja n
эвтрофикация
(ekologia, ekologiczny) proces stopniowego wzbogacania zbiornika wodnego w substancje pokarmowe wskutek wzmożonego ich dopływu

eutychianizm n
евтихианство
(teologia, teologiczny) doktryna głosząca, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
эвакуация
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuacyjny adj
эвакуационный
związany z ewakuacją, dotyczący ewakuacji

ewakuować ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
эвакуировать эвакуи́ровать
przemieszczać ludzi, zwierzęta, mienie z niebezpiecznego miejsca
эвакуироваться
opuszczać samemu jakieś niebezpieczne miejsce

ewangelicki adj
евангелический
związany z ewangelicyzmem

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
евангельский
zgodny z Ewangelią

ewangelista n
евангелист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewenkijski adj
эвенкийский
dotyczący Ewenków

ewentualnie adv
вероятно возможно
w razie zaistnienia pewnych okoliczności
или либо
lub, albo, czy też

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
возможный предполагаемый
przypuszczalny, możliwy

eweński adj
эвенский
związany z Ewenami, dotyczący Ewenów

ewidentnie ˌɛvʲiˈdɛ̃ntʲɲɛ adv
очевидно
w sposób ewidentny, oczywisty, jasny, jawny, wyraźny, widoczny

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
очевидный
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
эволюция
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
эволюционист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji
zwolennik ewolucjonizmu

ewolucjonistyczny adj
эволюционистический
związany z ewolucjonizmem lub ewolucjonistami, dotyczący ewolucjonizmu lub ewolucjonistów

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
эволюционизм
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;

ewolucyjny adj
эволюционный
związany z ewolucją

ewoluowanie ˌɛvɔlu<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
эволюционирование
stopniowe i powolne zmienianie się, przekształcanie się

ezoteryczność ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
эзотеричность
tajemniczość, sekretność; dostępność i zrozumiałość tylko dla wtajemniczonych lub wybranych

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
эзотерический
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabianizm n
фабианизм
doktryna głosząca pokojową, ewolucyjną transformację kapitalizmu w socjalizm;

fabryczny adj
фабричный
związany z fabryką

fabryka ˈfabrɨka n
завод фабрика
produkcyjny zakład przemysłowy

fabrykancki adj
фабрикантский
związany z fabrykantem, dotyczący fabrykanta

fabrykant faˈbrɨkãnt n
фабрикант
(przestarzałe, przestarzały) właściciel fabryki

fabuła n
фабула
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym

facet ˈfaʦ̑ɛt n
мужик дядька дядя
(potocznie, potoczny) mężczyzna

fachowiec faˈxɔvʲjɛʦ̑ n
специалист
specjalista w jakiejś dziedzinie

fachowiec od siedmiu boleści faˈxɔvʲjɛʦ̑ ɔtʲ‿ˈɕɛdmʲju bɔˈlɛɕʨ̑i n
мастер-ломастер
(potocznie, potoczny) (ironicznie) człowiek źle wykonujący swój zawód, pracujący nieudolnie lub niedbale, kiepski wykonawca czegoś

facjata faˈʦ̑ʲjata n
мансарда
mieszkalne pomieszczenie na poddaszu, zwykle nadbudowane i posiadające odrębne zadaszenie

fagocista n
фаготист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
фагот
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fagotowy adj
фаготный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fagotem, dotyczący fagotu

fajans ˈfajãw̃s n
фаянс
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;

fajka ˈfajka n
трубка
przedmiot do palenia tytoniu;
(sport, sportowy) rurka używana do nurkowania, pozwalająca na oddychanie bez unoszenia głowy nad powierzchnię wody;

fajka pokoju ˈfajka pɔˈkɔju n
трубка мира
symbol pogodzenia się, pojednania

fajnie adv
здорово
(potocznie, potoczny) w sposób fajny; dobrze, ładnie

fajny ˈfajnɨ adj
клёвый крутой
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu dla mówiącego: ciekawy, interesujący, świetny

fakoemulsyfikacja ˌfakɔɛ̃mulsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
факоэмульсификация
(medycyna, medyczny) chirurgiczna metoda usuwania zaćmy;

faks faks n
факс
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;

faksowy adj
факсовый
związany z faksem, dotyczący faksu

faksymile n
факсимиле
dokładna reprodukcja rękopisu, dokumentu lub rysunku
kopia podpisu odbita na dokumencie sposobem mechanicznym;

fakt fakt n
факт
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoid n
фактоид
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach;

faktoria n
фактория
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

faktoring fakˈtɔrʲĩŋk n
факторинг
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi;

faktoringowy ˌfaktɔrʲĩŋˈɡɔvɨ adj
факторинговый
(przymiotnik) od faktoring

faktycznie adv
на самом деле
zgodnie z faktami, z rzeczywistością

faktycznie interjection
действительно
wyraz potwierdzający zgodność lub prawdziwość czego

faktyczny fakˈtɨʧ̑nɨ adj
фактический
oparty na faktach

fakultatywny adj
факультативный
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fala ˈfala n
волна
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
волна волна́
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
дедовщина волна
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;

falafel n
фалафель
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem;

falanga faˈlãŋɡa n
фаланга
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji;

falanster n
фаланстер
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falcownik falˈʦ̑ɔvʲɲik n
фальцаппарат
element rolowej maszyny drukarskiej składający wstęgę papieru w grzbiety

falerysta n
фалерист
kolekcjoner orderów i odznaczeń

falerystyczny adj
фалеристский
związany z falerystyką lub falerystą, dotyczący falerystyki lub falerysty

faliskijski adj
фалискский
związany z Faliskami, dotyczący Falisków

faliskijski n
фалискский
(językoznawstwo, językoznawczy) język faliskijski;

falliczny adj
фаллический фалли́ческий
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
волнорез
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falset n
фальцет
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
фальсификация
fałszerstwo, podrobienie czegoś

falsyfikat n
подделка
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

falsyfikatorski adj
фальсификаторский
związany z falsyfikatorem, dotyczący falsyfikatora

familiarny adj
фамильярный
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach

fan fãn n
болельщик любитель почитатель фанат
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;

fanatyczka n
фанатичка
żarliwa zwolenniczka idei lub religii

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
фанатично
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczność n
фанатичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fanatyczne; cecha tych, którzy są fanatyczni

fanatyczny adj
фанатический
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
фанатик
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
фанатизм
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanfara n
фанфара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
фанфарон
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny

fanfarowy adj
фанфарный
związany z fanfarami, dotyczący fanfar

fanklub ˈfãŋklup n
фан-клуб
nieformalne zrzeszenie fanów;

fantastycznonaukowy adj
научно-фантастический
związany z fantastyką naukową, dotyczący fantastyki naukowej

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
фантастический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) przedstawiający świat nierealny
фантастичный
fikcyjny, zmyślony

fantastyka naukowa n
научная фантастика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
фантазия
wyobraźnia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;
trudne do spełnienia życzenie

fantazjowanie n
фантазирование
(rzeczownik odczasownikowy) od fantazjować

fantom ˈfãntɔ̃m n
фантом
(medycyna, medyczny) model anatomiczny, na którym odbywa się nauka anatomii, ćwiczenia udzielania pierwszej pomocy itp.
zjawa, przywidzenie
фантомная боль
(medycyna, medyczny) odczuwanie napięcia, bólu, swędzenia itp. w miejscu po amputowanej kończynie lub jej części

fanzin ˈfãnzʲĩn n
фэнзин
amatorskie pismo wydawane przez miłośników jakiegoś tematu, przeznaczone dla osób o podobnych zainteresowaniach;

farad ˈfarat n
фарад F Ф
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
фараон
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
краска
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarnia farˈbʲjarʲɲa n
красильня
zakład lub dział, w którym farbuje się tkaniny lub przędzę

farerski faˈrɛrsʲci adj
фарерский
odnoszący się do Wysp Owczych

farma ˈfarma n
ферма
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
фармацевт
specjalista, znawca farmacji

farmaceutka ˌfarmaˈʦ̑ɛwtka n
фармацевт
specjalistka w dziedzinie farmacji

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
фармацевтический
związany z farmacją

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
лекарство
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
фармация
nauka o lekach;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
фармакология
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
фармакологический
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmazon farˈmazɔ̃n n
фармазон
(dawniej, dawny) określenie liberała, niedowiarka, wolnomyśliciela, jakobina
(dawniej, dawny) określenie masona, wolnomularza
(przestarzałe, przestarzały) oszust, krętacz, szalbierz

farmer ˈfarmɛr n
фермер
(rolnictwo, rolniczy) właściciel lub dzierżawca farmy w krajach anglosaskich

farmerski adj
фермерский
(rolnictwo, rolniczy) związany z farmerem, dotyczący farmera

farsa ˈfarsa n
фарс
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;

farsz farʃ n
фарш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fart fart n
фарт
(potocznie, potoczny) szczęście

fartuch ˈfartux n
фартук
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

faryzeizm ˌfarɨˈzɛ<sup>j</sup>ism̥ n
лицемерие фарисейство ханжество
(książkowy) postawa fałszywej pobożności, obłudy i hipokryzji, połączona z zadufaniem w sobie
фарисейство
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór nauk i poglądów wyznawanych przez faryzeuszy

faryzejski adj
фарисейский
(przenośnie, przenośnia) obłudny, fałszywy, dwulicowy
(starożytność) dotyczący faryzeuszy

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
фарисей
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek obłudny

faryzeuszostwo n
фарисейство
postawa charakteryzująca się brakiem szczerości

fasada faˈsada n
фасад
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;
(przenośnie, przenośnia) coś pozornego, tylko na pokaz
(socjologia, socjologiczny) sposób kreowania własnego wizerunku przez jednostkę w trakcie interakcji społecznej, mający na celu manipulacje wrażeniami jakie odnosi partner interakcji;

fascynacja n
завороженность очарованность
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fasola faˈsɔla n
фасоль
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona lub całe strąki fasoli (1.1); (także, też) potrawa z nich przyrządzona
фасоль боб
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
спаржевая фасоль
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach

faszyna n
фашина
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.;

faszysta faˈʃɨsta n
фашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
фашистский
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
фашизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
фаталист
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
фатально
nieuchronnie, pechowo

fatalność n
фатальность
cecha tego, co fatalne; cecha tych, którzy są fatalni

fatamorgana n
мираж
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatum ˈfatũm n
фатум
nieuchronny los, zwłaszcza zły

fatwa ˈfatfa n
фетва
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fatyczny adj
фатический
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

fauna ˈfawna n
фауна
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

fauni adj
фавновский
związany z faunem, dotyczący fauna; taki jak u fauna

faunistyczny adj
фаунистический
(zoologia, zoologiczny) związany z faunistyką, dotyczący faunistyki

faux pas n
faux pas бестактность
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności

fawela faˈvɛla n
фавела
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faza ˈfaza n
приход
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) stan dobrego humoru z napadami śmiechu
фаза
miejsce, etap
(potocznie, potoczny) jedno z kilku źródeł zasilania przy zasilaniu wielofazowym

fał faw n
фал
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś (np. żagla, drzewca);

fałda ˈfawda n
складка
załamanie tkaniny, skóry itp.

fałsz fawʃ n
ложь
nieprawda

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
подделывать фальсифицировать
przedstawiać coś niezgodnie z prawdą

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
фальшиво
w sposób fałszywy

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
ложный
niezgodny z rzeczywistością, z prawdą; błędny, mylny
pozorny, udający coś, symulowany, udawany
фальшивый
sztuczny, podrobiony

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
ложный друг
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem;

fechtmistrz n
фехтовальщик
nauczyciel lub mistrz fechtunku

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
федерация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych

federacyjny adj
федеративный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

federalizacja n
федерализация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
федеральный федера́льный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

fejk n
фейк
(neologizm) (potocznie, potoczny) coś, co jest zmanipulowane lub spreparowane, tylko z pozoru wyglądające na prawdziwe ((na przykład) zdjęcie) lub markowe ((na przykład) buty / koszulka / telefon), w rzeczywistości jednak sfałszowane

felczer ˈfɛlʧ̑ɛr n
фельдшер
(dawniej, dawny) chirurg wojskowy nieposiadający wykształcenia lekarskiego
osoba uprawniona do świadczenia prostej pomocy medycznej chorym;

felczerka fɛlˈʧ̑ɛrka n
фельдшерица
kobieta uprawniona do świadczenia prostej pomocy medycznej chorym i rannym

felczerski fɛlˈʧ̑ɛrsʲci adj
фельдшерский
mający związek z felczerką albo felczerami

feldmarszałkowski adj
фельдмаршальский
związany z osobą lub stopniem feldmarszałka (marszałka polnego)

feler n
дефект
(potocznie, potoczny) coś, co obniża wartość, jakość

felga ˈfɛlɡa n
обод
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

felieton n
фельетон
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

felietonista n
фельетонист
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor felietonu lub ich cyklu

felietonowy adj
фельетонный
związany z felietonem; charakterystyczny dla felietonu

felinologia ˌfɛlʲĩnɔˈlɔɟja n
фелинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o kotach;

felinologiczny ˌfɛlʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
фелинологический
(biologia, biologiczny) związany z felinologią, dotyczący felinologii

fellach n
феллах
arabski rolnik

feminatyw n
феминатив
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik będący nazwą o trwale ustalonym żeńskim rodzaju gramatycznym;

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
феминистка
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
феминистический
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
феминизм
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
финикийский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
финикийский
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

fenol ˈfɛ̃nɔl n
фенол
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenologiczny adj
фенологический
(ekologia, ekologiczny) związany z fenologią, dotyczący fenologii

fenolowy adj
феноловый
(chemia, chemiczny) związany z fenolem dotyczący fenolu

fenomenalistyczny adj
феноменалистический
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenalizmem, dotyczący fenomenalizmu

fenomenalizm n
феноменализм
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenologia n
феноменология
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenomenologiczny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
феноменологический
(filozofia, filozoficzny) związany z fenomenologią, charakterystyczny dla fenomenologii

fenotyp n
фенотип
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

fergański adj
ферганский
związany z Ferganą, dotyczący Fergany (miasta lub krainy)

ferm fɛrm n
фермий
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
ферментация
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentacyjny adj
бродильный ферментационный
związany z fermentacją, dotyczący fermentacji, służący do fermentacji

fermentator ˌfɛrmɛ̃nˈtatɔr n
ферментатор
szklany, metalowy lub wykonany z tworzywa sztucznego reaktor chemiczny, w którym zachodzi proces fermentacji

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ферментировать
powodować fermentację, poddawać fermentacji

ferraryjski adj
феррарский
związany z Ferrarą, dotyczący Ferrary

ferro-
ферро-
pierwszy człon wyrazów złożonych, jego występowanie świadczy o związku znaczeniowym wyrazu z żelazem

ferromagnetyk ˌfɛrːɔ̃maɡˈnɛtɨk n
ферромагнетик
(fizyka, fizyczny) ciało, w którym może wystąpić spontaniczne namagnesowanie;

festiwal fɛˈstʲival n
фестиваль
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

festiwalowy adj
фестивальный
związany z festiwalem, dotyczący festiwalu

fetyszystyczny ˌfɛtɨʃɨˈstɨʧ̑nɨ adj
фетишистский
związany z fetyszyzmem

feudalizm n
феодализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
феодальный
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

feudał n
феодал
(historia, historyczny, historycznie) posiadacz lenna
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu i w ustroju feudalnym: posiadacz ziemski

fez fɛs n
феска
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fianchetto n
фианкеттирование фианкетто
(szachy, pojęcie szachowe) manewr polegający na ustawieniu gońca na polach b2, g2, b7 lub g7 w celu zajęcia jednej z długich przekątnych;

fiasko ˈfʲjaskɔ n
фиаско
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
фибромиалгия
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibryna n
фибрин
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

fideista ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>ista n
фидеист
zwolennik fideizmu

fideistka ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>istka n
фидеистка
zwolenniczka fideizmu

fideistyczny ˌfʲidɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
фидеистический
(przymiotnik) od fideizm

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
фидеизм
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

fiducjarny ˌfʲiduˈʦ̑ʲjarnɨ adj
фидуциарный
(ekonomia, ekonomiczny) pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powierniczy

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
фиджийский
odnoszący się do państwa Fidżi

fifty-fifty adv
фифти-фифти
(potocznie, potoczny) po równo na dwie osoby, po połowie, pół na pół

figa ˈfʲiɡa n
инжир инжи́р
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)
инжир смоковница фига
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Ficus carica L., drzewo lub krzew z rodziny morwowatych;
кукиш фига
gest dłonią oznaczający figę (1.3)
фига
(przenośnie, przenośnia) nic, zero

figlarny fʲiɡˈlarnɨ adj
игривый
psotny, żartobliwy, swawolny

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
фига фикус
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;
фикус
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
сикомор
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujący w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiany w basenie Morza Śródziemnego;

figowy fʲiˈɡɔvɨ adj
фиговый
związany z figami, dotyczący fig

figura fʲiˈɡura n
фигура
kształt ciała

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
риторическая фигура фигура речи
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;

fikcja n
фикция
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystko to co jest wymyślone przez autora, to co nie jest historyczną prawdą

fikcyjne małżeństwo n
фиктивный брак
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

filadelfijski adj
филадельфийский
(geografia, geograficzny) związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych)

filantrop n
филантроп
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropijny adj
филантропический
związany z filantropią

filar ˈfʲilar n
столб
wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji;
целик
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu

filatelista n
филателист
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistka ˌfʲilatɛˈlʲistka n
филателистка
kobieta, która kolekcjonuje znaczki pocztowe

filatelistyczny adj
филателистический
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
филателия филателизм
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filcowy adj
фетровый
wykonany z filcu

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
филармония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków

filia ˈfʲilʲja n
филиал
(zarządzanie) oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
филигрань скань
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filipiński ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci adj
филиппинский
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny

filistyński adj
филистимский
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
чашка
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
плёнка киноплёнка фотоплёнка
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna
фильм кинофильм кинокартина
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;

film grozy n
фильм ужасов
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror

film niemy n
немой фильм
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmoteka ˌfʲilmɔˈtɛka n
фильмотека
skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów

filmowy fʲilˈmɔvɨ adj
фильмовый
związany z filmem, dotyczący filmu

filolog fʲiˈlɔlɔk n
филолог
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
филология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
филологический
(przymiotnik) od: filologia

filosemityzm n
филосемитизм
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
философ
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
философия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
философский философический
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofowanie n
философствование
(rzeczownik odczasownikowy) od filozofować

filumenista n
филуменист
kolekcjoner etykiet z pudełek od zapałek

finanse n
финансы
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansista n
финансист
specjalista w dziedzinie finansów

finansowanie n
финансирование
(rzeczownik odczasownikowy) od finansować

finansować v
финансировать
dostarczać finansów

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
финансовый
dotyczący finansów

finałowy ˌfʲĩnaˈwɔvɨ adj
финальный
dotyczący finału, dziejący się w finale

finisz ˈfʲĩɲiʃ n
финиш
(sport, sportowy) najbardziej zacięty, ostatni odcinek wyścigu, biegu, rozgrywający się tuż przed metą

finiszowanie n
финиширование
(rzeczownik odczasownikowy) od finiszować

finiszować ˌfʲĩɲiˈʃɔvaʨ̑ v
финишировать
(sport, sportowy) dobiegać, dojeżdżać do mety wyścigu

finka ˈfʲĩnka n
финка
(potocznie, potoczny) nóż fiński używany zwykle przez harcerzy i turystów;

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
финляндизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną;

finlandzki fʲĩnˈlãnʦ̑ʲci adj
финляндский
odnoszący się do państwa Finlandia

finwal n
финвал
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus;

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
фиолетовый фиоле́товый
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiordowy adj
фиордовый фьордовый
związany z fiordem, dotyczący fiordów

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
фиалка
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

firma ˈfʲirma n
фирма
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
небосвод
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo

firmowy adj
фирменный
związany z firmą, dotyczący firmy

fisharmonia n
фисгармония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fiskus ˈfʲiskus n
фиск
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skarb państwa;

fito- ˈfʲitɔ prefix
фито-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitoestrogen n
фитоэстроген
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitofarmakologiczny adj
фитофармакологический
(medycyna, medyczny) związany z fitofarmakologią, dotyczący fitofarmakologii

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
фитогеография
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
фитогормон
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitonim fiˈtɔ̃ɲĩm n
фитоним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna rośliny

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
фитопатология
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitopatologiczny adj
фитопатологический
(botanika, botaniczny) związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
фитопланктон
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie;

fitoterapeuta n
фитотерапевт
osoba lecząca ziołami i ich pochodnymi

fitoterapia n
фитотерапия
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
физиолог
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
физиология
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizjologiczny adj
физиологический
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu
dotyczący działu fizjologii

fizjonomia n
физиономия
rysy twarzy, twarz
wygląd czegoś, cechy charakterystyczne

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
физиотерапевт
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapeutyczny adj
физиотерапевтический
(medycyna, medyczny) związany z fizjoterapią, dotyczący fizjoterapii

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
физический
dostępny zmysłom
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
dotyczący organizmu człowieka
dotyczący wyrobienia sportowego
seksualny
służący do badań w dziedzinie fizyki
wykonujący pracę wymagającą siły mięśni; (także, też) oparty na sile mięśni

fizyk ˈfʲizɨk n
физик
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
физика
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizyka atomowa n
атомная физика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki badający budowę i właściwości atomów;

fizylier n
фузилёр
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową (fuzję) w armiach XVII-XIX wieku; w okresie napoleońskim żołnierz lekkiej piechoty;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
финский
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
финский
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
флаг знамя
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flamandzki adj
фламандский
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamaster flãˈmastɛr n
фломастер
rodzaj pióra wypełnionego tuszem i mającego kawałek filcu zamiast stalówki

flaming ˈflãmʲĩŋk n
фламинго
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flanela flãˈnɛla n
фланель
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flanelowy adj
фланелевый
wykonany z flaneli

flaszka ˈflaʃka n
пузырь фляжка
(potocznie, potoczny) butelka, zwłaszcza wódki
флакон выпивка
(potocznie, potoczny) zawartość flaszki (1.2)

flażka ˈflaʃka n
флажок
(rzadki, rzadko używany) (zdrobniale) od flaga

flebologiczny adj
флебологический
związany z flebologią, dotyczący flebologii

flecista flɛˈʨ̑ista n
флейтист
muzyk, który gra na flecie

flecistka flɛˈʨ̑istka n
флейтистка
kobieta, która gra na flecie

flegmatyczność n
флегматичность
cecha tego, co flegmatyczne; cecha tych, którzy są flegmatyczni

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
флегматический
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

flegmatyk n
флегматик
osoba bardzo powolna, bez emocji

fleksja ˈflɛksʲja n
флексия
(gramatyka) dział gramatyki zajmujący się opisem odmiany wyrazów
(gramatyka) odmiana wyrazów

flerow n
флеровий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;

flesz n
фотовспышка
(fotografia) lampa błyskowa aparatu fotograficznego

flet flɛt n
флейта
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

fletowy adj
флейтовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fletem, dotyczący fletu

flibustier n
флибустьер
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) członek społeczności piratów pochodzenia angielskiego, francuskiego i holenderskiego w XVII wieku na Wielkich Antylach;

flibustierski adj
флибустьерский
(rzadki, rzadko używany) właściwy flibustierom, piracki

flirt flʲirt n
флирт
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flizelina n
флизелин
materiał, cienki krawiecki wkład odzieżowy stosowany w celu usztywnienia lub stabilizacji szytej tkaniny;

floks flɔks n
флокс
(botanika, botaniczny) Phlox, roślina o długich łodygach i silnie pachnących kwiatach;

floren n
флорин
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka;

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
флорентийский флорентинский
związany z Florencją, dotyczący Florencji

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
флорентиец флорентинец
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji

florentynka n
флорентийка флорентинка
mieszkanka Florencji

floruit ˈflɔru<sup>j</sup>it preposition
fl. flor.
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna;

florydzki flɔˈrɨʦ̑ʲci adj
флоридский
związany z Florydą, dotyczący Florydy

florysta flɔˈrɨsta n
флорист
ktoś, kto zajmuje się układaniem kwiatów

florystyka n
флористика
(botanika, botaniczny) dział geografii roślin i geobotaniki systematyzujący florę danego obszaru

flota ˈflɔta n
флот
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
флюктуация
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;

flunitrazepam n
флунитразепам
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna benzodiazepiny o silnym działaniu nasennym, stosowana w premedykacji i do leczenia poważnych zaburzeń snu;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
фтор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorek n
фторид
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego;

fluorek sodu n
фторид нтрия
(chemia, chemiczny) sól kwasu fluorowodorowego i sodu;

fluoryt n
флюорит
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

flądra ˈflɔ̃ndra n
камбала
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba;

flądrowate n
камбаловые
(ichtiologia, ichtiologiczny) rząd morskich ryb kostnoszkieletowych charakteryzujących się silnie spłaszczonym ciałem przystosowanym do przydennego trybu życia

fobia ˈfɔbʲja n
фобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
тюлень тюле́нь
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

folder ˈfɔldɛr n
папка директория
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog

folgować fɔlˈɡɔvaʨ̑ v
сачковать филонить халтурить
(przestarzałe, przestarzały) zmniejszać siłę, intensywność oddziaływania, spowalniać tempo

folia ˈfɔlʲja n
фольга
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folia bąbelkowa n
пузырчатая упаковка
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

foliarz n
конспиролог
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która wierzy w teorie spiskowe, zjawiska paranormalne, pseudonaukowe teorie (i tym podobne, i temu podobne)

folklor ˈfɔlklɔr n
фольклор
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folksdojcz ˈfɔlɡzdɔjʧ̑ n
фольксдойче
(historia, historyczny, historycznie) w okresie II wojny światowej w krajach okupowanych przez III Rzeszę: osoba narodowości niemieckiej lub pochodzenia niemieckiego wpisana na folkslistę;

folkslista n
фолькслист
(historia, historyczny, historycznie) w okresie okupacji hitlerowskiej: niemiecka lista narodowa, na którą wpisywano ludność pochodzenia niemieckiego krajów okupowanych;

folwarczny adj
фольварочный
dotyczący folwarku, związany z folwarkiem

folwark ˈfɔlvark n
фольварк
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego;

fondue n
фондю
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonetyczny adj
фонетический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyk fɔ̃ˈnɛtɨk n
фонетист
językoznawca zajmujący się fonetyką

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
фонетика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

foniatria fɔ̃ˈɲatrʲja n
фониатрия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

foniatryczny adj
фониатрический
(medycyna, medyczny) związany z foniatrią, dotyczący foniatrii

fonograf n
фонограф
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawne urządzenie nagrywające i odtwarzające dźwięk, zwykle z zastosowaniem na woskowych płyt lub wałków;

fonograficzny adj
фонографический
(technologia, technika, techniczny) związany z fonografem, dotyczący fonografu

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
фонология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;

fonologiczny adj
фонологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
фонтан
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

ford fɔrt n
форд
(motoryzacja) samochód marki Ford

foremny fɔˈrɛ̃mnɨ adj
правильный
(geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości;
(geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe;

forma ˈfɔrma n
форма
zewnętrzny kształt
kondycja fizyczna osoby
(cukiernictwo) naczynie do pieczenia ciast
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazu;
sposób robienia (mówienia, wyrażania) czegoś

formalina n
формалин
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
формалист
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalność fɔrˈmalnɔɕʨ̑ n
формальность
czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta
czynność wykonywana według przepisów, urzędowo

formuła fɔrˈmuwa n
формула
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś

formułować v
формулировать
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

forsa ˈfɔrsa n
бабло
(potocznie, potoczny) pieniądze

forsycja n
форзиция
(botanika, botaniczny) Forsythia Vahl, kwitnący wiosną krzew ozdobny o żółtych kwiatach;

fort fɔrt n
форт
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

fortel ˈfɔrtɛl n
фортель
sprytne oszustwo, podstęp

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
рояль
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortepianowy adj
фортепьянный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z fortepianem

fosa ˈfɔsa n
ров
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
фосфор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
фосфат
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforowy adj
фосфорный
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
карбонилхлорид оксид-дихлорид углерода фосген хлорокись углерода
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;

fot n
фот
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia światła w układzie CGS, równa jednemu lumenowi na centymetr kwadratowy i równoważna 10 000 luksów;

fotel ˈfɔtɛl n
кресло
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotoelektronowy adj
фотоэлектронный
związany z fotoelektronem, dotyczący fotoelektronu

fotogenicznie adv
фотогенично
korzystnie wyglądając na zdjęciach

fotogeniczność n
фотогеничность
cecha tego, co fotogeniczne; cecha tych, którzy są fotogeniczni

fotogeniczny adj
фотогенический фотогеничный
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
фотограф
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
фотография
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
фотография снимок
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
фотографический фотографи́ческий
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografowanie ˌfɔtɔɡrafɔˈvãɲɛ n
фотографирование
czynność wykonywania fotografii

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
фотографировать
robić zdjęcie, robić fotografię

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
фотолюминесценция
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu;

fotometr n
фотометр
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotometryczny adj
фотометрический
(fizyka, fizyczny) związany z fotometrią, dotyczący fotometrii

foton ˈfɔtɔ̃n n
фотон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotonowy adj
фотонный
(fizyka, fizyczny) związany z fotonem, dotyczący fotonów

fotorealizm n
фотореализм
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotoreporter ˌfɔtɔrɛˈpɔrtɛr n
фоторепортёр
mężczyzna wykonujący zdjęcia na zlecenie redakcji lub agencji prasowej

fotoreporterski adj
фоторепортёрский
związany z osobą lub pracą fotoreportera

fotosyntetyczny adj
фотосинтетический
związany z fotosyntezą, dotyczący fotosyntezy

fotosynteza n
фотосинтез
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
фототропизм
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fowizm n
фовизм
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł

foyer n
фойе
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
фрагмент отрывок
wyodrębniona część czegoś

frajda ˈfrajda n
веселье радость
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś

frajer ˈfrajɛr n
пиздюк фраер
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

frak frak n
фрак
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;

fraktalny adj
фрактальный
przypominający kształtem fraktal
związany z fraktalem, dotyczący fraktala

franciszkanin n
францисканец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
францисканский
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
францисканский
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
гусарская болезнь польская болезнь
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
французский
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
французский французский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
франкоязычный
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim

frank frãŋk n
франк
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frankfurcki adj
франкфуртский
związany z Frankfurtem nad Menem

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
франкский
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) - średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)

frankofon n
франкофон
ktoś, kto mówi po francusku i żyje w społeczności posługującej się tym językiem, szczególnie w miejscu, w którym mówi się dwoma lub więcej językami

frankofoński adj
франкофонский
związany z frankofonami, dotyczący społeczności francuskojęzycznej

frans frãw̃s n
франций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fraszka n
фрашка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki żartobliwy wierszyk;

fraza n
фраза
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;

frazeologia n
фразеология
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o frazeologii (1.1)

frazeologiczny adj
фразеологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

frazeologizm ˌfrazɛɔˈlɔɟism̥ n
фразеологизм
(zobacz) związek frazeologiczny

frazes ˈfrazɛs n
фраза
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu

fregata frɛˈɡata n
фрегат
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;

frekwencja frɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
посещаемость явка
liczba osób biorących udział w jakimś zdarzeniu / znajdujących się w jakimś miejscu

frenologia n
френология
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

frenologiczny adj
френологический
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii

fresk frɛsk n
фреска
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

freskowy adj
фресковый
(sztuka) związany z freskami, dotyczący fresków

freudyzm n
фрейдизм
(medycyna, medyczny) teoria w psychologii, która zakłada, że popęd seksualny jest motorem postępowania człowieka

frezarka frɛˈzarka n
фрезерный станок фрезеровальный станок
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frezja ˈfrɛzʲja n
фрезия
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

front frɔ̃nt n
фронт
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;

fronton n
фронтон
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fruczak gołąbek ˈfruʧ̑aɡ ːɔˈwɔ̃mbɛk n
языкан обыкновенный
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Macroglossum stellatarum, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

fruktoza n
фруктоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frunzeński adj
фрунзенский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Frunze, dotyczący Frunze ((współcześnie) Biszkek)

frustracja n
фрустрация
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
фрукторианство
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

fryderycjański adj
фридерицианский фридриховский
(historia, historyczny, historycznie) mający związek z panowaniem cesarza Fryderyka II Wielkiego

frygijski adj
фригийский
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii

frytka ˈfrɨtka n
картофель фри
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu;

frytkownica n
фритюрница
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
парикмахер
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem
парикмахерская
(potocznie, potoczny) zakład fryzjerski

fryzjerka frɨˈzʲjɛrka n
парикмахерша
forma żeńska od: fryzjer

fryzjerski frɨˈzʲjɛrsʲci adj
парикмахерский
związany z fryzjerstwem lub fryzjerami

fryzura frɨˈzura n
причёска
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
фризский
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fufajka fuˈfajka n
фуфайка
(potocznie, potoczny) ciepła, drelichowa, watowana kurtka;

fugas ˈfuɡas n
СВУ фугас
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa;

fumigacja n
фумигация
poddanie działaniu gazów celem pozbycia się szkodliwych organizmów z obiektu;

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
фонд
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
фундамент
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;
(przenośnie, przenośnia) baza, podwalina czegoś

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
фундаменталист
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki

fundamentalistyczny ˌfũndãmɛ̃ntalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
фундаменталистский
dotyczący fundamentalizmu lub fundamentalisty

fundamentalizm n
фундаментализм
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
основополагающий
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fungicyd n
фунгицид
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
функция
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
биекция
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
функциональность
cecha tego, co jest funkcjonalne

funkcjonalny adj
функциональный
związany z funkcjonowaniem

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
функционер
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz partii rządzącej piastujący wysokie stanowisko

funkcjonowanie ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
функционирование
działanie

funta kłaków niewarte ˈfũnta ˈkwakufʲ ɲɛˈvartɛ idiom
выеденного яйца не стоит
(potocznie, potoczny) bezwartościowe, nic niewarte, do niczego

fura ˈfura n
тачка
(środowiskowy) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód
телега
pojazd ciągnięty przez konie;

furażerka ˌfuraˈʒɛrka n
фуражка
miękka podłużna czapka bez daszka;

furman ˈfurmãn n
кучер ямщик
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką

furmanka furˈmãnka n
подвода телега
towarowy wóz konny;

furmański furˈmãj̃sʲci adj
кучерской ямщицкий
dotyczący furmana

furora n
фурор
powodzenie, sukces, wzbudzony podziw

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
фуросемид
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

furunkuł n
фурункул
(medycyna, medyczny) czyrak, zgorzel

fusy n
гуща
stały osad osadzający się w jakimś płynie, zwłaszcza w parzonej kawie lub herbacie

fuszerka n
халтура
praca wykonana źle, niedbale czy świadomie z błędami

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
американский футбол
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły

futerał fuˈtɛraw n
футляр
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

futro ˈfutrɔ n
мех
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu
шкура мех
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
шуба мех
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść

futryna fuˈtrɨ̃na n
дверная коробка дверной косяк
(budownictwo) umocowana w ścianie rama, do której przymocowuje się okna lub drzwi

futurolog n
футуролог
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
футурология
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurologiczny adj
футурологический
związany z futurologią, dotyczący futurologii

futurysta n
футурист
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
футуристический
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
футуризм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
габардин
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabardynowy adj
габардиновый
(włókiennictwo) uszyty z tkaniny z przędzy czesankowej, o skośnym splocie

gabaryt ɡaˈbarɨt n
габарит
wymiar zewnętrzny

gabarytowy adj
габаритный
odnoszący się do wymiarów zewnętrznych

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
зал
sala przeznaczona do wystawiania np. okazów
кабинет
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu
pokój przeznaczony dla osoby na wysokim stanowisku
pokój przeznaczony do pracy umysłowej

gabinet cieni n
теневое правительство теневой кабинет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach;

gablota ɡaˈblɔta n
витрина
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
габонский
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gacek n
ушан
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;

gad ɡat n
рептилия пресмыкающееся
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
гад
(potocznie, potoczny) zły człowiek

gadatliwość n
болтливость говорливость разговорчивость словоохотность
cecha tych, którzy są gadatliwi

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
болтливый разговорчивый
taki, który dużo i chętnie mówi

gadać ˈɡadaʨ̑ v
болтать
(potocznie, potoczny) mówić, (lekceważąco, lekceważący) rozmawiać

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
гадолиний
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
болтливость словоохотность
(potocznie, potoczny) skłonność do nadmiernego mówienia, gadania
болтовня разглагольствование
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie

gaduła ɡaˈduwa n
болтун болтунья
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi

gadzina ɡaˈʥ̑ĩna n
гадина
(obraźliwie) podły człowiek

gafa n
оплошность
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gagatowy ˌɡaɡaˈtɔvɨ adj
гагатовый
dotyczący gagatu, zrobiony z gagatu, związany z gagatem

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
гагаузский
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją

gagryjski adj
гагрский
związany z Gagrą (miastem w Gruzji)

gajowy ɡaˈjɔvɨ n
лесник лесной сторож
(leśnictwo) pracownik nadleśnictwa opiekujący się określoną częścią lasu

gajówka ɡaˈjufka n
садовая славка
(leśnictwo) dom gajowego

gal ɡal n
галлий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galabija n
галабея
arabskie ubranie męskie, rodzaj długiej, białej szaty albo płaszcza z rękawami;

galaktyczny adj
галактический
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
галактика
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galanteryjny adj
галантерейный
(dawniej, dawny) lub (rzadki, rzadko używany) odnoszący się do galanterii, powiązany z galanterią (grzecznością, wytwornością)
odnoszący się do galanterii (drobnych wyrobów)

galapagoski adj
галапагосский
związany z Galapagos, dotyczący Galapagos

galareta ˌɡalaˈrɛta n
желе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny
(potocznie, potoczny) każda substancja w postaci podobnej do galarety (1.1)

galaretka ˌɡalaˈrɛtka n
желе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser lub słodycze przyrządzone z wywaru z owoców z dodatkiem żelatyny, podawane na zimno;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
галерея
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum
(sztuka) miejsce, w którym prezentuje się i sprzedaje dzieła sztuki
(architektura, architektoniczny) długa reprezentacyjna sala w pałacach z XVII i XVIII w., oświetlona z jednej strony rzędem wysokich okien i łącząca dwie grupy pomieszczeń albo dwie części budowli
(architektura, architektoniczny) przejście łączące dwa budynki lub dwie części jednego
(handel, handlowy) kryty dachem pasaż handlowy
(przenośnie, przenośnia) zbiór jednostek, przedmiotów charakterystycznych, odznaczających się osobliwymi cechami
галёрка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższa kondygnacja widowni w teatrze; również publiczność ją zajmująca

galernik ɡaˈlɛrʲɲik n
каторжанин каторжник
(historia, historyczny, historycznie) wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

galicyjski ˌɡalʲiˈʦ̑ɨjsʲci adj
галицийский
dotyczący Galicji, związany z Galicją, pochodzący z Galicji (części Polski pod zaborami)

galijski adj
галльский
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galop ˈɡalɔp n
галоп
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec w takcie 2/4, pochodzący z Francji;
(jeździectwo, jeździecki) szybki, trzytaktowy chód konia;

galopem adv
галопом
(jeździectwo, jeździecki) o biegu: prędko
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

galopować v
галопировать
(jeździectwo, jeździecki) (zoologia, zoologiczny) biec galopem
następować szybko po sobie; dziać się prędko

galwanizacja n
гальванизация
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

galwanometr n
гальванометр
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

galwanoplastyczny adj
гальванопластический
związany z galwanoplastyką, dotyczący galwanoplastyki

galwanotechnika ˌɡalvãnɔˈtɛxʲɲika n
гальванотехника
dział techniki zajmujący się teoretycznymi aspektami oraz praktycznymi metodami elektrolitycznego wytwarzania powłok na rozmaitych podłożach

galwanoterapia n
гальванотерапия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia, polegająca na zastosowaniu prądu stałego o niskim napięciu i natężeniu

gambijski ɡãmˈbʲijsʲci adj
гамбийский
odnoszący się do Gambii, państwa w Afryce

gambit ˈɡãmbʲit n
гамбит
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gambit hetmański n
ферзевый гамбит
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od posunięć 1. d4 d5 2. c4;

gambit królewski n
королевский гамбит
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, rozpoczynające się od ruchów: 1. e4 e5 2. f4;

gambit szkocki n
шотландский гамбит
(szachy, pojęcie szachowe) wariant partii szkockiej rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. d4 e:d4 4. Gc4

gambitowy adj
гамбитный
(szachy, pojęcie szachowe) charakterystyczny dla gambitu

gameta ɡãˈmɛta n
гамета половая клетка
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gamma ˈɡãmːa n
гамма
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
простофиля ротозей
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny

gandawski adj
гентский
związany z Gandawą, dotyczący Gandawy

gandzia ˈɡãɲʥ̑a n
ганджа
(slangowo) marihuana

ganek ˈɡãnɛk n
крыльцо
przybudówka przed wejściem do budynku, składająca się z daszka wspartego na słupach i schodów

gangesowy adj
гангский
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
гангрена
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;

gangrenowy adj
гангренозный
(medycyna, medyczny) związany z gangreną (zgorzelą), dotyczący gangreny (zgorzeli)

gangster ˈɡãŋkstɛr n
гангстер
osoba należąca do gangu

gangsterski adj
гангстерский
związany z gangsterem, charakterystyczny dla gangstera

gangsteryzm n
гангстеризм
(zobacz) gangsterstwo

gapa ˈɡapa n
разиня рассеянный
(potocznie, potoczny) osoba mało spostrzegawcza lub mająca trudności w orientacji

gapowicz ɡaˈpɔvʲiʧ̑ n
заяц безбилетник
pasażer podróżujący bez biletu

garaż ˈɡaraʃ n
гараж
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garażowy adj
гаражный
związany z garażem, dotyczący garażu

garb ɡarp n
горб
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
wypukłość na jakimś przedmiocie

garbarz ˈɡarbaʃ n
дубильщик кожевник
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbaty ɡarˈbatɨ adj
горбатый
mający wypukłość, wybrzuszenie, zgrubienie lub skrzywienie
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem

garbonosy ˌɡarbɔ̃ˈnɔsɨ adj
горбоносый
o zwierzętach: mający wypukłość na pysku lub dziobie

garbowanie n
дубление
(rzeczownik odczasownikowy) od garbować

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
гардероб
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży
уборная
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
презирать
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
горло
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
горловой
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
o dźwięku: chrapliwy lub niski

garncarnia n
гончарня
pracownia garncarska; zakład wytwarzający ceramikę z gliny

garncarski adj
гончарный
dotyczący garncarstwa albo garncarza

garncarstwo ɡarn̥ˈʦ̑arstfɔ n
гончарство
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
гончар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garnek ˈɡarnɛk n
кастрюля горшок
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnirunek ˌɡarʲɲiˈrũnɛk n
гарнир
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przybranie potrawy, dodatki ją zdobiące

garnitur ɡarʲˈɲitur n
костюм
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garniturek n
костюмчик
(krawiectwo) garnitur dziecięcy

garniturowy adj
костюмный
(krawiectwo) związany z garniturem, dotyczący garnituru

garoński adj
гароннский
związany z Garonną, dotyczący Garonny

garum n
гарум
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu;

garść ɡarʲɕʨ̑ n
горсть
ilość mieszcząca się w garści (1.1)
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić

gasidło n
гасильник тушитель
narzędzie do gaszenia świec w formie metalowego stożka niejednokrotnie umocowywanego na kiju;

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
гасить тушить
przerywać palenie

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
гасконский
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲʨ̑ v
гаснуть
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę

gastroenterologiczny adj
гастроэнтерологический
(medycyna, medyczny) związany z gastroenterologią, dotyczący gastroenterologii

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
гастроэнтеролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka gastrologii

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
гастрономия
sztuka przyrządzania potraw

gastronomiczny ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
гастрономический
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii

gastroskopia n
гастроскопия
(medycyna, medyczny) wziernikowanie górnego odcinka przewodu pokarmowego;

gastrula ɡaˈstrula n
гаструла
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;

gatczyński adj
гатчинский
związany z Gatczyną, dotyczący Gatczyny

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
вид
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;
сорт вид род тип
odmiana czegoś, typ, rodzaj

gaucho n
гаучо
południowoamerykański konny pasterz;

gawial n
гавиал
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
грач
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gawęda n
беседа
(książkowy) swobodna, towarzyska rozmowa
рассказ
(książkowy) opowiadanie, opowieść, pogadanka

gawędziarz n
рассказчик
autor lub znawca gawęd, łatwo i z zamiłowaniem opowiadający anegdoty, różne historie

gawędzić v
болтать беседовать
prowadzić luźną rozmowę

gaz ɡas n
акселератор педаль газ
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu
газ
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna

gaz do dechy ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ n
давать жать на полном газе
(środowiskowy) (motoryzacja) pedał gazu wciśnięty do końca

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
горчичный газ
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
благородный газ инертный газ
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
природный газ
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
марля
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazański adj
газский
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazeciarka n
газетчица
kobieta, która sprzedaje gazety

gazeciarz ɡaˈzɛʨ̑aʃ n
газетчик
(handel, handlowy) człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety

gazela ɡaˈzɛla n
газель
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
газета
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazetowy adj
газетный
(poligrafia) związany z gazetą, dotyczący gazety

gazociąg ɡaˈzɔʨ̑ɔ̃ŋk n
газопровод
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazociągowy adj
газопроводный
związany z gazociągiem, dotyczący gazociągu

gazon ˈɡazɔ̃n n
газон
ozdobny trawnik w kształcie prostokąta, koła lub owalu znajdujący się na podjeździe do pałacu lub dworu, otoczony wokół drogą dojazdową kończącą się bezpośrednio przed wejściem do rezydencji;

gazonośny ˌɡazɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
газоносный
o terenach, skałach itp. zawierający złoża gazu ziemnego

gazowany adj
газированный
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gazowy ɡaˈzɔvɨ adj
газовый
związany z gazem, dotyczący gazu

gałka ˈɡawka n
баллотировочный шар
(dawniej, dawny) kulka używana w głosowaniach
набалдашник ручка шарик
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu
регулятор
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych
шарик
porcja lodów w kształcie kulki

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
мускатный орех
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałka oczna n
глазное яблоко
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
ветвь ветка
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu
ответвление
(przenośnie, przenośnia) odgałęzienie, odnoga, rozgałęzienie czegoś
отрасль
(przenośnie, przenośnia) dział gospodarki, nauki itp.

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
огнетушитель
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gaża ˈɡaʒa n
жалование оклад
wynagrodzenie za pracę artysty scenicznego (aktora, muzyka)

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
кудахтать
o kurze: wydawać głos

gdański ˈɡdãj̃sʲci adj
гданьский
związany z Gdańskiem, dotyczący Gdańska

gdańszczanin ɡdãj̃ʃˈʧ̑ãɲĩn n
гданьчанин житель Гданьск
mieszkaniec Gdańska

gderliwość n
брюзгливость ворчливость
(potocznie, potoczny) cecha tego, co gderliwe; cecha tych, którzy są gderliwi

gdowski adj
гдовский
dotyczący Gdowa, związany z Gdowem (Gdow w Rosji nad jeziorem Pejpus)

gdy ɡdɨ conjunction
когда если
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
без кота мышам раздолье без кота мышам масленица кот из дома – мыши в пляс
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈspʲjɛʃɨ ˈtɔ‿ɕɛ ˈdʲjabɛwʲ ˈʨ̑ɛʃɨ proverb
поспешишь - людей насмешишь
w pośpiechu często zdarza się o czymś zapomnieć, być niedokładnym

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
если бы
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia

gdyby babcia miała wąsy, toby była dziadkiem ˈɡdɨbɨ ˈbapʲʨ̑a ˈmʲjawa ˈvɔ̃w̃sɨ ˈtɔbɨ ˈbɨwa ˈʥ̑atʲcɛ̃m proverb
если бы у бабушки был хуй, то она была бы дедушкой
powiedzenie oznaczające, że coś nie może się spełnić, jest nierealne, nigdy się nie stanie

gdyński ˈɡdɨ̃j̃sʲci adj
гдынский
dotyczący Gdyni, związany z Gdynią, pochodzący z Gdyni

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
где
służący do tworzenia pytań o lokalizację
куда
(potocznie, potoczny) służący do tworzenia pytań o kierunek

gdzie ɟʥ̑ɛ particle
куда
…podkreślająca nierealność

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
где
…względny, zastępujący określenie miejsca
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzie diabeł nie może, tam babę pośle ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛwʲ ɲɛ‿ˈmɔʒɛ ˈtãm ˈbabɛ ˈpɔɕlɛ proverb
где чёрт не сладит, туда бабу пошлёт
kobieta jest przebieglejsza od diabła, umie zaszkodzić w każdej sytuacji i każdego skusić do grzechu

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟʥ̑ɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛʦ̑ɔ̃w̃ proverb
лес рубят – щепки летят
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
в другое место
do innego miejsca
в другом месте
w innym miejscu

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
у семи нянек дитя без глаза
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdzie pieprz rośnie ˈɟʥ̑ɛ ˈpʲjɛpʃ ˈrɔɕɲɛ adv
у чёрта на куличках
(przenośnie, przenośnia) bardzo daleko, w nieznane miejsce

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
где-либо где-нибудь куда-нибудь
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce

gdzieniegdzie ɟʥ̑ɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟʥ̑ɛ adv
тут и там изредка
w niektórych miejscach

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
где-то
w pewnym miejscu

gejsza ˈɡɛjʃa n
гейша
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
гейзер
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
геккон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelendżycki adj
геленджикский
związany z Gelendżykiem, dotyczący Gelendżyku

gem ɡɛ̃m n
гейм
(sport, sportowy) część seta w tenisie

gemmologia n
геммология
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
ген
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealogiczny adj
генеалогический
związany z genealogią

generalicja n
генералитет
(wojskowość, wojskowy) korpus generałów

generalissimus n
генералиссимус
(wojskowość, wojskowy) naczelny wódz w niektórych armiach;

generalski adj
генеральский
związany z generałem, dotyczący generała

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
электрический генератор
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy;

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
генерал
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generałowa ˌɡɛ̃nɛraˈwɔva n
генеральша
żona generała

genetycznie adv
генетически
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
генетический генетски
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
генетика
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewczyk ɡɛ̃ˈnɛfʧ̑ɨk n
женевец
mieszkaniec Genewy

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
женевский
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genialność ɡɛ̃ˈɲalnɔɕʨ̑ n
гениальность
cecha tego, co genialne

genialny adj
гениальный
wybitnie uzdolniony
znakomity

genitalia ˌɡɛ̃ɲiˈtalʲja n
гениталии
(anatomia, anatomiczny) narządy płciowe;

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
гений
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
(mitologia rzymska) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) duch sprawujący pieczę nad człowiekiem, społecznością lub miejscem

genowy adj
генный
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z genem, genami, dotyczący genów

gensek ˈɡɛ̃w̃sɛk n
генсек
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pierwszy sekretarz partii komunistycznej (zwykle o sekretarzu generalnym w ZSRR)

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
гентамицин
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce;

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
генуэзка
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
генуэзец
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
генуэзский
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geo- prefix
гео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ziemią

geocentryczny adj
геоцентрический
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
геоцентризм
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geochronologiczny adj
геохронологический
(geologia, geologiczny) związany z geochronologią, dotyczący geochronologii

geoda n
жеода
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
геодезист
osoba zajmująca się geodezją

geodetka n
геодезистка
kobieta zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
геодезия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
геодезический
dotyczący geodezji, związany z geodezją

geofizyczny adj
геофизический
dotyczący geofizyki

geofizyk n
геофизик
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
геофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
географ
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
география
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
географический
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
геолог
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
геология
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
геологически
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
геологический
związany z geologią

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
геометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
геометрический
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii
składający się z elementów będących figurami geometrycznymi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
геоморфология
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geomorfologiczny adj
геоморфологический
(geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
геополитический
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną

geopolityka n
геополитика
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

gepard ˈɡɛpart n
гепард
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

gerbera ɡɛrˈbɛra n
гербера
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju gerbera (1.1)
(botanika, botaniczny) Gerbera, rodzaj bylin z rodziny astrowatych;
kwiat gerbery (1.2)

geriatra ɡɛrʲˈjatra n
гериатр
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wieku podeszłego

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
гериатрия
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
гериатрический
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów

german ˈɡɛrmãn n
германий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanista ˌɡɛrmãˈɲista n
германист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistka n
германистка
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawczyni języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistyka n
германистика
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
германизация
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
германизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;

germanizować v
германизировать
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki
nadawać czemuś charakter niemiecki

germanofil n
германофил
zwolennik Niemców i wszystkiego, co niemieckie

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ
геронто-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami

gerontologiczny adj
геронтологический
(medycyna, medyczny) związany z gerontologią, dotyczący gerontologii

gest ɡɛst n
жест
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi
(książkowy) czyn wspaniałomyślny, dokonany w sposób podniosły lub dla zwrócenia uwagi, dla efektu

gestapo ɡɛˈstapɔ n
гестапо
(historia, historyczny, historycznie) siedziba gestapa (1.1)
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec;

gestapowiec ˌɡɛstaˈpɔvʲjɛʦ̑ n
гестаповец
(historia, historyczny, historycznie) funkcjonariusz gestapo

gestapowski adj
гестаповский
związany z gestapo lub gestapowcami, dotyczący gestapo

gestykulacja n
жестикуляция
ruchy rąk, które uwypuklają treść wypowiedzi, wykonywanie gestów

gestykulowanie ˌɡɛstɨkulɔˈvãɲɛ n
жестикулирование
(rzeczownik odczasownikowy) od gestykulować

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
жестикулировать
poruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi, pokazania czegoś, dania komuś jakiegoś znaku

getto ˈɡɛtːɔ n
гетто
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
ганский
odnoszący się do państwa Ghana

giaur ɟawr n
гяур
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

gibon ˈɟibɔ̃n n
гиббон
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

gibraltarski adj
гибралтарский
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru

giez ɟɛs n
слепень овод
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie;

giełda ˈɟɛwda n
биржа
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) stałe lub okresowe miejsce zorganizowanej detalicznej lub hurtowej sprzedaży towarów określonego rodzaju
биржа би́ржа
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

giełdowy ɟɛwˈdɔvɨ adj
биржевой
(przymiotnik) od: giełda

gigaherc n
гигагерц
(jednostka miary) jednostka częstotliwości równa miliardowi herców

gigant ˈɟiɡãnt n
гигант
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai;
(przenośnie, przenośnia) coś (także organizacja) dużego i silnego

gigantomania n
гигантомания
mania budowania rzeczy gigantycznych, ponad potrzeby

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
гигантский
ogromny, bardzo duży

gil ɟil n
снегирь
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;
сопля
(potocznie, potoczny) śluzowy wyciek z nosa

gildia ˈɟildʲja n
гильдия
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych;

gildyjny ɟilˈdɨjnɨ adj
гильдейский
(przymiotnik) od gildia

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
гильотина
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gilotynowy adj
гильотинный
związany z gilotyną, dotyczący gilotyny; wykorzystujący mechanizm podobny do gilotyny

gimnastyczka ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑ka n
гимнастка
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna uprawiająca gimnastykę – sportową, akrobatyczną lub artystyczną

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑nɨ adj
гимнастический
związany z gimnastyką, służący gimnastyce

gimnastyk ɟĩmˈnastɨk n
гимнаст
sportowiec uprawiający gimnastykę sportową

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
гимнастика
(sport, sportowy) grupa dyscyplin sportowych związanych z pokazem sprawności ciała
зарядка физзарядка
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną
физкультура
(sport, sportowy) (edukacja, edukacyjny) szkolne zajęcia sportowe, zwłaszcza w młodszych klasach

gimnazjalista ˌɟĩmnazʲjaˈlʲista n
гимназист
(edukacja, edukacyjny) uczeń gimnazjum

gimnazjalistka ˌɟĩmnazʲjaˈlʲistka n
гимназистка
(edukacja, edukacyjny) uczennica gimnazjum

gimnazjalny adj
гимназический
(edukacja, edukacyjny) związany z gimnazjum, dotyczący gimnazjum (szkoły ponadpodstawowej)

gimnazjum ɟĩmˈnazʲjũm n
гимназия
(edukacja, edukacyjny) rodzaj szkoły ogólnokształcącej, występujący w przeszłości w Polsce i współcześnie w systemach oświaty wielu innych państw;

gineko- ɟĩˈnɛkɔ
гинеко-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kobietą, samicą, kobiecością

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
гинеколог гинеко́лог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
гинекология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się ginekologią (1.1)

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
гинекологический
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginuchijski n
гинухский
(językoznawstwo, językoznawczy) język ginuchijski;

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
гибнуть
umierać, zdychać (o pojedynczych organizmach)
wymierać (o dużej grupie organizmów)
исчезать растворяться
przestawać być widocznym, słyszalnym itp.
потеряться
gubić się, zostawać zgubionym

gips ɟips n
гипс
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gipsowy ɟipˈsɔvɨ adj
гипсовый
wykonany z gipsu
związany z gipsem, dotyczący gipsu

git ɟit
клёвый
(potocznie, potoczny) świetny, bez zarzutu

git ɟit adv
клёво
(potocznie, potoczny) super, w porządku

gitara ɟiˈtara n
гитара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
электрогитара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarowy ˌɟitaˈrɔvɨ adj
гитарный
związany z gitarą, dotyczący gitary

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
гитарист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
гитаристка
kobieta, która gra na gitarze

gięcie ˈɟɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
гнутьё
(rzeczownik odczasownikowy) od giąć

giętkość n
гибкость
(przenośnie, przenośnia) zdolność łatwego dostosowywania się do warunków, szybkie uleganie wpływom zewnętrznym
изгибаемость
cecha tego, co daje się giąć, zginać

giżygiński adj
гижигинский
związany z Giżygą, dotyczący Giżygi

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
гляциология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

glacjologiczny adj
гляциологический
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z glacjologią, dotyczący glacjologii

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
гладиатор
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

gladiatorski adj
гладиаторский
związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora

gleba ˈɡlɛba n
почва земля
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gleboznawca n
почвовед
(rolnictwo, rolniczy) specjalista w dziedzinie gleboznawstwa

gleboznawstwo n
почвоведение
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
глицерин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
глицериновый
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

glikogen n
гликоген
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd stanowiący materiał zapasowy dla komórek zwierzęcych, gromadzony głównie w wątrobie i mięśniach;

glin ɡlʲĩn n
алюминий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
глина
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;
фараон коп полицай
(potocznie, potoczny) policjant

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
мент
(potocznie, potoczny) policjant

gliniasty adj
глинистый
zawierający dużo gliny
przypominający glinę (np. zwartością, kolorem)

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
глобализация
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
глобальное потепление
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów;

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
всемирно
na całym świecie

globtroter ɡlɔpˈtrɔtɛr n
глобтроттер
(książkowy) osoba dużo podróżująca, zwiedzająca wiele miejsc

gloryfikować v
прославлять
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

glosa n
глосса
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

glosariusz n
глоссарий
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glottochronologia n
глоттохронология
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
глюкометр
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
глюкоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

glukozowy adj
глюкозный
(biochemia, biochemiczny) związany z glukozą, dotyczący glukozy; zawierający glukozę

gluten ˈɡlutɛ̃n n
глютен клейковина
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
муниципалитет
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gnać ɡnaʨ̑ v
гнать
pędzić, spieszyć się, jechać bardzo szybko
popędzać, zaganiać dokądś zwierzęta, rzadziej ludzi

gnejs ɡnɛjs n
гнейс
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej;

gniady ˈɟɲadɨ adj
гнедой карий
(hipologia, hipologiczny) o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
гнездо
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;
разъём
(technologia, technika, techniczny) dwukierunkowe łącza komunikacyjne umożliwiające przesyłanie danych pomiędzy procesami działającymi na jednej lub wielu maszynach;
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty
розетка
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.;

gniazdo słowotwórcze n
словообразовательное гнездо
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wyrazów powiązanych słowotwórczo, wywodzących się etymologicznie od tego samego leksemu

gnicie n
гниение
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów

gnida ˈɟɲida n
гнида
(przenośnie, przenośnia) (obraźliwie) osoba podła, fałszywa, złośliwa
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
гнев злоба ярость
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gniewnie ˈɟɲɛvʲɲɛ adv
гневно
w sposób gniewny

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
комкать сминать
miażdżyć

gnilny adj
гнилостный
dotyczący procesu gnicia

gnostycyzm n
гностицизм
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
гностический
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnostyk n
гностик
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu

gnu ɡnu n
гну
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnuśny ˈɡnuɕnɨ adj
ленивый
(o osobach) charakteryzujący się lenistwem, ospałością

gnój ɡnuj n
навоз
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;

gobelinowy adj
гобеленовый
związany z gobelinami, dotyczący gobelinów, wytwarzania gobelinów

gobijski adj
гобийский
związany z Gobi, dotyczący Gobi

gocki adj
готский
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
готский
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
достоинство
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;
фамилия
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko

gody n
спаривание
(zoologia, zoologiczny) okres i zachowania poprzedzające kopulację u zwierząt

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
час
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
комендантский час
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzinny ɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
часовой
trwający jedną godzinę

godziny szczytu n
часы пик
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg

godzić ˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
мириться соглашаться
zgadzać się z czymś

godło ˈɡɔdwɔ n
герб
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej;

gofr ɡɔfr̥ n
вафля
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami;

gol ɡɔl n
гол
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golarka ɡɔˈlarka n
электробритва
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia;

golem ˈɡɔlɛ̃m n
голем
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
голень
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
гольф
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
брить
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
бриться
usuwać zarost samemu sobie

gon n
гон
(łowiectwo, łowiecki) gonienie zwierzyny przez psy podczas polowania
(łowiectwo, łowiecki) okres rui kozic i danieli

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
гондола
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
гондольер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
гонец
roznosiciel korespondencji
слон офицер
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gonitwa n
гон
uganianie się, ściganie

gonić ˈɡɔ̃ɲiʨ̑ v
бежать гнаться догонять преследовать
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać

googol ˈɡuɡɔl n
гугол
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100

gorbaczowowski adj
горбачёвский
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
горчица
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;

gordyjski adj
гордиев
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej)

gorkowski adj
горьковский
związany z Gorkim, dotyczący Gorkiego ((współcześnie) Niżny Nowogród)
związanym z rosyjskim pisarzem Maksymem Gorkim i jego twórczością

gorliwość ɡɔrˈlʲivɔɕʨ̑ n
рвение
wykazywanie w czymś wytrwałości i zapału

gornoałtajski adj
горно-алтайский
związany z Gornoałtajskiem, dotyczący Gornoałtajska

gorseciarka ˌɡɔrsɛˈʨ̑arka n
корсетница
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się szyciem na miarę gorsetów, biustonoszy i pasów do pończoch

gorycz n
горечь
(przenośnie, przenośnia) negatywne odczucie
gorzki smak

goryl ˈɡɔrɨl n
горилла гори́лла
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzała ɡɔˈʒawa n
горилка
(potocznie, potoczny) (spożywczy) silny napój alkoholowy, wódka

gorzałka ɡɔˈʒawka n
зелёное вино
(spożywczy) (przestarzałe, przestarzały) wódka

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
горький
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorąca głowa ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈɡwɔva n
горячая голова
o osobie porywczej, impulsywnej, reagującej gwałtownie

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ adv
жарко
bardzo ciepło, upalnie

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ n
жара
wysoka temperatura, upał

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
горячий
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
лихорадка жар
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
золотая лихорадка
nagły pęd do poszukiwania złota

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
хозяйственный экономический
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
хозяйствование
gospodarowanie, zarządzanie czymś
экономика
całokształt działalności gospodarczej

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
двор
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie
домохозяйство
ogół spraw związanych z rodziną, domem

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
крестьянин
(rolnictwo, rolniczy) rolnik posiadający własne gospodarstwo
хозяин
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
osoba przyjmująca gości

gospodyni ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi n
домохозяйка хозяйка
kobieta gospodarująca w domu

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
домохозяйка домашняя хозяйка
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotlandzki ɡɔˈtlãnʦ̑ʲci adj
готландский
(przymiotnik) od Gotlandia

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
варить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowywać potrawę przez obróbkę cieplną we wrzącej wodzie
готовить
przyrządzać ciepłą potrawę
кипятить
doprowadzać do wrzenia
кипеть
(o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia
(przenośnie, przenośnia) czuć ogromną złość, ale nie pokazywać tego wyraźnie

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
готовый
skończony, wykonany
przygotowany do czegoś, na coś
chętny i zdolny do zrobienia czegoś

gotycki ɡɔˈtɨʦ̑ʲci adj
готический
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) związany z gotykiem, stylem sztuki średniowiecznej

gotyk ˈɡɔtɨk n
готика
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gotówka ɡɔˈtufka n
наличные деньги наличность
pieniądze w postaci banknotów lub monet

gołodupiec n
голодранец
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pospolicie) osoba biedna, która nie ma pieniędzy

gołoledź ɡɔˈwɔlɛʨ̑ n
гололедица
(meteorologia, meteorologiczny) cienka, śliska powłoka tworząca się na powierzchni gruntu, drzew i innych przedmiotów wskutek zamarzania opadów (mżawki lub deszczu);

gołonogi adj
голоногий
mający gołe nogi

gołym okiem ˈɡɔwɨ̃m ˈɔcɛ̃m adv
невооружённым глазом
bez przyrządów optycznych

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
голубь
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
голубец
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty;
голубок
(potocznie, potoczny) pisklę gołębia
(zdrobniale) od: gołąb, pieszczotliwie o gołębiu
pieszczotliwie o kimś bliskim
сыроежка
(mikologia, mikologiczny) Russulaceae, grzyb blaszkowy należący do rodziny gołąbkowatych;

gołębi ɡɔˈwɛ̃mbʲi adj
голубиный
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem

gołębiarz n
голубятник
hodowca gołębi
miłośnik gołębi
кукушка снайпер
(historia, historyczny, historycznie) w czasie II wojny światowej: niemiecki snajper strzelający z wysokości;
голубятник
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) jastrząb gołębiarz

gołębica ˌɡɔwɛ̃mˈbʲiʦ̑a n
голубка
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
голубятня
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościni n
гостья
(rzadki, rzadko używany) kobieta przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

gościniec ɡɔɕˈʨ̑ĩɲɛʦ̑ n
гостинец
(przestarzałe, przestarzały) i (Białystok) podarunek z podróży
гостиница
(gastronomia) zajazd, pensjonat, karczma
дорога тракт
szeroka droga

gościnność n
гостеприимство хлебосольство
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
гостеприимный хлебосольный
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
гость гостья
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
гвоздика
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;

gra ɡra n
игра
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz

gra słów ˈɡra ˈswuf n
игра слов каламбур
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grabarz ˈɡrabaʃ n
могильщик
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
грабли
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
грабёж
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie

grabieżca n
грабитель
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

grabowy ɡraˈbɔvɨ adj
грабовый
będący częścią graba
składający się z graba
wykonany z drewna lub innej części graba

gracz ɡraʧ̑ n
игрок
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
град
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
градиент
płynne przejście jednego koloru w drugi

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
градобитие
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

gradologia n
градология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników

gradowy adj
градовой
dotyczący gradu, związany z gradem

grafficiarz n
граффитист
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
граффити
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie;

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
графический
(językoznawstwo, językoznawczy) pisemny, wyrażony na piśmie
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)
wyrażony za pomocą rysunku, wykresu

grafik ˈɡrafʲik n
график
osoba zawodowo zajmująca się grafiką – klasyczną lub komputerową
harmonogram prac

grafit ˈɡrafʲit n
графит
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafitowy adj
графитный
wykonany z grafitu

grafolog n
графолог
specjalista w dziedzinie grafologii

grafologiczny adj
графологический
związany z grafologią, dotyczący grafologii

grafomania n
графомания
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
кодоскоп
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie);

gramatycznie adv
грамматически
(gramatyka) zgodnie z regułami gramatyki

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
грамматический
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
грамматик
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
грамматика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
граммофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

gramofonowy ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
граммофонный
związany z gramofonem, dotyczący gramofonu

gramowy adj
граммовый
mający masę jednego grama
związany z gramem, dotyczący grama

granat ˈɡrãnat n
гранат
(spożywczy) owoc granatowca
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec;
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;
граната
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;
тёмно-синий
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze;

granatnik n
гранатомёт
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowa policja n
голубая полиция синяя полиция
(historia, historyczny, historycznie) formacja policyjna działająca w Generalnym Gubernatorstwie, podległa niemieckim władzom okupacyjnym;

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
гранат гранатник
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
синий тёмносиний
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
граница черта
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
граничить доходить
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać
граничить примыкать
mieć wspólną granicę, sąsiadować

granit ˈɡrãɲit n
гранит
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granitowy adj
гранитный
dotyczący granitu, wykonany z granitu

granola ɡrãˈnɔla n
гранола
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

granulka n
гранула
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne

grasica n
тимус вилочковая железа
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

grasować ɡraˈsɔvaʨ̑ v
орудовать рыскать
dokonywać napadów, gwałtów na określonym terenie
свирепствовать
o chorobie: szerzyć się, panować

grat ɡrat n
барахло рухлядь хлам
(potocznie, potoczny) przedmiot niezbyt wartościowy, często stary, zniszczony mebel, sprzęt domowy
колымага
(pogardliwie, pogardliwy) stary, wyeksploatowany, często psujący się pojazd mechaniczny

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
поздравление
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
поздравлять
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
денежный вознаграждение наградные
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

grawerować v
гравировать
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
гравитация
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
гравитационный
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grać ɡraʨ̑ v
играть
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
сочетаться
(potocznie, potoczny) pasować, odpowiadać
играть
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie

grać na nerwach ˈɡraʨ̑ na‿ˈnɛrvax v
играть на нервах
drażnić, denerwować kogoś

grać pierwsze skrzypce ˈɡraʨ̑ ˈpʲjɛrfʃɛ ˈskʃɨpʦ̑ɛ v
играть первую скрипку
(przenośnie, przenośnia) być najważniejszym, mieć decydujący głos

grać w otwarte karty ˈɡraʥ̑ v‿ɔtˈfartɛ ˈkartɨ v
играть в открытую
(przenośnie, przenośnia) być szczerym, mówić całą prawdę

grażdanka ɡraʒˈdãnka n
гражданка гражданский шрифт
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet będący odmianą cyrylicy, wprowadzony w Rosji na pocz. XVIII wieku, używany również przez inne narody słowiańskie posługujące się wcześniej cyrylicą;

grdyka ˈɡrdɨka n
адамово яблоко кадык
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn)

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
греческий
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
греческий
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

greckokatolicki adj
грекокатолический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Kościołem powstałym z unii Kościoła prawosławnego z katolickim

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
григорианский
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,
odnoszący się do papieża Grzegorza I; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
грейпфрут
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grejpfrutowy adj
грейпфрутовый
związany z grejpfrutami, dotyczący grejpfrutów

gremium ˈɡrɛ̃mʲjũm n
весь коллектив весь состав круг
grupa osób zajmujących się tym samym zawodem lub pełniących te same funkcje

grenadier ɡrɛ̃ˈnadʲjɛr n
гренадёр
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;

grenadierka n
гренадерка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) czapka grenadiera

grenadierski adj
гренадерский
(wojskowość, wojskowy) związany z grenadierem, dotyczący grenadiera

grenadyjski ˌɡrɛ̃naˈdɨjsʲci adj
гренадский
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (państwa)
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (wyspy)

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
гренландский
od Grenlandia

grill ɡrʲil n
гриль
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw

grillowanie ˌɡrʲilɔˈvãɲɛ n
барбекю
(rzeczownik odczasownikowy) od grillować

grobla ˈɡrɔbla n
дамба
wał ziemny zbudowany w celu spiętrzenia wody lub rozdzielenia stawów;

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
гробовая тишина гробовое молчание могильная тишина
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
склеп
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły;

grobowy ɡrɔˈbɔvɨ adj
гробовой похоронный
(przenośnie, przenośnia) nieprzyjemny, wywołujący przygnębienie, spowodowany przygnębieniem, przywodzący skojarzenie z grobem
могильный
odnoszący się do grobu

groch ɡrɔx n
горох
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
(spożywczy) strąki lub nasiona grochu (1.1)

grochowy adj
гороховый
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch

grochówka ɡrɔˈxufka n
гороховый суп
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem;

grodzieński ɡrɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃sʲci adj
гродненский
dotyczący Grodna, związany z Grodnem

grom ɡrɔ̃m n
гром
(książkowy) piorun

gromada gwiazd n
звёздное скопление
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem;

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
накапливать
składać, zbierać w jednym miejscu
собирать
zbierać, kolekcjonować
собираться
zbierać się w gromadę

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
гроздь
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu i owocostanu złożony z osi głównej i odchodzących od niej osi bocznych
круг
grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp.

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
горностай
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

gronowy ɡrɔ̃ˈnɔvɨ adj
виноградный
otrzymywany, produkowany z winogron

gros ɡrɔ ɡrɔs n
гросс
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki;

grosz ɡrɔʃ n
грош
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego;
копейка
lm nieznacząca suma; kwota nieprzedstawiająca większej wartości

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ kɔˈkɔʃa proverb
копейка рубль бережёт
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej

grot ɡrɔt n
грот
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym;
наконечник стрелы
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych;

grota ˈɡrɔta n
грот
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
гротескный гротесковый
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
грозить
straszyć czymś, zapowiadać coś złego
угрожать
stwarzać stan niebezpieczeństwa, być niebezpiecznym, groźnym

groznieński adj
грозненский
związany z Groznym, dotyczący Groznego

groźba ˈɡrɔʑba n
угроза опасность
zagrożenie; coś, co zagraża
угроза устрашение
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
грозный
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu
taki, który wzbudza strach

gruba berta ˈɡruba ˈbɛrta n
Большая Берта Толстушка Берта
(potocznie, potoczny) niemiecki ciężki moździerz oblężniczy używany podczas I wojny światowej;

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
ВИП важная птица туз
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny

grubas ˈɡrubas n
жирдяй толстяк
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) otyła osoba

grubiański ɡruˈbʲjä̃j̃sʲci adj
грубый
(przestarzałe, przestarzały) ordynarny, niekulturalny, chamski, prostacki

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
дубонос
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
толщина
cecha tego, co grube
wymiar w przekroju poprzecznym, w kierunku prostopadłym do kierunku pomiaru długości i szerokości, mierzony w osi strzałkowej
ширина
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
толстый то́лстый
otyły
mający dużą grubość, średnicę

gruby jak beczka ˈɡrubɨ ˈjaɡ ˈbɛʧ̑ka adj
толстый как бочка
o osobie: bardzo gruby

gruby jak świnia ˈɡrubɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
толстый как свинья
(wulgarnie, wulgaryzm) epitet wobec kogoś grubego

gruchacz n
трубач
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Psophiidae;

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
аденома
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
железа
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

gruczoł mlekowy n
грудная железа молочная железа
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych;

grudniowy ɡrudʲˈɲɔvɨ adj
декабрьский
dotyczący grudnia, dziejący się w grudniu

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
декабрь
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
гранж
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grunt ɡrũnt n
грунт
powierzchnia Ziemi lub innej planety, teren
warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać
dno jakiegoś akwenu (rzeki, morza, stawu, strumienia)
грунтовка
(budownictwo) substancja silnie wiążąca się z podłożem, pełniąca funkcję podkładu przy tynkowaniu, malowaniu, politurowaniu itp., a także w malarstwie, jako podkład pod malowidło; także wyschnięta warstwa tej substancji;
основание
(przenośnie, przenośnia) zasada, podstawa (najczęściej używane we frazeologizmach)

gruntowy ɡrũnˈtɔvɨ adj
грунтовой
związany z gruntem, dotyczący gruntu

grupa ˈɡrupa n
группа
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie

grupa docelowa n
целевая группа
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt;

grupowanie n
группирование
(rzeczownik odczasownikowy) od grupować

grupowy ɡruˈpɔvɨ adj
групповой
odbywający się w grupie, dotyczący grupy

gruszka ˈɡruʃka n
автобетоносмеситель
(potocznie, potoczny) samochód-betoniarka do transportu gotowego betonu;
бульб
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (zobacz) gruszka dziobowa
груша
(spożywczy) owoc gruszy;
груша страдания
(historia, historyczny, historycznie) jedno z narzędzi tortur w kształcie gruszki (1.1)
клизма
(medycyna, medyczny) gumowy odsysacz w kształcie gruszki (1.1);

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
грушевый
zrobiony z gruszek, zawierający gruszki
związany z gruszkami, odnoszący się do gruszek

gruz ɡrus n
развалина
odłamki rozkruszonego muru, cegły, kamienia itp.

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
грузинский
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
грузинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
туберкулёз
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gruźliczy adj
туберкулёзный
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy

gryczany adj
гречишный
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) związany z gryką rośliną
гречневый
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) z ziaren gryki

gryf ɡrɨf n
грифон гриф
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;
гриф
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu muzycznego, na którym rozpięte są struny;

gryka ˈɡrɨka n
греча гречиха
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymuar n
гримория гримуар
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;

grynicki adj
гринвичский
(geografia, geograficzny) związany z Greenwich, dotyczący Greenwich

grypa ˈɡrɨpa n
грипп
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grypowy adj
гриппозный
(medycyna, medyczny) związany z grypą, dotyczący grypy

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
грызун
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
кусать грызть
zatapiać w czymś zęby

grzanka ˈɡʒãnka n
гренок крутон
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzałka ˈɡʒawka n
кипятильник
(technologia, technika, techniczny) element grzewczy urządzenia;

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
конёк
górna lub tylna część podłużnej rzeczy
спина хребет
(potocznie, potoczny) plecy
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
копать рыть
rozgarniać, np. ziemię
хоронить
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
гребень гребешок
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów
гребень гребёнка
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do upinania włosów
(technologia, technika, techniczny) narzędzie lub element urządzenia kształtem przypominające grzebień (1.1)
расчёска гребень гребешок
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
грех
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
погремок
(zoologia, zoologiczny) zakończenie ogona grzechotnika grzechoczące przy potrząsaniu
погремушка
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument perkusyjny z pojemnikiem zawierającego małe przedmioty wydającymi dźwięki przy potrząsaniu
трещотка
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) przyrząd służący do ręcznego napędzania narzędzia wyposażony w mechanizm zapadkowy

grzechowy adj
греховный
(dawniej, dawny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący grzechu, związany z grzechem

grzecznie adv
вежливо
w sposób grzeczny

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
вежливость
uprzejmy sposób zachowania

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
воспитанный
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry

grzesznica ɡʒɛʃʲˈɲiʦ̑a n
грешница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grzeszna osoba płci żeńskiej

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
грешник
ktoś, kto grzeszy

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
грешный
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
грешить
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmot ɡʒmɔt n
гром
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi
грохот
silny huk
барахло рухлядь
(potocznie, potoczny) niezgrabny, stary, często niepotrzebny przedmiot, np. zawadzający mebel
гром-баба
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) (pogardliwie, pogardliwy) o bardzo dużej, niezgrabnej kobiecie

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
гриб
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
грибок
(potocznie, potoczny) grzybica, choroba wywoływana przez grzyby (1.1) pasożytnicze
гриб
(pogardliwie, pogardliwy) ktoś stary, niedołężny

grzybiarka ɡʒɨˈbʲjarka n
грибница
kobieta, która lubi zbierać grzyby

grzybiarz ˈɡʒɨbʲjaʃ n
грибник
osoba, która lubi zbierać grzyby

grzybica n
микоз
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybiczny adj
грибковый
(medycyna, medyczny) dotyczący grzybicy

grzybnia n
грибница мицелий
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów;

grzybowa n
грибной суп губница
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa z grzybów świeżych lub suszonych;

grzybowy adj
грибной
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grzywa ˈɡʒɨva n
грива
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywiasty ɡʒɨˈvʲjastɨ adj
гривастый
mający grzywę, pokryty grzywą
przypominający kształtem grzywę

grzywka ˈɡʒɨfka n
чёлка
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grzywna n
штраф
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne

grządka ˈɡʒɔ̃ntka n
грядка
(zdrobniale) od: grzęda (pasek ziemi uprawnej)

grzęda ˈɡʒɛ̃nda n
гряда
wydzielony pas ziemi uprawnej w ogrodzie

grób ɡrup n
могила
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

grążyca ɡrɔ̃w̃ˈʒɨʦ̑a n
нырковая утка
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya

guacamole n
гуакамоле
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

gubachiński adj
губахинский
związany z Gubachą, dotyczący Gubachy

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
губернатор
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorowa n
губернаторша
żona gubernatora

gubernatorski adj
губернаторский
odnoszący się do gubernatora, związany z gubernatorem

gubernia n
губерния
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych;

gubernialny adj
губернский
odnoszący się do guberni, związany z gubernią

gudermeski adj
гудермесский
związany z Gudermesem, dotyczący Gudermesu

guglować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
гуглить
(potocznie, potoczny) poszukiwać informacji przy pomocy wyszukiwarki internetowej Google

gujański ɡuˈjä̃j̃sʲci adj
гайанский
odnoszący się do Gujany, państwa

gula ˈɡula n
бугор желвак
(potocznie, potoczny) kulista narośl lub zgrubienie

gulasz n
гуляш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

guma ˈɡũma n
жевачка жевательная резинка
(potocznie, potoczny) guma do żucia
резина
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
жевательная резинка жевачка
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
резинка
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa;
резинка для волосы
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów
стирательный резинка
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gumka do ścierania ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕʨ̑ɛˈrãɲa n
ластик стирательный резинка
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru

gunia ˈɡũɲa n
гуня
(Śląsk Cieszyński) szeroki płaszcz góralski

guru ˈɡuru n
гуру
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;

guryjski adj
гурийский
związany z Gurią lub Guryjczykami, dotyczący Gurii lub Guryjczyków

gusiewski adj
гусевский
związany z Gusiewem, dotyczący Gusiewa

gust ɡust n
вкус
poczucie piękna i harmonii

gustować ɡuˈstɔvaʨ̑ v
иметь вкус в любить наслаждаться
lubić

guwernancki adj
гувернантский
(rzadki, rzadko używany) związany z guwernantką, dotyczący guwernantki

guwernantka n
гувернантка
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guwerner n
гувернёр
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach

guwernerski adj
гувернёрский
związany z osobą lub pracą guwernera, dotyczący guwernera

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
бородавочник
(zoologia, zoologiczny) Phacochoerus F. Cuvier, przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach;

guzik ˈɡuʑik n
кнопка
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk
пуговица
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;

gułag ˈɡuwak n
ГУЛАГ
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwadelupski adj
гваделупский
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy

gwar n
говор
hałas spowodowany głosem wielu rozmów

gwara ˈɡvara n
говор
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna, odmienna od przyjętego języka standardowego;

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
гарантия
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwarancyjny adj
гарантийный
dotyczący gwarancji

gwardia ˈɡvardʲja n
гвардия
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwardiejski adj
гвардейский
związany z Gwardiejskiem, dotyczący Gwardiejska

gwardyjski adj
гвардейский
(wojskowość, wojskowy) związany z gwardią, dotyczący gwardii

gwardzista n
гвардеец
(wojskowość, wojskowy) członek gwardii

gwasz n
гуашь
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
гуашь техника гуашь
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
гватемалец
mieszkaniec Gwatemali (stolicy państwa Gwatemala)

gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
гватемалка
mieszkanka Gwatemali (stolicy państwa Gwatemala)

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
гватемальский
odnoszący się do państwa Gwatemala
odnoszący się do miasta Gwatemala

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
насильник
osoba dopuszczająca się gwałtu

gwałt ɡvawt n
беззаконие насилие произвол
każdy nielegalny akt przemocy
изнасилование
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;
кутерьма суматоха
pośpiech

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
бурно
intensywnie
внезапно стремительно
nagle, raptownie

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
бешеный
nagły, szybki

gwiazda ˈɡvʲjazda n
звезда звезда́
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazdeczka ɡvʲjazˈdɛʧ̑ka n
звёздочка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: gwiazdka

gwiazdka ˈɡvʲjastka n
звёздочка
(zdrobniale) od: gwiazda

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
созвездие
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwiaździsty adj
звездистый звёздный
wypełniony gwiazdami
звездообразный звездчатый
w kształcie gwiazdy
звёздный
składający się z figur w kształcie gwiazd

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
звёздный
składający się z gwiazd
związany z przestrzenią kosmiczną

gwinejski ɡvʲĩˈnɛjsʲci adj
гвинейский
odnoszący się do państwa Gwinea
odnoszący się do państwa Gwinea Bissau
odnoszący się do państwa Gwinea Równikowa

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
свистеть
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie
освистывать
poprzez gwizdanie wyrażać dezaprobatę
плевать
(przenośnie, przenośnia) ignorować coś, nie przejmować się czymś

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
свисток
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwoli ˈɡvɔlʲi preposition
из-за ради
(podniośle) (przestarzałe, przestarzały) przyimek wskazujący na cel czynności lub przyczynę jej wykonania

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
гвоздь
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza część czegoś

gwóźdź do trumny ˈɡvuʑʥ̑ dɔ‿ˈtrũmnɨ n
гвоздь в крышку гроба
(potocznie, potoczny) coś pogarszającego ostatecznie sytuację, przypieczętowującego porażkę

gwóźdź programu ˈɡvuɕʨ̑ prɔˈɡrãmu n
гвоздь программы
punkt kulminacyjny, główna część przedstawienia, spektaklu, pokazu itp.

gydański adj
гыданский
związany z Gydą, dotyczący Gydy (rzeki w Rosji)

gyokuro n
гёкуро
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej

gzyms ɡzɨ̃ms n
карниз
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
гора
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
гора куча
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
айсберг
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
горец гураль
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
даман
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

góralka n
горянка
kobieta pochodząca z gór;

góralski adj
гуральский
związany z góralami bądź góralszczyzną

górniczek ɡurʲˈɲiʧ̑ɛk n
рогатый жаворонок
(ornitologia, ornitologiczny) Eremophila alpestris, gatunek ptaka z rodziny skowronków, zamieszkuje tundrę oraz strefy alpejskie gór: Eurazji, Afryki Północnej i Ameryki;

górniczy adj
горный горняцкий
związany z górnictwem, dotyczący górnictwa

górnik ˈɡurʲɲik n
шахтёр
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnowoltański adj
верхневольтский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Górną Woltą, dotyczący Górnej Wolty

górnowołżański adj
верхневолжский
związany z górnym biegiem Wołgi

górnozejski adj
верхнезейский
związany z górnym biegiem Zei

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
верхнелужицкий
związany z Górnymi Łużycami

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci n
верхнелужицкий
(językoznawstwo, językoznawczy) język górnołużycki (1.1);

górnośląski adj
верхнесилезский
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi

górny ˈɡurnɨ adj
верхний
(geologia, geologiczny) młodszy
o odcinku rzeki taki, który jest bliżej źródła
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze

górski ˈɡursʲci adj
горный
związany z górami, dotyczący gór

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
гористый
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówniany ɡuvʲˈɲãnɨ adj
говённый
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) kiepski, marny, tandetny, kiczowaty, bezwartościowy
(wulgarnie, wulgaryzm) (dosłownie) dotyczący gówna, charakterystyczny dla gówna

gówno ˈɡuvnɔ n
говно дерьмо
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

göteborski ˌɡøːtɛˈbɔrsʲci adj
гётеборгский
odnoszący się do Göteborgu

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
губчатый
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
губка
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
гоголь
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki;

gągołek n
малый гоголь
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
гусеница
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gąsię ˈɡɔ̃w̃ɕɛ n
гусёнок
(zoologia, zoologiczny) pisklę gęsi

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
гуща
(przenośnie, przenośnia) nieuporządkowane zbiorowisko przedmiotów, osób, faktów, zjawisk
gęste skupienie drzew lub krzewów

gęba ˈɡɛ̃mba n
пасть
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta
рот
(potocznie, potoczny) osoba będąca na czyimś utrzymaniu, osoba do wykarmienia
рыло
(potocznie, potoczny) twarz człowieka lub pysk zwierzęcia

gęganie n
гоготанье
wydawanie charakterystycznego głosu przez gęsi

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
серый гусь
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej;

gęgać ˈɡɛ̃ŋɡaʨ̑ v
гоготать
o gęsiach: wydawać głos

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
мурашки гусиная кожа
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
гуськом
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno

gęsina ɡɛ̃w̃ˈɕĩna n
гусятина
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z gęsi

gęstowłosy adj
густоволосый
taki, który ma gęste, bujne włosy lub takąż sierść

gęstość ˈɡɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
плотность
(fizyka, fizyczny) stosunek masy do objętości;
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) ilość danej wielkości fizycznej przypadająca na jednostkę objętości, powierzchni lub długości
cecha gęstych substancji

gęstwina ɡɛ̃w̃ˈstfʲĩna n
чаща гуща
gęste skupienie roślin, zwłaszcza krzewów i drzew

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
густой
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
гусь гусыня
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

gęś białoczelna ˈɡɛ̃w̃ʑ ˌbʲjawɔˈʧ̑ɛlna n
белолобый гусь
(ornitologia, ornitologiczny) Anser albifrons, gatunek gęsi;

gęś krótkodzioba ˈɡɛ̃w̃ɕ ˌkrutkɔˈʥ̑ɔba n
короткоклювый гуменник
(ornitologia, ornitologiczny) Anser brachyrhynchus, gatunek gęsi;

gęś mała ˈɡɛ̃w̃ɕ ˈmawa n
пискулька
(ornitologia, ornitologiczny) Anser erythropus, gatunek gęsi;

gęś zbożowa ˈɡɛ̃w̃ʑ zbɔˈʒɔva n
гуменник
(ornitologia, ornitologiczny) Anser fabalis, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych;
(ornitologia, ornitologiczny) duży wędrowny ptak wodny z gatunku gęsi zbożowych (1.1)

gładki ˈɡwatʲci adj
гладкий
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

gładkolufowy adj
гладкоствольный
(wojskowość, wojskowy) mający gładką, niegwintowaną lufę

gładkość ˈɡwatkɔɕʨ̑ n
гладкость
cecha tego, co jest gładkie

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲiʦ̑a n
глаголица
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głagolicki adj
глаголический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z głagolicą; zapisany głagolicą; posługujący się głagolicą

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
ласкать гладить
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głasnost ˈɡwasnɔst n
гласность
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa;

głaz ɡwas n
валун
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;
(potocznie, potoczny) ogromny kamień

głodnemu chleb na myśli ɡwɔdˈnɛ̃mu ˈxlɛp na‿ˈmɨɕlʲi proverb
голодной куме хлеб на уме
o przejęzyczeniu ujawniającym czyjeś prawdziwe myśli, pragnienia
голодной куме хлеб на уме голодной курице просо снится
człowiek naturalnie kieruje swoje myśli i starania ku temu, czego mu najdotkliwiej brakuje

głodno adv
голодно
odczuwając głód

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
голодный
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głodny jak wilk ˈɡwɔdnɨ ˈjaɡ ˈvʲilk adj
голодный как волк
bardzo głodny

głodowanie ˌɡwɔdɔˈvãɲɛ n
голодание
(rzeczownik odczasownikowy) od głodować

głodować ɡwɔˈdɔvaʨ̑ v
голодать
nie jeść zupełnie lub jeść zbyt mało

głodówka n
голодание
okres głodowania spowodowanego względami ekonomicznymi
голодовка
(fizjologia, fizjologiczny) metoda samoleczenia, której celem jest oczyszczenie organizmu z toksyn i pozbycie się nadmiaru tkanki tłuszczowej, polegająca na nieprzyjmowaniu pokarmów
strajk głodowy

głos ɡwɔs n
голос
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
zdanie, osąd, opinia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym
zdolność wydawania głosu (1.1)
prawo / pozwolenie przemawiania

głos serca ˈɡwɔs ˈːɛrʦ̑a idiom
голос сердца
coś, co dyktuje komuś uczucie

głos wołającego na puszczy ˈɡwɔz ˌvɔwajɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ na‿ˈpuʃʧ̑ɨ n
глас вопиющего в пустыне
czyjeś słowa, apele nieznajdujące oddźwięku, zlekceważone

głosić ˈɡwɔɕiʨ̑ v
провозглашать
ogłaszać, oznajmiać (na przykład) wiadomość, rozgłaszać, upowszechniać (na przykład) idee, hasła

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
голосование
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
голосовать
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głosowy adj
голосовой
związany z głosem, dotyczący głosu

głowa ˈɡwɔva n
голова
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka
(przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych)
голова глава
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
кочан
(botanika, botaniczny) pęd niektórych roślin, zwłaszcza kapusty

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈʥ̑ĩnɨ n
глава семьи
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
головка
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
нырок красноголовый
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący;

głośnia n
глотка гло́тка
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
громкоговоритель
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
громко
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
громкий
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
глухонемой
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
глухонемой
osoba głuchoniema (1.1)

głuchota ɡwuˈxɔta n
глухота
utrata zdolności słyszenia;

głuchość n
глухость
cecha tego, co głuche

głuchy ˈɡwuxɨ adj
глухой
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu
o dźwięku: przytłumiony, niewyraźny, niski

głuchy jak pień ˈɡwuxɨ ˈjak ˈpʲjɛ̇̃ɲ adj
глухой как пень
(przenośnie, przenośnia) całkowicie głuchy, głuchy kompletnie

głupek ˈɡwupɛk n
дурак
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) ktoś głupi

głupi ˈɡwupʲi adj
глупый
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
kłopotliwy, niezręczny
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
глупый дурацкий
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
туп как сибирский валенок
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) bardzo, beznadziejnie głupi

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
дурак глупец
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna

głupieć v
глупеть
(potocznie, potoczny) stawać się głupim

głupkowaty ˌɡwupkɔˈvatɨ adj
глуповатый
głupawy, lekko idiotyczny

głupota ɡwuˈpɔta n
глупость
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głuptak ˈɡwuptak n
олуша
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych;
дурачок
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) (obraźliwie) osoba nierozgarnięta

głusza ˈɡwuʃa n
глухомань глушь
miejsce położone z daleka od ludzi, odludne

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
глухарь
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głód ɡwut n
голод
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
боярышник
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju głóg (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów

główkować v
шевелить мозгами
(potocznie, potoczny) intensywnie myśleć, zastanawiać się

główny ˈɡwuvnɨ adj
главный гла́вный
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głębia ˈɡwɛ̃mbʲja n
глубина
(przenośnie, przenośnia) wielość kontekstów, w których można rozpatrywać dane dzieło kultury
miejsce o dużej głębokości
odległość od powierzchni do dna

głębina n
глубина
szczególnie głęboka cześć zbiornika wodnego

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
глубокий глубо́кий
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
глубина
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
по одёжке встречают, по уму провожают
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka

hacjenda n
фазенда
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

hackathon n
хакатон
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat;

hadron ˈxadrɔ̃n n
адрон
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hadżdż n
хадж
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;

hafn xafn̥ n
гафний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
вышивка
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

hagiografia n
агиография
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiograficzny adj
житийный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych

hagiologia n
агиология
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naukowe badania nad żywotami świętych

hagioskop n
агиоскоп
(architektura, architektoniczny) (kościelny) element budowli sakralnej w formie wąskiego otworu pozwalającego na oglądanie ołtarza tak, by widzieć najważniejszą część liturgii – podniesienie

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
хайку
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie;

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
гаитянский
odnoszący się do państwa Haiti
odnoszący się do wyspy Haiti

hak xak n
крюк
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

halabarda ˌxalaˈbarda n
алебарда
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
алебардщик
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halal ˈxalal adj
халяль
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego)

halerz n
геллер
(jednostka monetarna) setna część korony czeskiej

halibut xaˈlʲibut n
палтус
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halo ˈxalɔ interjection
алло
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
галлюцинация
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynacyjny adj
галлюцинаторный
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją

halucynogenny adj
галлюциногенный
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
гамак
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburczyk n
гамбуржец
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga

hamburger xãmˈburɡɛr n
гамбургер га́мбургер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburski xãmˈbursʲci adj
гамбургский
związany z Hamburgiem

hamowanie ˌxãmɔˈvãɲɛ n
торможение
(rzeczownik odczasownikowy) od hamować

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
тормозить
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca

hamulcowy adj
тормозной
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do hamulca

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
тормоз
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;
(przenośnie, przenośnia) czynnik, który powstrzymuje daną osobę przed działaniem

hamza n
хамза
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe;

hanacki adj
ганацкий
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany

handel ˈxãndɛl n
торговля торго́вля
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handicapizm n
эйблизм
(socjologia, socjologiczny) dyskryminacja, niechęć, niechęć, pogarda lub wrogość skierowane wobec osób uważanych za niepełnosprawne;

handlarz ˈxãndlaʃ n
торговец
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
торговый
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
ангар
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hanojski xãˈnɔjsʲci adj
ханойский
odnoszący się do miasta Hanoi, pochodzący z Hanoi

hanowerski adj
ганноверский
związany z Hanowerem, dotyczący Hanoweru

hantel n
гантель
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨʦ̑ʲci adj
ганзейский
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy

hapaks legomenon n
гапакс
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko raz w danym dziele lub całej twórczości autora;

haploid xaˈplɔ<sup>j</sup>it n
гаплоид
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) komórka zawierająca tylko jeden garnitur chromosomowy;

haploidalny adj
гаплоидный
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

haplotyp n
гаплотип
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
хеппенинг
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

harbiński adj
харбинский
związany z Harbinem, dotyczący Harbinu

harcerski xarˈʦ̑ɛrsʲci adj
пионерский
odnoszący się do harcerza lub harcerstwa

hardware n
аппаратное обеспечение железо аппаратные средства оборудование
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harfa ˈxarfa n
арфа
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
арфист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harfowy adj
арфовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z harfą, dotyczący harfy

harissa n
харисса
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmider n
суматоха
hałas w połączeniu z zamieszaniem

harmonista ˌxarmɔ̃ˈɲista n
гармонист
muzyk, który gra na harmonii

harmonizacja ˌxarmɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
гармонизация
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
график
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia;

harować jak wół xaˈrɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw v
работать как вол трудиться как вол
(potocznie, potoczny) bardzo ciężko pracować

harpun ˈxarpũn n
гарпун
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
гарпунщик
(morski) wielorybnik używający harpuna

harpunowy adj
гарпунный
związany z harpunem, dotyczący harpuna

has xas n
хассий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

hasać ˈxasaʨ̑ v
бегать резвиться
biegać, skakać wesoło i beztrosko
плясать танцевать
tańczyć, bawić się

haski ˈxasʲci adj
гаагский
odnoszący się do miasta Haga

haszymidzki adj
хашимитский
związany z dynastią Haszymidów, dotyczący dynastii Haszymidów

haszysz ˈxaʃɨʃ n
гашиш
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
знак сигнал
znak, sygnał do działania
лозунг
myśl przewodnia, idea
лозунг воззвание
jeden z możliwych elementów kampanii marketingowej lub politycznej
пароль
tajny wyraz lub ciąg znaków
слово
wyraz wpisywany w pola krzyżówki
статья
pozycja w katalogu lub rejestrze
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu

hau xaw interjection
гав тяв
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
гаубица
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

haubiczny adj
гаубичный
(wojskowość, wojskowy) związany z haubicą, dotyczący haubicy

hawajski xaˈvajsʲci adj
гавайский
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawański xaˈvãj̃sʲci adj
гаванский
odnoszący się do miasta Hawana

hawrski adj
гаврский
związany z Hawrem, dotyczący Hawru (miasta we Francji)

hazard ˈxazart n
азарт азартная игра
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardowy ˌxazarˈdɔvɨ adj
азартный
(przenośnie, przenośnia) narażony na ryzyko, niebezpieczny
związany z hazardem

hałas ˈxawas n
шум
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałasować ˌxawaˈsɔvaʨ̑ v
шуметь
wydawać głośne dźwięki zakłócające spokój

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
громкий
(przenośnie, przenośnia) powodujący rozgłos
шумный
powodujący hałas

hańba ˈxãɲba n
позор
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru

heban ˈxɛbãn n
эбеновое дерево
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
еврейский
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
иврит
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonista n
гедонист
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
гедонистический
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
гедонизм
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia
postawa życiowa opierająca się na doktrynie hedonizmu (1.1)

hegemon xɛˈɡɛ̃mɔ̃n n
гегемон
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
гегемония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heidelberski adj
гейдельбергский
związany z Heidelbergiem (miastem w Niemczech)

hejter ˈxɛjtɛr n
хейтер
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem

hejterski adj
хейтерский
(slangowo) związany z hejterami, dotyczący hejtera, hejtowania

heksan ˈxɛksãn n
гексан
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz;

heksogen n
гексоген
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, silny materiał wybuchowy;

hektar ˈxɛktar n
гектар
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektometr n
гектометр
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom;

hel xɛl n
гелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helgolandzki adj
гельголандский
(geografia, geograficzny) związany z Helgolandem (wyspą na Morzu Północnym)

helikopterowy ˌxɛlʲikɔptɛˈrɔvɨ adj
вертолётный
(przymiotnik) od helikopter

heliocentryczny adj
гелиоцентрический
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
гелиоцентризм
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliotechniczny adj
гелиотехнический
związany z heliotechniką

hellenista n
эллинист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
эллинистический
dotyczący hellenizmu

helleński adj
эллинский
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
гельминтология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi;

helmintologiczny adj
гельминтологический
związany z helmintologią, dotyczący helmintologii

helowy adj
гелиевый
(chemia, chemiczny) dotyczący helu, wypełniony helem

helsinka xɛlˈsʲĩnka n
хельсинка
mieszkanka Helsinek

helsińczyk xɛlˈsʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
хельсинкец
mieszkaniec Helsinek

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
хельсинкский
odnoszący się do miasta Helsinki

hematoksylina n
гематоксилин
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny o wzorze C16H14O6 mający niebieski kolor, używany do barwienia niektórych struktur komórkowych;

hematolog ˌxɛ̃maˈtɔlɔk n
гематолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka hematologii

hematologia n
гематология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

hematologiczny adj
гематологический
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii

hematyt n
гематит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hematytowy adj
гематитовый
(mineralogia, mineralogiczny) związany z hematytem, dotyczący hematytu

hemiceluloza n
гемицеллюлоза
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
гемо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
гемодинамика
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
гемофилия гемофили́я
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
гемофобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
гемоглобин
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoglobinuria n
гемоглобинурия
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
гемолиз
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

hemoroidalny adj
геморроидальный геморройный
(medycyna, medyczny) związany z hemoroidami, dotyczący hemoroidów; wywołany hemoroidami

hemostatyczny adj
гемостатический
(medycyna, medyczny) zatrzymujący krwawienie

henna ˈxɛ̃nːa n
хна
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
хентай
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

hentriakontan n
гентриаконтан
(biochemia, biochemiczny) węglowodór prosty zawierający 31 atomów węgla;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
гепарин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
гепатэктомия
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

hepatolog ˌxɛpaˈtɔlɔk n
гепатолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych

hepatologia n
гепатология
(medycyna, medyczny) nauka o wątrobie

heptan ˈxɛptãn n
гептан
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heptarchia n
гептархия
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
геральдический
dotyczący heraldyki

heraldyka n
геральдика
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
герб
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciany ˌxɛrbaˈʨ̑ãnɨ adj
чайный
dotyczący herbaty, związany z herbatą, zawierający domieszkę herbaty
mający kolor pomarańczowożółty lub pomarańczowobrązowy, taki jak kolor naparu z suszonych liści herbaty

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
чайная
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbarz ˈxɛrbaʃ n
гербовник
(dawniej, dawny) księga opisująca i prezentująca herby;

herbata xɛrˈbata n
чай
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
печенье
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
гербицид
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herbowy adj
гербовый
dotyczący herbów, związany z herbem, herbami

herc xɛrʦ̑ n
герц
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

hercegowiński adj
герцеговинский
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
еретический
(przenośnie, przenośnia) sprzeczny z poglądami ogółu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji

heretyczka n
еретичка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolenniczka herezji

heretyk xɛˈrɛtɨk n
еретик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji

herezja xɛˈrɛzʲja n
ересь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
ересиарх
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

herkules n
геркулес
ktoś nadzwyczajnie silny

hermafrodyta n
гермафродит
(biologia, biologiczny) osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

hermafrodytyzm ˌxɛrmafrɔˈdɨtɨsm̥ n
гермафродитизм
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

hermetyczny adj
герметичный герметический
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
героически геройски
w sposób heroiczny, bohaterski

heroiczny adj
героический
opiewający czyny dawnych bohaterów
героический героичный геройский
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
героин
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroinista ˌxɛrɔ<sup>j</sup>ĩˈɲista n
героинист
człowiek uzależniony od heroiny

heroinistka ˌxɛrɔ<sup>j</sup>ĩˈɲistka n
героинистка
kobieta uzależniona od heroiny

heroinowy adj
героиновый
(chemia, chemiczny) związany z heroiną, dotyczący heroiny (narkotyku)

heroizm n
героизм
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

heroldzki adj
герольдский
(rzadki, rzadko używany) związany z heroldem, dotyczący herolda

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
герпетология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach;

herpetologiczny ˌxɛrpɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
герпетологический
(biologia, biologiczny) związany z herpetologią, dotyczący herpetologii

herstoria n
еёстория
(socjologia, socjologiczny) (historia, historyczny, historycznie) treści historyczne, w których nie jest pomijana rola kobiet lub takie, które są opowiadane z kobiecej perspektywy;

heski ˈxɛsʲci adj
гессенский
od Hesja

heterodoksja n
гетеродоксия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) uznawanie odmiennych poglądów, niezgodnych z obowiązującą doktryną wiary; szerzej: niezgodnych z obowiązującymi zasadami, kanonem;

heterogeniczność n
гетерогенность
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni

heterogeniczny adj
гетерогенный
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

heteroseksualista ˌxɛtɛrɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
гетеросексуал гетеросексуалист
osoba o orientacji heteroseksualnej

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
гетеросексуализм
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej

heteroseksualność n
гетеросексуальность
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co heteroseksualne; cecha tych, którzy są heteroseksualni

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
гетеросексуальный
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej
związany z heteroseksualnością, dotyczący heteroseksualności

heterozygota n
гетерозигота
(biologia, biologiczny) (genetyka) organizm posiadający jeden dominujący i jeden recesywny allel danego genu;

hetman ˈxɛtmãn n
гетман
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) przywódca Kozaków
королева ферзь
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku;

hetmański adj
гетманский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z osobą lub urzędem hetmana, dotyczący hetmana

hetycki adj
хеттский
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii

hetycki n
хеттский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich;

heureka interjection
эврика
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu;

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
эвристика
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hełm xɛwm n
шлем
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
гиацинт
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana cyrkonu o barwie czerwonopomarańczowej, czerwonej, żółtej lub czerwonobrunatnej;
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1)

hiacyntowy adj
гиацинтовый
związany z hiacyntem, dotyczący hiacyntu

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
хиджаб
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
гиена гие́на
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena pręgowana n
полосатая гиена
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarcha n
иерарх
wysoki dostojnik w Kościele katolickim lub wschodnich kościołach chrześcijańskich

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
иерархия
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczność n
иерархичность
cecha układu elementów jakiejś struktury uporządkowanych od najwyższych do najniższych według określonego kryterium

hierarchiczny adj
иерархический иерархичный
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieratyczny ˌxʲjɛraˈtɨʧ̑nɨ adj
гиератический иератический
właściwy uroczystemu rytuałowi (np. religijnemu)

hierodiakon n
иеродиакон
(kościelny) prawosławny mnich wyświęcony na diakona;

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
иероглиф
starożytne egipskie pismo obrazkowe;
(przenośnie, przenośnia) pismo nieczytelne
(przenośnie, przenośnia) nieczytelny pojedynczy znak pisarski
pismo obrazkowe (starożytne, trudne do odczytania)

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
гигиена
dbanie o czystość ciała
(medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie

higienicznie ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
гигиенично
w sposób higieniczny, zgodny z higieną

higienista ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲista n
гигиенист
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie higieny

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
гигроскопичность
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

higroskopijny adj
гигроскопический гигроскопичный
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
гималайский
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
хинди хи́нди
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduista ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
индус
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca hinduizmu

hinduistka ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
индуска
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje hinduizm

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
индуистский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
индуизм
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hinduski xʲĩnˈdusʲci adj
индийский
pochodzący z Indii, dotyczący Indii lub Hindusów
индуистский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem

hip hip hurra interjection
гип-гип ура
okrzyk wyrażający entuzjazm lub euforię

hiper-
гипер-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na nadmiar lub ponadwymiarowość czegoś albo wskazujący na wielkość lub wysoki poziom czegoś

hiperamonemia n
гипераммонемия
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
гипербола
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hipercholesterolemia ˌxʲipɛrxɔlɛstɛrɔˈlɛ̃mʲja n
гиперхолестеринемия
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi;

hiperestezja ˌxʲipɛrɛˈstɛzʲja n
гиперестезия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;

hipergamia n
гипергамия
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków

hipergrafia n
гиперграфия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania

hiperlipidemia n
гиперлипидемия
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hipermarket n
гипермаркет
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperpoprawność n
гиперкорректность гиперкоррекция
(językoznawstwo, językoznawczy) mylne lub przesadne stosowanie odczuwanych norm językowych (zwłaszcza zasad języka standardowego);

hiperrzeczywistość n
гиперреальность
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
гиперсексуальность
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipersomnia n
гиперсомния
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
гипертермия
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipertrofia n
гипертрофия
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym

hiperwitaminoza n
гипервитаминоз
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnagogiczny adj
гипнагогический
taki, który towarzyszy zasypianiu

hipnoza xʲipˈnɔza n
гипноз
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipochondria n
ипохондрия ипохо́ндрия
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
ипохондрический
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipochondryk ˌxʲipɔˈxɔ̃ndrɨk n
ипохондрик
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory

hipodrom n
ипподром
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
гипогликемия
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
лицемер
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
лицемерие лицеме́рие
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksemia n
гипоксемия
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu we krwi tętniczej;

hipoksja n
гипоксия
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipolibidemia n
гиполибидемия
(seksuologia, seksuologiczny) oziębłość seksualna, obniżenie popędu płciowego;

hipologia ˌxʲipɔˈlɔɟja n
иппология
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym;

hipologiczny ˌxʲipɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
иппологический
(biologia, biologiczny) związany z hipologią, dotyczący hipologii

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
гипоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hiponimia n
гипонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
бегемот гиппопотам
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipopotami adj
бегемотный бегемотовый
dotyczący hipopotama, określający hipopotama, używany przy hipopotamie
charakterystyczny dla hipopotama, mający cechy hipopotama

hipopotami possessiveAdjective
бегемотный бегемотовый
należący do hipopotama

hiporefleksja n
гипорефлексия
(medycyna, medyczny) częściowy zanik lub osłabienie odruchu (odruchów)

hiposmia n
гипосмия
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;

hipoteczny adj
ипотечный
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
ипотека
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
гипотермия
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
гипотетический гипотетичный
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
гипотеза
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hipsterski adj
хипстерский
związany z hipsterem lub hipsterką, odnoszący się do hipstera lub hipsterki

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
гирсутизм
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

hirudoterapia ˌxʲirudɔtɛˈrapʲja n
гирудотерапия
kwestionowana naukowo „terapia”, stosująca pijawki do „leczenia” z wielu chorób;

histerektomia n
гистерэктомия гистероэктомия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
истерия
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczka ˌxʲistɛˈrɨʧ̑ka n
истеричка
(przestarzałe, przestarzały) kobieta cierpiąca na histerię, która ma ataki histerii

histeryczny adj
истерический кликушеский
właściwy histerii

histeryk xʲiˈstɛrɨk n
истерик
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii

histo- ˈxʲistɔ
гисто-
(biologia, biologiczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tkanką

histologiczny adj
гистологический
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

histopatologiczny adj
гистопатологический
(medycyna, medyczny) związany z histopatologią, dotyczący histopatologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
история
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
историография
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
философия истории
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historycznie ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
исторически истори́чески
w dawnych czasach, ujmując określoną historię

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
исторический
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
историк
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
испанка
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
испанский шпанский
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
испанский испанский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hiszpańskojęzyczny xʲiʃˈpãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
испаноговорящий испаноязычный
posługujący się językiem hiszpańskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem hiszpańskim
испаноязычный
spisany, stworzony w języku hiszpańskim

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
гитлеровец
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
гитлеровский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
гитлеризм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

ho-hoń n
слонопотам
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hobbista n
хоббист
mężczyzna, który ma jakieś hobby

hobbit ˈxɔbbʲit n
хоббит
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hobby ˈxɔbbʲi n
хобби
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hodować xɔˈdɔvaʨ̑ v
выращивать
otrzymywać poza organizmem tkanki biologiczne do badań naukowych lub przeszczepów
otrzymywać w sztuczny sposób kryształy
выращивать разводить
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania
питать
rozwijać w sobie jakieś uczucie

hodowla xɔˈdɔvla n
выращивание разведение
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych;
культура
(biologia, biologiczny) próbka bakteryjna lub grzybowa uzyskana w laboratorium

hojność n
щедрость
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
хоккеист
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej

hokej ˈxɔkɛj n
хоккей
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
травяной хоккей
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą;

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
хоккейный
związany z hokejem, dotyczący hokeja

hokus-pokus ˌxɔkuˈs‿pɔkus n
фокус-покус
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
голландский
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
голландский
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

holendrować v
чертить
(rzadki, rzadko używany) (sport, sportowy) jeździć na łyżwach, zataczając koła, łuki, zakreślając esowate linie

hollywoodzki adj
голливудский
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)

holm xɔlm n
гольмий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

holocen xɔˈlɔʦ̑ɛ̃n n
голоцен
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi;

holoceński adj
голоценовый
(geologia, geologiczny) związany z holocenem, dotyczący holocenu

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
буксировать
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu

holsztyński adj
голштинский
związany z Holsztynem, dotyczący Holsztynu

homar ˈxɔ̃mar n
омар лобстер
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;

homelski adj
гомельский
związany z Homlem, dotyczący Homla

homeopata n
гомеопат
osoba stosująca w leczeniu homeopatię

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
гомеопатия
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
гомеопатический
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homiletyka n
гомилетика омилетика
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
гомилия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

homo- ˈxɔ̃mɔ prefix
гомо-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
гомофобия
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homofobiczny adj
гомофобный
świadczący o niechęci i wrogości wobec homoseksualistów

homofon n
гомофон
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może

homogamia n
гомогамия
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego

homogeniczność n
гомогенность
cecha tego, co homogeniczne; cecha tych, którzy są homogeniczni

homogeniczny adj
гомогенный
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
омоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
гомосексуалист
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualistka n
гомосексуалистка
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca popęd seksualny do innych kobiet

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
гомосексуализм гомосексуальность
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualność n
гомосексуальность
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co homoseksualne; cecha tych, którzy są homoseksualni

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
гомосексуальный
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

homozygota n
гомозигота
(biologia, biologiczny) (genetyka) organizm posiadający dwa identyczne allele danego genu;

homunkulus ˌxɔ̃mũŋˈkulus n
гомункул гомункулус
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
гондурасский
odnoszący się do państwa Honduras

hongkoński adj
гонконгский
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu

honolulski adj
гонолульский
związany z Honolulu (miastem na Hawajach)

honor ˈxɔ̃nɔr n
почёт
(zobacz) honory
czyjeś dobre imię związane z czcią, poważaniem, szacunkiem
честь
czyjeś poczucie godności

honorowy ˌxɔ̃nɔˈrɔvɨ adj
почётный
nominalny, tytularny
taki, który służy do wyróżnienia kogoś lub do okazania szacunku
mający poczucie godności osobistej
zgodny z honorem

hoplita xɔˈplʲita n
гоплит
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
гормон
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormonalny adj
гормональный
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
горизонт
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

hosanna interjection
осанна
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
хоспис
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
госпитализация
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
хот-дог
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
гостиница отель
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelowy ˌxɔtɛˈlɔvɨ adj
гостиничный
związany z hotelem, dotyczący hotelu, będący częścią hotelu, przynależny do hotelu

hotentocki adj
готтентотский
związany z Hotentotami, dotyczący Hotentotów

hołd xɔwt n
почтение
wyraz czci, poważania, zachwytu

hołota xɔˈwɔta n
быдло
(pogardliwie, pogardliwy) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki

hoży ˈxɔʒɨ adj
благообразный
(dawniej, dawny) taki, który wygląda dobrze, zdrowo, pięknie, młodo, jest silny i urodziwy

hrabia ˈxrabʲja n
граф
tytuł szlachecki;
(dawniej, dawny) wyższy urzędnik w średniowieczu

hrabina xraˈbʲĩna n
графиня
żona hrabiego

hrabiowski adj
графский
odnoszący się do hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
графство
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
гривна
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huculski adj
гуцульский
związany z Hucułami lub Huculszczyzną, dotyczący Hucułów lub Huculszczyzny

hugenocki adj
гугенотский
(historia, historyczny, historycznie) związany z hugenotami, dotyczący hugenotów

hugenot n
гугенот
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

huk xuk n
гром грохот
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna
грохот
głośny dźwięk pracujących maszyn

hulajgród n
гуляй-город
(historia, historyczny, historycznie) ruchoma drewniana machina oblężnicza używana do zdobywania fortyfikacji;

hulk xulk n
блокшив
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;

humanista ˌxũmãˈɲista n
гуманист
przedstawiciel humanizmu

humanistyka ˌxũmãˈɲistɨka n
гуманитарные науки
grupa nauk dotyczących człowieka, jego wytworów i społeczeństwa ludzkiego;

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
гуманный человечный
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanizm n
гуманизм
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

hummus n
хумус
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
настроение
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry
юмор
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humoreska ˌxũmɔˈrɛska n
юмореска
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia

humorystyczny adj
юмористический
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

hunwejbin xũnˈvɛjbʲĩn n
хунвейбин хунвэйбин
(historia, historyczny, historycznie) członek chińskiej Czerwonej Gwardii, komunistycznej organizacji młodzieżowej działająca podczas rewolucji kulturalnej;

hura ˈxura interjection
ура
… wyrażający radość i zachęcający do wiwatowania na cześć kogoś lub z powodu osiągnięcia czegoś

huragan xuˈraɡãn n
ураган
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurma n
хурма
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju hurma (1.1)
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc hurmy (1.2)

hurt xurt n
опт
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym

hurycki adj
хурритский
związany z Hurytami, dotyczący Hurytów

hurycki n
хурритский
(językoznawstwo, językoznawczy) język hurycki;

hurysa n
гурия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

husaria n
гусария
(wojskowość, wojskowy) lekka formacja kawaleryjska w XVI-wiecznej Polsce;

husarz ˈxusaʃ n
крылатый гусар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny, skrzydlaty kawalerzysta husarii, elitarnej jazdy z XVI-XVII w.;
дозорщик
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) ważka z rodzaju Anax lub Hemianax

husycki xuˈsɨʦ̑ʲci adj
гуситский
związany z husytami lub husytyzmem

husyta xuˈsɨta n
гусит
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

husytyzm xuˈsɨtɨsm̥ n
гуситство
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.;

hutnik ˈxutʲɲik n
литейщик плавильщик сталевар
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty metalu pracujący przy piecu
стеклодув
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty szkła formujący szkło

huzar n
гусар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huzarski adj
гусарский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z huzarem, huzarami, dotyczący huzara

huśtawka xuɕˈtafka n
качели
przyrząd do bujania dzieci;

huśtać ˈxuɕtaʨ̑ v
качать болтать
wprawiać w ruch wahadłowy

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
гибрид
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

hybrydowy adj
гибридный
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hycel ˈxɨʦ̑ɛl n
живодёр собачник
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów;

hydrant ˈxɨdrãnt n
гидрант
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
гидравлический
dotyczący ciśnienia płynów
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
водопроводчик сантехник
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
гидравлика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydro-
гидро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wodą

hydroakustyczny adj
гидроакустический
związany z hydroakustyką, dotyczący hydroakustyki

hydrobiolog n
гидробиолог
specjalista w dziedzinie hydrobiologii

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
гидробиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydrobiologiczny adj
гидробиологический
(biologia, biologiczny) związany z hydrobiologią, dotyczący hydrobiologii

hydrochemiczny adj
гидрохимический
związany z hydrochemią, dotyczący hydrochemii

hydrochinon n
гидрохинон
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrodynamiczny adj
гидродинамический
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydroelektryczny adj
гидроэлектрический
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dotyczący elektryczności powstałej z energii ze spadku wody

hydrogeologia n
гидрогеология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrogeologiczny adj
гидрогеологический
(geologia, geologiczny) związany z hydrogeologią, dotyczący hydrogeologii

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
гидрография
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
гидрографический
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ
гидрокси-
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej;

hydroliza ˌxɨdrɔˈlʲiza n
гидролиз
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
гидрология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrologiczny adj
гидрологический
związany z hydrologią, dotyczący hydrologii

hydrolokacyjny adj
гидролокационный
związany z hydrolokacją, dotyczący hydrolokacji

hydromasaż ˌxɨdrɔ̃ˈmasaʃ n
гидромассаж
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg wykonywany za pomocą hydromasażu (1.1)

hydromechaniczny adj
гидромеханический
związany z hydromechaniką, dotyczący hydromechaniki

hydrometeorologiczny adj
гидрометеорологический
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydrometryczny adj
гидрометрический
(hydrologia, hydrologiczny) związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii

hydronim xɨˈdrɔ̃ɲĩm n
гидроним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
гидросамолёт гидроплан
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydrosfera n
гидросфера
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrosferyczny adj
гидросферный
związany z hydrosferą, dotyczący hydrosfery

hydrostatyczny adj
гидростатический
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
гидростатика
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hydrotechniczny adj
гидротехнический
związany z hydrotechniką, dotyczący hydrotechniki

hymenopterologia xɨ̃ˈmɛ̃nɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
гименоптерология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o błonkówkach;

i i conjunction
и
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak
всё равно и так так и так
mimo to, mimo wszystko
итак
… służąca do podsumowania poprzedzającej myśli

i tak dalej adv
и так далее
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

iberyjski adj
иберийский
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii

ibis ˈibʲis n
ибис
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ich ix pronoun
их
3. (osoba) lm

ichtio- ˈixtʲjɔ
ихтио-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami

ichtiofauna n
ихтиофауна
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunki ryb żyjące w zbiorniku wodnym

ichtiol n
ихтиол
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne;

ichtiolog n
ихтиолог
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ихтиология рыбоведение
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

ichtiologiczny ˌixtʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ихтиологический
(zoologia, zoologiczny) związany z ichtiologią, dotyczący ichtiologii

ichtiolowy adj
ихтиоловый
(medycyna, medyczny) składający się z ichtiolu, wykonany z ichtiolu, mający w składzie ichtiol

idarubicyna ˌidarubʲiˈʦ̑ɨ̃na n
идарубицин
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki;

idea iˈdɛa n
идея
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
идеалист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami
(przenośnie, przenośnia) lub (ironicznie) marzyciel

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
идеалистка
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami
kobieta mająca skłonność do idealizowania rzeczywistości

idealnie adv
идеально
w sposób bliski ideałowi

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
идеальный
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
идеал
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
идентичный
dokładnie taki sam

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
идентификация
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś

identyfikacyjny ˌidɛ̃ntɨfʲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
идентификационный
związany z identyfikacją, służący do identyfikacji

ideografia n
идеография
(językoznawstwo, językoznawczy) przedstawianie informacji za pomocą ideogramów

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
идеограмма
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
идеолог
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
идеология
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologicznie adv
идеологически
w sposób dotyczący ideologii

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
идеологический
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiom ˈidʲjɔ̃m n
идиом
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) mowa, narzecze
идиома
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;

idiomatyczny adj
идиоматический
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem
идиоматичный
(językoznawstwo, językoznawczy) charakteryzujący się mnogością idiomów

idiomowy adj
идиоматичный
związany idiomem, dotyczący idiomu

idiopatyczny adj
идиопатический
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiosynkratyczny adj
идиосинкразический
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
идиосинкразия
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

idiota iˈdʲjɔta n
идиот
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) człowiek upośledzony umysłowo w stopniu znacznym
идиот дурак
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak

idiotka iˈdʲjɔtka n
идиотка
(potocznie, potoczny) kobieta głupia
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) kobieta lub dziewczyna upośledzona umysłowo w stopniu znacznym

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
идиотский идиотический идиотичный
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

ido ˈidɔ n
идо
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idylla n
идиллия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi
(potocznie, potoczny) sielankowe życie

idylliczny ˌidɨlˈlʲiʧ̑nɨ adj
идиллический
pogodny, beztroski, sielankowy

idée fixe iˈdɛ ˈfʲiks n
идефикс идея фикс
(książkowy) natrętna myśl zaprzątająca ciągle umysł (myślenie), często cel, który ma być osiągnięty

iglica iɡˈlʲiʦ̑a n
ударник
ruchomy element broni palnej uderzający w spłonkę
шпиль
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę

igliwie iɡˈlʲivʲjɛ n
игольник
opadłe igły drzew iglastych
хвоя
igły drzew iglastych

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
игноранция невежество
brak wiedzy na jakiś ważny temat

ignorowanie ˌiɡnɔrɔˈvãɲɛ n
игнорирование
pomijanie, niezwracanie uwagi

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
игнорировать
pomijać, nie zwracać uwagi

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
играть с огнём
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
Олимпийские игры
(sport, sportowy) najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach;

igła ˈiɡwa n
игла иголка
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;

ikacki adj
икатский
związany z Ikatem (rzeką na Syberii w Rosji)

ikona iˈkɔ̃na n
икона
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikono- iˈkɔ̃nɔ
иконо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z obrazem

ikonograficzny adj
иконографический
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką)

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
иконоборчество иконоклазм
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum;

ikra ˈikra n
икра
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
сколько
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ile ˈilɛ pronoun
сколько
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś

iliryjski adj
иллирийский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Ilirią, dotyczący Ilirii

iliryjski n
иллирийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język (języki) iliryjski;

ilmeński adj
ильменский
związany z Ilmeniem (jeziorem w Rosji)

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
произведение
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego

iloraz iˈlɔras n
частное
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
количественный
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
количество величина
liczba określająca objętość lub masę;

iluminator n
иллюминатор
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wodoszczelne okienko w na statku;

ilustracyjny adj
иллюстративный
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację
związany z ilustracją

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
иллюстратор
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

ilustrowanie n
иллюстрирование
(rzeczownik odczasownikowy) od ilustrować

ilustrować v
иллюстрировать
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem

iluzja n
иллюзия
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

iluzjonista n
иллюзионист
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów

iluzjonistyczny adj
иллюзионистский
związany z iluzjonistą, dotyczący iluzjonisty; właściwy iluzjoniście; polegający na iluzjach

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
иллюзорный
złudny, pozorny

imadło ĩˈmadwɔ n
тиски
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

imam ˈĩmãm n
имам
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbir ˈĩmbʲir n
имбирь
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imbirowy adj
имбирный
zrobiony z imbiru lub dotyczący imbiru

imbryk n
чайник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody

imerecki adj
имеретинский
związany z Imeretią, dotyczący Imeretii

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
именины день ангела
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imienniczka ˌĩmʲjɛ̇̃ɲˈːiʧ̑ka n
тёзка
kobieta lub dziewczyna mająca takie samo imię lub nazwisko, jak inna osoba

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
однофамилец
ktoś niespokrewniony, kto nosi takie samo nazwisko, jak dana osoba
тёзка
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
причастие
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imiesłów przymiotnikowy bierny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈbʲjɛrnɨ n
причастие прошедшего времени
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty;

imiesłów przymiotnikowy czynny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈʧ̑ɨ̃nːɨ n
прилагательное причастие действительного залога
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania

imiesłów przysłówkowy współczesny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨswufˈkɔvɨ fspuwˈʧ̑ɛsnɨ n
наречное причастие настоящего времени
(gramatyka) imiesłów, który określa czynność, którą wykonuje podmiot równocześnie z czynnością orzeczenia zdania

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
иммиграция
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
ogół cudzoziemców przybyłych do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigracyjny ˌĩmʲiɡraˈʦ̑ɨjnɨ adj
иммиграционный
związany z imigracją, należący do niej

imigrancki ˌĩmʲiˈɡrãnʦ̑ʲci adj
иммигрантский
związany z imigrantami, dotyczący imigrantów

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
иммигрант
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
иммигрировать
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imitowanie ˌĩmʲitɔˈvãɲɛ n
имитирование
wierne naśladowanie kogoś lub czegoś

imię ˈĩmʲjɛ n
имя
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
imię (1.1) i nazwisko
(przestarzałe, przestarzały) rzeczownik (imię rzeczowne), przymiotnik (imię przymiotne), liczebnik (imię liczbowe), zaimek lub imiesłów;

immanentny adj
имманентный
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś

immatrykulacja ˌĩmːatrɨkuˈlaʦ̑ʲja n
имматрикуляция
(edukacja, edukacyjny) (studencki) wpisanie kogoś w poczet studentów uczelni wyższej
uroczystość przyjęcia studentów na pierwszy rok studiów

immoralista ˌĩmːɔraˈlʲista n
имморалист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik immoralizmu
mężczyzna nie uznający norm moralnych

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
иммунитет
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
иммунология
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunoterapia n
иммунотерапия
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

impeachment n
импичмент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe;

imperatorski adj
императорский
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji)

imperialista ˌĩmpɛrʲjaˈlʲista n
империалист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik imperializmu

imperialistyczny adj
империалистический
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
империализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli

imperialny adj
имперский
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
империя
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje
(przenośnie, przenośnia) wielkie przedsiębiorstwo lub organizacja mająca placówki w wielu miejscach na dużym obszarze

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
имплементация
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

implikacja ˌĩmplʲiˈkaʦ̑ʲja n
последствие следствие
następstwo, konsekwencja

imponderabilia ˌĩmpɔ̃ndɛraˈbʲilʲja n
неуловимый фактор
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
импонировать
wzbudzać w kimś uznanie, podziw

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
импотенция
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;
(przenośnie, przenośnia) niezdolność do działania

impotent ĩmˈpɔtɛ̃nt n
импотент
ktoś cierpiący na impotencję
ktoś niezdolny do działania

impresario ˌĩmprɛˈsarʲjɔ n
импресарио
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;

impresjonista n
импрессионист
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistka n
импрессионистка
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistyczny adj
импрессионистский
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
импрессионизм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

impreza ĩmˈprɛza n
вечеринка
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

improwizacja n
импровизация
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania

improwizować v
импровизировать
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów

impuls ˈĩmpuls n
импульс
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe

impulsywnie adv
импульсивно
w sposób impulsywny

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
иначе
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie
w innym przypadku

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
инаугурация
(zwłaszcza) (dawniej, dawny) uroczystość mianowania kogoś na wysokie stanowisko ((na przykład) koronacja)
открытие начало
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

inauguracyjny adj
вступительный
związany z inauguracją, dotyczący inauguracji

ind ĩnt n
индий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeks ˈĩndɛks n
зачётка зачётная книжка
(edukacja, edukacyjny) (studencki) książeczka studenta, w której pracownicy uczelni wyższej odnotowują wyniki egzaminów, zaliczenia, zaliczenie semestru itp.;

indeterminizm n
индетерминизм
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
индейский
związany z Indianami, dotyczący Indian

indoaryjski adj
индоарийский
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich
odnoszący się do Ariów (mieszkańców starożytnych Indii)

indochiński adj
индокитайский
odnoszący się do Indochin

indoeuropeista n
индоевропеист
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca zajmujący się badaniem języków indoeuropejskich

indoeuropeistyka n
индоевропеистика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich;

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
индоевропейский
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynować v
индоктринировать
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
беспомощность вялость инертность
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację

indologia n
индология
(edukacja, edukacyjny) nauka o językach i kulturze Indii

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
индонезийский индонези́йский
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
индонезийский индонези́йский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

indusowy adj
индский
(rzadki, rzadko używany) związany z Indusem, dotyczący Indusu

industrializacja n
индустриализация
uprzemysłowienie

indyczę ĩnˈdɨʧ̑ɛ n
индюшонок
(zoologia, zoologiczny) pisklę indyka

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
индифферентный
(książkowy) obojętny; taki, który ma bierny stosunek

indyferentyzm ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntɨsm̥ n
индифферентизм
postawa intelektualna charakteryzująca się obojętnością wobec kwestii religijnych, społecznych, moralnych itp.

indygirski adj
индигирский
związany z Indygirką, dotyczący Indygirki

indygo n
индиго
kolor ciemnobłękitny

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
индигокармин
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
индийский
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
индюк индейка
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indyk myślał o niedzieli, a w sobotę łeb mu ścięli ˈĩndɨk ˈmɨɕlaw ˌɔ‿ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlʲi ˌa‿f‿sɔˈbɔtɛ ˈwɛp‿mu ˈɕʨ̑ɛlʲi proverb
индюк думал, да в суп попал
należy robić plany tylko na najbliższą przyszłość
o kimś, kto się zbyt długo lub niepotrzebnie namyśla

indywidualista n
индивидуалист
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistka n
индивидуалистка
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie

indywidualistyczny adj
индивидуалистический индивидуалистский
związany z indywidualizmem, charakteryzujący się indywidualizmem

indywidualizm n
индивидуализм
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów
(filozofia, filozoficzny) zasada zgodnie z którą jednostka ludzka uznawana jest za najwyższe dobro;

indywidualnie adv
индивидуально
występując osobno

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
индивидуальность
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność
człowiek o specyficznych lub szczególnych cechach wyróżniających go na tle otoczenia

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
индивидуальный
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
инерция
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy

infant ˈĩnfãnt n
инфант
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;

infantylizm ˌĩnfãnˈtɨlʲism̥ n
инфантилизм
(psychologia, psychologiczny) patologiczne zahamowanie rozwoju psychicznego człowieka;
naiwność, niedojrzałość w zachowaniu kogoś dorosłego

infantylny ˌĩnfãnˈtɨlnɨ adj
инфантильный
o kimś dorosłym: zachowujący się niedojrzale, jak dziecko
wykazujący objawy infantylizmu

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
инфекция
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
инфицировать
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
инфильтрация
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego
trudno zauważalne przedostawanie się, przenikanie do środowiska obcych wpływów, oddziaływań

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
инфляция
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

inflacyjny adj
инфляционный
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący inflacji

inflancki adj
ливонский
związany z Inflantami, dotyczący Inflant

infografika n
инфографика
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
информация
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informacyjny ˌĩnfɔrmaˈʦ̑ɨjnɨ adj
информационный
dostarczający wiadomości lub innych informacji
związany z informacjami, ich przesyłaniem i przetwarzaniem

informatyczny ˌĩnfɔrmaˈtɨʧ̑nɨ adj
информатический
od informatyka

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
IT-специалист айтишник
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
информатика
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
информировать
przekazywać wiadomość i objaśniać

infradźwięk n
инфразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
инфраструктура
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inguski adj
ингушский
związany z Inguszami, dotyczący Inguszów

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
ингаляция
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inicjalizować ˌĩɲiʦ̑ʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
инициализировать
nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś

inicjator ˌĩɲiˈʦ̑ʲjatɔr n
инициатор начинатель основоположник
(książkowy) osoba występująca z inicjatywą, inicjująca coś, dająca czemuś początek

inicjatywa n
инициатива
propozycja zrealizowania określonych działań
skłonność do samodzielnego inicjowania działań
w grach: pierwszeństwo dające przewagę

iniekcja n
инъекция укол
(medycyna, medyczny) zastrzyk

inkarceracja n
инкарцерация ущемление
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) uwięźnięcie jakiegoś organu wewnętrznego, przepuklina

inkarnacja n
инкарнация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;

inkasent ĩŋˈkasɛ̃nt n
инкассатор
pracownik zajmujący się pobieraniem od płatników należności w ich miejscu zamieszkania;

inkaski ĩŋˈkasʲci adj
инкский
związany z Inkami, dotyczący Inków, ich kultury, sztuki

inkaso ĩŋˈkasɔ n
инкассо
pobranie należności pieniężnej dokonane przez inkasenta (lub za pomocą rozliczenia bankowego)

inkasowanie n
инкассация инкассирование
(rzeczownik odczasownikowy) od inkasować

inkasować ˌĩŋkaˈsɔvaʨ̑ v
инкассировать
pobierać pieniądze

inklinacja n
наклон
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia

inkorporacja ˌĩŋkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
инкорпорация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa

inkryminować ˌĩŋkrɨ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
инкриминировать
(książkowy) obwiniać, stawiać zarzuty

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
инкунабула инкунабул
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
инквизиция
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizycyjny adj
инквизиционный
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji

inkwizytorski adj
инквизиторский
(historia, historyczny, historycznie) związany z inkwizytorem, dotyczący inkwizytora; złożony z inkwizytorów
mający cechy inkwizytora: podejrzliwy, czujny, bezwzględny, surowy

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
иноверец
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku

inny ˈĩnːɨ adj
другой
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
другой
nie ten, jakiś odmienny

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
другими словами
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach

inozytol n
инозитол
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
инсценизация
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie

inscenizator ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzatɔr n
инсценизатор
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba odpowiedzialna za przygotowanie i organizację spektaklu;

insolacyjny adj
инсоляционный
związany z insolacją, dotyczący insolacji

inspekcyjny adj
инспекционный
związany z inspekcją, dotyczący inspekcji; służący do inspekcji

inspektorski adj
инспекторский
związany z osobą lub pracą inspektora, dotyczący inspektora

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
вдохновение
natchnienie, twórczy zapał, wena
инспирация
wpływ wywierany na kogoś

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
вдохновитель инспиратор
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
устанавливать инсталлировать
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
устанавливать проводить
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
располагаться устраиваться
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się

instancja n
инстанция
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
инструкция
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie

instruktaż n
инструктаж
udzielanie komuś instrukcji, wskazówek

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
инструктор
osoba instruująca, ucząca na kursie

instruktorka n
инструктор инструкторша
kobieta instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
инструмент
(technologia, technika, techniczny) narzędzie
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny

instrument muzyczny n
музыкальный инструмент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalista ˌĩw̃strũmɛ̃ntaˈlʲista n
инструменталист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, grający na instrumencie

instrumentalistka n
инструменталистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na instrumencie

instrumentalnie adj
инструментально
w sposób instrumentalny

instruowanie ˌĩw̃stru<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
инструктирование
(rzeczownik odczasownikowy) od instruować

instruować ˌĩw̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
инструктировать
wydawać instrukcje, pouczać

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
инстинкт
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji

instynktownie adv
инстинктивно
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
инстинктивный
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
институт
zespół norm prawnych lub obyczajowych dotyczących organizacji jakiejś dziedziny życia
учреждение
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
институциональный
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
институт
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
инсулин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;

insulinowy adj
инсулиновый
(medycyna, medyczny) związany z insuliną, dotyczący insuliny

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
восстание
(książkowy) powstanie zbrojne

insynuacja n
инсинуация
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

intarsja ĩnˈtarsʲja n
интарсия
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
интеграция
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

integralność n
целостность
nierozdzielność, związek całości

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
интегральный
nierozerwalnie związany z czymś

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
интеллект
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualista n
интеллектуал
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;
интеллектуалист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik intelektualizmu

intelektualizacja n
интеллектуализация
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
интеллигентность интеллект
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;
интеллигенция
(przenośnie, przenośnia) ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową;

inteligencki adj
интеллигентский
dotyczący inteligencji – ludzi wykonujących zawodowo pracę umysłową

inteligent n
интеллигент
mężczyzna wykształcony, zawodowo zajmujący się pracą umysłową

inteligentka n
интеллигентка
kobieta wykształcona, zawodowo zajmująca się pracą umysłową

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
умный интеллигентный
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
интенция
chęć, zamiar

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
интенсификация
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
интенсивно
w sposób intensywny

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
интенсивность
stopień nasilenia czegoś; natężenie

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
интенсивный
natężony, mocny, nasycony

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
интерактивный
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
брачный контракт
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
междисциплинарный
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dotyczący kilku dyscyplin naukowych

interes ĩnˈtɛrɛs n
дело
sprawa (do załatwienia)

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
интересовать
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić
интересоваться
być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)

interesowny ˌĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
корыстный корыстолюбивый
mający na celu własny zysk, korzyść

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
интересный занимательный привлекательный
ciekawy, zajmujący

interferencja n
интерференция
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
интерферон
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interglacjalny ˌĩntɛrɡlaˈʦ̑ʲjalnɨ adj
межледниковый
istniejący/dziejący się w okresie interglacjału (między zlodowaceniami) lub pochodzący z tego okresu

interkom n
домофон интерком
system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
интерлингва
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

interlokutor ˌĩntɛrlɔˈkutɔr n
собеседник
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę

internacjonalistyczny adj
интернационалистический
związany z internacjonalizmem

internacjonalizm n
интернационализм
współpraca, solidarność międzynarodowa

internat n
общежитие
(edukacja, edukacyjny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
интернет-
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
интернист терапевт
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

internowanie ˌĩntɛrnɔˈvãɲɛ n
интернирование
(rzeczownik odczasownikowy) od internować

internowany ˌĩntɛrnɔˈvãnɨ n
интернированный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba przetrzymywana w miejscu odosobnienia

internować ˌĩntɛrˈnɔvaʨ̑ v
интернировать
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego

interpelacja n
интерпелляция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
интерпретация
(sztuka) twórcze odtworzenie utworu lub dzieła
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interpretować ˌĩntɛrprɛˈtɔvaʨ̑ v
воспринимать интерпретировать
rozumieć coś na swój sposób

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
пунктуация
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;

interpunkcyjny ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ adj
пунктуационный
związany z interpunkcją, dotyczący interpunkcji

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
интерсексуальность
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interview ĩnˈtɛrvʲju n
интервью
wywiad przeprowadzony przez dziennikarza

interwał ĩnˈtɛrvaw n
интервал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
вмешательство интервенция
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
интервенционистский политика
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

interweniować ˌĩntɛrvɛ̃ˈɲɔvaʨ̑ v
вмешиваться
mieszać się w sprawy kogoś innego lub innego kraju, w celu uzyskania określonego efektu

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
интонация
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;

intranet n
интранет
(informatyka, informatyczny) wewnętrzna sieć komputerowa organizacji przeznaczona dla wąskiej grupy osób, np. pracowników;

intratny ĩnˈtratnɨ adj
доходный прибыльный
przynoszący zysk

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
переплётчик интролигатор
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

introwertyk n
интроверт
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze

intruz n
нарушитель
człowiek niemile widziany w danym miejscu

intryga ĩnˈtrɨɡa n
интрига
w utworach fabularnych, zwykle w dramacie: zbieg okoliczności lub umyślne działanie postaci, wywołujące konflikt i prowadzące do zmiany kierunku akcji
интрига козни происки
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intrygancki adj
интриганский
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach

intryganctwo n
интриганство
snucie intryg

intrygować v
интриганствовать
robić intrygi, knuć spiski

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
интуиция
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania

intuicjonistyczny adj
интуитивистский
(filozofia, filozoficzny) związany z intuicjonizmem, dotyczący intuicjonizmu, intuicjonistów

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
интуитивно
za pomocą intuicji

intuicyjność n
интуитивность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest intuicyjne

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
интимный
związany z erotyką
сокровенный
mocno osobisty

inulina n
инулин
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
инвалид
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwalidztwo n
инвалидность
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną

inwazja ĩnˈvazʲja n
вторжение нападение
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
инвазия
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan albo proces zarażenia organizmu lub populacji przez pasożyty, drobnoustroje albo inne czynniki chorobotwórcze
(przenośnie, przenośnia) masowe i źle postrzegane pojawienie się czegoś

inwektywa n
брань инвектива
zniewaga, obelga

inwencja ĩnˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
изобретательность находчивость
cecha kogoś, kto jest pomysłowy i wynajduje rzeczy nowe, oryginalne
инвенция
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki instrumentalny utwór polifoniczny oparty na imitacji, często zbliżony do uproszczonej fugi

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzaʦ̑ʲja n
инвентаризация
spisywanie inwentarza

inwentaryzacyjny adj
инвентаризационный
związany z inwentaryzacją, dotyczący inwentaryzacji

inwentaryzować v
инвентаризировать
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
инвентарь
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwersja n
инверсия
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
инвестор
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestowanie ˌĩnvɛstɔˈvãɲɛ n
инвестирование
przeznaczanie pieniędzy na coś w celu osiągnięcia zysku

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
инвестировать
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
инвестиция
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwestycyjny adj
инвестиционный
dotyczący inwestycji

inwigilacja ˌĩnvʲiɟiˈlaʦ̑ʲja n
слежка
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś;

inwokacja ˌĩnvɔˈkaʦ̑ʲja n
апострофа
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) apostrofa

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
инженер
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
инженерия
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt iˈpɛrɨt n
иприт
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący

iperyt azotowy iˈpɛrɨt ˌazɔˈtɔvɨ n
азотистый иприт азотный иприт
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych;

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
иприт горчичный газ 1 хлор- 2 этан 2 2 ' ди- хлор- ди- этил- сульфид 2 ' ди- хлор- ди- этиловый тиоэфир
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

iperytowy adj
ипритовый
(chemia, chemiczny) związany z iperytem, dotyczący iperytu

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
ипсилон
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

iracki iˈraʦ̑ʲci adj
иракский
odnoszący się do państwa Irak

iranista n
иранист
badacz języków irańskich

irański iˈrãj̃sʲci adj
иранский
odnoszący się do państwa Iran
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do podrodziny języków indoeuropejskich, którymi posługuje się około 75 mln osób zamieszkujących Bliski i Środkowy Wschód oraz Azję Środkową

irga ˈirɡa n
ирга
(botanika, botaniczny) Cotoneaster, rodzaj roślin z rodziny różowatych;

irkucki adj
иркутский
związany z Irkuckiem (miastem w Rosji)

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
ирландский
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków
odnoszący się do wyspy Irlandia

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
ирландский гэльский
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

irokeski adj
ирокезский
związany z Irokezami, dotyczący Irokezów

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ирония
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
иронически иронично
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
иронический ирони́ческий
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

ironizowanie n
иронизирование
wypowiadanie się o czymś z ironią, z przekąsem

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
иронизировать
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

irracjonalnie ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
иррационально
w sposób irracjonalny

irracjonalność n
иррациональность
cecha tego, co jest irracjonalne

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
иррациональный
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

irtyski adj
иртышский
związany z Irtyszem, dotyczący Irtysza

iryd ˈirɨt n
иридий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irydowy ˌirɨˈdɔvɨ adj
иридиевый
(przymiotnik) od iryd

irygacja n
ирригация
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;
ирригация орошение
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól;

irys ˈirɨs n
ирис
(botanika, botaniczny) kwiat irysa (1.1)
ирис ириска
(spożywczy) mleczny cukierek o kwadratowym kształcie
ирис касатик
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) kosaciec, roślina kwiatowa;

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
раздражать
drażnić, denerwować kogoś
раздражаться
denerwować się, wpadać w irytację

iryzacja n
иризация
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw;

isfahański adj
исфаханский
związany z Isfahanem, dotyczący Isfahanu

iskać ˈiskaʨ̑ v
вычёсывать вошь искать вошь
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami

iskierka iˈsʲcɛrka n
искорка
(zdrobniale) od: iskra

iskra ˈiskra n
искра
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

iskrzyć v
искрить
wyrzucać z siebie iskry
wytwarzać iskry prądu elektrycznego

islam ˈislãm n
ислам мусульманство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamabadczyk ˌislãmaˈbaṭʧ̑ɨk n
исламабадец
mieszkaniec Islamabadu

islamabadzki ˌislãmaˈbaʦ̑ʲci adj
исламабадский
odnoszący się do miasta Islamabad

islamista ˌislãˈmʲista n
исламист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu
исламовед
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz, znawca islamu

islamistka ˌislãˈmʲistka n
исламистка
forma żeńska od: islamista

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
исламизация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
исламизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
исламофашизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
исламофобия исламофо́бия
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamoznawca ˌislãmɔˈznafʦ̑a n
исламовед
specjalista w dziedzinie islamoznawstwa / islamistyki

islamski isˈlãmsʲci adj
исламский
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
исландский
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
исландский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
существование
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
существовать
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
суть сущность
charakter, rodzaj, postać czegoś lub kogoś
существо
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy

istotnie iˈstɔtʲɲɛ adv
значительно существенно
w znaczącym i/lub znacznym stopniu

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
действительно
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił

istotność n
существенность
to, co stanowi istotę sprawy

istotny iˈstɔtnɨ adj
истинный
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty
существенный
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny

istryjski adj
истрийский
związany z Istrią, dotyczący Istrii

iszymbajski adj
ишимбайский
związany z Iszymbajem, dotyczący Iszymbaju

iszymski adj
ишимский
związany z Iszymem, dotyczący Iszymu (miasta lub rzeki)

itelmeński adj
ительменский
związany z Itelmenami, dotyczący Itelmenów

iterb ˈitɛrp n
иттербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
иттрий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

iwanofrankiwski adj
ивано-франковский
dotyczący Iwano-Frankiwska (miasta na Ukrainie)

iwanowski adj
ивановский
związany z Iwanowem, dotyczący Iwanowa

iwdelski adj
ивдельский
związany z Iwdelem, dotyczący Iwdelu

izba ˈizba n
палата
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
нижняя палата
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wytrzeźwień ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ n
вытрезвитель
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój;

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
верхняя палата
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izerski adj
изерский йизерский
związany z rzeką Izerą, dotyczący rzeki Izery

izobara ˌizɔˈbara n
изобара изоба́ра
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym;

izobaryczny adj
изобарный
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
изоглосса
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
изокоста
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
изоляционист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej
zwolennik izolowania się od innych

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
изоляционизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolatka ˌizɔˈlatka n
изолятор
wydzielona jednoosobowa sala dla chorych, zwykle zakaźnie

izomer n
изомер
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izoton n
изотон
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;

izotop iˈzɔtɔp n
изотоп
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
израильский
odnoszący się do państwa Izrael

ił iw n
ил
(geologia, geologiczny) drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych;

iłycki adj
илычский
związany z Iłyczem, dotyczący Iłycza

iść iɕʨ̑ v
бежать идти проходить течь
upływać, mijać
выходить получаться
idzie, szło radzić sobie
идти
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo
(przenośnie, przenośnia) wydobywać się
o instalacji, przewodzie znajdować się, być położonym
идти работать функционировать
o maszynach i urządzeniach funkcjonować
идти ходить
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

iść jak po maśle v
идти как по маслу катиться как по маслу течь как по маслу
odbywać się sprawnie i bez kłopotów

iść na pałę v
брать с наскока
(pospolicie) (przenośnie, przenośnia) przystępować do jakiegoś przedsięwzięcia bez należytego przygotowania

iść po trupach ˈiɕʨ̑ pɔ‿ˈtrupax v
идти по трупам шагать по трупам
zmierzać do celu, nie przebierając w środkach, postępując bezwzględnie wobec osób stanowiących przeszkodę w osiągnięciu tego celu

iżewski adj
ижевский
związany z Iżewskiem, dotyczący Iżewska

ja ja personalPronoun
я
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłeczny adj
яблочный
dotyczący jabłek (owoców)
przyrządzony z jabłek, z dodatkiem jabłek

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
адамовое яблоко кадык
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
держава
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
надколенник
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie
яблоко
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
адамово яблоко
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
яблоко раздора
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby

jabłonka n
яблонька
(zdrobniale) od: jabłoń

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
яблоня
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jabłuszko jabˈwuʃkɔ n
яблочко
(zdrobniale) od jabłko

jacht jaxt n
яхта
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jachtklubowy adj
яхт-клубовский
związany z jachtklubem, dotyczący jachtklubu

jachtowy adj
яхтенный яхтный яхтовый
dotyczący jachtu

jad jadɨ jat n
яд отрава
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
столовая
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków
столовый гарнитур
komplet mebli znajdujących się w jadalni (1.1)

jadalny jaˈdalnɨ adj
съедобный
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadać ˈjadaʨ̑ v
едать
jeść coś regularnie albo wiele razy np. w tym samym miejscu, to samo lub o tej samej porze

jadeit jaˈdɛ<sup>j</sup>it n
жадеит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie;

jadowity adj
ядовитый
zawierający jad

jadowy adj
ядоносный
związany z jadem, dotyczący jadu; wydzielający jad; spowodowany jadem

jadło ˈjadwɔ n
яство
(książkowy) pokarm

jafski adj
яффский
związany z Jafą, dotyczący Jafy (dawniej miasta, dziś części Tel Awiwu-Jafy)

jagielloński adj
ягеллонский
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii

jaglica n
трахома
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
ягнёнок
(zdrobniale) od: jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
ягнёнок
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
ягнятина
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z jagnięciny (1.1)

jagnięcy jäɟˈɲɛ̃nʦ̑ɨ adj
ягнячий
charakterystyczny dla jagnięcia; dotyczący, odnoszący się do jagnięcia

jagnobijski adj
ягнобский
związany Jagnobczykami, dotyczący Jagnobczyków

jagoda jaˈɡɔda n
земляника
(Bukowina) poziomka
ланита
(poetycki, poetycko) (przestarzałe, przestarzały) policzek, zwłaszcza dziewczęcy
черника
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) czarna jagoda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc czarnej jagody
ягода
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
ягуар ягуа́р
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jagódka n
ягодка
(zdrobniale) od jagoda

jaja ˈjäja n
яйцо
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra

jajco ˈjäjʦ̑ɔ n
яйцо
(dawniej, dawny) (potocznie, potoczny) jajko

jajeczkowanie ˌjäjɛʧ̑kɔˈvãɲɛ n
овуляция
(biologia, biologiczny) występujące okresowo wydalanie dojrzałego jaja z jajnika do jajowodu;

jajeczkować v
овулировать
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
яичница
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajeczny jäˈjɛʧ̑nɨ adj
яичный
taki, który zawiera jajka

jajko ˈjäjkɔ n
яйцо яйцо́
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajko Kolumba ˈjäjkɔ kɔˈlũmba idiom
колумбово яйцо
(książkowy) proste rozwiązanie pozornie trudnego zagadnienia;

jajko na miękko n
яйцо всмятку
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się białka, ale nie żółtka;

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
яйцо вкрутую
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości;

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈʣ̑ɔ̃nɛ n
глазунья
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania, ze ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem

jajnik ˈjäjɲik n
яичник
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
яйцо
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajogłowy n
интеллигентик интеллигентишка
(żartobliwie) lub (ironicznie) inteligent, intelektualista;

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
яйцевидный
kształtem przypominający ptasie jajo

jajowodowy adj
яйцеводный
(anatomia, anatomiczny) związany z jajowodem, dotyczący jajowodu

jajowód jäˈjɔvut n
яйцевод фаллопиева труба
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak conjunction
как
…wprowadzający porównanie

jak jak n
як
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
как
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
как
…używany w pytaniach o sposób lub stan
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu

jak Pan Bóg stworzył ˈjak ˈpãn‿buk ˈstfɔʒɨw adv
в чём мать родила
nago

jak cię widzą, tak cię piszą ˈjäc‿ʨ̑ɛ ˈvʲiʣ̑ɔ̃w̃ ˈtac‿ʨ̑ɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃ proverb
По одёжке встречают
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu

jak grochem o ścianę adv
как об стену горох
bez żadnego efektu

jak grom z jasnego nieba ˈjaɡ ˈːrɔ̃m zʲ‿jasˈnɛɡɔ ˈɲɛba adv
как гром среди ясного неба
(przenośnie, przenośnia) niespodziewanie, szybko, nagle

jak po maśle idiom
как по маслу
(potocznie, potoczny) bardzo sprawnie, bez problemów i komplikacji
(potocznie, potoczny) bez trudu, bez wysiłku, bezproblemowo

jak rak świśnie a ryba piśnie adv
когда рак на горе свистнет
nigdy

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
как дела
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕʨ̑ɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
что посеешь, то и пожнёшь
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość

jak słoń w składzie porcelany ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ adv
как слон в посудной лавке
w sposób niezręczny, nieumiejętny

jak ty komu, tak on tobie ˈjak ˈtɨ ˈkɔ̃mu ˈtak ˈɔ̃n ˈtɔbʲjɛ proverb
как акунется, так и откликнется
zależnie od twych uczynków spodziewaj się podobnej odpłaty

jak u Pana Boga za piecem ˈjak u‿ˈpãna ˈbɔɡa za‿ˈpʲjɛʦ̑ɛ̃m adv
как у Христа за пазухой
bezpiecznie, beztrosko, wygodnie, szczęśliwie

jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki ˈjaɡ ˌza‿dɔˈtʲcɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ̃m ˌʧ̑ʲarɔˈʥ̑ɛ̇jsʲcɛ̇j ˈruʃʧ̑ci idiom
как по мановению волшебной палочки
coś nagle, z niewiadomych powodów zmieniło się na lepsze

jaka matka, taka córka ˈjaka ˈmatka ˈtaka ˈʦ̑urka proverb
какова мать, такова и дочь
córka, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jej matka

jaka mać, taka nać ˈjaka ˈmaʨ̑ ˈtaka ˈnaʨ̑ proverb
каково семя, таково и племя
dzieci dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
словно
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym nie został spełniony w przeszłości, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym nie mogło i nie może nastąpić

jakby ˈjaɡbɨ particle
словно
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
каков отец, таков и сын
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
какой-нибудь
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
какой-то
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jako ˈjakɔ preposition
в качестве
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakobin n
якобинец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (przenośnie, przenośnia) radykał polityczny

jakobiński adj
якобинский
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu

jakoby particle
якобы
informująca, że mówiący przytacza cudzy sąd i podaje w wątpliwość jego prawdziwość

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
как-то
w pewien, nie do końca określony, sposób
почему-то
z niewiadomego powodu

jakościowy adj
качественный
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
качество
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci adj
якутский
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów

jama ˈjãma n
яма
wgłębienie w ziemi

jama ustna ˈjãma ˈustna n
рот ротовая полость
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamajski jãˈmajsʲci adj
ямайский
odnoszący się do państwa Jamajka
odnoszący się do wyspy Jamajka

jamalski adj
ямалский ямальский
związany z Jamałem, dotyczący Jamału

jamnik ˈjãmʲɲik n
такса
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)

janczar n
янычар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;

janczarski adj
янычарский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów

jansenistyczny adj
янсенистский
(filozofia, filozoficzny) związany z jansenizmem albo jansenistą, dotyczący jansenizmu albo jansenistów

jantar ˈjãntar n
янтарь
(zobacz) bursztyn

japonista n
японовед
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo językiem japońskim oraz kulturą i literaturą Japonii

japonistyka n
японоведение
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię

japonka jaˈpɔ̃nka n
вьетнамка
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
японский
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
японский японский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

japońskie kryształy jaˈpɔ̃j̃sʲcɛ krɨˈʃtawɨ n
индийский морской рис кефирный гриб
mikroorganizmy zdolne do przeprowadzania fermentacji, będące koloniami bakterii i drożdży, wykorzystywane do produkcji napojów;

jar jar n
яр
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk;

jaranga n
яранга
(etnografia, etnograficzny) tradycyjne mieszkanie Czukczów i innych ludów koczowniczych północno-wschodniej Syberii, namiot w kształcie ściętego stożka

jarać ˈjaraʨ̑ v
ржать
(potocznie, potoczny) śmiać się

jard n
ярд
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarka ˈjarka n
ярка
(potocznie, potoczny) określenie samicy jagnięcia

jarmułka n
ермолка
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
кудрявая капуста
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarosławski adj
ярославский
odnoszący się do Jarosławia, związany z Jarosławiem (miastem w Rosji)

jarzmo ˈjaʒmɔ n
иго бремя ярмо
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
ярмо
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;

jarzynowy adj
овощной
związany z warzywami, dotyczący warzyw
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z warzyw

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
рябчик
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
рябина
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach;
owoc jarzębiny (1.1)
drewno jarzębiny (1.1)

jarzębinowy adj
рябиновый
dotyczący jarzębiny (drzew i owoców)
koloru owoców jarzębiny
przyrządzony z jarzębiny, z dodatkiem jarzębiny

jarzębinówka ˌjaʒɛ̃mbʲĩˈnufka n
рябиновка
(spożywczy) domowa nalewka przyrządzana z owoców jarzębiny

jaski adj
ясский
związany z Jassami, dotyczący Jass, pochodzący z Jass

jaskier ˈjasʲcɛr n
лютик
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
логово притон
(przenośnie, przenośnia) miejsce nielegalnych lub występnych zgromadzeń
пещера
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskiniowy adj
пещерный
zamieszkujący jaskinię, związany z jaskinią

jaskra n
глаукома
(medycyna, medyczny) przewlekłe schorzenie oka spowodowane wzmożonym ciśnieniem śródgałkowym;

jaskrawobiały ˌjaskravɔˈbʲjawɨ adj
ярко-белый
biały o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawoczerwony ˌjaskravɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
ярко-красный
czerwony o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawofioletowy ˌjaskravɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ярко-фиолетовый
fioletowy o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawopomarańczowy ˌjaskravɔpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
ярко-оранжевый
pomarańczowy o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskraworóżowy ˌjaskravɔruˈʒɔvɨ adj
ярко-розовый
różowy o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawozielony ˌjaskravɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
ярко-зелёный
zielony o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawość n
яркость
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: jaskrawy

jaskrawożółty ˌjaskravɔˈʒuwtɨ adj
ярко-жёлтый
żółty o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawy jasˈkravɨ adj
яркий
o kolorze: intensywny
o przedmiocie: mający intensywny kolor
o świetle: mocno świecący, rażący oczy

jaskółczy jaˈskuwʧ̑ɨ adj
ласточкин
charakterystyczny dla jaskółki; dotyczący, odnoszący się do jaskółki (o ptaku)

jaskółka jaˈskuwka n
ласточка
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasne jak słońce idiom
яснее ясного
(potocznie, potoczny) jasne, oczywiście, naturalnie
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości

jasno ˈjasnɔ adv
ясно
(książkowy) w sposób zrozumiały, oczywisty
z dużą ilością światła

jasnobrązowy ˌjasnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
светло-коричневый
kolor brązowy o jasnym odcieniu

jasnoczerwony ˌjasnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
ярко-красный
w kolorze czerwonym o niezbyt intensywnym nasyceniu / odcieniu

jasnoniebieski ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
светло-голубой
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu

jasnooki ˌjasnɔˈːci adj
светлоглазый светлоокий
(książkowy) mający jasne oczy

jasnoróżowy ˌjasnɔruˈʒɔvɨ adj
светло-розовый
mający kolor różowy o jasnym odcieniu

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
ясновидец провидец
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowłosy ˌjasnɔˈvwɔsɨ adj
белокудрый белокурый светловолосый
mający jasne włosy

jasnozielony ˌjasnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
светло-зелёный
mający kolor zielony o jasnym odcieniu

jasnożółty ˌjasnɔˈʒuwtɨ adj
светло-жёлтый
mający kolor żółty o jasnym odcieniu

jasny ˈjasnɨ adj
светлый
pełen światła, słońca, nie zaciemniony
o kolorze: mało intensywny

jaspis ˈjaspʲis n
яшма
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
ястреб
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurczy jaʃˈʧ̑urʧ̑ɨ adj
ящеричный
należący do jaszczurki, właściwy jaszczurce

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
ящерица
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jatrogenny ˌjatrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
ятрогенный
(medycyna, medyczny) będący szkodliwym, niekorzystnym następstwem leczenia

jawa ˈjava n
явь
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
яванский
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jawnie ˈjavʲɲɛ adv
явно
w sposób jawny, widoczny dla każdego, niczego nie ukrywając

jawność n
открытость явность
cecha tego, co jawne

jawny ˈjavnɨ adj
открытый явный
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje

jawor n
явор
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jaworowski adj
яворовский
związany z Jaworowem, dotyczący Jaworowa (miasta na Ukrainie)

jaz jas n
яз
(technologia, technika, techniczny) zapora, tama;

jazda ˈjazda n
езда
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji
конница
(historia, historyczny, historycznie) kawaleria, żołnierze konni, konnica

jazzband n
джаз-банд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół wykonujący muzykę jazzową

jazzman n
джазмен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jazzowy adj
джазовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu

jałmużna jawˈmuʒna n
милостыня подаяние
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowcowy ˌjawɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
можжевёловый
dotyczący jałowca

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
можжевельник
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałowy jaˈwɔvɨ adj
стерильный
nie zawierający drobnoustrojów

jałtański adj
ялтинский
(geografia, geograficzny) związany z Jałtą, dotyczący Jałty

jałówka jaˈwufka n
тёлка яловка
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jański adj
янский
związany z Janą (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji)

jaśminowy ˌjäɕmʲĩˈnɔvɨ adj
жасминный жасминовый
(przymiotnik) od jaśmin

jebaka jɛˈbaka n
ёбарь блядун ебун трахарь
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) mężczyzna odbywający dużo stosunków płciowych z wieloma kobietami
потреблядь прошмандовка шлюха
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) niegodziwa, zła kobieta, oszustka, lekkich obyczajów

jebany jɛˈbãnɨ adj
ёбаный
(wulgarnie, wulgaryzm) taki, który denerwuje, wzbudza gniew, pogardę

jebać ˈjɛbaʨ̑ v
ебать
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
ехать
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia
нести
(potocznie, potoczny) brzydko pachnieć, śmierdzieć
скользить
(potocznie, potoczny) o butach, sankach: ślizgać się

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
один
liczba 1

jeden diabeł ˈjɛdɛ̃n ˈdʲjabɛw idiom
всё равно по барабану
(potocznie, potoczny) wszystko jedno; i to złe - i to złe

jeden za drugim adv
один за другим
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
один за всех, все за одного
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedenastoletni ˌjɛdɛ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
одиннадцатилетний
mający jedenaście lat
trwający jedenaście lat

jedenastominutowy adj
одиннадцатиминутный
trwający jedenaście minut

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
одна ласточка весны не делает
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
одна ласточка весны не делает первая ласточка весны не делает
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednak ˈjɛdnak conjunction
однако но
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednakowo ˌjɛdnaˈkɔvɔ adv
одинаково
tak samo, identycznie, w taki sam sposób

jednakowy ˌjɛdnaˈkɔvɨ adj
одинаковый
taki sam, identyczny

jednakże jɛdˈnaɡʒɛ conjunction
однако же
wzmocniona forma spójnika jednak

jedno-
одно-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na jednostkowość elementu, który nazywa druga część złożenia

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
одноактный
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt

jednoatomowy adj
одноатомный
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z jednego atomu

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
одноцветный монохромный
mający jedną barwę

jednocylindrowy adj
одноцилиндровый
(technologia, technika, techniczny) mający jeden cylinder

jednoczesny ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
одновременный
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili

jednocześnie ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
одновременно
w tej samej chwili, w jednym czasie

jednogarbny ˌjɛdnɔˈɡarbnɨ adj
одногорбый
o wielbłądach: mający jeden garb

jednogłośnie adv
единогласно единодушно
bez ani jednego głosu sprzeciwu; wszystkimi głosami

jednoizbowy adj
однопалатный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z jednej izby parlamentarnej

jednojęzyczny ˌjɛdnɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
одноязычный
napisany w jednym języku
posługujący się jednym językiem

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
одноклеточный
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednolatek ˌjɛdnɔˈlatɛk n
одногодок однолеток ровесник
osoba w tym samym wieku
одногодок
zwierzę lub rzecz mające jeden rok

jednolatka ˌjɛdnɔˈlatka n
одногодка однолетка
dziewczyna lub kobieta w tym samym wieku

jednoliterowy ˌjɛdnɔlʲitɛˈrɔvɨ adj
однобуквенный
taki, który składa się z jednej litery

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
единообразный
niezróżnicowany pod względem budowy, składu

jednolufowy adj
одноствольный
(wojskowość, wojskowy) mający jedną lufę

jednomasztowy ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
одномачтовый
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglowcu – mający jeden maszt

jednomiejscowy adj
одноместный
przeznaczony dla jednego siedzącego

jednomiesięczny ˌjɛdnɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
одномесячный
będący w wieku jednego miesiąca
trwający jeden miesiąc

jednominutowy adj
одноминутный
trwający jedną minutę

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
единодушие единогласность
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednomyślny adj
единодушный единогласный
bez różnic w przekonaniach

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
одноногий
mający jedną nogę

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
одноглазый
taki, który ma jedno oko

jednoosiowy adj
одноосный
mający jedną oś

jednopiętrowy ˌjɛdnɔpʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
двухэтажный
mający tylko parter i jedno piętro

jednopokojowy ˌjɛdnɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
однокомнатный
z jednym pokojem

jednopłat n
моноплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednorazowy ˌjɛdnɔraˈzɔvɨ adj
единовременный
zachodzący, mający miejsce jeden raz
одноразовый разовый
mogący być użyty, wykorzystany jeden raz

jednoroczny ˌjɛdnɔˈrɔʧ̑nɨ adj
одногодичный однолетний
mający lub trwający jeden rok

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
единорог
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednoręki ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci adj
однорукий
mający jedną rękę

jednosilnikowy adj
однодвигательный одномоторный
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostajny ˌjɛdnɔˈstajnɨ adj
однообразный
stale taki sam

jednostka jɛdˈnɔstka n
денежный единица
(bankowość, bankowy) nominał waluty
единица
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość
единица часть
część całości
индивидуум индивид лицо личность
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik

jednostka astronomiczna n
астрономическая единица
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostrunowy adj
однострунный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mający jedną strunę

jednotomowy ˌjɛdnɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
однотомный
składający się z jednego tomu, zawarty w jednym tomie, wydany w jednym tomie

jednowymiarowy adj
одномерный
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
однозначный
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
единство
(filozofia, filozoficzny) wewnętrzna niesprzeczność;
объединение
wspólnota, unia, zjednoczenie

jednożeństwo ˌjɛdnɔˈʒɛ̃j̃stfɔ n
единобрачие
życie w związku z tylko jednym partnerem

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m adv
одним словом
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia

jedwab ˈjɛdvap n
шёлк
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabisty adj
шелковистый
przypominający jedwab swoją miękkością, gładkością i połyskiem

jedwabnictwo ˌjɛdvabʲˈɲiʦ̑tfɔ n
шелководство
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki rolnej obejmujący hodowlę jedwabników, wstępną obróbkę kokonów oraz uprawę morwy

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
шелкопряд
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
шёлковый
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu

jedynie jɛˈdɨ̃ɲɛ particle
только
…komunikująca, że czegoś jest mniej niż spodziewała się osoba mówiąca
…ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
единица
(edukacja, edukacyjny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole
одноместный номер
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem

jedynobóstwo ˌjɛdɨ̃nɔˈbustfɔ n
единобожие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) monoteizm

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
единственный
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
единственный в своём роде
taki, który jest unikatem

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
еда
spożywanie pokarmu
еда пища
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jegier n
егерь
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej piechoty, przeznaczonej do zwiadów, potyczek czy wreszcie zadań strzelców wyborowych, rekrutowanej pierwotnie z myśliwych, gajowych i leśników

jegorjewski adj
егорьевский
związany z Jegorjewskiem, dotyczący Jegorjewska

jej jɛ̇j interjection
ай ой
(zobacz) ojej

jej jɛ̇j pronoun
её
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jekaterynburczyk n
екатеринбуржец
mieszkaniec Jekaterynburga; osoba z tego miasta

jekaterynburka n
екатеринбурженка
mieszkanka Jekaterynburga; kobieta z tego miasta

jekaterynburski adj
екатеринбургский екатеринбуржский
związany z Jekaterynburgiem, dotyczący Jekaterynburga

jekaterynodarski adj
екатеринодарский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Jekaterynodarem, dotyczący Jekaterynodaru ((współcześnie) Krasnodar)

jelcynowski adj
ельцинский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący rządów i polityki Borysa Jelcyna

jelecki adj
елецкий
związany z Jelcem, dotyczący Jelca

jeleni jɛˈlɛ̃ɲi adj
олений
związany z jeleniem, dotyczący jelenia

jelenina ˌjɛlɛ̃ˈɲĩna n
оленина
(spożywczy) mięso jelenia

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
олень
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
кишка
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito grube n
толстая кишка
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
жук-олень оленёк
(zoologia, zoologiczny) Lucanidae, gatunek chrząszczy;
оленёнок
młody jeleń

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
йеменский
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
омела
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
обыкновенный свиристель
(ornitologia, ornitologiczny) w Polsce domyślnie jemiołuszka zwyczajna Bombycilla garrulus, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych;
свиристель
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
пленный военнопленный
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny;

jenisejski adj
енисейский
związany z Jenisejem, dotyczący Jeniseju

jenot azjatycki n
енотовидная собака
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych;
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku jenotów azjatyckich (1.1)

jer jɛr n
ер ерь
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska występująca w języku prasłowiańskim, oznaczana znakami ъ i ь;
вьюрок
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
иерусалимский
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jerychoński ˌjɛrɨˈxɔ̃j̃sʲci adj
иерихонский
związany z Jerychem, dotyczący Jerycha

jerzyk ˈjɛʒɨk n
стриж
(ornitologia, ornitologiczny) Apus apus, smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
осенний осе́нний
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
осень
pora roku między latem a zimą;

jesień życia ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ ˈʒɨʨ̑a n
осень жизни
(przenośnie, przenośnia) (eufemistycznie) starość

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
ясень я́сень
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesionicki adj
есеницкий
związany z wschodniosudeckim pasmem górskim Jesioniki

jesionowy ˌjɛ̇ɕɔ̃ˈnɔvɨ adj
ясеневый
będący częścią jesionu
składający się z jesionu
wykonany z drewna lub innej części jesionu

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
осетрина
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z jesiotra (1.1)
осётр
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jesiotr adriatycki ˈjɛ̇ɕɔtr̥ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
адриатический осётр
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser naccarii Bonaparte, dwuśrodowiskowa ryba z rodziny jesiotrowatych;

jesiotrzyna n
осетрина
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z jesiotra

jessentucki adj
ессентукский
związany z Jessentukami, dotyczący Jessentuków

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
ещё
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
проезжая часть
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów

jeziorko jɛ̇ˈʑɔrkɔ n
озерко озерцо
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: jezioro
niewielkie jezioro

jeziorny adj
озёрный
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
озеро
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
иезуитский
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący w sposób przebiegły, przewrotny i obłudny lub świadczący o przebiegłości, przewrotności i obłudzie

jezuita n
иезуит
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jezuityzm n
иезуитизм
zakłamany i przewrotny sposób postępowania przypisywany jezuitom

jezyd n
езид
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jezydyzmu

jełop ˈjɛwɔp n
балбес оболтус остолоп
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek nierozgarnięty, ograniczony, niezdatny do niczego

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
в чужой монастырь со своим уставом не ходят с волками жить - по-волчьи выть со своим самоваром в гости не ходят
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
есть кушать
przyjmować pokarmy

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕʨ̑ ɕɲaˈdãɲɛ v
завтракать
spożywać posiłek w godzinach porannych

jeździć ˈjɛ̇ʑʥ̑iʨ̑ v
ездить
o pojazdach: kursować tą samą trasą
ездить кататься
przenosić się z miejsca na miejsce środkiem lokomocji
скакать ездить кататься
poruszać się na grzbiecie konia

jeż jɛʃ n
ёж ёжик
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami
ёжик
(potocznie, potoczny) krótko ścięte włosy

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
если ежели
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
дикобраз
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyca n
ежиха
(zoologia, zoologiczny) samica jeża

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
ежевика
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica
(spożywczy) jadalny owocostan czarnej jeżyny (1.2)

jeżynowy adj
ежевичный
dotyczący jeżyn (krzewów i owoców)
przyrządzony z jeżyn, z dodatkiem owoców jeżyn

jidysz ˈjidɨʃ n
идиш и́диш
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jidyszowy adj
идишский
związany z jidysz, dotyczący jidysz

jod jɔt n
йод иод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
иодид
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodoform n
йодоформ
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodowy adj
йодистый
zawierający jod
йодный
dotyczący jodu

jodła ˈjɔdwa n
пихта ель
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
йога
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
джоггинг
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogurt ˈjɔɡurt n
йогурт
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jogurtowy ˌjɔɡurˈtɔvɨ adj
йогуртный йогуртовый
zawierający jogurt
związany z jogurtem

johannesburski adj
йоханнесбургский
związany z Johannesburgiem, dotyczący Johannesburga

joint n
косяк
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę;

jol jɔl n
иол йол
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego;

jon jɔ̃n n
ион ио́н
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ионизация
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonizacyjny adj
ионизационный
działający na zasadzie jonizacji

jonizować v
ионизировать
(fizyka, fizyczny) powodować jonizację

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ионосферный
związany z jonosferą ziemską

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
иорданский
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania
(geografia, geograficzny) odnoszący się do rzeki Jordan

jota ˈjɔta n
йота
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

jotta- ˈjɔtːa
йотта-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych;

jowialny adj
весёлый
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

joński adj
ионийский
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Jonii

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
юань
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubiler juˈbʲilɛr n
ювелир
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
ювелирный
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
юбилей
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś
uroczystość dla uczczenia ważnej rocznicy

jubileuszowy adj
юбилейный
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

jucht juxt n
юфть
rodzaj wyprawionej skóry bydlęcej

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
иудаизм иудейство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judasz ˈjudaʃ n
дверной глазок
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi
иуда
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek fałszywy, obłudny i dopuszczający się zdrady

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
поцелуй Иуды
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni

judo ˈʤ̑udɔ n
дзюдо
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

judofilski adj
юдофильский
sprzyjający Żydom

judomski adj
юдомский
związany z Judomą (rzeką na Syberii w Rosji)

judzić ˈjüʥ̑iʨ̑ v
подстрекать
namawiać kogoś do czegoś złego, kusić, podburzać, podbechtywać

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
югославский
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

juk juk n
вьюк седельный вьюк
każda z dwóch sakw przytroczonych do grzbietu konia czy osła

jukagirski adj
юкагирский
związany z Jukagirami, dotyczący Jukagirów

jukatański adj
юкатанский
związany z Jukatanem, dotyczący Jukatanu (półwyspu)

jukoła n
юкола
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszona ryba, przygotowana tradycyjną metodą rdzennych ludów Syberii i Dalekiego Wschodu;

jukoński adj
юконский
związany z Jukonem, dotyczący Jukonu (rzeki lub obszaru)

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
юлианский
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

junkierski adj
юнкерский
związany z junkrami, dotyczący junkrów

jupiter juˈpʲitɛr n
юпитер
silny reflektor używany do oświetlania sceny teatralnej, telewizyjnej lub filmowej

jurajski juˈrajsʲci adj
юрский
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurta ˈjurta n
юрта
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jurysdykcyjny adj
юрисдикционный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

jurysprudencja ˌjurɨspruˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
юриспруденция
nauka lub znajomość prawa

jus jus n
юс
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa liter reprezentujących w języku prasłowiańskim samogłoski nosowe. Występowały one we wczesnej cyrylicy i głagolicy;

juta ˈjuta n
джут
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutlandzki adj
ютландский
związany z Jutlandią, dotyczący Jutlandii

jutro ˈjutrɔ adv
завтра
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
завтра
dzień następny w stosunku do obecnego

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
завтрашний
odnoszący się do jutra

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
заря
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca

jutyjski adj
ютский
związany z Jutami, dotyczący Jutów

już juʃ particle
больше уже
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością
уже
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

józefiński adj
иосифинский
(historia, historyczny, historycznie) związany z panowaniem Józefa II Habsburga;

jąderko n
ядрышко
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
ядро
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
яичко яички
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
ядерный
(biologia, biologiczny) dotyczący jądra komórkowego
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
заика заи́ка
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka

jęczeć v
кряхтеть ныть охать стенать стонать
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmienny jɛ̃n͇ʧ̑ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
ячменный
dotyczący jęczmienia (Hordeum L.)
wykonany z ziarna jęczmienia

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
ячмень
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)

jęk jɛ̃ŋk n
стон вой
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.
стон вой причитание
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia

jęknąć v
застонать ойкнуть
aspekt dokonany od: jęczeć

języczek n
лигула язычок
(botanika, botaniczny) błoniasty twór występujący u niektórych roślin;
нёбный язычок язычок
(anatomia, anatomiczny) u ssaków: wyrostek na tylnym brzegu podniebienia miękkiego;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
язык
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie

język i do Krakowa dopyta ˈjɛ̃w̃zɨk ˌi‿dɔ‿kraˈkɔva dɔˈpɨta proverb
язык до Киева доведёт
kto pyta o to, czego nie wie, może zajść daleko

język literacki n
литературный язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
жестовый язык
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
иностранный язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
родной язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
язык программирования
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język standardowy n
культурный язык литературный язык нормативный язык стандартный язык
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

język wernakularny n
народный язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język narodowy, rodzimy, w opozycji do łaciny służącej jako lingua franca;
просторечие
(językoznawstwo, językoznawczy) niestandardowy język określonej populacji;

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
языковой
związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
языковед
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawczy ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʧ̑ɨ adj
языковедческий языковедный
dotyczący językoznawstwa, nauki o języku

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
лингвистика языкознание языковедение
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

ka ka n
ка
nazwa litery k / K

kabalista n
каббалист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) znawca kabały

kabalistyczny adj
каббалистический
dotyczący kabały lub kabalistyki

kabanos kaˈbãnɔs n
охотничья колбаска
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienka, wędzona kiełbasa z mięsa wieprzowego;

kabardyjski adj
кабардинский
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków

kabaret kaˈbarɛt n
кабаре
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabaretki n
колготки в сеточку
rodzaj ażurowych rajstop tworzących siatkę o widocznych oczkach

kabała n
каббала
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;

kabel ˈkabɛl n
кабель
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;

kabotażowy ˌka.bɔ.ta.ˈʒɔ.vɨ adj
каботажный
związany z kabotażem

kabotyn kaˈbɔtɨ̃n n
каботен
człowiek, który lubi posługiwać się tanimi efektami w celu wzbudzenia zainteresowania

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
кабриолет
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)
lekki powóz dwukołowy o podwyższonym siedzeniu

kabulczyk kaˈbulʧ̑ɨk n
кабулец
mieszkaniec Kabulu

kabulski kaˈbulsʲci adj
кабульский
odnoszący się do miasta Kabul

kabura n
кобура
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
похмелье
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kacap ˈkaʦ̑ap n
кацап
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) Rosjanin, dawniej także obywatel Związku Radzieckiego

kacapski adj
кацапский
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) rosyjski

kachetyjski adj
кахетинский
związany z Kachetią, dotyczący Kachetii

kaczeniec kaˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
калужница
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
утка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)
(medycyna, medyczny) naczynie do oddawania moczu bez wstawania z łóżka
(potocznie, potoczny) nieprawdziwa informacja;

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
газетная утка
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa;

kaczkowate n
утиные
(ornitologia, ornitologiczny) Anatidae, rodzina ptaków z rzędu blaszkodziobych;

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
селезень
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kaczy ˈkaʧ̑ɨ adj
утиный
charakterystyczny dla kaczki, mający cechy kaczki
dotyczący, odnoszący się do kaczki (o ptaku)

kaczę ˈkaʧ̑ɛ n
утёнок
(ornitologia, ornitologiczny) pisklę kaczki

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
кадаверин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadm katm̥ n
кадмий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadra n
кадры
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kadryl n
кадриль
(dawniej, dawny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do kadryla (1.1)
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;

kaduceusz ˌkaduˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>uʃ n
кадуцей
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
фимиам ладан
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
кадильница курильница
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadłub ˈkadwup n
корпус остов
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) statku
корпус фюзеляж
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu
туловище
(anatomia, anatomiczny) tułów, szczególnie jeśli bez kończyn

kafetiera tłokowa n
френч-пресс
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
усмирительная рубашка
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kagan n
каган
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych;

kaganat n
каганат
(historia, historyczny, historycznie) kraj lub prowincja będąca pod rządami kagana

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
намордник
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kagiebista n
кагебешник
funkcjonariusz KGB

kainowe piętno ˌka<sup>j</sup>ĩˈnɔvɛ ˈpʲjɛ̃ntnɔ idiom
Каинова печать
(biblijny) znamię, którym Bóg oznaczył Kaina, zabójcę swojego brata Abla

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
каирский
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem

kajak ˈkajak n
байдарка каяк
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajakarka ˌkajaˈkarka n
байдарочница
(sport, sportowy) zawodniczka uprawiająca kajakarstwo lub kobieta, która pływa kajakiem

kajakarski adj
байдарочный
związany z kajakarstwem; przeznaczony do wykorzystania w kajakarstwie

kajakarz kaˈjakaʃ n
байдарочник
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem

kajdanki n
наручники
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kajdany n
наручники
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów

kajuta kaˈjuta n
каюта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kakadu kaˈkadu n
какаду
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
какао
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;

kakaowy ˌkakaˈɔvɨ adj
какаовый
dotyczący kakao lub kakaowca
zrobiony z kakao lub z domieszką kakao

kakemono n
какэмоно
(sztuka) rozwijany pionowo japoński zwój, najczęściej jedwabny, przedstawiający obraz lub fragment kaligraficzny, zawieszany na sznurze przymocowanym do górnej krawędzi;

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
какофония
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
кактус
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kaktusowy ˌkaktuˈsɔvɨ adj
кактусовый
(przymiotnik) od kaktus

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
калабрийский
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
цветная капуста
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z jadalnej części kalafiora (1.1)

kalambur n
каламбур
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
кольраби
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
кальцит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaldera kalˈdɛra n
кальдера
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalectwo n
увечье
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
калейдоскоп
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kaleka kaˈlɛka n
калека
człowiek dotknięty kalectwem
kobieta dotknięta kalectwem

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
календарь
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);
календарь календа́рь
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kalendarzyk ˌkalɛ̃nˈdaʒɨk n
календарик
(zdrobniale) od: kalendarz; mały kalendarz

kalenica ˌkalɛ̃ˈɲiʦ̑a n
конёк
(architektura, architektoniczny) najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych;

kalesony ˌkalɛˈsɔ̃nɨ n
кальсоны
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;

kaliber kaˈlʲibɛr n
калибр
(wojskowość, wojskowy) średnica otworu lufy w milimetrach

kalif ˈkalʲif n
халиф калиф
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
халифат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
калифорний калифо́рний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
калифорнийский
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligraf kaˈlʲiɡraf n
каллиграф
osoba, która pisze kaligraficznie

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
каллиграфия
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
каллиграфический
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kalina kaˈlʲĩna n
калина
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach;

kaliningradczyk n
калининградец
mieszkaniec Kaliningradu

kaliningradka n
калининградка
mieszkanka Kaliningradu

kaliningradzki adj
калининградский
dotyczący Kaliningradu, związany z Kaliningradem

kalkulacyjny adj
калькуляционный
dotyczący kalkulacji

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
калькулятор
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
кальмар
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;

kalmarski adj
кальмарский
związany z Kalmarem, dotyczący Kalmaru, pochodzący z Kalmaru

kalomel n
каломель
(chemia, chemiczny) chlorek rtęci(I), biała, słabo rozpuszczalna w wodzie substancja używana m.in. jako środek antyseptyczny lub przeczyszczający;

kalomelowy adj
каломельный
(chemia, chemiczny) związany z kalomelem

kaloryczność n
калорийность
ilość energii jaką można uzyskać przez strawienie pokarmu albo spalenie paliwa

kaloryferowy ˌkalɔrɨfɛˈrɔvɨ adj
калориферный
(przymiotnik) od kaloryfer

kalosz ˈkalɔʃ n
галоша калоша
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
клевета
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie

kalwinista ˌkalvʲĩˈɲista n
кальвинист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca kalwinizmu

kalwinistka ˌkalvʲĩˈɲistka n
кальвинистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca kalwinizm

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
кальвинизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kalwiński adj
кальвинистский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kalwinizmem lub kalwinami

kamaryla n
камарилья
(dawniej, dawny) grupa dworzan faworyzowanych przez panującego, wywierająca wpływ na bieg spraw publicznych;
(przestarzałe, przestarzały) grupa osób wykorzystująca swoje stanowiska dla własnych korzyści i uprawiania stronniczej polityki

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
камбоджийский
odnoszący się do państwa Kambodża

kambr kãmpr̥ n
кембрий
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kambryjski kãmˈbrɨjsʲci adj
кембрийский
(geologia, geologiczny) dotyczący kambru, występujący, powstały w kambrze

kambuz ˈkãmbus n
камбуз
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kuchnia na statku;

kamczacki kãmˈʧ̑aʦ̑ʲci adj
камчатский
od Kamczatka

kamczadalski adj
камчадальский
związany z Kamczadalami, dotyczący Kamczadalów

kamea n
камея
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
хамелеон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamera kãˈmɛra n
камера видеокамера
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem;

kameralny adj
камерный
o wnętrzu lub przestrzeni: niewielkich rozmiarów, dający wrażenie spokoju i przytulności; (także, też) o nastroju takiego miejsca

kamerdyner n
дворецкий
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kamfora kãw̃ˈfɔra n
камфора
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamforowy adj
камфорный
(chemia, chemiczny) związany z kamforą, dotyczący kamfory; zawierający kamforę

kamieniarski adj
каменоломный
związany z kamieniarzami lub kamieniarstwem

kamienicznik ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲik n
домовладелец
właściciel kamienicy czynszowej

kamieniołom n
каменоломня карьер
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
каменистый
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni

kamieniuszka ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲuʃka n
каменушка
(ornitologia, ornitologiczny) Histrionicus histrionicus, gatunek kaczki;

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
каменный
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni
(przenośnie, przenośnia) przypominający kamień, taki jak kamień pod względem właściwości (np. twardości, nieruchomości)

kamienować v
каменовать
uśmiercać poprzez obrzucenie kamieniami

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
камень
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
(jubilerstwo, jubilerski) minerał służący po uprzedniej obróbce do ozdabiania przedmiotów m.in. w jubilerstwie
накипь камень
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
веха
bardzo ważny, przełomowy moment
мильный камень
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta;

kamień młyński n
жёрнов
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nagrobny n
надгробный камень
płyta kamienna na grobie lub nagrobek z płytą wmurowaną w ścianę kościoła

kamień nazębny n
зубной камень
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
драгоценный камень
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamień szlifierski ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlʲiˈfʲjɛrsʲci n
оселок точильный камень точило
twardy materiał ścierny, stanowiący roboczą część maszyn szlifujących

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
жилет жилетка
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampania n
кампания
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu;
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem;

kampanologia n
кампанология
nauka o tradycyjnych dzwonach wieżowych i kościelnych;

kampuczański adj
кампучийский
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Kampuczy ((współcześnie) Kambodża)

kamski adj
камский
związany z Kamą, dotyczący Kamy (rzeki w Rosji)

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
камуфляж
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami;
(wojskowość, wojskowy) czynność wykonywana przez żołnierzy w celu ukrycia się przed wrogiem

kamuflować ˌkãmufˈlɔvaʨ̑ v
камуфлировать
(przenośnie, przenośnia) zręcznie taić coś, stwarzając pozory
ukrywać coś pod kamuflażem, upodabniając do otoczenia

kamusznik kãˈmuʃʲɲik n
камнешарка
(ornitologia, ornitologiczny) Arenaria interpres, średniej wielkości ptak z rzędu siewkowców;

kanacki adj
канакский
związany z Kanakami, dotyczący Kanaków

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
канадский
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
каналья
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacyjny ˌkãnalʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
канализационный
związany z kanalizacją, dotyczący kanalizacji

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci adj
ханаанский
(przymiotnik) od: Kanaan

kanapa kãˈnapa n
диван
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia

kanapowiec ˌkãnaˈpɔvʲjɛʦ̑ n
лежебока
(potocznie, potoczny) człowiek, który lubi długo wylegiwać się, np. na kanapie

kanarek kãˈnarɛk n
канарейка кенар кенарка кенарь
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
канарский
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanał ˈkãnaw n
канал
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową
droga wysyłania i odbierania informacji
przewód służący do wentylacji
канал телеканал
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych
оркестровая яма
miejsce w teatrze między sceną a widownią, przeznaczone dla orkiestry

kanciasty kãɲˈʨ̑astɨ adj
угловатый
taki, który ma kanty

kanclerski adj
канцлерский
związany z kanclerzem, dotyczący kanclerza

kanclerz n
канцлер
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech

kandydacki adj
кандидатский
związany z kandydatem, dotyczący kandydata

kandydat kãnˈdɨdat n
кандидат
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kangur ˈkãŋɡur n
кенгуру
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kangurka kãŋˈɡurka n
анорак
(harcerski) (krawiectwo) kurtka wykonana zwykle z brezentu, z dużą kieszenią na brzuchu i kapturem na głowę;

kania ˈkãɲa n
коршун
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibal kãˈɲibal n
каннибал
człowiek, który jada ludzkie mięso
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek okrutny, krwiożerczy
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
каннибализм
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
каньон
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach;

kaniowski adj
каневский
związany z Kaniowem, dotyczący Kaniowa

kanister kãˈɲistɛr n
канистра
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport;

kaniuk ˈkãɲuk n
дымчатый коршун
(ornitologia, ornitologiczny) Elanus, niewielki ptak drapieżny, nie gnieżdżący się w Polsce;

kanonada n
канонада
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanoniczny adj
канонический каноничный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów

kanonier n
канонир
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący działo, szeregowiec artylerii

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
канонерка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonierski adj
канонирский
(wojskowość, wojskowy) związany z kanonierem, dotyczący kanoniera

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
канонизация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kansaski adj
канзасский
związany z Kansas, dotyczący Kansas (rzeki, miasta albo stanu)

kantabryjski adj
кантабрийский
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kantata kãnˈtata n
кантата
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
кантон
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
кантор
(dawniej, dawny) biuro poczty
кантор обмен валюта
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną

kantyna kãnˈtɨ̃na n
столовая
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy

kaolin kaˈɔlʲĩn n
каолин
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kaolinowy ˌkaɔlʲĩˈnɔvɨ adj
каолиновый
wykonany z kaolinu, zawierający w składzie kaolin
związany z kaolinem, dotyczący kaolinu

kaon n
каон K-мезон
(fizyka, fizyczny) każdy z czterech mezonów stanowiących połączenie kwarka lub antykwarka dziwnego i kwarka lub antykwarka górnego lub dolnego;

kapadocki adj
каппадокийский
związany ze Kapadocją, dotyczący Kapadocji, pochodzący z Kapadocji

kapecytabina n
капецитабин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy

kapelmistrz kaˈpɛlmʲisṭʃ n
капельмейстер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent

kapelusik ˌkapɛˈluɕik n
шляпка
(zdrobniale) od: kapelusz
mały kapelusz

kapelusz kaˈpɛluʃ n
шляпа
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapelusznik n
шляпник
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
тапка
obuwie używane tylko w domu

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
капиталист
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
капиталистический
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
капитализм
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
капитан
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę

kapitałochłonność ˌkapʲitawɔxˈwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
капиталоёмкость
(ekonomia, ekonomiczny) relacja pomiędzy wartością kapitału i środków produkcji zużytych podczas produkcji do wartości wytworzonych w za ich pomocą dóbr

kapitałochłonny ˌkapʲitawɔˈxwɔ̃nːɨ adj
капиталоёмкий
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego

kapitański ˌkapʲiˈtãj̃sʲci adj
капитанский
związany z kapitanem, dotyczący kapitana

kapitoliński adj
капитолийский
związany z Kapitolem, dotyczący Kapitolu, pochodzący z Kapitolu

kapitulancki adj
капитулянтский
taki jak kapitulant, osoba łatwo poddająca się, łatwo popadająca w rezygnację

kapitulant ˌkapʲiˈtulãnt n
капитулянт
człowiek skłonny do kapitulowania, łatwo ustępujący przed trudnościami

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
каплица придел
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem
часовня капелла
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;

kappa ˈkapːa n
каппа
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ;

kapral ˈkapral n
капрал младший сержант
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kapralski adj
капральский
(wojskowość, wojskowy) związany z osobą lub stopniem kaprala, dotyczący kaprala

kaprys ˈkaprɨs n
каприз
chwilowa zachcianka, dziwactwo
nagła, niespodziewana zmiana jakiegoś zjawiska

kaprysić kaˈprɨɕiʨ̑ v
капризничать
być z czegoś niezadowolonym bez określonego powodu; mieć kaprysy

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
капризный
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu

kapsaicyna n
капсаицин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsyd n
капсид
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
капюшон
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapturnica n
саррацения
(botanika, botaniczny) Sarracenia L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny kapturnicowatych;

kapuański adj
капуанский
związany z Kapuą, dotyczący Kapui

kapucyński adj
капуцинский
związany z kapucynami lub kapucynkami, dotyczący kapucynów lub kapucynek

kapuczyński n
бежтинский капучинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język kapuczyński;

kapusta kaˈpusta n
капуста
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;
(potocznie, potoczny) pieniądze, szczególnie jeżeli „zielone” (dolary)
доноситель доносчик стукач
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) donosiciel

kapusta kiszona n
квашеная капуста
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapłan ˈkapwãn n
священник священнослужитель
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie duchowny po przyjęciu święceń mający prawo do odprawiania mszy i udzielania sakramentów świętych

kara ˈkara n
наказание
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
телесное наказание
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej;

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
смертная казнь
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabaski adj
карабахский
związany z Karabachem, dotyczący Karabachu

karabin kaˈrabʲĩn n
винтовка ружьё
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
пулемёт автомат
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
карабин
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinowy adj
винтовочный
związany z karabinem, dotyczący karabinu

karabińczyk ˌkaraˈbʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
карабин
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rodzaj zaczepu w postaci pierścienia z otwieranym zamkiem z jednej strony, używanego do zaczepiania różnych przedmiotów, np. kluczy, zapinania łańcuszków itp.;

karaczajski adj
карачаевский
związany z Karaczajami, dotyczący Karaczajów

karaczajsko-bałkarski n
карачаево-балкарский
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaczajsko-bałkarski;

karafka kaˈrafka n
графин
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karagandzki adj
карагандинский
związany z Karagandą, dotyczący Karagandy

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
карибский
dotyczący Karaibów (obszaru) lub Morza Karaibskiego

karaim n
караим
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca karaimizmu

karaimizm n
караимизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z judaizmu, uznająca za podstawę wiary Torę, a odrzucająca Talmud;

karaimski adj
караимский
związany z Karaimami, dotyczący Karaimów
związany z karaimami, dotyczący karaimów

karaimski n
караимский
(językoznawstwo, językoznawczy) język karaimski;

karakaski ˌkaraˈkasʲci adj
каракасский
odnoszący się do miasta Caracas

karakałpacki adj
каракалпакский
związany z Karakałpacją lub Karakałpakami, dotyczący Karakałpacji lub Karakałpaków

karakuł kaˈrakuw n
каракуль
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki;

karakuły ˌkaraˈkuwɨ n
каракуль
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) futro ze skór jagniąt karakułów;

karalność n
судимость
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) fakt, że ktoś był wcześniej karany przez sąd

karalny kaˈralnɨ adj
наказуемый
taki, który podlega karze

karaluch kaˈralux n
таракан
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
караоке
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karapaks kaˈrapaks n
карапакс
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt;

kararyjski adj
каррарский
związany z Carrarą, dotyczący Carrary

karawaka n
крест Каравака
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański krzyż z dwoma poprzeczkami (prawidłowo z górną nieco krótszą) stawiany w miejscu publicznym w związku z epidemią lub noszony jako talizman chroniący od chorób zakaźnych;

karawan n
катафалк
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
караван
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawela ˌkaraˈvɛla n
каравелла
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkaraʨ̑ v
наказывать карать
wymierzać karę

karaś ˈkaraɕ n
карась
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z gatunku karasi (1.1)

karbidówka n
карбидная лампа
(technologia, technika, techniczny) lampa gazowa, w której paliwem jest węglik wapnia, po nawodnieniu wydzielający palny acetylen;

karbon ˈkarbɔ̃n n
каменноугольный период карбон
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku;

karbonariusz n
карбонар карбонарий
(historia, historyczny, historycznie) członek tajnego stowarzyszenia, założonego we Włoszech na początku XIX w., zorganizowanego na wzór masonerii, walczącego o zjednoczenie kraju;

karbowaniec n
карбованец
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996;

karcer n
карцер
(więziennictwo, więzienny) karna cela więzienna bez pryczy i często bez okna

karciarz ˈkarʲʨ̑aʃ n
картёжник
człowiek, który namiętnie, nałogowo gra w karty

karcz karʧ̑ n
пень
pniak (część nadziemna), który pozostaje po ścięciu drzewa, wraz z korzeniami (częścią podziemną)

karczek ˈkarʧ̑ɛk n
шея
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z karku zwierzęcego

karczma ˈkarʧ̑ma n
корчма трактир харчевня
gospoda na wsi;

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
артишок
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

karczować karˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
корчевать
wykopywać karcze – pnie i korzenie – aby oczyścić grunt

kardigan karˈdʲiɡãn n
кардиган
(odzieżownictwo) rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza;

kardiochirurg ˌkardʲjɔˈxʲirurk n
кардиохирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami kardiologicznymi
(medycyna, medyczny) lekarka - specjalistka w zakresie kardiochirurgii

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
кардиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka kardiologii

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
кардиология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
кардиологический
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalny adj
кардинальный
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynalski adj
кардинальский
dotyczący kardynała, związany z kardynałem

kardynał karˈdɨ̃naw n
кардинал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

karelski adj
карельский
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karetka kaˈrɛtka n
каретка
(mechanika) przesuwająca się ruchem posuwisto-zwrotnym część maszyny do pisania i drukarki

kargopolski adj
каргопольский
związany z Kargopolem, dotyczący Kargopola

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
кариатида
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

kariera karʲˈjɛra n
карьера
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
карьерист
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery

karimata n
каремат туристический коврик
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem;

kariologiczny adj
кариологический
związany z kariologią, dotyczący kariologii

karkołomny adj
головокружительный головоломный опасный
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku
головоломный
(przenośnie, przenośnia) najeżony skrajnymi trudnościami i bardzo skomplikowany

karlica karˈlʲiʦ̑a n
карлица
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu;

karlowarski adj
карловарский
związany z Karlowymi Warami, dotyczący Karlowych Warów

karma ˈkarma n
карма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;
корм
pokarm dla zwierząt

karmaniola ˌkarmãˈɲɔla n
Карманьола
francuska marszowa pieśń rewolucyjna, grywana też w czasie egzekucji;

karmel ˈkarmɛl n
карамель
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmelicki ˌkarmɛˈlʲiʦ̑ʲci adj
кармелитский
odnoszący się do męskiego zakonu karmelitów

karmelita n
кармелит
zakonnik z zakonu karmelitańskiego

karmelitanka n
кармелитка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu karmelitańskiego

karmelitański adj
кармелитский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Karmelem

karmelowy ˌkarmɛˈlɔvɨ adj
карамельный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący karmelu, zawierający karmel, zrobiony z karmelu
mający kolor żółtobrązowy, taki jak kolor karmelu

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
кормить
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karmnik ˈkarmʲɲik n
кормушка
(ornitologia, ornitologiczny) drewniana konstrukcja do karmienia ptaków
naczynie do karmienia zwierząt

karnawał karˈnavaw n
карнавал
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnawałowy ˌkarnavaˈwɔvɨ adj
карнавальный
związany z karnawałem, dotyczący karnawału, używany, odbywający się, pojawiający się, zakładany w okresie karnawału

karnisz ˈkarʲɲiʃ n
карниз
drążek albo listwa nad drzwiami lub oknem służące do zawieszania portier, firanek, zasłon itp.

karnizm n
карнизм
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karnotaur n
карнотавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus sastrei, gatunek z rodzaju karnotaur (1.1)
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Carnotaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku karnotaur (1.2)

karo ˈkarɔ adj
бубен
należący do kar (1.1)

karo ˈkarɔ n
бубна бу́бна
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoliński adj
каролингский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Karolem Wielkim lub Karolingami
каролинский
(geografia, geograficzny) związany z Karoliną Północną lub Karoliną Południową, pochodzący z Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej, występujący na terenie Karoliny Północnej lub Karoliny Południowej

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
кузов
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
каротин
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karp karp n
карп
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karpacki karˈpaʦ̑ʲci adj
карпатский
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat

karpologiczny adj
карпологический
związany z karpologią, dotyczący karpologii

karta ˈkarta n
карта
(termin karciany) (sport, sportowy) (zobacz) karta do gry
меню
menu, spis dań

karta SIM n
сим-карта
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem;

karta do głosowania n
бюллетень
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
звуковая карта
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
кредитная карта кредитка
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta pokładowa n
посадочный талон
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj biletu upoważniającego do wejścia na pokład samolotu bądź statku

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
карфагенский
związany z Kartaginą

karteczka karˈtɛʧ̑ka n
карточка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: kartka

kartel ˈkartɛl n
картель
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
картезианский
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza

kartka ˈkartka n
карточка
bon towarowy na artykuły deficytowe
лист страница
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony
открытка
(potocznie, potoczny) karta pocztowa lub pocztówka

kartkować kartˈkɔvaʨ̑ v
листать
oglądać pobieżnie książkę, gazetę itp., przewracając kartka po kartce

kartofel karˈtɔfɛl n
картофелина картошина
(zobacz) ziemniak

kartofelek ˌkartɔˈfɛlɛk n
баядерка картошка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciastko w kształcie kulki, wykonanym z masy z kruszonych herbatników, resztek ciast, z dodatkiem kakao, najczęściej polanym polewą czekoladową, posypanym orzeszkami ziemnymi lub wiórkami kokosowymi; także z marcepanu;

kartograf karˈtɔɡraf n
картограф
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
картография
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
картографический
dotyczący kartografii

karton ˈkartɔ̃n n
блок
o papierosach: opakowanie zbiorcze zawierające 10 paczek papierosów
картон
gruby, sztywny papier
картонный коробка
tekturowe pudełko

kartridż n
картридж
(informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej

karuna n
каруна
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
карусель
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
карикатура карикату́ра
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturalny ˌkarɨkatuˈralnɨ adj
карикатурный
mający cechy karykatury, przejaskrawiony, wyolbrzymiony

karykaturzysta n
карикатурист
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karyncki adj
каринтийский
związany z Karyntią, dotyczący Karyntii

karzeł ˈkaʒɛw n
карлик
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

kaseta n
кассета
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie

kaseta magnetofonowa n
аудиокассета
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;

kasiarz ˈkaɕaʃ n
медвежатник
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne

kasjer ˈkasʲjɛr n
кассир
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kasjerka kaˈsʲjɛrka n
кассирша
forma żeńska od: kasjer (pracownik przyjmujący/wypłacający pieniądze)
forma żeńska od: kasjer (sprzedawca biletów)

kask kask n
шлем каска
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;

kaskader n
каскадёр
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kaskaderski adj
каскадёрский
związany z kaskaderem, dotyczący kaskadera lub jego pracy

kaspijski adj
каспийский
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasta ˈkasta n
каста
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
кастет
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastowy adj
кастовый
związany z kastą, dotyczący kast; podzielony na kasty

kastracja kaˈstraʦ̑ʲja n
кастрация
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;

kastrat ˈkastrat n
кастрат скопец
mężczyzna, który został poddany kastracji

kastrowanie ˌkastrɔˈvãɲɛ n
кастрирование
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usuwanie jąder

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
кастрировать оскоплять
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kastylijski adj
кастильский
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
казино
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kasza ˈkaʃa n
каша
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kaszy (1.1)
крупа
(spożywczy) spreparowane ziarna zbóż (np. gryki, jęczmienia) przygotowane do gotowania;

kasza gryczana ˈkaʃa ɡrɨˈʧ̑ãna n
греча гречка гречневая каша гречневая крупа
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kasza z gryki

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
пшённая каша
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa

kasza jęczmienna n
ячменная крупа
(spożywczy) rodzaj kaszy wyrabianej z ziarna jęczmienia zwyczajnego;

kaszalot kaˈʃalɔt n
кашалот
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszanka kaˈʃãnka n
кровяная колбаса
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
кашель
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
кашлять
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kaszlnąć ˈkaʃl̥nɔ̃ɲʨ̑ v
кашлянуть
aspekt dokonany od: kaszleć

kaszmirowy adj
кашемировый
(włókiennictwo) wykonany z kaszmiru

kaszmirski kaʃˈmʲirsʲci adj
кашмирский
pochodzący z Kaszmiru, właściwy Kaszmirowi, wykonany w Kaszmirze

kasztan ˈkaʃtãn n
каштан
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
каштановый
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca
dotyczący drzew kasztana lub kasztanowca

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
кашубский
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
кашубский
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kaszyński adj
кашинский
związany z Kaszynem, dotyczący Kaszyna

kat kat n
палач
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

kataforeza n
катафорез
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody

kataklizm n
катаклизм
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
каталитический
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
катализ
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
катализатор
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) czynnik będący przyczyną czegoś, przyśpieszający coś

katalizować v
катализировать
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
директория папка фолдер
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
каталог
spis zawartości biblioteki
проспект
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvaʨ̑ v
каталогизировать
tworzyć katalog

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
каталожный
związany z jakimś katalogiem

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
каталонский
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
каталонский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katana kaˈtãna n
катана
rodzaj miecza japońskiego;

katar ˈkatar n
катар
rodzaj broni białej, pochodzącej z Indii;
насморк
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa;

kataralny ˌkataˈralnɨ adj
катаральный
(przymiotnik) od katar

kataryniarz ˌkataˈrɨ̃ɲaʃ n
шарманщик
uliczny grajek grający na katarynce

katarynka n
шарманка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
кадастр
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
катастрофа
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi
(przenośnie, przenośnia) wyjątkowe nieszczęście

katański adj
катанийский
związany z Katanią, dotyczący Katanii

katechizacja n
катехизация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zaplanowany proces nauczania katechezy

katechizm n
катехизис
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;
(przenośnie, przenośnia) podstawowe zasady czegoś

katechon n
катехон
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna siła powstrzymującą nadejście antychrysta i czasów apokalipsy;

katedra kaˈtɛdra n
кафедра
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem
greckie krzesło z oparciami, tron
кафедральный собор собор
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
категория
każde z podstawowych pojęć danego systemu filozoficznego, bądź nauki
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
категорически
w sposób kategoryczny

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
категорический
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
категоризация
podział na kategorie, klasyfikacja

katharewusa n
кафаревуса кафаре́вуса
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

katieńka n
катенька
(historia, historyczny, historycznie) banknot sturublowy

kation ˈkatʲjɔ̃n n
катион
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katiusza n
катюша
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;

katoda kaˈtɔda n
катод
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
католический
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
католицизм католичество
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katoliczka ˌkatɔˈlʲiʧ̑ka n
католичка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje katolicyzm

katolik kaˈtɔlʲik n
католик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

katorga n
каторга
(historia, historyczny, historycznie) zesłanie na Syberię, często związane z ciężką niewolniczą pracą
(przenośnie, przenośnia) ciężka praca, zwłaszcza fizyczna
(przenośnie, przenośnia) wielkie cierpienie lub trudna do zniesienia sytuacja
miejsce katorgi (1.1)

katorżniczy adj
каторжный
ciężki do wytrzymania
związany z katorgą, dotyczący katorgi lub katorżnika

katorżnik n
каторжанин каторжник
(historia, historyczny, historycznie) ktoś odbywający karę katorgi

katownia n
застенок
sala tortur

katuński adj
катунский
związany z Katunią (rzeką na Ałtaju w Rosji)

katyński kaˈtɨ̃j̃sʲci adj
катынский
od Katyń

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
залог
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania

kauczuk n
каучук
(chemia, chemiczny) surowiec do produkcji gumy;

kauczukowy adj
каучуковый
wykonany z kauczuku
związany z kauczukiem

kaukaski kawˈkasʲci adj
кавказский
wywodzący się z Kaukazu

kaval ˈkaval n
кавал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach

kawa ˈkava n
кофе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawaler kaˈvalɛr n
жених
adorator
кавалер
mężczyzna, który otrzymał dany order
молодой человек
młody mężczyzna, młodzieniec
холостяк
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
кавалерия
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawalerka n
гостинка малосемейка
(budownictwo) mieszkanie jednopokojowe

kawalerski adj
холостяцкий
dotyczący kawalera, przeznaczony dla kawalera

kawalerskie słońce ˌkavaˈlɛrsʲcɛ ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
казачъе солнышко
(poetycki, poetycko) (żartobliwie) księżyc

kawaleryjski adj
кавалерийский
związany z kawalerią, dotyczący kawalerii, kawalerzystów

kawalkada ˌkavalˈkada n
кавалькада
grupa jeźdźców albo pojazdów jadących gdzieś razem

kawalkator n
берейтор
(dawniej, dawny) ujeżdżacz koni wierzchowych, często również trener i nauczyciel jazdy konnej;

kawał ˈkavaw n
анекдот
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka

kawał z brodą ˈkavaw ˈz‿brɔdɔ̃w̃ n
анекдот с бородой
stary, powszechnie znany kawał, który przestał śmieszyć

kawałek kaˈvawɛk n
кусок часть
fragment pewnej całości

kawiarka kaˈvʲjarka n
Мока Мока Экспресс
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
кафе
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawitacja n
кавитация
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
галка
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kawon n
арбуз
(botanika, botaniczny) (gwara lwowska) (regionalizm krakowski), (zobacz) arbuz

kazachski kaˈzaxsʲci adj
казахстанский
odnoszący się do Kazachów lub Kazachstanu

kazachski kaˈzaxsʲci n
казахский
język urzędowy Kazachstanu

kazachstański ˌkazaxˈstãj̃sʲci adj
казахстанский
związany z Kazachstanem, dotyczący Kazachstanu

kazamata n
каземат
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn

kazanie kaˈzãɲɛ n
проповедь про́поведь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;

kazanka n
казанка
mieszkanka Kazania; kobieta z tego miasta

kazarka kaˈzarka n
огарь
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna ferruginea, gatunek kaczki;

kazać ˈkazaʨ̑ v
наказывать
wydać polecenie
наказывать приказывать указывать
wydać rozkaz zrobienia czegoś
проповедовать
(przestarzałe, przestarzały) głosić kazanie

kazańczyk n
казанец
mieszkaniec Kazania; osoba z tego miasta

kazański adj
казанский
związany z Kazaniem, dotyczący Kazania

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
казеин
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazeinowy ˌkazɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
казеиновый
(biochemia, biochemiczny) dotyczący kazeiny, właściwy kazeinie

kazirodztwo n
инцест кровосмесительство кровосмешение
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
проповедник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
казуар
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kał kaw n
кал
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałach ˈkawax n
калаш
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) karabinek typu AK

kałacki adj
калачский
związany z Kałaczem, dotyczący Kałacza

kałakutas n
калакутас
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie narodowości litewskiej
(słownictwo kresowe) (pogardliwie, pogardliwy) policjant lub żandarm litewski z okresu II wojny światowej

kałamarz kaˈwãmaʃ n
чернильница
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałarski adj
каларский
związany z Kałarem (rzeką w Rosji azjatyckiej)

kałasznikow n
калаш калашников
(wojskowość, wojskowy) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji;

kałdun n
пузо
(potocznie, potoczny) duży brzuch

kałmucki adj
калмыцкий
(etnografia, etnograficzny) odnoszący się, związany z Kałmukami

kałuski adj
калужский
związany z Kaługą, dotyczący Kaługi

kałuża kaˈwuʒa n
лужа
płytki dołek wypełniony wodą, błotem
mokra plama, rozlana ciecz

kałym ˈkawɨ̃m n
калым
(u ludów tureckich) wykup narzeczonej przez narzeczonego od rodziny lub krewnych

kański adj
канский
związany z Kańskiem, dotyczący Kańska

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
каждый
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

każdy sobie rzepkę skrobie ˈkaʒdɨ ˈsɔbʲjɛ ˈʒɛpkɛ ˈskrɔbʲjɛ proverb
каждый сам за себя сова о сове, а всяк о себе
każdy dba przede wszystkim o swoje własne interesy

kciuk cʨ̑uk n
большой палец
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

keczup ˈkɛʧ̑up n
кетчуп
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefija kɛˈfʲija n
куфия
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

kefir ˈkɛfʲir n
кефир
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kefirowy adj
кефирный
związany z kefirem, dotyczący kefiru; przeznaczony do produkcji kefiru

keiki n
кеики
(ogrodnictwo, ogrodniczy) młoda roślina u storczykowatych, która wykształca się na pędzie w miejscu kwiatów po przekwitnięciu;

kelner ˈkɛlnɛr n
официант
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
официантка
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kemalistyczny adj
кемалистский
związany z kemalizem, dotyczący kemalizmu

kemerowski adj
кемеровский
związany z Kemerowem, dotyczący Kemerowa

kemping ˈkɛ̃mpʲĩŋk n
кемпинг
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych;

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
кенийский
odnoszący się do państwa Kenia

kenozoiczny ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
кайнозойский
(geologia, geologiczny) dotyczący kenozoiku, występujący, powstały w kenozoiku

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
кайнозой
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

kerczeński adj
керченский
związany z Kerczem, dotyczący Kerczu

ketyjski adj
кетский
odnoszący się do narodu Ketów

ketyjski n
кетский
(językoznawstwo, językoznawczy) język ketyjski;

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
кхмерский
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
кхмерский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibel ˈcibɛl n
нужник сортир толчок
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, często zaniedbany

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
болельщик
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi;

kibicować ˌcibʲiˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
болеть
sympatyzować z kimś, popierać lub wspierać w wysiłku zwykle uczestników rozgrywek sportowych

kibitka ciˈbʲitka n
кибитка
(historia, historyczny, historycznie) kryty wóz, czasem także na płozach, używany w dawnej Rosji

kichanie ciˈxãɲɛ n
чиханье
(rzeczownik odczasownikowy) od kichać

kichać ˈcixaʨ̑ v
чихать
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
чих
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kichnąć ˈcixnɔ̃ɲʨ̑ v
чихнуть
aspekt dokonany od: kichać

kici, kici interjection
кис-кис
…służąca do nawoływania kota

kick boxing n
кикбоксинг
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

kicz ciʧ̑ n
китч
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiedy ˈcɛdɨ conjunction
раз
…służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
когда
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
когда-либо
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
когда-нибудь когда-то
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
кубок
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;
чашечка
(botanika, botaniczny) listki okalające kwiat, a później również owoc;
(medycyna, medyczny) jeden z elementów anatomicznych budowy nerki

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
бокал рюмка фужер
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle;

kiep cɛp n
бычок окурок
(potocznie, potoczny) niedopałek papierosa

kiepski ˈcɛpsʲci adj
плохой худой
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły

kiepsko adv
паршиво
(potocznie, potoczny) dając bardzo słaby efekt czy wrażenie
(potocznie, potoczny) z poczuciem braku sił i zdrowia

kierat ˈcɛrat n
мельница конь привод
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło;

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
водить управлять рулить
sterować pojazdem lub grupą pojazdów
направлять
obracać coś w jakimś kierunku
udzielać wskazówek, zawierać wskazówki
обращать
czynić kogoś lub coś adresatem jakiejś wypowiedzi
руководить управлять
wydawać komuś polecenia

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
водитель
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
руль
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierownictwo ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
начальство
zespół osób stojących na czele jakiejś instytucji, organizacji itp.
руководство
kierowanie, zarządzanie czymś lub kimś

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
руководитель начальник
osoba wydająca innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji

kierunek cɛˈrũnɛk n
направление направле́ние
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
направление течение
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
поворотник
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
карман
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;
(przenośnie, przenośnia) o czyichś środkach finansowych, funduszach

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
карманник
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieł cɛw n
клык бивень
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełbasa cɛwˈbasa n
колбаса колбаса́
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kiełek n
проросток росток
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk

kij cij n
кий клюшка
(sport, sportowy) długi przyrząd sportowy do uderzania
палка
długi patyk;

kij hokejowy n
клюшка
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej

kijanka ciˈjãnka n
головастик
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kijowianin ˌcijɔˈvʲjä̃ɲĩn n
киевлянин
mieszkaniec Kijowa

kijowianka ˌcijɔˈvʲjãnka n
киевлянка
mieszkanka Kijowa

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
киевский ки́евский
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa

kilka ˈcilka indefinitePronoun
несколько
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilka ˈcilka n
килька
(ichtiologia, ichtiologiczny) rodzaj małych ryb z rodziny śledziowatych, zamieszkujących Morze Kaspijskie, Azowskie, Czarne i Śródziemne;

kilkanaście ˌcilkãˈnaɕʨ̑ɛ indefiniteCardinalNumeral
надцать
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od jedenastu do dziewiętnastu

kilo- ˈcilɔ prefix
кило-
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych;

kilobajt ciˈlɔbajt n
килобайт
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilof ˈcilɔf n
кайло
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
килограмм
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilogramowy adj
килограммовый
mający masę równą jednemu kilogramowi

kiloherc n
килогерц
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
километр
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
километраж
przebyta droga zmierzona w kilometrach

kilometrowy ˌcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ adj
километровый
mający długość jednego kilometra
stanowiący oznaczenie odległości jednego kilometra

kilowat n
кВт киловатт
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) tysiąc watów (jednostka mocy)

kilowatowy adj
киловаттный
mający moc jednego kilowata

kilowolt ciˈlɔvɔlt n
киловольт
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów

kiloński adj
кильский
związany z Kilonią, dotyczący Kilonii

kilwater cilˈvatɛr n
кильватер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimchi n
кимчхи
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej;

kindżał n
кинжал
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
кинематограф синематограф
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematografia n
кинематография
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika i sztuka kręcenia filmów; także: przemysł filmowy, twórczość filmowa

kinematograficzny adj
кинематографический кинематографичный
związany z kinematografią, przemysłem filmowym

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
кинематический
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
кинематика
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kineszemski adj
кинешемский
związany z Kineszmą, dotyczący Kineszmy

kinezjologia n
кинезиология
nauka o mięśniach w ruchu;

kingiseppski adj
кингисеппский
związany z Kingiseppem, dotyczący Kingiseppu

kino ˈcĩnɔ n
кино
(przenośnie, przenośnia) zabawna lub groteskowa sytuacja w publicznym miejscu
кино киноискусство
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę;
кино кинотеатр
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
киношник
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinoteatr ˌcĩnɔˈtɛatr̥ n
кинотеатр
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) kino (budynek)

kinszaski cĩw̃ˈʃasʲci adj
киншасский
odnoszący się do Kinszasy, stolicy DR Konga

kiosk cɔsk n
киоск
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kioskarka n
киоскёрша
sprzedawczyni w kiosku

kioskarz n
киоскёр
(handel, handlowy) sprzedający w kiosku

kipczacki adj
кипчакский
związany z Kipczakami, dotyczący Kipczaków

kipczacki n
кипчакский
(językoznawstwo, językoznawczy) język kipczacki;

kipnąć ˈcipnɔ̃ɲʨ̑ v
окочуриться
(pospolicie) umrzeć

kirasjer ciˈrasʲjɛr n
кирасир
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej;

kirasjerski adj
кирасирский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z kirasjerami, dotyczący kirasjerów

kireński adj
киренский
związany z Kireńskiem, dotyczący Kireńska

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
киргизский
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
киргизский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kiribatyjski ˌcirʲibaˈtɨjsʲci adj
кирибатский
związany z Kiribati, dotyczący Kiribati

kirkut ˈcirkut n
еврейский кладбище
cmentarz żydowski;

kirowohradzki adj
кировоградский
związany z Kirowohradem, dotyczący Kirowohradu (obecnie Kropywnycki na Ukrainie)

kirowski adj
кировский
związany z Kirowem, dotyczący Kirowa

kirys ˈcirɨs n
кираса
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kisiel ˈciɕɛl n
кисель
(technologia, technika, techniczny) (gastronomia), (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser żelujący z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru;

kiszyniowski ˌciʃɨ̃ˈɲɔfsʲci adj
кишинёвский
odnoszący się do miasta Kiszyniów

kisłowodzki adj
кисловодский
związany z Kisłowodzkiem, dotyczący Kisłowodzka

kita ˈcita n
плюмаж султан
pęk piór lub włosia, używany jako ozdoba nakrycia głowy albo końskiej uprzęży
хвост
puszysty ogon zwierzęcia

kitajec ciˈtajɛʦ̑ n
китаёза
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) Chińczyk

kitajka n
китайка
cienka, jedwabna tkanina pochodzenia wschodniego
китаёза
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) Chinka

kitajski ciˈtajsʲci adj
китайский
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) chiński

kiur cjur n
кюрий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
киви
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiziełowski adj
кизеловский
związany z Kizłem, dotyczący Kizła

kiła ˈciwa n
сифилис
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiślica ciɕˈlʲiʦ̑a n
европейский гнилец
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

kiść ciɕʨ̑ n
гроздь кисть
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
кобыла
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klakier ˈklacɛr n
клакёр
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem

klamerka klãˈmɛrka n
прищепка
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura

klamka ˈklãmka n
волына
gwara więzienna pistolet
дверной ручка
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie
тормозной ручка
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) dźwignia ręcznego hamulca rowerowego

klamra n
пряжка фастекс
zapięcie, zwykle ozdobne, u pasa, butów, odzieży, przy okładkach;

klangor ˈklãŋɡɔr n
курлыкание курлыканье
(ornitologia, ornitologiczny) głośny, jednostajny wielokrotnie powtarzany dźwięk wydawany przez lecące ptactwo

klapa ˈklapa n
доля лопасть
(botanika, botaniczny) element blaszki liściowej klapowanej, oddzielony interlobiami, np. u Taraxacum (mniszek)
засада облом труба
(potocznie, potoczny) niepowodzenie jakichś planów lub interesów
клапан
każda część ubrania zaginana i odkładana
крышка створка
pokrywa na zawiasach przykrywająca coś
лацкан отворот
wyłóg płaszcza, fraka lub marynarki

klapek ˈklapɛk n
босоножка шлёпанец
lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce;

klapka ˈklapka n
шоры
przesłona na oczy konia, ograniczająca pole widzenia

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
кларнетист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie

klarnet ˈklarnɛt n
кларнет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klarnetowy ˌklarnɛˈtɔvɨ adj
кларнетный кларнетовый
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przymiotnik od rzeczownika → klarnet

klasa ˈklasa n
класс
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje
dobry styl
pewien zbiór spełniający dane kryteria

klaser ˈklasɛr n
кляссер
(filatelistyka) specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.;

klasy n
классики
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycystyczny ˌklasɨʦ̑ɨˈstɨʧ̑nɨ adj
классицистический
(sztuka) stworzony w stylu klasycyzmu, nawiązującym do klasycznych wzorców antycznych

klasycyzm n
классицизм
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyczny klaˈsɨʧ̑nɨ adj
классический
związany z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian
tradycyjny, uznawany za doskonały w poprzednim okresie
wyróżniający się harmonią i dobrymi proporcjami

klasyfikacyjny adj
классификационный
związany z klasyfikacją, dotyczący klasyfikowania

klasyfikować v
классифицировать
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasyk n
классик
autor dzieł zaliczanych do klasyki

klasztor ˈklaʃtɔr n
монастырь
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
обительский
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klasówka n
классная работа
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) pisemne sprawdzenie wiedzy uczniów z określonej partii materiału, trwające pełną godzinę lekcyjną;

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
грудная клетка грудь
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
лестничная клетка
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klatkować klatˈkɔvaʨ̑ v
лагать
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek

klaunada n
клоунада
występ komiczny z udziałem klaunów

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
клаустрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
клавесин
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawesynista n
клавесинист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klawesynie

klawesynowy adj
клавесинный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z klawesynem, dotyczący klawesynu

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
клавиатура
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
клавиша
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klawiszowy adj
кнопочный
związany z klawiszami

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
врубаться
(slangowo) (przenośnie, przenośnia) rozumieć
клеить
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś

klej klɛj n
клей
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klejnot n
бриллиант
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski
жемчужина
(przenośnie, przenośnia) cenna rzecz lub osoba

kleks n
клякса пятно
plama atramentu lub tuszu na papierze

klepsydra klɛpˈsɨdra n
песочные часы
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptokracja n
клептократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
клептомания
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

kleptomański adj
клептоманский
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana

klerykalizm n
клерикализм
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
клерикальный
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

klerykał n
клерикал
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

kleszcz klɛʃʧ̑ n
клещ
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczak ˈklɛʃʧ̑ak n
аист-разиня
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Anastomus Bonnaterre;

kleszczak afrykański ˈklɛʃʧ̑ak ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
африканский аист-разиня
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus lamelligerus Temminck, duży ptak z rodziny bocianowatych;

kleszczak azjatycki ˈklɛʃʧ̑ak ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
индийский аист-разиня
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus oscitans Boddaert, duży ptak z rodziny bocianowatych;

kleszczaki klɛʃˈʧ̑aci n
аисты-разини
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus, rodzaj ptaków z rodziny bocianowatych;

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
клещи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
клиент покупатель
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
клиент
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klif klʲif n
утёс обрыв
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji;

klika ˈklʲika n
клика
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klikać ˈklʲikaʨ̑ v
кликать
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej

kliknąć ˈklʲiknɔ̃ɲʨ̑ v
кликнуть
aspekt dokonany od: klikać

klimat ˈklʲĩmat n
климат
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;
(przenośnie, przenośnia) atmosfera, stosunki między członkami grupy

klimatologiczny adj
климатологический
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
климатический
związany z klimatem

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
климатизация кондиционирование воздуха
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu;

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
кондиционер
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń;

klin klʲĩn n
клин
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klinga ˈklʲĩŋɡa n
клинок
ostrze broni siecznej

klipa n
клиппа
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta nieokrągła, obcięta w formie kwadratu lub innego wielokąta;
чижик
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży;

klips klʲips n
клипс
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha

klirens n
клиренс
(fizjologia, fizjologiczny) współczynnik określający objętość osocza, jakie w jednostce czasu zostanie oczyszczone z pewnej substancji;

klitoridektomia n
клиторидэктомия
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki

kliński adj
клинский
związany z Klinem, dotyczący Klina

kloc klɔʦ̑ n
колода пень
gruby pniak
шведские шахматы
odmiana szachów rozgrywana na dwóch planszach przez cztery osoby;

klon klɔ̃n n
клон
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
клён
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klonazepam n
клоназепам
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) anksjolityk z grupy benzodiazepin o silnym, długotrwałym działaniu;

klops klɔps n
тефтель
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;

klosz klɔʃ n
клёш
szklana osłona na żarówkę

kloszard ˈklɔʃart n
бомж клошар
odziany w łachy żebrak, często bezdomny

klub klup n
клуб
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
ночной клуб
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klub sportowy n
спортивный клуб спортклуб
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie różnych dyscyplin sportu;

klucz kluʧ̑ n
авиазвено
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna lotnictwa złożona z trzech lub czterech samolotów;
ключ
przyrząd do otwierania zamka;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego
колок
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pokrętło do naciągu strun i strojenia instrumentu

klucznica n
ключніца
szafka lub gablotka na klucze

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
ключевой
podstawowy, najważniejszy

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
материться ругаться
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych
клясться
przysięgać, zaklinać się

kląć jak dorożkarz ˈklɔ̃ɲʨ̑ ˈjaɡ dɔˈrɔʃkaʃ v
ругаться как извозчик
(przestarzałe, przestarzały) kląć bardzo, z pasją, dosadnie, w wielkim zdenerwowaniu

kląć jak szewc ˈklɔ̃ɲʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ v
ругаться как сапожник
kląć wulgarnie, używać wyrazów obelżywych, dosadnie komuś wymyślać

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
вставать на колени
zginać kolana, przyjmując pozycję opierającą się na nich

klępa ˈklɛ̃mpa n
лосиха
(łowiectwo, łowiecki) samica łosia

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
поражение
fatalna przegrana w bitwie

kminić ˈkmʲĩɲiʨ̑ v
врубаться
(slangowo) rozumieć

kminkowy kmʲĩŋˈkɔvɨ adj
тминный
związany z kminkiem, dotyczący kminku

knajpa ˈknajpa n
забегаловка
(potocznie, potoczny) gorszy typ restauracji

knebel ˈknɛbɛl n
кляп
(książkowy) szmata wepchnięta komuś przemocą do ust, aby uniemożliwić mu wydobycie głosu;

kniaziówna n
княжна
(historia, historyczny, historycznie) córka kniazia

kniaź n
князь
(historia, historyczny, historycznie) tytuł księcia na dawnej Rusi i Litwie;

knieć błotna n
калужница болотная
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku knieci błotnych (1.1)

knować ˈknɔvaʨ̑ v
затевать
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek

knur n
хряк кнур
(zootechnika, zootechniczny) samiec świni hodowany w celu rozpłodu

koala kɔˈala n
коала
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
коалиция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sojusz państw zawiązany w celu prowadzenia wspólnej polityki, zwłaszcza wojskowej
коалиция коали́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

koalicyjka ˌkɔalʲiˈʦ̑ɨjka n
портупея
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny;

koalicyjny adj
коалиционный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję

kobalt ˈkɔbalt n
кобальт
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobaltowy ˌkɔbalˈtɔvɨ adj
кобальтовый
(chemia, chemiczny) dotyczący kobaltu, związany z kobaltem, zawierający kobalt

kobaltyn n
кобальтит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu;

kobieciarz kɔˈbʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
бабник женолюб женолюбец
(potocznie, potoczny) mężczyzna lubiący flirty z kobietami

kobiecość n
женственность
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
женский женственный
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
женщина
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobieta lekkich obyczajów kɔˈbʲjɛta ˈlɛcːix ˌɔbɨˈʧ̑ajuf n
женщина лёгкого поведения
(eufemistycznie) prostytutka

kobra ˈkɔbra n
кобра
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

kobyła kɔˈbɨwa n
кобыла
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia

kobza n
кобза
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument strunowy;

koc kɔʦ̑ n
одеяло
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
электроодеяло
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kocanka kɔˈʦ̑ãnka n
цмин
(botanika, botaniczny) roślina zielna z rodziny astrowatych;

kocanka ogrodowa n
иммортель
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z gatunku kocanek ogrodowych (1.1)

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi kɔˈxajmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈbraʨ̑a raˈxujmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈʒɨʥ̑i proverb
брат братом, сват сватом, а денежки не сосватаны
mimo że jesteśmy przyjaciółmi, niech każdy dba o własne interesy

kochanek kɔˈxãnɛk n
любовник
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochanie kɔˈxãɲɛ n
дорогая любимая
osoba ukochana
любовь
(rzeczownik odczasownikowy) od kochać

kochanka kɔˈxãnka n
любовница
kobieta pozostająca w nieformalnym związku seksualnym z mężczyzną

kochany kɔˈxãnɨ adj
милый
taki, który jest darzony przez kogoś miłością
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
любить
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

kochliwy kɔxˈlʲivɨ adj
влюбчивый
mający skłonność do łatwego zakochiwania się

kociak ˈkɔʨ̑ak n
киса
(przenośnie, przenośnia) ładna dziewczyna o kokieteryjnym wyglądzie i zachowaniu
młody kot

kociara kɔˈʨ̑ara n
котяра
(przestarzałe, przestarzały) duży kot, kocisko
кошатница
(potocznie, potoczny) miłośniczka kotów

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
котёл
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody)
duże naczynie metalowe z pokrywą;

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
паровой котёл
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kocisko kɔˈʨ̑iskɔ n
котишко
(rubaszny, rubasznie) o kocie

kocię ˈkɔʨ̑ɛ n
котёнок
młody kot

kocur ˈkɔʦ̑ur n
кот
samiec kota

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
мартышка
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus, niewielka afrykańska małpa;
(potocznie, potoczny) (zwykle o kobiecie) osoba brzydka

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
кочевнический
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

koczownik n
кочевник
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
штрихкод
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
почтовый индекс
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

koda ˈkɔda n
кода
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów

kodeina n
кодеин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks ˈkɔdɛks n
кодекс
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;
stara księga rękopiśmienna powstała z szeregu składek, ułożonych jedna na drugiej i spojonych ze sobą u grzbietu;

kodeks karny n
уголовный кодекс
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju

kodeks postępowania cywilnego ˈkɔdɛks ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲa ˌʦ̑ɨvʲilˈnɛɡɔ n
гражданский процессуальный кодекс
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów normujących właściwości sądów i postępowania przed nimi w sprawach cywilnych;

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
кодирование
kod, sposób zakodowania

kodyfikatorski adj
кодификаторский
związany z kodyfikatorem, dotyczący kodyfikatora, właściwy kodyfikatorowi

kodykologiczny adj
кодикологический
związany z kodykologią, dotyczący kodykologii

koenzym n
кофермент коэнзим
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
коэволюция
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
кофеин
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

koguci kɔˈɡuʨ̑i adj
петуший петушиный
dotyczący koguta, odnoszący się do koguta (o zwierzęciu)

kogut ˈkɔɡut n
петух
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
когерентный
(fizyka, fizyczny) oparty na koherencji fal
będący spójną całością

kohorta kɔˈxɔrta n
когорта
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

koja ˈkɔja n
койка шконка
(marynarka) łóżko na statku

kojarzyć kɔˈjaʒɨʨ̑ v
ассоциироваться
przypominać coś komuś; wydawać się komuś podobnym do czegoś

kojec n
манеж
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy;

kojotołak ˌkɔjɔˈtɔwak n
койот-оборотень
(folklor) (fantasy) człowiek, którego jedną z form jest kojot

kok kɔk n
кок
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
кокаин
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokainista ˌkɔka<sup>j</sup>ĩˈɲista n
кокаинист
(książkowy) osoba uzależniona od kokainy

kokainistka ˌkɔka<sup>j</sup>ĩˈɲistka n
кокаинистка кокаиноманка кокаинщица
kobieta uzależniona od kokainy

kokainowy adj
кокаиновый
związany z kokainą, dotyczący kokainy

kokarda kɔˈkarda n
бант
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokieteria ˌkɔcɛˈtɛrʲja n
кокетство
zachowanie osoby starającej się spodobać i wzbudzić zainteresowanie osoby przeciwnej płci

kokieteryjnie ˌkɔcɛtɛˈrɨjɲɛ adv
кокетливо
w sposób mający wywołać zainteresowanie, obliczony na spodobanie się

kokieteryjność n
кокетливость
cecha tego, co jest kokieteryjne

kokietka n
кокетка
kobieta zalotna, starająca się podobać, wywrzeć wrażenie swym zachowaniem, strojem itp.

kokietowanie ˌkɔcɛtɔˈvãɲɛ n
кокетничанье
(rzeczownik odczasownikowy) od kokietować

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
кокетничать
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil

kokon n
кокон
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt;

kokoryczka wielokwiatowa n
купена многоцветковая
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka, występującej w Europie, Azji i Ameryce Północnej;

kokos ˈkɔkɔs n
кокос
(spożywczy) owoc palmy kokosowej
(botanika, botaniczny) palma kokosowa (kokos właściwy, Cocos nucifera L.);
кокосовая стружка
(spożywczy) wiórki z miąższu kokosa (1.2)

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
кокосовый
sporządzony z kokosu
związany z palmą kokosu lub jej owocem

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
кокошник
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;

koks kɔks n
кокс
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

koksowanie n
коксование
(technologia, technika, techniczny) wytwarzanie koksu

koksowy adj
коксовый
związany z koksem, dotyczący koksu

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
коктейль Молотова
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną;

kolaboracja ˌkɔlabɔˈraʦ̑ʲja n
коллаборационизм
współpraca z okupantem, wrogiem;

kolaborant n
коллаборационист
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolaborantka n
коллаборационистка
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną

kolaborować v
коллаборировать
współpracować, zwykle w pejoratywnym znaczeniu

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ужин
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolagen n
коллаген
(biochemia, biochemiczny) białko włókienkowe stanowiące główny składnik tkanki łącznej kręgowców, nadający jej elastyczność;

kolano kɔˈlãnɔ n
колено
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolanowy ˌkɔlãˈnɔvɨ adj
коленный
związany z kolanem

kolarka kɔˈlarka n
велосипедистка
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wyczynowo jazdę na rowerze

kolarski kɔˈlarsʲci adj
велосипедный
mający związek z kolarstwem lub kolarzem

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
велоспорт велосипедный спорт
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolba ˈkɔlba n
колба
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
початок
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu;
приклад
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;

kolchicyna ˌkɔlxʲiˈʦ̑ɨ̃na n
колхицин
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej;

kolcowój pospolity n
дереза обыкновенная
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
колючий
mający kolce i kłujący

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
ехидна
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
кольчуга
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
серьга серёжка
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
колыбель
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się
kołyska, łóżeczko dla dziecka

kolega kɔˈlɛɡa n
коллега друг приятель
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
колея
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
железная дорога железнодорожный транспорт
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
очередь
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku

kolej linowa n
канатная дорога
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
железнодорожник
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejka kɔˈlɛjka n
игрушечный поезд
zabawka będąca modelem pociągu lub złożona z wagoników
очередь
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych;
miejsce w uporządkowanej grupie ludzi, w szeregu, w kolejce (1.1)
электричка
(potocznie, potoczny) lokalny środek transportu obsługiwany przez wagony, np. kolej podmiejska, metro, kolejka górska, kolejka linowa, kolejka wąskotorowa

kolejka górska n
американские горки
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
очередь
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
следующий очередной
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
железнодорожный
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
коллекция
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
коллекционер
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolekcjonerski adj
коллекционерский
związany z kolekcjonerami, dotyczący kolekcjonerów, kolekcjonowania; charakterystyczny dla kolekcjonera

kolekcjonowanie n
коллекционирование
(rzeczownik odczasownikowy) od kolekcjonować

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
коллекционировать
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolekta n
коллекта
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektor kɔˈlɛktɔr n
коллектор
(technologia, technika, techniczny) przewód lub kanał zbiorczy służący do przepływu cieczy lub gazów

kolektyw n
коллектив
(książkowy) grupa osób związanych wspólną pracą czy inną działalnością, mających ten sam cel

kolektywistyczny adj
коллективистский
związany z kolektywizmem, kolektywistami, właściwy kolektywizmowi lub kolektywistom

kolektywizacja n
коллективизация
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolektywizm n
коллективизм
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości;

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
коллективно
zbiorowo, zespołowo, wspólnie

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
коллективный
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu

koleopterologia ˌkɔlɛɔptɛrɔˈlɔɟja n
колеоптерология
(zoologia, zoologiczny) nauka o chrząszczach;

koleżeński ˌkɔlɛˈʒɛ̃j̃sʲci adj
приятельский
przyjacielski, życzliwy i uczynny
товарищеский
dotyczący kolegi, koleżanki lub koleżeństwa

koleżeństwo n
товарищество
przyjazne zachowanie i sympatia okazywane kolegom i koleżankom

koliber kɔˈlʲibɛr n
колибри
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

koliszczyzna n
Колиивщина
(historia, historyczny, historycznie) wystąpienie ruskiego chłopstwa pańszczyźnianego na Ukrainie Prawobrzeżnej w 1768;

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
коллоквиализм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie;

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
колония
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
ludzka jednostka osadnicza;

kolonialistyczny adj
колониалистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z kolonializmem, dotyczący kolonializmu lub kolonialistów

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
колониализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
колониальный
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonie kɔˈlɔ̃ɲjɛ n
лагерь
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania;

kolonista ˌkɔlɔ̃ˈɲista n
колонист
mieszkaniec kolonii

kolonizacyjny adj
колонизационный
związany z kolonizacją, dotyczący kolonizowania

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
колонизатор
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizatorski adj
колонизаторский
dotyczący kolonizatorów

kolonoskop ˌkɔlɔ̃ˈnɔskɔp n
колоноскоп
(medycyna, medyczny) urządzenie do przeprowadzania kolonoskopii w zakresie diagnostyki i niewielkich zabiegów;

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
колоноскопия колоноскопи́я
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
краска румянец
(zobacz) kolory
масть цвет
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;
цвет краска
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;

koloradzki adj
колорадский
związany z Kolorado, dotyczący Kolorado

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
разноцветный
wielobarwny, pełen różnych kolorów
цветастый цветной
będący w jakimś kolorze innym niż czarny i biały

koloryzować ˌkɔlɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
приукрашивать романтизировать
dodawać do narracji szczegóły w celu jej ubarwienia

kolos na glinianych nogach ˈkɔlɔs ˌna‿ɡlʲĩˈɲãnɨx ˈnɔɡax n
колосс на глиняных ногах
(książkowy) coś pozornie mocnego, potężnego, wielkiego, a w rzeczywistości małego, słabego, nieznacznego

koloński adj
кёльнский
związany z Kolonią, dotyczący Kolonii
одеколонный
dotyczący wody kolońskiej

kolski adj
кольский
związany z Kołą, dotyczący Koły (miasta lub rzeki na Półwyspie Kolskim)

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
колумбийский
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumna kɔˈlũmna n
колонка
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników umieszczonych w specjalnej obudowie;
колонна
uformowana grupa osób lub pojazdów wojskowych
колонна колонка столбец
(drukarstwo, drukarski) obszar strony ograniczony jej zadrukowaną powierzchnią;
колонна столб
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
колоннада
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
колядка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia;

kolędniczy adj
колядный
związany z kolędnikiem lub kolędowaniem, dotyczący kolędnika lub kolędowania

kolędnik kɔˈlɛ̃ndʲɲik n
колядовщик
(etnografia, etnograficzny) osoba, która kolęduje, chodzi po kolędzie

koma ˈkɔ̃ma n
кома
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej

komandorski adj
командорский
związany z komandorem, dotyczący komandora

komandos n
коммандос
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych

komar ˈkɔ̃mar n
москит комар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
комбайн
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombajnista n
комбайнер комбайнёр
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) kierowca kombajnu

kombatancki adj
комбатантский
związany z kombatantami, dotyczący kombatantów

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
комбинат
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinerki n
пассатижи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;

kombinezon n
комбинезон
jednoczęściowe ubranie ochronne;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
комедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
o obłudnym zachowaniu kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści
o sytuacji ocenianej przez kogoś jako śmieszna lub niepoważna

komediopisarka ˌkɔ̃mɛdʲjɔpʲiˈsarka n
комедиограф
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autorka komedii

komedogenny ˌkɔ̃mɛdɔˈɡɛ̃nːɨ adj
комедогенный
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników

komenda n
команда
krótki, słowny rozkaz natychmiastowego podjęcia lub zaprzestania czegoś, wydany przez dowódcę, zwierzchnika, itp.
командование
dowodzenie, kierowanie, komenderowanie, kierowanie czymś
отделение
urząd, na którego czele stoi komendant; też siedziba tego urzędu

komendant n
комендант
(wojskowość, wojskowy) dowódca wojskowy

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
комментарий
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
комментатор
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy
osoba, która komentuje coś

komentatorski adj
комментаторский
związany z komentatorem, dotyczący komentatora

komentowanie ˌkɔ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
комментирование
(rzeczownik odczasownikowy) od komentować

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
коммерческий комме́рческий
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
комета
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
комфортабельный комфортный
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komi adj
коми
związany z narodem Komi

komi-permiacki adj
коми-пермяцкий
związany z Komi-Permiakami, dotyczący Komi-Permiaków

komi-zyriański n
коми-зырянский
(językoznawstwo, językoznawczy) język komi-zyriański (język komi);

komiczność n
комичность
cecha tego, co jest komiczne

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
комический
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny
związany z komedią; taki, jak komedia; humorystyczny

komik ˈkɔ̃mʲik n
комик
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
комикс
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
дымоход труба
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
камин
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach;

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
шапка-маска
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
трубочист трубочи́ст
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

kominowy adj
дымоходный
związany z kominem, dotyczący komina

kominternowski adj
коминтерновский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Kominternem, dotyczący Kominternu

komisarz n
комиссар
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
комиссия
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
комитет
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komiwojażer n
коммивояжёр
(przestarzałe, przestarzały) (handel, handlowy) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi

komiwojażerski adj
коммивояжёрский
związany z komiwojażerem, dotyczący komiwojażera

komizm ˈkɔ̃mʲism̥ n
комизм
zespół cech jakiejś osoby lub sytuacji budzący wesołość

komoda kɔ̃ˈmɔda n
комод
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komora kɔ̃ˈmɔra n
камера
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń, zagłębienie w organach u ludzi i zwierząt

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
газовая камера га́зовая ка́мера
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
коморский
odnoszący się do państwa Komory

komp kɔ̃mp n
комп
(slangowo) komputer

kompadorski adj
компрадорский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kompradorami; taki jak w społeczeństwach, gdzie istnieli kompradorzy

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
рота
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;

kompas ˈkɔ̃mpas n
компас буссо́ль
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompasowy adj
компасный
związany z kompasem, dotyczący kompasu

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvaʨ̑ v
компенсировать
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś
wynagradzać straty lub krzywdy

kompetencja ˌkɔ̃mpɛˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
компетенция
zakres czyiś uprawnień, władzy, spraw, którymi ktoś zajmuje się
zakres czyjejś wiedzy

kompetentność n
компетентность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest kompetentne; cecha tych, którzy są kompetentni

kompetentny adj
компетентный
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
комплекс
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego;

kompleks niższości n
комплекс неполноценности
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

komplement n
комплимент
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementariusz n
комплементарий
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplementarność ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɔɕʨ̑ n
взаимодополняемость комплементарность
wzajemne uzupełnianie się

kompletnie kɔ̃mˈplɛtʲɲɛ adv
комплектно полностью
w sposób całkowity, zupełny; bez reszty, w pełni

kompletność kɔ̃mˈplɛtnɔɕʨ̑ n
комплектность
cecha tego, co jest kompletne, nie ma braków

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
комплектный
cały, będący w komplecie

kompletować ˌkɔ̃mplɛˈtɔvaʨ̑ v
комплектировать комплектовать
uzupełniać zbiór przedmiotów, grupę ludzi itp. w celu uzyskania kompletu

komplikacja n
затруднение усложнение
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń
осложнение
(medycyna, medyczny) powikłanie
усложнение
(technologia, technika, techniczny) każde z rozszerzeń funkcji mechanizmu zegarowego o nowe względem podstawowego mechanizmu wskazania

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
компост
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
компот
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
композитор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompozytorski adj
композиторский
związany z kompozytorem, dotyczący kompozytora, komponowania

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
компресс
zimny lub gorący okład

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
компромисс
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

kompromisowość n
компромиссность
cecha tego, co kompromisowe, ugodowe

komputer kɔ̃mˈputɛr n
компьютер
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
персональный компьютер
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komputerowiec ˌkɔ̃mputɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
компьютерщик
(potocznie, potoczny) osoba znająca się na komputerach, specjalista od komputerów

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
компьютерный
dotyczący komputera, związany z komputerem
taki, który jest wykonywany przy pomocy komputera

komputeryzacja n
компьютеризация
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie używania komputerów do przedsiębiorstw, szkół i urzędów;

komsomolec n
комсомолец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek komsomołu

komsomolski adj
комсомольский
(historia, historyczny, historycznie) związany z komsomołem, dotyczący komsomołu

komunalny adj
коммунальный
(urzędowy) podlegający samorządowi miejskiemu

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
коммуникация
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikacyjny ˌkɔ̃mũɲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
коммуникационный
związany z komunikacją, dotyczący komunikacji

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
сообщение
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja.

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
коммунист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
коммунистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
коммунистический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
коммунизм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
каморка чуланчик
małe pomieszczenie, pokój
клетка
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;
мобильник мобилка
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy

komża n
комжа
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

konakryjczyk ˌkɔ̃naˈkrɨjʧ̑ɨk n
конакриец
mieszkaniec miasta Konakry

konakryjski ˌkɔ̃naˈkrɨjsʲci adj
конакрийский
odnoszący się do miasta Konakry

konar ˈkɔ̃nar n
сук
gruba, wyrastająca z pnia, gałąź z licznymi odroślami

konać v
умирать
przestawać żyć, umierać w agonii

koncentrat n
концентрат
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy

koncentryczny ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
концентрический
skierowany ku środkowi, ku określonemu punktowi; współśrodkowy

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
концепция
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

konceptualista ˌkɔ̃nʦ̑ɛptu<sup>w</sup>aˈlʲista n
концептуалист
zwolennik konceptualizmu

konceptualistyczny adj
концептуалистский
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) związany z konceptualizmem, dotyczący konceptualizmu

koncern ˈkɔ̃nʦ̑ɛrn n
концерн
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
концерт
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pokrewna sonacie;

koncertmistrz n
концертмейстер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) główny instrumentalista danej grupy instrumentów w orkiestrze symfonicznej, najczęściej pierwszy skrzypek

koncertować v
концертировать
występować z repertuarem muzyki poważnej

koncertowy adj
концертный
związany z koncertem, dotyczący koncertu, przeznaczony na koncert

koncerz ˈkɔ̃nʦ̑ɛʃ n
кончар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa broń biała wywodząca się od miecza i przeznaczona do kłucia;

koncesja n
концессия
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej
уступка
ustępstwo na czyjąś korzyść

koncesyjny ˌkɔ̃nʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
концессионный
(urzędowy) zezwalający na prowadzenie działalności gospodarczej, określający jej warunki

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
конхология
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

koncyliaryzm ˌkɔ̃nʦ̑ɨˈlʲjarɨsm̥ n
концилиаризм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna w Kościele katolickim, zakładająca wyższość soboru nad papieżem;

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
конденсация
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
конденсатор конденса́тор
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
соболезнование
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
кондор
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondotier n
кондотьер
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

kondotierski adj
кондотьерский
(historia, historyczny, historycznie) związany z kondotierami, dotyczący kondotierów

kondukt ˈkɔ̃ndukt n
процессия
(książkowy) orszak pogrzebowy, grono ludzi uroczyście towarzyszących zmarłemu w drodze na cmentarz

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
проводник
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konduktorka ˌkɔ̃ndukˈtɔrka n
кондукторша
forma żeńska od: konduktor

konduktorski adj
кондукторский
związany z osobą lub zawodem konduktora

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
этаж
poziom w budynku

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
лейка
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
конфедерация
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Polsce związek szlachty zawierany dla osiągnięcia doraźnych celów;
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfederacyjny adj
конфедеративный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konferansjer n
конферансье
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
конференция
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja naukowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva n
научная конференция
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
пресс-конференция пресс-конфере́нция
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfesjonał n
исповедальня исповеда́льня
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiskata n
конфискация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
конфисковать изымать
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
варенье
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
конфликт
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konfliktowy ˌkɔ̃nflʲikˈtɔvɨ adj
конфликтный
będący tematem sporu
taki, który popada w ciągłe konflikty z otoczeniem, nie jest skłonny do ugody

konformista n
конформист
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel protestantów angielskich, którzy w r. 1662 zadeklarowali lojalność wobec ustroju episkopalnego państwowego Kościoła anglikańskiego
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistka n
конформистка
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistyczny adj
конформистский
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
конформизм
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

kongresmen kɔ̃ŋˈɡrɛsmɛ̃n n
конгрессмен
mężczyzna, będący członkiem kongresu

koniak ˈkɔ̃ɲak n
коньяк
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniakowy adj
коньячный
związany z koniakiem, dotyczący koniaku; mający smak koniaku

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
клевер
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
конец
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)
конец край
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

koniec końców adv
в конце концов
ostatecznie

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata n
конец света
chwila, w której zostanie zniszczona Ziemia, zginą wszyscy ludzie; w chrześcijaństwie i innych religiach: Sąd Ostateczny;

koniecznie adv
непременно обязательно
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
необходимость
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
необходимый
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik ˈkɔ̃ɲik n
конёк
(przenośnie, przenośnia) ulubiony przedmiot zainteresowań jakiejś osoby, któremu poświęca ona dużo czasu i który jest częstym tematem jej rozmów
(zdrobniale) od: koń

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
морской конёк
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

konina kɔ̃ˈɲĩna n
конина кони́на
(spożywczy) mięso końskie;

koniokrad kɔ̃ˈɲɔkrat n
конокрад
złodziej koni

koniokradzki adj
конокрадский
(rzadki, rzadko używany) związany z koniokradami i koniokradztwem, dotyczący koniokradztwa

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
спряжение
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

koniunktura n
конъюнктура
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

koniuszek kɔ̃ˈɲuʃɛk n
кончик
(potocznie, potoczny) najdalej wysunięty punkt czegoś, sam koniec, czubek

koniuszy n
конюший
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach;

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
конклав
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
вывод
wniosek końcowy

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
конкордат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
конкретный
dobrze określony

konkubent kɔ̃ŋˈkubɛ̃nt n
сожитель
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mężczyzna żyjący z kobietą bez oficjalnego zawarcia związku małżeńskiego

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
сожительство
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania;

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
конкуренция
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
конкурс
(administracja) sformalizowana procedura wyboru kandydata na jakieś stanowisko
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony

konkursowy ˌkɔ̃ŋkurˈsɔvɨ adj
конкурсный
związany z konkursem, biorący udział w konkursie, wybrany w drodze konkursu

konkwistador n
конкистадор
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.

konno-artyleryjski adj
конноартиллерийский
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z artylerią konną, dotyczący artylerii konnej

konny ˈkɔ̃nːɨ adj
конный
związany z koniem, z jazdą na nim

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
конопля
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konowalski adj
коновальский
(dawniej, dawny) związany z konowałem, dotyczący konowała

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
коновал
(dawniej, dawny) człowiek niewykształcony, partacz leczący konie i bydło
(pogardliwie, pogardliwy) zły, kiepski lekarz

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
последовательность
spójność działań, wytrwałość w robieniu czegoś
результат следствие
skutek czegoś, rezultat

konsekwentny adj
последовательный
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
консенсус
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwant n
консервант
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwatorski adj
реставраторский
związany z konserwatorstwem

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
консерватист
(książkowy) osoba przywiązana do tradycji i niechętna wszelkim zmianom
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
консервативный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów
zachowawczy, nie lubiący zmian

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
консерватизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
консервировать
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
консорциум
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspekt ˈkɔ̃w̃spɛkt n
конспект проспект
zarys, plan, szkic wykładu, utworu

konspiracja n
конспирация
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspiracyjny adj
конспиративный
związany z konspiracją, dotyczący konspiracji

konspirator n
конспиратор
uczestnik konspiracji

konspiratorski adj
конспираторский
związany z konspiratorami, dotyczący konspiratorów; właściwy konspiratorom

konstancjański adj
констанцский
związany z Konstancją, dotyczący Konstancji (miasta w Niemczech)

konstantynopolitański adj
константинопольский
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem

konstatować ˌkɔ̃w̃staˈtɔvaʨ̑ v
констатировать
(książkowy) stwierdzać zaistnienie jakiegoś faktu, zdarzenia; ustalać coś

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
конструкция
układ elementów, sposób ich powiązania

konstrukcyjny ˌkɔ̃w̃strukˈʦ̑ɨjnɨ adj
конструкционный
dotyczący konstrukcji, związany z konstrukcją

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
конструктор
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstruktorski adj
конструкторский
związany z konstruktorem, dotyczący konstruktora

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
конструктивистский
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem

konstruktywizm n
конструктивизм
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstruktywność n
конструктивность
cecha tego, co jest konstruktywne

konstruowanie ˌkɔ̃w̃stru<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
конструирование
(rzeczownik odczasownikowy) od konstruować

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
конструировать
budować, tworzyć konstrukcję

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
конституция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucjonalistyczny adj
конституционалистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konstytucjonalizmem, dotyczący konstytucjonalizmu

konstytucyjność n
конституционность
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
конституционный
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsularny adj
консульский
(historia, historyczny, historycznie) związany z konsulem, dotyczący konsula (urzędnika rewolucyjnej Francji)
(historia, historyczny, historycznie) związany z konsulem, dotyczący konsula (urzędnika starożytnego Rzymu)
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
консульство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie;

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
консультация
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy

konsultacyjny adj
консультационный
związany z konsultacją, dotyczący konsultacji

konsultancki adj
консультантский
związany z osobą lub pracą konsultanta, dotyczący konsultanta

konsultowanie ˌkɔ̃w̃sultɔˈvãɲɛ n
консультирование
(rzeczownik odczasownikowy) od konsultować

konsultować ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvaʨ̑ v
консультировать
udzielać specjalistycznych porad
консультироваться
zasięgać opinii, rady

konsument kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt n
консумент
(biologia, biologiczny) organizm odżywiający się substancjami organicznymi;
потребитель
(handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
потребление
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

konsumpcyjny adj
потребительский
związany z konsumpcją

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
консистенция
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

konsystorski adj
консисторский
związany z konsystorzem, dotyczący konsystorza

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
контакт
zetknięcie się
(geologia, geologiczny) styk dwóch skał różnego pochodzenia
możliwość przekazywania i odbierania informacji
розетка контакт электрический контакт
gniazdo sieci elektrycznej

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
контекст
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
медитация созерцание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
раздумье размышление
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
размышлять
pogrążać się głęboko w myślach

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
контейнер
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych;
(potocznie, potoczny) duży pojemnik na śmieci
standaryzowany pojemnik służący do przechowywania i przewożenia towarów;

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
контестация
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czegoś; podanie w wątpliwość

konto ˈkɔ̃ntɔ n
аккаунт
(informatyka, informatyczny) adres i skrzynka poczty elektronicznej
(informatyka, informatyczny) przypisana danemu użytkownikowi część zasobów serwera lub prawo dostępu do tych zasobów
счёт
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
контрабанда
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabandowy adj
контрабандный
związany z kontrabandą, dotyczący kontrabandy

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
контрабас
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
контрабасист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie

kontradmiralski adj
контр-адмиральский
związany z kontradmirałem, dotyczący kontradmirała; dowodzony przez kontradmirała

kontradmirał n
контр-адмирал
(marynarka) oficer mający stopień kontradmirała (1.1)
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;

kontrahencki adj
контрагентский
związany z kontrahentem, dotyczący kontrahenta

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
контрагент
każda ze stron zawierających umowę

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
контракт
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
контраст
(książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu

kontrasygnata n
контрассигнация
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności;

kontratak n
контратака
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp.

kontrfaktyczny adj
контрафактивный
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrgambit n
контргамбит
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

kontrofensywa n
контрнаступление
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
контроль
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
контролёр
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś

kontrolerka ˌkɔ̃ntrɔˈlɛrka n
контролёрша
forma żeńska od: kontroler

kontrolerski adj
контролёрский
związany z kontrolerem, dotyczący kontrolera, tego, kto wykonuje kontrole

kontrolny kɔ̃nˈtrɔlnɨ adj
контрольный
związany z kontrolą lub kontrolowaniem

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
контролировать
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
Контрреформация
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
контрреволюция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrrewolucyjny adj
контрреволюционный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
контрразведка
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontur ˈkɔ̃ntur n
абрис
linia, zarys kształtu

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
контузия
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
континент материк
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
континентальный материковый
dotyczący kontynentu

kontynuacja n
продолжение
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
продолжать
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
конурбация
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
ландыш
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwalia majowa n
ландыш майский
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku konwalii majowych (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych;

konwaliowy ˌkɔ̃nvaˈlʲjɔvɨ adj
ландышевый
(przymiotnik) od konwalia

konwejer kɔ̃nˈvɛjɛr n
конвейер
(technologia, technika, techniczny) przenośnik taśmowy
(środowiskowy) metoda wydobywania zeznań polegająca wielogodzinnych, nocnych przesłuchaniach świadków lub podejrzanych;

konwojencki adj
конвоирский
związany z osobą lub pracą konwojenta, dotyczący konwojenta

konwojować v
конвоировать
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki

konwulsja n
конвульсия
gwałtowna zmiana poprzedzająca koniec czegoś
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała

konwój ˈkɔ̃nvuj n
конвой
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;
grupa uzbrojonych osób ochraniająca przewożony ładunek lub ludzi

koordynacja n
координация
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynator n
координатор
osoba koordynująca dane działania

koordynowanie n
координирование
(rzeczownik odczasownikowy) od koordynować

koordynować v
координировать
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopa ˈkɔpa n
копа
(jednostka miary) (przestarzałe, przestarzały) 60 sztuk;

kopacz n
копатель
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem
проходчик
górnik pracujący na przodku

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
неиссякаемый источник
(przenośnie, przenośnia) skarbnica np. wiedzy
шахта рудник
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
экскаватор
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
копать добывать
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny
лягать лягаться пинать толкать нога
uderzać kogoś / coś nogą

kopciuszek kɔpʲˈʨ̑uʃɛk n
горихвостка-чернушка
(ornitologia, ornitologiczny) Phoenicurus ochruros, mały ptak z rzędu wróblowatych;

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
копенгагенский
odnoszący się do miasta Kopenhaga

koper ˈkɔpɛr n
укроп
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
фенхель
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kopru włoskiego (1.1)
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona kopru włoskiego (1.2)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna ze zgrubiałych łodyg kopru włoskiego (1.2)

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
коперниций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

koperta kɔˈpɛrta n
конверт
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
копия
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
копьё
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
копейка
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;

kopiowanie ˌkɔpʲjɔˈvãɲɛ n
копирование копировка
(rzeczownik odczasownikowy) od kopiować

kopiować kɔˈpʲjɔvaʨ̑ v
копировать
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie

kopnąć ˈkɔpnɔ̃ɲʨ̑ v
копнуть
aspekt dokonany od: kopać

kopnąć w kalendarz ˈkɔpnɔ̃ɲʨ̑ f‿kaˈlɛ̃ndaʃ v
отбросить копыта сыграть в ящик дать дуба откинуть копыта
(żartobliwie) (ironicznie) umrzeć

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
коптский
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
коптский
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
копулировать
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
купол
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
копытный
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
копыто
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
кора
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

koral ˈkɔral n
коралл
(biologia, biologiczny) koralowiec
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny

korale kɔˈralɛ n
бусы
ozdoba kobieca z koralików nanizanych na sznurek

koralowiec n
коралл
(zoologia, zoologiczny) osiadłe zwierzę morskie z gromady koralowców;

kordobański adj
кордовский
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby

kordonek kɔrˈdɔ̃nɛk n
ирис
(włókiennictwo) (rękodzieło, rękodzielniczy) skręcona nitka używana do haftowania i szydełkowania;

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
корейский
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
корейский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
пробка
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korekta kɔˈrɛkta n
корректив
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego

korektor kɔˈrɛktɔr n
корректор
osoba sprawdzająca i poprawiająca tekst pod kątem redakcyjnym przed oddaniem go do druku;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk przeznaczony do ukrywania wad skóry;
ручка-корректор
przyrząd piśmienniczy służący do zamalowywania błędów na kartce papieru;
эквалайзер
(technologia, technika, techniczny) urządzenie poprawiające usterki, np. zniekształcenia dźwięku;

korektorski adj
корректорский
związany z korektorem, dotyczący pracy korektora

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
корреляция
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
корреспонденция
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondencyjny ˌkɔrɛspɔ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
дистантный
odbywający się na odległość
корреспондентский
związany z korespondencją; służący do korespondencji

korespondent n
корреспондент
ktoś kto koresponduje

koriacki adj
корякский
związany z Koriacją lub Koriakami, dotyczący Koriacji lub Koriaków

koriacki n
корякский
(językoznawstwo, językoznawczy) język koriacki;

korkiński adj
коркинский
związany z Korkinem, dotyczący Korkina

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
штопор
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej;
штопор што́пор
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

korma n
корма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z duszonego mięsa z warzywami, rodzaj curry z dodatkiem jogurtu i orzechów;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
баклан
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kormorani adj
баклановый
związany z kormoranem; taki jak u kormoranów

kornijski n
корнуэльский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornik ˈkɔrʲɲik n
короед
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag;

kornwalijski adj
корнский
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

koromysło n
коромысло
nosidło do dźwigania na barkach ciężarów, zwykle wiader z wodą;

korona kɔˈrɔ̃na n
венчик
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część okwiatu złożona z płatków
корона
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(potocznie, potoczny) wirus SARS-CoV-2
monarchia
коронка
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;
крона корона
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech

korona cierniowa n
терновый венец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) wieniec upleciony z cierni, który według Nowego Testamentu został włożony Jezusowi na głowę przez żołnierzy rzymskich;

korona z głowy nie spadnie
корона с головы не упадёт
(potocznie, potoczny) (ironicznie) jeśli ktoś coś zrobi, to nie przyniesie mu to ujmy, nie będzie to dla niego dyshonorem

koronawirus n
корона
(potocznie, potoczny) wirus SARS-CoV-2
коронавирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
коронка
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba
кружево
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronny adj
коронный
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z Koroną, dotyczący Korony

korowód kɔˈrɔvut n
хоровод
tańczący ludzie posuwający się jeden za drugim, często w rytmie tanecznym, czasem trzymający się za ręce

korozja n
коррозия
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korporancki adj
корпорантский
związany z korporantem, dotyczący korporanta

korpulencja ˌkɔrpuˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
корпуленция
(rzadki, rzadko używany) poważna nadwaga będąca wynikiem nadmiernego nagromadzenia tłuszczu w organizmie

korpulentność n
корпулентность
cecha tego, co jest korpulentne

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
корпулентный
o człowieku: odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała

korpus ˈkɔrpus n
корпус
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór tekstów będący podstawą badań językoznawczych;
(technologia, technika, techniczny) główna część maszyny lub urządzenia;
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa utworzona tymczasowo w celach administracyjnych, szkoleniowych lub taktycznych;
корпус туловище
(anatomia, anatomiczny) tułów człowieka lub zwierzęcia

korrida kɔrˈrʲida n
коррида
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
корсиканский
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
корсиканский
język używany na Korsyce;

kortyzol n
кортизол
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
кортизон
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
корунд
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korundowy ˌkɔrũnˈdɔvɨ adj
корундовый
zrobiony z korundu, składający się z korundu, zawierający korund

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
коррупция
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korupcyjny adj
коррупционный
związany z korupcją, dotyczący korupcji

koryfeusz n
корифей
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

koryncki kɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci adj
коринфский
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji)
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)
od Korynt (miasto w obecnej Grecji)

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
коридор
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
кормушка
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (ironicznie) źródło znacznych dochodów, posada, zazwyczaj publiczna, zapewniająca duże dochody
корыто
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych
русло
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu

korzenić się v
укореняться
(botanika, botaniczny) rozwijać system korzeniowy; zapuszczać korzenie

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
корень ко́рень
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

korzystanie ˌkɔʒɨˈstãɲɛ n
использование применение
(rzeczownik odczasownikowy) od korzystać

korzystać kɔˈʒɨstaʨ̑ v
использовать
używać czegoś

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
благодатный доброжелательный положительный
przychylny, pochlebny
выгодный
o cenach: niski
полезный
przynoszący korzyść
способствующий
sprzyjający

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
польза выгода
zysk, pożytek

kos kɔs n
чёрный дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus merula, kos zwyczajny;

kosa ˈkɔsa n
коса
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosiarka kɔˈɕarka n
косилка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;

kosiarski adj
косарский
związany z osobą lub pracą kosiarza, dotyczący kosiarza

kosić ˈkɔɕiʨ̑ v
косить
ścinać wysoką trawę lub zboże – kosą lub maszynowo

kosmaty adj
косматый
pokryty włosami, sierścią, meszkiem

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
визажистка косметичка
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne;
косметичка
torebka, saszetka do noszenia / przechowywania kosmetyków

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
косметический
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody
dotyczący kosmetyki lub kosmetyków
drobny, niewiele znaczący

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
косметика косметический средство
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
косметика
(przenośnie, przenośnia) wprowadzanie drobnych zmian (najczęściej w celu upiększania czegoś)
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
космический
odbywający się w kosmosie
космический вселенский
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
космический
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży

kosmita kɔsˈmʲita n
инопланетянин
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
космодром
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne;

kosmogoniczny adj
космогонический
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
космология
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się tematami powstania, istoty i końca wszechświata

kosmologiczny adj
космологический
związany z kosmologią, dotyczący kosmologii

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
космонавт
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmonautka ˌkɔsmɔ̃ˈnawtka n
космонавтка
kobieta, która wzięła udział w podróży kosmicznej

kosmonautyczny ˌkɔsmɔ̃nawˈtɨʧ̑nɨ adj
космонавтический
związany z kosmonautyką i kosmonautami

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
космополит
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
космополитический
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
космос
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosmyk n
прядь
niewielki pukiel włosów

kosowski adj
косовский
odnoszący się do Kosowa

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
коста-риканский
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostium ˈkɔstʲjũm n
костюм
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać

kostiumernia n
костюмерная
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) miejsce przechowywania kostiumów w teatrze
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pracownia kostiumów teatralnych

kostka ˈkɔstka n
косточка
(zdrobniale) od: kość
кусок
pewna jednostkowa porcja towaru, zwykle tłuszczu
плектр медиатор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała płytka, którą gra się na niektórych instrumentach strunowych
стоппер
element sprzętu wspinaczkowego, używany do zakładania punktów asekuracyjnych
щиколотка лодыжка
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
кубик Рубика
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostka rosołowa ˈkɔstka ˌrɔsɔˈwɔva n
бульонный кубик
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) koncentrat z mięsa wołowego lub kurzego i przypraw w postaci kostki, służący głównie do rozpuszczania w wodzie w celu uzyskania wywaru

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
морг
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kostny ˈkɔstnɨ adj
костяной
związany z kością

kostromski adj
костромский
związany z Kostromą, dotyczący Kostromy

kosyginowski adj
косыгинский
(historia, historyczny, historycznie) związany z działaczem komunistycznym Aleksiejem Kosyginem

kosz kɔʃ n
корзина
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
jakikolwiek pojemnik przypominający kosz (1.1)

koszarowy adj
казарменный
(wojskowość, wojskowy) związany z koszarami

koszary kɔˈʃarɨ n
казарма
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze

koszerny adj
кошерный
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków

koszmar ˈkɔʃmar n
кошмар
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;
(przenośnie, przenośnia) coś tak skrajnie nieprzyjemnego, strasznego lub wstrząsającego jak koszmar (1.1)

koszt kɔʃt n
расходы
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
стоить
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
рубашка сорочка
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula Dejaniry kɔˈʃula ˌdɛjä̃ˈɲirɨ idiom
хитон Деяниры
rzecz niszcząca, sprawiająca cierpienie, której trudno się pozbyć;

koszulka kɔˈʃulka n
рубашка
(termin karciany) tylna strona karty do gry
файл
(biurowość, biurowy) ochronne opakowanie nakładane na jakiś przedmiot
футболка
ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu

koszulowy adj
сорочечный
związany z koszulą, dotyczący koszuli, przeznaczony na koszule

koszyczek kɔˈʃɨʧ̑ɛk n
корзинка
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu groniastego, w którym kwiaty są gęsto osadzone na dnie kwiatowym;
корзиночка
mały koszyk

koszykarka ˌkɔʃɨˈkarka n
баскетболистка
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w koszykówkę
корзинщица
kobieta, która wyrabia kosze

koszykarski adj
баскетболистский
(sport, sportowy) związany z koszykarzami lub koszykówką, dotyczący koszykarzy lub koszykówki

koszykarz kɔˈʃɨkaʃ n
баскетболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w koszykówkę
корзинщик
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyplatający kosze i koszyki

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
баскетбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
кот кошка
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;
дух
(slangowo) rekrut, nowy uczeń

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
персидская кошка
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach;

kotara kɔˈtara n
штора
zasłona z grubej tkaniny

kotek cętkowany n
кошка-рыболов
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

koteria kɔˈtɛrʲja n
камарилья клика
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy

kotka ˈkɔtka n
кошка
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
якорь
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotylion n
котильон
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kotłownia kɔtˈwɔvʲɲa n
котельная
pomieszczenie lub budynek, w którym zamontowane są kotły grzewcze

kowadło kɔˈvadwɔ n
наковальня накова́льня
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
кузнец кузне́ц
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowalik kɔˈvalʲik n
поползень
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;

kowalski adj
кузнечный
związany z kowalstwem, dotyczący kowalstwa

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
ковариация
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

kowboj ˈkɔvbɔj n
ковбой
pasterz bydła w Ameryce;

kowbojski adj
ковбойский
związany z kowbojami, dotyczący kowbojów

kowieński adj
каунасский
dotyczący Kowna, związany z Kownem

kowrowski adj
ковровский
związany z Kowrowem, dotyczący Kowrowa

koza ˈkɔza n
коза
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozacki kɔˈzaʦ̑ʲci adj
казацкий
odnoszący się do Kozaków (ludności ruskiej/ukraińskiej)

kozak ˈkɔzak n
казак
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce;
казачок
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do tańczenia tego tańca;
сапог
wysoki but damski ze skóry

kozi ˈkɔʑi adj
козий
dotyczący kozy, odnoszący się do kozy (o zwierzęciu)

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
серна
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

kozielski adj
козельский
związany z Kozielskiem, dotyczący Kozielska

kozik ˈkɔʑik n
перочинный ножик
mały nóż ze składanym, spiczastym ostrzem i drewnianym trzonkiem

koziorożec n
козерог горный альпийский козел
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
козёл отпущения
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
козлик козлёнок
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł

kozojebca n
козоёб овцеёб
(wulgarnie, wulgaryzm) (obraźliwie) mieszkaniec Afryki Północnej albo Bliskiego Wschodu i innych krajów muzułmańskich
овцеёб козоёб
(wulgarnie, wulgaryzm) (dosłownie) osoba uprawiająca seks z kozą

kozłek ˈkɔzwɛk n
валериана
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny kozłkowatych;

kozłek lekarski ˈkɔzwɛk lɛˈkarsʲci n
валериана лекарственная
(botanika, botaniczny) gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym;

kołacz ˈkɔwaʧ̑ n
калач колач
(folklor) (spożywczy) rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie;

kołatka kɔˈwatka n
дверной молоток
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania;
трещотка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków

kołchoz ˈkɔwxɔs n
колхоз
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
колчан
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
одеяло
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołek n
дюбель
(budownictwo) drewniany lub plastikowy walec wciskany do ściany, w który wkręcana jest śruba
кол
ociosany kawałek drewna o podłużnej formie

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
воротник
część ubrania otaczająca szyję;
манжета фланец
występ na powierzchni elementu konstrukcyjnego otaczający go na całym obwodzie, który służy do połączeń;

kołnierzyk kɔwʲˈɲɛʒɨk n
воротничок
(zdrobniale) od: kołnierz

koło ˈkɔwɔ n
колесо
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;
круг
(geometria) okrąg wraz z odciętym wewnątrz niego fragmentem płaszczyzny;
окружность
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg

koło ˈkɔwɔ preposition
возле около
obok, przy, blisko czegoś

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
гончарный круг
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło podbiegunowe ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ n
полярный круг
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
штурвал
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
водяное колесо
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
зубчатое колесо
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołodziej kɔˈwɔʥ̑ɛ̇j n
колесник
(historia, historyczny, historycznie) (zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów;

kołokolnia n
колокольня
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wolno stojąca lub wtopiona w bryłę budynku dzwonnica cerkiewna

kołomieński adj
коломенский
związany z Kołomną, dotyczący Kołomny

kołowrót n
лебёдка
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą
турникет
(mechanika) urządzenie zapewniające przepuszczanie ludzi po jednej osobie

kołtuństwo n
мещане
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) zbiorowość ludzi zacofanych, ciemnych i nietolerancyjnych
мещанство
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) mentalność, moralność i postawa właściwa kołtunowi

kołymski adj
колымский
związany z Kołymą (rzeką w Rosji azjatyckiej)

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
колыбельная
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołysać v
качать колыхать
wprawiać w ruch wahadłowy
укачивать
usypiać dziecko, bujając je

koń kɔ̃ɲ n
конь козёл
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
конь лошадь
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
лошадь конь
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
лошадиная сила
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
троянский конь
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
концевой
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
конечность
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
бросать
zrywać z czymś, przestawać coś robić
заканчивать кончать
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

końcówka kɔ̃j̃nˈʦ̑ufka n
окончание эндшпиль
(szachy, pojęcie szachowe) ostatnia faza partii szachów, gdy w grze pozostało niewiele bierek;

koński ˈkɔ̃j̃sʲci adj
конский
związany z koniem, dotyczący konia
charakterystyczny dla konia, mający cechy konia

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
жребий брошен
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
костяк
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
церковный
związany z określonym kościołem (instytucją)
związany z regułami określonego kościoła (instytucji)
(architektura, architektoniczny) (sztuka) związany z budynkiem kościoła

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ n
пономарь церковнослужитель
(kościelny) mężczyzna pomagający w kościele

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
церковь костёл
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

koślawy kɔɕˈlavɨ adj
кривой
krzywego kształtu, ze zniekształceniem

kość kɔɕʨ̑ n
кость
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;
wielościan z oczkami służący do gry;

kość guziczna n
копчик
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość krzyżowa ˈkɔɕʨ̑ kʃɨˈʒɔva n
крестцовая кость
(anatomia, anatomiczny) dolny odcinek kręgosłupa powstały ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
слоновая кость
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlarz ˈkɔʑlaʃ n
берёзовик обабок подберёзовик
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju Leccinum Gray z charakterystycznymi kosmkami na trzonie;

koźlarz babka ˈkɔʑlaʒ ˈbapka n
подберёзовик обыкновенный
(botanika, botaniczny) Leccinum scabrum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o brązowej barwie kapelusza i czarnych kosmkach na trzonie;

koźlarz czerwony ˈkɔʑlaʃ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
подосиновик красный
(mikologia, mikologiczny) Leccinum aurantiacum, jadalny gatunek grzyba z rodziny borowikowatych o czerwonej barwie kapelusza;

koźlę n
козлик козлёнок
(zoologia, zoologiczny) młode mniejszych zwierząt kopytnych, np. sarny, muflona, kozicy
козлёнок козлик
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

kożuch ˈkɔʒux n
тулуп дублёнка
(odzieżownictwo) (krawiectwo) wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz)

kożusznik kɔˈʒuʃʲɲik n
меховщик скорняк
rzemieślnik wyrabiający kożuchy

kpić v
высмеивать насмехаться
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

kra kra interjection
кар
(potocznie, potoczny) wyraz dźwiękonaśladowczy, zwykle powtarzany, naśladujący niski, gardłowy dźwięk wydawany przez kruki i wrony

kra kra n
льдина
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli;

krab krap n
краб
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
крабб
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka

krach krax n
крах
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne
(ekonomia, ekonomiczny) nagły, gwałtowny spadek kursu walut, akcji, obligacji lub innych aktywów;
(przenośnie, przenośnia) klęska

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
кража кра́жа
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
край
(książkowy) obszar państwa
(przenośnie, przenośnia) miejsce, często wymyślone, związane z jakimiś postaciami, wspomnieniami itp.
край страна
(książkowy) obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska, itp.;
мир страна
(książkowy) sfera czyichś doznań, uczuć, myśli

kraina mlekiem i miodem płynąca kraˈ<sup>j</sup>ĩna ˈmlɛcɛ̃m i‿ˈmʲjɔdɛ̃m pwɨ̃ˈnɔ̃nʦ̑a n
земля, текущая молоком и мёдом земля, где текут молоко и мёд земля, где течёт молоко и мёд
(biblijny) miejsce, w którym jest wszystkiego pod dostatkiem

kraj kraj n
край
kraniec, koniec
страна край
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
страна край государство
państwo (obszar państwa)

krajalnica ˌkrajalʲˈɲiʦ̑a n
ломтерезка
urządzenie służące do krojenia, np. chleba, wędlin, sera;

krajanka kraˈjãnka n
землячка
kobieta pochodząca z tego samego kraju, regionu
лапша
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj klusek lub makaronu krajanego w krótkie paski

krajcar n
крейцер
grajcar – moneta srebrna, bita od XIII wieku, początkowo w Tyrolu. Od XVI wieku moneta zdawkowa w krajach habsburskich (równa 1/60 złotytego reńskiego, w latach 1857 – 1892 1/100 reńskiego);

krajobraz kraˈjɔbras n
ландшафт пейзаж вид
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;

krajowy kraˈjɔvɨ adj
краевой
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju

krajoznawczy adj
краеведческий
związany z krajoznawstwem; przeznaczony do wykorzystania w krajoznawstwie

krakać ˈkrakaʨ̑ v
каркать
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk

krakowianin ˌkrakɔˈvʲjä̃ɲĩn n
краковянин
mieszkaniec Krakowa

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
краковский
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa
charakterystyczny dla Krakowa lub krakowian, mający cechy lub właściwości przypisywane Krakowowi lub krakowianom

krakwa ˈkrakfa n
серая утка
(ornitologia, ornitologiczny) Anas strepera, gatunek kaczki pływającej;

kramatorski adj
краматорский
związany z Kramatorskiem, dotyczący Kramatorska

krambambula n
крамбамбуля
(dawniej, dawny) rodzaj słodkiej wódki ziołowej, kresowej nalewki przyrządzanej z różnych składników roślinnych;

kran krãn n
кран
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kranik ˈkrãɲik n
краник
(zdrobniale) kran

krasnodarski adj
краснодарский
związany z Krasnodarem, dotyczący Krasnodaru

krasnojarski ˌkrasnɔˈjarsʲci adj
красноярский
dotyczący Krasnojarska, związany z Krasnojarskiem

krasnokamski adj
краснокамский
związany z Krasnokamskiem, dotyczący Krasnokamska

krasomówca ˌkrasɔ̃ˈmufʦ̑a n
краснослов оратор
osoba, która potrafi pięknie przemawiać, po mistrzowsku włada słowem

krata ˈkrata n
решётка
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli

krater ˈkratɛr n
кратер
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą;

kraul krawl n
кроль
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce;

krawat ˈkravat n
галстук
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
портной
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawiecki kraˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
портновский
związany z krawiectwem, dotyczący krawiectwa

krawiectwo kraˈvʲjɛʦ̑tfɔ n
портняжество
dział rzemiosła zajmujący się szyciem ubrań i innych wyrobów

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
край
miejsce wyznaczające ostry lub ekstremalny koniec czegoś

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
бордюр поребрик
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕʨ̑ v
красть воровать
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonista n
креационист
zwolennik kreacjonizmu

kreacjonistyczny adj
креационистский
związany z kreacjonizmem, dotyczący kreacjonizmu

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
креационизм
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreator n
мастер помощник
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
креатинин
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywność n
креативность
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
креативный
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

kreda ˈkrɛda n
мел
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;
мел меловой период
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);

kredens ˈkrɛdɛ̃w̃s n
буфет сервант
mebel do przechowywania naczyń stołowych;

kredka ˈkrɛtka n
пастель
ołówek z kolorowym grafitem służący do rysowania lub pisania

kredyt ˈkrɛdɨt n
кредит
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

kredytorski adj
кредиторский
(dawniej, dawny) związany z kredytorem, dotyczący kredytora

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
кредитный
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy

krem krɛ̃m n
крем мазь
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
кремация
spalenie ciała zmarłej osoby

kremacyjny adj
кремационный
związany z kremacją, dotyczący kremacji, spalenia ciała

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
крематорий
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreml n
кремль
(historia, historyczny, historycznie) gród warowny w dawnej Rusi;

kremlowski adj
кремлёвский
(potocznie, potoczny) związany z Kremlem, najwyższymi władzami Rosji (a wcześniej ZSRR)
związany z kremlem lub Kremlem (zespołami budynków)

kremoński adj
кремонский
związany z Cremoną, dotyczący Cremony

kreolski adj
креольский
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem

kres krɛs n
конец край
granica pewnej przestrzeni

kreska ˈkrɛska n
тире
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a
черта
(sztuka) sposób rysowania charakterystyczny dla danego rysownika
чёрточка
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski
pozioma linia na podziałce przyrządów mierniczych, oznaczająca odcinek skali
штрих
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa

kret krɛt n
крот
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
критский
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) (sztuka) dotyczący starożytnej cywilizacji powstałej w basenie Morza Egejskiego
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
кротороина
kopczyk ziemi usypany przez kreta

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
кретин
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem

kretynka krɛˈtɨ̃nka n
кретинка
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) forma żeńska od: kretyn

krew krɛf n
кровь
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
креветка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewna ˈkrɛvna n
родственница
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka

krewniak n
родственник
osoba będąca w relacji pokrewieństwa

krewny ˈkrɛvnɨ n
потомок
gatunek posiadający wspólnego przodka ewolucyjnego z danym gatunkiem
родственник
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krewski adj
кревский
dotyczący Krewa, związany z Krewem

kreślarz n
чертёжник
osoba kreśląca rysunki techniczne

kriologia krʲjɔˈlɔɟja n
криология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodzie;

krnąbrny ˈkr̥nɔ̃mbrnɨ adj
своенравный
nieposłuszny, bezczelny, o trudnym charakterze

krocze n
промежность
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroczek ˈkrɔʧ̑ɛk n
шажок
(zdrobniale) od krok

kroczyć ˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ v
шагать
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
ястреб-перепелятник малый ястреб
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
резать
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
шаг
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krok po kroku adv
шаг за шагом
powoli, stopniowo, dążąc do wyznaczonego celu

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
крокодил
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
крокодиловы слёзы
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokodylek ˌkrɔkɔˈdɨlɛk n
крокодил
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
педометр шагомер
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokosz barwierski n
сафлор красильный
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

krokus ˈkrɔkus n
крокус
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

krokus uprawny n
шафран посевной
(botanika, botaniczny) Crocus sativus, gatunek rośliny z rodzaju szafran, roślina przyprawowa;

kromka ˈkrɔ̃mka n
ломоть ломтик
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kronocki adj
кроноцкий
związany z rzeką Kronocką na Kamczatce

kronsztadzki adj
кронштадтский
związany z Kronsztadem, dotyczący Kronsztadu

kropelkowy adj
капельный
mający związek z kropelką, rozprzestrzeniający się za pomocą kropelek

kropidło n
кропило
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;
омежник
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kropideł (1.3)

kropielnica n
кропильница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie na wodę święconą zwykle umieszczane przy wejściu

kropierz n
попона
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy, dłuższe od czapraka;

kropka ˈkrɔpka n
пятнышко
małe wypełnione kółko, plamka
точка
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:
krótki sygnał w alfabecie Morse'a

kropka w kropkę ˈkrɔpka ˈf‿krɔpkɛ adv
точка в точку тютелька в тютельку
tak samo, identycznie

kropla ˈkrɔpla n
капля
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;
(przenośnie, przenośnia) bardzo mała ilość czegoś

kropla drąży skałę ˈkrɔpla ˈdrɔ̃w̃ʒɨ ˈskawɛ proverb
вода камень точит капля и камень долбит
długie i wytrwałe działania przynoszą w końcu oczekiwane wyniki

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
капля в море
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś

krople n
капли
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dozowany kroplami;

krosno ˈkrɔsnɔ n
кросно ткацкий станок
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
корова
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
лающая собака не кусает собака, которая лает — не кусает
z przechwałek niewiele wynika

krowi ˈkrɔvʲi adj
коровий
charakterystyczny dla krowy, mający cechy krowy
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy

krtaniowy adj
гортанный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
гортань
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchość n
ломкость нежность
cecha tego, co kruche, delikatne, słabe i wątłe
ломкость хрупкость
cecha tego, co kruche i łamliwe

kruchy ˈkruxɨ adj
хрупкий
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
крестовый поход
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;

krucza n
круча
(rzadki, rzadko używany) urwisko

kruczowłosy adj
темнокудрый черноволосый
(książkowy) mający kruczoczarne włosy

kruczę ˈkruʧ̑ɛ n
воронёнок
pisklę kruka

kruk kruk n
ворон
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
ворон ворону глаз не выклюет
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy

krukowate n
врановые
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych;

kruszarka kruˈʃarka n
дробилка
(technologia, technika, techniczny) maszyna rozdrabniająca wykorzystująca proces kruszenia do wytwarzania kruszywa

krwawienie n
кровотечение
tracenie krwi

krwawodziób kr̥faˈvɔʥ̑up n
травник
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa totanus, brodziec krwawodzioby, średniej wielkości ptak z rodziny bekasowatych;

krwawy adj
кровавый
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny
(przenośnie, przenośnia) przypominający kolor krwi
taki, który zawiera krew, (także, też) będący skutkiem krwawienia
związany z rozlewem krwi

krwiak n
гематома
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie krwi w organizmie;

krwiobieg n
кровообращение
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) układ krwionośny

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
донор кровь
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
донорство кровь
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne;

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
гематурия
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwionośny kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
кровеносный
(medycyna, medyczny) mający związek z krążeniem krwi

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
кровопийца
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) ten, który przelewa czyjąś krew
кровопийца кровосос
ten, który pije krew

krwioplucie n
кровохарканье
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;

krwiożerczość n
кровожадность
cecha tego, kto krwiożerczy; cecha tego, co krwiożercze

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrʧ̑ɨ adj
кровожадный
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: odznaczający się okrucieństwem

krwotoczny adj
кровоточивый
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
кровотечение
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

krykiet ˈkrɨcɛt n
крикет
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryl krɨl n
криль
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów;

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
уголовник
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego

kryminalistka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistka n
уголовница
kobieta, która popełnia przestępstwa

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
уголовный
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
криминология
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
криминологический
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
крымский кры́мский
od Krym

kryolit n
криолит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
склеп крипта
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptograficzny adj
криптографический
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii

kryptologia n
криптология
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
криптон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonowy ˌkrɨptɔ̃ˈnɔvɨ adj
криптоновый
(przymiotnik) od krypton

krystalit krɨˈstalʲit n
кристаллит
(chemia, chemiczny) część ciała stałego o budowie krystalicznej będąca obszarem monokrystalicznego uporządkowania;

krystalizacja n
кристаллизация
proces tworzenia się kryształów

krystalograficzny adj
кристаллографический
(fizyka, fizyczny) (mineralogia, mineralogiczny) związany z krystalografią, dotyczący krystalografii

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
кристал
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;
хрусталь
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła;

kryształek krɨˈʃtawɛk n
кристаллик
(zdrobniale) od: kryształ

kryterium n
критерий
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyk ˈkrɨtɨk n
критик
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie
(książkowy) osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe

krytyka ˈkrɨtɨka n
критика
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś

krytykancki adj
критиканский
taki jak krytykant t.j. krytykujący niesłusznie, nierzetelnie

krytykanctwo ˌkrɨtɨˈkãnʦ̑tfɔ n
критиканство
krytykowanie, z którego niewiele wynika; skłonność do nierzeczowego krytykowania, wydawania bezcelowych negatywnych sądów

krytykant n
критикан
osoba skłonna do krytykanctwa, nierzeczowego krytykowania

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
критиковать
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
кризис
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryć krɨʨ̑ v
прятать скрывать
przechowywać w ukryciu
скрываться
chować się, aby nie być widzianym

krzak kʃak n
крокозябры
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) zwykle w lm zbiór bezsensownych znaków powstały z logicznego tekstu, np. na skutek niepoprawnych ustawień strony kodowej lub wystąpienia błędów
куст
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
кремний силиций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
силикат
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego;

krzemień n
кремень
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzemowy adj
кремниевый
dotyczący krzemu

krzepnąć v
крепнуть
nabierać siły; stawać się krzepkim

krzesany n
кшесаны
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) szybki taniec podhalański;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
стул
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
электрический стул
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) (więziennictwo, więzienny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci;

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
коклюш
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
кричать орать
mówić lub wołać bardzo głośno
o niemowlęciu: płakać
wydawać głośny, nieartykułowany dźwięk, np. z radości, na skutek zadania bólu

krzyk kʃɨk n
крик
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
крикливый
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia

krzywa ˈkʃɨva n
кривая крива́я
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywda ˈkʃɨvda n
вред
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie

krzywica n
рахит
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywomierz n
курвиметр
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość;

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
кривоногий
mający krzywe nogi

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
клятвопреступление лжесвидетельство
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywoprzysięzca ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃sʦ̑a n
клятвопреступник
ktoś, kto złożywszy przysięgę, łamie ją

krzyworoski adj
криворожский
związany z Krzywym Rogiem, dotyczący Krzywego Rogu

krzywousty adj
кривоустый
mający krzywe, asymetryczne usta

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
кривой
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
крест
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
крест крестик
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
крестец
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa;

krzyżacki adj
тевтонский
związany z Krzyżakami

krzyżak ˈkʃɨʒak n
крестовик
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) Araneus diadematus, pająk, na którego grzbiecie znajduje się krzyż;

krzyżodziób kʃɨˈʒɔʥ̑up n
клёст
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia, rodzaj ptaków z rodziny łuszczaków, w polskiej ornitofaunie reprezentowny przez trzy gatunki

krzyżodziób świerkowy kʃɨˈʒɔʥ̑upʲ ɕfʲjɛrˈkɔvɨ n
клёст-еловик
(ornitologia, ornitologiczny) Loxia curvirostra, gatunek ptaka z rodziny łuszczaków, rodzaju krzyżodziobów;

krzyżowiec n
крестоносец
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
-диез
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu;

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
кроссворд
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;
кряква
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki;

król krul n
король
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
король царь
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

król jest nagi ˈkrulʲ ˈjɛst ˈnaɟi proverb
а король - то голый
stwierdzenie oczywistości, której inni nie chcą lub boją się zauważyć, kiedy wygodniej im jest udawać, że wszystko jest w porządku

król śledziowy n
сельдяной король
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
королевство царство
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
царство королевство
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewicz kruˈlɛvʲiʧ̑ n
королевич
syn króla

królewna n
королевна
córka króla i/lub królowej

królewski kruˈlɛfsʲci adj
королевский
mający związek z królem lub królową
(szachy, pojęcie szachowe) dotyczący szachowego króla
царский
(przenośnie, przenośnia) bogaty i pełen przepychu, jakby z królewskiego (1.1) dworu

królik ˈkrulʲik n
кролик крольчиха
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królikarnia ˌkrulʲiˈkarʲɲa n
крольчатник
pomieszczenie przeznaczone do hodowli królików

królobójca n
цареубийца
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
королева
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
żona króla
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
королева царица
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem

królowanie n
королевствование
(rzeczownik odczasownikowy) od królować

krótki ˈkrutʲci adj
короткий
trwający niedługo
короткий краткий
mający małą długość

krótkodzioby adj
короткоклювый
taki, który posiada krótki dziób

krótkolufowy adj
короткоствольный
(wojskowość, wojskowy) mający krótką lufę

krótkonogi ˌkrutkɔ̃ˈnɔɟi adj
коротконогий
mający krótkie nogi

krótkoterminowy adj
краткосрочный
taki, który krótko trwa
taki, który został przewidziany na krótki okres lub który ma krótki termin realizacji

krótkotrwale adv
кратковременно
w sposób krótkotrwały, na krótki czas

krótkotrwałość n
кратковременность
cecha tego, co krótkotrwałe

krótkotrwały ˌkrutkɔˈtr̥fawɨ adj
кратковременный
trwający przez krótki czas

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
близорукость миопия
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;
близорукость недальновидность
(przenośnie, przenośnia) brak zdolności przewidywania

krótkowzroczny adj
близорукий
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
близорукий недальновидный
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krótkowłosy ˌkrutkɔˈvwɔsɨ adj
коротковолосый
(książkowy) mający krótkie włosy

krąg krɔ̃ŋk n
круг
okrąg
grupa ludzi, która siedzi wokół czegoś

krążek ˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
шайба
(sport, sportowy) przedmiot, którym rozgrywa się hokej

krążenie krɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
вращение кружение обращение циркуляция
(rzeczownik odczasownikowy) od krążyć

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
крейсер
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
кружить
robić okrążenie, obieg

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
крутиться
obracać się

kręgiel n
кегля
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
позвоночник
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

krępować krɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
связывать
mocno wiązać ręce lub nogi np. sznurem, aby utrudnić poruszanie

krętacz n
плут пройдоха
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów

krętek blady n
бледная трепонема
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Treponema pallidum, gatunek bakterii z rodzaju Treponema, wywołujący kiłę, malinicę i bejel;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bakteria z gatunku krętków bladych (1.1)

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
вертишейка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny krętogłowów, Jynginae;

kręty ˈkrɛ̃ntɨ adj
извилистый
taki, który nie biegnie w linii prostej, pełen zakrętów

kseno- ˈksɛ̃nɔ
ксено-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym

ksenofilia n
ксенофилия
(książkowy) sympatia dla cudzoziemców i cudzoziemszczyzny

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
ксенофобия
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
ксенофобский
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ксенон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenonowy ˌksɛ̃nɔ̃ˈnɔvɨ adj
ксеноновый
(przymiotnik) od ksenon

ksenotym n
ксенотим
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej;

ksero ˈksɛrɔ n
ксерокс
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) kserograf
(potocznie, potoczny) kserokopia

kserograficzny adj
ксерографический ксероксный
(drukarstwo, drukarski) związany z kserografią, dotyczący kserografii

kserokopia n
ксерокопия
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki

ksi ksʲi n
кси
czternasta litera alfabetu greckiego, ξ;
(historia, historyczny, historycznie) litera wczesnej cyrylicy pochodząca od ksi (1.1), ѯ;

ksieni n
аббатиса
(przestarzałe, przestarzały) przełożona klasztoru żeńskiego

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
священник ксёндз
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książeczka cɕɔ̃w̃ˈʒɛʧ̑ka n
книжечка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: książka

książeczka wojskowa n
военный билет
(wojskowość, wojskowy) wojskowy dokument tożsamości żołnierza;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
книга
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
кулинарная книга
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książkowość n
книжность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest książkowe; cecha tych, którzy są książkowi

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
книжный
odnoszący się do książki, zawarty w książce

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
герцог князь
wysoki tytuł szlachecki
князь принц
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;
принц княжич
syn monarchy

książęcy adj
герцогский
odnoszący się do księcia, związany z księciem

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
книга
opasła książka

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
книжный магазин
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
бухгалтерия
(ekonomia, ekonomiczny) (administracja) dział biura, przedsiębiorstwa, instytucji, którego zadaniem jest prowadzenie ksiąg rachunkowych
бухгалтерия счетоводство
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ adj
бухгалтерский
związany z księgowością

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
бухгалтер
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
герцогство кня́жество
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
герцогиня княгиня
członkini rodu, której nadano tytuł książęcy
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
żona księcia

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
принцесса
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
луна месяц
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część
луна спутник
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.;

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
лунный
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

księżycówka ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ufka n
самогон
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (spożywczy) nielegalnie pędzona wódka, rzekomo nocą, przy świetle księżyca

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
диметилбензол ксилол
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik;

ksylo- ˈksɨlɔ
ксило-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem

ksylometazolina ˌksɨlɔ̃mɛtazɔˈlʲĩna n
ксилометазолин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek sympatykomimetyczny, pochodna imidazoliny;

ksywa ˈksɨva n
феня
(gwara, gwarowe) (więziennictwo, więzienny) przestępcza gwara

kształcenie n
обучение
przekazywanie komuś wiedzy lub/i umiejętności, nauczanie

kształt kʃtawt n
форма
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kszyk kʃɨk n
бекас
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki;

kto ktɔ interrogativePronoun
кто
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
кто
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto (…), ten w cyrku się nie śmieje
кто (…), тот в цирке не смеётся
(potocznie, potoczny) gdy jakaś rzeczywistość staje się absurdem i parodią samej siebie, żarty przestają bawić

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
кто с мечом к нам придет от меча и погибнет поднявший меч от меча и погибнет
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami

kto nie ma w głowie, ten ma w nogach ˈktɔ ˈɲɛ‿ma ˈv‿ɡwɔvʲjɛ ˈtɛ̃n ˈma ˈv‿nɔɡax proverb
дурная голова ногам покоя не даёт
jeśli ktoś nie ma dobrej pamięci, musi często wracać po to, o czym zapomniał

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
не рой другому яму, сам в неё попадёшь
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi

kto pyta, nie błądzi ˈktɔ ˈpɨta ɲɛ‿ˈbwɔ̃ɲʥ̑i proverb
язык до Киева доведёт
zamiast uczyć się na własnych błędach, warto spytać o radę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
кто рано встаёт, тому Бог подаёт
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

kto z kim przestaje, takim się staje ˈktɔ ˈsʲ‿cĩm pʃɛˈstajɛ ˈtacĩmʲ‿ɕɛ ˈstajɛ proverb
с кем поведешься, от того и наберешься
długie przebywanie z kimś powoduje upodobnienie się do niego, przejęcie czyichś zwyczajów, poglądów

ktokolwiek ktɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
кто-либо кто-нибудь
bez znaczenia kto

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
кто-нибудь кто-то
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
который
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie

którędy interrogativePronoun
как пройти
zaimek wprowadzający pytanie o drogę, którą coś lub ktoś się porusza

którędy pronoun
где куда
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza

ku ku preposition
к
…wskazujący kierunek

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
кубанский
związany z krainą Kubań, dotyczący krainy Kubań
związany z rzeką Kubań, dotyczący rzeki Kubań
кубинский
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubeczek kuˈbɛʧ̑ɛk n
чашечка
(zdrobniale) od: kubek

kubek ˈkubɛk n
кружка
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubeł ˈkubɛw n
ведро
walcowaty lub kanciasty pojemnik, przeznaczony na przechowywanie płynów, artykułów sypkich, śmieci itp.

kubieński adj
кубенский
związany z Kubieną, dotyczący Kubieny

kubistyczny adj
кубистский
(sztuka) związany z kubizmem; dotyczący kubizmu

kubizm ˈkubʲism̥ n
кубизм
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kucać ˈkuʦ̑aʨ̑ v
сидеть на корточки
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach

kucharka kuˈxarka n
повариха кухарка
kobieta lub dziewczyna, która gotuje potrawy

kucharz ˈkuxaʃ n
повар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
кухонька
(zdrobniale) mała kuchnia
плита
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania

kuchenny kuˈxɛ̃nːɨ adj
кухонный
związany z kuchnią, używany w kuchni

kuchmistrz ˌkuxmʲiˈsṭʃ n
кухмистер
mistrz sztuki kulinarnej

kuchnia ˈkuxʲɲa n
кухня
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
komplet mebli kuchennych

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
пони
(zoologia, zoologiczny) mały lub niedorosły kuc
хвост хвостик
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kudymkarski adj
кудымкарский
związany z Kudymkarem, dotyczący Kudymkaru

kudłacz ˈkudwaʧ̑ n
космач лохмач
człowiek z przydługimi, rozczochranymi włosami

kudłaty kudˈwatɨ adj
патлатый
mający kudły

kufajka n
фуфайка
(potocznie, potoczny) watowana kurtka robocza

kufel ˈkufɛl n
кружка для пиво пивная кружка
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kujawiak n
куявяк
(choreografia, choreograficzny) (folklor) polski taniec ludowy pochodzący z Kujaw;

kujbyszewski adj
куйбышевский
związany z Kujbyszewem, dotyczący Kujbyszewa ((współcześnie) Samara)

kujon ˈkujɔ̃n n
ботан ботаник зубрила зубрилка
(pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia

kukabura n
кукабара
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo;

kukać ˈkukaʨ̑ v
куковать
(ornitologia, ornitologiczny) wydawać dźwięki charakterystyczne dla kukułki

kukiełka n
куколка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka teatralna osadzona na kiju i animowana od dołu;
(zdrobniale) od: kukła

kukiełkowy adj
кукольный
związany z kukiełkami, odnoszący się do kukiełek

kukuruźnik ˌkukuˈruʑɲik n
кукурузник
(potocznie, potoczny) (lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) mały radziecki dwupłatowy samolot z okresu II wojny światowej; używano go najczęściej podczas zwiadów

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
кукуруза маис
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukurydziany ˌkukurɨˈʥ̑ãnɨ adj
кукурузный
dotyczący kukurydzy
zrobiony z kukurydzy

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
кукареку
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułczy kuˈkuwʧ̑ɨ adj
кукушкин
charakterystyczny dla kukułki; dotyczący, odnoszący się do kukułki

kukułka kuˈkuwka n
кукушка
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;
figurka ptaka w ściennych zegarach, wysuwająca się ze środka w równych odstępach czasu
пальчатокоренник
(botanika, botaniczny) bylina o gęstych kwiatach;

kukła ˈkukwa n
чучело
przedmiot wykonany na podobieństwo postaci człowieka, zwykle przedstawionej karykaturalne

kula ˈkula n
костыль
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;
пуля
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
шар
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)

kulawy kuˈlavɨ adj
хромой
utykający na nogę

kuleć v
хромать
utykać na nogę

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
кулинарный
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulisty kuˈlʲistɨ adj
шаровой
przypominający kształtem kulę

kulminacja ˌkulmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
кульминация
(astronomia, astronomiczny) proces przejścia ciała niebieskiego poprzez płaszczyznę południka
szczytowy punkt, najmocniejsze nasilenie jakiegoś procesu

kulminacyjny ˌkulmʲĩnaˈʦ̑ɨjnɨ adj
кульминационный
najwyższy, szczytowy pod względem napięcia uczuciowego, nasilenia, nagromadzenia jakichś zjawisk, przeżyć

kulomb ˈkulɔ̃mp n
кулон
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
толкатель
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą

kuloodporny adj
пуленепробиваемый
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
культ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kult jednostki n
культ личности
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrytykowana w ustroju socjalistycznym i komunistycznym polityka błędów w przywództwie przez otaczanie swojej osoby oficjalnym uwielbieniem i całkowitym blokowaniem krytyki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) kult osoby występujący w autokratycznym systemie władzy, prowadzący do idealizowania i wręcz do deifikacji władcy czy przywódcy;

kultura kulˈtura n
культура
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi

kultura języka n
культура речи культура языка языковая культура
(językoznawstwo, językoznawczy) dyscyplina zajmująca się normatywnością w języku
(językoznawstwo, językoznawczy) posługiwanie się językiem zgodnie z pewnymi normami językowymi, zwłaszcza umiejętność operowania językiem standardowym

kulturalny ˌkultuˈralnɨ adj
культурный
dotyczący kultury, szerzący kulturę
taki, który odznacza się kulturą, wykształceniem, dobrym wychowaniem

kulturolog n
культуролог
specjalista w dziedzinie kulturologii

kulturologia ˌkulturɔˈlɔɟja n
культурология
nauka o kulturze

kulturologiczny adj
культурологический
związany z kulturologią

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
культурный
dotyczący kultury

kulturystka ˌkultuˈrɨstka n
культуристка
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca kulturystykę

kulturystyka n
культуризм
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kultywator n
культиватор
(rolnictwo, rolniczy) drapacz, narzędzie uprawowe do spulchniania roli bez jej odwracania oraz do niszczenia chwastów;

kum kũm interjection
квак ква
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę

kumaryna n
кумарин
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumarynowy adj
кумариновый
dotyczący kumaryny

kumaty kũˈmatɨ adj
смышлёный
(potocznie, potoczny) szybko orientujący się w jakimś zagadnieniu, pojętny

kumać ˈkũmaʨ̑ v
врубаться
(slangowo) rozumieć

kumkwat ˈkũmkfat n
кумкват
(botanika, botaniczny) Fortunella, krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe pochodzące z Chin, uprawiane w Azji i Ameryce Północnej dla owoców lub jako roślina ozdobna;
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumpel ˈkũmpɛl n
приятель
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel

kumski adj
кумский
związany z Kumą, dotyczący Kumy

kumulacja n
скопление накопление
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp.

kumycki adj
кумыкский
związany z Kumykami, dotyczący Kumyków

kumys ˈkũmɨs n
кумыс
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
куница
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kunaszyrski adj
кунаширский
związany z Kunaszyrem, dotyczący Kunaszyru

kundalini n
кундалини
(filozofia, filozoficzny) w filozofii i mistyce hinduskiej: energia, która spoczywa u podstawy kręgosłupa

kundel ˈkũndɛl n
дворняга
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów

kunktatorski adj
кунктаторский
(książkowy) postępujący jak kunktator: wyczekujący, odwlekający działanie

kunszt n
мастерство
doprowadzona do perfekcji umiejętność wykonywania czegoś lub posługiwania się czymś

kunsztowny kũw̃ˈʃtɔvnɨ adj
артистический искусный мастерской тонкий
wytwornie ozdobiony, wykonany misternie, po mistrzowsku

kupa ˈkupa n
кака какашка
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kał, stolec, odchody
куча толпа
(potocznie, potoczny) dużo czegoś lub kogoś, masa

kupić ˈkupʲiʨ̑ v
купить
(zobacz) kupować

kupić kota w worku ˈkupʲiʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
купить кота в мешке
(potocznie, potoczny) kupić coś bez obejrzenia, bez sprawdzenia

kupno ˈkupnɔ n
покупка
nabywanie czegoś

kupon ˈkupɔ̃n n
купон
(ekonomia, ekonomiczny) odcinek papieru wartościowego uprawniający właściciela do odbioru należnego mu procentu lub dywidendy

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
покупать
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
покупать кота в мешке
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno

kupryt ˈkuprɨt n
куприт
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
курица кура
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kuracja kuˈraʦ̑ʲja n
лечение
szereg stosownie dobranych środków i zabiegów leczniczych lub farmaceutycznych dla poprawienia stanu zdrowia i urody

kuracjusz n
курортник
ktoś poddawany kuracji

kuracjuszka n
курортница
kobieta poddawana kuracji

kurajski adj
курайский
dotyczący Kurajki (rzeki w Ałtaju w Rosji)

kuratorski adj
кураторский
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z kuratorem, dotyczący kuratora

kuraż ˈkuraʃ n
кураж
(przestarzałe, przestarzały) śmiałość, odwaga do wykonania czegoś

kurcz n
спазм конвульсия корча судорога
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
курятина
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kurczaka (1.1)
цыплёнок курятина
większe kurczę (pisklę kury)

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
чёрт
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
цыплёнок
pisklę kury

kurdupel kurˈdupɛl n
курдупель
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
курдский
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
курдский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurdystański adj
курдистанский
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu

kurewski kuˈrɛfsʲci adj
блядовской блядский
(wulgarnie, wulgaryzm) właściwy prostytutkom lub kobietom rozwiązłym, charakterystyczny dla nich
(wulgarnie, wulgaryzm) zły, wstrętny, podły

kurewstwo kuˈrɛfstfɔ n
блядство
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytucja lub rozwiązłość seksualna
блядство хуйня
(wulgarnie, wulgaryzm) rzecz wzbudzająca irytację lub sprawiająca kłopot

kurgański adj
курганский
związany z Kurganem, dotyczący Kurganu

kurhan ˈkurxãn n
курган
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurier ˈkurʲjɛr n
курьер
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;

kurierski adj
курьерский
związany z osobą lub zawodem kuriera, kurierstwem

kuriozalny ˌkurʲjɔˈzalnɨ adj
курьёзный
wyjątkowo osobliwy, budzący zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kuriozum kurʲˈjɔzũm n
курьёз
rzecz lub zjawisko wyjątkowo osobliwe, które budzi zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kurka ˈkurka n
курочка
(zdrobniale) od kura
лисичка лисичка обыкновенная
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Cantharellus cibarius, pieprznik jadalny, gatunek grzyba jadalnego;

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
камышница
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, występujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony;

kurlandzki adj
курляндский
dotyczący Kurlandii

kurnik ˈkurʲɲik n
курятник хлев
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
куропатка серая куропатка
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kuropatwi ˌkurɔˈpatfʲi adj
куропатковый
charakterystyczny dla kuropatwy; dotyczący, odnoszący się do kuropatwy

kurort ˈkurɔrt n
курорт
miejscowość wypoczynkowa

kurs kurs n
курс
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie

kursancki adj
курсантский
związany z kursantem, dotyczący kursanta, przeznaczony dla niego

kurski adj
курский
pochodzący z Kurska albo dotyczący tego miasta

kurtka ˈkurtka n
куртка
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
занавес за́навес
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurtyzana ˌkurtɨˈzãna n
куртизанка
(przestarzałe, przestarzały) utrzymanka kogoś wysoko postawionego

kurwa ˈkurva interjection
блядь бля
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
блядь
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek postępujący w sposób podły lub niemoralny, łajdak, nikczemnik, sprzedający się
блядь курва
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka

kurwa twoja mać ˈkurva ˈtfɔja ˈmaʨ̑ interjection
ёб твою мать
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie złości do konkretnej osoby, ubliżające jej matce

kurwisko kurˈvʲiskɔ n
блядина шлюшара
(wulgarnie, wulgaryzm) (zgrubienie) od: kurwa

kurwiszcze n
блядища блядище
(wulgarnie, wulgaryzm) (zobacz) kurwiszon

kurylski adj
курильский
związany z Kurylami (Wyspami Kurylskimi), dotyczący Kurylów (Wysp Kurylskich)

kurz kuʃ n
пыль
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kurza pamięć n
куриная память
(potocznie, potoczny) bardzo słaba, krótka pamięć

kurzy ˈkuʒɨ adj
куриный
charakterystyczny dla kury, mający cechy kury
związany z kurą, pochodzący od kury

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
соблазнять
wystawiać na pokusę

kuskus ˈkuskus n
кус-кус кускус
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
кустодия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
хранитель
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu

kusza ˈkuʃa n
арбалет
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuszetka n
плацкартный вагон
(kolejnictwo) wagon kolejowy z miejscami do leżenia
спальный полка
(kolejnictwo) leżanka w przedziale kolejowym;

kuszycki adj
кушитский
związany z Kuszytami, dotyczący Kuszytów, Kuszu

kuter ˈkutɛr n
катер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;

kuty na cztery nogi ˈkutɨ na‿ˈʧ̑tɛrɨ ˈnɔɟi idiom
стреляный воробей тёртый калач
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo sprytny; przygotowany na każdą ewentualność; wyrachowany spryciarz; ktoś z ogromnym doświadczeniem życiowym lub w jakiejś konkretnej dziedzinie

kuwejcki kuˈvɛjʦ̑ʲci adj
кувейтский
odnoszący się do państwa Kuwejt

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
двоюродный брат кузен
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
кузина двоюродная сестра
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
ковать железо, пока горячо
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułak n
кулак
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kułundyński adj
кулундинский
związany z rzeką Kułundą

kuśnierski adj
скорняжный
związany z kuśnierstwem, dotyczący kuśnierstwa

kuśnierz n
скорняк
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra

kuźniecki adj
кузнецкий
(historia, historyczny, historycznie) związany z Kuźnieckiem, dotyczący Kuźniecka (po 1932 Nowokuźnieck)
związany z Kuźnieckiem, dotyczący Kuźniecka

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
четверть
czwarta część godziny, 15 minut

kwadrat ˈkfadrat n
квадрат
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
квадратная степень квадрат
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
квадратный
(matematyka, matematyczny) związany z kwadratem, dotyczący kwadratu
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwadratura koła ˌkfadraˈtura ˈkɔwa n
квадратура круга
(geometria) jeden ze starożytnych, nie mających rozwiązania problemów matematyki greckiej, polegający na skonstruowaniu kwadratu, którego pole równe jest polu danego koła, przy użyciu wyłącznie cyrkla i linijki bez podziałki;
(przenośnie, przenośnia) cel niemożliwy do osiągnięcia, sytuacja bez wyjścia

kwadrycykl kfaˈdrɨʦ̑ɨkl̥ n
квадроцикл
(historia, historyczny, historycznie) rower z czterema kołami;

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
кдадрига
(historia, historyczny, historycznie) rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie;

kwakanie n
кряканье
(rzeczownik odczasownikowy) od kwakać

kwakać ˈkfakaʨ̑ v
крякать
o kaczce: wydawać charakterystyczne odgłosy

kwakierski adj
квакерский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kwakrami, dotyczący kwakrów

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
квалификация
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii

kwant kfãnt n
квант
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
квантовый
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
квантово-каскадный лазер
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni;

kwarantanna n
карантин каранти́н
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarantannowy adj
карантинный
(geografia, geograficzny) związany z kwarantanną, dotyczący kwarantanny

kwarc kfarʦ̑ n
кварц
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwarcowy kfarˈʦ̑ɔvɨ adj
кварцевый
(mineralogia, mineralogiczny) dotyczący kwarcu, związany z kwarcem

kwarkowy adj
кварковый
(fizyka, fizyczny) związany z kwarkami, dotyczący kwarków

kwartał ˈkfartaw n
квартал
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
квартет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwartetowy adj
квартетный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z kwartetem; przeznaczony do zagrania przez kwartet, czterech muzyków

kwas kfas n
кислота
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
абиетиновая кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
акриловая кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
мышьяковая кислота
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3;

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
аскорбиновая кислота
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu;

kwas azelainowy n
азелаиновая кислота
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
азотная кислота
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas cerotynowy n
гексакозановая кислота церотиновая кислота
(chemia, chemiczny) nasycony kwas tłuszczowy występujący w wosku pszczelim i karnaubie;

kwas chlebowy n
квас
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;

kwas cytrynowy n
лимонная кислота
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
дезоксирибонуклеиновая кислота
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
фолиевая кислота
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas gentyzynowy ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ n
2 5 ди- гидрокси- бензойная кислота гентизиновая кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce;

kwas hialuronowy n
гиалуроновая кислота гиалуронан гиалуронат
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas masłowy n
масляная кислота
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
молочная кислота
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
муравьиная кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
уксусная кислота этановая кислота метанкарбоновая кислота
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas salicylowy n
салициловая кислота 2-гидроксибензойная кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
серная кислота
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas stearynowy n
стеариновая кислота
nasycony kwas tłuszczowy, składnik stearyny, wzór chemiczny C17H35COOH;

kwas szczawiowy n
щавелевая кислота
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas tłuszczowy n
жирная кислота
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny z klasy kwasów karboksylowych, zawierający jedną grupą karboksylową i alifatyczny łańcuch węglowy, jeden z głównych składników m.in. lipidów;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
угольная кислота
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica n
ацидоз
(medycyna, medyczny) stan zwiększonej kwasowości krwi;

kwasica metaboliczna n
метаболический ацидоз
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;

kwasowość n
кислотность
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
квазар
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
кислый
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
(dosłownie) mający cierpki smak
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie

kwestia ˈkfɛstʲja n
вопрос
warunek, którego spełnienie jest potrzebne do rozwiązania problemu

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
цветочница
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
цветовод
hodowca kwiatów
цветочник
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni

kwiat kfʲjat n
цвет цветок
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności
цветок
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
цветок цветы
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania

kwiatek ˈkfʲjatɛk n
цветочек
(zdrobniale) od: kwiat
niewielkich rozmiarów roślina kwitnąca

kwiatonośny adj
цветоносный
(botanika, botaniczny) taki, który wytwarza kwiaty

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
соцветие
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
цветочный
dotyczący kwiatów

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
рябинник
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
апрель
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
апрельский
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu

kwintet n
квинтет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
цвести
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty
цвести процветать преуспевать
(przenośnie, przenośnia) rozwijać się, prosperować

kwoka ˈkfɔka n
брюзга ворчунья
(pogardliwie, pogardliwy) (przenośnie, przenośnia) kobieta gadatliwa, nieznośna
наседка
kura będąca w okresie lęgowym

kwokacz ˈkfɔkaʧ̑ n
большой улит
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa nebularia, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

kwota ˈkfɔta n
количество сумма
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
кинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
кинологический
związany z kynologią, dotyczący kynologii

kyzylski adj
кызылский
związany z Kyzyłem, dotyczący Kyzyłu

kółko ˈkuwkɔ n
кружок
(edukacja, edukacyjny) szkolne zajęcia dla grupy zainteresowań
(zdrobniale) od: koło
małe koło
хоровод
grupa bawiących się osób trzymająca się za ręce

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
крестики-нолики
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
купать
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
купаться
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
купание ванна
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielisko ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ n
купальня
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) część akwenu przeznaczona do kąpieli

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
купальный
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
плавки
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli

kąsanie kɔ̃w̃ˈsãɲɛ n
кусание
(rzeczownik odczasownikowy) od kąsać

kąsać ˈkɔ̃w̃saʨ̑ v
кусать
kaleczyć ostrymi zębami lub żądłem

kąt kɔ̃nt n
угол
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
прямой угол
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kątomierz n
угломер
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kędzierzawy ˌkɛ̃ɲʥ̑ɛˈʒavɨ adj
кудрявый
o człowieku taki, który ma kręcone włosy, kędziory

kęs kɛ̃w̃s n
кусок
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłajpedzki adj
клайпедский
związany z Kłajpedą, dotyczący Kłajpedy

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
лгать врать
świadomie mówić nieprawdę

kłamać jak z nut ˈkwãmaʨ̑ ˈjaɡ ˈz‿nut v
врать не краснея
celowo i bez wahania kłamać, oszukiwać

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
лгун лжец врун брехун
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamliwy kwãmˈlʲivɨ adj
лживый
taki, który jest pełen kłamstwa
taki, który kłamie

kłamstwem daleko się nie zajdzie ˈkwãmstfɛ̃m daˈlɛkɔ‿ɕɛ ɲɛ‿ˈzajʥ̑ɛ proverb
на лжи далеко не уедешь
kłamstwo zawsze zostanie ujawnione, nie da się go ukryć

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
ложь враньё вздор враки неправда обман
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
у лжи короткие ноги
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaniać się ˈkwãɲäʨ̑‿ɕɛ v
кланяться
pochylać tułów na powitanie lub w geście szacunku

kłaść kwaɕʨ̑ v
класть
umieszczać coś w jakimś miejscu
pokrywać warstwą

kłoda ˈkwɔda n
борть
ul z wydrążonego pnia drzewnego
бревно колода
grube drzewo, zdatne na budowę i do wyrobów bednarskich
колода
tułów konia
колодка
(staropolski) dyby

kłodzki ˈkwɔʦ̑ʲci adj
клодзский
związany z Kłodzkiem, dotyczący Kłodzka

kłopot ˈkwɔpɔt n
беспокойство затруднение
przykra sytuacja, wymagająca reakcji

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
хлопотный
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie

kłos kwɔs n
колос
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłus kwus n
рысь
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia;

kłusować v
браконьерствовать
(łowiectwo, łowiecki) nielegalnie polować na zwierzynę lub łowić ryby
скакать рысью
(jeździectwo, jeździecki) jechać kłusem

kłusownictwo n
браконьерство
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusowniczy adj
браконьерский
(łowiectwo, łowiecki) związany z kłusownictwem albo kłusownikiem, dotyczący kłusownictwa albo kłusownika

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
браконьер
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłuć kwuʨ̑ v
колоть
przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym

kłócić ˈkwuʨ̑iʨ̑ v
ссориться
toczyć spór, spierać się

kłódka ˈkwutka n
висячий замок
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕʨ̑i n
замок любви
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary;

kłótliwość n
вздорность сварливость
cecha tego, co kłótliwe; cecha tych, którzy są kłótliwi

kłótliwy kwuˈtlʲivɨ adj
сварливый
skłonny do kłótni

kłótnia ˈkwutʲɲa n
спор
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura

kłąb n
моток пряжи
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś
холка
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
корневище ризома
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;
ризома
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
клубок
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę

kłębek nerwów ˈkwɛ̃mbɛk ˈnɛrvuf n
комок нервов
osoba bardzo nerwowa

labilność n
лабильность
cecha tego, co labilne

labilny laˈbʲilnɨ adj
лабильный
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny

labioplastyka n
лабиопластика
(medycyna, medyczny) zabieg korekty wyglądu lub wielkości warg sromowych;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
лабиринт
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborancki adj
лаборантский
związany z osobą lub pracą laboranta, dotyczący laboranta

laborant laˈbɔrãnt n
лаборант
pracownik laboratorium

laborantka ˌlabɔˈrãntka n
лаборантка
pracownica laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
лаборатория
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;
pomieszczenie przeznaczone do zajęć dydaktycznych, wymagających specjalistycznego sprzętu

laboratoryjny ˌlabɔratɔˈrɨjnɨ adj
лабораторный
związany z laboratorium, dotyczący laboratorium

labrador laˈbradɔr n
лабрадор
(mineralogia, mineralogiczny) ozdobny minerał;

labradorski adj
лабрадорский
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru

labradoryt ˌlabraˈdɔrɨt n
лабрадорит
(mineralogia, mineralogiczny) skała w większości utworzona z labradoru

labry n
намёт
(heraldyka, heraldyczny) ornament na zewnątrz tarczy herbowej;

labrys ˈlabrɨs n
лабрис
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;
symbol w kształcie labrysa (1.1) przyjęty współcześnie m.in. przez środowiska neonazistowskie

laburzystowski ˌlɛjbuʒɨˈstɔfsʲci adj
лейбористский
związany z brytyjską Partią Pracy

lacedemoński ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃sʲci adj
лакедемонский
związany z Lacedemonem, dotyczący Lacedemonu lub Lacedemończyków

lada ˈlada n
прилавок
(handel, handlowy) rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru

lada ˈlada particle
любой
jakikolwiek, małowartościowy

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
блудница
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami

laddu n
ладду
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodkie indyjskie kulki z purée z ciecierzycą, maczane w syropie, oblepione kawałkami migdałów i orzechów;

lady n
леди
angielski tytuł obejmujący żonę i córki lorda
angielski zwrot grzecznościowy, pani

ladyboy n
ледибой
określenie transgenderycznego mężczyzny funkcjonującego w społeczeństwie Tajlandii

lafirynda ˌlafʲiˈrɨ̃nda n
шлюха
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami

laguna laˈɡũna n
лагуна
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lakier ˈlacɛr n
лак
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
лак для ногтей
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierowanie n
лакирование лакировка
nakładanie na coś powłoki lakierowej

lakierować v
лакировать
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakijski adj
лакский
związany z Lakami, dotyczący Laków

lakijski n
лакский
(językoznawstwo, językoznawczy) język lakijski;

lakmus ˈlakmus n
лакмус
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakmusowy adj
лакмусовый
(chemia, chemiczny) związany z lakmusem; zawierający lakmus

lakonicznie adv
лаконически лаконично
w sposób lakoniczny

lakoniczność ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
лаконичность
wyrażanie czegoś w sposób zwięzły, krótki; oszczędność w słowach, wypowiedzi

lakoniczny ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
лаконический лаконичный
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach

lakowy adj
сургучный
związany z lakiem, dotyczący laku

lakoński adj
лаконский
związany z Lakonią, dotyczący Lakonii

lakrymator ˌlakrɨ̃ˈmatɔr n
лакриматор слезоточивый газ
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie;

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
лактация
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktaza lakˈtaza n
лактаза
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

lakton n
лактон
(biochemia, biochemiczny) jeden z cyklicznych estrów powstających na drodze wewnątrzcząsteczkowej estryfikacji hydroksykwasów;

laktoza lakˈtɔza n
лактоза
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
кукла
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
кукловод
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lama ˈlãma n
лама
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;
jedwabna tkanina ze srebrnymi lub złotymi nićmi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczyciel buddyzmu tybetańskiego;

lamaistyczny ˌlãma<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
ламаистский
związany z buddyzmem tybetańskim (lamaizmem)

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
ламаизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański

lamarkistyczny adj
ламаркистский
związany z lamarkizmem, teoriami Jeana-Baptiste'a de Lamarcka

lambda ˈlãmbda n
лямбда
nazwa jedenastej litery alfabetu greckiego, λ;

lambdacyzm n
ламбдаизм
(medycyna, medyczny) wada wymowy polegająca na zastępowaniu głoski r głoską l;

lamblia ˈlãmblʲja n
лямблия
(zoologia, zoologiczny) Giardia intestinalis, wiciowiec pasożytny przywierający za pomocą przyssawki do jelita żywiciela, czasem też do wątroby lub pęcherzyka żółciowego;

lambrekin lãmˈbrɛcĩn n
ламбрекен
rodzaj krótkiej ozdobnej zasłony, firanki nad oknem, drzwiami zawieszonej na drążku lub ozdabiający baldachimy;

lamer ˈlãmɛr n
ламер
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba niemająca doświadczenia w posługiwaniu się komputerem, najczęściej w znaczeniu pejoratywnym;

lampa ˈlãmpa n
лампа лампочка
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;
радиолампа электронная лампа
(zobacz) lampa elektronowa;

lampa Aladyna ˈlãmpa ˌːlaˈdɨ̃na n
лампа Аладдина
(książkowy) magiczny przedmiot mający spełniać wszelkie życzenia osoby, która go posiada

lampa wyładowcza n
газоразрядная лампа
(elektryczność) lampa świecąca dzięki wyładowaniom elektrycznym w parach metalu, gazie lub mieszaninie tychże;

lamparci lãmˈparʲʨ̑i adj
леопардовый
charakterystyczny dla lamparta; dotyczący, odnoszący się do lamparta

lampart ˈlãmpart n
леопард барс
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lamperia lãmˈpɛrʲja n
панель
dolna część ściany, pokryta farbą olejną;
ozdobna okładzina na ścianie

lampka ˈlãmpka n
лампочка рюмка
kieliszek

lamucki n
ламутский ламутский
(językoznawstwo, językoznawczy) (przestarzałe, przestarzały) język eweński;

landrynka lãnˈdrɨ̃nka n
леденец
(spożywczy) twardy, lekko przeźroczysty, kolorowy cukierek do ssania;

langosz n
лангош
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa w formie pszenno-ziemniaczanego placka smażonego na głębokim oleju podawanego z różnymi dodatkami – na słono lub słodko;

langwedocki adj
лангедокский
związany z Langwedocją, dotyczący Langwedocji

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
ланкийский
odnoszący się do państwa Sri Lanka

lantan ˈlãntãn n
лантан
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
лаосский лао́сский
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci n
лаосский
język urzędowy Laosu;

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
лапароскопия
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laparoskopowy adj
лапароскопический
związany z laparoskopią, dotyczący laparoskopii

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
лапаротомия
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
лапландский
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
саамский
język używany w Laponii;

larwa ˈlarva n
личинка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
ларинголог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka laryngologii

laryngologia n
ларингология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

laryngologiczny adj
ларингологический
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa

laryngoskop n
ларингоскоп
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani;

las las n
лес
gęste zbiorowisko drzew;
(przenośnie, przenośnia) mnóstwo czegoś

laseczka laˈsɛʧ̑ka n
бацилла
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) forma bakterii zdolna do tworzenia endospor

laser ˈlasɛr n
лазер
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) broń emitująca laser (1.2)

laserowy adj
лазерный
związany z laserem, dotyczący lasera, wykorzystujący do działania światło lasera, powstały ze światła lasera

laska ˈlaska n
трость палка
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;
тёлка краля
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna

laski ˈlasʲci adj
лашский
związany z Lachami, dotyczący Lachów

laskonogi adj
тонконогий
mający długie, cienkie i patykowate nogi

lasostep n
лесостепь
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;

lasostepowy adj
лесостепной
związany z lasostepem, dotyczący lasostepu

lasotundrowy adj
лесотундровый
związany z lasotundrą, dotyczący lasotundry

lasso ˈlasːɔ n
лассо
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt;

latający spodek ˌlataˈjɔ̃nʦ̑ɨ ˈspɔdɛk n
летающая тарелочка летающее блюдце
(potocznie, potoczny) (zobacz) UFO

latarka laˈtarka n
фонарик
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia laˈtarʲɲa n
маяк
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych
фонарь
(architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze;
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni

latarnia Diogenesa laˈtarʲɲa ˌdʲjɔɡɛ̃ˈnɛsa n
лампа Диогена фонарь Диогена
symbol niewiary w istnienie prawdziwego człowieka

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
маяк
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
воздушный змей летающий змей змей
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
бегать суетиться
(przenośnie, przenośnia) być w ruchu, śpieszyć się
летать
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
латекс
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

latem ˈlatɛ̃m adv
летом
w czasie trwania lata

lato ˈlatɔ n
лето
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latopis laˈtɔpʲis n
летопись
(historia, historyczny, historycznie) staroruski rocznik dziejopisarski;

latorośl n
дитя отпрыск потомок чадо
(przenośnie, przenośnia) dziecko, młody potomek
молодой растение
(botanika, botaniczny) (przestarzałe, przestarzały) młoda, tegoroczna roślina

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
латинист
znawca łaciny i kultury rzymskiej

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
латинизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynoamerykański adj
латиноамериканский
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

lawa ˈlava n
лава
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
лаванда
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju lawenda (1.1)
лаванда лава́нда
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
лавандовый
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą

laweta laˈvɛta n
лафет
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych
эвакуатор
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów

lawina laˈvʲĩna n
лавина
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;
(potocznie, potoczny) duża ilość czegoś

lawirowanie n
лавирование
(przenośnie, przenośnia) przebiegłe zachowanie się w kłopotliwych sytuacjach
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglowanie zmiennym kursem pod wiatr
zręczne omijanie przeszkód w czasie ruchu

lazuryt laˈzurɨt n
лазурит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

lazyjski adj
лазский
związany z Lazami lub Lazyką, dotyczący Lazów lub Lazyki

lać laʨ̑ n
лить
(Górny Śląsk) kapeć

lać laʨ̑ v
лить
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
лить как из ведра
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

lać łzy ˈlaʨ̑ ˈwzɨ v
лить слёзы лить слёзы в три ручья
bardzo, przejmująco płakać, rozpaczać

lebioda lɛˈbʲjɔda n
марь лебеда марь белая
(botanika, botaniczny) zwyczajowa nazwa komosy białej

lebiodka pospolita lɛˈbʲjɔtka ˌpɔspɔˈlʲita n
душица обыкновенная мята боровая мята лесная
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślina z gatunku lebiodek pospolitych (1.1)

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
лететь
podróżować samolotem
przemieszczać się w powietrzu

lecytyna n
лецитин
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
лечение
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

lecznica lɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
лечебница
zakład leczniczy

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
врачебный лекарственный лечебный целебный целительный
pomagający wyzdrowieć

leczo n
лечо
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) węgierska potrawa jednogarnkowa z pokrojonych na kawałki papryki, pomidorów i cebuli, często z dodatkiem boczku lub kiełbasy, duszonych z przyprawami;

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
лечить
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

ledwo ˈlɛdvɔ adv
едва
… czasu: niedawno, dopiero co
… sposobu: z trudem, z ledwością

ledwo ˈlɛdvɔ conjunction
едва как только
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko

ledwo ˈlɛdvɔ particle
едва не
prawie nie, tylko trochę
только
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca

ledwo żywy ˈlɛdvɔ ˈʒɨvɨ adj
еле живой
osłabiony, bez siły

lefortowski adj
лефортовский
związany z Lefortowem, dotyczący Lefortowa

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
легализация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalny lɛˈɡalnɨ adj
легальный
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
легенда
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczny utwór instrumentalny zbliżony do ballady;
легенда леге́нда
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
легендарный
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legginsy n
леггинсы
obcisłe, elastyczne spodnie z lekkiej tkaniny, bez szwów

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
иностранный легион
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legitymistyczny adj
легитимистский
związany z legitymizmem, legitymistami, dotyczący legitymizmu

lego ˈlɛɡɔ n
Лего
zbiorowo: plastikowe klocki z zestawu marki Lego

legowisko n
берлога логово нора
miejsce snu i schronienia zwierząt
логово
prymitywne, skromne miejsce służące do leżenia i spania

leiszmanioza n
лейшманиоз
choroba z grupy chorób pasożytniczych powodująca m.in. gorączkę, owrzodzenia skóry oraz zniekształcenia twarzy;

lejce ˈlɛjʦ̑ɛ n
вожжи
(hipologia, hipologiczny) rzemienne pasy służące do kierowania koniem

lejdejski adj
лейденский
związany z Lejdą, pochodzący z Lejdy, dotyczący Lejdy

lejek n
воронка лейка
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lejtnant ˈlɛjtnãnt n
лейтенант
(wojskowość, wojskowy) oficerski stopień wojskowy, odpowiednik porucznika;

lekarka lɛˈkarka n
врачиха
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) kobieta pracująca jako lekarz

lekarski lɛˈkarsʲci adj
врачебный
związany z lekarzem, dotyczący lekarza
лечебный медицинский
dotyczący leczenia, mający zastosowanie w leczeniu

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
лекарство
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
врач доктор
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekarz medycyny pracy ˈlɛkaʃ ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃nɨ ˈpraʦ̑ɨ n
профврач
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się badaniami profilaktycznymi pracowników oraz diagnostyką, leczeniem i profilaktyką chorób zawodowych

lekceważenie ˌlɛkʦ̑ɛvaˈʒɛ̃ɲɛ n
презрение
traktowanie kogoś z pogardą, bez dostatecznej uwagi

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
урок
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą

lekki ˈlɛcːi adj
лёгкий
o małej wadze, małym ciężarze
o słabej sile, niskim natężeniu
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia

lekki chleb ˈlɛcːi ˈxlɛp idiom
лёгкий хлеб
lekka, niemęcząca praca; lekki, łatwy sposób zarabiania na swoje utrzymanie

lekko ˈlɛkːɔ adv
аккуратно деликатно легко осторожно
delikatnie
легко
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie
легко просто
łatwo
легко слегка
w niewielkim natężeniu

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
легкоатлет
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyczny adj
легкоатлетический
związany z lekką atletyką, dotyczący lekkiej atletyki

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
лёгкая атлетика
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
легкомысле легкомысленность
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący

lekkomyślny adj
легкомысленный
czyniony bez głębszego namysłu
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań

lekkostrawny ˌlɛkːɔˈstravnɨ adj
удобоваримый усваиваемый
(przenośnie, przenośnia) łatwo przyswajalny, przystępny
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony

leksem ˈlɛksɛ̃m n
лексема
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksyka ˈlɛksɨka n
лексика
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich wyrazów składających się na jakiś język

leksykograf n
лексикограф
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii

leksykografia n
лексикография
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
tworzenie słowników, słownikarstwo
zbiór słowników jakiegoś języka, regionu, okresu

leksykograficzny adj
лексикографический
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykolog n
лексиколог
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych

leksykologia n
лексикология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykologiczny adj
лексикологический
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią

leksykon n
лексикон
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lektorski adj
лекторский
związany z lektorem, dotyczący lektora lub jego pracy

lektyka ˈlɛktɨka n
паланкин
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem;

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
лемех
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
лемминг
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
лимонад
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
лемур
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
лён
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)

leningradzki ˌlɛ̃ɲĩŋˈɡraʦ̑ʲci adj
ленинградский
związany z Leningradem, dotyczący Leningradu

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
ленинский
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
лень
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuch n
лентяй лодырь
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie)

leniuchować v
бездельничать валяться лентяйничать
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
лениво
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
ленивец лени́вец
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);
ленивец лентяй
(potocznie, potoczny) ktoś leniwy

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
ленивый
charakteryzujący się lenistwem
wolny, poruszający się bez pośpiechu

lepidopterolog ˌlɛpʲidɔptɛˈrɔlɔk n
лепидоптеролог
specjalista zawodowo zajmujący się badaniem motyli;

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
лепидоптерология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
лучше
(zobacz) dobrze
powinno się (coś zrobić)

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
лучше поздно, чем никогда
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej z mądrym zgubić, niż z głupim znaleźć ˈlɛpʲjɛ̇j ˈz‿mɔ̃ndrɨ̃m ˈzɡubʲiʨ̑ ˈɲiʒ ˈz‿ɡwupʲĩm ˈznalɛɕʨ̑ proverb
лучше с умным потерять, чем с глупым найти
zawsze, niezależnie od okoliczności, lepiej przestawać z mądrymi

lepić ˈlɛpʲiʨ̑ v
лепить
kształtować coś z plastycznego materiału
sklejać coś, przyklejać
липнуть
być lepkim, kleić się do czegoś

lepki ˈlɛpʲci adj
вязкий
(fizyka, fizyczny) o płynie wykazujący lepkość, mający niezerowy opór wewnętrzny przeciwko płynięciu
липкий
mający właściwości kleju
липкий навязчивый прилипчивый приставучий
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiernie spoufalający się

leprozorium ˌlɛprɔˈzɔrʲjũm n
лепрозорий
izolowany zakład leczniczy dla chorych na trąd lub kolonia dla trędowatych;

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
лучше синица в руках, чем журавль в небе не сули журавля в небе, а дай синицу в руки
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lerka n
лесной жаворонок
(ornitologia, ornitologiczny) Lullula arborea, gatunek ptaka z rodziny skowronków;

lesbijka lɛzˈbʲijka n
лесбиянка
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
лесбийский
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

lesistość n
лесистость
(leśnictwo) wskaźnik pokrycia lasem określonej powierzchni;

lesisty lɛˈɕistɨ adj
лесистый
obfitujący w lasy, pokryty lasami

lesotyjski ˌlɛsɔˈtɨjsʲci adj
лесотский
związany z Lesotho, odnoszący się do państwa Lesotho

less lɛs n
лёсс
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego;

lessowy adj
лёссовый
związany z lessem, dotyczący lessu, zbudowany z lessu

leszcz lɛʃʧ̑ n
лещ
(ichtiologia, ichtiologiczny) Abramis brama, eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna;

leszczynowy adj
орешниковый
składający się z leszczyny

leszy n
леший
(mitologia słowiańska) demon lasu;

letargiczny adj
летаргический
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) taki jak w letargu: senny, ospały, apatyczny, bezwładny
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi

letni ˈlɛtʲɲi adj
комнатный температура
o substancji: ciepły, lecz nie gorący
летний
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata

leucyna n
лейцин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, kodowany aminokwas alifatyczny;

leukocyt n
лейкоцит
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
лейкоцитоз
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy;

leukopenia n
лейкопения
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

leutnant n
лейтенант
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy odpowiadający porucznikowi lub podporucznikowi w wojsku polskim;

lew lɛf n
лев
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;

lewacki lɛˈvaʦ̑ʲci adj
левацкий
związany z lewactwem, dotyczący lewactwa

lewactwo lɛˈvaʦ̑tfɔ n
левачество
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pogardliwie, pogardliwy) poglądy skrajnie lewicowe

lewak ˈlɛvak n
левак леворадикал
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba o skrajnie lewicowych poglądach

lewantyński adj
левантийский
(geografia, geograficzny) związany z Lewantem, dotyczący Lewantu

lewar n
домкрат
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewarek lɛˈvarɛk n
домкрат
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
клизма
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;

lewicowiec n
левый
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
левый
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy

lewo ˈlɛvɔ n
лево
w wyrażeniach przyimkowych: lewa strona

lewobrzeżny adj
левобережный
(hydrologia, hydrologiczny) znajdujący się po lewej stronie brzegu patrząc w kierunku ujścia

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
левша
osoba leworęczna (1.1)

lewy ˈlɛvɨ adj
левый
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
(potocznie, potoczny) o dokumentach, interesach: nielegalny

lezgiński adj
лезгинский
związany z Lezginami, dotyczący Lezginów

leń lɛ̃ɲ n
лентяй бездельник ленивец
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
лесоведение
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ adj
лесничий
związany z leśnictwem, dotyczący leśnictwa

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
лесник лесничий
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa

leśniczyna ˌlɛɕɲiˈʧ̑ɨ̃na n
лесничиха
żona leśniczego

leśnik ˈlɛɕɲik n
лесник
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu

leśny ˈlɛɕnɨ adj
лесной
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem

leżak ˈlɛʒak n
шезлонг
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport

leżenie lɛˈʒɛ̃ɲɛ n
лежание
zachowywanie pozycji poziomej

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
лежать
zachowywać pozycję poziomą
сидеть
o ubraniu dobrze się układać na kimś

li lʲi particle
ли
(dawniej, dawny) czy

liana ˈlʲjãna n
лиана
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
ливанский
odnoszący się do państwa Liban

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
либеральный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce

liberał n
либерал
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu

liberia lʲiˈbɛrʲja n
ливрея
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

libertarianizm n
либертарианство
(filozofia, filozoficzny) doktryna uznająca wolność osobistą i wolność ekonomiczną za najwyższe wartości w polityce;

libertyński ˌlʲibɛrˈtɨ̃j̃sʲci adj
либертинский
związany z libertynizmem

liberyjski ˌlʲibɛˈrɨjsʲci adj
либерийский
odnoszący się do państwa Liberia

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
ливийский
odnoszący się do Libii

libretto lʲiˈbrɛtːɔ n
либретто
tekst utworu muzycznego (opery, operetki, oratorium), scenariusz baletu lub pantomimy;

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
лицензия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;
zezwolenie, pozwolenie na korzystanie z czegoś, na wykonywanie czegoś

licencyjny adj
лицензионный
związany z licencją, dotyczący licencji, związany z działalnością albo produkcją w ramach licencji

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
лицей
(edukacja, edukacyjny) szkoła średnia ogólnokształcąca lub zawodowa, przygotowująca do studiów uniwersyteckich;

lichenologiczny adj
лихенологический
związany z lichenologią, dotyczący lichenologii

licho ˈlʲixɔ n
лихо
(przenośnie, przenośnia) coś złego, co przynosi nieszczęście

licho wie ˈlʲixɔ ˈvʲjɛ idiom
чёрт его знает
(potocznie, potoczny) słowa wyrażające różne wątpliwości

lichwa ˈlʲixfa n
ростовщичество
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarski adj
ростовщический
(pejoratywnie, pejoratywny) dotyczący lichwy albo lichwiarza

lichwiarz n
ростовщик
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

lichy ˈlʲixɨ adj
худой
(potocznie, potoczny) będący w złym stanie, złej jakości, w złym gatunku

lico ˈlʲiʦ̑ɔ n
лицо
(książkowy) (anatomia, anatomiczny) twarz, oblicze, policzek

licyjski adj
ликийский
związany z Licją, dotyczący Licji

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
аукцион
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę;

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
число
zapis liczby (1.1)
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
число число́
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
зарядовое число атомный номер
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
целое число це́лое
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
множественное число
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba naturalna n
натуральное число
(matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …;

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
иррациональное число
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
двойственное число
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
единственное число
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
числительное имя числительное
(gramatyka) nazwa liczby

liczebnik główny n
количественное числительное кардинальное число
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej

liczebnik porządkowy n
порядковое числительное
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu

liczebnik zbiorowy n
собирательное числительное
(gramatyka) nazwa liczby określająca liczność grupy elementów

liczenie lʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
счёт
(rzeczownik odczasownikowy) od liczyć

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
счётчик
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie;
числитель числи́тель
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
многий много
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie
многочисленный
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek

liczydło lʲiˈʧ̑ɨdwɔ n
счётчик
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) mechanizm wskazujący licznika
счёты
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
включать учитывать
włączać do zbioru
насчитывать
zawierać w sobie określoną ilość elementów
рассчитывать
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne
считать
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór
надеяться рассчитывать
pokładać swoje zaufanie
spodziewać się
считать
wymawiać liczby
считаться
brać pod uwagę, respektować
mieć duże znaczenie

lider ˈlʲidɛr n
лидер
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu
(sport, sportowy) sportowiec lub drużyna zajmująca czołowe miejsce w zawodach lub rozgrywkach

liderski adj
лидерский
związany z liderem, dotyczący lidera; właściwy liderowi

lidokaina ˌlʲidɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
лидокаин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, używany jako środek miejscowo znieczulający;

lidyjski adj
лидийский
związany z Lidią, pochodzący z Lidii

lidzki adj
лидский
dotyczący Lidy, związany z Lidą

liechtensteiński ˌlʲixtɛ̃w̃ˈʃtajj̃sʲci adj
лихтенштейнский
odnoszący się do państwa Liechtenstein

lifehack ˈlajfxak n
лайфхак
(potocznie, potoczny) pomysł, trick ułatwiający życie, rozwiązujący problem bądź przyspieszający codzienną czynność;

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
лигатура
(językoznawstwo, językoznawczy) (termin typograficzny) znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ;
(medycyna, medyczny) nić służąca do podwiązywania naczyń krwionośnych w czasie operacji
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający następstwo dwu lub więcej nut;

lignitowy adj
лигнитовый
związany z lignitem, dotyczący lignitu

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
лигурийский
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

likier ˈlʲicɛr n
ликёр
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

likoryna n
ликорин
(chemia, chemiczny) (botanika, botaniczny) trujący alkaloid stosowany również jako lek, występujący w roślinach z rodziny amarylkowatych

liktor n
ликтор
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

liktorski adj
ликторский
(historia, historyczny, historycznie) związany z liktorem, dotyczący liktora

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdaʦ̑ʲja n
ликвидация
(przenośnie, przenośnia) (eufemistycznie) zabicie
pozbycie się

likwidacyjny adj
ликвидационный
związany z likwidacją, dotyczący likwidacji

likwidatorski adj
ликвидаторский
związany z likwidatorem, dotyczący likwidatora; właściwy likwidatorowi

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
ликвидировать
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) zabijać, pozbawiać życia

lilak ˈlʲilak n
сирень
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
лилия
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

lilia wodna ˈlʲilʲja ˈvɔdna n
водяная лилия
(potocznie, potoczny) grzybień, Nymphaea L., roślina wodna o okazałych kwiatach

liliput lʲiˈlʲiput n
лилипут
(potocznie, potoczny) człowiek bardzo małego wzrostu

lilongwejski ˌlʲilɔ̃ŋɡˈvɛjsʲci adj
лилонгвийский
odnoszący się do miasta Lilongwe

lilski adj
лилльский
związany z Lille, dotyczący Lille

lima ˈlʲĩma n
лайм
(botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe;
owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy

limburski lʲĩmˈbursʲci adj
лимбургский
związany z Limburgią, dotyczący Limburgii, pochodzący z Limburgii

limfa n
лимфа
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limfatyczny adj
лимфатический
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limit ˈlʲĩmʲit n
лимит
granica niemożliwa do przekroczenia

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
лимнология озероведение
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limnologiczny adj
лимнологический
(zoologia, zoologiczny) związany z limnologią, dotyczący limnologii

limo ˈlʲĩmɔ n
синяк под глаз
(potocznie, potoczny) podbite oko

limuzyna n
лимузин
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
линь
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
канат трос
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

linearność n
линеарность
cecha tego, co linearne

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
лингвист
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistka n
лингвистка
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki

lingwistyczny adj
лингвистический
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
лингвистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
линия
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka
маршрут
trasa dla środków lokomocji

linijka lʲĩˈɲijka n
линейка
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;
rodzaj lekkiego, czterokołowego pojazdu zaprzęgowego z wzdłużną deską służącą do siadania okrakiem lub bokiem;

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
лайнер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
линейный линеен линейнуй
mający związek z linią

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
линолеум
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
канатоходец
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

linuksowy ˌlʲĩnuˈksɔvɨ adj
линуксовый
(informatyka, informatyczny) związany z systemem operacyjnym Linux, dotyczący tego systemu operacyjnego, z zainstalowanym systemem operacyjnym Linux

lioński adj
лионский
związany z Lyonem, dotyczący Lyonu

lipa ˈlʲipa n
липа
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;
(potocznie, potoczny) kłamstwo, oszustwo

lipcowy lʲipˈʦ̑ɔvɨ adj
июльский
związany z lipcem, dotyczący lipca

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
июль
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipiecki adj
липецкий
związany z Lipieckiem, dotyczący Lipiecka

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
хариус ха́риус
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych;

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
липодистрофия
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

lipowy lʲiˈpɔvɨ adj
липовый
będący częścią lipy
składający się z lip
wykonany z drewna lub innej części lipy

lipski ˈlʲipsʲci adj
лейпцигский
związany z Lipskiem, dotyczący Lipska

lirogon n
лирохвост
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu wróblowych występujący na kontynencie australijskim;

lirycznie adv
лирически
w sposób liryczny

liryczność n
лиричность
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nastrojowość, liryzm w utworze lub zachowaniu osób

liryka n
лирика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

liryzm n
лиризм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
лиса лисица
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
песец
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

lisek n
лисёнок
mały, młody lis

list lʲist n
письмо письмо́
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
открытое письмо публичное письмо
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją;

list polecony n
заказное письмо
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru

list uwierzytelniający n
верительная грамота
(dyplomacja) dokument potwierdzający uprawnienia przedstawiciela dyplomatycznego danego państwa do działania w jego imieniu;

lista ˈlʲista n
список
elementy zapisane w kolejności

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ n
фиговый листок
osłona czegoś, co z jakichś względów chciałoby się ukryć, nie ujawniać; przykrywka dla czegoś, parawan
skąpa przysłona nagości

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
почтальон
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listonoszka n
письмоноска
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracowniczka urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
листопад
(dawniej, dawny) opadanie liści
ноябрь ноя́брь
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
ноябрьский
mający miejsce, odbywający się w listopadzie

listowie lʲiˈstɔvʲjɛ n
листва
(botanika, botaniczny) ogół liści roślin, zwłaszcza drzew i krzewów

lit lʲit n
литий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litera lʲiˈtɛra n
буква
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

litera prawa lʲiˈtɛra ˈprava n
буква закона
dosłowne brzmienie, strona formalna tekstu prawnego, przepisu itp.

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
литературный литерату́рный
mający związek z literaturą

literalny ˌlʲitɛˈralnɨ adj
буквальный
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów

literat lʲiˈtɛrat n
литератор
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, autor

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
литература
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literaturoznawca n
литературовед
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naukowiec badający literaturę

literaturoznawczy adj
литературоведческий
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z literaturoznawstwem, dotyczący literaturoznawstwa

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
литературоведение
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

literować v
произносить по буквам
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
опечатка описка
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
литовский
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
литовский
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
литография
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litologia ˌlʲitɔˈlɔɟja n
литология
(geologia, geologiczny) zbiór cech i właściwości skał, obserwowany makroskopowo

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
литосфера
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;

litowy adj
литиевый
związany z litem, dotyczący litu

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
милосердный милостивый сострадательный
pełen litości, mający litość

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
жалость милость
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
литр
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

litraż ˈlʲitraʃ n
литраж
pojemność zbiornika lub naczynia wyrażona w litrach

litrowy lʲiˈtrɔvɨ adj
литровый
mający pojemność jednego litra, zawierający jeden litr czegoś

litrówka n
литровка
pojemnik, zwykle butelka, o pojemności jednego litra

lituanizacja ˌlʲitu<sup>w</sup>ãɲiˈzaʦ̑ʲja n
литвинизация литуанизация
proces przyswajania lub celowego, stopniowego narzucania przez państwo litewskie litewskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
литургия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
литургический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liverpoolski adj
ливерпульский
odnoszący się do Liverpoolu, związany z Liverpoolem

liza ˈlʲiza n
лизис
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizak ˈlʲizak n
леденец
twardy cukierek na patyku

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
лизать лиза́ть
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
лисабонский
odnoszący się do miasta Lizbona

lizus ˈlʲizus n
льстец лизун подлиза подхалим
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
лиственный
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście
листовой
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) w postaci liści

liściec n
листовидка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju liściec (1.1)
листовидки
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Phyllium, rodzaj owadów z rzędu straszyków, stosujących mimetyzm;

liść lʲiɕʨ̑ n
лист
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
лавровый лист
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

loarski adj
луарский
związany z Loarą, dotyczący Loary

lobby ˈlɔbbʲi n
лобби
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lobbysta n
лоббист
zawodowy rzecznik czyichś interesów wywierający wpływ na władze publiczne

loch lɔx n
темница
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie;

lockdown n
локдаун
zakaz wyjścia, zakaz opuszczania danej strefy

lodowcowy ˌlɔdɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
ледниковый
związany z lodowcami i ich działalnością

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
ледник ледни́к
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
каток
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach;

lodownia n
ледник
(przestarzałe, przestarzały) budowla lub pomieszczenie służące do przechowywania produktów spożywczych, w których niską temperaturę zapewniano dzięki zgromadzonej dużej ilości lodu lub śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
ледокол ледоко́л
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
мороженое
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodziarz ˈlɔʥ̑aʃ n
мороженщик
ktoś, kto sprzedaje lody

lodówka lɔˈdufka n
дубак холодина холодрыга
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bardzo zimno, duży mróz
холодильник
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
логарифм
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytm naturalny n
натуральный логарифм
(matematyka, matematyczny) logarytm o podstawie e, tzw. liczbie Eulera, równej w przybliżeniu 2{,}718281828...;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
логарифмический
taki, którego wartość zmienia się zgodnie z określonym logarytmem
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów

logarytmowanie n
логарифмирование
(rzeczownik odczasownikowy) od logarytmować

loggia n
лоджия
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
логически
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczność n
логичность
cecha tego, co logiczne

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
логический
(potocznie, potoczny) mający sens, zrozumiały, rozsądny
konsekwentny, budowany zgodnie z logiką
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
логика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
prawa i mechanizmy rządzące jakimiś zdarzeniami

logo ˈlɔɡɔ n
логотип
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

logotyp n
логотип
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;

lojalizm lɔˈjalʲism̥ n
лоялизм
praworządność; postępowanie zgodnie z polityką rządu

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
лояльно
w sposób lojalny

lojalność n
лояльность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
лояльный
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi
taki, który nie dopuści się zdrady, jest godny zaufania i postępuje zgodnie z określonymi regułami, nakazami; wierny

lokaj n
лакей
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego

lokajski adj
лакейский
związany z lokajem, dotyczący lokaja
(pogardliwie, pogardliwy) właściwy lokajowi; mający cechy lokaja, zwłaszcza służalczość

lokal ˈlɔkal n
заведение
(potocznie, potoczny) pub, bar, restauracja, klub
помещение
mieszkanie lub pomieszczenie użytkowe

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
локализация
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalnie lɔˈkalʲɲɛ adv
локально
w sposób lokalny

lokalny lɔˈkalnɨ adj
локальный местный
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokator lɔˈkatɔr n
квартирант
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
локомотив
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lokówka lɔˈkufka n
бигуди
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów
плойка
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco

lombard ˈlɔ̃mbart n
ломбард
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardowy adj
ломбардный
(ekonomia, ekonomiczny) związany z lombardem, dotyczący lombardów

lombardzista n
ломбардщик
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
ломбардский
związany z Lombardią

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
лондонец
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
лондонский
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

longboard n
лонгборд
(sport, sportowy) deskorolka o dłuższym rozmiarze, pozwalająca rozwinąć większą prędkość;

longobardzki adj
лангобардский
związany z Longobardami, dotyczący Longobardów

lont lɔ̃nt n
шнур
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

lorandyt n
лорандит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
лоуренсий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lornetka lɔrˈnɛtka n
бинокль
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

los lɔs n
лотерейный билет
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej
судьба
fatum, przeznaczenie
wydarzenia, bieg czyjegoś życia

losowy lɔˈsɔvɨ adj
случайный
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
полёт
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
полёт перелёт
podróż, np. samolotem, balonem

lotaryński adj
лотарингский
związany z Lotaryngią, dotyczący Lotaryngii lub Lotaryńczyków

lotaryński n
лотарингский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Lotaryńczyków, (właściwie) gwara lotaryńska języka niemieckiego

lotem błyskawicy ˈlɔtɛ̃m ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑ɨ adv
с быстротой молнии
bardzo szybko, momentalnie

loteria lɔˈtɛrʲja n
лотерея
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

loteryjny adj
лотерейный
związany z loterią

lotka ˈlɔtka n
волан
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona
маховое перо
typ pióra ptasiego
элерон
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej;

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
авиация авиатика
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczo-modelarski adj
авиамоделистский
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
авиационный
związany z lotnictwem

lotnik ˈlɔtʲɲik n
авиатор
inżynier posiadający specjalizację lotniczą
лётчик авиатор
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
аэропорт аэродром
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
авианосец авиаматка
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotniskowy adj
аэродромный
służący do startu samolotów, śmigłowców itp.
аэропортовый
związany z lotniskiem

lotos ˈlɔtɔs n
лотос
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lotos orzechodajny n
лотос орехоносный
(botanika, botaniczny) Nelumbo nucifera, wieloletnia roślina z rodziny lotosowatych, rośnąca dziko w Azji;

lowelas lɔˈvɛlas n
ловелас
(pejoratywnie, pejoratywny) podrywacz, uwodziciel

lozański adj
лозаннский
związany z Lozanną, dotyczący Lozanny, pochodzący z Lozanny

loża n
ложа
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

lub lup conjunction
или
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
любисток
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubelski luˈbɛlsʲci adj
люблинский
odnoszący się do Lublina, związany z Lublinem

lubierecki adj
люберецкий
związany z Lubiercami, dotyczący Lubierców

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
похотливый
rozpustny, sprośny

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
нравиться любить
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lublański luˈblãj̃sʲci adj
люблянский
związany z Lublaną (stolicą Słowenii)

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
люцерна
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lucerneński adj
люцернский
związany z Lucerną, dotyczący Lucerny, pochodzący z Lucerny

lucerniany adj
люцерновый
zrobiony z lucerny
związany z lucerną, dotyczący lucerny

lud lut n
люд
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie
народ
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
население
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójczy adj
геноцидный
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
геноцид
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludowy luˈdɔvɨ adj
народный
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów
pochodzący od ludu
przeznaczony dla ludu, powszechny

ludowładztwo n
народовластие
(książkowy) forma rządów sprawowanych przez wszystkich obywateli

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
людоед
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludożerczy adj
людоедский
właściwy ludożercy

ludożerstwo ˌludɔˈʒɛrstfɔ n
людоедство
jedzenie mięsa ludzkiego przez innych ludzi

ludzik n
человечек
figurka człowieka
lekceważąco o człowieku

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
человеческий
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
человеколюбие человечность
natura człowieka, która jest utożsamiana z dobrymi cechami ludzi
человечество
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
ствол
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lufowy adj
ствольный
związany z lufą, dotyczący lufy (tylko w znaczeniu: „część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale”)

luidor n
луидор
(dawniej, dawny) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita we Francji;

luizjański adj
луизианский
związany z Luizjaną, dotyczący Luizjany

luka ˈluka n
зазор
puste miejsce

lukkański adj
луккский
związany z Lukką, dotyczący Lukki

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
лакрица
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
люксембуржец
mieszkaniec Luksemburga (stolicy państwa Luksemburg)

luksemburka ˌluksɛ̃mˈburka n
люксембурженка
mieszkanka miasta Luksemburg

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
люксембургский
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksus ˈluksus n
роскошь люкс
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowy adj
роскошный
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lulać ˈlulaʨ̑ v
баюкать убаюкивать
(potocznie, potoczny) kołysać dziecko (najczęściej do snu)

lulkowy adj
беленной
związany z lulkiem, powstający z lulka

luminofor n
люминофор
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja chemiczna emitująca fale świetlne;

lumpenproletariacki adj
люмпен-пролетарский
związany z lumpenproletariatem, odnoszący się do lumpenproletariatu

lumpenproletariat n
люмпен-пролетариат
(socjologia, socjologiczny) (pogardliwie, pogardliwy) warstwa społeczna składająca się z miejskiej biedoty, ludzi trwale bezrobotnych żyjących na marginesie społeczeństwa;

lupa ˈlupa n
лупа
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lupanar luˈpãnar n
лупанарий
(przestarzałe, przestarzały) dom publiczny, zamtuz

lupinina ˌlupʲĩˈɲĩna n
люпинин
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku;

lura ˈlura n
бурда
(potocznie, potoczny) napój o małej zawartości esencji; słaba kawa

lusakijski ˌlusaˈcijsʲci adj
лусакский
odnoszący się do miasta Lusaka

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
зеркало заднего вида
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy

lustracyjny adj
люстрационный
związany z lustracją, dotyczący lustracji

lustro ˈlustrɔ n
зеркало
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
лютеранин
osoba, która wyznaje luteranizm

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
лютеранство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luteranka ˌlutɛˈrãnka n
лютеранка
kobieta, która wyznaje luteranizm

luterański adj
лютеранский
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
лютеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
лютня
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutnik n
скрипичный мастер
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne

lutowanie n
пайка
(rzeczownik odczasownikowy) od lutować

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
паять пропаять спаивать
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
паяльник
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania;

lutowy luˈtɔvɨ adj
февральский
od: luty

luty ˈlutɨ n
февраль
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luwijski adj
лувийский
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków

luwijski n
лувийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski;

luźny ˈluʑnɨ adj
свободный
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach)

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
львиная доля
znaczna, większa część czegoś

lwię n
львёнок
młode lwa; mały, młody lew

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
львовский
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa

lwołak ˈlvɔwak n
лев-оборотень
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest lew

lystrozaur n
листрозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Lystrosaurus, rodzaj terapsyda z rodziny Lystrosauridae;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju lystrozaur (1.1)

lód lut n
лёд
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
минет
(potocznie, potoczny) (pospolicie) fellatio
мороженое лёд
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
земля суша
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
высадка посадка приземление
(rzeczownik odczasownikowy) od lądować

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
приземляться
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

lęk lɛ̃ŋk n
тревога
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;

lękać się ˈlɛ̃ŋkaʨ̑‿ɕɛ v
бояться опасаться
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę

lękliwy lɛ̃ŋkˈlʲivɨ adj
боязливый робкий пугливый
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć

maar n
маар
(geologia, geologiczny) lejkowaty krater powstały na skutek wybuchu wulkanu, często wypełniony wodą i tworzący jezioro;

maca ˈmaʦ̑a n
маца
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

maccartyzm n
маккартизм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy kierunek polityki wewnętrznej Stanów Zjednoczonych w latach 50. XX wieku charakteryzujący się radykalnym zwalczaniem komunizmu i jego przedstawicieli w państwie;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
македонский
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
македонский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;

machaczkalski adj
махачкалинский
związany z Machaczkałą, dotyczący Machaczkały

machać ˈmaxaʨ̑ v
махать гнать
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) robić coś szybko

machinalny adj
машинальный
dziejący się mimowolnie, bez udziału świadomości

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
матка ма́тка
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;
перламутр
(sztuka) (zobacz) masa perłowa

maciczny adj
маточный
dotyczący macicy

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
матрица ма́трица
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
материнский
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
материнство
bycie matką

macka n
щупальце
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem

macocha maˈʦ̑ɔxa n
мачеха
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
мачете
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
мадагаскарский
odnoszący się do państwa Madagaskar
odnoszący się do wyspy Madagaskar

maderski adj
мадейрский
związany z Maderą, dotyczący Madery

madrycki maˈdrɨʦ̑ʲci adj
мадридский
odnoszący się do miasta Madryt

madrygałowy adj
мадригальный
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) lub (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z madrygałem, dotyczący madrygału

madrytczyk maˈdrɨṭʧ̑ɨk n
мадридец
mieszkaniec Madrytu

madrytka maˈdrɨtka n
мадридка
mieszkanka Madrytu

madżong n
маджонг
chińska gra dla czterech graczy;

mafia ˈmafʲja n
мафия
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mafijny maˈfʲijnɨ adj
мафиозный
dotyczący mafii; taki, który jest związany z mafią; mający charakter mafii

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
мафиози
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

magadański adj
магаданский
związany z Magadanem (miastem w Rosji)

magazyn maˈɡazɨ̃n n
журнал
czasopismo ilustrowane
склад
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magdeburski ˌmaɡdɛˈbursʲci adj
магдебургский
związany z Magdeburgiem, dotyczący Magdeburga

magenta maˈɡɛ̃nta n
маджента
barwa purpurowa;

magia ˈmaɟja n
магия волшебство
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
магический волшебный
związany z magią

magister maˈɟistɛr n
магистр
(edukacja, edukacyjny) (studencki) osoba, która zdobyła tytuł magistra (1.1)
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia

magisterski adj
магистерский
związany z osobą magistra
związany z tytułem magistra

magma ˈmaɡma n
магма
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magmowy maɡˈmɔvɨ adj
магматический
(geologia, geologiczny) powstały z magmy, mający związek z magmą

magnat n
магнат
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel potężnego przedsiębiorstwa, który kontroluje poważną część rynku w określonej branży

magnateria ˌmaɡnaˈtɛrʲja n
магнаты
(historia, historyczny, historycznie) najwyższa warstwa społeczna szlachty;

magnes ˈmaɡnɛs n
магнит
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
магнитофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetofonowy adj
магнитофонный
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu

magnetohydrodynamika n
магнитогидродинамика
(fizyka, fizyczny) dziedzina fizyki badająca zjawiska związane z ruchem przewodzących prąd elektryczny cieczy i gazów w polu elektromagnetycznym;

magnetorecepcja n
магниторецепция
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetowid ˌmaɡnɛˈtɔvʲit n
видеомагнитофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
магнитный
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
привлекательный
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyt maɡˈnɛtɨt n
магнетит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady tlenków, o silnych właściwościach magnetycznych, najbogatsza ruda żelaza;

magnetytowy ˌmaɡnɛtɨˈtɔvɨ adj
магнетитовый
zrobiony z magnetytu , składający się z magnetytu, zawierający magnetyt

magnez ˈmaɡnɛs n
магний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezowy adj
магниевый
dotyczący magnezu

magnezyt n
магнезит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnezytowy adj
магнезитовый
(mineralogia, mineralogiczny) związany z magnezytem, dotyczący magnezytu; zawierający magnezyt

magnitogorski adj
магнитогорский
związany z Magnitogorskiem, dotyczący Magnitogorska

magnituda n
магнитуда
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
магнолия
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;
(potocznie, potoczny) kwiat magnolii (1.1)

mahometanin n
магометанин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu

mahometański adj
магометанский
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

maj maj n
май
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
майоран
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majerankowy adj
майорановый
związany z majerankiem, dotyczący majeranku; zawierający majeranek

majestat maˈjɛstat n
величественность
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
величавый величественный царственный
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majkopski adj
майкопский
związany z Majkopem, dotyczący Majkopu

majonez maˈjɔ̃nɛs n
майонез
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

majonezowy adj
майонезный
związany z majonezem, dotyczący majonezu; zawierający majonez

major ˈmajɔr n
майор
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majorowa ˌmajɔˈrɔva n
майорша
(potocznie, potoczny) żona majora

majowy maˈjɔvɨ adj
майский
związany z majem, dotyczący maja

majski adj
майский
związany z Mają (rzeką na Syberii w Rosji)

majtki ˈmajtʲci n
трусы
(krawiectwo) (odzieżownictwo) dolna część bielizny okrywająca biodra;

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
имение
posiadłość ziemska
имущество
bogactwo, fortuna

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
имущественный
dotyczący majątku

mak mak n
мак
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2)

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
ужасный чудовищный
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makak ˈmakak n
макака
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makaron maˈkarɔ̃n n
макароны вермишель лапша
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makdonaldyzacja ˌmaɡdɔ̃naldɨˈzaʦ̑ʲja n
макдональдизация
zjawisko ujednolicania się zasad funkcjonowania i zachowań ludzi i jednostek organizacyjnych, a także standaryzacji oferowanych im produktów i usług oraz sposobu ich traktowania;

makiawelista n
макиавеллианец макиавеллист
(książkowy) ktoś, kto posługuje się podstępem w osiągnięciu zamierzonego celu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik makiawelizmu w polityce

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
макиавеллизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;

makijaż maˈcijaʃ n
макияж
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy

makler ˈmaklɛr n
маклер
(finanse, finansowy) osoba, która zawodowo zajmuje się pośrednictwem w handlu

maklerski adj
маклерский
związany z osobą lub pracą maklera

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
коноплянка
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makowiec maˈkɔvʲjɛʦ̑ n
маковник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

makrela maˈkrɛla n
макрель
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makro-
макро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na duże rozmiary lub dużą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

makroekonomiczny adj
макроэкономический
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makroflora n
макрофлора
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) organizmy roślinne wchodzące w skład makrobentosu, o rozmiarach od 0,3 mm × 0,3 mm do 1 mm × 1 mm

makroskopowy adj
макроскопический
dotyczący makroskopii

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
максимум
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
максима
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalnie ˌmaksɨ̃ˈmalʲɲɛ adv
максимально
w sposób maksymalny

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
максимальный
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
макулатура
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

makulaturowy adj
макулатурный
wytworzony z makulatury
związany z makulaturą, odnoszący się do makulatury

makutra n
макитра
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gliniana misa do ucierania maku i innych produktów;

makówka maˈkufka n
маковка
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami

malachit maˈlaxʲit n
малахит
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malachitowy ˌmalaxʲiˈtɔvɨ adj
малахитовый
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący malachitu, wykonany z malachitu, związany z malachitem, ozdobiony malachitem
(książkowy) mający kolor szmaragdowozielony, taki jak kolor malachitu

malajski maˈlajsʲci adj
малайский
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malakolog n
малаколог
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
малакология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malakologiczny adj
малакологический
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii

malarski adj
живописный
związany z malarstwem (dziedziną sztuki) lub malarzem, dotyczący tego malarstwa lub malarza
малярский
związany z malarstwem (rodzajem rzemiosła) lub malarzem, dotyczący tego malarstwa lub malarza
живописный
(przenośnie, przenośnia) nadający się na temat obrazu, dzieła sztuki ze względu na walory estetyczne

malarstwo maˈlarstfɔ n
живопись
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malaryczny adj
малярийный
o obszarze, terenie: taki, na którym często występują zachorowania na malarię
odnoszący się do malarii, związany z malarią
sprzyjający powstawaniu i rozwojowi ognisk malarii

malarz ˈmalaʃ n
маляр художник
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku
художник
(sztuka) artysta, który maluje obrazy

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
малавийский
odnoszący się do państwa Malawi

malediwski ˌmalɛˈdʲifsʲci adj
мальдивский
odnoszący się do archipelagu Malediwy
odnoszący się do państwa Malediwy

malediwski ˌmalɛˈdʲifsʲci n
мальдивский
język urzędowy Malediwów

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
малайзийский
odnoszący się do państwa Malezja

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
маленький
(zdrobniale) od: mały

malgaski adj
малагасийский
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów

malijski maˈlʲijsʲci adj
малийский
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
малина
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinka maˈlʲĩnka n
засос
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku;

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
малиновый
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin
dotyczący malin (krzewów i owoców)
mający kolor dojrzałego owocu maliny, różowoczerwony

malinówka n
малиновка
(spożywczy) nalewka na malinach

malować maˈlɔvaʨ̑ v
красить
(technologia, technika, techniczny) nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem

malowniczy adj
живописный
pełny walorów malarskich

maltański malˈtãj̃sʲci adj
мальтийский
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
мальтийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

maluch ˈmalux n
малыш
(potocznie, potoczny) małe dziecko lub zwierzę

mama ˈmãma n
мама мамочка
(potocznie, potoczny) matka

mameluk n
мамлюк
(historia, historyczny, historycznie) niewolnik państwowy będący żołnierzem straży przybocznej władców egipskich; później członek warstwy panującej w Egipcie, Syrii i Delhi;

maminy adj
мамин
dotyczący mamy, należący do mamy, właściwy mamie, charakteryzujący mamę

mamka ˈmãmka n
кормилица мамка
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammalogia ˌmãmːaˈlɔɟja n
маммалогия
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami;

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
маммография
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamonowski adj
мамоновский
związany z Mamonowem, dotyczący Mamonowa

mamuci adj
мамонтовый
(zoologia, zoologiczny) związany z mamutem, dotyczący mamuta, odnoszący się do mamuta

mamut ˈmãmut n
мамонт
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

managuański ˌmãnaɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
манагуанский
odnoszący się do miasta Managua

manamski mãˈnãmsʲci adj
манамский
odnoszący się do miasta Manama

manat ˈmãnat n
манат
(jednostka monetarna) waluta Azerbejdżanu;
(jednostka monetarna) waluta Turkmenistanu;

manchesterski adj
манчестерский
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem

mandala mãnˈdala n
мандала
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;

mandaryn n
мандарин
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
мандарин
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;
мандаринка
(ornitologia, ornitologiczny) Aix galericulata, ptak wodny z rodziny kaczkowatych;

mandarynkowy ˌmãndarɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
мандаринный мандариновый
dotyczący mandarynek (drzew i owoców)

mandaryński adj
мандаринский
(historia, historyczny, historycznie) związany, odnoszący się do mandarynów

mandat ˈmãndat n
мандат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;
штраф
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
мандолина
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;

mandolinistka n
мандолинистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na mandolinie

mandolinowy adj
мандолинный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z mandoliną, dotyczący mandoliny

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
мандрагора
(botanika, botaniczny) Mandragora L., rodzaj roślin z rodziny psiankowatych, którym ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

mandżurski mãn͇ˈʤ̑ursʲci adj
маньчжурский
dotyczący Mandżurii, związany z Mandżurią, pochodzący z Mandżurii

manekin mãˈnɛcĩn n
манекен
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

manetka mãˈnɛtka n
манетка шифтер
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwigni służącej do sterowania jakimś mechanizmem

maneż n
манеж
(jeździectwo, jeździecki) plac służący do ujeżdżania koni
arena cyrkowa

manga ˈmãŋɡa n
манга
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
марганец
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

manganowy adj
марганцевый марганцовый
dotyczący manganu

mango ˈmãŋɡɔ n
манго
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;

mania prześladowcza n
бред преследования персекуторный бред
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
маньяк
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

maniakalność n
маниакальность
cecha tego, co maniakalne; cecha tych, którzy są maniakalni

maniakalny adj
маниакальный
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka

manicheizm n
манихеизм манихейство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;

manichejczyk n
манихей манихеец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manierka n
фляга
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów;

manifest mãˈɲifɛst n
манифест
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu
(urzędowy) wykaz ładunku
publiczna deklaracja zawierająca program działania

manifestacja ˌmãɲifɛˈstaʦ̑ʲja n
манифестация
czynne publiczne wystąpienie dla wyrażenia swego stanowiska, protestu, sympatii, solidarności
ostentacyjne okazywanie swoich uczuć, emocji

manifestant ˌmãɲiˈfɛstãnt n
манифестант
uczestnik manifestacji

manifestantka n
манифестантка
kobieta biorąca udział w manifestacji

manilka mãˈɲilka n
манилка
mieszkanka Manili

mankament mãŋˈkãmɛ̃nt n
дефект
wada, błąd jakiegoś przedmiotu; także uchybienie, usterka

manko ˈmãŋkɔ n
недостача недочёт
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
манна небесная
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku)

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
манометр
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mansarda mãw̃ˈsarda n
мансарда
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
мансардный
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy

mantuanka n
мантуанка
mieszkanka Mantui

mantuańczyk n
мантуанец
mieszkaniec Mantuy

mantuański adj
мантуанский
związany z Mantuą, dotyczący Mantui

mantykora n
мантикора
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

manufaktura n
мануфактура
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
манускрипт
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;

manycki adj
Манычский
związany z Manyczem, dotyczący Manycza

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
маоист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu

maoistowski adj
маоистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z maoizmem

maoizm n
маоизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

mapa ˈmapa n
карта
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
топографическая карта
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

maputański ˌmapuˈtãj̃sʲci adj
мапутский
odnoszący się do miasta Maputo

marabut maˈrabut n
марабу
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak padlinożerny z rodzaju Leptoptilos Lesson;

marabut afrykański maˈrabut ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
африканский марабу
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos crumeniferus Lesson, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych;

marabut indyjski maˈrabut ĩnˈdɨjsʲci n
индийский марабу
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos dubius Gmelin, duży ptak z rodziny bocianowatych;

marabut jawajski maˈrabutʲ jaˈvajsʲci n
яванский марабу
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos javanicus Horsfield, duży ptak z rodziny bocianowatych;

marathi n
маратхи
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maraton maˈratɔ̃n n
марафон марафо́н
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

maratończyk ˌmaraˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
марафонец
(sport, sportowy) biegacz biorący udział w maratonie

maratoński ˌmaraˈtɔ̃j̃sʲci adj
марафонский
(sport, sportowy) związany z maratonem, dotyczący maratonu

marcepanowy ˌmarʦ̑ɛpãˈnɔvɨ adj
марципанный марципановый
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z marcepanu, zawierający marcepan

marchew ˈmarxɛf n
морковь
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywo z korzenia marchwi zwyczajnej

marchwiowy marxˈfʲjɔvɨ adj
морковный
zrobiony z marchwi

marcowy mar.ˈʦ̑ɔ.vɨ adj
мартовский
odnoszący się do marca, trzeciego miesiąca roku

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
маргарин
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margarynowy adj
маргариновый
związany z margaryną; zawierający margarynę

margiel ˈmarʲɟɛl n
мергель
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
поле
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

margrabstwo n
маркграфство
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
марихуана
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marimba maˈrʲĩmba n
маримба
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
марионетка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto jest czyimś bezwolnym narzędziem, kto ślepo wykonuje czyjeś polecenia

marionetkowy adj
марионеточный
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) będący bezwolnym narzędziem w czyichś rękach, całkowicie zależny od kogoś
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący marionetki, związany z marionetką

markaczka marˈkaʧ̑ka n
синьга
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta nigra, gatunek morskiej kaczki o czarnym upierzeniu;

markasyt n
марказит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;

marketing n
маркетинг
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

marketingowy adj
маркетинговый
związany z marketingiem, dotyczący marketingu

markiz n
маркиз
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markizeta n
маркизет
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina siateczkowa wytwarzana z bardzo cienkiej przędzy, współcześnie używana głównie do wyrobu firan, a dawniej również bielizny i innej odzieży damskiej

markomański adj
маркоманский
związany z Markomanami, dotyczący Markomanów

marksista marʲˈcɕista n
марксист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu

marksistka marʲˈcɕistka n
марксистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka marksizmu

marksistowski adj
марксистский
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
марксизм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marlin n
марлин
(potocznie, potoczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny żaglicowatych, Istiophoridae

marmolada ˌmarmɔˈlada n
мармелад
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
мрамор
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;
przedmiot wykonany z marmuru (1.1)

marmurek marˈmurɛk n
мраморный кекс
rodzaj babki lub keksa z dwóch rodzajów ciasta, o marmurkowym deseniu po ukrojeniu kawałka

marnotrawca ˌmarnɔˈtrafʦ̑a n
расточитель
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna

marnotrawny ˌmarnɔˈtravnɨ adj
расточительный мотовской
niewykorzystujący rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie gospodarujący, rozrzutny

marnotrawstwo ˌmarnɔˈtrafstfɔ n
расточительство
niewykorzystywanie rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędne gospodarowanie

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
тратить
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marny ˈmarnɨ adj
крохотный
mały, drobny
ничтожный
będący w złym stanie, o niewielkiej wartości

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
марокканский
odnoszący się do Maroka

marsjański marˈsʲjä̃j̃sʲci adj
марсианский
dotyczący Marsa, związany z Marsem

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
цирроз
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności

marsylski adj
марсельский
związany z Marsylią, dotyczący Marsylii

marsz marʃ n
марш
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszałek marˈʃawɛk n
маршал
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przewodniczący sejmu;

marszruta marʃˈruta n
маршрут
wyznaczona trasa dojazdu, dojścia, dotarcia do jakiegoś celu

martwak n
секвестр
(medycyna, medyczny) martwa tkanka oddzielona od tkanki żywej, najczęściej w kości

martwica n
некроз омертвение
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek;

martwicze zapalenie powięzi n
некротический фасциит
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwić ˈmartfʲiʨ̑ v
беспокоить
wzbudzać niepokój, obawę, smutek
беспокоиться
niepokoić się, smucić się

martwy ˈmartfɨ adj
мёртвый
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest wyłączony z aktywnego życia
мёртвый умерший покойный
taki, który umarł
неживой неодушевлённый
taki, który należy do kategorii przedmiotów

martyrologia ˌmartɨrɔˈlɔɟja n
мартирология
cierpienie i męczeństwo narodu lub wyznawców jakiejś religii;

maruder n
мародёр
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw
мямля рохля
(potocznie, potoczny) człowiek wykonujący wszystko w bardzo powolnym tempie, marudnie

maruderstwo n
мародёрство
(wojskowość, wojskowy) ogół zachowań i postępków charakterystycznych dla maruderów, którzy w warunkach wojennych dopuszczają się różnych przestępstw, zwłaszcza rabunków i kradzieży

maryjski adj
марийский
związany z Maryjczykami lub Republiką Mari El, dotyczący Maryjczyków lub Republiki Mari El

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
пиджак
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru
флот
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
военно-морской флот
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
матрос моряк
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
маринад
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynować v
мариновать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
март
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
мечта
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu

marzenie senne maˈʒɛ̃ɲɛ ˈsɛ̃nːɛ n
сновидение
to, co się śni w czasie snu;

marzenie ściętej głowy maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕʨ̑ɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ n
несбыточная мечта
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
ледяной дождь
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marznąć ˈmarznɔ̃ɲʨ̑ v
леденеть
przeistaczać się w lód
мёрзнуть
odczuwać duże zimno, mróz

marzyciel n
мечтатель
ten, kto marzy

marzycielka ˌmaʒɨˈʨ̑ɛlka n
мечтательница
forma żeńska od: marzyciel

marzycielskość n
мечтательность
cecha tych, którzy są marzycielscy

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
мечтать
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
маржа
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
масса
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
масса
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
gęsta lub półpłynna substancja, także substancja skrzepnięta
(środowiskowy) (sport, sportowy) wydatne mięśnie, duża muskulatura
масса заземление
(elektryczność) połączenie wyrównujące potencjały z potencjałem ziemi lub z przewodem ochronnym;

masa atomowa n
атомная масса
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
критическая масса
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa molowa n
молярная масса
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
перламутр
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
бойня
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masarz ˈmasaʃ n
колбасник
pracownik masarni zajmujący się produkcją wędlin

masaż ˈmasaʃ n
массаж
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
массажист
osoba zajmująca się masażem

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
массажистка
kobieta wykonująca masaż

maselniczka ˌmasɛlʲˈɲiʧ̑ka n
маслёнка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) specjalne naczynie na masło

maska ˈmaska n
капот
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik
маска
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskarada n
маскарад
bal, którego uczestnicy noszą maski i przebrania

maskareński adj
маскаренский
odnoszący się do Maskarenów, związany z Maskarenami

maskonur maˈskɔ̃nur n
тупик
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula Brisson, rodzaj ptaka z rodziny alk;
тупик атлантический тупик
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

maskonur pacyficzny maˈskɔ̃nur ˌpaʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ n
ипатка
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula corniculata, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju maskonurów, występujący na północy Pacyfiku

maskonur złotoczuby maˈskɔ̃nur ˌzwɔtɔˈʧ̑ubɨ n
топорик
(ornitologia, ornitologiczny) Lunda cirrhata, gatunek ptaka z rodziny alk, jeden z trzech gatunków maskonurów, zamieszkuje północny Pacyfik;

maskowy maˈskɔvɨ adj
масочный
od: maska

masochistka ˌmasɔˈxʲistka n
мазохистка
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
мазохизм
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

mason ˈmasɔ̃n n
масон
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego

masowanie n
массажирование
(rzeczownik odczasownikowy) od masować

masowy maˈsɔvɨ adj
массовый
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów
(fizyka, fizyczny) dotyczący masy w znaczeniu fizycznym
przeznaczony, skierowany do dużej liczby ludzi, zwierząt lub przedmiotów

masoński adj
масонский
związany z masonerią, dotyczący masonerii

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
мастэктомия
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
мастодонт
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
мастурбация
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masturbować ˌmasturˈbɔvaʨ̑ v
мастурбировать
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem
мастурбироваться
masturbować (1.1) samego siebie
masturbować (1.1) siebie wzajemnie

masy ˈmasɨ n
массы
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) duża ilość ludzi, spora część społeczeństwa

masywny adj
массивный
o mocnej budowie i dużym ciężarze

maszerowanie ˌmaʃɛrɔˈvãɲɛ n
маршировка
(rzeczownik odczasownikowy) od maszerować

maszerować v
маршировать
iść miarowym, równym krokiem

maszkaron maˈʃkarɔ̃n n
маскарон
(architektura, architektoniczny) ozdobny detal architektoniczny w kształcie głowy;

maszt maʃt n
мачта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

masztalerski adj
шталмейстерский
związany z osobą lub pracą masztalerza, dotyczący masztalerstwa

masztalerz n
шталмейстер
wykwalifikowany pracownik obsługujący konie w stadninach

maszyna maˈʃɨ̃na n
машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
пишущая машинка пишущая машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
швейная машина швейная машинка
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
машинист
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;

maszynistka n
машинистка
(dawniej, dawny) szwaczka pracująca na maszynie do szycia
kobieta zawodowo pisząca na maszynie do pisania

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
безопасная бритва
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
мясорубка
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa;

maszynopis n
машинопись
tekst napisany na maszynie do pisania;

maszynopisanie n
машинопись
pisanie na maszynie

maszynoznawstwo n
машиноведение
nauka o budowie i zasadach funkcjonowania maszyn;

masło ˈmaswɔ n
масло
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;

masło maślane ˈmaswɔ maɕˈlãnɛ n
масло масляное
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

masłownia n
маслобойня
zakład, w którym się produkuje masło

matador maˈtadɔr n
матадор
(etnografia, etnograficzny) główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą;

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
материнский
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę

matematycznie adv
математически
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
математический
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
математик
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
математика матема́тика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
матрас матра́ц
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
материалист
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu
(potocznie, potoczny) człowiek kierujący się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materialistka ˌmatɛrʲjaˈlʲistka n
материалистка
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka materializmu w filozofii
kobieta kierująca się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
материальный
dotyczący materii, związany z pojęciem materii
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
материал
to, z czego są wytwarzane przedmioty
ткань
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
взрывчатка взрывчатое вещество
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
игуменья настоятельница
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
мать мама
rodzic płci żeńskiej;

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
крёстная мать
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matka trutowa n
трутневая матка
(pszczelarstwo, pszczelarski) niezapłodniona matka pszczela, składająca jaja z których wylęgają się wyłącznie trutnie

matkobójca n
матереубийца
(książkowy) zabójca własnej matki

matlockit n
матлокит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matnia ˈmatʲɲa n
западня ловушка
(przenośnie, przenośnia) sytuacja bez wyjścia
(łowiectwo, łowiecki) sidła, pułapka

matowy maˈtɔvɨ adj
глухой
bezdźwięczny, przytłumiony
матовый
bez połysku

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
матриархальный
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
матриархат
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
матрёшка
rosyjska ludowa drewniana zabawka w formie kilku lalek wkładanych jedna w drugą;

matrymonialny adj
матримониальный
dotyczący małżeństwa

maturzystka ˌmatuˈʒɨstka n
выпускница
osoba płci żeńskiej, która przygotowuje się do matury; uczennica najwyższej klasy szkoły średniej

maucheryt n
маухерит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków;

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
мавританский
(architektura, architektoniczny) odnoszący się do stylu mauretańskiego
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
маврикийский
odnoszący się do państwa Mauritius

mauzer n
маузер
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
мавзолей
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mawiać v
говаривать
mieć zwyczaj częstego mówienia, wygłaszania, oznajmiania czegoś

mazanderański n
мазандеранский
(językoznawstwo, językoznawczy) język mazanderański;

mazdaizm n
маздакизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroirański kult boga Ahura Mazdy (Ormuzda), powstały w VIII wieku p.n.e.;

mazowiecki ˌmazɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
мазовецкий
dotyczący Mazowsza, związany z Mazowszem, pochodzący z Mazowsza

mazurek maˈzurɛk n
мазурка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) wiejska taneczna forma muzyczna często utożsamiana z oberkiem;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) tradycyjne ciasto wielkanocne na cienkim kruchym spodzie, przykryte masą i odświętnie zdobione;

mazurski maˈzursʲci adj
мазурский
pochodzący z Mazur, związany z Mazurami

mazurzenie ˌmazuˈʒɛ̃ɲɛ n
мазурение
proces fonetyczny polegający na wymowie spółgłosek dziąsłowych ‹sz›, ‹ż›, ‹cz›, ‹dż› jako przedniojęzykowo-zębowych ‹s›, ‹z›, ‹c›, ‹dz›;

mazut n
мазут
(chemia, chemiczny) oleista ciecz pozostała po destylacji ropy naftowej niskiej jakości, używana jako paliwo lub olej opałowy;

mazutowy adj
мазутный
związany z mazutem, dotyczący mazutu; wykorzystujący, spalający mazut

małchański adj
малханский
związany z Małchanem (rzeką na Zabajkalu w Rosji)

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
мало немного
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małoazjatycki adj
малоазиатский
związany z Azją Mniejszą, dotyczący Azji Mniejszej

małoduszność n
малодушество малодушие
(książkowy) cecha kogoś, kto nie ma odwagi cywilnej; (także, też) zachowanie wynikające z braku odwagi cywilnej

małokalibrowy adj
малокалиберный мелкокалиберный
o broni, amunicji: mający niewielki kaliber

małokarpacki adj
малокарпатский
dotyczący Małych Karpat, związany z Małymi Karpatami, pochodzący z Małych Karpat

małomówność n
молчаливость
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest małomówne; cecha tych, którzy są małomówni

małomówny ˌmawɔ̃ˈmuvnɨ adj
сдержанный
taki, który mówi mało; nie jest gadatliwy

małorolny adj
малоземельный
posiadający małą ilość ziemi uprawnej

małoruski adj
малороссийский малорусский
(dawniej, dawny) ukraiński

małosolny adj
малосольный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który przyrządzono z niewielką ilością soli

małostkowość n
мелкодушность мелочность
cecha tego, co małostkowe; cecha tych, którzy są małostkowi

małowodzie n
маловодие
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
обезьяна
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;
собака
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @

małpa z brzytwą n
обезьяна с гранатой
osoba niekompetentna i nieodpowiedzialna, która może spowodować poważne szkody, jeśli zostanie dopuszczona do wykonywania ważnych zadań, uważana za potencjalnie niebezpieczną

małpiarnia mawˈpʲjarʲɲa n
обезьянник
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie albo budynek przeznaczony dla małp lub małpiatek

małpka ˈmawpka n
обезьянка
(zdrobniale) od: małpa
mała lub młoda małpa

małpowanie n
обезьянничание обезьянничанье
(potocznie, potoczny) naśladowanie kogoś lub czegoś w sposób bezkrytyczny i bezmyślny

mały ˈmawɨ adj
маленький
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
голубой экран
telewizja

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
мизинец
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
супружеский
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
брак брачный союз
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;
брак супруг
dwie osoby będące w małżeństwie (1.1), małżonkowie

małżeństwo wymuszone n
насильственный брак
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
супруг
mąż lub żona (czyiś)

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
супруга
(podniośle) cudza żona

małżowina uszna n
ушная раковина
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślak ˈmaɕlak n
маслёнок
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju maślakowatych (Suillaceae);

maślak pstry ˈmaɕlak ˈpstrɨ n
маслёнок жёлто-бурый
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
козляк
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
маслёнок зернистый
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
маслёнок обыкновенный
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
маслёнок лиственничный
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;

maślanka maɕˈlãnka n
пахта
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maślany maɕˈlãnɨ adj
масляный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wykorzystaniem masła

maść maɕʨ̑ n
мазь
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;
масть
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) (ironicznie) lub (lekceważąco, lekceważący) rodzaj, gatunek
(zootechnika, zootechniczny) (jeździectwo, jeździecki) barwa sierści u zwierząt, szczególnie u koni i bydła

mażoretka n
мажоретка
dziewczyna lub kobieta, która w stylizowanym, galowym mundurze uczestniczy w pokazowych przemarszach z elementami musztry i choreografii;

mbabanejski ˌmbabãˈnɛjsʲci adj
мбабанский
odnoszący się do miasta Mbabane

mdleć mdlɛʨ̑ v
обмирать падать в обморок
tracić przytomność, najczęściej na skutek braku tlenu w mózgu

mdlić v
тошнить
powodować mdłości

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
тошнота
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty;

meander mɛˈãndɛr n
меандр
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U;

mebel ˈmɛbɛl n
мебель
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

meblowy mɛˈblɔvɨ adj
мебельный
dotyczący mebli

mecenas mɛˈʦ̑ɛ̃nas n
меценат
osoba lub instytucja, która finansuje artystę, rzadziej również naukowców (sprawuje mecenat);

mech mɛx n
мох
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
механицизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
машинальный
pozbawiony działania woli; automatyczny, machinalny
механический
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki
związany z mechanizmem, dotyczący mechanizmu

mechanik mɛˈxãɲik n
механик
(potocznie, potoczny) serwisant w warsztacie naprawy samochodów
osoba, która zajmuje się obsługą oraz naprawą maszyn i urządzeń
specjalista w dziedzinie mechaniki

mechanika kwantowa n
квантовая механика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
механизм
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mecz mɛʧ̑ n
матч
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
мечеть
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
медаль
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalierski adj
медальерный
związany z medalierem lub medalierstwem

medalik mɛˈdalʲik n
медальон
niewielki krążek z metalu do noszenia na szyi

medalista ˌmɛdaˈlʲista n
медалист призёр
(sport, sportowy) sportowiec, który zdobył medal

medalistka ˌmɛdaˈlʲistka n
медалистка призёрша
(sport, sportowy) kobieta, która zdobyła medal

medalowy adj
медальный
związany z medalem

medialny adj
медийный
związany z mass mediami, dotyczący mass mediów

mediana mɛˈdʲjãna n
медиана
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediewista ˌmɛdʲjɛˈvʲista n
медиевист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk zajmujący się mediewistyką

mediewistyka n
медиевистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina historii zajmująca się zagadnieniami epoki średniowiecza;

mediolanka ˌmɛdʲjɔˈlãnka n
миланка
mieszkanka Mediolanu

mediolańczyk ˌmɛdʲjɔˈlãj̃n͇ʧ̑ɨk n
миланец
mieszkaniec Mediolanu

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
миланский
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
медуза
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
медицина
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;
(edukacja, edukacyjny) kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie medycyny (1.1)

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
медицинский
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny

medyjski adj
мидийский
związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów

medyk ˈmɛdɨk n
медик
(potocznie, potoczny) student medycyny (kierunku lekarskiego)
(przestarzałe, przestarzały) lekarz

medykalizacja n
медикализация
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

medykament ˌmɛdɨˈkãmɛ̃nt n
медикамент
(książkowy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wykorzystywana w medycynie do leczenia

medytacyjny ˌmɛdɨtaˈʦ̑ɨjnɨ adj
медитативный
związany z medytacją

medyński adj
мединский
związany z Medyną, dotyczący Medyny

mefedron mɛˈfɛdrɔ̃n n
мефедрон
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen;

megafon mɛˈɡafɔ̃n n
мегафон
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego

megaherc n
мегагерц
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców

megalit mɛˈɡalʲit n
мегалит
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
страдающий манией величия
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

megawat n
мегаватт МВт
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) milion watów (jednostka mocy)

meitner ˈmajtnɛr n
мейтнерий мейтне́рий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
мейоз
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meklemburski adj
мекленбургский
związany z Meklemburgią, dotyczący Meklemburgii

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
мексиканский
odnoszący się do państwa Meksyk
мехиканский
odnoszący się do miasta Meksyk

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
меланхолия меланхо́лия
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melancholiczka ˌmɛlãnxɔˈlʲiʧ̑ka n
меланхоличка
kobieta cierpiąca na melancholię
kobieta o łagodnym, biernym usposobieniu i powolnych reakcjach uczuciowych

melancholijność ˌmɛlãnxɔˈlʲijnɔɕʨ̑ n
меланхоличность
skłonność do melancholii, depresji psychicznej, smutku

melancholik ˌmɛlãnˈxɔlʲik n
меланхолик
człowiek cierpiący na melancholię
człowiek o łagodnym, biernym usposobieniu i powolnych reakcjach uczuciowych;

melanezyjski adj
меланезийский
związany z Melanezją, dotyczący Melanezji

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
мелатонин
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melbourneński adj
мельбурнский
związany z Melbourne

meldunkowy adj
прописочный
związany z meldunkiem, odnoszący się do meldunku

melina n
малина притон
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców

melioracyjny adj
мелиоративный мелиорационный
związany z melioracją, służący do melioracji

melisa mɛˈlʲisa n
мелисса
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa;

melisowy adj
мелиссовый
związany z melisą, dotyczący melisy, zawierający melisę, otrzymany z melisy

melodia mɛˈlɔdʲja n
мелодия
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
мелодраматичный
dotyczący melodramatu

melodyjnie adv
благозвучно мелодически мелодично
w sposób melodyjny

melodyjność n
мелодичность
cecha tego, co melodyjne

melodyjny adj
мелодичный благозвучный
o przyjemnym brzmieniu

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
меломан
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej)

melomania ˌmɛlɔ̃ˈmãɲja n
меломания
zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

melomanka ˌmɛlɔ̃ˈmãnka n
меломанка
kobieta, która lubi słuchać muzyki

melon ˈmɛlɔ̃n n
дыня
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
миллион
(uczniowskie) milion a. tysiąc złotych
сиська
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
зверинец
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są niecodzienne gatunki zwierząt

menażka mɛ̃ˈnaʃka n
КЛМН жорнабор
(harcerski) (wojskowość, wojskowy) lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
менделевий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
менструация
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalizm n
ментализм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
менталитет ментальность
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

mentalny adj
ментальный
dotyczący sposobu myślenia

menu n
меню
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu
zestaw dań składających się na posiłek

menzurka n
мензурка
(chemia, chemiczny) (laboratoryjny, związany z laboratorium) cylindryczne szklane naczynie z podziałką, służące do pomiaru objętości cieczy

merc mɛrʦ̑ n
мерс
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) samochód marki Mercedes

mercedes mɛrˈʦ̑ɛdɛs n
мерседес
(motoryzacja) samochód marki Mercedes

merkantylny ˌmɛrkãnˈtɨlnɨ adj
меркантильный
nastawiony wyłącznie na korzyści ekonomiczne

meronim mɛˈrɔ̃ɲĩm n
мероним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”;

merytokracja n
меритократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

merytoryczny adj
существенный
dotyczący istoty sprawy, a nie jej strony zewnętrznej

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
мессианизм
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
мескалин
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesyński adj
мессинский
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

meta ˈmɛta n
финиш
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach

metaboliczny adj
метаболический
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolista n
метаболист
(architektura, architektoniczny) architekt projektujący w stylu metabolizmu

metabolistka n
метаболистка
(architektura, architektoniczny) architektka projektująca w stylu metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
метаболизм
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metafizycznie adv
метафизически
w sposób metafizyczny

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
метафизический
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyk ˌmɛtaˈfʲizɨk n
метафизик
(filozofia, filozoficzny) osoba, która zajmuje się metafizyką lub jest zwolennikiem metafizyki
(przenośnie, przenośnia) osoba, która ma skłonności do rozważań oderwanych od rzeczywistości

metafizyka n
метафизика
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
метафора
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
метафорический метафоричный
dotyczący metafory

metal ˈmɛtal n
металл
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;

metalizowanie n
металлизирование
(technologia, technika, techniczny) pokrywanie przedmiotu powłoką z metalu

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
металлический
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metaloznawca n
металловед
specjalista w dziedzinie metaloznawstwa

metaloznawczy adj
металловедческий
dotyczący metaloznawstwa i/lub metaloznawców

metalurgia n
металлургия
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
металлургический
związany z metalurgią

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
метаморфоза
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
метан
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metanowy adj
метановый
związany z metanem, dotyczący metanu; zawierający metan

metaxa n
метакса
(spożywczy) rodzaj regionalnej greckiej wódki będącej mieszaniną destylatu i muskatu, w których maceruje się zioła;

metempsychoza n
метемпсихоз
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
метеор
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
метеоролог
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
метеорология метеороло́гия
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
метеорологический
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
метеорит
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
метеоритика метеорная астрономия
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach;

meteotsunami n
метеоцунами
(meteorologia, meteorologiczny) przybrzeżna fala morska pochodzenia meteorologicznego podobna do tsunami

metformina n
метформин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy;

metoda mɛˈtɔda n
метод
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu

metoda kija i marchewki mɛˈtɔda ˈcija ˌi‿marˈxɛfʲci n
метод кнута и пряника
(potocznie, potoczny) sposób postępowania z ludźmi mający na celu skłonienie ich do określonych działań poprzez straszenie i schlebianie, karanie i nagradzanie na przemian

metonimia n
метонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
метр
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;
мэтр
(przestarzałe, przestarzały) nauczyciel, zwłaszcza muzyki, tańca lub języków obcych

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
квадратный метр квадра́тный метр
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
куб кубометр
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metrampaż mɛˈtrãmpaʃ n
верстальщик
(drukarstwo, drukarski) osoba pracująca w drukarni, która formuje kolumny publikacji ze złożonych wierszy tekstu oraz innych elementów druku;

metresa n
метресса
(dawniej, dawny) kochanka i utrzymanka, zazwyczaj króla lub magnata

metro ˈmɛtrɔ n
метро
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrolog mɛtˈrɔlɔk n
метролог
specjalista z zakresu metrologii

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
метрология
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metrologiczny ˌmɛtrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
метрологический
związany z metrologią, dotyczący metrologii

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
метроном
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metrowy mɛˈtrɔvɨ adj
метровый
mający długość jednego metra
związany z długością rzędu jednego metra

metyl n
метыл
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
метилфенидат
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

mewa ˈmɛva n
чайка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mewa blada ˈmɛva ˈblada n
бургомистр
(ornitologia, ornitologiczny) Larus hyperboreus, gatunek dużej mewy występujący w strefie polarnej półkuli północnej;

mewa mała ˈmɛva ˈmawa n
малая чайка
(ornitologia, ornitologiczny) Larus minutus, najmniejszy gatunek mewy występujący w Polsce;

mewa pospolita ˈmɛva ˌpɔspɔˈlʲita n
сизая чайка
(ornitologia, ornitologiczny) Larus canus, średniej wielkości gatunek mewy spotykany na wybrzeżach morskich i w pobliżu wód śródlądowych;

mewa siodłata ˈmɛva ɕɔdˈwata n
морская чайка
(ornitologia, ornitologiczny) Larus marinus, gatunek dużej mewy, spotykanej z reguły tylko na wybrzeżach morskich;

mewa srebrzysta ˈmɛva srɛˈbʒɨsta n
серебристая чайка
(ornitologia, ornitologiczny) Larus argentatus Pontoppidan, gatunek dużej mewy spotykany nad morzem i w głębi lądu;

mewa trójpalczasta n
обыкновенная моевка
(ornitologia, ornitologiczny) Rissa tridactyla, gatunek mewy;

mezolityczny ˌmɛzɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
мезолитический
żyjący/mający miejsce w mezolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

mezopotamski ˌmɛzɔpɔˈtãmsʲci adj
месопотамский
związany z Mezopotamią, dotyczący Mezopotamii

mezosfera ˌmɛzɔˈsfɛra n
мезосфера
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi znajdująca się między stratosferą a termosferą;

mezozoiczny ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
мезозойский
(geologia, geologiczny) dotyczący mezozoiku, występujący, powstały w mezozoiku

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
мезозой
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych;

mglistość n
туманность
właściwość tego, co jest pełne mgły

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
туманный
(przenośnie, przenośnia) widziany jak przez mgłę, za mgłą; niewyraźny
pełen mgły

mgnienie ˈmʲɟɲɛ̇̃ɲɛ n
мгновение
(książkowy) bardzo krótki odcinek czasu

mgła mɡwa n
туман мгла
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
туманность
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mi mʲi n
ми
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;
мю
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego;

mianować v
именовать
określać nazwą
назначать
powoływać na stanowisko

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
знаменатель знамена́тель
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
именительный падеж
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miara ˈmʲjara n
мера
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru, np. długość, pole, objętość;
kryterium, wyznacznik, źródło sądów
odmierzona ilość
rozmiar
wielkość lub podziałka służąca do porównania lub pomiaru

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
городок
(zdrobniale) od miasto
местечко посёлок городского типа
prawno-administracyjna jednostka osadnicza o charakterze przejściowym między miastem a wsią

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
миастения
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
город
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miasto widmo n
город-призрак
opuszczony teren zabudowany z niszczejącymi budynkami

miau mʲjaw interjection
мяу
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
мяукать
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miazga ˈmʲjazɡa n
пульпа
bezkształtna masa powstała wskutek rozbicia, zgniecenia lub roztarcia czegoś

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
атеросклероз
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
мицелла
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miczuryński adj
мичуринский
związany z Miczuryńskiem, dotyczący Miczuryńska

miecz mʲjɛʧ̑ n
меч
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
дамоклов меч
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
световой меч
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
гладиолус
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
таз
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;
duża miska, głównie do mycia lub prania;

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
медный
koloru miedzi
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedziowy adj
медный
zawierający miedź, zrobiony z miedzi, dotyczący miedzi

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
медь купрум
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
место
obszar lub punkt w przestrzeni
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
(sport, sportowy) ranga, pozycja
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
предложный падеж
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejscowość mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
местность
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ adj
местный
związany z jakimś miejscem
(medycyna, medyczny) dotyczący ograniczonego miejsca na ciele

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ n
местный
(potocznie, potoczny) stały mieszkaniec jakiejś miejscowości

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
городской городско́й
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
мель банка мелководье
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
достояние имущество
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mienszewicki adj
меньшевистский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z mienszewikami, dotyczący mienszewików, mienszewizmu

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
коса
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza;

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
мерить
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar
(krawiectwo) zakładać na siebie ubranie lub obuwie, sprawdzając czy pasuje
(wojskowość, wojskowy)celować do kogoś lub czegoś; brać kogoś / coś na cel

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
месяц
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
медовый месяц
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączka mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ka n
месячные
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne, comiesięczne złuszczanie się nabłonka macicy;

miesiączkować v
менструировать
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
менструальный
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesić ˈmʲjɛ̇ɕiʨ̑ v
месить
gnieść, rozrabiać ciasto

miesięcznie mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
в месяц
w ciągu miesiąca; dotyczy ilości czegoś

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ежемесячник
czasopismo wydawane co miesiąc

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
месячный
związany z okresem jednego miesiąca

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
смесь
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
смесь мешанина
połączenie różnorodnych rzeczy, osób, pojęć, właściwości (i tym podobne, i temu podobne)

mieszanka mʲjɛˈʃãnka n
смесь
zmieszane ze sobą produkty lub substancje

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
мешать смешивать
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)

mieszczański adj
мещанский
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
буржуазия мещанство
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw
мещанство
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast;

mieszkalny mʲjɛˈʃkalnɨ adj
жилой
przeznaczony do mieszkania, nadający się do zamieszkania

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
квартира жилище
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;
проживание
(rzeczownik odczasownikowy) od mieszkać

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
житель
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
жительница
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
жить проживать
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

miewać ˈmʲjɛvaʨ̑ v
время от времени иметь
mieć coś w pewnych odstępach czasu

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
иметь
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
czuć coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
dążyć do oddania czegoś komuś

mieć dwie lewe ręce ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈlɛvɛ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
у кого-то обе руки левые
być niezdarnym, nie mieć żadnych zdolności manualnych; być fajtłapą lub nie nadawać się do pracy

mieć dziurawą kieszeń v
карман дыряв у кого-то
nie umieć oszczędzać, wydawać za dużo pieniędzy

mieć długi język ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdwuɟi ˈjɛ̃w̃zɨk v
у него язык без костей
nie umieć dochować tajemnicy, zwykle z powodu gadulstwa

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
иметь голову на плечах
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
иметь место
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć

mieć mleko pod nosem ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmlɛkɔ pɔd‿ˈnɔsɛ̃m v
молоко на губах не обсохло
(lekceważąco, lekceważący) być kimś zbyt młodym, niedoświadczonym lub niedojrzałym

mieć na głowie v
голова идет кругом
(przenośnie, przenośnia) mieć coś do załatwienia, musieć się czymś zająć

mieć na imię ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈĩmʲjɛ v
зваться
posiadać, nosić jakieś imię nadane aktem urodzenia

mieć na końcu języka ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u jɛ̃w̃ˈzɨka v
вертеться на языке
chcieć coś powiedzieć, ale powstrzymać się, zrezygnować w ostatniej chwili
wiedzieć, co się chce powiedzieć, ale w danej chwili to umknęło; mieć wrażenie, że za chwilę się to przypomni

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
надеяться
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć nie po kolei w głowie v
не дружить с головой
(potocznie, potoczny) być niespełna rozumu, być szalonym, być chorym umysłowo lub zachowywać się w sposób właściwy osobie chorej umysłowo

mieć pełne kieszenie v
полный карман у кого-то толстый карман у кого-то тугой карман у кого-то
mieć dużo pieniędzy

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
быть сытым по горло
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić

mieć pustą kieszeń v
пустой карман
(przenośnie, przenośnia) zupełnie nie mieć pieniędzy

mieć rację v
быть правым
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

mieć ręce i nogi ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ i‿ˈnɔɟi v
иметь смысл
mieć sens, być poukładanym, uporządkowanym

mieć siano w głowie v
иметь ветер в голове
(potocznie, potoczny) być lekkomyślnym, niedojrzałym, niepoważnym

mieć się na baczności ˈmʲjɛ̇ʨ̑‿ɕɛ ˌna‿baʧ̑ˈnɔɕʨ̑i v
пальца в рот не класть
uważać; postępować ostrożnie w stosunku do czegoś lub kogoś

mieć w nosie ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿nɔɕɛ v
до лампочки плевать
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś

mieć wolną rękę ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈvɔlnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ v
иметь полную свободу действий
mieć możliwość samodzielnego decydowania, swobodnego wyboru

mifepriston ˌmʲifɛˈprʲistɔ̃n n
мифепристон
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży;

migawka mʲiˈɡafka n
затвор
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego;

migdał ˈmʲiɡdaw n
миндалина
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek
миндаль
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;
(zobacz) migdałowiec

migdałecznik arjuna n
кукубха
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Terminalia arjuna, gatunek drzewa z rodziny trudziczkowatych, występujący w Indiach, w Mjanmie i na Sri Lance;

migdałek n
гланда миндалина
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec trójklapowy n
миндаль трёхлопастный
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus, występującej dziko w Chinach i Korei;

migiem ˈmʲiɟɛ̃m adv
в один миг вмиг
szybko, natychmiast

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
фибрилляция предсердий
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migrant ˈmʲiɡrãnt n
мигрант
osoba migrująca

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
мигрень
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mijać ˈmʲijäʨ̑ v
обгонять проходить
przechodzić, przejeżdżać obok kogoś, czegoś

mijać się z prawdą ˈmʲijäʨ̑‿ɕɛ ˈs‿pravdɔ̃w̃ v
грешить против истины отклоняться от истины расходиться с истиной
(eufemistycznie) kłamać

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
день святого Николая
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikro- ˈmʲikrɔ
микро-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych;
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem

mikroamper n
микроампер
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka natężenia prądu elektrycznego równa jednej milionowej ampera

mikroamperomierz ˌmʲikrɔãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
микроамперметр
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego rzędu milionowych części ampera

mikrob ˈmʲikrɔp n
микроб
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm

mikrobiolog ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk n
микробиолог
specjalista zajmujący się mikrobiologią

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
микробиология
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobiologiczny adj
микробиологический
dotyczący mikrobiologii

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
микроцефалия
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikrochirurgiczny adj
микрохирургический
(medycyna, medyczny) związany z mikrochirurgią, dotyczący mikrochirurgii

mikroflora n
микрофлора
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
микрофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrofonowy ˌmʲikrɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
микрофонный
(przymiotnik) od mikrofon

mikrojęzyk n
микроязык
(językoznawstwo, językoznawczy) etnolekt o ograniczonym, regionalnym występowaniu w stosunku do języka dominującego na danym obszarze, posiadający pewną tradycję literacką i odznaczający się pewnym stopniem standaryzacji, lecz mający niski potencjał poliwalencyjny;

mikrokaseta n
микрокассета
mała kaseta z taśmą magnetyczną, na której jest nagrany dźwięk, przeznaczona do dyktafonów i automatycznych sekretarek;

mikronezyjski ˌmʲikrɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
микронезийский
odnoszący się do Mikronezji

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
микроорганизм
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroprocesorowy adj
микропроцессорный
związany z mikroprocesorami; zawierający mikroprocesor

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
микроскоп
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskopijność n
микроскопичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mikroskopijne; cecha tych, którzy są mikroskopijni

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
микроскопический
bardzo mały, w skali mikro

mikroskopowy adj
микроскопный
(technologia, technika, techniczny) związany z mikroskopem

mikser ˈmʲiksɛr n
миксер
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów;

milczek ˈmʲilʧ̑ɛk n
молчун
człowiek małomówny, milczący

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
молчание
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
молчать
nie chcieć wypowiadać się na jakiś temat
молчать безмолвствовать
nie mówić, nie wydawać głosu

milczeć jak grób ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ ˈjaɡ ˈːrup v
молчать как партизан
dotrzymywać tajemnic, nie ujawniać sekretów
молчать как рыба
milczeć uporczywie, nie odzywać się zupełnie

mile ˈmʲilɛ adv
мило
od przym. → miły

milezyjski adj
милетский
związany z Miletem, dotyczący Miletu

mili- ˈmʲilʲi
милли-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych;

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
миллиардер
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
милиция
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

milicjant n
милиционер
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego

milicyjny adj
милицейский милиционерский
odnoszący się do milicji, związany z milicją

mililitr n
миллилитр
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetrowy adj
миллиметровый
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
миллион
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
миллионер
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milionerka n
миллионерша
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
военный
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
милитаризация
podporządkowanie wszelkich dziedzin życia państwa przygotowaniom do wojny
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
милитаризм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

milkliwość n
молчаливость
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest milkliwe; cecha tych, którzy są milkliwi

milkliwy mʲilkˈlʲivɨ adj
молчаливый
taki, który zwykle milczy

milord ˈmʲilɔrt n
милорд
tytuł grzecznościowy stosowany wobec lordów angielskich - członków Izby Lordów

milyjski n
милийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język milyjski, należący do rodziny anatolijskiej;

mimiczny adj
мимический
dotyczacy mimiki, wyrażony za pomocą mimiki

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
вопреки несмотря на помимо
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają
мимо
(przestarzałe, przestarzały) obok, koło (w wyrażeniach oznaczających ruch)

mimowolny ˌmʲĩmɔˈvɔlnɨ adj
невольный непроизвольный
niezależny od woli, powstały lub wykonany mimo woli

mina ˈmʲĩna n
мина
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;
wyraz twarzy

minarchizm n
минархизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;

minaret mʲĩˈnarɛt n
минарет
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
минеральный
nie będący organicznym

mineralog ˌmʲĩnɛˈralɔk n
минералог
(mineralogia, mineralogiczny) specjalista zajmujący się mineralogią

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
минералогия
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
минералогический
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
минерал
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minerał towarzyszący mʲĩˈnɛraw ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
сопровождающий минерал сопутствующий минерал
(mineralogia, mineralogiczny) składnik skał występujący rzadko i w ilościach śladowych

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
минималист
zwolennik minimalizmu

minimalistka ˌmʲĩɲĩmaˈlʲistka n
минималистка
forma żeńska od minimalista

minimalistyczny ˌmʲĩɲĩmalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
минималистский
ograniczający się do minimum
związany z minimalizmem

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzaʦ̑ʲja n
минимизация
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
минимализм
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimalnie ˌmʲĩɲĩˈmalʲɲɛ adv
минимально
w sposób minimalny

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
минимальный
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum
najniższy z możliwych lub dopuszczalnych

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
минимум
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
мини-юбка
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
министр мини́стр
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

ministerialny adj
министерский
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
министерство
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
министрант
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

ministrowa ˌmʲĩɲiˈstrɔva n
министерша
(przestarzałe, przestarzały) żona ministra

minjan n
миньян
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;

mintaj ˈmʲĩntaj n
минтай
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego;

minusiński adj
минусинский
związany z Minusińskiem, dotyczący Minusińska

minusowy ˌmʲĩnuˈsɔvɨ adj
минусовой минусовый
ujemny

minuta mʲĩˈnuta n
минута
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;

minuteczka ˌmʲĩnuˈtɛʧ̑ka n
минуточка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: minuta

minutka n
минутка
(zdrobniale) od: minuta

minutowy adj
минутный
trwający jedną minutę

minóg n
минога
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

minąć ˈmʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
миновать опередить пройти
aspekt dokonany od: mijać

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
миоцен
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;

miodarka n
медогонка центрифуга
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra

miodojad n
медосос
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Meliphagidae;

miodowy mʲjɔˈdɔvɨ adj
медовый
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu
przypominający miód w smaku lub zapachu
медовый медоцветный
mający kolor złotawy, taki jak kolor miodu

miodowód n
медоуказчик
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Indicatoridae;

miologiczny adj
миологический
(anatomia, anatomiczny) związany z miologią, dotyczący miologii

miotacz ˈmʲjɔtaʧ̑ n
метатель
(sport, sportowy) lekkoatleta uprawiający pchnięcie kulą, rzut dyskiem lub rzut oszczepem

miotanie mʲjɔˈtãɲɛ n
метание
(rzeczownik odczasownikowy) od miotać

miotać ˈmʲjɔtaʨ̑ v
метать
mocno i daleko rzucać

miotła ˈmʲjɔtwa n
метла веник
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
миоз
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirandyjski adj
мирандский
związany z miastem Miranda do Douro (miasto w północno-wschodniej Portugalii)

mirra ˈmʲirːa n
мирра
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirrowy adj
мирровый
związany z mirrą, dotyczący mirry, zawierający mirrę

mirt mʲirt n
мирт
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

mirza ˈmʲirza n
мирза
wódz, książę tatarski; perski i turecki tytuł honorowy, np. uczonych (umieszczany przed nazwiskiem) lub książęcy (wtedy po nazwisku);

misa ˈmʲisa n
таз
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia

mischling n
мишлинг
(historia, historyczny, historycznie) (obraźliwie) mieszaniec rasowy, osoba mająca żydowskich przodków; określenie używane w propagandzie, teorii rasowej i prawie nazistowskim w Niemczech;

miseczka mʲiˈsɛʧ̑ka n
чашка
mała miska

misie-patysie ˈmʲiɕɛ paˈtɨɕɛ n
пустяки
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dziecięca gra towarzyska o literackiej proweniencji, polegająca na umiejętnym zrzucaniu patyka z mostu tak, aby wypłynął z drugiej strony jako pierwszy;

misja ˈmʲisʲja n
миссия
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarka n
миссионерка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uczestnicząca w działalności misyjnej

misjonarski adj
миссионерский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misjonarzem, misjonarzami, dotyczący misjonarzy

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
миссионер
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
миска таз
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

missisipijski adj
миссисипский
(rzadki, rzadko używany) związany z Missisipi, dotyczący Missisipi

missouryjski adj
миссурийский
związany ze stanem lub rzeką Missouri

mistrz mʲisṭʃ n
магистр
(historia, historyczny, historycznie) przełożony w niektórych zakonach rycerskich
мастер
(rzemiosło, rzemieślniczy) najwyższy stopień kształcenia zawodowego;
osoba najlepsza w czymś
мастер чемпион
(sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw

mistrzostwa n
чемпионат первенство
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwa świata mʲiˈsṭʃɔstfa ˈɕfʲjata n
чемпионат мира
(sport, sportowy) rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
мастерство
najwyższa biegłość w czymś
чемпионат
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
чемпионский
właściwy mistrzowi

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
мистицизм
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczny adj
мистический
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
мистификация
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;

mistyk n
мистик
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

mistyka ˈmʲistɨka n
мистика
duchowość opierająca się na mistycyzmie

miswak n
мисвак
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

mit mʲit n
миф
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego

mitenka mʲiˈtɛ̃nka n
митенка
rękawiczka bez palców lub przysłaniająca je do połowy;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
мифология
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
мифологический
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitologizm n
мифологизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub połączenie wyrazów pochodzące z mitologii używane jako przenośnia

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
мифический
związany z mitem, mitologią

mizantrop n
мизантроп человеконенавистник
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
мизантропия человеконенавистничество
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijny adj
мизантропический человеконенавистнический
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizoandria n
мизандрия мужененавистничество
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizoandryzm n
мизандрия мужененавистничество
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn

mizofobia n
мизофобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed brudem;

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
мисофония
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na określone dźwięki objawiająca się złością i lękiem;

miód mʲjut n
медовуха
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników;
мёд
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
мякоть
miękka, wewnętrzna część owocu lub narządu

miąższość ˈmʲjɔ̃w̃ʃːɔɕʨ̑ n
мощность
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
моллюск
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;
тряпка
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek miękki, uległy, bez charakteru

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
между
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…zaznaczający możliwość wyboru
среди
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
между Сциллой и Харибдой
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami

między innymi adv
в том числе
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
между молотом и наковальней
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami

między-
между-
pierwszy człon wyrazów złożonych, utworzonych z połączenia przyimka między z rzeczownikami określającymi obiekty lub rzeczy, pomiędzy którymi coś się odbywa lub znajduje, np. międzymorze (między morzami), międzynarodowy (między narodami)

międzybankowy adj
межбанковский
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzymiastowy adj
межгородской междугородний
odbywający się między miastami, mający miejsce pomiędzy miastami; łączący miasta

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
международный интернациональный
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzypaństwowy adj
межгосударственный
dotyczący wielu państw; zachodzący, odbywający się przy udziale różnych państw; złożony z wielu państw (ich przedstawicieli)

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
межпланетный
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

międzyrasowy adj
межрасовый
odbywający się pomiędzy różnymi rasami

międzyresortowy adj
междуведомственный
dotyczący kilku resortów

międzywojenny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
междувоенный
dotyczący czasu między wojnami, zwłaszcza okresu między pierwszą a drugą wojną światową

międzyżebrowy adj
межрёберный
znajdujący się między żebrami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
мягкий
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkie serce ˈmʲjɛ̃ŋʲcɛ ˈsɛrʦ̑ɛ idiom
мягкое сердце
skłonność do bycia ustępliwym, współczującym, dobrotliwym, dobrodusznym

miękko adv
мягко
w sposób miękki

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
мягкость
cecha tego, co jest miękkie w dotyku
мягкость уступчивость
(przenośnie, przenośnia) uległość, ustępliwość

mięknąć v
мякнуть
stawać się miękkim

mięsak n
саркома
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
мышца
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
грушевидная мышца
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień sercowy ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
миокард
(anatomia, anatomiczny) główna warstwa mięśniowa serca;

mięsisty adj
мясистый
o roślinach, częściach roślin, owocach: wypełniony soczystą substancją, soczystym miąższem
zawierający w sobie dużo mięsa, ciała

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
мясной
(zootechnika, zootechniczny) hodowany dla pozyskania mięsa
dotyczący mięsa
zrobiony z mięsa, zawierający mięso

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ n
мясной
(potocznie, potoczny) sklep mięsny (1.2) (w którym sprzedaje się mięso)

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
мясо
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa (1.1)

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
пушечное мясо
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
хищник
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
плотоядный
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
мята
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
мятный
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
otrzymywany z mięty lub zawierający miętę

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
налим
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone;

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
мышечный
dotyczący mięśni

miło ˈmʲiwɔ adv
приятно мило
od: miły

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
милосердие
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
милосердный
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
любовный
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś

miłościwy adj
милостивый
(dawniej, dawny) (książkowy) pełen dobroci, mający litość

miłośnik mʲiˈwɔɕɲik n
любитель
wielbiciel, amator, fan czegoś
любовник
(dawniej, dawny) kochanek

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
любовь
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
kontakt fizyczny prowadzący zwykle do stosunku płciowego
przedmioty, czynności, które sprawiają przyjemność

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
любовь слепа
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
любовь с первого взгляда
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miły ˈmʲiwɨ adj
милый
uprzejmy, serdeczny
приятный милый
wywołujący przyjemne uczucie

miński ˈmʲĩj̃sʲci adj
минский
odnoszący się do Mińska (stolicy Białorusi)

mińszczanin mʲĩj̃ʃˈʧ̑ãɲĩn n
минчанин
mieszkaniec Mińska

mińszczanka mʲĩj̃ʃˈʧ̑ãnka n
минчанка
mieszkanka Mińska

miś mʲiɕ n
мишка
zabawka wyobrażająca misia (1.1);
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek

mjanmański adj
мьянманский
związany z Mjanmą lub Mjanmańczykami

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
мчаться
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód

mlecz mlɛʧ̑ n
молоки
(ichtiologia, ichtiologiczny) nasienie samców ryb;
одуванчик одуванчик лекарственный
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski
осот
(botanika, botaniczny) Sonchus L., liczący około 60 gatunków rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
молочник
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleczko n
молочко
(zdrobniale) mleko

mleczność n
молочность
(zootechnika, zootechniczny) wymiar wydajności zwierząt hodowanych dla mleka

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
молочный
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
молоко
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;

mleko skondensowane n
сгущённое молоко́
krowie mleko ze zredukowaną ilością wody

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
соевое молоко
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi;

mleć mlɛʨ̑ v
молоть
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mnemotechnika ˌmnɛ̃mɔˈtɛxʲɲika n
мнемотехника
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;

mnich mʲɲix n
монах
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
более или менее более-менее
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszościowy adj
миноритарный
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
меньшинство
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mniszka białorzytna n
острохвостая бронзовая амадина
(ornitologia, ornitologiczny) Lonchura striata, gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych;

mnogość ˈmnɔɡɔɕʨ̑ n
множество
(matematyka, matematyczny) zbiór
duża ilość czegoś

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
умножение
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
множить перемножать умножать
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie matematyczne dające w wyniku iloczyn;
множить увеличивать умножать
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać
размножать
rozpleniać coś (rośliny, zwierzęta)
множиться
powiększać swą ilość, liczbę
размножаться
o niektórych organizmach: rozmnażać się

mnóstwo ˈmnustfɔ n
множество масса
bardzo dużo

mobbing n
моббинг
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów;

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
мобилизация мобилиза́ция
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mobilizacyjny adj
мобилизационный
(wojskowość, wojskowy) związany z mobilizacją, dotyczący mobilizacji
związany z mobilizacją; powodujący mobilizację, pobudzający do działania

mobilność n
мобильность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków

moc mɔʦ̑ n
мощность
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach;

mocarstwo n
держава
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pełniące kluczową rolę w stosunkach międzynarodowych;

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
мощно сильно
w sposób mocny

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
крепкий
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia

mocz mɔʧ̑ n
моча ссаки
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczary n
болото
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
мочегонный
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
мочевой
związany z moczem, dotyczący moczu

moczowód n
мочеточник мочето́чник
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moczyć ˈmɔʧ̑ɨʨ̑ v
мочить
powodować, że coś staje się mokre

moda ˈmɔda n
мода
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
модель
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modelarski adj
моделистский
związany z modelarstwem, dotyczący modelarstwa

modelka mɔˈdɛlka n
модель
kobieta prezentująca stroje na pokazach mody
натурщица
kobieta pozująca do zdjęć, obrazów, rzeźb;

moderator ˌmɔdɛˈratɔr n
модератор
(informatyka, informatyczny) osoba zarządzająca treścią oraz kontami użytkowników na poziomie wyższym niż zwykli uczestnicy, lecz niższym niż administratorzy;
osoba, która kieruje dyskusją i czuwa nad jej właściwym przebiegiem, zwłaszcza w mediach

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
модернизация
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej

modernizm n
модернизм
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;

modernizowanie ˌmɔdɛrʲɲizɔˈvãɲɛ n
модернизирование
(rzeczownik odczasownikowy) od modernizować

modernizować v
модернизировать
dokonywać modernizacji; czynić bardziej nowoczesnym

modeński adj
моденский
związany z Modeną, dotyczący Modeny, wywodzący się z Modeny

modlenie n
моление
(rzeczownik odczasownikowy) od modlić

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
богомол
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
молитвенник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;

modlitewny ˌmɔdlʲiˈtɛvnɨ adj
молитвенный
związany z modlitwą, dotyczący modlitwy

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
молитва
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualny tekst modlitwy (1.1) – wypowiadany lub napisany

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
молиться
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modnisia n
модница
(ironicznie) elegantka

modniś n
модник
(ironicznie) elegant

modny ˈmɔdnɨ adj
модный
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
лиственница
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

modrzewiowy ˌmɔḍʒɛˈvʲjɔvɨ adj
лиственничный
będący częścią modrzewia
składający się z modrzewia
wykonany z drewna lub innej części modrzewia

modyfikator n
модификатор
czynnik zmieniający, modyfikujący coś

modyfikowanie ˌmɔdɨfʲikɔˈvãɲɛ n
модифицирование
(rzeczownik odczasownikowy) od modyfikować

modyfikować ˌmɔdɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
модифицировать
wprowadzać zmiany

modystka mɔˈdɨstka n
модистка
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się wyrabianiem damskich kapeluszy;

mogiła mɔˈɟiwa n
гроб капут каюк
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) fatalna sytuacja, sytuacja bez wyjścia
могила
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary

moher ˈmɔxɛr n
мохер
wełna z kóz angorskich;

moherowy adj
мохеровый
wykonany z moheru; związany z moherem

moim zdaniem adv
по-моему на мой взгляд по моему мнению
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

moja chata z kraja ˈmɔja ˈxata ˈs‿kraja proverb
моя хата с краю
te sprawy mnie nie dotyczą, są więc mi obojętne

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
мохито
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

moknąć v
мокнуть
stawać się mokrym, zazwyczaj od deszczu

mokry ˈmɔkrɨ adj
мокрый сырой
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
моль
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
молекулярный
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
молекула
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
молибден
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
молибденит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

molo ˈmɔlɔ n
мол
pomost spacerowy wychodzący w morze;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
момент
krótki odcinek czasu

momentalny adj
моментальный сиюминутный
nagły, błyskawiczny

momski adj
момский
związany z Momą (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji)

monachijski ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci adj
мюнхенский
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium

monachomachia n
монахомахия
(książkowy) wojna, walka mnichów

monakijski ˌmɔ̃naˈcijsʲci adj
монакский
odnoszący się do państwa Monako

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
монарх
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
монархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchiczny adj
монархический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu)

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
монархист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

monarchistyczny adj
монархистский монархический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z monarchizmem lub monarchistami

monastyr n
монастырь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
монета
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

monetarny adj
монетарный
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
монгольский
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
монгольский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
компьютерный экран монитор
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
монитор
(marynarka) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
моноцикл
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
монодия
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
монофтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy

monoftongizacja ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
монофтонгизация
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong;

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
моногамия
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
единобрачный моногамный
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
монография
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) opis leków i surowców farmaceutycznych w farmakopeach
монография моногра́фия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monograficzny adj
монографический
związany z monografią, dotyczący monografii; będący monografią

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
монокультура
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
монолог
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
монополия
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monosacharyd n
моносахарид
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy;

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
монотеист
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga

monoteistka ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>istka n
монотеистка
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni jednego, jedynego boga

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
монотеистический
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
монотеизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
монофелитство
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotematyczny adj
монотематический
dotyczący jednego tematu

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
монотонность
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
монотонный
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monstrancja n
монстранция монстрация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monstrum ˈmɔ̃w̃strũm n
монстр
potwór

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
муссон
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

monsunowy ˌmɔ̃w̃sũˈnɔvɨ adj
муссонный
związany z monsunem

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
монтаж
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) montaż filmowy;
монтаж сборка
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

montowanie ˌmɔ̃ntɔˈvãɲɛ n
монтирование
(rzeczownik odczasownikowy) od montować

montrealski adj
монреальский
związany z Montrealem, dotyczący Montrealu

monumentalnie ˌmɔ̃nũmɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
монументально
w sposób monumentalny

mop mɔp n
швабра
zmywak do podłogi na kiju;

mops mɔps n
мопс
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów;

moralista ˌmɔraˈlʲista n
моралист
człowiek wskazujący innym, jak mają postępować, głoszący surowe zasady moralne
filozof lub pisarz zajmujący się zagadnieniami moralności

moralitet ˌmɔraˈlʲitɛt n
моралите
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) średniowieczny dramat moralizatorski;

moralizatorski adj
морализаторский
związany z moralizatorstwem, dotyczący moralizatorstwa

moralnie mɔˈralʲɲɛ adv
морально
w sposób zgodny z moralnością

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
моральность мора́ль
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

moralny mɔˈralnɨ adj
моральный
dotyczący moralności, opisujący moralność

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
мораторий
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności

morawski mɔˈravsʲci adj
моравский
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw

morda ˈmɔrda n
морда
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) twarz lub usta człowieka
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
убийца
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
убийство
celowe odebranie komuś życia

mordobicie ˌmɔrdɔˈbʲiʨ̑ɛ n
мордобитие мордобой
(pospolicie) bijatyka, bójka, zwłaszcza z uderzaniem się po twarzy

mordować mɔrˈdɔvaʨ̑ v
убивать
pozbawiać życia, zwłaszcza w okrutny sposób

morela mɔˈrɛla n
абрикос
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
абрикосный абрикосовый
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morelówka ˌmɔrɛˈlufka n
абрикосовка
(spożywczy) nalewka na owocach moreli

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
морфема
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
морфий морфин
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfinista n
морфинист
osoba uzależniona od morfiny

morfinistka n
морфинистка
osoba płci żeńskiej uzależniona od morfiny

morfinizm n
морфинизм
uzależnienie polegające na nałogowym używaniu morfiny;

morfinowy adj
морфийный
dotyczący morfiny

morfonologiczny adj
морфонологический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z morfonologią, dotyczący morfonologii

morganit mɔrˈɡãɲit n
аметист-бальзатин воробьевит морганит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

mormon ˈmɔrmɔ̃n n
мормон
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, który wyznaje mormonizm

mormonka mɔrˈmɔ̃nka n
мормонка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje mormonizm

mornel ˈmɔrnɛl n
хрустан
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców;

moronijczyk ˌmɔrɔ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
морониец
mieszkaniec Moroni

moronijski ˌmɔrɔ̃ˈɲijsʲci adj
моронийский
odnoszący się do miasta Moroni

moroszka mɔˈrɔʃka n
морошка
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;

mors mɔrs n
морж
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
(potocznie, potoczny) osoba, która kąpie się w bardzo zimnej wodzie

morski ˈmɔrsʲci adj
морской
związany z morzem, dotyczący morza
цвет морской волны
mający kolor niebieskozielony, taki jak kolor morza

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
хек
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa;

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
мортаделла
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morwowy adj
шелковичный
związany z morwą, dotyczący morwy

morze ˈmɔ.ʒɛ n
море
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
Мраморное море
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morzyk ˈmɔʒɨk n
пыжик старик
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Brachyramphus
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Synthliboramphus

morzyk japoński ˈmɔʒɨc jaˈpɔ̃j̃sʲci n
хохлатый старик
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus wumizusume, gatunek ptaka z rodziny alk występujący u wybrzeży Japonii i Dalekiego Wschodu Rosji

morzyk marmurkowy ˈmɔʒɨk ˌmarmurˈkɔvɨ n
длинноклювый пыжик
(ornitologia, ornitologiczny) Brachyramphus marmoratus, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północnym Pacyfiku

morzyk sędziwy ˈmɔʒɨk sɛ̃ɲˈʥ̑ivɨ n
обыкновенный старик
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus antiquus, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się u północnych wybrzeżach Pacyfiku, Azji i Ameryki Północnej:

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
латунь
stop miedzi z cynkiem;

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
латунный
wykonany z mosiądzu

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
московский
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

moskit ˈmɔsʲcit n
москит
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób;

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
накомарник
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń);

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
москвич
mieszkaniec Moskwy

moskwianka mɔsˈkfʲjãnka n
москвичка
mieszkanka Moskwy

most mɔst n
мост
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
подъёмный мост разводной мост раскрывающийся мост
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

mostek ˈmɔstɛk n
грудина грудная кость
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

mostowy adj
мостовой
związany z mostem, dotyczący mostu

moszna ˈmɔʃna n
мошонка
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
мошоночный
(przymiotnik) od moszna

motek ˈmɔtɛk n
моток
pewna liczba kolisto namotanych pasm nici, przędzy zwiniętych luźno w podłużny pęczek

motel ˈmɔtɛl n
мотель
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych;

motocross n
мотокросс
(sport, sportowy) (motoryzacja) forma wyścigów motocyklowych na trasie z utrudnieniami;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
мотоцикл
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
мотоциклист
osoba kierująca motocyklem

motocyklistka ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲistka n
мотоциклистка
kobieta kierująca motocyklem

motocyklowy adj
мотоциклетный
od: motocykl

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
вагоновожатый
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju;

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
моторизация
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi

motoryzacyjny ˌmɔtɔrɨzaˈʦ̑ɨjnɨ adj
автотракторный
dotyczący motoryzacji, samochodów

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
мотолодка моторный лодка
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motyka mɔˈtɨka n
мотыга
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
бабочка мотылёк
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motylek n
бабочка мотылёк
(zdrobniale) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały motyl
барашек
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) nakrętka skrzydełkowa
баттерфляй
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;

motyw ˈmɔtɨf n
мотив
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
мотивация мотивировка
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

mowa ˈmɔva n
речь
przemówienie, wypowiedź;
zdolność mówienia;
język, zbiór słów i reguł gramatycznych

mowa ciała n
язык тела
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
слово — серебро, а молчание — золото
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć

mowa nienawiści n
язык вражды
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) wypowiedzi mające na celu znieważenie, wyszydzenie bądź poniżenie jakiejś osoby lub grupy osób;

mozaika mɔˈzajka n
мозаика
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozaikarz mɔˈzajkaʃ n
мозаист
twórca mozaik, artysta lub rzemieślnik

mozambicki ˌmɔzãmˈbʲiʦ̑ʲci adj
мозамбикский
odnoszący się do państwa Mozambik, związany z Mozambikiem

mozazaur n
мозазавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Mosasaurus, rodzaj zauropsydów żyjących w późnej kredzie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju mozazaur (1.1)

mozzarella n
моцарелла
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
молдавский
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
молдавский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

mołojec n
молодец
(dawniej, dawny) mężczyzna odważny, krzepki

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
миномёт
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
ступка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

może ˈmɔʒɛ particle
может быть возможно
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

możliwie mɔʒˈlʲivʲjɛ adv
возможно
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
возможность
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)
często w lm umiejętność, predyspozycja, sprzyjające warunki do dokonania czegoś

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
возможный возможно
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

można ˈmɔʒna v
возможно
jest możliwe do wykonania
можно
jest dozwolone; pozwala się na coś

możny ˈmɔʒnɨ adj
державный
o dużej mocy i wpływie

mroczny ˈmrɔʧ̑nɨ adj
мрачный
(przenośnie, przenośnia) przepełniony cierpieniem, pełen tragizmu, smutku, grozy
pogrążony w mroku

mrok mrɔk n
мрак
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca

mrowie ˈmrɔvʲjɛ n
муравейник
wielka ilość, liczba czegoś lub kogoś, zwłaszcza gdy widziane z daleka

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
муравейник
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mrozoodporność n
морозостойкость
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: mrozoodporny

mrozoodporny adj
морозоустойчивый
odporny na mróz

mroźno ˈmrɔʑnɔ adv
морозно
tak, jak przy ujemnych temperaturach, bardzo zimno

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
морозный
przejmująco zimny

mruczeć v
мурлыкать
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
моргать
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrówczy ˈmrufʧ̑ɨ adj
муравьиный
charakterystyczny dla mrówki; dotyczący, odnoszący się do mrówki

mrówka ˈmrufka n
муравей
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
муравьед
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkowanie ˌmrufkɔˈvãɲɛ n
муравление
(ornitologia, ornitologiczny) pielęgnacyjny zabieg ptasi polegający na sadowieniu się ptaka w pobliżu mrowiska w celu kontaktu z mrówkami i wydzielanym przez nie kwasem mrówkowym

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
муравьиный
taki jak u mrówki lub mrówek

mrównik ˈmruvʲɲik n
трубкозуб
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
мороз
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
обедня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
тля
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mszysty adj
мшистый
pokryty meszkiem
porosły mchem

mucha ˈmu.xa n
бабочка
krawat w kształcie kokardy, muszka;
муха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
мухомор
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
мухомор поганковидный
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina Pers., gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
мухомор серо-розовый
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
мухомор красный
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
мухомор вонючий
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor mglejarka muˈxɔ̃mɔr mɡlɛˈjarka n
поплавок серый
(mikologia, mikologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
мухомор пантерный
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
бледная поганка
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muchomor twardawy muˈxɔ̃mɔr tfarˈdavɨ n
мухомор толстый
(mikologia, mikologiczny) Amanita excelsa, Amanita spissa, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brązowej barwie kapelusza, z białoszarymi łatkami na powierzchni;

muchomor złotawy muˈxɔ̃mɔr zwɔˈtavɨ n
поплавок странный
(mikologia, mikologiczny) Amanita ceciliae, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brązowej barwie kapelusza, z grubymi łatkami na powierzchni;

muchołówka szara ˌmuxɔˈwufka ˈʃara n
серая мухоловка
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głównym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie;

muchówka muˈxufka n
двукрылое
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu dwuskrzydłych Diptera

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
муэззин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufa n
муфта
(technologia, technika, techniczny) tuleja z wewnętrznym gwintem służąca do łączenia rur;

mufka n
муфта
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety;

mukaczewski adj
мукачевский
związany z Mukaczewem, dotyczący Mukaczewa

mukowiscydoza n
муковисцидоз
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły;

mulacki adj
мулатский
związany z Mulatem, dotyczący Mulatów, Mulatek

mulić ˈmulʲiʨ̑ v
тормозить
(potocznie, potoczny) o elektronice: działać zbyt wolno

multikulti n
мультикультурализм
multikulturalizm, wielokulturowość

multimedialny ˌmultʲĩmɛˈdʲjalnɨ adj
мультимедийный
wykorzystujący multimedia, zrobiony z wykorzystaniem multimediów, łączący w sobie różne środki audiowizualne

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
мультипликация
nazwa czynności lub faktu zwielokrotnienia ilości czegoś

mulwijski adj
мильвийский мульвийский
związany z osobą Mulviusa lub jego rodziną

mumia ˈmũmʲja n
мумия му́мия
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mumio n
мумиё
(geologia, geologiczny) mineralna żywica o ciemnej barwie, której przypisuje się lecznicze właściwości;

mundur ˈmũndur n
униформа форма
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mundżański n
мунджанский
(językoznawstwo, językoznawczy) język mundżański;

municypalny ˌmũɲiʦ̑ɨˈpalnɨ adj
муниципальный
mający związek z miastem lub jego samorządem

munsztuk ˈmũw̃ʃtuk n
мундштук удила
połączone ze sobą metalowe drążki, wkładane do pyska narowistym koniom, służące do powodowania koniem; rodzaj kiełzna;

mur mur n
стена
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

mur oporowy n
подпорная стена
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu;

murarski adj
каменщицкий каменщичий
(technologia, technika, techniczny) dotyczący murarza i jego pracy

murarstwo muˈrarstfɔ n
ремесло каменщик
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian;

murarz ˈmuraʃ n
каменщик
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murawa muˈrava n
мурава
gęsta, niska trawa pokrywająca jakiś teren

murena n
мурена
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murmański murˈmãj̃sʲci adj
мурманский
związany z Murmańskiem, dotyczący Murmańska

muromski adj
муромский
związany z Muromiem, dotyczący Muromia

murować muˈrɔvaʨ̑ v
муровать
budować ściany przy pomocy kamieni lub cegieł łączonych zaprawą

murzyński adj
негритянский
związany z Murzynami, dotyczący Murzynów
mający cechy przypisywane Murzynom lub Murzynkom

musaka muˈsaka n
мусака
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
мюзикл
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
должен нужно
być zobowiązanym do zrobienia czegoś

muskaryna n
мускарин
(biochemia, biochemiczny) trujący alkaloid występujący w wielu grzybach;

muskowit muˈskɔvʲit n
мусковит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

musnąć ˈmusnɔ̃ɲʨ̑ v
коснуться погладить поласкать
aspekt dokonany od: muskać

muszelka muˈʃɛlka n
ракушка
(zdrobniale) od: muszla

muszka ˈmuʃka n
бабочка
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata;
мушка
(zdrobniale) mucha; mała mucha

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
мушкет
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
мушкетёр
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

muszla ˈmuʃla n
раковина ракушка
skorupa małża lub ślimaka
унитаз
ceramiczny element toalety do załatwiania czynności fizjologicznych;

muszla klozetowa n
унитаз
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji;

musztarda muˈʃtarda n
горчица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

muszy ˈmuʃɨ adj
мушиный
charakterystyczny dla muchy; dotyczący, odnoszący się do muchy

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
мутация
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;
(fizjologia, fizjologiczny) zmiana wysokości i skali głosu występująca u męskiej młodzieży w okresie dojrzewania płciowego;
przemiana

muza ˈmuza n
муза
(książkowy) kobieta będąca inspiracją, natchnieniem dla artysty
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;
(książkowy) talent twórczy, natchnienie twórcze, wena
(książkowy) twórczość artystyczna, poetycka

muzealny ˌmuzɛˈalnɨ adj
музейный
związany z muzeum, dotyczący muzeum i jego zbiorów

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
музей
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
мусульманин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
мусульманка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
мусульманский
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
музыкальный
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
музыкант
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
музыка
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
музыкальный
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę

muzykolog n
музыковед
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
музыковедение музыкознание
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
музыковедческий
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muzykowanie ˌmuzɨkɔˈvãɲɛ n
музицирование
amatorskie uprawianie muzyki, szczególnie instrumentalnej, dla przyjemności

muł muw n
мул
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
ил
(geologia, geologiczny) naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

mułła n
мулла
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

my mɨ personalPronoun
мы
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mycie ˈmɨʨ̑ɛ n
мытьё
oczyszczanie czegoś wodą, czasami z dodatkiem jakichś środków

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
мыльный
zawierający mydło

mydlić v
мылить
nacierać zmoczonym mydłem
мылиться
mydlić samego siebie

mydlić oczy v
втирать очки глаза мылить
świadomie, celowo wprowadzać w błąd pozorami, okłamywać, oszukiwać

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
мыльнянка лекарственная
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej;

mydło ˈmɨdwɔ n
мыло
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykolog mɨˈkɔlɔk n
миколог
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
микология
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

mykologiczny adj
микологический
związany z mykologią

mylić ˈmɨlʲiʨ̑ v
путать
błędnie identyfikować daną rzecz jako co innego lub daną osobę jako kogoś innego
ошибаться
popełniać błędy

mylny ˈmɨlnɨ adj
ошибочный
wynikający z pomyłki, błędu

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
мирмекология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysz mɨʃ n
мышь
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych

mysz komputerowa n
компьютерная мышь
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

mysz morska n
морская мышь
(zoologia, zoologiczny) Aphrodita aculeata, gatunek morskiej pierścienicy zaliczany do wieloszczetów;

myszka ˈmɨʃka n
мышка
(zdrobniale) od mysz
мышь
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) łono kobiece

myszołów mɨˈʃɔwuf n
канюк
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myszołów włochaty mɨˈʃɔwuv ːwɔˈxatɨ n
канюк мохноногий
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo lagopus, gatunek dużego drapieżnego ptaka, gnieżdżący się na północy Eurazji i Ameryki Północnej;

myć mɨʨ̑ v
мыть вымыть
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
затея идея мысль выдумка задумка придумка
(potocznie, potoczny) pomysł
мысль
efekt pracy umysłu
zbiór powiązanych idei
смысл
(staropolski) umysł

myślenie mɨɕˈlɛ̃ɲɛ n
мышление думание
(rzeczownik odczasownikowy) od myśleć

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
магическое мышление
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem;

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
думать мыслить размышлять
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
думать полагать
mieć zdanie
задумываться сосредотачиваться
skupiać się nad czymś
собираться ду́мать
chcieć coś zrobić, mieć zamiar

myśliciel n
мыслитель
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
истребитель
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
охотник
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

myślozbrodnia n
мыслепреступление
(neologizm) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku;

móc muʦ̑ modal
мочь
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
мой
1. (osoba) lp

mól mul n
моль
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania;

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
книжный червь
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach;
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówienie muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
говорение
(rzeczownik odczasownikowy) od mówić

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
говорить
posługiwać się jakimś językiem
używać mowy
говорить рассказывать
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
разговаривать говорить
rozmawiać

mózg musk n
головастик ум
(przenośnie, przenośnia) osoba o wybitnym intelekcie
мозг
(przenośnie, przenośnia) osoba, która w danej organizacji kieruje jakimś przedsięwzięciem i je szczegółowo planuje
мозг головной мозг
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowo-rdzeniowy adj
спинномозговой
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
мозговой
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
мозжечок
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego

mącić v
баламутить
sprawiać, że coś staje się mętne, nieprzezroczyste
zakłócać spokój, ład, harmonię, wprowadzać zamieszanie

mączny adj
мучной
zrobiony z mąki, zawierający mąkę

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
мудрость
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
умный мудрый
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie

mądry Polak po szkodzie ˈmɔ̃ndrɨ ˈpɔlak pɔ‿ˈʃkɔʥ̑ɛ proverb
быть умным задним числом
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków

mądrzejsze jajko od kury mɔ̃nˈḍʒɛjʃɛ ˈjäjkɔ ːt‿ˈkurɨ proverb
яйцо умнее курицы
powinno się szanować wiedzę oraz doświadczenie starszych

mąka ˈmɔ̃ŋka n
мука
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka pszenna n
пшеничная мука
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąka żytnia n
ржаная мука
(spożywczy) mąka uzyskana z ziarna żyta;

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
каракатица
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
муж
mężczyzna będący w małżeństwie
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna; rycerz, wojownik

mąż zaufania ˈmɔ̃w̃ʒ ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲa n
доверенное лицо профуполномоченный
osoba, której dana grupa powierzyła określone obowiązki społeczne

męczennik n
мученик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męczeński adj
мученический
związany z męczeństwem

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
мучить
zadawać męki, dręczyć
мучиться
stawać się zmęczonym

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
мудрец
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męka ˈmɛ̃ŋka n
мука мучение пытка
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)
старсти Христовы страсти Господни
(zobacz) Męka Pańska

męska kurwa ˈmɛ̃w̃ska ˈkurva n
жиголо проститут
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna trudniący się prostytucją

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
мужественный
o mężczyźnie: atrakcyjny fizycznie w sposób stereotypowo kojarzony z mężczyzną
мужской
(gramatyka) (zobacz) rodzaj męski
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
доблесть
cnota moralna, jedna z czterech cnót kardynalnych;
мужество
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo

mętność n
мутность
cecha tego, co mętne

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
мутный
bez blasku
zawierający męty, z zanieczyszczeniem
мутный облачный туманный
słabo widoczny, widziany jak przez mgłę
туманный
bez dokładnego określenia czy przybliżenia
w chaosie, trudny do zrozumienia

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
мужчина
dorosły człowiek płci męskiej;

mężny adj
мужественный
dzielny, waleczny, śmiały, odważny

mężulek n
муженёк
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża

młociarka n
метателница молота
(sport, sportowy) lekkoatletka uprawiająca rzut młotem

młociarz ˈmwɔʨ̑aʃ n
метатель молота
(sport, sportowy) zawodnik rzucający młotem

młode ˈmwɔdɛ n
детёныш
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej

młodoturek n
младотурок
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
юность молодость
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
молодой юный
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
младенец
(staropolski) niemowlę
парень
(książkowy) młody mężczyzna

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
молодёжь
młodzi ludzie

młodzieżowy ˌmwɔʥ̑ɛˈʒɔvɨ adj
молодёжный
przeznaczony dla młodzieży
typowy dla młodzieży

młodziutki mwɔˈʥ̑utʲci adj
молоденький
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) bardzo młody

młot mwɔt n
молот
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem

młotek ˈmwɔtɛk n
молоток
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
мельница ме́льница
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

młyn wodny n
водяная мельница
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
мельник
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynarzowa n
мельничиха
żona młynarza

młynek do kawy n
кофемолка
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młyński adj
мельничный
związany z młynem, dotyczący młynu; używany we młynie

młócić v
молотить
(potocznie, potoczny) także (przenośnie, przenośnia) bić kogoś bardzo mocno
молотить молоти́ть
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
мститель
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mścicielka n
мстительница
kobieta dokonująca zemsty, mszcząca się

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
мстительный
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
морось изморось
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
на
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na bezrybiu i rak ryba ˌna‿bɛzˈrɨbʲju i‿ˈrak ˈrɨba proverb
на безрыбье и рак рыба на безптичье и жопа соловей
trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne

na chuj na‿ˈxuj idiom
на кой хуй на хуя
(wulgarnie, wulgaryzm) po co?, w jakim celu?

na chybił trafił adv
наобум
losowo, przypadkowo

na czasie adj
актуальный
aktualny, bieżący

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
натощак
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku

na czele na‿ˈʧ̑ɛlɛ
впереди
na początku czegoś, z przodu czegoś

na czele na‿ˈʧ̑ɛlɛ adv
в начало вначале
na początku, z przodu, na przodzie / na przedzie
во главе
pod czyimś przewodnictwem, zarządem

na dobrą sprawę adv
на самом деле
w rzeczywistości, tak naprawdę, w istocie, tak na dobrą sprawę

na dwoje babka wróżyła na‿ˈdvɔjɛ ˈbapka vruˈʒɨwa idiom
бабушка надвое гадала бабушка надвое сказала
mówiący o sytuacji, której wynik jest niepewny; gdy każda z opcji jest możliwa

na dworze adv
на улице
poza domem

na golasa ˌna‿ɡɔˈlasa adv
голышом
zupełnie bez ubrania

na głos adv
вслух
tak, że wyraźnie słychać

na lewo adv
налево
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nielegalnie
w lewą stronę

na lewą stronę na‿ˈlɛvɔ̃w̃ ˈstrɔ̃nɛ adv
наизнанку шиворот-навыворот
o ubraniu: w sposób, w którym wewnętrzna część ubrania znajduje się na zewnątrz

na odpierdol adv
на отъебись
(wulgarnie, wulgaryzm) o wykonaniu bez należytej precyzji, bez ambicji, z naruszeniem lub wręcz pominięciem wymaganych standardów

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
обычно
zazwyczaj, przeważnie

na opak adv
наоборот
odwrotnie, niż coś powinno być

na oścież na‿ˈɔɕʨ̑ɛʃ adv
настежь
o drzwiach, oknie: na całą szerokość

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
наизусть на память назубок по памяти
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
конечно
z całą pewnością, bez wątpliwości

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
на первый взгляд
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy

na przemian na‿ˈpʃɛ̃mʲjãn adv
поочерёдно попеременно
na zmianę, gdy coś jest przeplecione z czymś innym

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
например
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na próżno adv
зря бесплодно напрасно тщетно
na darmo

na psa urok na‿ˈpsa ˈurɔk interjection
тьфу-тьфу, чтоб не сглазить
zaklęcie mające zapobiec nieszczęściu

na razie na‿ˈraʑɛ adv
пока что
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
пока
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!

na rzecz
для ради
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

na sto procent na‿ˈstɔ ˈprɔʦ̑ɛ̃nt adv
на все сто процентов на сто процентов
całkowicie, zupełnie

na styk adv
впритык
(potocznie, potoczny) mieszcząc się idealnie w wyznaczonych granicach, nie zostawiając zapasu
(potocznie, potoczny) w ostatnim momencie, w ostatniej chwili by zmieścić się w zaplanowanym terminie
przylegając krawędziami

na szczęście na‿ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adv
к счастью
szczęśliwie, fartownie

na wagę złota na‿ˈvaɡɛ ˈzwɔta idiom
на вес золота
unikatowe, poszukiwane i zarazem bardzo wartościowe, cenione lub kosztowne

na wariackich papierach ˌna‿varʲˈjaʦ̑ʲcix paˈpʲjɛrax idiom
на птичьих правах
bez odpowiedniego przygotowania, planu; spontanicznie

na wieki adv
навеки навечно
na zawsze

na wskroś na‿ˈfskrɔɕ adv
насквозь
(książkowy) na wylot, na przestrzał, przez

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
на всякий случай
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na własną rękę na‿ˈvwasnɔ̃w̃ ˈrɛ̃ŋkɛ adv
на свой страх и риск
samodzielnie, na własną odpowiedzialność

na zawsze adv
навсегда
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
будь здоров
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
за здоровье
zwrot używany przed toastem

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
наружу
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią
снаружи
poza daną ograniczoną przestrzenią

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
наружу
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)
снаружи
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)

na złamanie karku ˌna‿zwãˈmãɲɛ ˈkarku adv
сломя голову
bardzo szybko, w ogromnym pośpiechu, bez zwracania uwagi na niebezpieczeństwa i przeszkody

na złodzieju czapka gore ˌna‿zwɔˈʥ̑ɛ̇ju ˈʧ̑apka ˈɡɔrɛ proverb
на воре шапка горит
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia

na łeb na szyję adv
сломя голову
bardzo szybko, w ogromnym pośpiechu, bez zwracania uwagi na niebezpieczeństwa i przeszkody

na świętego Dygdy ˌna‿ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈdɨɡdɨ adv
когда рак на горе свистнет
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) nigdy, ponieważ nie ma dnia świętego Dygdy

na święty nigdy na‿ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈɲiɡdɨ adv
когда рак на горе свистнет
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o terminie bardzo odległym, poza wszelką możliwością realizacji

na żywo adv
вживую
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania

na żądanie adj
по требованию
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda

nabiał ˈnabʲjaw n
молочный продукция
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj;

nabożeństwo n
богослужение
(kościelny) obrzęd religijny, niekiedy znacznie rozbudowany, odbywający się najczęściej w świątyni;

nabrać wody w usta ˈnabraʥ̑ ˈvɔdɨ ˈv‿usta v
набрать воды в рот
nie chcieć się wypowiedzieć na jakiś temat; uparcie milczeć
przestać mówić, pisać na jakiś temat, zamilknąć; milczeć

nabywać v
покупать приобретать
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę
приобретать
dochodzić do czego

nabyć v
приобрести
(książkowy) zdobyć jakąś umiejętność, osiągnąć coś, dojść do czegoś
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (książkowy) wejść w posiadanie czegoś

nabój ˈnabuj n
заряд
(wojskowość, wojskowy) jednostka ładunku miotającego niezbędna do spowodowania wybuchu gazów w lufie, umieszczana oddzielnie w komorze nabojowej za pociskiem
патрон
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy;

nabłonek n
эпителий
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu

nabłonkowy adj
эпителиальный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nabłonka

nachiczewanka ˌnaxʲiʧ̑ɛˈvãŋka n
нахичеванка
mieszkanka Nachiczewanu

nachiczewańczyk n
нахичеванец
mieszkaniec Nachiczewanu; osoba z tego miasta

nachiczewański adj
нахичеванский
związany z Nachiczewanem, dotyczący Nachiczewanu

nachodzić naˈxɔʥ̑iʨ̑ v
наполняться
przesycać, wypełniać sobą
находить
pojawiać się niespodziewanie, odwiedzać kogoś wbrew jego woli
охватывать
(przenośnie, przenośnia) ogarniać, opanowywać

nachodzki adj
находкинский
związany z Nachodką, dotyczący Nachodki
находский
związany z Nachodem, dotyczący Nachoda

nacisk ˈnaʨ̑isk n
акцентирование настаивание упор
zaakcentowanie czegoś, wyróżnienie
давление нажим натиск
presja, przymus
давление напор натиск
działanie na coś z pewną siłą

naciskać naˈʨ̑iskaʨ̑ v
нажимать
działać na coś siłą

nacięcie krocza n
эпизиотомия
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
националист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistka ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
националистка
zwolenniczka nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
националистический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) charakterystyczny dla nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizacja ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
национализация
(ekonomia, ekonomiczny) przejmowanie przez państwo przedsiębiorstw, banków, majątków ziemskich lub innego mienia, będącego własnością prywatną lub niemającego właściciela;

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
национализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

nacjonalizować ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzɔvaʨ̑ v
национализировать
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego

naczelnik n
начальник
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji

naczelny adj
верховный главный
sprawujący zwierzchnią władzę
начальный
będący na pierwszym planie

naczelny n
примат
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem;

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
гемангиома
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
посуда сосуд
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia

naczynie włosowate n
капилляр
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
сосудистый
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego

nad nat preposition
к под
…nieodległy czas względem omawianego wyrażenia
над
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia
у
…położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia

nadal ˈnadal adv
всё ещё
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze

nadawać naˈdavaʨ̑ v
вещать транслировать
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób
отправлять
zlecać wysłanie za pomocą poczty
придавать
wyposażać w jakieś cechy
раздавать
rozdać coś wielu osobom
годиться подходить соответствовать
być do czegoś odpowiednim

nadawca naˈdafʦ̑a n
адресант
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę

nadbałtycki ˌnadbawˈtɨʦ̑ʲci adj
прибалтийский
taki, który leży nad Bałtykiem

nadbitka n
отдельный оттиск
(poligrafia) artykuł pochodzący z czasopisma lub pracy zbiorowej wydrukowany osobno z tego samego składu drukarskiego;

nadbrzeże n
набережная
obszar nad brzegiem zbiornika wodnego

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
эпигастрий
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha;

nadbudówka n
ют квартердек
(marynarka) pomieszczenie na górnym pokładzie statku

nadchodzić natˈxɔʥ̑iʨ̑ v
надвигаться
o zjawiskach atmosferycznych: zbliżać się, nadciągać

nadciśnienie n
гипертония
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadczłowiek n
сверхчеловек
(filozofia, filozoficzny) jednostka przewyższająca pod każdym względem wszystkich ludzi;

naddniestrzański ˌnaddʲɲɛˈsṭʃãj̃sʲci adj
приднестровский
dotyczący Naddniestrza, związany z Naddniestrzem, pochodzący z Naddniestrza

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
сверхзвуковой
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu)

nadepnąć naˈdɛpnɔ̃ɲʨ̑ v
наступить
przygnieść coś stopą; nastąpić na coś

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
запястье
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadgarstkowy adj
запястный
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka

nadgorliwość n
чрезмерный рвение
nadmierna gorliwość

nadir ˈnadʲir n
надир
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadkaspijski adj
прикаспийский
położony lub związany z obszarami wokół Morza Kaspijskiego

nadludzki nadˈluʦ̑ʲci adj
сверхчеловеческий
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmiar ˈnadmʲjar n
излишек
reszta pozostała po czymś, z czegoś
излишек избыток
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadmiernie nadˈmʲjɛrʲɲɛ adv
излишне чрезмерно
w sposób nadmierny

nadmierność n
чрезмерность
cecha tego, co nadmierne

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
чрезмерный
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadmorski nadˈmɔrsʲci adj
приморский
znajdujący się w niewielkiej odległości od morza

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
надпочечник
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek;

nadopiekuńczość n
гиперопека
nadmierna, niepotrzebna opiekuńczość

nadpobudliwość n
гипервозбудимость
nadmierna pobudliwość

nadpobudliwy adj
гипервозбудимый
zbyt pobudliwy

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
сверхпроводимость
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
сверхпроводник сверхпроводни́к
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadprzewodnikowy ˌnatpʃɛvɔdʲɲiˈkɔvɨ adj
сверхпроводниковый
(przymiotnik) od nadprzewodnik

nadrabiać nadˈrabʲjäʨ̑ v
навёрстывать
pracować więcej w celu wykonania zaległej pracy

nadrabiać miną v
делать хорошую мину при плохой игре
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

nadstawić drugi policzek natˈstavʲiʥ̑ ˈdruɟi pɔˈlʲiʧ̑ɛk v
подставить другую щеку
na zło odpowiedzieć dobrem, na nienawiść miłością; nie odpowiadać przemocą na przemoc

nadstępka n
кильсон
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element szkieletu żaglowca, belka przymocowana od góry do stępki na części jej długości rozkładająca ciężar masztu;

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
злоупотреблять
używać w nadmiarze, przesadzać

nadwiślański ˌnadvʲiɕˈlãj̃sʲci adj
привислинский
znajdujący się w bliskiej odległości od Wisły

nadwozie n
кузов
część górna pojazdu;

nadwrażliwość n
гіперчувствітельность
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym;

nadwzroczność n
дальнозоркость гиперметропия
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
надежда
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadzieja umiera ostatnia naˈʥ̑ɛ̇ja ũˈmʲjɛra ɔˈstatʲɲa proverb
надежда умирает последней
nigdy nie należy tracić ducha

nadziewać naˈʥ̑ɛvaʨ̑ v
фаршировать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wypełniać wnętrze czegoś nadzieniem
натыкаться
nabijać się na ostry przedmiot

nadzorca n
надзиратель надсмотрщик
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
необыкновенно
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nadzwyczajny ˌnadzvɨˈʧ̑ajnɨ adj
чрезвычайный
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły

nadzór ˈnadzur n
контроль
pełnienie kontroli
надзор
sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie

nadęty adj
надутый
napełniony gazem wskutek dmuchania, zaczerpnięcia powietrza lub wzdymania

nafta ˈnafta n
керосин
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;
нефть
(potocznie, potoczny) ropa naftowa

naftalinowy ˌnaftalʲĩˈnɔvɨ adj
нафталинный
(przymiotnik) od naftalina

naftowy naˈftɔvɨ adj
нефтяной
związany z naftą, dotyczący nafty

nagan n
наган
(wojskowość, wojskowy) siedmiostrzałowy rewolwer belgijskiej marki Nagant;

nagana naˈɡãna n
выговор замечание
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie

nagi ˈnaɟi adj
голый
(geografia, geograficzny) o terenie, podłożu pozbawiony roślinności
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp.
pozbawiony ozdób
голый нагой
bez ubrania, rozebrany do naga

nagle ˈnaɡlɛ adv
вдруг внезапно неожиданно
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagminny naˈɡmʲĩnːɨ adj
распространенный частый
występujący bardzo często, szeroko rozpowszechniony

nagniotek n
мозоль
stwardnienie, które tworzy się na dłoni lub stopie wskutek długotrwałego ucisku

nagranie naˈɡrãɲɛ n
запись
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
надгробие
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagrobny naˈɡrɔbnɨ adj
надгробный надмогильный
taki, który jest umieszczany na grobie

nagroda naˈɡrɔda n
приз награда премия
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagromadzenie n
нагромождение
duża ilość czegoś nagromadzonego
zebranie dużej ilości czegoś w jednym miejscu

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
накопитель
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD;

nagły ˈnaɡwɨ adj
внезапный неожиданный
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
заголовок
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

nahajka n
нагайка
pleciony bicz o krótkiej rękojeści

nairobijski ˌnajrɔˈbʲijsʲci adj
найробский
odnoszący się do miasta Nairobi

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
наивно
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
наивность
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
наивный
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

najczęściej najˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ̇j adv
обычно
zwykle

najedzony ˌnajɛˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
наевшийся сытый
taki, który najadł się do syta i nie jest już głodny

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
наёмник
(wojskowość, wojskowy) wynajęty za pieniądze, niezależny żołnierz;
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny

najeżdżać naˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
захватывать нападать
dokonywać inwazji
наезжать
jadąc, wpadać na coś lub na kogoś

najeżony ˌnajɛˈʒɔ̃nɨ adj
ощетинившийся
mający groźny, nieprzystępny wygląd
pokryty czymś ostrym, sterczącym

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
сначала сперва в первую очередь
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
древнейшая профессия в мире
(eufemistycznie) prostytucja

naklejka naˈklɛjka n
наклейка
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakolannik ˌnakɔˈlãɲːik n
наколенник
ochraniacz na kolano

nakrywać naˈkrɨvaʨ̑ v
накрывать
kłaść coś na wierzchu czegoś / kogoś, osłaniając to

nakręcać v
заводить
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia
накручивать
kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie
наматывать
okręcać lub nawijać coś wokół czegoś
снимать
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) realizować film
заводиться
być uruchomianym przez naciąganie sprężyny
накручиваться
być mocowanym na gwintowanym przedmiocie poprzez kręcenie
накручиваться наматываться
być okręcanym lub nawijanym na coś

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
гайка
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie
крышка пробка
(potocznie, potoczny) nakręcane zamknięcie butelki

naktuz n
нактоуз
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego;

nakład ˈnakwat n
тираж
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma

nakładać naˈkwadaʨ̑ v
возлагать накладывать
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę
накидывать
(regionalizm białostocki) zakładać ubranie
накладывать
umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji
накладываться
(przenośnie, przenośnia) mylić lub łączyć ze sobą wrażenia, zjawiska

nalczycki adj
нальчикский
związany z Nalczykiem, dotyczący Nalczyka

nalewanie ˌnalɛˈvãɲɛ n
наливание
(rzeczownik odczasownikowy) od nalewać

nalewać naˈlɛvaʨ̑ v
наливать
napełniać cieczą

nalewka naˈlɛfka n
наливка настойка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem
тинктура
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo

naleśnik naˈlɛɕɲik n
блин налистник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
нужно следует
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się
принадлежать
być w posiadaniu czyimś

należy naˈlɛʒɨ v
необходимо нужно
powinno się; warto, trzeba, wypada

należyty ˌnalɛˈʒɨtɨ adj
надлежащий
(podniośle) właściwy; taki, jak należy

naliczyć naˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
насчитать
(zobacz) naliczać
насчитаться
zmęczyć się liczeniem

nalot ˈnalɔt n
бомбардировка
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel;

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
ковровая бомбардировка
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu;

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
уговаривать
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać

namiastka nãˈmʲjastka n
заменитель суррогат эрзац
coś, co zastępuje inną rzecz, ale nie dorównuje jej jakością

namibijski ˌnãmʲiˈbʲijsʲci adj
намибийский
odnoszący się do państwa Namibia

namiot ˈnãmʲjɔt n
палатка шатёр
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiotowy adj
палаточный
związany z namiotem, dotyczący namiotu

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
горячий
świadczący o pożądaniu
страстный
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

namysł n
размышление
rozważenie czegoś w myślach

nanajski adj
нанайский
związany z Nanajami, dotyczący Nanajów

nano- ˈnãnɔ prefix
нано-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
нанометр
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

napad ˈnapat n
атака нападение
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś

napalm ˈnapalm n
напалм
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa;

napalmowy adj
напалмовый
(chemia, chemiczny) związany z napalmem; wykorzystujący napalm; zawierający napalm

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
возбуждённый
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie

napar ˈnapar n
навар
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

naparstek naˈparstɛk n
напёрсток
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;
с напёрсток
(przenośnie, przenośnia) bardzo mało, odrobinę

napastnik naˈpastʲɲik n
агрессор
strona atakująca, osoba dokonująca napaści

napaść ˈnapaɕʨ̑ n
нападение
gwałtowny atak (zbrojny, słowny (i tym podobne, i temu podobne))

napełniać naˈpɛwʲɲäʨ̑ v
заполнять
zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu
наполнять
sprawiać, że coś staje się pełne
wywoływać stany emocjonalne

napełnić naˈpɛwʲɲiʨ̑ v
наполнить
aspekt dokonany od: napełniać

napis ˈnapʲis n
надпись субтитр
napisana informacja o czymś

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
написать
wyrazić coś słowami na piśmie

napisy n
субтитры
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym;
титры
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) lista twórców filmu wyświetlana zwykle na jego zakończenie

napiwek naˈpʲivɛk n
чаевые
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napić się v
выпить
przyjąć do ust i połknąć pewną ilość płynu
напиться
(potocznie, potoczny) wypić jakąś porcję alkoholu

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
напряжение
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia
(rzeczownik odczasownikowy) od napiąć
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją

napletek naˈplɛtɛk n
крайняя плоть
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny okrywający łechtaczkę
крайняя плоть препуций
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

napoleoński adj
наполеоновский
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona

naprawa naˈprava n
ремонт
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów

naprawczy adj
аварийный
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą

naprawdę naˈpravdɛ particle
действительно всерьёз серьёзно
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością
действительно неужели разве
…wyrażająca zdziwienie lub niedowierzanie mówiącego

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
ремонтировать
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naprzeciwko preposition
напротив
po przeciwnej stronie

naprzód ˈnapʃut adv
вперёд
do przodu, przed siebie

napój ˈnapuj n
напиток
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napędzać naˈpɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
нагонять
(przenośnie, przenośnia) przyczyniać się do pojawienia się kogoś, czegoś
zaganiając, popychając gromadzić coś w jakimś miejscu

napędzić naˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
нагнать
aspekt dokonany od: napędzać

narada naˈrada n
совещание
spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii

naraz ˈnaras adv
вдруг неожиданно
nagle, bez ostrzeżenia
вместе
jednocześnie, razem

narciarka narʲˈʨ̑arka n
лыжница
forma żeńska od: narciarz

narciarski narʲˈʨ̑arsʲci adj
лыжный
charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
лыжный спорт
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
лыжник
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
нарцисс
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
(książkowy) mężczyzna zakochany w samym sobie

narcyzm n
нарциссизм
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narewski adj
нарвский
związany z Narwą (miastem w Estonii)
związany z Narwą (rzeką w Rosji i Estonii)

narkolepsja n
нарколепсия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkom n
нарком
(historia, historyczny, historycznie) komisarz ludowy (odpowiednik ministra w Związku Radzieckim do 1946);

narkoman narˈkɔ̃mãn n
наркоман
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
наркомания
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkomanka ˌnarkɔ̃ˈmãnka n
наркоманка
kobieta uzależniona od narkotyków

narkotyczny ˌnarkɔˈtɨʧ̑nɨ adj
наркотический
związany z narkotykiem, dotyczący narkotyku
związany z narkozą, dotyczący narkozy

narkotyk narˈkɔtɨk n
наркотик
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narkoza narˈkɔza n
наркоз
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wprowadzenie osoby lub zwierzęcia w stan snu przy użyciu substancji powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból;

narodnik n
народник
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890;

narodowowyzwoleńczy adj
народно-освободительный
mający na celu wyswobodzenie narodu

narodowościowy adj
национальный
dotyczący narodowości

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
национальность
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
народный национальный
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodowy socjalista n
национал-социалист
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik narodowego socjalizmu

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
национал-социализм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
рождение
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka
(przenośnie, przenośnia) powstanie, początek, rozpoczęcie się czegoś

narożny naˈrɔʒnɨ adj
угловой
znajdujący się, umieszczony w rogu czegoś

narszarab n
наршараб
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zagęszczony sok, syrop lub sos z dojrzałych granatów popularny na Bliskim Wschodzie, w Turcji, Gruzji, Azerbejdżanie, na Ukrainie

narta ˈnarta n
лыжа
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu;

narty ˈnartɨ n
лыжный спорт
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) jazda na nartach

narzecze naˈʒɛʧ̑ɛ n
наречие
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa terytorialna o zasięgu szerszym niż dialekt i gwara;

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
невеста
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
жених
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzekanie ˌnaʒɛˈkãɲɛ n
жалоба нарекание
skarga, utyskiwanie

narzekać naˈʒɛkaʨ̑ v
жаловаться роптать
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie

narzucać naˈʒuʦ̑aʨ̑ v
набрасывать накидывать
pośpiesznie ubierać się w coś, okrywać sobie ramiona
rzucać przedmioty na jakąś powierzchnię
навязывать
zmuszać kogoś do akceptacji czegoś

narzucić naˈʒuʨ̑iʨ̑ v
набросить накинуть
pośpiesznie ubrać się w coś, okryć sobie ramiona
rzucić przedmioty na jakąś powierzchnię
навязать
zmusić kogoś do akceptacji czegoś

narzuta n
покрывало
nakrycie na łóżko, tapczan, kanapę, często ozdobne

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
творительный падеж
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
инструмент орудие
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;

naród ˈnarut n
народ
(dawniej, dawny) (regionalizm, regionalny) duża liczba ludzi
(zobacz) lud
народ нация
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

naręcze n
охапка
tyle, ile uda się unieść na rękach

nasada naˈsada n
насадка
część nasadzona na coś

nasieniowód n
семяпровод
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nasierdzie naˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
эпикард
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza pokrywająca z zewnątrz mięsień sercowy, stanowiąca wewnętrzną blaszkę osierdzia;

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
семя
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych składający się z zarodka, tkanki zapasowej i łupiny nasiennej;

nasięźrzał n
ужовник
(botanika, botaniczny) Ophioglossum L. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

naskórek naˈskurɛk n
эпидермис
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry;

nastawnia naˈstavʲɲa n
пост ЭЦ пост электрической централизации
(kolejnictwo) budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
подросток
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastrojenie n
настройка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyregulowanie instrumentu muzycznego w celu uzyskania właściwego brzmienia

nastrój ˈnastruj n
настроение
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;
(potocznie, potoczny) chęć na coś

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
наследник преемник
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następczyni n
наследница
kobieta obejmująca, dziedzicząca po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
потом после затем
później, w chwili następnej

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
следующий
mający nastąpić, kolejny

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
наступать
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku

następstwo naˈstɛ̃mpstfɔ n
последствие
skutek, rezultat czegoś; zdarzenie następujące w konsekwencji innego zdarzenia/działania

nasyp ˈnasɨp n
насыпь
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu;

nasz naʃ pronoun
наш
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
ожерелье колье́
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natarczywość n
навязчивость назойливость настойчивость неуёмность приставучесть
cecha tego, co natarczywe; cecha tych, którzy są natarczywi

natarczywy adj
навязчивый настойчивый
żądający coś w sposób natrętny

native speaker n
носитель языка
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym

natomiast naˈtɔ̃mʲjast conjunction
с другой стороны в то время как
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej

natowski adj
натовский
dotyczący NATO, związany z NATO

natręt ˈnatrɛ̃nt n
нахал
człowiek natrętny, nahalny, narzucający się, niemile widziany

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
раздражающий
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się

natura naˈtura n
натура
ogół cech człowieka lub zwierzęcia
природа натура
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka;

naturalista ˌnaturaˈlʲista n
натуралист
(dawniej, dawny) przyrodnik
(filozofia, filozoficzny) filozof, który głosi poglądy w nurcie naturalizmu
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego

naturalistyczny adj
натуралистичный
właściwy naturalizmowi, charakteryzujący się naturalizmem

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
натурально
w sposób naturalny, zgodnie z naturą

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
натуральность
cecha tego, co naturalne

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
естественный
charakterystyczny dla natury

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
немедленно тут же сейчас же сию минуту сию секунду сразу же
bardzo szybko, bez zwłoki

natychmiastowy adj
мгновенный немедленный
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu

nauczanie ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ãɲɛ n
обучение
(rzeczownik odczasownikowy) od nauczać

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
учитель
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
учительница
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauczycielski ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlsʲci adj
учительский
dotyczący nauczyciela

nauczycielstwo ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlstfɔ n
учительство
(przestarzałe, przestarzały) zbiorowość nauczycieli
zawód, zajęcie nauczyciela

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
наука
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
учёба учение
proces uczenia (siebie lub kogoś)

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
учёный
człowiek zajmujący się nauką;

naukowo adv
научно
w sposób naukowy

naukowość n
научность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest naukowe

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
научный
związany z nauką

nawalny adj
грозовой
uderzający silnie, z gwałtownością

nawarski adj
наваррский
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawarzyłeś piwa, to musisz je teraz wypić ˌnavaˈʒɨwɛɕ ˈpʲiva ˈtɔ ˈmuɕiʃʲ‿jɛ ˈtɛraz ˈvɨpʲiʨ̑ proverb
заварил кашу, сам и расхлёбывай
należy ponosić odpowiedzialność za swoje czyny

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
гроза
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem

nawet ˈnavɛt particle
даже
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawias ˈnavʲjas n
скобка
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawiasem mówiąc naˈvʲjasɛ̃m ˈːuvʲjɔ̃nʦ̑ adv
к слову сказать кстати
nadmieniając, dodając mimochodem, przy okazji, od niechcenia

nawierzchnia naˈvʲjɛʃxʲɲa n
мостовая
górna część drogi, placu, chodnika;

nawietrzny naˈvʲjɛṭʃnɨ adj
наветренный
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po stronie, na którą wieje wiatr

nawigacja n
навигация
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych

nawigacyjny ˌnavʲiɡaˈʦ̑ɨjnɨ adj
навигационный
związany z nawigacją, dotyczący nawigacji, mający zastosowanie w nawigacji, odpowiedni do nawigacji

nawigator ˌnavʲiˈɡatɔr n
навигатор
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją

nawilżać naˈvʲilʒaʨ̑ v
увлажнять
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna

nawiązywać v
контактировать связываться
zaczynać lub wznawiać kontakt, stosunki

nawozić v
свозить
wożąc, zbierać co w jakimś miejscu
удобрять унаваживать
(rolnictwo, rolniczy) wzbogacać glebę nawozem
навозиться
spędzić dużo czasu na wożeniu i zmęczyć się tym

nawrócić v
повернуть
skierować na poprzednią drogę, w uprzednie miejsce

nawyk ˈnavɨk n
привычка
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
взаимно друг друга
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego
взаимно и вам того же и тебе того же
przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu

nawóz ˈnavus n
удобрение
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
удобрение навоз
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazad ˈnazat adv
назад
wstecz, za siebie, w tył
z powrotem

nazajutrz naˈzajuṭʃ adv
на следующий день
(książkowy) na drugi dzień, kolejnego dnia

nazista naˈʑista n
нацист
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazistka naˈʑistka n
нацистка
forma żeńska od: nazista

nazistowski adj
нацистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów
charakterystyczny dla nazizmu lub nazistów

nazizm ˈnaʑism̥ n
нацизм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

naznosić v
натаскать
(potocznie, potoczny) nosząc coś, zgromadzić czegoś dużo w jakimś miejscu

nazrański adj
назрановский
związany z Nazraniem, dotyczący Nazrania

nazwa ˈnazva n
имя название
wyraz lub termin określający coś

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
имя собственное
(zobacz) rzeczownik własny

nazwać ˈnazvaʨ̑ v
назвать
aspekt dokonany od: nazywać

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
фамилия
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
девичья фамилия
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
звать называть
określać nazwą, mianem
зваться
nosić dane imię, nazwisko lub nazwę, być znanym pod tym imieniem

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
называть вещи своими именами
mówić szczerze, bez ogródek

naćpany adj
под кайфом
(pospolicie) odurzony narkotykami

naładowanie ˌnawadɔˈvãɲɛ n
зарядка
(rzeczownik odczasownikowy) od naładować

nałogowy adj
заядлый
dotyczący nałogu, z nałogiem

nałożnica n
наложница
(dawniej, dawny) kobieta żyjąca bez ślubu z mężczyzną, który stoi wyżej w hierarchii społecznej

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
копировать имитировать повторять подражать
powtarzać po kimś jakąś czynność

naśladowca n
подражатель
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś

naśladownictwo n
подражание
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś

naśmiewać się naˈɕmʲjɛvaʨ̑‿ɕɛ v
насмехаться
śmiejąc się drwić z kogoś lub czegoś

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
неандерталец
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;

neandertalski ˌnɛãndɛrˈtalsʲci adj
неандертальский
(antropologia, antropologiczny) związany z neandertalczykami

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
неаполитанка
mieszkanka Neapolu

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
неаполитанец
mieszkaniec Neapolu

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
неаполитанский
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
нефролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek

nefrologiczny adj
нефрологический
(medycyna, medyczny) związany z nefrologią, dotyczący nefrologii

nefryt ˈnɛfrɨt n
нефрит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

nefrytowy adj
нефритовый
wykonany z nefrytu

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
отрицание
zaprzeczenie, przeciwieństwo

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
негативный
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu)
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący
негативный отрицательный
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

negliż n
неглиже
niekompletny, niedbały ubiór, dzienna lub nocna bielizna
rodzaj ubioru nocnego

negocjacje n
переговоры
rozmowy prowadzone przez upoważnionych przedstawicieli dwu lub większej liczby państw, organizacji itp.

negować nɛˈɡɔvaʨ̑ v
отрицать
zaprzeczać

negroidalny adj
негроидный
(antropologia, antropologiczny) mający cechy negroidów, charakterystyczny dla negroidów

nekrofil n
некрофил
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
некрофилия
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
некролог
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;

nekromancja n
некромантия
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

nekropolia n
некрополь
(książkowy) wielki i zwykle zabytkowy cmentarz, na którym pochowane są słynne osoby i znane rody

nektarnik n
нектарница
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae;

nektaryna ˌnɛktaˈrɨ̃na n
нектарин
(botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica / Prunus persica var. nectarina, odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;
owoc nektaryny (1.1)

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
нектарин
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1)
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
неодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
неофашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu

neofaszystowski ˌnɛɔfaʃɨˈstɔfsʲci adj
неофашистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
неофашизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neofilologia n
неофилология
dział filologii zajmujący się językami nowożytnymi;

neofilologiczny adj
неофилологический
związany z neofilologią, dotyczący neofilologii

neofita n
неофит
człowiek, który zmienił wyznanie na inne
nowy, żarliwy wyznawca jakiejś doktryny, nauki lub ideologii

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
неоген
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej;

neogotycki adj
неоготический
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku

neoliberalizm n
неолиберализм
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neolit nɛˈɔlʲit n
неолит
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia

neolityczny ˌnɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
неолитический
żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
неологизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
неон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
неонатолог
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
неонатология
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
неонацист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu

neonazizm ˌnɛɔ̃ˈnaʑism̥ n
неонацизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia odwołująca się do nazizmu;

neonowy adj
неоновый
dotyczący neonu (pierwiastka chemicznego)

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
неоплатонический
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

nepalski nɛˈpalsʲci adj
непальский
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
непотизм
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi
(dawniej, dawny) preferowanie przez papieży swoich krewnych przy udzielaniu przywilejów

neptun ˈnɛptũn n
нептуний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerczyński adj
нерчинский
związany z Nerczyńskiem (miastem w Rosji)
związany z Nerczą (rzeką w Rosji)

nerd nɛrt n
нерд
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną;

nerka ˈnɛrka n
нерка
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus nerka, gatunek łososia;
почка
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
почечный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerw nɛrf n
жилка
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu;
нерв
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nerwiakowłókniak n
нейрофиброма
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego;

nerwica n
невроз
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nestorianizm n
несторианство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

neurastenia n
неврастения
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurasteniczny adj
неврастенический неврастеничный
(psychologia, psychologiczny) właściwy neurastenii

neurobiologia n
нейробиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy;

neurochirurg ˌnɛwrɔˈxʲirurk n
нейрохирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego
(medycyna, medyczny) lekarka - specjalistka w zakresie neurochirurgii

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
нейрохирургия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurochirurgiczny adj
нейрохирургический
związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

neurofizjologia n
нейрофизиология
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neuroleptyk n
нейролептик
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
невролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka neurologii

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
неврология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
неврологический
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
нейрон
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatologiczny adj
невропатологический
(medycyna, medyczny) związany z neuropatologią, dotyczący neuropatologii

neuropsychologiczny adj
нейропсихологический
związany z neuropsychologią, dotyczący neuropsychologii

neurorozwojowy adj
нейроонтогенетический
dotyczący rozwoju układu nerwowego

neurotoksyna n
нейротоксин
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotyczka ˌnɛwrɔˈtɨʧ̑ka n
невротичка
forma żeńska od: neurotyk

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
невротический
będący skutkiem zaburzeń nerwicowych
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
нейтралитет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
нейтральный
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny
taki, który nie wyraża ocen, sądów lub emocji
taki, który zachowuje neutralność polityczną, nie uczestniczy w wojnie między danymi państwami

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
нейтрино
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
нейтрон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newelski adj
невельский
związany z Newlem, dotyczący Newla

newralgia nɛvˈralʲɟja n
невралгия
(medycyna, medyczny) nerwoból

newski ˈnɛfsʲci adj
невский
od Newa

newsroom n
ньюсрум
pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych;

ni ɲi n
ню
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”;

ni chuja ˈɲi ˈxuja adv
ни хуя
(wulgarnie, wulgaryzm) nie ma mowy; absolutnie nie; wykluczone; w żadnym razie
ни хуя ноль целых, хуй десятых
(wulgarnie, wulgaryzm) zupełnie nic, ani trochę, w żadnym stopniu

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
ни рыба ни мясо
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami

ni w pizdę, ni w oko ˈɲi ˈf‿pʲizdɛ ˈɲi ˈv‿ɔkɔ idiom
ни в пизду, ни в Красную Армию
(wulgarnie, wulgaryzm) oznacza brak tzw. złotego środka, np. w rozwiązaniu jakiegoś problemu

ni w pięć, ni w dziewięć ˈɲi ˈf‿pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈɲi ˈvʲ‿ʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ idiom
ни два ни полтора
o czymś całkowicie nie pasującym do danej sytuacji; o czymś chybionym, nietrafnym

ni w ząb ˈɲi ˈv‿zɔ̃mp adv
ни в зуб ногой
o rozumieniu czegoś: ani trochę, wcale, w ogóle

niacynamid n
ниацинамид
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego

niby ˈɲibɨ conjunction
как
spójnik wyrażający relację podobieństwa

niby ˈɲibɨ preposition
будто как будто словно
przyimek wyrażający relację podobieństwa

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
ничто ничего
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

nicergolina ˌɲiʦ̑ɛrɡɔˈlʲĩna n
ницерголин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, półsyntetyczna pochodna alkaloidów sporyszu

niczyj ˈɲiʧ̑ɨj pronoun
ничей
nie należący do nikogo/żadnej osoby, nie pochodzący od nikogo

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m conjunction
как
…przyłączający wyraz lub wyrażenie, które określają podstawę porównania

niczym ˈɲiʧ̑ɨ̃m preposition
как
…przyłączający wyraz, który określa podstawę porównania

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
нидерландский
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
не
wyraża zakaz
podkreślenie obojętności mówiącego co do czynności
не нет
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
нет
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś

nie czuć nóg ˈɲɛ‿ʧ̑uʨ̑ ˈnuk v
валиться с ног
być bardzo zmęczonym po długim chodzeniu, bieganiu

nie dorastać do pięt v
в подмётки не годиться
nie posiadać pewnych zdolności, nie być tak cenionym

nie ma ˈɲɛ‿ma v
нет
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
нет дыма без огня
nie ma skutku bez przyczyny

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
не бывает розы без шипов
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈʦ̑ɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
нет худа без добра
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
не за что не стоит благодарности
odpowiedź na „dziękuję”

nie mieć bladego pojęcia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʥ̑ blaˈdɛɡɔ pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑a v
не иметь ни малейшего представления
całkowicie nie posiadać wiedzy, informacji na określony temat lub w określonej sprawie

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Москва не сразу строилась
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie omieszkać ˌɲɛ‿ɔ̃ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
не промедлить
wykorzystać nadarzającą się sposobność, skorzystać z okazji

nie pozostawać dłużnym v
не оставаться в долгу
postępować wobec kogoś w podobny sposób, w jaki ta osoba zachowuje się wobec niego

nie puszczać pary z ust ɲɛ‿ˈpuʃʧ̑aʨ̑ ˈparɨ ˈz‿ust v
молчать как партизан
(potocznie, potoczny) zachowywać coś w tajemnicy, nic nie mówić, nie wygadywać się
молчать как рыба
(potocznie, potoczny) milczeć, nic nie mówić, nie odzywać się

nie samym chlebem człowiek żyje ɲɛ‿ˈsãmɨ̃m ˈxlɛbɛ̃m ˈʧ̑wɔvʲjɛɡ ˈʒɨjɛ proverb
не хлебом единым жив человек
człowiek, oprócz podstawowych potrzeb materialnych, ma także wyższe potrzeby — duchowe

nie taki diabeł straszny, jak go malują ɲɛ‿ˈtaci ˈdʲjabɛw ˈstraʃnɨ ˈjaɡ‿ːɔ maˈlujɔ̃w̃ proverb
не так страшен чёрт, как его малюют
coś okazało się prostsze, niż wyglądało na początku

nie ucz księdza pacierza
не учи плавать щуку, щука знает свою науку
nie pouczaj kogoś, kto jest w jakiejś dziedzinie specjalistą

nie ucz ojca dzieci robić
не учи плавать щуку, щука знает свою науку
nie pouczaj kogoś, kto jest w jakiejś dziedzinie specjalistą

nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdalɛj ˈɲiʃ ˈʧ̑ubɛɡ vwasˈnɛɡɔ ˈnɔsa v
не видеть дальше своего носа не видеть дальше собственного носа
być egoistą, myśleć tylko o własnych korzyściach, zajmować się tylko swoimi sprawami
mieć ograniczone horyzonty, zainteresowania

nie wierzyć własnym oczom ɲɛ‿ˈvʲjɛʒɨʥ̑ ˈvwasnɨ̃m ˈɔʧ̑ɔ̃m idiom
не верить своим глазам
bardzo dziwić się czemuś; być bardzo zaskoczonym, zdumionym; uważać coś, co się widzi za rzecz nieprawdopodobną

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
не всё то золото, что блестит
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nie wylewać za kołnierz ˌɲɛ‿vɨˈlɛvaʥ̑ za‿ˈkɔwʲɲɛʃ v
заливать за воротник
(potocznie, potoczny) chętnie pić alkohol, lubić wypić

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
не буди лихо, пока спит тихо не будите спящую собаку от греха подальше
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi

nie zmrużyć oka ɲɛ‿ˈzmruʒɨʨ̑ ˈɔka v
не сомкнуть глаз
nie spać, zwłaszcza długo

nie- ɲɛ prefix
не-
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający…
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon czasowników pochodnych od podstaw dziś rzadkich lub nieużywanych
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon nielicznych zaimków i liczebników mających inne znaczenie z przeczeniem „nie” i bez przeczenia (w tym drugim przypadku pisane osobno)
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przysłówków złożonych utworzonych od zaprzeczonych przymiotników, od imiesłowów czynnych lub od imiesłowów biernych
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon rzeczowników złożonych…
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon wyrazów pochodnych, utworzonych za pomocą różnych sufiksów od innych wyrazów połączonych z „nie-” lub od wyrazów podstawowych, które mają „nie-” w swoim składzie słowotwórczym
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon złożonych imiesłowów przymiotnikowych
niemożliwość realizacji tego, co oznacza czasownik, od którego pochodzi przymiotnik
oznaczający brak lub przeciwieństwo do tego, co oznacza rzeczownik podstawowy
stanowiących nazwę wykonawców czynności lub nosicieli cech
zakończonych na -nie, -cie, oznaczający ich zaprzeczenie
zazwyczaj zaprzeczenie znaczenia przymiotnika podstawowego; znaczny lub znikomy stopień nasilenia cechy, którą nazywa przymiotnik podstawowy

nie-Żyd ɲɛ‿ˈʒɨt n
нееврей
osoba narodowości nieżydowskiej

nieadekwatnie adv
неадекватно
w sposób nieadekwatny

nieadekwatny adj
неадекватный
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający

nieakcentowany adj
безударный неударный
(językoznawstwo, językoznawczy) niebędący pod akcentem

nieakceptowalny adj
неприемлемый
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

nieaktywność n
неактивность
brak aktywności, bezczynność

niebagatelny adj
немаловажный
całkiem istotny, niemałej wagi

niebakteryjny adj
абактериальный
niemający związku z bakteriami; nie powodowany przez bakterie

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
опасность
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
опасно
tak, iż jest to groźnym, ryzykownym

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
опасный
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
голубоватый
w kolorze podobnym do niebieskiego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
синий голубой лазурный
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
небесный
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.

niebieskodzioby adj
синеклювый
taki, który ma niebieski dziób

niebieskogłowy ˌɲɛbʲjɛskɔɡˈwɔvɨ adj
синеголовый
taki, którego głowa częściowo lub całkowicie jest koloru niebieskiego

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
голубоглазый
taki, który ma niebieskie oczy

niebo ˈɲɛbɔ n
небо не́бо
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieborak n
бедняжка бедолага
ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu

nieboskłon ɲɛˈbɔskwɔ̃n n
небосклон
(książkowy) kopuła nieba, zwłaszcza jej dolna część

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
покойник мертвец
człowiek zmarły

niebywale adv
небывало невиданно
w sposób niebywały, nietypowo, niezwykle

niech ɲɛx particle
пусть
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
да здравствует
wiwat na cześć kogoś lub czegoś

niechcący ɲɛˈxʦ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adv
невольно невзначай ненароком неумышленно нечаянно
nieumyślnie, niezamierzenie, przypadkowo, nieświadomie

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
неряшливый
taki, który nie dba o czystość i porządek

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
неохотный недружелюбный
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
нежелание
brak chęci, pragnienia czegoś
неприязнь
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy

niechże particle
пусть же
niech, niechaj

niecierpek n
недотрога
(botanika, botaniczny) Impatiens, rodzaj roślin zielnych z rodziny niecierpkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju niecierpek (1.1)

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
нетерпеливо
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
нетерпеливость
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
нетерпеливый
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

nieco ˈɲɛʦ̑ɔ adv
немножко слегка
przysłówek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy
слегка чуть
w niewielkim stopniu intensywniej

nieczuły adj
бессердечный бесчувственный
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych

nieczysty adj
нечистый
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki

nieczytelny adj
нечитабельный
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleko ˌɲɛdaˈlɛkɔ adv
недалеко
dość blisko, niezbyt daleko

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
яблоко от яблони недалеко падает
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawno ɲɛˈdavnɔ adv
недавно
w niedalekiej przeszłości

niedobrze ɲɛˈdɔbʒɛ adv
нехорошо плохо
w sposób niewłaściwy, zły, niepomyślny, nieszczęśliwy
w sposób pozbawiony życzliwości, nieprzyjazny
źle pod względem fizycznym

niedobór ɲɛˈdɔbur n
недостаток дефицит невосполненность недобор нехватка
zbyt mała ilość czegoś

niedochodowy adj
бездоходный бесприбыльный
(ekonomia, ekonomiczny) nie przynoszący zysków, ale straty

niedoczas n
цейтнот
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja w partii szachowej, kiedy jednemu lub obydwojgu graczom grozi przegrana z powodu przekroczenia limitu czasu

niedogodność n
неудобство
(książkowy) cecha tego, co jest niedogodne

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
зелёный незрелый неспелый
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia
незрелый
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
несовершенный
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
анемия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedola ɲɛˈdɔla n
недоля
złe położenie, zły los, bieda, niepowodzenie

niedomaganie ˌɲɛdɔ̃maˈɡãɲɛ n
недомогание
(rzeczownik odczasownikowy) od niedomagać

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
окурок
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedoskonały adj
несовершенный
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostateczny adj
недостаточный неудовлетворительный
(książkowy) niewystarczający, zbyt mały, niespełniający wymagań

niedostateczny n
неудовлетворительный
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) najniższa ocena szkolna, stopień niedostateczny

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
недостаток
zbyt mała ilość

niedostrzegalny adj
незримый
niemożliwy do dostrzeżenia, zobaczenia

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
недоступный
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedowierzanie n
недоверие
(rzeczownik odczasownikowy) od nie dowierzać

niedoświadczony adj
малоопытный
niemający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
недоедание
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
воскресенье
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
воскресный
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedługo ɲɛˈdwuɡɔ adv
вскоре скоро
niebawem; o czymś, co ma się zdarzyć w niedalekiej przyszłości

niedźwiadek n
медвежонок
(zdrobniale) od: niedźwiedź

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
медвежий
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia

niedźwiedzia przysługa ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑a pʃɨˈswuɡa n
медвежья услуга
przysługa przynosząca szkodę temu, komu chciano przysłużyć

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
медведица
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedziówka kaja n
медведица-кайя
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Arctia caja, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych;

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
медведь
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);
(finanse, finansowy) (środowiskowy) inwestor giełdowy grający na spadki kursów akcji lub innych aktywów

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
белый медведь полярный медведь северный медведь
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieetyczność n
неэтичность
cecha tego, co jest nieetyczne; cecha tego, kto jest nieetyczny

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
неэтичный
niezgodny z etyką

niefrasobliwość n
беззаботность беспечность легкомыслие
(książkowy) cecha tego, co niefrasobliwe; cecha tych, którzy są niefrasobliwi

nieftiejugański adj
нефтеюганский
związany z Nieftiejuganskiem, dotyczący Nieftiejuganska

niegdyś ˈɲɛɡdɨɕ indefinitePronoun
некогда
w przeszłości (zwykle odległej), dawniej, kiedyś

niegodziwiec ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivʲjɛʦ̑ n
негодяй подлец
(książkowy) ktoś niegodziwy, zły, nieuczciwy, nikczemny

niegodziwość ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
бесчестность низость подлость
(książkowy) haniebne, niegodziwe postępowanie; występek zasługujący na potępienie

niegodziwy adj
бесчестный
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegramotny adj
неграмотный
(potocznie, potoczny) mało rozgarnięty, o niskim stopniu inteligencji
(potocznie, potoczny) nieumiejący czytać i pisać

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
невежливый невоспитанный
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy
непослушный
o dziecku: nieposłuszny

niegustowny adj
безвкусный
w złym guście, bez smaku

niehigienicznie adv
негигиенично
w sposób niehigieniczny

niehigieniczny ˌɲɛxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
негигиеничный антисанитарный
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
небытие несуществование отсутствие
fakt, że coś nie istnieje

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
мелкий незначительный ничтожный
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejadalność n
несъедобность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niejadalne

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
несъедобный
nienadający się do jedzenia

niejaki ɲɛ̇ˈjäci pronoun
некий некоторый
jakiś, pewien, coś nieokreślonego lub ktoś nieokreślony

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
непонятный неясный
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
некогерентный
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny

niekompletność n
некомплектность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niekompletne; cecha tych, którzy są niekompletni

niekompletny adj
некомплектный
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny

niekoniecznie adv
необязательно
opcjonalnie, nie zawsze

niekonkurencyjny adj
неконкурентоспособный
taki, który nie stanowi konkurencji

niekonsekwentny ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ adj
непоследовательный
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
неконституционность
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
неконституционный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją

niekorzystny adj
неблагоприятный
taki, który przynosi straty

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
некоторый
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy

niekulturalny adj
некультурный
cechujący się brakiem kultury
świadczący o braku kultury

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
незаконно нелегально
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕʨ̑ n
незаконность нелегальность
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
незаконный нелегальный
niezgodny z prawem

nielegał n
нелегал
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego

nieletni adj
малолетний
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości

nieliczny ɲɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
малочисленный немногочисленный
który nie jest liczny, którego nie jest dużo

nielogiczność n
нелогичность
cecha tego, co nielogiczne

nielogiczny adj
нелогичный
sprzeczny z prawidłami logiki

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
бесчеловечный
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi

niemal ˈɲɛ̃mal particle
почти
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niematerialny adj
нематериальный
nie będący materią

niemański adj
неманский
związany z Niemanem, dotyczący Niemana

niemczyzna n
неметчина
to, co niemieckie

niemczyć v
онемечивать
nadawać czemuś charakter niemiecki
narzucać kulturę i język niemiecki

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
неметалл
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego;

niemetaliczny adj
неметаллический
taki, który nie wykazuje właściwości charakterystycznych dla metali; nie jest metalem

niemeński adj
неманский
związany z Niemnem, dotyczący Niemna

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
немецкий германский
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
немецкий неме́цкий
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemieckojęzyczny ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑kɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
немецкоязычный
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem niemieckim
spisany, stworzony w języku niemieckim
немецкоязычный немецкоговорящий
posługujący się językiem niemieckim

niemiłosierny ˌɲɛ̃mʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
немилосердный
(książkowy) pozbawiony miłosierdzia, nieodczuwający litości ani współczucia

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
немилый
wywołujący nieprzyjemne uczucie

niemniej jednak
тем не менее
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu

niemoralność n
аморальность
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
безнравственный аморальный
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlak n
младенец
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
младенец
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwość n
невозможность
cecha tego, co niemożliwe

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
невозможный
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
немой
taki, który nie może mówić

nienaganny adj
безукоризненный безупречный
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów

nienaruszalny adj
ненарушимый
taki, który nie może zostać naruszony, zmieniany

nienaturalność n
ненатуральность
cecha tego, co nienaturalne

nienaturalny ˌɲɛ̃natuˈralnɨ adj
неестественный
taki, który nie wynika z praw natury

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
ненавидеть
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
ненавистно
w sposób nienawistny, pełen nienawiści

nienawistnik n
ненавистник
ktoś, kto nienawidzi

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
ненависть
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieniecki adj
ненецкий
związany z Nieńcami, dotyczący Nieńców

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
ненормально
w sposób nienormalny

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
ненормальный анормальный
taki, który odbiega od pewnej normy

nieobecność ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
отсутствие
(urzędowy) opuszczenie lekcji, zajęć, dnia pracy itp.
brak kogoś w jakimś miejscu

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
отсутствующий
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieobserwowalny adj
необозримый
niemożliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
неожиданно
nagle, niespodziewanie

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
неожиданный
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
несклоняемый
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
неподходящий
niewłaściwy, niespełniający warunków

nieodpowiedzialność n
безответственность безотве́тственность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
безответственный
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać
będący wynikiem, świadectwem takiej postawy

nieodpłatny adj
безвозмездный
bez pobierania opłaty

nieodwracalny adj
неотвратимый
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodłączny adj
неотлучный неразделимый
taki, który zawsze towarzyszy komuś lub czemuś

nieoficjalny adj
неофициальный
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
неограниченный
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
неопределенный
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony

nieokrzesany ˌɲɛɔkʃɛˈsãnɨ adj
неотёсанный
nieposiadający ogłady towarzyskiej

nieomylnie ˌɲɛɔ̃ˈmɨlʲɲɛ adv
безошибочно
w sposób nieomylny

nieomylny ˌɲɛɔ̃ˈmɨlnɨ adj
безошибочный
taki, który się nie myli

nieopłacalność n
бездоходность нерентабельность
cecha tego, co nieopłacalne

nieopłacalny adj
бездоходный бесприбыльный начётистый нерентабельный
taki, który nie pokrywa poniesionych kosztów i przynosi straty

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
недосягаемый
taki, którego nie da się osiągnąć

nieostrożnie adv
неосторожно
w sposób nieostrożny

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
неосторожный
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa

nieparlamentarny adj
непарламентский
wykraczający poza normy obyczajowe lub moralne

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
нечётный
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
несовершеннолетний
niebędący dojrzałym

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi n
несовершеннолетний
osoba przed wkroczeniem w wiek dojrzały

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
инвалидность
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
инвалид
osoba niepełnosprawna (1.1)

niepiśmienny adj
безграмотный неграмотный
taki, który nie umie pisać

niepoczytalność n
невменяемость
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych

niepoczytalny adj
невменяемый
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
независимость
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodważalny adj
неуязвимый
taki, którego nie da się podważyć

niepogoda ˌɲɛpɔˈɡɔda n
непогода
zła, nieprzyjemna pogoda

niepokalane poczęcie n
непорочное зачатие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego

niepokalany adj
безукоризненный безупречный
w sensie materialnym: bez skaz, niezakłócony niczym
непорочный
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
беспокойство волнение тревога
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
неблагополучный
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja

niepoprawny adj
неисправимый
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić
некорректный неучтивый
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami

niepopularny adj
непопулярный
niecieszący się popularnością, nieznany
niezgodny z opinią ogółu, nielubiany

nieporządek n
беспорядок
brak porządku

nieporównywalny adj
несравнимый
nie dający się porównać, zbyt różny/odmienny

niepostrzeżenie adv
незаметно
niezauważalnie, poza zasięgiem czyjegoś wzroku

nieposzlakowany ˌɲɛpɔʃlakɔˈvãnɨ adj
незапятнанный
bez zarzutu, najczęściej pod względem moralnym

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
неповиновение непослушание
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłusznie adv
непокорно непослушно
w sposób nieposłuszny

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
ненужный
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
неудача
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowstrzymany adj
безудержный
niedający się powstrzymać, powściągnąć

niepowtarzalny adj
неповторимый
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju

niepozorny ˌɲɛpɔˈzɔrnɨ adj
непримечательный
niewielki, nie rzucający się w oczy, nie zwracający na siebie uwagi

niepożądany adj
нежелательный
taki, jakiego się unika; odwrotny do zamierzonego

nieprawda ɲɛˈpravda n
неправда
coś co jest niezgodne z prawdą

nieprawdopodobny ˌɲɛpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
невероятный немыслимый
bardzo duży, niezwykły, niesłychany
неправдоподобный
pozbawiony cech prawdopodobieństwa, niedający się uznać za prawdziwy

nieprawdziwie ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
неправдиве неправдиво
w sposób nieprawdziwy

nieprawdziwy ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivɨ adj
неправдивый
taki, który nie jest prawdziwy

nieprawidłowo ˌɲɛpravʲidˈwɔvɔ adv
неправильно
w sposób nieprawidłowy

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
неправильный
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe

nieprawny ɲɛˈpravnɨ adj
незаконный
niezgodny z prawem

nieproszony adj
непрошеный
taki, którego się nie oczekuje

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
непереходный
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzekupność n
неподкупность непродажность
(książkowy) cecha tego, co jest nieprzekupne; cecha tych, którzy są nieprzekupni

nieprzekupny adj
неподкупный
niedający się przekupić

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
непромокаемый
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzerwany adj
безостановочный
trwający bez przerwy

nieprzestrzeganie ˌɲɛpʃɛsṭʃɛˈɡãɲɛ n
несоблюдение
(rzeczownik odczasownikowy) od nie przestrzegać

nieprzetłumaczalność n
непереводимость
cecha tego, co nieprzetłumaczalne

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
непереводимый
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzewidywalność n
непредвиденность непредсказуемость непрогнозируемость
cecha tego, co nieprzewidywalne; cecha tych, którzy są nieprzewidywalni

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
непредсказуемый
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
неприятель
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
враждебный неприязненный
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzyjemnie ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
неприятно
w sposób nieprzyjemny, niemiło

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
неприятный
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia
zachowujący się w sposób niemiły dla otoczenia

nieprzystojny adj
непристойный
(przestarzałe, przestarzały) niezgodny z dobrymi obyczajami

nieprzyzwoity ˌɲɛpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
неприличный непристойный
niezgodny z powszechnymi zasadami moralnymi (często w kontekście seksualnym)

nieraz ˈɲɛras adv
иногда
czasami, niekiedy
неоднократно часто
wiele razy, często

nierdzewka ɲɛˈrʣ̑ɛfka n
нержавейка
(potocznie, potoczny) stal nierdzewna

nierdzewny adj
нержавеющий
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nierealny ˌɲɛrɛˈalnɨ adj
нереальный
taki, który nie istnieje w rzeczywistości
несбыточный
taki, którego nie da się urzeczywistnić

nieregularnie ˌɲɛrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
нерегулярно
w sposób nieregularny

nieregularność n
нерегулярность
cecha tego, co nieregularne

nieregularny adj
иррегулярный
(wojskowość, wojskowy) nienależący do wojsk stałych, formowany doraźnie
нерегулярний
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) taki, który nie podlega danej regule, odbiega od niej
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
нерелигиозный
taki, który nie dotyczy religii

nierozpoznawalny ˌɲɛrɔspɔznaˈvalnɨ adj
неразличимый
taki, który nie daje się rozpoznać

nierozsądny adj
безрассудный
bez rozsądku

nierozumny adj
неразумный
niezdolny do myślenia, rozumowania, wnioskowania

nierozważny adj
безрассудный
taki, który działa bez rozwagi, namysłu

nierozłączka ˌɲɛrɔzˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
неразлучник
(ornitologia, ornitologiczny) mała papuga żyjąca w Afryce, zawsze w parze z inną;

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
недвижимость
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
неподвижный недвижимый
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierytmiczny adj
аритмический аритмичный неритмичный
niemający rytmu, nieregularny

nierzadko adv
нередко
dość często

nierząd n
безурядица
(przestarzałe, przestarzały) brak rządu, chaos społeczny
блуд прелюбодеяние
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyny seksualne niezgodne z normami obyczajowymi i moralnymi

nierób n
бездельник
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek stroniący od pracy

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
неравенство
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema liczbami lub funkcjami wskazująca, która z nich jest mniejsza lub większa od drugiej;
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

niesamowity ˌɲɛsãmɔˈvʲitɨ adj
необычайный
wyróżniający się, niezwykły, bardzo nietypowy

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
бесконечный
niemający końca, niekończący się

nieskromnie adv
нескромно
w sposób nieskromny

nieskromność n
нескромность
cecha tego, kto jest nieskromny

nieskromny ɲɛˈskrɔ̃mnɨ adj
нескромный
bez oznak zawstydzenia

nieskrępowany adj
беспрепятственный
niemający przeszkód

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
невкусный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący
пошлый
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku

niespełna ɲɛˈspɛwna particle
почти
prawie, nie całkiem, nie do końca, niezupełnie

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
сюрприз
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niespokojniczek n
блажной гомоза гомоюнъ
(dawniej, dawny), (zdrobniale) od niespokojnik

niespokojnie adv
неспокойно
w sposób niespokojny

niespokojnik n
безкокойный блажный гомоза гомоюнъ
(dawniej, dawny) człowiek niespokojny, powodujący zamęt, niepokój

niespokojność n
беспокойность беспокойство
niepokój, zaniepokojenie, zdenerwowanie

niesporczak n
тихоходка
(zoologia, zoologiczny) Tardigrada, typ bardzo małych zwierząt bezkręgowych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z typu niesporczak (1.1)

niesprawiedliwie ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
несправедливо
w sposób niesprawiedliwy

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
несправедливость
brak sprawiedliwości
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
к сожалению
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestierowski adj
нестеровский
związany z Niestierowem, dotyczący Niestierowa

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕʨ̑ n
неуместность
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne

niestrawiony ˌɲɛstraˈvʲjɔ̃nɨ adj
непродуманный
nie uległy trawieniu

nieszczery adj
неискренний
pozbawiony szczerości, fałszywy

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
беда одна не ходит
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
беда
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń
трагедия
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie

nieszczęśliwy ˌɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
несчастливый несчастный
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony
несчастный
prowadzący do niekorzystnego przebiegu wydarzeń

nieszczęśnik n
бедняга
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie

nieszkodliwy adj
безобидный безвредный
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
вечерня вечерний молебен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

niesławnie adv
бесславно
w sposób niesławny

niesławny adj
бесславный
okryty niesławą, okryty hańbą

niesłowiański adj
неславянский
taki, który nie jest słowiański albo nie dotyczy Słowian

niesłychanie ˌɲɛswɨˈxãɲɛ adv
неслыханно
w sposób niesłychany, bardzo, niesamowicie

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
неслышный
taki, którego nie da się usłyszeć

nietakt n
бестактность
(podniośle) niewłaściwy postępek wynikający z braku dobrych manier; brak taktu

nietaktownie adv
бестактно
w sposób nietaktowny

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
бестактный нетактичный
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny

nietknięty ɲɛˈtʲcɲɛ̃ntɨ adj
девственный в первоначальном состоянии
(książkowy) zachowany w stanie pierwotnym
нетронутый
taki, który jeszcze nie był badany, którym jeszcze nikt nie zajmowal się

nietoksyczny adj
нетоксичный
taki, który nie ma właściwości trujących

nietolerancyjny adj
интолерантный нетолерантный
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
летучая мышь лету́чая мышь
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietuzinkowy adj
необычайный экстраординарный
wyróżniający się z ogółu, rzadki, osobliwy

nietykalny adj
неприкосновенный неприкасаемый
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
нетипичный
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieuchronny ˌɲɛ<sup>w</sup>uxˈrɔ̃nːɨ adj
неизбежный
taki, przed którym nie da się uciec, uchronić; któremu nie da się zapobiec, powstrzymać

nieudacznik ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈdaʧ̑ʲɲik n
неудачник
osoba, której nic się nie udaje, której nie wiedzie się

nieufny ɲɛˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
недоверчивый
niemający zaufania do kogoś lub czegoś, mający sceptyczne usposobienie

nieugięty adj
неумолимый непреклонный
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić

nieuk ˈɲɛ<sup>w</sup>uk n
невежда неуч
ktoś, kto nie ma zamiłowania do nauki, także niedouczony

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
неизбежный
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieuprzejmy adj
неучтивый
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieurodzaj ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈrɔʣ̑aj n
неурожай
zmniejszenie się zbiorów w rolnictwie w stosunku do innych lat

nieurodzajność n
неплодородность неурожайность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieurodzajne

nieustannie ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈstãɲːɛ adv
непрерывно неустанно
bez przerwy, non-stop, bez ustanku

nieustanny adj
безустанный беспрестанный непрерывный непрестанный неустанный
taki, który nie ustaje, trwający ciągle

nieustępliwość ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕʨ̑ n
настойчивость упорство
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego

nieuważność n
невнимательность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieuważne; cecha tych, którzy są nieuważni

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
неоправданный
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia

nieuzbrojony adj
невооружённый безоружный
niewyposażony w broń lub uzbrojenie

niewart ˈɲɛvart adj
не стоит
niemający wartości, niezasługujący na pozytywną ocenę

niewart złamanego grosza ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ˈɡrɔʃa adj
выеденного яйца не стоит
(potocznie, potoczny) oceniany negatywnie, niezasługujący na zaufanie, bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego

niewart złamanego szeląga ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ʃɛˈlɔ̃ŋɡa adj
выеденного яйца не стоит
(książkowy) oceniany jako bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego

nieważenie ˌɲɛvaˈʒɛ̃ɲɛ n
оскорбление
(rzeczownik odczasownikowy) od nie ważyć

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
неблагодарность
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
неблагодарный
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewesoło ˌɲɛvɛˈsɔwɔ adv
невесело
w sposób niewesoły

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
невероятный
tak wielki, że trudno uwierzyć
невероятный неимоверный
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem
недостоверный сомнительный
któremu trudno uwierzyć, niegodny zaufania

niewidoczny ˌɲɛvʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
невидимый незаметный
taki, którego nie widać

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ adj
незрячий
taki, który trwale nie widzi

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ n
незрячий
osoba, która trwale nie widzi

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
невидимый
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
невежество
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie
незнание
niedoinformowanie, nieznajomość, nieświadomość czegoś

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
немного
nieduża ilość kogoś lub czegoś

niewielki ɲɛˈvʲjɛlʲci adj
небольшой
taki, który jest mały w rozmiarze, objętości lub fizycznym nasileniu
taki, który ma małe znaczenie lub wartość

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
неверность
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś
zdrada, bycie niewiernym

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
Фома неверующий
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
неверующий
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
безвредный безобидный невинный
taki, który nie ma poważnych konsekwencji
невинный
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany
невиновный невинный безвинный
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewola ɲɛˈvɔla n
плен
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny
рабство зависимость кабала неволя подчинённость
brak wolności, suwerenności; zamknięcie

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
рабство рабовладение
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
рабский невольнический невольничий
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
раб
osoba będąca w niewoli

niewybredny adj
непритязательный
niebędący wybrednym; nieprzywiązujący wagi do wyboru czegoś; taki, któremu łatwo dogodzić

niewydolność ˌɲɛvɨˈdɔlnɔɕʨ̑ n
недостаточность неработоспособность
(medycyna, medyczny) niezdolność do skutecznego działania

niewygodny adj
неудобный
o odzieży sprawiający uczucie dyskomfortu, uciskający

niewykorzystywanie ˌɲɛvɨkɔʒɨstɨˈvãɲɛ n
неиспользование
(rzeczownik odczasownikowy) od nie wykorzystywać

niewykształcony ˌɲɛvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
необразованный
niemający wykształcenia

niewyobrażalnie adv
невообразимо
(książkowy) w sposób trudny lub niemożliwy do wyobrażenia

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
невысказанный
taki, który nie został powiedziany
неописуемый
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów

niewypłacalność n
неплатёжеспособность несостоятельность
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewypłacalny adj
неплатёжеспособный
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku

niewystarczający adj
недостаточный
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
необъяснимый
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niewód ˈɲɛvut n
невод
(rybołówstwo, rybacki) rodzaj dużej sieci rybackiej;

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
несомненно непременно
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia

niewątpliwy adj
несомненный
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwości

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
неподходящий неуместный
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być

niezadowalająco adv
неудовлетворительно
w sposób niezadowalający

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
неудовлетворённость неудовлетворение
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
недовольный
odczuwający niezadowolenie

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
независимость
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
независимый
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
незабудка
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapominajka leśna n
незабудка лесная
(botanika, botaniczny) Myosotis sylvatica, gatunek rośliny z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
незабвенный незабываемый
taki, którego nie można zapomnieć

niezaprzeczalny adj
неоспоримый
taki, któremu nie można zaprzeczyć, nie budzący wątpliwości

niezawodny adj
надёжный
taki, który nie zawodzi

niezbyt ˈɲɛzbɨt adv
не слишком
w małym stopniu, tylko trochę

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
необходимый
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdolny adj
неспособный
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezgoda ɲɛˈzɡɔda n
неодобрение несогласие
brak przyzwolenia na coś
несогласие раздор разногласие
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś

niezgodność n
несовместимость
cecha tego, co niezgodne; cecha tych, którzy są niezgodni

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
несовместимый
źle dobrany, niepasujący do czegoś
неуживчивый
kłótliwy, nieustępliwy, żyjący w niezgodzie

niezidentyfikowany obiekt latający n
неопознанный летающий объект
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

nieziszczalny adj
неисполнимый неосуществимый несбыточный
taki, który nie może się ziścić

niezliczony adj
бесчисленный несметный несчётный неисчислимый
niedający się zliczyć, bardzo liczny

niezmiernie adv
крайне
w sposób niezmierny; bardzo, wielce, intensywnie

nieznajoma n
незнакомка
kobieta nieznana, obca

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ adj
неизвестный
taki, który nie jest komuś znany; obcy, nieznany

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
неизвестный незнакомец
osoba nieznana, obca

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
неизвестный
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
несносный
o człowieku: nieprzyjemny w obejściu, w zachowaniu
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
непонятный
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
непобедимый
taki, którego nie da się zwyciężyć
непобеждённый
taki, którego nikt nie zwyciężył

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
необычайно
bardzo, silnie, mocno, intensywnie
w sposób niezwykły, nietypowy

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
необычный
rzadko spotykany, nietypowy

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
немедленно тотчас
bez zwłoki, natychmiast

niezłomny adj
непреклонный несгибаемый несокрушимый
taki, którego nie można zwyciężyć

niezły ˈɲɛzwɨ adj
неплохой
mający dość dobry charakter

niełupka ɲɛˈwupka n
семянка
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
застенчиво
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
застенчивый несмелый
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
бессмертие бессмертность
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
бессмертный
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
бессознательно неосознанно
w sposób nieświadomy

nieświeski adj
несвижский
związany z Nieświeżem, dotyczący Nieświeża

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
нести
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym

nieźle ˈɲɛ̇ʑlɛ adv
неплохо
w miarę dobrze, całkiem dobrze

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
холостой неженатый
zwykle o mężczyźnie: niemający żony

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ n
холостяк
mężczyzna, który nie ma żony

nieżyczliwy adj
неблагожелательный
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy

nieżywy ɲɛˈʒɨvɨ adj
неживой
pozbawiony życia, martwy

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
никогда вовек вовеки сроду
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
как никогда
w żadnym innym czasie

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
нигде
w żadnym miejscu
никуда
do żadnego miejsca

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
нигерийский
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
нигилист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilistka ˌɲixʲiˈlʲistka n
нигилистка
forma żeńska od: nihilista

nihilistyczny adj
нигилистический нигилистский
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
нигилизм нигили́зм
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nihon n
нихоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nh i liczbie atomowej 113;

nijaki ɲiˈjäci adj
никакой
niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech
(przestarzałe, przestarzały) żaden
средний
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
никарагуанский
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikczemność n
гадость подлость
nikczemny postępek
никчёмность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
подлый
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu

nikiel ˈɲicɛl n
никель
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikielin n
никелин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze;

niklowanie n
никелирование
(technologia, technika, techniczny) (metaloznawstwo, metalurgia) pokrywanie czegoś warstwą niklu

niklować v
никелировать
(technologia, technika, techniczny) pokrywać powierzchnię przedmiotów metalowych warstwą niklu

niklowy adj
никелевый
zawierający nikiel, zrobiony z niklu, dotyczący niklu

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
никотин
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikozyjski ˌɲikɔˈzɨjsʲci adj
никозийский
odnoszący się do miasta Nikozja

nikołajewski adj
николаевский
związany z Nikołajewskiem (w obwodzie wołgogradzkim) lub Nikołajewskiem nad Amurem

nikt ɲikt pronoun
никто
żadna osoba

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju ˈɲiktʲ ˈɲɛ‿jɛst prɔˈrɔcɛ̃m vɛ‿ˈvwasnɨ̃m ˈkraju proverb
нет пророка в своем отечестве
łatwiej znaleźć uznanie u obcych niż wśród swoich, najtrudniej zdobyć uznanie wśród rodaków

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
нимфомания
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
нимфоманка
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym

niniejszy ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ pronoun
данный настоящий
(książkowy) ten oto właśnie

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
сим
(urzędowy) tym oto aktem (pismem, wystąpieniem)

niob ɲɔp n
ниобий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niobowy adj
ниобиевый
dotyczący niobu

nirwana ɲirˈvãna n
нирвана
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;

niski ˈɲisʲci adj
низкий
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nisko ˈɲiskɔ adv
низко
na niedużej wysokości
na niewysokim poziomie bądź pozycji w rankingu, tabeli

niskoalkoholowy ˌɲiskɔalkɔxɔˈlɔvɨ adj
малоалкогольный
mający niską zawartość alkoholu

niskogatunkowy adj
низкосортный
taki, który jest w złym gatunku

niskokaloryczny ˌɲiskɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
малокалорийный
mający/dostarczający małą ilość kalorii

niskonakładowy adj
малотиражный
mający niski, mały nakład

niskoobrotowy adj
низкооборотный
(technologia, technika, techniczny) pracujący na niskich obrotach

niszański adj
нишский
związany z Niszem, dotyczący Niszu

niszczarka n
шредер
urządzenie służące do niszczenia dokumentów;

niszczyciel ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
разрушитель уничтожитель
ten, kto niszczy
эсминец эскадренный миноносец
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających;

niszczycielski ˌɲiʃʧ̑ɨˈʨ̑ɛlsʲci adj
разрушительный
taki, który niesie zniszczenie, który coś niszczy, wyniszcza

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
разрушать уничтожать портить
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nit ɲit n
заклёпка
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitkowaty ˌɲitkɔˈvatɨ adj
нитковидный ниткообразный
taki, który kształtem przypomina nitkę

nitrogliceryna n
нитроглицерин
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

nitroglicerynowy adj
нитроглицериновый
(chemia, chemiczny) związany z nitrogliceryną, dotyczący nitrogliceryny, zawierający nitroglicerynę

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
нюанс
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

niuansowanie ˌɲu<sup>w</sup>ãw̃sɔˈvãɲɛ n
нюансирование нюансировка
(rzeczownik odczasownikowy) od niuansować

niuansować ˌɲu<sup>w</sup>ãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
нюансировать
ukazywać / wydobywać subtelne, ledwie dostrzegalne szczegóły / różnice

niueński adj
ниуэанский
związany z Niue, dotyczący Niue

nizina ɲiˈʑĩna n
низина низменность
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

niziny społeczne ɲiˈʑĩnɨ spɔˈwɛʧ̑nɛ idiom
социальные низы
określenie najbiedniejszych warstw społecznych

nić ɲiʨ̑ n
нить нитка
cienkie włókno używane np. do szycia

nić Ariadny ˈɲiʨ̑ arʲˈjadnɨ idiom
нить Ариадны
coś, co pomaga wybrnąć z kłopotów; kluczowy element będący rozwiązaniem problemu

niż ɲiʃ conjunction
чем нежели
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

niżniekamski adj
нижнекамский
związany z Niżniekamskiem, dotyczący Niżniekamska

niżniewartowski adj
нижневартовский
związany z Niżniewartowskiem, dotyczący Niżniewartowska

niżnonowogrodzki adj
нижегородский
związany z Niżnym Nowogrodem, dotyczący Niżnego Nowogrodu

niżnotagilski adj
тагильский
związany z Niżnym Tagiłem, dotyczący Niżnego Tagiłu

no nɔ particle
ну
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przyzwolenie
(potocznie, potoczny) …oznaczająca zakłopotanie
(potocznie, potoczny) …oznaczająca ponaglenie

nobel ˈnɔbɛl n
нобелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
ночь
okres od zmierzchu do świtu;

nocka ˈnɔʦ̑ka n
ночка
(zdrobniale) od: noc

nocleg n
ночлег
spanie nocą poza miejscem zamieszkania
miejsce nocnego wypoczynku poza domem

noclegownia ˌnɔʦ̑lɛˈɡɔvʲɲa n
ночлежка
miejsce urządzone na nocleg – zwykle dla osób bezdomnych lub ofiar klęsk żywiołowych

nocna zmiana ˈnɔʦ̑na ˈzmʲjãna n
ночная смена
okres czasu pracy przebiegający w nocy

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
ночной горшок
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
ночной
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocować nɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
ночевать переночёвывать
spędzać gdzieś noc, najczęściej w obcym miejscu

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
ночью
wtedy, gdy trwa noc

noga ˈnɔɡa n
нога нога́
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;

nogal ˈnɔɡal n
большеног
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Megapodiidae;

nogawka nɔˈɡafka n
штанина
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nogiński adj
ногинский
związany z Nogińskiem, dotyczący Nogińska

nokautować v
нокаутировать
(sport, sportowy) uniemożliwiać rywalowi dalszą walkę poprzez zadanie unieszkodliwiającego ciosu

nominacja n
номинация производство
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie

nominat n
номинант
osoba nominowana na urząd

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
нонконформист
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich

nonkonformistka ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲistka n
нонконформистка
forma żeńska od: nonkonformista

nonkonformistyczny adj
нонконформистский
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

nonkonformizm n
нонконформизм
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
бессмыслица
powiedzenie lub postępek niemające sensu
zupełny brak sensu, niedorzeczność;

nora ˈnɔra n
нора
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) obskurne, podejrzane, zaniedbane mieszkanie lub lokal
(zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt

norka n
норка но́рка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norma ˈnɔrma n
норма
ogólnie przyjęta zasada;
wyznaczona granica pewnej wielkości, której nie powinno się przekraczać
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową;
wielkość pracy do wykonania w określonym czasie

normalność n
нормальность
cecha tego, co normalne; brak dziwactw

normalny nɔrˈmalnɨ adj
нормальный
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
najczęściej spotykany, typowy
zdrowy psychicznie i fizycznie

normandzki adj
нормандский
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii

normotwórca n
нормотворец
osoba, która ustanawia normy, prawidła, wytyczne (i tym podobne, i temu podobne)

normotwórstwo n
нормотворчество
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
(rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)

normować nɔrˈmɔvaʨ̑ v
нормализовать
ustalać normy

nornica nɔrʲˈɲiʦ̑a n
полёвка
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
норвежский
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
норвежский норвежский язык
język urzędowy Norwegii;

norylski adj
норильский
związany z Norylskiem

norymberczyk n
нюрнбержец
mieszkaniec Norymbergi

norymberski adj
нюрнбергский
związany z Norymbergą, dotyczący Norymbergi

nos nɔs n
нос
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
носить
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie

nosić głowę wysoko v
держать голову высоко
być dumnym, pewnym siebie, zachowywać się wyniośle

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
носорог
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
назальный носовой
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
носовой назальный
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
ностальгия ностальги́я
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
ностальгический
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
носилки
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

nota ˈnɔta n
нота
(administracja) oficjalne pismo urzędowe, w szczególności międzyrządowe
отметка
(edukacja, edukacyjny) ocena czyjejś pracy, postępów w nauce itp.
примечание
uwaga zapisana na marginesie tekstu

notarialny adj
нотариальный
odnoszący się do notariusza lub notariatu, związany z notariuszem lub notariatem

notariusz n
нотариус
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notatka nɔˈtatka n
записка
krótki tekst, mający na celu przypomnienie jakiejś informacji

notebook ˈnɔdbuk ˈnɔwdbuk n
ноутбук
niewielki komputer przenośny, składany jak książka

notes ˈnɔtɛs n
блокнот
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowator nɔˈvatɔr n
новатор
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie

nowatorski adj
новаторский
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
новициат
okres próbny kandydata do zakonu;

nowiczok n
новичок
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni chemicznej;

nowoczerkaski adj
новочеркасский
związany z Nowoczerkaskiem, dotyczący Nowoczerkaska

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
современный
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny

nowofundlandzki adj
ньюфаундлендский
związany z Nową Fundlandią, dotyczący Nowej Fundlandii

nowogródzki ˌnɔvɔˈɡruʦ̑ʲci adj
новогрудский
związany z Nowogródkiem, dotyczący Nowogródka

nowogwinejski adj
новогвинейский
związany z Nową Gwineą, dotyczący Nowej Gwinei, pochodzący z Nowej Gwinei

nowojorczyk ˌnɔvɔˈjɔrʧ̑ɨk n
ньюйоркец
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)

nowojorski ˌnɔvɔˈjɔrsʲci adj
нью-йоркский
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku

nowokaledoński adj
новокаледонский
związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii

nowokubański adj
новокубанский
związany z Nowokubańskiem, dotyczący Nowokubańska

nowokuźniecki adj
новокузнецкий
dotyczący Nowokuźniecka, związany z Nowokuźnieckiem, pochodzący z Nowokuźniecka

nowomowa n
новояз
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowonikołajewski adj
новониколаевски
dotyczący Nowonikołajewska albo pochodzący z Nowonikołajewska, związany z Nowonikołajewskiem

nowoorleański adj
новоорлеанский
związany z Nowym Orleanem, dotyczący Nowego Orleanu

noworoczny ˌnɔvɔˈrɔʧ̑nɨ adj
новогодний
związany z dniem Nowego Roku

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
новорождённый младенец
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat;

nowosadzki adj
нови-садский
związany z Nowym Sadem, dotyczący Nowego Sadu

nowosybirski adj
новосибирский
dotyczący Nowosybirska, pochodzący z Nowosybirska

nowoszachtyński adj
новошахтинский
dotyczący Nowoszachtyńska, związany z Nowoszachtyńskiem, pochodzący z Nowoszachtyńska

nowosądecki ˌnɔvɔsɔ̃nˈdɛʦ̑ʲci adj
новы-сончский
(przymiotnik) od Nowy Sącz

nowotestamentowy adj
новозаветный
związany z Nowym Testamentem, dotyczący Nowego Testamentu

nowotwór nɔˈvɔtfur n
новообразование
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki;

nowourengojski adj
новоуренгойский
dotyczący Nowego Urengoju albo pochodzący z Nowego Urengoju, związany z Nowym Urengojem

nowozelandzki ˌnɔvɔzɛˈlãnʦ̑ʲci adj
новозеландский
odnoszący się do państwa Nowa Zelandia

nowoładoski adj
новоладожский
związany z Nową Ładogą, dotyczący Nowej Ładogi

nowożeńcy n
молодожёны
para małżeńska bezpośrednio lub krótko po ślubie

nowy ˈnɔvɨ adj
новый Нью-
istniejący od niedawna

nowy porządek świata n
новый мировой порядок
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
ноздря
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
нозология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nośnik danych n
носитель информации
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
ножницы
małe nożyce;

nubijski adj
нубийский
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii

nuda ˈnuda n
скука тоска
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudno adv
скучно
w sposób nudny, nieciekawie

nudny ˈnudnɨ adj
скучный
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudysta nuˈdɨsta n
нудист
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudziarz n
зануда
człowiek zanudzający innych

nudzić ˈnuʥ̑iʨ̑ v
надоедать
powodować nudę

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
нуклеотид
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
нуклид
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numeański adj
нумеанский
związany z Numeą, dotyczący Numei

numer ˈnũmɛr n
номер
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
egzemplarz czasopisma z daną datą
pozycja w programie (zwykle w cyrku)

numerek nũˈmɛrɛk n
номерок
(zdrobniale) od: numer
zawieszka lub breloczek z umieszczonym na nim numerem
перепихон
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (seksuologia, seksuologiczny) stosunek seksualny, zwłaszcza szybki lub z prostytutką

numidyjski adj
нумидийский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Numidią, dotyczący Numidii

numizmatyk n
нумизмат
specjalista w dziedzinie numizmatyki
zbieracz numizmatów

nunatak nũˈnatak n
нунатак
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową;

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
нунций
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nur nur n
гагара
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy;

nur białodzioby ˈnur ˌbʲjawɔˈʥ̑ɔbɨ n
белоклювая гагара
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia adamsii, gatunek ptaka z rodziny nurów, gniazdującego w dalekiej Arktyce;

nur czarnoszyi ˈnur ˌʧ̑arnɔˈʃɨji n
чернозобая гагара
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia arctica, duży ptak wodny z rodziny nurów, zamieszkuje północną Eurazję;

nur pacyficzny n
белошейная гагара
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia pacifica, gatunek ptaka z rodziny nurów;

nur rdzawoszyi ˈnur ˌːʣ̑avɔˈʃɨji n
краснозобая гагара
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia stellata, duży ptak wodny, jeden z pięću gatunków nurów;

nurek ˈnurɛk n
ныряльщик дайвер
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych
тупик-носорог
(ornitologia, ornitologiczny) Cerorhinca monocerata, ptak z rodziny alk;

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
дайвинг
(rzeczownik odczasownikowy) od nurkować
ныряние
skakanie do wody

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
нырять
pływać pod powierzchnią wody

nurniczek nurʲˈɲiʧ̑ɛk n
конюга
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów Aethia i Ptychoramphus

nurniczek ciemny n
алеутский пыжик
(ornitologia, ornitologiczny) Ptychoramphus aleuticus, mały ptak morski z rodziny alk

nurniczek czubaty nurʲˈɲiʧ̑ɛk ʧ̑uˈbatɨ n
большая конюга
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia cristatella, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurniczek krasnodzioby nurʲˈɲiʧ̑ɛk ˌːrasnɔˈʥ̑ɔbɨ n
белобрюшка
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia psittacula, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Pacyfiku

nurniczek malutki n
конюга-крошка
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pusilla, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurniczek wąsaty n
малая конюга
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pygmaea, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków;

nurnik ˈnurʲɲik n
чистик
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus, morski ptak z rodziny alk;

nurnik aleucki ˈnurʲɲik ˌalɛˈ<sup>w</sup>uʦ̑ʲci n
тихоокеанский чистик
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus columba, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego,

nurnik ochocki n
очковый чистик
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus carbo, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego

nurogęś nuˈrɔɡɛ̃w̃ɕ n
большой крохаль
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus merganser, tracz nurogęś, gatunek dużego wodnego ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy;

nurt nurt n
струя
ciąg wydarzeń
течение
strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta
tendencje w sztuce, filozofii itp.

nurzyk ˈnuʒɨk n
кайра
(ornitologia, ornitologiczny) Uria, ptak morski gnieżdżący się na skalistych północnych wybrzeżach;

nurzyk polarny ˈnuʒɨk pɔˈlarnɨ n
толстоклювая кайра
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach;

nuta ˈnuta n
нота
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nuworysz nuˈvɔrɨʃ n
нувориш
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) osoba, która dorobiła się majątku lub pozycji społecznej, ale nie jest akceptowana przez nowe środowisko

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
никтофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nypel n
ниппель
(technologia, technika, techniczny) rurka gwintowana zewnętrznie z dwóch stron, używana jako złączka w połączeniach rurowych;

nów nuf n
новолуние
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
нож
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
нож для масла
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nóżka ˈnuʃka n
ножка
(zdrobniale) noga

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
привлекать
działać przyciągająco

nędza ˈnɛ̃nʣ̑a n
нищета
stan ubóstwa w najwyższym stopniu, brak środków do życia

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
жалкий несчастный
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

nękać ˈnɛ̃ŋkaʨ̑ v
беспокоить не давать покой преследовать
dręczyć, trapić

o ɔ preposition
про
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

o chlebie i wodzie adv
на хлебе и воде
(przenośnie, przenośnia) o życiu w biedzie w tak ciężkich warunkach, że w minimalnym stopniu zostają zaspokojone jedynie podstawowe potrzeby takie jak jedzenie i picie

o czasie ɔ‿ˈʧ̑aɕɛ adv
вовремя
we właściwym (zaplanowanym) momencie

o dwa kroki stąd adv
рукой подать
w bliskiej odległości

o rzut kamieniem ɔ‿ˈʒut kãˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̃m adv
рукой подать
niedaleko, w pobliżu, bliziutko

o wiele ɔ ˈvjɛ.lɛ adv
намного
wyraża zauważalną rozbieżność w rzeczywistym natężeniu jakiejś cechy względem oczekiwanego natężenia tej cechy

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
лёгок на помине
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach

o wilku mowa, a wilk tu ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva ː‿ˈvʲilk ˈtu idiom
лёгок на помине
(zobacz) o wilku mowa

oaza ɔˈaza n
оазис
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oazowy adj
оазисный
związany z oazą, pochodzący z oazy, wywodzący się z oazy

oba ˈɔba collective
оба
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obaj ˈɔbaj collective
оба
dwie konkretne osoby określone rzeczownikiem rodzaju męskoosobowego; i jeden, i drugi

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
опровергать
wykazać o czymś, że jest fałszywe
свергать
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp.

obawa ɔˈbava n
опасение
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
бояться
mieć obawę, bać się czegoś
сомневаться
mieć wątpliwości (co do słuszności, powodzenia czegoś)

obcas ˈɔpʦ̑as n
каблук
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obchodzić ɔpˈxɔʥ̑iʨ̑ v
обходить
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie
праздновать
świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces
обходиться
poradzić sobie bez czegoś lub kogoś (określenie najczęściej używane w formie dokonanej)

obciach ˈɔpʲʨ̑ax n
позор
(potocznie, potoczny) (gwara, gwarowe) (młodzieżowy) wstydliwa, kompromitująca sytuacja; uczucie wstydu

obcinacz ɔpʲˈʨ̑ĩnaʧ̑ n
кусачки
narzędzie do obcinania (różnego typu)

obcinak n
труборез
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do przecinania rur

obcisły ɔpʲˈʨ̑iswɨ adj
тесный обтягивающий
o ubraniu: ściśle przylegający do ciała, ciasno opinający

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
нагрузка
ciężar spoczywający na kimś lub czymś

obcojęzyczny ˌɔpʦ̑ɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
иноязычный
odnoszący się do innego języka
posługujący się językiem obcym

obcoplemieniec n
иноплеменник
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) członek obcego plemienia, człowiek innego pochodzenia i narodowości

obcowanie n
общение
przebywanie z kimś, kontaktowanie się

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
чужой посторонний
nienależący do jakiegoś kręgu

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
посторонний чужой
ktoś nienależący do danej grupy

obczyzna n
чужбина
kraje poza ojczyzną
чужеземщина
(przestarzałe, przestarzały) cudzoziemszczyzna

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
сейчас ныне в настоящее время в настоящий момент нынче теперь
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
присутствие
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
присутствующий
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
обнимать
otaczać ramionami

obejrzeć ɔˈbɛjʒɛʨ̑ v
осмотреть
poznać coś patrząc na to
посмотреть
patrzeć w ekran lub na scenę przez cały film lub przedstawienie

obelga ɔˈbɛlɡa n
оскорбление
obraźliwe słowo skierowane do kogoś

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
обелиск
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberpolicmajster n
обер-полицмейстер
(historia, historyczny, historycznie) w Cesarstwie Rosyjskim: dowódca policji w dużym mieście

oberża n
трактир
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg

oberżyna ˌɔbɛrˈʒɨ̃na n
баклажан
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (zobacz) bakłażan
баклажановый
kolor fioletowoczarny przypominający kolor owocu oberżyny (1.1)

obezwładnić ˌɔbɛzvˈwadʲɲiʨ̑ v
взять верх пересилить
pozbawić kogoś swobody ruchu

obficie ɔpˈfʲiʨ̑ɛ adv
обильно
w dużej ilości, w dużej mierze

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
изобилие
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
обильный
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obgryzać v
обгрызать
gryźć dookoła

obiad ˈɔbʲjat n
обед
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiadowy ˌɔbʲjaˈdɔvɨ adj
обеденный
służący do obiadu, związany z obiadem

obie ˈɔbʲjɛ collective
обе
dwie konkretne osoby, dwoje zwierząt lub dwa przedmioty, określone rzeczownikiem rodzaju żeńskiego; i jedna, i druga

obiecać ɔˈbʲjɛʦ̑aʨ̑ v
пообещать
aspekt dokonany od: obiecywać

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
обещать
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obieg n
оборот обращение
krążenie lub rozpowszechnianie się czegoś wśród różnych osób lub w różne miejsca
циркуляция
przepływ cieczy, gazu w danym zamkniętym układzie przewodów i zbiorników

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
объект объе́кт
rzecz fizycznie istniejąca

obiektowy adj
объектно-ориентированный
(informatyka, informatyczny) taki, który do tworzenia programów wykorzystuje koncepcję obiektów, zawierających dane oraz metody

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
объектив
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywnie adv
объективно
w sposób obiektywny

obiektywność n
объективность
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
объективный
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu

obieraczka ˌɔbʲjɛˈraʧ̑ka n
картофелечистка
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
чистить
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
обещание
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

obić mordę ˈɔbʲiʨ̑ ˈmɔrdɛ v
дать пизды
(wulgarnie, wulgaryzm) pobić kogoś

objawiać ɔbʲˈjavʲjäʨ̑ v
показывать проявлять
dawać wyraz czemuś; ukazywać, ujawniać coś
проявляться
ujawniać się dając określone objawy, znaki

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
объём
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni

oblać v
облить
aspekt dokonany od: oblewać
облиться
aspekt dokonany od: oblewać się

oblegać v
осаждать
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

obleśny ɔbˈlɛɕnɨ adj
плотоядный похотливый
(pogardliwie, pogardliwy) cecha kogoś rozpustnego i wywołujący wstręt

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
лицо
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś

obligacja ˌɔblʲiˈɡaʦ̑ʲja n
облигация
(ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy o charakterze dłużnym dający posiadaczowi prawo do otrzymania świadczenia od emitenta w określonym terminie;

obligatoryjny ˌɔblʲiɡatɔˈrɨjnɨ adj
облигаторный
obowiązkowy, konieczny, obowiązujący

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
осада
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obniński adj
обнинский
związany z Obnińskiem, dotyczący Obnińska

obniżyć ɔbʲˈɲiʒɨʨ̑ v
уменьшить
uczynić coś niższym
упростить
uczynić coś łatwiejszym
уценить
uczynić coś tańszym

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
ключица
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojczykowy adj
ключичный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka

obojętnie ˌɔbɔˈjɛ̃ntʲɲɛ adv
безразлично
w sposób nie wyrażający zainteresowania, bez przejęcia

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
безразличие
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
безразличный
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś

obok ˈɔbɔk preposition
возле
w niedużej odległości

obora ɔˈbɔra n
коровник хлев
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obosieczny ˌɔbɔˈɕɛʧ̑nɨ adj
обоюдоострый
(przenośnie, przenośnia) niebezpieczny dla obu stron konfliktu, mogący zwrócić się przeciwko obu stronom
mający ostrze z obu stron

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
обязанность обязательство
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obowiązkowość n
добросовестность
cecha osoby, która sumiennie wypełnia swoje obowiązki
обязательность
sytuacja, gdy coś jest obowiązkowe, obligatoryjne

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
добросовестный
(o człowieku) dobrze wywiązujący się z obowiązków
обязательный
będący czyimś obowiązkiem

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
металлорежущий станок
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów;

obrabiać ɔbˈrabʲjäʨ̑ v
злословить перемывать косточки
(potocznie, potoczny) mówić o kimś pejoratywnie podczas jego nieobecności
обрабатывать
nadawać kształt
обчищать
(potocznie, potoczny) zabierać komuś jego rzeczy
отделывать
wykańczać materiał

obrabować ˌɔbraˈbɔvaʨ̑ v
ограбить
(książkowy) przemocą odebrać coś komuś; wynieść, ukraść skądś wiele rzeczy lub dużą sumę pieniędzy

obrady ɔbˈradɨ n
прения
omawianie spraw publicznych w szerokim gronie

obraz ˈɔbras n
вид картина
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia
картина
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odsłona sztuki, baletu lub przedstawienia operowego
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci
картина икона образ
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
картина представление
wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia

obrazek ɔbˈrazɛk n
картинка
(zdrobniale) od obraz

obrazić ɔbˈraʑiʨ̑ v
обидеть
aspekt niedokonany od: obrażać
обидеться
aspekt niedokonany od: obrażać się

obrazki n
аронник
(botanika, botaniczny) rodzaj trujących roślin z rodziny obrazkowatych

obrazowo ˌɔbraˈzɔvɔ adv
образно
w sposób obrazowy, jasny, czytelny, sugestywny

obrazowość n
образность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest obrazowe

obrazowy adj
образный
oddziałujący na wyobraźnię

obrać v
слупить
aspekt dokonany od: obierać

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
обижать
sprawiać komuś przykrość
обижаться
być urażonym, dotkniętym

obrona ɔbˈrɔ̃na n
защита
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(szachy, pojęcie szachowe) rodzaj debiutu, w którym o charakterze gry zadecydował szachista grający czarnymi
оборона
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;

obrona francuska n
французская защита
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 e6;

obrona rosyjska n
защита Петрова русская партия
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sf6;

obrona sycylijska n
сицилианская защита
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od ruchów 1. e4 c5;

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
защитный оборонительный оборонный
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲiʦ̑a n
поворотный круг
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi;

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
эпистрофей аксис
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
защитник
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, której pracą jest obrona interesów oskarżonego podczas sprawy karnej

obroża ɔbˈrɔʒa n
ошейник
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
скатерть
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzeże ɔbˈʒɛʒɛ n
граница
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie
окраина
okolice kończącego się zjawiska czy czynności

obrzucać błotem ɔbˈʒuʦ̑aʥ̑ ˈbwɔtɛ̃m v
бросать грязью кидать грязью обливать грязью
wypowiadać się o kimś bardzo nieprzychylnie, szkalować, zniesławiać go

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
отвратительный
(książkowy) budzący odrazę

obrzydzenie ˌɔbʒɨˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
отвращение
bardzo silne uczucie niechęci

obrzyn ˈɔbʒɨ̃n n
обрез
broń zazwyczaj kłusownicza, karabin z obciętą lufą;

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
обряд ритуал
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji

obrzędowy adj
обрядовый
mający znaczenie obrzędu, związany z obrzędem, oparty na obrzędach

obrzęk n
отёк эдема
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrót ˈɔbrut n
оборот
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny

obrączka ɔbˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
колечко
(zdrobniale) od: obręcz
кольцо
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba najczęściej wykonana ze szlachetnego metalu w formie kółka bez oczka noszona na palcu
обручальное кольцо
(jubilerstwo, jubilerski) (zobacz) obrączka ślubna;

obrączka ślubna n
обручальное кольцо
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obręb n
область
zakres działań, możliwości, obszar wpływów
территория
wyraźnie odgraniczony obszar wewnętrzny

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
кольцо
sztywny pas z połączonymi końcami, opasujący coś
обруч
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;

obsada n
состав
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół ludzi, który wciela się w role w sztuce, filmie, przedstawieniu baletowym, kabaretowym, operowym itp.

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
наблюдение обсервация
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwacyjny adj
наблюдательный обсервационный
służący obserwacji

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
обсерватория
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwowalny adj
обозримый
możliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
наблюдать
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obskurancki adj
обскурантистский обскурантский
(książkowy) charakterystyczny dla obskuranta i obskurantyzmu

obskurant n
обскурант
(książkowy) osoba o wstecznych poglądach, przeciwnik postępu i wszelkich nowinek

obskurantka n
обскурантка
(książkowy) kobieta o wstecznych poglądach, przeciwniczka postępu i wszelkich nowinek

obstrukcja n
обструкция
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obszar ˈɔpʃar n
территория площадь зона пространство район
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
просторный обширный
dużych rozmiarów

obudowa n
корпус оболочка
część zewnętrzna urządzenia

oburzony ˌɔbuˈʒɔ̃nɨ adj
возмущённый негодующий
odczuwający oburzenie

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
обувь
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obuwniczy ˌɔbuvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
обувной
dotyczący obuwia, związany z butami

obuć ˈɔbuʨ̑ v
обуть
założyć buty

obwieszczać v
объявлять
oficjalnie albo uroczyście ogłaszać coś

obwieszczenie n
объявление
oficjalna informacja podana do publicznej wiadomości na ogół w formie pisemnej

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
обвинять
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego
винить друг друга
przypisywać winę sobie nawzajem
винить себя
przypisywać winę samemu sobie

obwinić ɔbˈvʲĩɲiʨ̑ v
обвинить
aspekt dokonany od: obwiniać

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
кольцо окружной дорога
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie;

obwodowy adj
областной
(administracja) będący stolicą obwodu albo będący przedstawicielstwem na obwód

obwód ˈɔbvut n
область
(administracja) jednostka podziału terytorialnego w niektórych krajach;
обхват окружность
brzeg, krawędź, otaczająca coś z każdej strony, obejmująca obiekt zwykle w poziomie
периметр окружность
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;
цепь контур
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd;

obwód murmański pn
Мурманская область
(geografia, geograficzny) obwód w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej niemal w całości leżący poza kołem podbiegunowym;

oby ˈɔbɨ particle
лишь чтоб чтобы
wyrażenie nadziei, że coś się stanie

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
гражданин
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;
(przestarzałe, przestarzały) oficjalna forma zwracania się do kogoś

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
гражданка
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
гражданский
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
гражданство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
гобой
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
лагерь
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niesformalizowana grupa polityczna o wspólnych celach
impreza wypoczynkowa lub tematyczna, której uczestnicy mieszkają w obozie (1.1)
miejsce, w którym są izolowani więźniowie, uchodźcy lub jeńcy
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
лагерь для беженцев
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
концентрационный лагерь концлагерь
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obława n
облава
(łowiectwo, łowiecki) grupa ludzi biorąca udział w obławie (1.1) — polowaniu na zwierzynę
(łowiectwo, łowiecki) polowanie na zwierzynę napędzaną na stanowiska myśliwych
grupa ludzi biorąca udział w obławie (1.3) — pościgu za poszukiwanym
pościg za poszukiwanym polegający na obstawieniu terenu funkcjonariuszami w celu uniemożliwienia tej osobie ucieczki

obłoczek n
облачко
(zdrobniale) od: obłok
mały obłok

obłok ˈɔbwɔk n
облако
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłuda ɔbˈwuda n
лицемерие
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp.

obłudnica ˌɔbwudʲˈɲiʦ̑a n
лицемерка
obłudna osoba płci żeńskiej

obłudnie ɔbˈwudʲɲɛ adv
лицемерно
w sposób obłudny

obłudnik ɔbˈwudʲɲik n
лицемер
ktoś, kto jest nieszczery, fałszywy

obłudny ɔbˈwudnɨ adj
лицемерный
fałszywy, nieszczery

obłąkanie n
безумие невменяемость
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność

obłęd ˈɔbwɛ̃nt n
безумие
wielkie zamieszanie, szaleństwo

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
обжорство
nadmierne spożywanie pokarmów

obżartuch n
обжора
(potocznie, potoczny) osoba, która się obżera

ocalić ɔˈʦ̑alʲiʨ̑ v
спасти
aspekt dokonany od: ocalać

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
океан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
океанарий
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;

oceaniczny adj
океанический
dotyczący oceanu, związany z oceanem

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
океанограф
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii)

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
океанография
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
океанографический
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

oceanologia n
океанология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach

oceanologiczny adj
океанологический
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
оцелот
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
отметка
opinia kogoś o czymś lub kimś
оценка
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

oceniać ɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
оценивать
(edukacja, edukacyjny) stawiać ocenę, stopień
wydawać sąd, opinię

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
уксус
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

och ɔx interjection
ох
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych (zachwytu, zaskoczenia, przestrachu)

ochlokracja n
охлократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochocki adj
охотский
związany z Ochockiem, dotyczący Ochocka

ochota ɔˈxɔta n
желание аппетит жажда охота
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochotniczy ˌɔxɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
добровольческий
właściwy ochotnikowi, dotyczący ochotnika, składający się z ochotników

ochotnik n
доброволец волонтёр
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
защита охрана
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu
охрана
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo

ochroniarz ɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
охранник
(potocznie, potoczny) pracownik służb ochrony

ochryple adv
хрипло
mając chrypliwe brzmienie

ocki adj
окский
związany z Oką, dotyczący Oki

octan ˈɔktãn n
ацетат уксуснокислая соль
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

octowy ɔʦ̑ˈtɔvɨ adj
уксусный
(przymiotnik) od ocet

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
ожидание
pragnienie, żądanie
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
ожидать
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
dłużej czekać

oczerniać v
бесчестить
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczko ˈɔʧ̑kɔ n
глазок
(zdrobniale) od: oko
очко
(termin karciany) hazardowa gra w karty;

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
глазной
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
глазница орбита
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
нистагм
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
оправдывать очищать реабилитировать
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy
очищать
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości
оправдываться
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem siebie; uniewinniać siebie; uwalniać się od podejrzeń, oskarżeń lub winy
очищаться
(przenośnie, przenośnia) być pozbawianym niepożądanych elementów
(przenośnie, przenośnia) usuwać nieczystości z siebie samego
być uwalnianym od brudów, zanieczyszczeń

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
очевидный
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
конечно естественно
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
конечно естественно несомненно
partykuła wyrażająca brak wątpliwości

od ɔt preposition
от
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
от а до я
od początku do końca; w pełni, całkowicie

od chuja ɔt‿ˈxuja
до фига до хрена до хуя
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo

od chuja i trochę ɔt‿ˈxuja i‿ˈtrɔxɛ
до хуя и больше
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, nieco więcej niż od chuja

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
время от времени
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

od czubka głowy do pięt ɔt‿ˈʧ̑upka ˈɡwɔvɨ dɔ‿ˈpʲjɛ̃nt adv
с головы до пят с головы до пяток с макушки до пят
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

od deski do deski ɔd‿ˈːɛsʲci dɔ‿ˈdɛsʲci adv
от корки до корки от доски до доски
od początku do końca

od razu ɔd‿ˈrazu adv
сразу
bez zwłoki, natychmiast, z miejsca

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
с головы до ног с ног до головы
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
одалиска
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
отражение
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbierać ɔdˈbʲjɛraʨ̑ v
воспринимать
odczytywać coś (słowa, zachowanie, reakcje) w określony indywidualny sposób
забирать
zabierać coś z miejsca, do którego wcześniej się to zanosiło
zabierać kogoś z jakiegoś miejsca
забирать отбирать отнимать
zabierać coś od kogoś, co się wcześniej dało/pożyczyło lub co ktoś wziął
zabierać komuś coś, co miał, posiadał

odbijać ɔdˈbʲijäʨ̑ v
отражать
o powierzchniach mających właściwości zwierciadła: odtwarzać, dawać obraz czegoś

odbiorca ɔdˈbʲjɔrʦ̑a n
адресат абонент реципиент
osoba, do której dociera przekaz artystyczny, intelektualny lub informacyjny
адресат получатель
osoba upoważniona do odbioru czegoś

odbiornik n
приёмник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne

odbiór ˈɔdbʲjur n
получение
wzięcie czegoś, co jest nasze lub przeznaczone dla nas, a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu)
приём
(elektronika, elektroniczny) wychwycenie sygnału radiowego lub telewizyjnego

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
восстановление
(przenośnie, przenośnia) powrót do poprzedniego, lepszego stanu czegoś
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone

odbudować v
восстановить
(budownictwo) zbudować na nowo lub odświeżyć budowę
odtworzyć poprzedni stan

odbyt ˈɔdbɨt n
задний проход анус
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
участвовать
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś
случаться
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
уходить
(eufemistycznie) umierać
oddalać się od jakiegoś miejsca
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś

odchylenie n
отклонение
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu;
różnica między istniejącym, a właściwym stanem czegoś

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
оттенок
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinać kupony ɔtʲˈʨ̑ĩnaʨ̑ kuˈpɔ̃nɨ v
стричь купоны
(przenośnie, przenośnia) czerpać korzyści z czegoś, co zostało osiągnięte, wypracowane wcześniej

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
квитанция отрезок талон
fragment większej całości, odcięty od niej
отрезок сегмент
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2)
серия
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
отпечаток пальца
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odciąć ˈɔtʲʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
обесточить
przerwać dopływ czegoś dostarczanego rurociągiem lub przewodem

odcięta n
абсцисса
(geometria) jedna ze współrzędnych, wykreślana na osi poziomej i oznaczana symbolem x;

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
ощущение
wrażenie, które się odczuwa

odczuwać ɔṭˈʧ̑uvaʨ̑ v
воспринимать
interpretować coś
ощущать
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów

odczyt n
показание
sprawdzenie wartości zarejestrowanej na przyrządzie pomiarowym

odczytywać ˌɔṭʧ̑ɨˈtɨvaʨ̑ v
истолковывать
interpretować coś, domyślać się czegoś
прочитывать читать
publicznie czytać na głos
разбирать
czytać tekst zapisany nieznanymi znakami lub zapisany niewyraźnie

oddalać v
отдалять
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami

oddanie ɔdˈːãɲɛ n
преданность
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie
сдача
(rzeczownik odczasownikowy) od oddawać

oddany adj
преданный верный
gotów do poświęceń dla kogoś lub czegoś; wierny, lojalny, przywiązany

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
возвращать отдавать
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi
передавать
przekazywać, dostarczać coś komuś

oddać ˈɔdːaʨ̑ v
отдать
dać coś komuś z powrotem, zwrócić właścicielowi

oddać Bogu ducha v
отдать Богу душу
(podniośle) umrzeć, skonać

oddać duszę Bogu ˈɔdːaʥ̑ ˈduʃɛ ˈbɔɡu v
отдать Богу душу
(podniośle) umrzeć

oddech ˈɔdːɛx n
вдох
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc

oddechowy adj
дыхательный
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychanie ˌɔdːɨˈxãɲɛ n
дыхание
(rzeczownik odczasownikowy) od oddychać

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
дышать
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
отделение
odrębna i samodzielnie działająca część jakiejś organizacji lub urzędu
отряд
grupa ludzi jako część pewnej formacji

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
воздействовать
wpływać, powodować skutek

oddzielać ɔdʲˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
отделять
separować jedną rzecz od drugiej

oddzielić v
отделить
aspekt dokonany od: oddzielać

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
отделить зёрна от плевел
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
отделить зёрна от плевел
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
отдельный
taki, który stanowi samodzielną całość

odebrać ɔˈdɛbraʨ̑ v
забрать
aspekt dokonany od: odbierać

odegrać v
исполнить
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtworzyć postać i przebieg wydarzeń w ekranizacji lub inscenizacji
сыграть
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odtworzyć utwór za pomocą instrumentu lub urządzenia

odejść ˈɔdɛjɕʨ̑ v
уйти
oddalić się od jakiegoś miejsca

odeski adj
одесский
związany z Odessą, dotyczący Odessy

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
отгадать
aspekt dokonany od: odgadywać

odgradzać v
отгораживать
ogradzając, oddzielać coś od czegoś

odgłos ˈɔdɡwɔs n
отглос отголосок отзвук эхо
dźwięk towarzyszący jakiejś czynności lub wydawany przez coś, brzmienie czegoś

odjechać ɔdʲˈjɛxaʨ̑ v
отправиться отъехать
aspekt dokonany od: odjeżdżać

odjemna ɔdʲˈjɛ̃mna n
уменьшаемое
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy

odjeżdżać ɔdʲˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
отправляться отъезжать
jadąc, oddalać się

odkażanie n
обеззараживание
(medycyna, medyczny) usuwanie drobnoustrojów chorobotwórczych

odkorkować v
откупорить раскупорить
otworzyć coś zamknięte na korek

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
открытие
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkrywać ɔtˈkrɨvaʨ̑ v
открывать
poznawać coś nowego

odkrywca n
открыватель
ktoś, kto coś odkrywa

odkrywka ɔtˈkrɨfka n
разрез
powierzchniowe złoże jakiejś kopaliny, odsłonięte w naturalny lub sztuczny sposób;

odkryć ˈɔtkrɨʨ̑ v
открыть
aspekt dokonany od: odkrywać

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
пылесос
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
пылесосить
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd.

odkładanie n
откладывание
(rzeczownik odczasownikowy) od odkładać

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
расстояние
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
далёкий отдалённый
znajdujący się daleko

odludek ɔdˈludɛk n
бирюк нелюдим
(książkowy) człowiek stroniący od innych ludzi, unikający towarzystwa

odludzie ɔdˈluʥ̑ɛ n
безлюдье глубинка глухомань
miejsce położone daleko od skupisk ludzkich

odmawiać ɔdˈmavʲjäʨ̑ v
молиться
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wypowiadać słowa modlitwy
отказываться
nie zgadzać się

odmiana ɔdˈmʲjãna n
вид сорт вариант подвид разновидность
rodzaj, gatunek, wariant, klasa
изменение перемена разновидность
zmieniona postać lub sposób, zmienianie postaci lub sposobu
словоизменение флексия
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odmiana językowa n
языковая разновидность идиом
swoista forma mowy (regiolekt, socjolekt, język standardowy (i tym podobne, i temu podobne));

odmienność n
непохожесть
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest odmienne; cecha tych, którzy są odmienni

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
склоняемый
(gramatyka) podlegający odmianie

odmowa ɔdˈmɔva n
отказ
niewyrażenie zgody

odmówić ɔdˈmuvʲiʨ̑ v
отказаться
aspekt dokonany od: odmawiać

odnaleźć ɔdˈnalɛɕʨ̑ v
найти
trafić na to, czego się szuka

odnawiać ɔdˈnavʲjäʨ̑ v
обновлять
ponownie nadawać wygląd nowości, tak by coś wyglądało znów jak nowe

odnowić ɔdˈnɔvʲiʨ̑ v
обновить
aspekt dokonany od: odnawiać

odnośnie do ɔdˈnɔɕɲɛ ˈdɔ
касательно относительно
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
одонтология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odontologiczny adj
одонтологический
(medycyna, medyczny) związany z odontologią, dotyczący odontologii

odpad ˈɔtpat n
отход
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej);

odpisać v
ответить
napisać coś w odpowiedzi, udzielić pisemnej odpowiedzi
переписать
(przestarzałe, przestarzały) pisząc, skopiować coś, ręcznie sporządzić odpis
списать
(uczniowskie) ściągnąć

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
отдых
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
отдыхать
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odpocząć v
отдохнуть
aspekt dokonany od: odpoczywać

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
иммунитет
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
закалённый выносливый стойкий упорный
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały
отпорный стойкий упорный устойчивый
taki, na którego dana rzecz nie ma wpływu; obojętny

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
отвечать
udzielać odpowiedzi
odpisywać (np. na list)
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
ponosić za coś konsekwencje
być za coś odpowiedzialnym
reagować, odwzajemniać się
отвечать соответствовать
spełniać jakieś warunki, oczekiwania
być zgodnym z czymś
подходить
podobać się

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
соответствующий
spełniający wymagane warunki

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
ответственность
cecha kogoś, kto jest odpowiedzialny, dojrzały, rozsądny
ответственность ответ
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzieć ˌɔtpɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
ответить
aspekt dokonany od: odpowiadać

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
ответ
reakcja na pytanie

odprawa ɔtˈprava n
инструктаж
zebranie, podczas którego zwierzchnik udziela instrukcji podwładnym
регистрация
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu lub odejściem jednostki pływającej

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
провожать
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś

odprowadzić ˌɔtprɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
проводить
aspekt dokonany od: odprowadzać

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
постучать по дереву
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy

odpust n
отпущение индульгенция
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy;

odpłacać taką samą monetą ɔtˈpwaʦ̑aʨ̑ ˈtakɔ̃w̃ ˈsãmɔ̃w̃ mɔ̃ˈnɛtɔ̃w̃ v
платить той же монетой
odwzajemniać się komuś w taki sam sposób w odwet za coś złego

odpływ ˈɔtpwɨf n
отлив
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów
слив
ujście, otwór, przez który odpływa skądś woda

odra ˈɔdra n
корь
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odraczać ɔdˈraʧ̑aʨ̑ v
откладывать отсрочивать
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin

odraza ɔdˈraza n
отвращение
uczucie wstrętu, obrzydzenia, niechęci do kogoś lub czegoś

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
чуть-чуть
bardzo mała ilość czegoś

odrodzenie ˌɔdrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
Возрождение Ренессанс
(historia, historyczny, historycznie) epoka w historii kultury europejskiej wieku XV i XVI
возрождение
(rzeczownik odczasownikowy) od odrodzić

odruch n
рефлекс
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego

odruchowo adv
инстинктивно непроизвольно
w sposób odruchowy

odrzański adj
одерский
związany z rzeką Odrą, dotyczący rzeki Odry

odrzucać ɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
отбрасывать
oddalać gwałtownie od siebie
отторгать
(medycyna, medyczny) nie przyjmować przeszczepu

odrzutowiec n
реактивный самолёт
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych;

odrębny ɔdˈrɛ̃mbnɨ adj
особый своеобразный
różniący się od innych
отдельный
stanowiący samodzielną całość

odręcznie adv
вручную
ręcznie, za pomocą własnych sił
вручную собственноручно
ręcznie, własnoręcznie (o pisaniu, piśmie)

odsprzedaż n
перепродажа
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstawka ɔtˈstafka n
отставка
(potocznie, potoczny) odsunięcie kogoś od jakiejś działalności, zrezygnowanie ze współpracy z kimś

odstęp ˈɔtstɛ̃mp n
промежуток
odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami

odstępca n
отступник
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów

odszczepieniec ˌɔṭʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
раскольник
ktoś, kto zerwał z jakąś tradycją, ideologią itp.

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
компенсация возмещение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
воспроизводить
ponownie tworzyć

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
впредь
od tej chwili, od teraz
отсюда
od tego miejsca

odurzenie n
опьянение
zamroczenie świadomości wywołane środkami odurzającymi
опьянение упоение
podniecenie wywołane jakąś sytuacją, zjawiskiem

odwaga ɔdˈvaɡa n
отвага
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odwalić kitę ɔdˈvalʲiʨ̑ ˈcitɛ v
отбросить копыта сыграть в ящик
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) umrzeć

odwar n
отвар
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania;

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
гиря
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej;

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
отважный смелый храбрый
taki, który jest wynikiem działania odwagi, świadczy o czyjejś odwadze
храбрый отважный смелый
taki, który ma odwagę

odwet n
месть
odwzajemnienie za zło

odwieczny ɔdˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
извечный изначальный исконный
istniejący, trwający od wieków

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
посещать навещать
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwiedzić ɔdˈvʲjɛ̇ʥ̑iʨ̑ v
навестить посетить
przybyć do kogoś

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
оттепель
(meteorologia, meteorologiczny) ocieplenie w zimie połączone z topnieniem śniegu

odwołać ɔdˈvɔwaʨ̑ v
отменить отозвать
aspekt dokonany od: odwoływać

odwoływać v
отзывать отменять
oznajmiać, że coś się nie odbędzie (np. zebranie, przedstawienie)
увольнять отзывать
usuwać kogoś ze stanowiska (np. dyrektora, ambasadora)

odwrotnie ɔdˈvrɔtʲɲɛ adv
наоборот
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót

odwrotny ɔdˈvrɔtnɨ adj
потивоположный
odbywający się w przeciwnym kierunku

odwrót n
отступление
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odwłok ˈɔdvwɔk n
брюшко
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
одежда
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odzieżowy ˌɔʥ̑ɛˈʒɔvɨ adj
одёжный
związany z odzieżą, dotyczący odzieży

odłamek n
обломок
mała część odłamana od całości
шрапнель
(wojskowość, wojskowy) część pocisku oderwana w czasie wybuchu

odłożyć v
отложить
oszczędzić pieniądze lub inne zasoby na określony cel
położyć na bok lub na miejsce coś, co przestało być potrzebne
отложить перенести
przenieść na późniejszy termin
положить
(telekomunikacja) odłożyć słuchawkę przerwać rozmowę telefoniczną
осесть отложиться
o mule, tłuszczu, osadzie: zgromadzić się

odśnieżarka ˌɔtʲɕɲɛˈʒarka n
снегоочиститель
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp.

odśrubowywać v
отвинчивать
odkręcając śruby, odłączać coś od pewnej całości

odświeżać v
обновлять
czynić ponownie świeżym, przywrócić nowy lub nadać pożądany stan czemuś

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
питание
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywiać v
кормить
dawać komuś jeść
питать поставлять
dostarczać organizmowi lub jego części substancji niezbędnych do wzrostu, zdrowia i dobrego funkcjonowania
питаться употреблять
jeść, spożywać

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
кондиционер
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny (krem, maseczka, żel lub pianka) o działaniu regenerującym, wzmacniającym lub pielęgnującym
пищевой добавка
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu

oenzetowski adj
ооновский
związany z ONZ-em, dotyczący ONZ-u

oferent n
оферент
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja składająca ofertę

oferować ˌɔfɛˈrɔvaʨ̑ v
предлагать
proponować coś, składać ofertę

ofiara ɔˈfʲjara n
жертва
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku
poświęcenie czegoś dla kogoś lub czegoś, wyrzeczenie się czegoś
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar składany bogom lub duchom przez grupę ludzi
datek, podarowanie jakiejś kwoty (najczęściej na cele dobroczynne)

ofiarny ɔˈfʲjarnɨ adj
беззаветный
gotowy do poświęceń, oddany

ofiarodawca ˌɔfʲjarɔˈdafʦ̑a n
даритель
osoba, która składa ofiarę lub dar na jakiś cel

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
офицер
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficerski ˌɔfʲiˈʦ̑ɛrsʲci adj
офицерский
dotyczący oficera

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
официально
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
официальный
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

ofsajd n
офсайд
(sport, sportowy) (zobacz) spalony

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
офтальмо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
офтальмолог
(medycyna, medyczny) okulista

oftalmologia ˌɔftalmɔˈlɔɟja n
офтальмология
(medycyna, medyczny) (zobacz) okulistyka

oftalmologiczny adj
офтальмологический
(medycyna, medyczny) okulistyczny

oftalmoskopia n
офтальмоскопия
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

oganeson n
оганесон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Og i liczbie atomowej 118;

ogarniać ɔˈɡarʲɲäʨ̑ v
догонять
(potocznie, potoczny) rozumieć, pojmować
охватывать
(książkowy) o uczuciu, emocji, wrażeniu: zawładnąć kimś, stać się silnie odczuwanym

ogarnąć ɔˈɡarnɔ̃ɲʨ̑ v
охватить
(zobacz) ogarniać

ogier ˈɔɟɛr n
жеребец
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
огонь пламя
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
осматривать смотреть видеть
przypatrywać się komuś lub czemuś

oględziny ˌɔɡlɛ̃ɲˈʥ̑ĩnɨ n
осмотр
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) oglądanie czegoś lub kogoś przez upoważnioną osobę, komisję

ogniem i mieczem adv
огнём и мечом
(książkowy) paląc i zabijając, okrutnie, bezlitośnie niszcząc

ognioodporny adj
огнеупорный
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
костёр
ułożony, płonący stos drewna
очаг
miejsce, w którym coś się zaczyna lub z którego się rozprzestrzenia

ogon ˈɔɡɔ̃n n
хвост
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
(potocznie, potoczny) długa kolejka
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogonek ɔˈɡɔ̃nɛk n
огонэк
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci ogonka (1.2) umieszczany pod literą
очередь
kolejka, np. do kasy
хвостик
(zdrobniale) od: ogon
kształt podobny do zakręconego ogona, zawijas
mały ogon u zwierzęcia

ogonowy adj
задний хвостовой
związany z ogonem, dotyczący ogona

ogorzałka ˌɔɡɔˈʒawka n
морская чернеть
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya marila, gatunek kaczki z grupy grążyc;

ogradzać v
огораживать
otaczać ogrodzeniem

ograniczać ˌɔɡrãˈɲiʧ̑aʨ̑ v
ограничивать
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty

ograniczenie ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
ограничение
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania
ограниченность
brak szerszych horyzontów myślowych, brak inteligencji

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
ограниченный
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim)

ogrodniczy adj
овощеводческий огороднический
(ogrodnictwo, ogrodniczy) związany z ogrodnictwem, dotyczący ogrodnictwa

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
садовник огородник овощевод
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrodowy adj
садовый
uprawiany, hodowany w ogrodzie

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
изгородь ограда
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru

ogrodzić v
огородить оградить
otoczyć ogrodzeniem

ogrom ˈɔɡrɔ̃m n
огромный количество
bardzo duża ilość czegoś
огромный размер
bardzo duże rozmiary czegoś

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
огромный
mający bardzo duży rozmiar

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
огрызок
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka)

ogrzać ˈɔɡʒaʨ̑ v
согреть
aspekt dokonany od: ogrzewać

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
обогрев
czynność dostarczania ciepła
обогреватель
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło

ogrzewać ɔˈɡʒɛvaʨ̑ v
согревать
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym
согреваться
stawać się cieplejszym, dostarczać sobie ciepła skądś

ogród ˈɔɡrut n
сад огород
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
ботанический сад
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
зимний сад
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogródek ɔˈɡrudɛk n
дворик
wydzielony teren gastronomiczny na zewnątrz lokalu
огородик садик
(zdrobniale) od: ogród
mały ogród

ogródek jordanowski ɔˈɡrudɛc ˌjɔrdãˈnɔfsʲci n
детская площадка
teren z urządzeniami sportowymi, przeznaczony dla dzieci na miejsce gier, zabaw i ćwiczeń fizycznych;

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
в основном
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły
в целом вообще
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy

ogólnodostępny adj
общедоступный
dostępny dla wszystkich

ogólnokrajowy ˌɔɡulnɔkraˈjɔvɨ adj
общегосударственный
dotyczący całego kraju

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
всенародный общенародный общенациональный
dotyczący całego narodu

ogólnozwiązkowy adj
общесоюзный
obejmujący cały związek

ogólnoświatowy ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ adj
всемирный
dotyczący całego świata

ogólność n
огульность
cecha tego, co ogólne

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
общий
nieuwzględniający szczegółów
zbierający w całość

ogórek ɔˈɡurɛk n
огурец
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) Cucumis sativus L., owoc ogórka siewnego

ogórkowy adj
огуречный
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka

ogłosić ɔˈɡwɔɕiʨ̑ v
объявить огласить
aspekt dokonany od: ogłaszać

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
объявление
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ogłuszyć ɔˈɡwuʃɨʨ̑ v
оглушить
uczynić głuchym; upośledzić słuch
ошарашить
uderzeniem pozbawić przytomności

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
мерзкий гадкий отвратительный уродливый
obrzydliwy, budzący wstręt

oj ɔj interjection
ой
…wyrażający spontaniczną reakcję, zaskoczenie
эй
…wyrażający napomnienie, reprymendę albo pogróżkę

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
отец папа
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
родоначальник отец
założyciel, pierwszy przedstawiciel;

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
крёстный отец
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojcobójca n
отцеубийца
(książkowy) zabójca własnego ojca

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
отцовство
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
отчим
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczysty ɔjˈʧ̑ɨstɨ adj
родной
dotyczący ojczyzny, charakteryzujący ojczyznę, wywodzący się z ojczyzny

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
отечество родина отчизна
kraj, w którym ktoś się urodził;

ojczyźniany ˌɔjʧ̑ɨʑˈɲãnɨ adj
отечественный
związany z ojczyzną, dotyczący ojczyzny

ojej ɔˈjɛ̇j interjection
ой
…wyrażający zniecierpliwienie, przestrach, podziw, często wzmacniający wypowiedź

ojmiakoński adj
оймяконский
związany z Ojmiakonem, dotyczący Ojmiakonu

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
окарина
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okazały adj
величественный впечатляющий
odznaczający się przepychem
внушительный
mający imponujące rozmiary

okaziciel ˌɔkaˈʑiʨ̑ɛl n
предъявитель
człowiek okazujący, przedstawiający jakiś dokument, dowód

okazja ɔˈkazʲja n
случай оказия
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
плохо не клади, вора в грех не вводи
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
окошко
miejsce, stoisko w urzędach lub biurach, przy którym są obsługiwani klienci
(zdrobniale) od okno

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
ставень
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz;

okienny ɔˈcɛ̃nːɨ adj
оконный
(przymiotnik) od okno

okinawski adj
окинавский
związany z Okinawą, dotyczący Okinawy

oklaski n
аплодисменты рукоплескание
brawa, aplauz

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
окно
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oknówka ɔkˈnufka n
городская ласточка
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki;

oko ˈɔkɔ n
глаз око
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
ячейка
otwór pomiędzy węzłami (splotami) sieci

oko cyklonu ˈɔkɔ ʦ̑ɨkˈlɔ̃nu n
глаз бури
obszar ciszy w centrum cyklonu;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
око за око, зуб за зуб
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okolica ˌɔkɔˈlʲiʦ̑a ˌɔˈkɔlʲiʦ̑a n
окрестность
obszar wokół czegoś

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
обстоятельство наре́чие
(gramatyka) część zdania określająca czasownik;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
обстоятельство
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

okop ˈɔkɔp n
окоп траншея
(wojskowość, wojskowy) odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego;

okopowy adj
траншейный
związany z okopem, dotyczący okopu

okostna ɔˈkɔstna n
надкостница
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości;

okostnowy adj
надкостничный
(anatomia, anatomiczny) związany z okostną, dotyczący okostnej

około ɔˈkɔwɔ particle
приблизительно примерно
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
примерно приблизительно
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
окунь о́кунь
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
верхом
obejmując coś rozstawionymi nogami

okraść ˈɔkraɕʨ̑ v
обокрасть
przywłaszczyć sobie czyjąś własność

okres ˈɔkrɛs n
период
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
(geologia, geologiczny) część podziału historii Ziemi, podzielona na epoki;
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: najmniejsza liczba dodatnia, która dodana lub odjęta od argumentu funkcji, da w wyniku tę samą funkcję;
przedział czasu, czas trwania czegoś
регулы
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem

okresowość n
периодичность
cecha tego, co okresowe

określać ɔˈkrɛɕlaʨ̑ v
определять
definiować, ustalać cechy czegoś

określenie ˌɔkrɛɕˈlɛ̃ɲɛ n
определение
wyrażenie charakteryzujące lub nazywające przedmiot bądź osobę

określić ɔˈkrɛɕlʲiʨ̑ v
определить
aspekt dokonany od: określać

okropnie adv
страшно ужасно
źle, strasznie, przerażająco
(potocznie, potoczny) niezmiernie, bardzo, ogromnie

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
ужасный чудовищный
wywołujący strach, odrzucający

okruch ˈɔkrux n
крошка
mały, odkruszony kawałek czegoś

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
жестокость
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
жестокий
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrzyk ˈɔkʃɨk n
окрик
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
круг
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)
окружность
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);

okrągłolistny adj
круглолистный
posiadający okrągłe liście

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
круглый
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okrążać v
окружать
rozstawiać się dookoła kogoś (czegoś), szczelnie odcinając go (to) od świata

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
корабль
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
подводная лодка подлодка субмарина
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okręt wojenny n
военный корабль
(marynarka) uzbrojony statek wchodzący w skład sił zbrojnych państwa;

oksfordczyk n
оксфордец
mieszkaniec Oksfordu

oksfordzki adj
оксфордский
związany z Oksfordem, dotyczący Oksfordu, pochodzący z Oksfordu

oksydaza n
оксидаза
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący przenoszenie atomu wodoru na tlen, tworząc wodę lub nadtlenek wodoru;

oksydoreduktaza n
оксидоредуктаза
(biochemia, biochemiczny) enzym katalizujący reakcje redoks;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
оксиморон
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
окситоцин
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

oktan ˈɔktãn n
октан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny;

okular ɔˈkular n
окуляр
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego;

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
очкарик
(potocznie, potoczny) ktoś, kto nosi okulary
кобра очковая змея
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
очки
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
солнечные очки солнцезащитные очки
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
окулист офтальмолог глазник
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistka ˌɔkuˈlʲistka n
окулистка
forma żeńska od: okulista

okulistyczny adj
офтальмологический
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultysta n
оккультист
zwolennik okultyzmu

okultyzm n
оккультизм
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
выкуп
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
оккупация
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

okupacyjny ˌɔkupaˈʦ̑ɨjnɨ adj
оккупационный
związany z okupacją lub okupantem

okupant ɔˈkupãnt n
оккупант
podmiot zajmujący zbrojnie terytorium innego państwa

okład n
компресс
(medycyna, medyczny) opatrunek

okładka ɔˈkwatka n
обложка
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
великан гигант титан
(mitologia, mitologiczny) istota fantastyczna, zwykle mająca postać ludzką, ogromnego wzrostu i o niezwykłej sile;
гигант
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile
rzecz o bardzo dużych rozmiarach
zwierzę o bardzo dużych rozmiarach

olcha ˈɔlxa n
ольха
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., drzewo z rodziny brzozowatych, rosnące na terenach podmokłych;

olchowy ɔlˈxɔvɨ adj
ольховый
będący częścią olchy
składający się z olchy
wykonany z drewna lub innej części olchy

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
олеандр
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
масло
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar
(sztuka) obraz namalowany farbami olejnymi

olej palmowy n
пальмовое масло
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
касторовое масло
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

oleniocki adj
оленёкский
związany z Oleniokiem, dotyczący Olenioku

oligarcha n
олигарх
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) często (pejoratywnie, pejoratywny) bardzo zamożny człowiek mający wpływ na politykę

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
олигархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
олигархический
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
олигоцен
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oligoceński adj
олигоценовый
(geologia, geologiczny) dotyczący oligocenu, związany z oligocenem, występujący lub powstały w oligocenie

oligofrenia ˌɔlʲiɡɔˈfrɛ̃ɲja n
олигофрения
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna;

oligofrenopedagogika ɔˈlʲiɡɔˈfrɛ̃nɔˌpɛdaˈɡɔɟika n
олигофренопедагогика
(pedagogika, pedagogiczny) dział zajmujący się problematyką wychowania i kształcenia dzieci o obniżonym stanie sprawności umysłu;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
олимпиада
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

olimpijczyk ˌɔlʲĩmˈpʲijʧ̑ɨk n
олимпиец
(mitologia grecka) każdy z dwunastu głównych bogów mieszkających, biesiadujących i obradujących na Olimpie
(sport, sportowy) zawodnik biorący udział w igrzyskach olimpijskich

olimpijski spokój ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci ˈspɔkuj n
олимпийское спокойствие
niewzruszony, całkowity spokój

oliwa ɔˈlʲiva n
оливковое масло
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;

oliwka ɔˈlʲifka n
маслина оливка
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;
оливка маслина
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
оливковый
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki;
związany z oliwką, dotyczący drzewa lub owocu oliwki

olokiemski adj
олёкминский
związany z Olokmą, dotyczący Olokmy

om ɔ̃m interjection
ом
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta zgłoska, sylaba i podstawowa mantra religii hindu;

om ɔ̃m n
ом
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

om mani padme hum
ом мани падме хум
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;

omal ˈɔ̃mal adv
почти
wskazanie, iż do jakiegoś wydarzenia było bardzo blisko

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
оманский
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman n
омбудсмен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
обморок
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
омега
(językoznawstwo, językoznawczy) dwudziesta czwarta litera alfabetu greckiego, ω;
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) litera wczesnej cyrylicy wzorowana na omedze (1.1), ѡ;

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
амикрон
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
омлет яичница
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
омнибус
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omowy ɔ̃ˈmɔvɨ adj
омический
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia;

omski adj
омский
dotyczący Omska albo pochodzący z Omska, związany z Omskiem

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
мидия ми́дия съедо́бная
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

on ɔ̃n personalPronoun
он
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

on ɔ̃n pronoun
оный
(przestarzałe, przestarzały) ten, ów

ona ˈɔ̃na personalPronoun
она она́
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

ona ˈɔ̃na pronoun
оный
(przestarzałe, przestarzały) ta, owa

onanista ˌɔ̃nãˈɲista n
онанист
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna lub chłopak, który się onanizuje

onanizować ˌɔ̃nãɲiˈzɔvaʨ̑ ˌɔ̃nãɲiˈzɔvaʨ̑‿ɕɛ v
онанировать дрочить
(seksuologia, seksuologiczny) zaspokajać popęd płciowy przez pobudzanie narządów płciowych

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
они
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oneski adj
онежский
związany z Onegą, dotyczący Onegi (jeziora, miasta albo rzeki)

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
они
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onigiri n
онигири
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjne danie japońskie w formie ryżowych bryłek z wytrawnym nadzieniem i dodatkami;

onko- ˈɔ̃ŋkɔ
онко-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nowotworem

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
онколог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka onkologii

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
онкология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
онкологический
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
оно
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
ономастика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
ономатопея
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy;

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
онтология
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
онтологический
(przymiotnik) od ontologia

onuca ɔ̃ˈnuʦ̑a n
портянка
(odzieżownictwo) pas tkaniny do owijania stopy stosowany zamiast skarpety;

onycholiza n
онихолизис
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska;

onyksowy adj
ониксовый
związany z onyksem; wykonany z onyksu, zawierający onyks

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
оология
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością

opacki adj
аббатский
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
аббатство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opad ˈɔpat n
наклон
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne, polegające na skłonieniu tułowia z pozycji stojąc w przód, w tył lub w bok
опад
coś, co opadło
опадание
czynność lub zjawisko opadania, opadnięcia czegoś
осадок
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej;
оседание
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) oddzielanie się krwinek od osocza we krwi oraz badanie przeprowadzone by zaobserwować to zjawisko

opal ˈɔpal n
опал
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z opalu (1.1) mineralnego

opalać ɔˈpalaʨ̑ v
загорать
poddawać siebie działaniu promieni słonecznych, w celu uzyskania ciemnego koloru skóry

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
загар зага́р
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opalowy ˌɔpaˈlɔvɨ adj
опаловый
błyszczący jak opal (minerał), mieniący się jak opal
zrobiony z opalu (minerału), składający się z opalu, zawierający opal

opancerzony adj
бронированный
pokryty pancerzem, zabezpieczeniem przed atakiem z zewnątrz

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
невозмутимость
spokój, panowanie nad swoimi emocjami

opanowany adj
невозмутимый
taki, który panuje nad swoim zachowaniem

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
спинка
część mebla służąca do podtrzymywania pleców

oparzenie n
ожог
(medycyna, medyczny) rana od oparzenia (1.2)
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem
(rzeczownik odczasownikowy) od oparzyć

opasać v
опоясать
otoczyć wiązaniem; owinąć pasem

opaska n
полоса
wstążka / taśma / bandaż

opat ˈɔpat n
аббат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
аббатиса
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
повязка
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opatulić ˌɔpaˈtulʲiʨ̑ v
закутать
okryć starannie przed zimnem

opawski adj
опавский
związany z miastem Opawa, dotyczący miasta Opawa
związany ze wsią Opawa, dotyczący wsi Opawa

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
опция
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
опера
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
мыльная опера
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
операция
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania
(wojskowość, wojskowy) ogół działań bojowych prowadzonych dla osiągnięcia określonego celu;
(wojskowość, wojskowy) zbrojna akcja o charakterze specjalnym

operowy adj
оперный
związany z operą, dotyczący opery

opieka ɔˈpʲjɛka n
забота опека
dbanie o kogoś lub coś;
опека
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadzór prawny nad osobą małoletnią

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
приглядывать присматривать следить
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
опекун
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) osoba sprawująca z ramienia sądu opiekę nad dzieckiem
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje
смотритель
pracownik ogrodu zoologicznego zajmujący się zwierzętami

opiekun klienta n
менеджер по работе с клиентами
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.;

opierać ɔˈpʲjɛraʨ̑ v
обосновывать
(przenośnie, przenośnia) brać coś za podstawę, uzasadniać coś czymś
обстирывать
prać komuś ubrania, bieliznę
опирать
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać
опираться
(przenośnie, przenośnia) mieć podstawę lub uzasadnienie w czymś
spocząć całym ciężarem na jakiejś podporze lub oparciu
упираться
przeciwstawiać się, stawiać opór
обстирываться
prać sobie ubrania

opierdalać ˌɔpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
пинать хуи
(wulgarnie, wulgaryzm) leniuchować, wymigiwać się od pracy

opinia ɔˈpʲĩɲja n
мнение взгляд
sąd, zdanie na jakiś temat
репутация
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
общественное мнение
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości;

opis ˈɔpʲis n
описание
określenie podstawowych cech czegoś

opisać ɔˈpʲisaʨ̑ v
описать
aspekt dokonany od: opisywać

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvaʨ̑ v
описывать
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis

opium ˈɔpʲjũm n
опиум опий
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek;

opiumowy adj
опийный опиумный
związany z opium, dotyczący opium; zawierający opium

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
опилки
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły

opodatkowanie n
налогообложение
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opodatkować v
обложи́ть налог
(ekonomia, ekonomiczny) nałożyć podatek, obłożyć, obciążyć podatkiem

opona ɔˈpɔ̃na n
мозговые оболочки
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]]
шина покрышка
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oponent ɔˈpɔ̃nɛ̃nt n
оппонент
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię

oponowanie ˌɔpɔ̃nɔˈvãɲɛ n
оппонирование
(rzeczownik odczasownikowy) od oponować

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
оппонировать
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie

opornik ɔˈpɔrʲɲik n
резистор
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło;

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
оппортунист
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

oportunistka ˌɔpɔrtũˈɲistka n
оппортунистка
forma żeńska od: oportunista

oportunistyczny adj
оппортунистический
(medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością
оппортунистический оппортунистичный
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
оппортунизм
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (przestarzałe, przestarzały) uleganie naciskowi burżuazji, polityka uchylania się od walki klasowej

opos n
опоссум
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju opos (1.1)

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
рассказывать рассказать
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowiedzieć ˌɔpɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
рассказать
(zobacz) opowiadać

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
история
opowiadana historia

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
оппозиция
(astronomia, astronomiczny) przeciwstawne położenie ciał niebieskich względem obserwatora na Ziemi;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;
(szachy, pojęcie szachowe) przeciwstawne położenie króli na jednej linii lub przekątnej, kiedy oddziela je jedno pole
оппозиция оппози́ция
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

opozycjonistka n
оппозиционерка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini opozycji

opozycyjny adj
оппозиционный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy

oprawca ɔˈprafʦ̑a n
палач
osoba torturująca lub mordująca z czyjegoś polecenia

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
программное обеспечение ПО
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

oprogramowanie układowe n
встроенное ПО микропрограмма прошивка
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi;

oprycznina n
опричнина
(historia, historyczny, historycznie) carski aparat terroru w XVI w. za panowania Iwana IV Groźnego;

opryszczka n
герпес
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

oprzyrządowanie ˌɔpʃɨʒɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
оборудование
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
кроме
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc

oprócz tego ˈɔpruʧ̑ ˈtɛɡɔ
кроме того к тому же помимо этот
wprowadza uzupełnienie wypowiedzi, nową informację o czymś

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
оптический
związany z optyką, dotyczący optyki – działu fizyki traktującego o świetle

optyk ˈɔptɨk n
оптик
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary
sprzedawca okularów
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
оптимист
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistka ˌɔptɨ̃ˈmʲistka n
оптимистка
kobieta przeniknięta skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistycznie adv
оптимистически оптимистично
w sposób optymistyczny; budząc optymizm

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
оптимистический
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
оптимизм
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opuszczać ɔˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
опускать
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół
опускать пропускать
pomijać
покидать
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś
опускаться
o osobie (przenośnie, przenośnia) zniżać swój poziom umiejętności
спускаться
schodzić niżej

opuszczony adj
заброшенный
zniszczony wskutek zaniedbania

opór ˈɔpur n
сопротивление
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
опаздывание
odsunięcie zdarzenia w czasie
отставание
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami
отсталость
stan umysłowy będący efektem zbyt wolnego rozwoju

opętanie n
одержимость
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opłacalność n
окупаемость рентабельность
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne

opłacalny adj
рентабельный
taki, który się opłaca i przynosi zysk albo oszczędność

opłacać ɔpˈwaʦ̑aʨ̑ v
оплачивать
przez pewien czas (lub kilkakrotnie) płacić za coś
окупаться
być wartym określonych kosztów

opłacić ɔˈpwaʨ̑iʨ̑ v
оплатить
aspekt dokonany od: opłacać

opłata ɔˈpwata n
оплата
kwota płacona za usługę, świadczenie

opłatek ɔˈpwatɛk n
облатка
rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej;

opłatkowy adj
облаточный
związany z opłatkiem, dotyczący opłatka

opłucna n
плевра
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

opłynąć v
обогнуть
okrążyć płynąc

oracz n
пахарь
ten, kto orze pole

oralny ɔˈralnɨ adj
оральный
o zachowaniu seksualnym z użyciem języka i ust
устный
ustny, przekazywany za pomocą mowy

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
орангутан орангутанг
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
оранжад
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat

oranżeria ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja n
оранжерея
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową;

oratoryjny adj
ораториальный
związany z oratorium, dotyczący oratorium

oraz ˈɔras conjunction
а также
…łączący słowa i zdania równorzędne, wskazując je jako występujące równocześnie

orać ˈɔraʨ̑ v
вспахивать пахать
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem
пахать
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ciężko pracować

orbita ɔrˈbʲita n
глазница орбита
(anatomia, anatomiczny) oczodół
орбита
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;
krąg, sfera, zasięg

orbitalny adj
орбитальный
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orchestrion ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n n
оркестрион
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej;

ordalia ɔrˈdalʲja n
ордалии
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży;

order ˈɔrdɛr n
орден
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

ordowicki ˌɔrdɔˈvʲiʦ̑ʲci adj
ордовикский
(geologia, geologiczny) dotyczący ordowiku, występujący, powstały w ordowiku

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
ордовик
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku;

ordynans n
вестовой
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
вульгарный грубый
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie

ordynować v
предписывать
(medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)
dyktować sposób postępowania

orenburczyk n
оренбуржец
mieszkaniec Orenburga; osoba z tego miasta

orenburski adj
оренбургский
związany z Orenburgiem, dotyczący Orenburga

organ ˈɔrɡãn n
орган
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
органический
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

organista ˌɔrɡãˈɲista n
органист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;

organistka ˌɔrɡãˈɲistka n
органистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na organach

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
организация
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizacyjny adj
организационный
dotyczący organizacji

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
организатор
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia)

organizatorka ˌɔrɡãɲizaˈtɔrka n
организаторка
forma żeńska od: organizator

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
организм
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
организовать
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom
организоваться
zakładać, zbierać się w organizację; zrzeszać się

organowy adj
органный
związany z organami (instrumentem), dotyczący organów

organy n
орган
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

organza ɔrˈɡãw̃za n
органза
(włókiennictwo) cienka, przezroczysta, lekko sztywna tkanina z nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji sukni ślubnych i wieczorowych oraz firanek i zasłon;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
оргазм
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orientacja n
ориентация
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie
określone poglądy polityczne lub preferencje seksualne
rozeznanie w sytuacji, jakimś zagadnieniu oraz umiejętność ich oceny

orientalistyczny ˌɔrʲjɛ̃ntalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
востоковедческий
dotyczący orientalistyki

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
востоковедение ориенталистика
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu;

orka ˈɔrka n
косатка
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
оркестр
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orkiestrant n
оркестрант
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) członek orkiestry

orkiestron ɔrʲˈcɛstrɔ̃n n
оркестровая яма
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wydzielone miejsce w teatrze, operze itp., przeznaczone dla orkiestry;

orkiestrowy adj
оркестровый
związany z orkiestrą, wchodzący w jej skład; przeznaczony na orkiestrę

orleański adj
орлеанский
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu

orli ˈɔrlʲi adj
орлиный
charakterystyczny dla orła, podobny do orła
związany z orłem, dotyczący orła

orlica n
орлица
(ornitologia, ornitologiczny) samica orła

orlicki adj
орлицкий
związany z rzeką Orlicą, dotyczący rzeki Orlicy

orlik ˈɔrlʲik n
орленок
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) odważny, bystry młodzieniec
(ornitologia, ornitologiczny) młody orzeł
орёл-яйцеед
(ornitologia, ornitologiczny) Ictinaetus malayensis Temminck, ptak z rodziny jastrzębiowatych, z rodzaju Ictinaetus;
подорлик
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila Brisson, ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych o brunatnym upierzeniu;
водосбор
(botanika, botaniczny) Aquilegia L., roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach;

orlik krzykliwy n
малый подорлик
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny;

orlę n
орлёнок
(ornitologia, ornitologiczny) pisklak orła

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
армянский
związany z Ormianami

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
армянский
język urzędowy Armenii;

ornito- ɔrʲˈɲitɔ
орнито-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ptakami

ornitofobia n
орнитофобия
lęk przed ptakami

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
орнитолог
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
орнитология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
орнитологический
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

orny ˈɔrnɨ adj
пахотный
(rolnictwo, rolniczy) przeznaczony i wykorzystywany pod orkę

oroczański adj
орочский
związany z Oroczanami, dotyczący Oroczanów

oroczański n
орочский
(językoznawstwo, językoznawczy) język oroczański;

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
горообразование орогенезис
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

orski adj
орский
związany z Orskiem, dotyczący Orska

orszak ˈɔrʃak n
свита
grupa ludzi uroczyście towarzyszących komuś

orszelina n
клетра
(botanika, botaniczny) Clethra L., rodzaj roślin z rodziny orszelinowatych o owłosionych liściach i kwiatach wyrastających w gronach;

ortalionowy adj
болоньевый
uszyty z ortalionu

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
ортодоксальный
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny

ortodonta n
ортодонт
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu)

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
орфография правописание
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
орфографически
poprawnie pod względem ortograficznym

ortograficzny ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
орфографический
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ортопед
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
ортопедический
związany z leczeniem urazów układu kostnego
związany z ortopedią lub ortopedami

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
оригинал подлинник
rzecz powstała jako pierwsza

orzech ˈɔʒɛx n
орех
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
drewno drzewa z rodziny orzechowatych;
roślina, której owoce to orzechy (1.1);
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;
ореховый
kolor złocistobrązowy

orzech laskowy n
лесной орех
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
грецкий орех
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)

orzech ziemny ˈɔʒɛγʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
земляной орех
(botanika, botaniczny) Arachis hypogaea, brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona;

orzechodajny adj
орехоносный
(botanika, botaniczny) taki, który daje orzechy

orzechowy ˌɔʒɛˈxɔvɨ adj
красновато-коричневый ореховый
złocistobrązowy, taki jak kolor orzecha
ореховый
dotyczący orzecha (roślin i owocu)
przyrządzony, zrobiony z orzechów, z dodatkiem orzechów
zrobiony z drewna drzewa orzechowego (1.1)

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
мнение суждение
jakaś opinia, osąd, ekspertyza
приговор решение постановление
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji
сказуемое
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzeł ˈɔʒɛw n
орёл
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
(numizmatyka, numizmatyczny) (bankowość, bankowy) awers monety
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orędzie n
выступление
uroczyste przemówienie osobistości

orłowski adj
орловский
związany z Orłem, dotyczący Orła, miasta w Rosji

osa ˈɔsa n
оса
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osad ˈɔsat n
накипь налёт осадок
drobny utwór gromadzący się na powierzchni czegoś
осадок отстой
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego;

osada ɔˈsada n
поселенец
ogół mieszkańców osady (1.1)
поселение
niewielkie, odosobnione skupisko zabudowań mieszkalnych

osadowy adj
осадочный
związany z osadem lub powstały w wyniku osadzania

osadzony ˌɔsaˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
посаженный
(książkowy) tkwiący w czymś, umiejscowiony gdzieś

osadzony ˌɔsaˈʣ̑ɔ̃nɨ n
осужденный
(urzędowy) osoba odbywająca karę w więzieniu

osakijski adj
осакский
związany z Osaką, dotyczący Osaki

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
осциллоскоп
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji;

oscypek ɔsˈʦ̑ɨpɛk n
осцыпек
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzony ser z mleka owczego o wrzecionowatym kształcie, wyrabiany przez podhalańskich górali;

osesek n
грудничок сосунок
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki
сосунок
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) młode zwierzęcia karmione mlekiem matki

oset ˈɔsɛt n
чертополох
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
осетинский
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk

osełedec ˌɔsɛˈwɛdɛʦ̑ n
чуб
(dawniej, dawny) u Kozaków kosmyk na czubku ogolonej głowy;

osełka n
оселок точильный камень
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi

osi possessiveAdjective
осиный
należący do osy

osiedlać v
вселять оседлать
aspekt niedokonany od: osiedlić
заселять поселяться расселяться селиться
aspekt niedokonany od: osiedlić się

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
поселение
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osiedle typu miejskiego n
п. г. т. пгт посёлок городского типа
(administracja) pośredni między miastem a wsią status jednostki osadniczej, w której ludność w dużej mierze nie zajmuje się działalnością rolniczą, np. osiedla przyfabryczne

osiedlić v
водворить вселить поселить расселить
pozwolić komuś gdzieś zamieszkać
водвориться вселиться заселить расселиться
zamieszkać gdzieś

osiemdziesięciolecie ˌɔɕɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
восьмидесятилетие
okres osiemdziesięciu lat
osiemdziesiąta rocznica

osiemdziesięcioletni ˌɔɕɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
восьмидесятилетний
mający osiemdziesiąt lat
trwający osiemdziesiąt lat

osiemdziesięciominutowy adj
восьмидесятиминутный
trwający osiemdziesiąt minut

osiemnastoletni ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi adj
восемнадцатилетний
mający osiemnaście lat
trwający osiemnaście lat

osiemnastominutowy adj
восемнадцатиминутный
trwający osiemnaście minut

osiemsetlecie ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛʨ̑ɛ n
восьмисотлетие
okres ośmiuset lat
osiemsetna rocznica

osiemsetletni ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi adj
восьмисотлетний
mający osiemset lat
trwający osiemset lat

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
перикард околосердечная сумка
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce;

osierdziowy ˌɔɕɛrʲˈʥ̑ɔvɨ adj
околосердечный
dotyczący osierdzia

osika ɔˈɕika n
осина
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osikowy ˌɔɕiˈkɔvɨ adj
осиновый
będący częścią osiki
składający się z osiki
wykonany z drewna lub innej części osiki

osioł ˈɔɕɔw n
осёл ишак
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
осёл
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

osiołek Buridana ɔˈɕɔwɛɡ ˌburʲiˈdãna n
буриданов осёл
osoba nieumiejąca podjąć decyzji, dokonać wyboru

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
достижимый
możliwy do osiągnięcia

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡaʨ̑ v
добиваться достигать
realizować pewien cel

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
достижение
coś, co zostało osiągnięte

osiągnąć ɔˈɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
добиться достичь
aspekt dokonany od: osiągać

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
обвинять
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
обвинение
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
обвиняемый подсудимый
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne

oskarżyciel n
обвинитель
człowiek, który oskarża

oskarżyć ɔˈskarʒɨʨ̑ v
обвинить
obwinić kogoś o coś

oskijski adj
оскский
związany z Oskami, dotyczący Osków

oskrzele n
бронх
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

osm ɔsm̥ n
осмий о́смий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osnowa ɔsˈnɔva n
основа
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ;

osoba ɔˈsɔba n
герой лицо
bohater dramatu
лицо
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
лицо человек
pojedynczy człowiek, ktoś

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
физическое лицо
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
юридическое лицо
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobistość ˌɔsɔˈbʲistɔɕʨ̑ n
особа фигура
osoba wybitna, ważna i wpływowa

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
личный персональный
odnoszący się do pojedynczej osoby

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕʨ̑ɛ adv
лично
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa

osobliwy adj
особенный своеобразный
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
особь
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;

osobowościowy adj
личностный
(psychologia, psychologiczny) związany z osobowością

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
личность индивидуальность
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ adj
легковой пассажирский
służący do transportu ludzi
личный
(gramatyka) związany z kategorią gramatyczną osoby
dotyczący osoby

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ n
пассажирский
rodzaj pociągu pasażerskiego

osobłoski adj
особлажский
odnoszący się do wsi Osobłoga
особлажский особложский
odnoszący się do rzeki Osobłoga

ospa wietrzna n
ветряная оспа ветрянка
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostaszkowski adj
осташковский
związany z Ostaszkowem, dotyczący Ostaszkowa

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
окончательно
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
окончательный последний конечный
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny
последний конечный окончательный
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
последний
znajdujący się na końcu listy, kolejności

ostatni Mohikanin n
последний из могикан
(książkowy) ostatni przedstawiciel jakiejś grupy ludzi o wspólnych tradycjach, poglądach, działalności

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
последний крик моды последний писк моды
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
в последнее время
w niedalekiej przeszłości
в прошлый раз
ostatnim razem

osteo- ɔˈstɛɔ
остео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną

osteoblast n
остеобласт
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoklast n
остеокласт
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
остеомаляция
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości;

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
остеопороз
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostoja ɔˈstɔja n
оплот
coś, co zapewnia trwanie temu, co jest w jakiś sposób zagrożone
опора
ten lub to, co nie zawodzi, stanowi podporę, oparcie dla kogoś lub czegoś

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
остракизм
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach rodzaj tajnego głosowania, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat;

ostrawski adj
остравский
odnoszący się do miasta Ostrawa

ostro ˈɔstrɔ adv
остро
w sposób charakterystyczny dla ostrych przedmiotów

ostroga n
шпора
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrogocki adj
остготский
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Ostrogotami, dotyczący Ostrogotów

ostrokątny adj
остроугольный
mający kąt ostry

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
внимательно осторожно
w sposób ostrożny, uważny

ostrożność n
осторожность
zdolność do działania z rozwagą

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
осторожный осторо́жный
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
острый
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
o zapachu: intensywny, zwykle nieprzyjemny

ostryga ɔˈstrɨɡa n
устрица
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
кулик-сорока
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie;

ostrygowy adj
устричный
związany z ostrygami, dotyczący ostryg

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
лезвие остриё
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
предупреждать
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
предупреждение
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
точить
czynić ostrym (krawędź czegoś)

ostygnąć v
остыть
stać się zimniejszym lub całkowicie zimnym, stracić ciepło

oszacować v
оценить
podać wartość lub wielkość w przybliżeniu

oszczać ˈɔʃʧ̑aʨ̑ v
обоссать
(wulgarnie, wulgaryzm) oddając mocz, zmoczyć kogoś lub coś

oszczepniczka ˌɔʃʧ̑ɛpʲˈɲiʧ̑ka n
копьеметательница
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca rzut oszczepem

oszczepnik ɔʃˈʧ̑ɛpʲɲik n
копьеметатель
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem

oszczerczy adj
клеветнический
będący oszczerstwem lub zawierający oszczerstwa

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
клевета
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędnościowy adj
сберегательный
związany z oszczędzaniem, służący do oszczędzania

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
бережливость расчётливость
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki
простота
cecha czegoś, co mało ozdobne
экономность
rozporządzanie zasobami w taki sposób, aby możliwie najmniej ich zużyć

oszczędny adj
бережливый экономный
nietrwoniący pieniędzy, majątku
экономичный экономный
taki, przy którym zużywa się niewiele jakichś zasobów lub środków

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
экономить
zużywać w niewielkiej ilości
zachować część czegoś na później

oszmiański adj
ошмянский
dotyczący Oszmiany, związany z Oszmianą

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
мошеннический плутовской
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
обманывать надувать
mówić komuś nieprawdę, kłamać

oszust ˈɔʃust n
мошенник жулик обманщик плут пройдоха
ten, kto oszukuje

oszustka ɔˈʃustka n
мошенница обманщица плутовка
osoba płci żeńskiej, która oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
мошенничество
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści

osłona ɔˈswɔ̃na n
кожух прикрытие
coś, co osłania daną rzecz w celu chronienia jej lub przed nią
прикрытие
(wojskowość, wojskowy) manewr chroniący inne oddziały i umożliwiający im wykonanie misji
(wojskowość, wojskowy) oddział wykonujący manewr osłony (1.2)

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
окружать
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch)

otawa ɔˈtava n
отава
(rolnictwo, rolniczy) drugi pokos siana;

otchłań ˈɔtxwãɲ n
бездна
realna pusta, ogromna, głęboka lub wręcz bezdenna przestrzeń

oto ˈɔtɔ pronoun
вот
w połączeniu z czasownikiem „być” wskazuje coś lub kogoś w bezpośrednim otoczeniu

otoczenie ˌɔtɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
окружение
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący

otoczyć ɔˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
окружить
aspekt dokonany od: otaczać

otolaryngolog ˌɔtɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
отоларинголог
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie chorób uszu i krtani
(medycyna, medyczny) specjalistka w dziedzinie chorób uszu i krtani

otolaryngologiczny adj
отоларингологический
(medycyna, medyczny) związany z otolaryngologią, dotyczący otolaryngologii

otolog ɔˈtɔlɔk n
отиатр отолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób uszu

otologia n
отология
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otorynolaryngolog ˌɔtɔrɨ̃nɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
оториноларинголог
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie chorób nosa, uszu, krtani i gardła
(medycyna, medyczny) specjalistka w dziedzinie chorób nosa, uszu, krtani i gardła

otorynolaryngologia n
оториноларингология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób jamy ustnej, gardła, nosa, ucha i szyi, a także zaburzeń głosu, słuchu i równowagi;

otorynolaryngologiczny adj
оториноларингологический
(medycyna, medyczny) związany z otorynolaryngologią, dotyczący otorynolaryngologii

otoskop ɔˈtɔskɔp n
отоскоп
(medycyna, medyczny) przyrząd laryngologiczny do badania wnętrza ucha;

otrancki adj
отрантский
związany z Otranto, dotyczący Otranto

otrzewna n
брюшина
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otrzymać ɔˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
получить
(zobacz) otrzymywać

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
получать
dostawać, być odbiorcą

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
отруби
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw;

ottawianin ˌɔtːaˈvʲjä̃ɲĩn n
оттавец
mieszkaniec Ottawy; osoba z tego miasta

ottawski ɔtˈːafsʲci adj
оттавский
odnoszący się do miasta Ottawa

otucha ɔˈtuxa n
приободрение
nadzieja wynikająca z przekonania, że będzie lepiej

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
искренне откровенно открыто прямо
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
дебют
(szachy, pojęcie szachowe) początkowa faza partii szachów;
открытие
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś

otwarty ɔtˈfartɨ adj
открытый
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami

otwieracz ɔtˈfʲjɛraʧ̑ n
открывашка
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek

otwieranie ˌɔtfʲjɛˈrãɲɛ n
открывание
(rzeczownik odczasownikowy) od otwierać

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
открывать отворять
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otworzyć ɔˈtfɔʒɨʨ̑ v
отворить открыть
aspekt dokonany od: otwierać

otwór ˈɔtfur n
отверстие
dziura lub wgłębienie

otyły ɔˈtɨwɨ adj
полный толстый тучный
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze

otóż ˈɔtuʃ particle
вот
nawiązuje do innej wypowiedzi, rozpoczynając komentarz lub jej uzupełnienie

outing n
аутинг
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) mówienie, często publiczne, o czyjejś orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej bez zgody tej osoby;

owacja ɔˈvaʦ̑ʲja n
овация
ostentacyjne i publiczne wyrażenie komuś uznania lub czci, w szczególności burzą braw

owad ˈɔvat n
насекомое
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadobójczy ˌɔvadɔˈbujʧ̑ɨ adj
инсектицидный
używany do zabijania owadów

owal ˈɔval n
овал
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owca ˈɔfʦ̑a n
овца
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarnia n
кошара
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie gospodarskie dla owiec;

owczarski adj
овцеводческий овчарный
związany z owczarstwem lub owczarzem, dotyczący owczarstwa lub owczarza

owczarstwo n
овцеводство
(zootechnika, zootechniczny) produkcja zwierzęca obejmująca chów i hodowlę owiec

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
овечий
związany z owcami, pochodzący od owcy

owdowieć v
овдоветь
zostać wdowcem lub wdową

owies ˈɔvʲjɛs n
овёс
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
зализ обтекатель
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu;

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäʥ̑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
говорить обиняками
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
плод фрукт
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
фрукт плод
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
околоплодник перикарпий
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni;

owocnik ɔˈvɔʦ̑ʲɲik n
карпофор плодовое тело гриба спорокарп
(mikologia, mikologiczny) zbita część grzybni, występująca u grzybów wyższych, tworząca zarodniki;

owocowy ˌɔvɔˈʦ̑ɔvɨ adj
фруктовый
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc

owsiany adj
овсяный
dotyczący owsa; zrobiony z owsa

owszem ˈɔfʃɛ̃m particle
да конечно разуметь
odpowiedź twierdząca, potwierdzająca słowa rozmówcy (także na pytanie z partykułą nie)

owulacja n
овуляция
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

owłosiony ˌɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
волосатый
taki, który ma włosy, owłosienie

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
украшать
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
украшение
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

ozdobić ɔˈzdɔbʲiʨ̑ v
украсить
aspekt dokonany od: ozdabiać
украситься
upiększyć siebie samego

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
декоративный
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie

oziorski adj
озёрский
związany z Oziorskiem, dotyczący Oziorska

oziębienie n
отчуждённость
osłabienie relacji między osobami lub instytucjami

ozięble adv
зябко холодно
chłodno, bez uczuć

oziębły adj
холодный
odnoszący się z rezerwą

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
означать
wyrażać określoną treść
znakować, wyróżniać, robić znak

ozonowy ˌɔzɔ̃ˈnɔvɨ adj
озоновый
(chemia, chemiczny) związany z ozonem, wykorzystujący ozon

oładka ɔˈwatka n
оладья
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) placuszek z tartych ziemniaków i mąki, racuszek

ołoniecki adj
олонецкий
związany z Ołońcem, dotyczący Ołońca

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
свинцовый
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołtarz ˈɔwtaʃ n
алтарь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołtarzowy adj
алтарный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ołtarzem; będący częścią wyposażenia ołtarza

ołów ˈɔwuf n
свинец
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;
(peryfrastyczny) pocisk wystrzeliwany z broni strzeleckiej

ołóweczek ˌɔwuˈvɛʧ̑ɛk n
карандашик
(zdrobniale) od: ołówek
mały ołówek

ołówek ɔˈwuvɛk n
карандаш
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

ołówkowy ˌɔwufˈkɔvɨ adj
карандашный
odnoszący się do ołówka

oś ɔɕ n
ось
centralna linia danego układu
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

ościsty ɔɕˈʨ̑istɨ adj
остистый
(ichtiologia, ichtiologiczny) o rybie: mająca dużo ości

ośli ˈɔɕlʲi possessiveAdjective
ослиный
należący do osła

ośmieszyć v
осрамить
uczynić przedmiotem śmiechu; wystawić na pośmiewisko

ośmiodniowy ˌɔɕmʲjɔˈdʲɲɔvɨ adj
восьмидневный
będący w wieku ośmiu dni
trwający osiem dni

ośmiogodzinny ˌɔɕmʲjɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
восьмичасовой
będący w wieku ośmiu godzin
trwający osiem godzin

ośmiokąt n
восьмиугольник
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
восьмиугольный
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmioletni ˌɔɕmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
восьмилетний
mający osiem lat
trwający osiem lat

ośmiominutowy adj
восьмиминутный
trwający osiem minut

ośmiopiętrowy adj
девятиэтажный
złożony z parteru i ośmiu wyższych kondygnacji

ośmiopokojowy adj
восьмикомнатный
z ośmioma pokojami

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
осьминог спрут
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmioro ɔɕˈmʲjɔrɔ collective
восьмеро
…odpowiadający liczbie 8

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
восьмитысячник
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.;

ośmiościan n
восьмигранник октаэдр
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach

ośnik ˈɔɕɲik n
скобель
ręczne narzędzie do strugania i korowania drewna,

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
центр
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia

oświadczać ɔɕˈfʲjaṭʧ̑aʨ̑ v
заявлять объявлять
komunikować w podniosły lub formalny sposób

oświadczenie ˌɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
заявление
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego
pismo zawierające oświadczenie (1.1)

oświata ɔˈɕfʲjata n
образование
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie
просвещение
ogół instytucji i ludzi zajmujących się upowszechnianiem wiedzy i kultury

oświatowy adj
просветительный
dotyczący oświaty

ożywiać v
оживлять
przywracać do życia
оживать
stawać się bardziej energicznym

paca n
гладилка
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze

pacha ˈpaxa n
подмышка
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnieć ˈpaxʲɲɛ̇ʨ̑ v
пахнуть
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny

pachnolit n
пахнолит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy;

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
ароматный благоухающий
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny

pachołek paˈxɔwɛk n
кнехт
słupek służący do obkładania cum i szpringów

pachwina paxˈfʲĩna n
пах
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

paciuk n
пацук
(zoologia, zoologiczny) (słownictwo kresowe) (regionalizm, regionalny) wileński szczur

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
пациент
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

packa ˈpaʦ̑ka n
мухобойка
przyrząd do zabijania much

pacyficzny adj
тихоокеанский
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
пацификация
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfista n
пацифист
zwolennik pacyfizmu

pacyfistka ˌpaʦ̑ɨˈfʲistka n
пацифистка
forma żeńska od: pacyfista

pacyfistyczny adj
пацифистский
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
пацифизм
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
компашка
(potocznie, potoczny) grupa przyjaciół
пачка
(handel, handlowy) zawartość małego opakowania
spódniczka baletowa;
посылка паке́т
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
рождественский подарок
prezent na choinkę

paczkomat n
постамат постомат почтомат
(potocznie, potoczny) automat do nadawania i odbioru paczek;

padaczka paˈdaʧ̑ka n
эпилепсия
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padalec paˈdalɛʦ̑ n
веретеница медяница
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;
гадюка падла
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) osoba podła, której postępowanie wzbudza odrazę

padać ˈpadaʨ̑ v
идти дождить лить
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
издыхать околевать
o zwierzętach: zdychać
падать сваливаться
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
потерпеть поражение
o terytorium: ulegać przed siłami nieprzyjaciela

padać jak muchy ˈpadaʨ̑ ˈjak ˈmuxɨ v
мрут как мухи
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo

padać z nóg ˈpadaʥ̑ ˈz‿nuk v
валиться с ног
być bardzo zmęczonym

padewski adj
падуанский
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlina paˈdlʲĩna n
падаль
zwierzęce zwłoki

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
падальщик
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

pager ˈpɛjʤ̑ɛr n
пейджер
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza;

pagoda paˈɡɔda n
пагода
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)

pagórek paˈɡurɛk n
холм
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
холмистый
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

pajac ˈpajaʦ̑ n
клоун паяц скоморох шут
komiczna postać w dawnej krotochwili
марионетка кукла
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka

pajączek paˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
паучок
(zdrobniale) od: pająk

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
паук
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pająkowaty ˌpajɔ̃ŋkɔˈvatɨ adj
паукообразный
przypominający pająka

pajęczy paˈjɛ̃n͇ʧ̑ɨ adj
паучий
charakterystyczny dla pająka; dotyczący, odnoszący się do pająka

pajęczyca ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʦ̑a n
паучиха
(zoologia, zoologiczny) samica pająka

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
паутина
sieć tkana przez pająka

paka ˈpaka n
пака
(zoologia, zoologiczny) Cuniculus paca, gatunek dużego gryzonia;

pakamera ˌpakãˈmɛra n
паккамера
pomieszczenie, w którym przechowywane i pakowane są towary

pakernia paˈkɛrʲɲa n
качалка
(slangowo) (pospolicie) siłownia

pakiet ˈpacɛt n
пакет
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu;
kilka rzeczy spakowanych razem

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
пакистанский
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakowacz n
упаковщик
mężczyzna, który trudni się pakowaniem;

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
влезать
(potocznie, potoczny) włazić, wciskać się, pchać się gdzieś; za wszelką cenę chcieć się dostać / wejść gdzieś; także wtrącać się

pakt pakt n
пакт
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

pakuły paˈkuwɨ n
пакля
(technologia, technika, techniczny) włókno konopne lub lniane do uszczelniania połączeń hydraulicznych i jako wyściółka tapicerska;

palacz ˈpalaʧ̑ n
кочегар
ktoś, kto zawodowo pali w piecu;
курильщик курящий
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palaczka paˈlaʧ̑ka n
курильщица табачница
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)

palajski adj
палайский
(dosłownie) (starożytność) związany z krainą Pala w Anatolii

palajski n
палайский
(językoznawstwo, językoznawczy) język palajski, należący do języków anatolijskich;

palant ˈpalãnt n
козёл
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę

palarnia paˈlarʲɲa n
кочегарка
miejsce, w którym robi się/wytwarza coś dzięki procesowi palenia
курилка
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić)

palec ˈpalɛʦ̑ n
палец
(technologia, technika, techniczny) element maszyny w kształcie sztyftu, który służy do przekazywania ruchu
палец перст
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
палец штифт
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
указательный палец
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

paleciak n
гидравлическая тележка
(potocznie, potoczny) ręczny wózek do przewożenia palet wyposażony w podnośnik hydrauliczny;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
горение сжигание
proces spalania, palenia się
курение табакокурение
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

palenisko n
очаг
(technologia, technika, techniczny) część pieca lub urządzenia, w którym pali się ogień

paleo- paˈlɛɔ prefix
палео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleoantropolog n
палеоантрополог
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
палеоантропология
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleoantropologiczny adj
палеоантропологический
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii

paleobiologiczny adj
палеобиологический
(biologia, biologiczny) związany z paleobiologią, dotyczący paleobiologii

paleobotaniczny adj
палеоботанический
związany z paleobotaniką, dotyczący paleobotaniki

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
палеоботаника
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;

paleocen n
палеоцен
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
палеофитология
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika

paleofitologiczny adj
палеофитологический
związany z paleofitologią, dotyczący paleofitologii

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
палеоген
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleogeński ˌpalɛɔˈɡɛ̃j̃sʲci adj
палеогеновый
(geologia, geologiczny) dotyczący paleogenu, występujący, powstały w paleogenie

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
палеография
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
палеолит
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
палеолитический
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
палеонтолог
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
палеонтология
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
палеонтологический
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
палеопротерозой
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
палеозойский
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
палеозой
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

paleozoolog ˌpalɛɔzɔˈːlɔk n
палеозоолог
specjalista zajmujący się badaniem zwierząt, które żyły w minionych epokach geologicznych
specjalistka z zakresu paleozoologii

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
палеозоология
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;

paleozoologiczny adj
палеозоологический
(zoologia, zoologiczny) związany z paleozoologią, dotyczący paleozoologii

palermianin n
палермец
mieszkaniec Palermo; osoba z tego miasta

palermski adj
палермский
związany z Palermo, dotyczący Palermo

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
палестинский
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paleta paˈlɛta n
палитра
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb;
поддон
znormalizowana drewniana platforma ułatwiająca przeładunek towarów;

paliatywny adj
паллиативный
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
фаланга
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni;

palilalia n
палилалия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
палимпсест
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
палиндром
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

palinologiczny adj
палинологический
(botanika, botaniczny) związany z palinologią, dotyczący palinologii

palisada n
палисад
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych

paliwo paˈlʲivɔ n
топливо горючее
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

paliwowy ˌpalʲiˈvɔvɨ adj
топливный
związany z paliwem

palić ˈpalʲiʨ̑ v
жечь
niszczyć coś za pomocą ognia
курить
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
жечь
(potocznie, potoczny) parzyć, piec (wywoływać ból na ciele)

palić jak smok ˈpalʲiʨ̑ ˈjak ˈsmɔk idiom
курить как паровоз
palić dużo, nadmiernie

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
жечь за собой мосты жечь свои корабли жечь свои мосты
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie

pallad ˈpalːat n
палладий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
палладианство
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

palma ˈpalma n
пальма
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palnik ˈpalʲɲik n
горелка
każda inna część urządzenia wytwarzająca płomień
конфорка
część kuchenki gazowej, w której wytwarza się płomień, na której stawia się naczynia do gotowania
сварочный аппарат
urządzenie wytwarzające płomień, służące do spawania metali

palny ˈpalnɨ adj
огнестрельный
o broni: miotający pociskiem na skutek spalania ładunku

palnąć ˈpalnɔ̃ɲʨ̑ v
ляпнуть
(potocznie, potoczny) powiedzieć coś bez sensu

palto ˈpaltɔ n
пальто
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

paluch ˈpalux n
большой палец
(anatomia, anatomiczny) duży palec u nogi;

paludologia ˌpaludɔˈlɔɟja n
болотоведение
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o bagnach;

pamirski adj
памирский
związany z Pamirem, dotyczący Pamiru

pamirski n
памирский
(językoznawstwo, językoznawczy) język pamirski

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
сувенир
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamiątkowy ˌpãmʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
памятный
taki, który jest pamiątką, pozostałością po czymś lub po kimś
taki, który został wykonany, aby upamiętniać coś lub kogoś

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
помнить
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać
(o przedmiotach) pochodzić z dawnych czasów
dbać, troszczyć się o kogoś lub o coś

pamiętliwy adj
злопамятный
pamiętający długo urazy, doznane krzywdy, przykrości itp.

pamiętnik n
дневник
wspomnienia spisywane przez kogoś, zwykle na własne potrzeby
мемуары
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki opisujący wydarzenia z życia bohatera, opierający się na jego wspomnieniach i przeżyciach

pamiętny adj
памятный
taki, który długo się pamięta; godny zapamiętania; zapadający w pamięć

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
память
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;

pan pãn n
господин
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy
właściciel psa
господин вы
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
жених молодой новобрачный
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
панамец
mieszkaniec Panamy (stolicy państwa Panama)

panamka pãˈnãmka n
панамка
mieszkanka Panamy (stolicy państwa Panama)

panamski pãˈnãmsʲci adj
панамский пана́мский
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
броненосец
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
броненосец линейный корабль
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
панцирь
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze;

panczenista ˌpãn͇ʧ̑ɛ̃ˈɲista n
конькобежец
(sport, sportowy) łyżwiarz jeżdżący na panczenach, uprawiający łyżwiarstwo szybkie

panda ˈpãnda n
панда
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

panda wielka n
большая панда
(zoologia, zoologiczny) Ailuropoda melanoleuca David, drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych występujący w Azji;

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
пандеизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
пандемия пандеми́я
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
пандемический пандеми́ческий
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
панегирик
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

pangermanizm n
пангерманизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

pani ˈpãɲi n
вы госпожа
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
хозяйка
pracodawczyni dla służby

panienka pãˈɲɛ̃nka n
барышня
(dawniej, dawny) córka chlebodawców
девушка
młoda dziewczyna

panierować v
панировать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce

panna ˈpãnːa n
незамужняя девушка
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
молодая новобрачная
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
панорама
rozległy, szeroki widok

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
царствование правление
okres władzy danego monarchy

panować pãˈnɔvaʨ̑ v
властвовать
być panem, przywódcą czegoś
выкать чинопочитательствовать
(potocznie, potoczny) określać kogoś mianem pana, podczas gdy ta osoba nie widzi takiej potrzeby
править
być panem, władcą kraju, królestwa
хозяйничать владеть
podporządkowywać coś sobie, mieć władzę nad czymś
царить
występować, pojawiać się

panoński adj
паннонский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii

panslawistyczny adj
панславистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z panslawizmem, dotyczący panslawizmu

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
панславизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

pantałyk pãnˈtawɨk n
панталык
tylko w zwrocie zbić z pantałyku

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
пантеист
osoba wyznająca panteizm

panteistyczny adj
пантеистический
właściwy panteizmowi

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
пантеизм
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

pantofel pãnˈtɔfɛl n
тапка
(regionalizm, regionalny) rodzaj obuwia noszonego w domu
туфля
rodzaj lekkiego, płytkiego, wsuwanego buta

pantoflarz pãnˈtɔflaʃ n
подкаблучник бабораб лизун олень терпила
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie

pantograf pãnˈtɔɡraf n
пантограф
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń;
токоприёмник пантограф
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
пантомима
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
пантопразол
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

panturkizm n
пантюркизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna ideologia i doktryna polityczna głosząca jedność etniczną ludów tureckich i konieczność ich integracji kulturalnej i politycznej;

papa ˈpapa n
толь
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych;

papacha n
папаха
(odzieżownictwo) męska futrzana czapka używana przez Kozaków, mieszkańców Kaukazu i Azji Środkowej;

papaja paˈpaja n
папайя
(botanika, botaniczny) (zobacz) melonowiec właściwy

papier ˈpapʲjɛr n
бумага
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier jest cierpliwy ˈpapʲjɛrʲ ˈjɛstʲ ʨ̑ɛrˈplʲivɨ proverb
бумага всё терпит
na papierze można napisać wszystko bez ryzyka natychmiastowych konsekwencji

papier milimetrowy n
миллиметровая бумага миллиметровка
arkusz papieru kreślarskiego z naniesioną siatką milimetrową

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
туалетная бумага
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
ценная бумага
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
наждачная бумага шлифовальная бумага
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papier śniadaniowy n
жиронепроницаемая бумага для бутербродов
specjalny papier do zawijania kanapek

papieros paˈpʲjɛrɔs n
сигарета папироса
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierosowy ˌpapʲjɛrɔˈsɔvɨ adj
сигаретный
dotyczący papierosa

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
бумажный
wykonany z papieru

papierowy tygrys n
бумажный тигр
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
портсигар сигаретница
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów.

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
папский
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papiestwo n
папежство папство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd papieża, forma rządów papieża

papież ˈpapʲjɛʃ n
папа
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) koptyjski patriarcha Aleksandrii, głowa Kościoła koptyjskiego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawosławny patriarcha Aleksandrii
jedna z kart tarota;
папа римский папеж
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papirologiczny adj
папирологический
związany z papirologią albo papirologiem, dotyczący papirologii albo papirologa

papka ˈpapka n
кашица
półpłynna, miękka, gęsta masa

paplać ˈpaplaʨ̑ v
трепаться болтать чесать язык
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
папоротник
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
горький острый перец
(spożywczy) czerwona, sypka przyprawa sporządzona z owocu papryki (1.1)
перец
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;
сладкий перец
(spożywczy) jarzyna z owocu papryki (1.1);

papuaski adj
папуасский
związany z Papuasami, dotyczący Papuasów

papuga paˈpuɡa n
попугай
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
волнистый попугайчик
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia;

para ˈpara n
пар водяной пар
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
пара чета
dwa przedmioty stanowiące komplet
dwie osoby, darzące się uczuciem
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
drugi przedmiot z przedmiotów występujących po dwa

para- ˈpara
пара-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający: niby, prawie, podobny do tego, co jest określane drugą częścią złożenia

parabioza n
парабиоз
(zoologia, zoologiczny) zespolenie układów krążenia dwóch zwierząt;

parabola ˌparaˈbɔla n
парабола
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;
парабола иносказание
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;

paraboliczny ˌparabɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
параболический
taki, który ma kształt paraboli
аллегоричный иносказательный параболический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) mający charakter paraboli, przypowieści

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
парацетамол
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym;

parada paˈrada n
парад
(sport, sportowy) w szermierce, boksie: odparcie ciosu lub uderzenie w odpowiedzi na cios przeciwnika
(wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;

paradoksalnie adv
парадоксально
w sposób paradoksalny

paradoksalność n
парадоксальность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest paradoksalne

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
парадоксальный
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
парадигма
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
парадигматический
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi

parafia paˈrafʲja n
приход церковный приход
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
приходский общинный
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
прихожанин
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej

parafianka ˌparaˈfʲjãnka n
прихожанка
(kościelny) członkini wspólnoty parafialnej

parafilia n
парафилия
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafinowanie n
парафинирование
(rzeczownik odczasownikowy) od parafinować

parafowanie n
парафирование
(rzeczownik odczasownikowy) od parafować

paragon paˈraɡɔ̃n n
кассовый чек
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
парагвайский
odnoszący się do państwa Paragwaj

paralityczka n
паралитичка
(medycyna, medyczny) kobieta sparaliżowana

paralityk n
паралитик
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany

paraliż paˈralʲiʃ n
паралич
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paramaribski ˌparãmaˈrʲipsʲci adj
парамарибский
odnoszący się do miasta Paramaribo

parametr paˈrãmɛtr̥ n
параметр
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)

paramilitarny ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ adj
военизированный
zorganizowany na wzór wojskowy

parandża n
паранджа
długi płaszcz zakrywający całe ciało, noszony przez kobiety w islamie

paranoiczny adj
параноический
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi

paranoja n
паранойя
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

parapet paˈrapɛt n
подоконник
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
новоселье
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
парапсихология
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parasol paˈrasɔl n
зонт зонтик
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem

parasolowy adj
зонтовый
dotyczący parasola

parawan n
ширма
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

parazonium n
паразониум
(historia, historyczny, historycznie) ozdobny sztylet z czasów starożytnego Rzymu noszony do celów reprezentacyjnych i ceremonialnych, reprezentujący status społeczny właściciela;

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
паразитология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

parch jabłoni n
парша яблони
(ogrodnictwo, ogrodniczy) choroba grzybiczna jabłoni;

parcie ˈparʲʨ̑ɛ n
усилие
(fizyka, fizyczny) siła oddziałująca na powierzchnię zanurzonego ciała;

pardubicki adj
пардубицкий
związany z miastem Pardubice, dotyczący miasta Pardubice

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
тундряная куропатка
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
белая куропатка
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych;

pareidolia n
парейдолия
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

parestezja n
парестезия
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
парк
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
национальный парк заповедник
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parkan ˈparkãn n
забор
ogrodzenie, najczęściej drewniane;

parkowy adj
парковый
dotyczący parku, związany z parkiem, charakterystyczny dla parku

parlament parˈlãmɛ̃nt n
парламент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentariusz n
парламентёр
(wojskowość, wojskowy) posłaniec wysyłany przez walczące strony w celu negocjacji;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
парламентский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parlamentaryzm n
парламентаризм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parlamentarzysta ˌparlãmɛ̃ntaˈʒɨsta n
парламентарий
członek parlamentu

parmezan parˈmɛzãn n
пармезан
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeński adj
пармский
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parnaski adj
парнасский
związany z Parnasem, dotyczący Parnasu

parodia paˈrɔdʲja n
пародия
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

paroksyton n
парокситон
(fonetyka, fonetyczny) akcent na przedostatniej sylabie wyrazu;

parolist n
парнолистник
(botanika, botaniczny) Zygophyllum, dzika roślina pustynna

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
пароним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

parowanie ˌparɔˈvãɲɛ n
испарение
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia substancji z fazy ciekłej na fazę gazową
парение
(rzeczownik odczasownikowy) od parować

parowar paˈrɔvar n
пароварка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naczynie lub urządzenie służące do gotowania na parze;

parować paˈrɔvaʨ̑ v
испарять парить
wydzielać parę wodną
парить
poddawać działaniu pary
спаривать
łączyć w pary
спариваться
łączyć się samemu w pary

parowiec n
пароход
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parowóz paˈrɔvus n
паровоз
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

parsek n
парсек
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;

parsować v
парсить
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jej struktury

parszywiec parˈʃɨvʲjɛʦ̑ n
паршивец
(obraźliwie) człowiek podły

parszywy parˈʃɨvɨ adj
паршивый
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny
(potocznie, potoczny) pokryty parchami

parter ˈpartɛr n
первый этаж
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
партия
(zobacz) partia polityczna
(przestarzałe, przestarzały) kandydat na męża; kandydatka na żonę
(przestarzałe, przestarzały) stronnictwo, ugrupowanie, grupa osób powiązanych ze sobą w jakiś sposób
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz
(handel, handlowy) określona ilość czegoś dostarczanego, wysyłanego, itp., zwykle towarów; określona ilość jakiejś produkcji wytworzonej na fabryce, w przedsiębiorstwie
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR)

partia angielska n
английское начало
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchu 1. c4;

partia hiszpańska n
испанская партия
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gb5;

partia katalońska n
каталонское начало
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. d4 Sf6 2. Sf3 Sc6 3. g3 d5 4. Gg2;

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
политическая партия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partia szkocka n
шотландская партия
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. d4;

partia włoska n
итальянская партия
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gc4 Gc5;

partner ˈpartnɛr n
партнёр компаньон
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu

partnerka partˈnɛrka n
партнёрша
forma żeńska od: partner

partnerski adj
партнёрский
oparty na partnerstwie

partnerstwo n
партнёрство
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partorg n
парторг
organizator partyjny, sekretarz grupy partyjnej

partyjność n
партийность
cecha tego, co partyjne
przynależność do partii

partyjny parˈtɨjnɨ adj
партийный
związany z partią polityczną, dotyczący partii politycznej

partyjny parˈtɨjnɨ n
партийный
przed 1989 r.: członek rządzącej partii komunistycznej

partyjski adj
парфянский
związany z Partami lub Partią, dotyczący Partów lub Partii

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
частица
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzana ˌpartɨˈzãna n
протазан
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.;

partyzancki ˌpartɨˈzãnʦ̑ʲci adj
партизанский
związany z partyzantką i partyzantami
działający samowolnie, nielegalnie lub nieprofesjonalnie

partyzant parˈtɨzãnt n
партизан
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paryski paˈrɨsʲci adj
парижский
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
парижанин
mieszkaniec Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
парижанка
mieszkanka Paryża

parzystokopytny paˈʒɨstɔkɔˈpɨtnɨ adj
парнокопытный
(zoologia, zoologiczny) mający parzystą liczbę palców zwieńczonych kopytami

parzysty paˈʒɨstɨ adj
парный
taki, który występuje w parze
чётный
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa;

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
жечь
być odczuwanym jako gorące

parówka paˈrufka n
сосиска
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;

pas pas n
полоса
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;
пояс талия
miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1)
ремень
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości
ремень пояс
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;

pas szahida n
пояс шахида
ładunek wybuchowy z detonatorem którym opasują się zamachowcy samobójcy;

pasażer paˈsaʒɛr n
пассажир
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
пассажирка
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasażerski adj
пассажирский
taki, który służy do przewozu pasażerów

pascha ˈpasxa n
пасха
(etnografia, etnograficzny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) tradycyjna potrawa wielkanocna, podawana zazwyczaj w postaci ściętej piramidki ozdobionej rodzynkami i skórką pomarańczową;

paschał ˈpasxaw n
пасхал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega);

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
панель инструментов
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu

pasieka paˈɕɛka n
пасека
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasierb ˈpaɕɛrp n
пасынок па́сынок
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasikonik ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik n
кузнечик
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad;

pasja ˈpasʲja n
страсть увлечение
silne zainteresowania, zamiłowanie

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
пасьянс
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasmajtki pasˈmajtʲci n
трусы-пояс
(potocznie, potoczny) majtki z pasem do pończoch

pasmo ˈpasmɔ n
полоса
(przenośnie, przenośnia) wiele następujących po sobie zdarzeń
fragment powierzchni w postaci długiego pasa
rzeczy ułożone w kształt pasa
цепь
(geografia, geograficzny) grupa gór, wzniesień o wydłużonym kształcie;

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
пасовать
(termin karciany) wycofywać się z dalszej licytacji przez powiedzenie słowa „pas”
(książkowy) ustępować, rezygnować z zamierzonego celu
подгонять
dokonywać drobnych przeróbek ubrania u krawca
подходить
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się
przypadać do gustu
stanowić dobraną parę lub zespół
подходить соответствовать
być odpowiednim do czyichś potrzeb
возводить
(podniośle) mianować, nadawać komuś jakąś funkcję
превозмогать сражаться
walczyć z czymś, zmagać się z przeciwnościami
сражаться
bić się z kimś, mierzyć się z kimś
robić coś z wielkim trudem

pasować jak wół do karety paˈsɔvaʨ̑ ˈjaɡ ˈvuw ˌdɔ‿kaˈrɛtɨ v
годится как вол для кареты
porównanie, które podkreśla skrajną dysharmonię bliską absurdu

pasożyt paˈsɔʒɨt n
паразит
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasożytnictwo n
тунеядство
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu

pasożytniczy adj
паразитарный паразитический паразитный
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów
дармоедческий паразитический
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący jak pasożyt, żyjący na cudzy koszt

pasożytowanie n
паразитирование
(biologia, biologiczny) odżywianie się kosztem innego organizmu
(przenośnie, przenośnia) życie na cudzy koszt

passé adj
старомодный
przebrzmiały, już niemodny

pasta ˈpasta n
паста крем
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
зубная паста
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastafarianin ˌpastafarʲˈjä̃ɲĩn n
пастафарианец
zwolennik pastafarianizmu, „wyznawca” pastafarianizmu

pastafariański adj
пастафарианский
związany z pastafarianizmem, zgodny z pastafarianizmem

pastelista n
пастелист
(sztuka) artysta malarz wykonujący obrazy w technice pastelu

pastelistka n
пастелист
(sztuka) artystka malarka wykonująca obrazy w technice pastelu

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
пастеризация
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;

pasteryzować v
пастеризовать пастеризировать
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
пастух
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu
пастырь пастух
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun

pastisz ˈpastʲiʃ n
пастиш пасти́ш
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastor ˈpastɔr n
пастор
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;

pastuch n
пастух
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe

pasturma paˈsturma n
бастурма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
пастбище
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt

pastyła n
пастила
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru z soku i miąższu owoców lub jagód

pasywny adj
пассивный страдательный
który nie wykazuje chęci działania

paszcza ˈpaʃʧ̑a n
пасть
zwierzęcy otwór gębowy, zwłaszcza gdy pokaźnych rozmiarów lub u drapieżnika

paszenog n
свояк
(staropolski) mąż siostry żony

paszkot ˈpaʃkɔt n
деряба деря́ба
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszport ˈpaʃpɔrt n
паспорт па́спорт
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
паштет
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
фуа-гра
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

paszto ˈpaʃtɔ n
афганский язык пахто пашто пушту
(językoznawstwo, językoznawczy) język Pasztunów;

patagoński ˌpataˈɡɔ̃j̃sʲci adj
патагонский
od Patagonia

patelnia paˈtɛlʲɲa n
сковорода сковородка
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
патетический патетичный
poważny, doniosły, uroczysty

patison paˈtʲisɔ̃n n
патиссон
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o dużych liściach i obłych owocach;

patofizjologiczny adj
патофизиологический
(medycyna, medyczny) związany z patofizjologią, dotyczący patofizjologii

patogeneza n
патогенез
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
патология
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
патологический
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patomski adj
патомский
związany z Małym albo Wielkim Patomem (rzekami na Syberii w Rosji)

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
патриархальный
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu

patriota paˈtrʲjɔta n
патриот
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotka paˈtrʲjɔtka n
патриотка
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
патриотический
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
патриотизм
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrologia n
патрология
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teologia, teologiczny) nauka zajmująca się życiem i twórczością Ojców Kościoła oraz piśmiennictwem starochrześcijańskim;

patrologiczny adj
патрологический
związany z patrologią, dotyczący patrologii

patrolować v
патрулировать
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
смотреть
obserwować, zauważać
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób
смотреть глядеть
kierować wzrok na coś lub na kogoś

patrzeć przez palce v
смотреть сквозь пальцы
udawać, że się czegoś nie widzi, być pobłażliwym, tolerować coś

patrzeć przez różowe okulary ˈpaṭʃɛʨ̑ ˌpʃɛz‿ruˈʒɔvɛ ˌɔkuˈlarɨ v
смотреть сквозь розовые очки
być optymistą, zapomnieć o problemach; widzieć tylko pozytywne strony (aspekty)

patrzeć wilkiem ˈpaṭʃɛʥ̑ ˈvʲilʲcɛ̃m v
волком смотреть
patrzeć wrogo, z niechęcią, nieżyczliwie

pauperyzacja ˌpawpɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
пауперизация
ubożenie (człowieka, społeczeństwa)

pauza ˈpawza n
пауза
przerwa w jakiejś czynności
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przerwa między dźwiękami;
перемена
(edukacja, edukacyjny) przerwa między lekcjami w szkole
тире
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości jednego firetu;

paw paf n
павлин
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
павиан
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

pawijski adj
павийский
związany z Pawią, pochodzący z Pawii

pawłodarski adj
павлодарский
związany z Pawłodarem, dotyczący Pawłodaru

paznokciowy adj
ногтевой
(anatomia, anatomiczny) związany z paznokciem, dotyczący paznokcia

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
ноготь
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazucha paˈzuxa n
пазуха
(przestarzałe, przestarzały) miejsce na piersi, schowek znajdujący się pod ubraniem

pazur ˈpazur n
коготь
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pała ˈpawa n
кол
(potocznie, potoczny) (studencki) (niegdyś też (uczniowskie)) dwója, dwójka (ocena)

pałac ˈpawaʦ̑ n
дворец
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka
(architektura, architektoniczny) okazały budynek użyteczności publicznej

pałacowy adj
дворцовый
związany z pałacem, dotyczący pałacu

pałasz n
палаш
(historia, historyczny, historycznie) odmiana broni białej o prostej głowni;

pałański adj
паланский
związany z Pałaną, dotyczący Pałany

pałeczka grypy n
гемофильная палочка
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Haemophilus influenzae, gatunek bakterii z rodzaju Haemophilus, wywołujący m.in. zakażenia dróg oddechowych i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bakteria z gatunku pałeczka grypy (1.1)

pałeczka okrężnicy n
кишечная палочка
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) Escherichia coli, gatunek bakterii z rodzaju Escherichia, będący częścią flory bakteryjnej jelita grubego, w określonych warunkach wykazujący chorobotwórczość;
bakteria z gatunku pałeczka okrężnicy (1.1)

pałka ˈpawka n
кол
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) ocena niedostateczna w szkole
палка
(potocznie, potoczny) uderzenie pałką (1.1)
kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony
рогоз
(botanika, botaniczny) Typha L., rodzaj roślin ziemnowodnych z rodziny pałkowatych (Typhaceae) o grubych, brunatnych kwiatostanach;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pałka (1.5)

pałka teleskopowa n
телескопическая дубинка
rodzaj składanej broni obuchowej wykonanej z lekkiego i mocnego metalu, zakończonej kulką;

pałować paˈwɔvaʨ̑ v
бить палка
bić pałką

państwo ˈpãj̃stfɔ n
государство страна
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;
вы
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni

państwowość pãj̃ˈstfɔvɔɕʨ̑ n
государственность
zespół właściwości cechujących państwo; (także, też) odrębność, niezależność państwowa

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
государственный
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
барщина крепостни́чество
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

paść paɕʨ̑ n
мышеловка
(Bukowina) pułapka na myszy

paść paɕʨ̑ v
пасти
doglądać zwierząt pożywiających się na łące
пасть
(zobacz) padać
обжираться
(przenośnie, przenośnia) o ludziach: jeść w nadmiernych ilościach
пастись
o zwierzętach: pożywiać się trawą na łące

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
октябрь
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
октябрьский
dotyczący października, dziejący się w październiku

pchać pxaʨ̑ v
толкать
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
блошиный рынок
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchnięcie kulą ˈpxʲɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
толкание ядра
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m;

pchła pxwa n
блоха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
неудача невезение
niepomyślny zbieg okoliczności

pechowiec n
неудачник
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma pecha

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
невезучий неудачливый
świadczący o pechu

peczorski adj
печорский
związany z Peczorą, dotyczący Peczory (rzeki lub miasta)

pedagog pɛˈdaɡɔk n
педагог
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
педагогический
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
педагогика
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedant ˈpɛdãnt n
педант
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku

pedantka pɛˈdãntka n
педантка
kobieta bardzo dokładna, przywiązująca dużą wagę do porządku

pedantycznie adv
педантично
w sposób pedantyczny, pedanteryjny

pedantyczność n
педантичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest pedantyczne; cecha tych, którzy są pedantyczni

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
педантичный
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
педаль
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
пидор педрила
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pedałować ˌpɛdaˈwɔvaʨ̑ v
педалировать
(środowiskowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) używać pedałów, grając na pianinie, fortepianie lub organach

pederasta ˌpɛdɛˈrasta n
педераст
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji mężczyzna utrzymujący homoseksualne kontakty z dojrzewającymi chłopcami;
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) homoseksualista

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
педерастия
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) homoseksualizm

pediatra pɛˈdʲjatra n
педиатр педиа́тр
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
педиатрия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pedicure n
педикюр
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg pielęgnacji stóp

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
педикюрша
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

pedofil pɛˈdɔfʲil n
педофил
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
педофилия
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pedofilski ˌpɛdɔˈfʲilsʲci adj
педофильский
związany z pedofilią, właściwy pedofilii i pedofilom

pedokracja n
педократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy młodych, niedoświadczonych osób

pedryl ˈpɛdrɨl n
педрила
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) homoseksualista

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
пефлоксацин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
уничижительный пейоративный
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
пейзаж
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pejzażysta ˌpɛjzaˈʒɨsta n
пейзажист
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący opisy przyrody
(sztuka) malarz tworzący pejzaże

pekinka pɛˈcĩnka n
пекинка
mieszkanka Pekinu

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
пекинец
mieszkaniec Pekinu

pekiński pɛˈcĩj̃sʲci adj
пекинский
odnoszący się do Pekinu

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
герань
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa

pelikan pɛˈlʲikãn n
пеликан пелика́н
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

peloid pɛˈlɔ<sup>j</sup>it n
грязевые ванны
naturalny twór geologiczny stosowany jako tworzywo lecznicze; powstaje przy udziale wody i mikroorganizmów

peloponeski adj
пелопоннесский
dotyczący Peloponezu, związany z Peloponezem, pochodzący z Peloponezu

penicylina n
пенициллин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy penicylin;

penis ˈpɛ̃ɲis n
половой член пенис
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

penologia n
пэнология
nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary

pensja ˈpɛ̃w̃sʲja n
зарплата
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu

pensjonat pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat n
пансионат
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie;

pensylwański adj
пенсильванский
związany z Pensylwanią, dotyczący Pensylwanii

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
пентаграмма
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pentan ˈpɛ̃ntãn n
пентан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur;

penzeński adj
пензенский
związany z Penzą, dotyczący Penzy

penżyński adj
пенжинский
związany z Penżyną (rzeką na Dalekim Wschodzie Rosji)

per- pɛr prefix
пер-
(chemia, chemiczny) przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu

perełka pɛˈrɛwka n
жемчужинка
mała perła
перл
(przenośnie, przenośnia) rzecz wyjątkowo piękna, niezwykła, unikatowa

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
перфекционист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik perfekcjonizmu w etyce
człowiek dążący do doskonałości

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
перфекционизм
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna, która za najwyższą wartość uznaje doskonałość osobistą
dążenie do doskonałości

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
парфюмерия
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumy pɛrˈfũmɨ n
духи
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

periodyk pɛrʲˈjɔdɨk n
периодическое издание
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się;

perkoz ˈpɛrkɔs n
поганка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
большая поганка
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów;

perkoz rdzawoszyi ˈpɛrkɔs ˌrʣ̑avɔˈʃɨji n
серощёкая поганка
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps grisegena, gatunek ptaka wodnego z rodziny perkozów;

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
малая поганка
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce;

perkołyska n
лапчатоног
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny perkołysek (Heliornithidae), zamieszkujący głównie lasy tropikalne w strefie równikowej;

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
ударник
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
цесарка цеса́рка
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic;

perm pɛrm n
пермь
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej;

permakryzys n
пермакризис
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń

permakultura n
пермакультура
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
постоянство
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

peron ˈpɛrɔ̃n n
перрон платформа
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
перонизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

peronowy adj
перронный
dotyczący peronu, znajdujący się na peronie

perski ˈpɛrsʲci adj
персидский
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
персидский
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
персонал
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

personifikacja ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
персонификация
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich;

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
перспектива
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku
daleki widok

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
хурма
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc persymony (1.2)

perugiański adj
перуджинский
związany z Perugią, dotyczący Perugii

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
перуанский
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
извращение
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

peryfraza ˌpɛrɨˈfraza n
перифраз перифраза
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy jakiegoś zjawiska przez bardziej lub mniej rozbudowane jego opisanie

perygeum n
перигей
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
перигелий
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
перикопа
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

perymetr pɛˈrɨ̃mɛtr̥ n
периметр
(medycyna, medyczny) przyrząd do badania pola widzenia oka

peryskop pɛˈrɨskɔp n
перископ
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

peryskopowy adj
перископический
(optyka, optyczny) dotyczący peryskopu

perz pɛʃ n
пырейник
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju perzów (1.1)

perła ˈpɛrwa n
жемчуг
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1)
жемчуг же́мчуг
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;
перл
(przenośnie, przenośnia) coś wybitnego, wyróżniającego się, rzadko spotykanego (także o osobie)

pestka ˈpɛstka n
косточка
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji
мелочь
(przenośnie, przenośnia) coś błahego lub łatwego do wykonania

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
пессимист
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy

pesymistka ˌpɛsɨ̃ˈmʲistka n
пессимистка
kobieta dostrzegająca tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniająca rzeczywistość i przewidująca same najgorsze rzeczy

pesymistycznie ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
пессимистически пессимистично
w sposób pesymistyczny

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
пессимистичный
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
пессимизм
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

peszawarski adj
пешаварский
związany z Peszawarem, dotyczący Peszawaru

pet pɛt n
окурок
(potocznie, potoczny) resztka wypalonego papierosa

petent ˈpɛtɛ̃nt n
заявитель
człowiek ubiegający się o coś, składający swoją prośbę, podanie w urzędzie, sądzie itp.

petersburski adj
петербургский
dotyczący Petersburga, związany z Petersburgiem, odnoszący się do Petersburga, pochodzący z Petersburga

petrochemiczny ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
нефтехимический
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
петрография
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał;

petrologia ˌpɛtrɔˈlɔɟja n
петрология
(geologia, geologiczny) nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej

petting n
петтинг нежничанье
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
петиция
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
уверенный
całkowicie przekonany o słuszności

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
некоторый некий
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
воля решительность уверенность
swoboda w wykonywaniu czegoś
твёрдость уверенность
prawdziwość
уверенность убеждённость
całkowite przekonanie o czymś

pewny ˈpɛvnɨ adj
достоверный надёжный
godny zaufania, sprawdzony
надёжный
gwarantujący bezpieczeństwo, bezpieczny
определённый гарантированный неизбежный предопределённый
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi
убеждённый уверенный
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie
уверенный надёжный несомненный решительный твёрдый
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany

pełen ˈpɛwɛ̃n adj
полон
(potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę
cały, napełniony do końca

pełnia ˈpɛwʲɲa n
полнолуние
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część
полнота
punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan

pełno adv
полно
tak, że nic się więcej nie zmieści

pełnogłos n
полногласие
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko językowe występowania w językach wschodniosłowiańskich grup „-oro-”, „-olo-”, „-ere-” i „-ele-”, którym w innych językach słowiańskich odpowiadają grupy z jedną samogłoską;

pełnoletni adj
совершеннолетний
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny

pełnoletniość n
совершеннолетие
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulowany przepisami status prawny osoby, uzyskiwany zwykle po osiągnięciu określonego wieku;

pełny ˈpɛwnɨ adj
полный
wypełniony w największym możliwym stopniu
o największej możliwej wartości lub natężeniu
zawierający obfitość rzeczy, dóbr (dobra) lub mnóstwo ludzi
(przestarzałe, przestarzały) pulchny, okrągły
taki, w którym nic nie brakuje

phnompeński fnɔ̃mˈpɛ̃j̃sʲci adj
пномпеньский
odnoszący się do miasta Phnom Penh

piana ˈpʲjãna n
пена
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
пианино
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
пианист
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
пианистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na pianinie, fortepianie

pianistyczny adj
фортепьянный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z pianistyką, dotyczący pianistyki

piano nobile n
бельэтаж
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa);

piarg n
скальный осыпь
(geografia, geograficzny) osypisko skalne;

piasek ˈpʲjasɛk n
песок
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piasiński adj
пясинский
związany z Piasiną, dotyczący Piasiny

piaskowcowy adj
песчаниковый
zbudowany z piaskowca, zawierający piaskowiec

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
песчаник
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;
песчанка
(zoologia, zoologiczny) Calidris alba, ptak wędrowny;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
песочница
(gry i zabawy) wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaskowy pʲjaˈskɔvɨ adj
песочный
mający kolor piasku
zbudowany, stworzony z piasku
песочный песчаный
związany z piaskiem, dotyczący piasku

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
песчаный
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjäʨ̑ v
кукарекать
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

picie ˈpʲiʨ̑ɛ n
напиток питие питьё
(potocznie, potoczny) napój
питие
spożywanie płynów
пьянство
(potocznie, potoczny) nadużywanie alkoholu

piec pʲjɛʦ̑ n
печь
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
печь
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody
гореть печь
powodować ból odbierany jako gorące swędzenie
жечь
działać na coś wysoką temperaturą

piechota pʲjɛˈxɔta n
пехота
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piechur n
пехотинец
(wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
пещерка
(zdrobniale) od: pieczara
шампиньон
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
жаркое
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczone gołąbki nie lecą same do gąbki pʲjɛˈʧ̑ɔ̃nɛ ɡɔˈwɔ̃mpʲci ɲɛ‿ˈlɛʦ̑ɔ̃w̃ ˈsãmɛ dɔ‿ˈɡɔ̃mpʲci proverb
хочешь есть калачи, так не сиди на печи
nic w życiu nie przychodzi bez trudu, bez działania

pieczony adj
запечённый печёный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczołowicie adv
заботливо старательно
z pieczołowitością; z troską

pieczywo pʲjɛˈʧ̑ɨvɔ n
выпечка хлеб
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
печать
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
пьедестал
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
веснушка
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
веснушчатый
pokryty piegami

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
булочная
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze
пекарня
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
духовка
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych;

piekarski pʲjɛˈkarsʲci adj
хлебобулочный
związany z piekarzem, dotyczący piekarza

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
пекарь булочник
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
адский
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
ад
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielenie pʲjɛˈlɛ̃ɲɛ n
полка прополка
(rzeczownik odczasownikowy) od pielić

pielgrzym n
паломник пилигрим богомол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielgrzymi adj
паломнический
odnoszący się do pielgrzyma, związany z pielgrzymem

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
паломничество
wędrówka do świętego miejsca

pielmień n
пельмень
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pierożek nadziewany surowym, mielonym mięsem wołowo-wieprzowym, podawany ze stopionym masłem lub śmietaną; tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
пелёнка
kawałek płótna do przewijania niemowląt

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
медсестра
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
медбрат
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
ухаживать
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych
dbać o coś, zajmować się czymś z dużą dbałością i troską

piemoncki pʲjɛ̃ˈmɔ̃nʦ̑ʲci adj
пьемонтский
związany z Piemontem, dotyczący Piemontu, wywodzący się z Piemontu

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
деньги
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
деньги
lm od: pieniądz

pieniądze nie śmierdzą pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ ɲɛ‿ˈɕmʲjɛrʣ̑ɔ̃w̃ proverb
деньги не пахнут
pieniądze bez względu na sposób ich zarobienia są tak samo chętnie przyjmowane

pieniężny pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ adj
денежный
wypłacany lub płacony w pieniądzach
wyrażony w pieniądzach
денежный монетарный финансовый
w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi

pieprz pʲjɛpʃ n
перец
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
перечница
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprzowy adj
перцовый
przyrządzony z dodatkiem pieprzu

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
перчить
dodawać pieprzu do jedzenia

pierdel ˈpʲjɛrdɛl n
тюряга
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) więzienie

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
ебать пердолить
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

pierdolony ˌpʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ adj
ёбаный
(wulgarnie, wulgaryzm) zły, wzbudzający gniew, zdenerwowanie lub pogardę

pierdoła pʲjɛrˈdɔwa n
хуйня
(wulgarnie, wulgaryzm) rzecz mało znacząca, bzdura, głupstwo; (zobacz) pierdoły

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
пердеть
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

pierekaczewnik n
сарбурма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny wypiek świąteczny w kuchni tatarskiej i podlaskiej w formie cienkiego ciasta makaronowego zawijanego ze słodkim lub wytrawnym farszem w kształt ślimaka;

pieriestrojka ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka n
перестройка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980;

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
пряник коврижка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

piernikowy ˌpʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
пряничный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący piernika, związany z piernikiem, zrobiony z piernika, zawierający piernik

pierogownica ˌpʲjɛrɔɡɔvʲˈɲiʦ̑a n
пелъменница
narzędzie ręczne lub urządzenie do robienia pierogów

piersiowy adj
грудной
dotyczący piersi, związany z piersią

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
корень
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;
элемент химический элемент
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
химический элемент
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
квадратный корень
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
первоцвет
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pierwiosnek (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat pierwiosnka (1.2)

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
первородный
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ n
первенец
syn pierworodny (1.1)

pierworódka n
первородящая
(medycyna, medyczny) kobieta, która po raz pierwszy rodzi dziecko

pierwotny pʲjɛrˈvɔtnɨ adj
первичный первоначальный
ten, który funkcjonuje jako pierwszy
первобытный
prehistoryczny, taki, który istniał bardzo dawno temu
taki, który pozostał w niezmienionej postaci

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
первая леди
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
первая помощь
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
первая мировая война
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918;

pierwsze koty za płoty ˈpʲjɛrfʃɛ ˈkɔtɨ za‿ˈpwɔtɨ proverb
первый блин комом
pierwsze poczynione próby nie muszą być udane

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
первенство
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszoklasista ˌpʲjɛrfʃɔklaˈɕista n
первоклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń klasy pierwszej

pierwszoklasistka ˌpʲjɛrfʃɔklaˈɕistka n
первоклассница
uczennica klasy pierwszej

pierwszorzędny ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ adj
первоклассный первосортный
najlepszej jakości

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ n
первый помощник капитан
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy oficer

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
перина
gruba kołdra wykonana z pierza

pieróg ˈpʲjɛruk n
вареник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu;
пирог пирожок
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone danie kuchni ukraińskiej – ciasto w formie placka z farszem słodkim (jabłka albo biały ser) lub słonym (mięso, ziemniaki albo kapusta);

pierś pʲjɛrʲɕ n
грудь
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;
филе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
кольцо перстень
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;

pies pʲjɛs n
пёс собака
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;
мент
(slangowo) (obraźliwie) policjant, żandarm lub milicjant

pies ogrodnika ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika n
собака на сене
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa;

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
собака-поводырь
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

piesek ˈpʲjɛsɛk n
пёсик собачка
(zdrobniale) od pies

pieskować v
подлизываться
(przenośnie, przenośnia) zabiegać o względy kobiety niczym piesek o uwagę właściciela

piestrzenica n
строчок
(mikologia, mikologiczny) Gyromitra Fr., rodzaj grzyba o ciemnobrązowym, pofałdowanym kapeluszu obejmujący wiele trujących gatunków;

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
ласка
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
пешком
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem

pietropawłowski adj
петропавловский
związany z Pietropawłowskiem, dotyczący Pietropawłowska

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
петрушка
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pietyzm ˈpʲjɛtɨsm̥ n
пиетизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt religijny w luteranizmie w XVII i XVIII w.;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
ствол
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
ласкать
tulić, głaskać okazując czułość

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
песня
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
пигмент
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
пигментация
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigułka pʲiˈɡuwka n
пилюля
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

pigwa ˈpʲiɡva n
айва
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pigwowy adj
айвовый
związany z pigwą; zrobiony z pigwy

pijak ˈpʲijak n
пьяница пропойца
osoba nadużywająca alkoholu
пьяный
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ adj
пьяный
pod wpływem alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ n
пьяный
osoba nietrzeźwa

pijany jak bela pʲiˈjãnɨ ˈjaɡ ˈbɛla adj
вдребезги пьян пьян как сапожник
(przenośnie, przenośnia) kompletnie pijany

pijany jak świnia pʲiˈjãnɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
пьян как свинья пьяный как свинья
(pospolicie) zupełnie, kompletnie pijany

pijany w sztok pʲiˈjãnɨ ˈf‿ʃtɔk adj
пьяный в стельку
zupełnie, kompletnie pijany

pijany w trzy dupy pʲiˈjãnɨ ˈf‿ṭʃɨ ˈdupɨ adj
в жопу пьяный
(wulgarnie, wulgaryzm) zupełnie, kompletnie pijany

pijatyka ˌpʲijaˈtɨka n
пьянка
uczta skoncentrowana wokół picia alkoholu w dużych ilościach

pijawka pʲiˈjafka n
пиявка
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

pijaństwo n
пьянство
nałogowe nadużywanie alkoholu

pika ˈpʲika n
пика
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń drzewcowa piechoty, używana przede wszystkim przeciwko kawalerii;

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
пикантный острый
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

pikardyjski adj
пикардийский
dotyczący Pikardii lub Pikardyjczyków
pochodzący z Pikardii lub wytworzony na tamtejszy sposób

pikinier n
пикинёр
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy);

pilates n
пилатес
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała;

pilaw ˈpʲilaf n
плов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnie adv
срочно
będąc przymuszony upływającym terminem

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
караулить присматривать
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś

pilny ˈpʲilnɨ adj
прилежный старательный усердный
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący
срочный неотло́жный
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
пилот
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem
экскурсовод
osoba odpowiedzialna za przebieg wycieczki
пульт
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną;

pilzneński adj
пльзеньский
odnoszący się do Pilzna, związany z Pilznem

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
пинакотека
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki

pinczer n
пинчер
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby;

pineżański adj
пинежский
związany z Pinegą, dotyczący Pinegi

ping-pong ˈpʲĩŋk‿pɔ̃ŋk n
пинг-понг
(sport, sportowy) (zobacz) tenis stołowy

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
пингвин
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pion pʲjɔ̃n n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
пионер
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk inżynieryjnych
członek komunistycznej dziecięco-młodzieżowej organizacji pionierskiej
osadnik, który zagospodarowuje nowe tereny

pionowość n
вертикальность отвесность
cecha tego, co pionowe

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
вертикальный
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo
пешечный
związany z pionem w grach planszowych

piorun ˈpʲjɔrũn n
молния
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
молниеотвод
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
песня песенка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
певец вокалист
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem;

piotrogrodzki adj
петроградский
związany z Piotrogrodem, dotyczący Piotrogrodu

pipeta pʲiˈpɛta n
пипетка
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

piracki pʲiˈraʦ̑ʲci adj
пиратский
dotyczący piractwa lub piratów

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
пиратство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
пирамида
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

piramidka ˌpʲirãˈmʲitka n
пирамидка
(zdrobniale) piramida
mała piramida

pirargyryt n
пираргирит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra;

pirat ˈpʲirat n
пират
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;
(potocznie, potoczny) przestępca nielegalnie rozpowszechniający cudzą własność intelektualną

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
пиренейский
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

pirofyllit n
пирофиллит
minerał z gromady krzemianów;

piroksen n
пироксен
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
пиролиз
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
пироман
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
пиромания
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirostilpnit n
пиростильпнит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, o czerwonej lub czerwonobrunatnej barwie i diamentowym połysku;

pirotechniczny adj
пиротехнический
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki

pirotechnik n
пиротехник
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
пиротехника
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pisanie pʲiˈsãɲɛ n
писание
(rzeczownik odczasownikowy) od pisać

pisanina n
писанина
(lekceważąco, lekceważący) nędzny, marny utwór pisany
(lekceważąco, lekceważący) przydługie, nudnawe pisanie

pisanka pʲiˈsãnka n
писанка
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy;

pisarka pʲiˈsarka n
писательница
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
писатель
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
писать
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
писать писаться
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisać jak kura pazurem ˈpʲisaʨ̑ ˈjak ˈːura paˈzurɛ̃m v
писать как курица лапой
pisać niewyraźnie, bazgrolić

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
письменно
na piśmie, za pomocą pisma

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
письменный
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie

pisklę ˈpʲisklɛ n
птенец
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka;
птенчик
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku

pismo ˈpʲismɔ n
бумага
nota, dokument na jakiś temat
журнал
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści
письмо
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania
(oficjalnie) list

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
правописание
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
фисташка
owoc drzewa pistacjowego

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
пистолет
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
пистолет-пулемёт
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pistolet samopowtarzalny pʲiˈstɔlɛt ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
самозарядный пистолет
krótka, samopowtarzalna broń palna zasilana z magazynka innego niż rewolwerowy

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
писсуар писсуа́р
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

piszczeć ˈpʲiʃʧ̑ɛʨ̑ v
пищать скрипеть
(o istotach żywych) wydawać przenikliwy głos
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos

pitagoreizm n
пифагореизм
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna rozwinięta przez Pitagorasa;

pitolenie n
пустой болтовня
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bezwartościowa, czcza gadanina

pittsburski adj
питтсбургский
związany z Pittsburghiem, dotyczący Pittsburgha

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
пивная
lokal, w którym sprzedaje się piwo

piwko ˈpʲifkɔ n
пивцо
(zdrobniale) piwo

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
погреб
pomieszczenie przeznaczone do przechowywania wina, piwa i innych trunków
подвал погреб
podziemne piętro budynku

piwny ˈpʲivnɨ adj
карий
o kolorze oczu: brązowy z żółtym odcieniem, w kolorze piwa
пивной
(spożywczy) używany do produkcji piwa
zrobiony z piwa lub z dodatkiem piwa

piwo ˈpʲivɔ n
пиво
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
пион
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju piwonii (1.1)
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych;
kwiat piwonii (1.2)

piwowar pʲiˈvɔvar n
пивовар
osoba zajmująca się warzeniem piwa

piwowarski ˌpʲivɔˈvarsʲci adj
пивоваренный
związany z piwowarstwem, dotyczący piwowarstwa

piwowarstwo ˌpʲivɔˈvarstfɔ n
пивоварение
sztuka warzenia piwa;

pizanka n
пизанка
mieszkanka Pizy

pizańczyk n
пизанец
mieszkaniec Pizy

pizański adj
пизанский
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy

pizda ˈpʲizda n
пизда
(wulgarnie, wulgaryzm) (anatomia, anatomiczny) pochwa lub srom; żeński narząd płciowy

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
пицца
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
пиццерия
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
пенал
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
лопасть перо
spłaszczony, rozszerzony koniec wiosła
перо
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piórolotek pięciopiór n
белый птерофор
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pterophorus pentadactyla, gatunek motyli z rodziny piórolotkowatych;

pióropusz n
плюмаж
nakrycie głowy z piór noszone przez indiańskiego wojownika

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
пятая колонна
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piątak n
пятак
(potocznie, potoczny) pięć złotych lub inna moneta o nominale pięć

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
пятое колесо в телеге
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
пятница
piąty dzień tygodnia

piątkowy pʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
пятничный
właściwy piątkowi; dziejący się w piątek

piątoklasista ˌpʲjɔ̃ntɔklaˈɕista n
пятиклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń piątej klasy

piątoklasistka n
пятиклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica piątej klasy

pić pʲiʨ̑ v
пить выпить
spożywać płyny
пить
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
пятиборье
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części;

pięciodniowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
пятидневный
będący w wieku pięciu dni
trwający pięć dni

pięciodrzwiowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈḍʒvʲjɔvɨ adj
пятидверный
mający pięcioro drzwi

pięciogodzinny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
пятичасовой
trwający pięć godzin

pięciokilometrowy adj
пятикилометровый
taki, który ma wielkość (długość) pięciu kilometrów

pięciokrotnie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
пятикратно
pięć razy

pięciokrotny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
пятикратный
odbywający się/powtarzający się pięć razy
pięć razy większy bądź mniejszy od czegoś
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś pięć razy

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
пятиугольник
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięciokątny adj
пятиугольный
taki, który ma pięć kątów

pięciolatka ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatka n
пятилетка
dziewczynka mająca pięć lat
pięcioletni okres objęty planem gospodarczym;
zwierzę, rzecz lub roślina mająca pięć lat

pięciolecie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
пятилетие
okres pięciu lat
piąta rocznica czegoś

pięcioletni ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
пятилетний
mający pięć lat
trwający pięć lat

pięciolitrowy adj
пятилитровый
mający pojemność pięciu litrów, zawierający pięć litrów czegoś

pięciomiesięczny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
пятимесячный
będący w wieku pięciu miesięcy
trwający pięć miesięcy

pięciominutowy adj
пятиминутный
trwający pięć minut

pięciopalczasty ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔpalˈʧ̑astɨ adj
пятипалый
taki, który jest wyposażony w pięć palców

pięciopiętrowy adj
шестиэтажный
złożony z parteru i pięciu wyższych kondygnacji

pięciopokojowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
пятикомнатный
z pięcioma pokojami

pięcioramienny adj
пятиконечный
mający pięć ramion, odnóg, promieni itp.

pięciornik n
лапчатка
(botanika, botaniczny) Potentilla L., rodzaj roślin z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pięciornik (1.1)

pięcioro pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔrɔ collective
пятеро
…odpowiadający liczbie 5

pięciorublówka n
пятирублёвка
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta wartości pięciu rubli

pięciościan n
пятигранник
(geometria) wielościan o pięciu ścianach

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
пядь
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali);

pięknie ˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ adv
красиво
w piękny sposób, posiadając dużo piękna

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
красота
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

pięknolicy adj
миловидный
(poetycki, poetycko) mający piękne lico, tj. piękną twarz

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
красавица
piękna kobieta
красота
cecha tego, co piękne

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
красивый прекрасный
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
пятка
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
ахиллесова пята
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętka ˈpʲjɛ̃ntka n
горбушка краюшка
(spożywczy) kromka chleba odkrojona z początku lub końca bochenka chleba
пятка пяточка
(zdrobniale) od: pięta

piętnastoletni ˌpʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
пятнадцатилетний
mający piętnaście lat
trwający piętnaście lat

piętnastominutowy adj
пятнадцатиминутный
trwający piętnaście minut

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
пятнадцать
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
этаж
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięćdziesięciolecie ˌpʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
пятидесятилетие
okres pięćdziesięciu lat
pięćdziesiąta rocznica

pięćdziesięcioletni ˌpʲjɛ̇̃ɲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
пятидесятилетний
mający pięćdziesiąt lat
trwający pięćdziesiąt lat

pięćdziesięciominutowy adj
пятидесятиминутный
trwający pięćdziesiąt minut

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
кулак
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
пила
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
мяч
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka do metalu n
ножовка по металлу
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
футбол футбо́л
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
гандбол
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarka pʲiwˈkarka n
футболистка
zawodniczka grająca w piłkę nożną

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
футболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarz ręczny n
гандболист
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
кикер
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piński adj
пинский
związany z Pińskiem, dotyczący Pińska

piśmienny adj
грамотный
potrafiący czytać i pisać

piżama pʲiˈʒãma n
пижама
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżmak ˈpʲiʒmak n
ондатра
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

piżmowół n
овцебык
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji;

pjongjańczyk pʲjɔ̃ŋʲˈɟjä̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
пхеньянец
mieszkaniec Pjongjangu

pjongjański pʲjɔ̃ŋʲˈɟjä̃j̃sʲci adj
пхеньянский
odnoszący się do Pjongjangu, stolicy Korei Północnej

plac plaʦ̑ n
площадь
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac budowy n
строительная площадка
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
детская площадка
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placek ˈplaʦ̑ɛk n
драник
niewielki, pieczony lub smażony krążek np. z mąki lub ziemniaków

plafon ˈplafɔ̃n n
плафон
malowidło na tynku, płótnie lub dekoracja stiukowa zajmujące centralną część sufitu lub sklepienia
sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym;

plaga egipska ˈplaɡa ɛˈɟipska n
египетская казнь чума египетская
nieszczęścia spadające na ludzi, zwykle masowo, często interpretowane jako kara boża

plagiat ˈplaɟjat n
плагиат
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plagiator plaˈɟatɔr n
плагиатор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plagionit n
плагионит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plakat ˈplakat n
плакат
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś

plama ˈplãma n
пятно
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plamisty adj
пятнистый
mający plamy, charakteryzujący się plamistością

plamić v
пятнать загрязнять
robić plamy
пятнать
okrywać hańbą

plamka ˈplãmka n
пятнышко
(zdrobniale) plama

plamka ślepa n
слепое пятно
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan plãn n
план
to, co chcemy zrobić
odwzorowanie terenu w postaci mapy, makiety
układ czegoś, szkic
tabelka z układem czynności w czasie, np. zajęć lekcyjnych
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miejsce realizacji filmu

plan filmowy ˈplãn fʲilˈmɔvɨ n
план
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rozmiar kadru obejmującego fragment przestrzeni;

plan miasta ˈplãn ˈmʲjasta n
план города
mapa miasta zawierająca nazwy ulic i rozmieszczenie obiektów;

planeta plãˈnɛta n
планета
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
планетарий
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
(astronomia, astronomiczny) (technologia, technika, techniczny) projektor służący do wyświetlania układów gwiazd i innych ciał niebieskich na sferycznym ekranie

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
планетарный
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet

planktologia ˌplãŋktɔˈlɔɟja n
планктология
nauka o planktonie;

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
планктон
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

planktonowy ˌplãŋktɔ̃ˈnɔvɨ adj
планктонный
związany z planktonem, dotyczący planktonu

planować plãˈnɔvaʨ̑ v
планировать
obmyślać sekwencje i warianty czynności do wykonania w przyszłości
tworzyć dokument zwany planem, np. rozmieszczenia lamp, albo finansowy
zamierzać

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
плантация
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową

plantator plãnˈtatɔr n
плантатор
właściciel plantacji

plasterek plaˈstɛrɛk n
краюха краюшка ломоть ломтик
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mały plaster (porcja czegoś)
пластырь
(medycyna, medyczny) mały, samoprzylepny opatrunek

plastik ˈplastʲik n
пластиковая взрывчатка
rodzaj materiału wybuchowego;
пластмасса
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
пластиковый пластмассовый
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku

plastyczny plaˈstɨʧ̑nɨ adj
пластичный
określenie ciała stałego, oznaczające łatwość zmiany jego kształtu

platan ˈplatãn n
платан
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platoniczny adj
платонический
o uczuciu: oparty na skłonności duchowej, pozbawiony pierwiastka zmysłowego, seksualnego

platyna plaˈtɨ̃na n
платина
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

platynowanie n
платинирование
pokrywanie powierzchni czegoś platyną

platynować v
платинировать
pokrywać platyną

platynowy adj
платинный платиновый
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę
платиновый
mający kolor srebrzystobiały, taki jak kolor platyny lub przypominający kolor platyny

plazma ˈplazma n
плазма
(biologia, biologiczny) osocze krwi;
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;
(potocznie, potoczny) telewizor z ekranem plazmowym

plazmowy adj
плазменный
związany z plazmą, dotyczący plazmy

plaża ˈplaʒa n
пляж
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
пляжный
przeznaczony do noszenia, używania na plaży
znajdujący się na plaży, związany z plażą, odbywający się na plaży

plebejski adj
плебейский
związany z rzymskimi plebejuszami, dotyczący tych plebejuszy
mający cechy tego, co pospolite, nieszlachetne

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
плебисцит
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uchwała podejmowana przez zgromadzenie plebejuszy pod przewodnictwem trybuna
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie mieszkańców jakiegoś terytorium w celu określenia jego przynależności państwowej;

plecak ˈplɛʦ̑ak n
рюкзак ранец
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecha n
слоевище таллом
(botanika, botaniczny) wegetatywna tkanka niektórych organizmów niezróżnicowana na korzeń oraz pęd;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
спина
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)

plejstocen plɛjˈstɔʦ̑ɛ̃n n
плейстоцен
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu;

plejstoceński adj
плейстоценовый
(geologia, geologiczny) związany z plejstocenem, dotyczący plejstocenu

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
племенной
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
колено триба
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt;
племя
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;
(przestarzałe, przestarzały) pokolenie, potomstwo, ród

pleochroizm n
плеохроизм
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
плеоназм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleć plɛʨ̑ v
полоть
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyrywać chwasty spośród roślin uprawnych

pleśniowy plɛɕˈɲɔvɨ adj
плесенный
związany z pleśnią, dotyczący pleśni

pleść plɛɕʨ̑ v
молоть плести
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) gadać bzdury
плести
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą

pleśń n
плесень
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
пачка
pęk papierów (dokumentów, banknotów)
файл
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
плиоцен
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu

plioceński adj
плиоценовый
(geologia, geologiczny) dotyczący pliocenu, związany z pliocenem, występujący lub powstały w pliocenie

plisa ˈplʲisa n
плиссе
regularna i trwała fałda w spódnicy

pliszka ˈplʲiʃka n
трясогузка
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

pliszka górska n
горная трясогузка
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla cinerea, gatunek drobnego ptaka z rzędu wróblowatych;

pliszka siwa ˈplʲiʃka ˈɕiva n
белая трясогузка
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla alba, najczęściej spotykany w Polsce gatunek pliszki;

ploeszteński adj
плоештский
związany z Ploeszti, dotyczący Ploeszti

plomba n
пломба
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plon plɔ̃n n
плод результат
(przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania
урожай жатва сжать хлеб
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców

plotka ˈplɔtka n
сплетня
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkarka plɔtˈkarka n
сплетница
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
сплетник
osoba zajmująca się plotkami

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
сплетничать чесать язык
opowiadać, roznosić plotki

plurale tantum n
плюралия тантум
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej;

plus plus n
плюс
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera
znak przy ocenie szkolnej podwyższający ją
dodatnia cecha czegoś

pluskać ˈpluskaʨ̑ v
плескаться
kąpać się w płytkiej wodzie, rozchlapując ją

pluskwa ˈpluskfa n
клоп
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
клоп
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach;

pluszowy pluˈʃɔvɨ adj
плюшевый
wykonany z pluszu

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
тэдди-бер
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
плутократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
плутократический
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
взвод
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
плутоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluć pluʨ̑ v
плевать
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę
(przenośnie, przenośnia) gardzić czymś w sposób czynny

plwocina pl̥fɔˈʨ̑ĩna n
мокрота
(fizjologia, fizjologiczny) płynna, śluzowata treść wydzielona podczas wypluwania

plądrować plɔ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
грабить
przeczesywać jakiś obszar w poszukiwaniu łupów, dokonywać aktów grabieży na jakimś terenie

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
пневматический
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

po pɔ preposition
по
w danym języku
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch
każdy dokładnie (tyle samo)
niewiele ponad
o rozpoznawaniu: według
w wielu miejscach, w wielu przedmiotach tego samego typu
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem była miejscem lub właścicielem części przed przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem określa przedmiot lub osobę, którą zamierza się zabrać lub odebrać z miejsca docelowego
после по́сле
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po arabsku adv
по-арабски
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku arabskim

po chińsku pɔ‿ˈxʲĩj̃sku adv
по-китайски
w chińskim stylu
w języku chińskim

po cichu adv
потихоньку
zachowując się cicho

po ciemku adv
в темнота впотьмах
w ciemności, gdy jest ciemno

po czym ˈpɔ‿ʧ̑ɨ̃m
а затем а потом
a następnie, później zaś

po drugie pɔ‿ˈdruɟjɛ idiom
во-вторых
przy wyliczaniu zaraz po pierwszym

po francusku adv
по-французски
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku francuskim

po kiego chuja pɔ‿ˈcɛɡɔ ˈxuja
на кой хуй
(wulgarnie, wulgaryzm) oznacza tyle co pytania: „po co?” lub „w jakim celu?”, „dlaczego?”

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
через мой труп
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie

po omacku ˌpɔ‿ɔ̃ˈmaʦ̑ku adv
на ощупь
(przenośnie, przenośnia) bez rozeznania, intuicyjnie
nic nie widząc, kierując się dotykiem

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
во-первых
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po pijaku ˌpɔ‿pʲiˈjaku adv
спьяна
(potocznie, potoczny) będąc nietrzeźwym, pijanym

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
по-польски
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

po południu adv
пополудни
w godzinach popołudniowych, przed wieczorem

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
попросту
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie

po wsze czasy adv
ввек
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze

po wszystkie czasy adv
ввек
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze

pobiec ˈpɔbʲjɛʦ̑ v
побежать
przemieścić się do przodu, biegnąc

pobieżny adj
беглый
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

poborowy adj
призывной
związany z poborem, dotyczący poboru

poborowy n
призывник призывной
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej

pobożnie pɔˈbɔʒʲɲɛ adv
благочестиво набожно религиозно
w sposób pobożny

pobożność pɔˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
благочестие набожность
cecha tego, co pobożne lub tego, kto pobożny; religijność, oddanie wierze religijnej

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
набожный
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
взять
wejść w posiadanie czegoś
скачать
(informatyka, informatyczny) ściągnąć paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie
жениться
wziąć ślub

pobyt ˈpɔbɨt n
пребывание
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pobłażliwie adv
снисходительно
w sposób pobłażliwy

pobłażliwość n
снисходительность
cecha tego, co pobłażliwe; cecha tych, którzy są pobłażliwi

pobłażliwy adj
снисходительный
skłonny do pobłażania, wyrozumiały

pobłogosławić v
благословить
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielić błogosławieństwa

pocałować ˌpɔʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
поцеловать
aspekt dokonany od: całować

pocałować klamkę ˌpɔʦ̑aˈwɔvaʨ̑ ˈklãmkɛ v
замок поцеловать
wybrać się dokądś, lecz nie zastać nikogo; nie zostać wpuszczonym do danego miejsca, pomieszczenia

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
поцелуй
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek Judasza n
поцелуй Иуды
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę

pochlebca n
подхалим
człowiek pochlebiający komu

pochlebstwo n
лесть
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
пасмурный
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) posępny, ponury
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami

pochodna pɔˈxɔdna n
производная
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego;
производное соединение
(chemia, chemiczny) związek chemiczny pochodzący od innego związku;

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
факел
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodny adj
производный
taki, który pochodzi od czego

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
происхождение
wywodzenie się z czegoś

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
происходить произойти
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś
походить
aspekt dokonany od: chadzać

pochopnie adv
впопыхах
w sposób nieprzemyślany, zbyt szybko

pochwa ˈpɔxfa n
влагалище вагина
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
ножны
futerał na broń białą;

pochwalać v
одобрять
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwała pɔxˈfawa n
похвала
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochłaniać pɔˈxwãɲäʨ̑ v
поглощать
łapczywie zjeść lub wypić
wchłaniać, wciągać, zasysać

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
утешение
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocierać v
постирать
przesuwać z naciskiem, powodując tarcie

pocieszać pɔˈʨ̑ɛʃaʨ̑ v
утешать
mówić komuś zasmuconemu miłe rzeczy w celu wprawienia go w lepszy nastrój

pocieszenie n
утешение
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pocieszyciel n
утешитель
ten, który daje pocieszenie

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
снаряд
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
поезд
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pociągać v
привлекать
być dla kogoś interesującym, intrygującym, również seksualnie atrakcyjnym

pociągowy ˌpɔʨ̑ɔ̃ŋˈɡɔvɨ adj
поездной
związany z pociągiem, dotyczący pociągu
тягловый тяговый
związany z ciągnięciem czegoś, dotyczący ciągnięcia

pociąć v
изрезать
tnąc, podzielić na części

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
потеть
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku
(przenośnie, przenośnia) trudzić się, wysilać się
(przenośnie, przenośnia) o szkle i innych materiałach: skraplać na sobie wilgoć lub wydzielać ją z siebie

poczciwy pɔʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
добродушный доброжелательный
życzliwy, szczery i łagodny w stosunku do ludzi, skłonny do pomagania innym

poczdamski pɔʤ̑ˈdãmsʲci adj
потсдамский
związany z Poczdamem, dotyczący Poczdamu, pochodzący z Poczdamu

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
зал ожидания приёмная ожидальня
miejsce dla osób, które czekają

poczekać pɔˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
подождать
pozostać w jednym miejscu lub stanie aż do zajścia oczekiwanego wydarzenia

poczta ˈpɔʧ̑ta n
почта
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy
почта почта́мт
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
электронная почта
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

poczta pantoflowa ˈpɔʧ̑ta ˌpãntɔˈflɔva n
сарафанное радио
nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
почтовый
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
открытка
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
чувство
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
чувство юмора
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczytalność n
вменяемость
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
начало почин
to, od czego się coś zaczyna

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
изначально
na początku, wstępnie

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
начальный
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

początkujący adj
начинающий
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
зачатие
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) zajście kobiety w ciążę

poczęstować v
угостить
aspekt dokonany od: częstować
угоститься
aspekt dokonany od: częstować się

poczęstunek ˌpɔʧ̑ɛ̃w̃ˈstũnɛk n
угощение
rzeczy, którymi częstuje się gości

pod pɔt preposition
к
…wskazujący nieodległy czas względem omawianego wyrażenia, będący kresem czegoś
под
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
у
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia

pod egidą ˌpɔd‿ɛˈɟidɔ̃w̃ idiom
под эгидой
pod opieką, pod patronatem

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
под открытым небом
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia

pod wieczór adv
под вечер
w czasie bezpośrednio poprzedzającym wieczór, późnym popołudniem

pod wpływem pɔt‿ˈfpwɨvɛ̃m adv
под влиянием
pod władzą, działaniem czegoś

podagryczny adj
подагрический
(medycyna, medyczny) związany z podagrą lub cierpiący na nią

podanie pɔˈdãɲɛ n
заявление
pismo z prośbą skierowane do władz;
подача
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych
предание
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie;

podarunek n
подарок
dar, prezent, to, co się komuś darowuje

podatek pɔˈdatɛk n
налог
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕʨ̑i dɔˈdãnɛj n
налог на добавленную стоимость
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
налоговый
związany z podatkami lub systemem poboru podatków

podatnik pɔˈdatʲɲik n
налогоплательщик
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podawać pɔˈdavaʨ̑ v
передавать
(zobacz) podać (informację)
подавать
(zobacz) podać (do ręki lub ust)
(zobacz) podać (do stołu)

podać ˈpɔdaʨ̑ v
передать
przekazać informację
подать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) postawić jedzenie na stole
przekazać coś komuś do rąk

podaż n
предложение
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku;

podbródek pɔdˈbrudɛk n
подбородок
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podbój ˈpɔdbuj n
завоевание
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego

podcast n
подкаст
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podchodzić pɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
подходить
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem

podciąć skrzydła ˈpɔtʲʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ ˈskʃɨdwa v
подрезать крылья
(przenośnie, przenośnia) zniechęcić kogoś, odebrać komuś chęci

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
во время
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

podczas gdy ˈpɔṭʧ̑az ˈɡdɨ
в то время как тогда как
natomiast, kiedy, za to

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
инфракрасный
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddany n
подданный
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
чердак
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

poddawać pɔdˈːavaʨ̑ v
сдаваться
(zobacz) poddać się

poddać ˈpɔdːaʨ̑ v
сдаться
uznać swoją porażkę

podejmować ˌpɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
поднять
(przestarzałe, przestarzały) unieść coś
принимать в гости угощать
gościć
принять
wziąć coś własnego (lub jego część), co znajduje się u kogoś

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
подозрительный
budzący podejrzenia; niepewnego pochodzenia, o niepewnych intencjach itp.
taki, którego się o coś podejrzewa, posądzony o coś

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
подозреваемый
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
подглядывание подсматривание
(rzeczownik odczasownikowy) od podejrzeć
подозрение домысел
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy
подозрение предположение
przypuszczenie istnienia, obecności czegoś

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
подозревать
posądzać

podejrzliwy adj
подозрительный
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie

podejście pɔˈdɛjɕʨ̑ɛ n
подход
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś

podejść ˈpɔdɛjɕʨ̑ v
подойти
aspekt dokonany od: podchodzić

podejźrzon n
ботрихий гроздовник
(botanika, botaniczny) Botrychium Sw. rodzaj roślin z rodziny nasięźrzałowatych (Ophioglossaceae);

poderwać pɔˈdɛrvaʨ̑ v
подцепить
aspekt dokonany od: podrywać

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
подошва
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami

podgatunek n
подвид
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podkarpacki ˌpɔtkarˈpaʦ̑ʲci adj
подкарпатский
związany z Podkarpaciem, dotyczący Podkarpacia

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
майка
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele;

podkowa pɔtˈkɔva n
подкова подко́ва
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
подчёркивать
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
подчёркивать акцентировать
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt

podkreślenie n
подчёркивание
(rzeczownik odczasownikowy) od podkreślić

podkład ˈpɔtkwat n
шпала
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami

podle ˈpɔdlɛ adv
подло
(książkowy) w sposób zasługujący na potępienie

podlec n
подлец
(potocznie, potoczny) człowiek podły, nikczemny, niegodziwy

podliczyć pɔdˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
подсчитать
aspekt dokonany od: podliczać

podlizywać się v
подлизываться
(potocznie, potoczny) zabiegając o czyjeś względy, pochlebić komuś, kto stoi wyżej w jakiejś hierarchii

podmenu n
подменю
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
загородный при́городный
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
подлежащее
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
субъект
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podmoskiewski ˌpɔdmɔˈsʲcɛfsʲci adj
подмосковный
znajdujący się blisko Moskwy, na przedmieściach Moskwy

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
нёбо
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podniecać pɔdʲˈɲɛʦ̑aʨ̑ v
возбуждать
wywoływać stan silnego radosnego pobudzenia nerwowego i uczuciowego
возбуждать стимулировать
wywoływać czymś stan silnego pobudzenia seksualnego

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
поднимать
unieść, wziąć coś do góry
ustawiać coś do pionu
подниматься
unosić się, wstawać

podnośnik pɔdˈnɔɕɲik n
подъёмник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do podnoszenia (bez względu na rozmiar)

podnóżek n
Подставка для ног подножка
mebel lub element jakiegoś układu, na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
нравиться
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
подобие
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;
сходство подобие подобность похожесть
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami

podobno pɔˈdɔbnɔ
якобы
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
подобный
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;
похожий
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd

podologia n
подиатрия
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podolski pɔdˈɔlsʲci adj
подольский
dotyczący Podola, związany z Podolem, pochodzący z Podola
związany z Podolskiem (miastem w Rosji)

podpalacz n
поджигатель
człowiek umyślnie wzniecający pożar

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
поджог
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru;

podpaska n
гигиеническая прокладка
(higiena, higieniczny) chłonny wkład zewnętrznie pochłaniający krew menstruacyjną

podpierdalać ˌpɔtpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
пиздить
(wulgarnie, wulgaryzm) kraść
стучать
(wulgarnie, wulgaryzm) złośliwie donosić, skarżyć

podpis ˈpɔtpʲis n
подпись
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)
wyjaśniający tekst umieszczony pod zdjęciem, wykresem

podpisać pɔtˈpʲisaʨ̑ v
подписать
aspekt dokonany od: podpisywać
подписаться
aspekt dokonany od: podpisywać się

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
подписывать
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie
подписываться
pisać swoje imię i nazwisko

podpity pɔtˈpʲitɨ adj
подвыпивши
lekko pijany

podpora pɔtˈpɔra n
опора поддержка
(przenośnie, przenośnia) wsparcie
опора подпора
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit;

podpowiadać ˌpɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
подсказывать
dyskretnie udzielać komuś potrzebnej informacji, której ta osoba nie pamięta lub nie wie

podpowiedzieć ˌpɔtpɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
подсказать
aspekt dokonany od: podpowiadać

podpowiedź pɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
подсказка
informacja dyskretnie przekazana osobie, która jej zapomniała lub nie wie

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
сычужный фермент
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów;

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
подполковник
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrabiać v
подделывать
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał

podrodzina n
подсемейство
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem;

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
подцеплять
(potocznie, potoczny) zagadywać inną osobę i starać się zainteresować ją sobą w celach romantycznych lub erotycznych; uwodzić

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
второсортный
zajmujący w stosunku do innych niższą pozycję

podróbka pɔdˈrupka n
подделка
imitacja jakiegoś przedmiotu, która ma być uważana za oryginał

podróż ˈpɔdruʃ n
путешествие поездка
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróż poślubna n
свадебное путешествие
podróż odbywana przez parę nowożeńców

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
варакушка
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
путешественник
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżny pɔdˈruʒnɨ adj
дорожный путевой
związany z podróżą, dotyczący podróży

podróżny pɔdˈruʒnɨ n
путешественник пассажир
osoba, która podróżuje lub udaje się w podróż

podróżowanie ˌpɔdruʒɔˈvãɲɛ n
путешествование
przebywanie drogi w celu przybycia do jakiegoś miejsca

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
путешествовать
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
учебник пособие
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podskok ˈpɔtskɔk n
подскок прыжок
wybicie się w górę, w miejscu, na niewielką wysokość

podskórny adj
подкожный
umiejscowiony pod skórą
wykonywany pod skórą

podstawa pɔtˈstava n
база основа основание
pewna zasada, baza teoretyczna
база основание
to, na czym coś stoi
основа
tylko w lm podstawy → elementarna wiedza z danej dziedziny

podstawa prawna pɔtˈstava ˈpravna n
правовая основа
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis prawny lub przepisy prawne, które uzasadniają wydanie aktu prawnego niższego rzędu lub podjęcie czynności prawnej lub faktycznej

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
основной
główny, elementarny

podstęp ˈpɔtstɛ̃mp n
уловка хитрость
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
коварно
w sposób podstępny

podstępny pɔtˈstɛ̃mpnɨ adj
коварный
działający przebiegle, skrycie, z chytrymi intencjami

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
подкладка
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania

podsłuch ˈpɔtswux n
баггинг
każda forma odbierania lub utrwalania rozlegającego się dźwięku przez osoby inne niż obecne w podsłuchiwanym miejscu lub te, do których dźwięk jest adresowany
przechwytywanie i monitorowanie komunikacji elektronicznej, radiowej lub telefonicznej
urządzenie, którym wykonywany jest podsłuch (1.1) lub (1.2);

podsłuchiwać v
подслушивать
słuchać czyjejś rozmowy

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
поддерживать
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
игольница
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek
подушечка
(zdrobniale) od poduszka

poduszka pɔˈduʃka n
подушка
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
подушка безопасности аварийная предохранительная подушка
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
судно на воздушной подушке
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwajać v
удваивать
zwiększać dwukrotnie
удваиваться
zwiększać się dwukrotnie

podważyć v
поддеть
unieść coś, działając na to od spodu
подорвать
pomniejszyć wagę; osłabić znaczenie; podać w wątpliwość

podwieczorek ˌpɔdvʲjɛˈʧ̑ɔrɛk n
полдник
posiłek między obiadem a kolacją

podwieczorkować v
полдничать
(przestarzałe, przestarzały) jeść podwieczorek, uczestniczyć w podwieczorku

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
подводный
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu

podwoić v
удвоить
zwiększyć dwukrotnie lub znacznie

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
шасси
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;

podwyżka pɔdˈvɨʃka n
повышение
podniesienie wysokości uposażenia

podwójnie adv
дважды двукратно
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
двойной
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
двойной подбородок
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
двор подворье
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
подчинённый
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
подчинённый
osoba podległa komuś, czyjś pracownik

podziać ˈpɔʥ̑äʨ̑ v
деть
(zobacz) podziewać

podział ˈpɔʥ̑aw n
деление
(biologia, biologiczny) jeden ze sposobów rozmnażania bezpłciowego, w którym komórka macierzysta dzieli się na dwie lub więcej komórek potomnych;
istnienie dwóch lub więcej różnych grup, stref czegoś w obrębie czegoś
деление распределение фрагментация
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części

podzielić pɔˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
разделить
dokonać podziału, wyróżnić część z jednej całości

podziemie pɔdʲˈʑɛ̃mʲjɛ n
подземелье
część budowli z pomieszczeniami znajdującymi się poniżej poziomu gruntu
подполье
(przenośnie, przenośnia) zbrojna lub polityczna organizacja działająca w ukryciu, przeciw urzędującej władzy

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
подземный
znajdujący się pod powierzchnią ziemi
подпольный
(przenośnie, przenośnia) konspiracyjny, nieoficjalny, tajny

podziewać pɔˈʥ̑ɛvaʨ̑ v
подевать
zostawić coś nie pamiętając w jakim miejscu; zgubić coś
подеваться
być w nieznanym innym miejscu; pójść nie wiadomo dokąd
zgubić się

podziw ˈpɔʥ̑if n
восхищение
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
восхищаться
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
благодарение
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować
благодарность
fakt bądź materialny dowód złożenia wyrazów wdzięczności

podziękować v
поблагодарить
wyrazić wdzięczność za coś, co się otrzymało

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
следовать
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłoga pɔdˈwɔɡa n
пол
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podłogowy ˌpɔdwɔˈɡɔvɨ adj
напольный
znajdujący się w podłodze, na podłodze; przeznaczony na podłogę

podłokietnik n
подлокотник
(książkowy) oparcie pod łokcie, np. u fotela;

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
подлость
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli
podły czyn, niegodziwy postępek

podłożyć świnię pɔdˈwɔʒɨʨ̑ ˈɕfʲĩɲɛ v
подложить свинью
(potocznie, potoczny) spowodować, że ktoś znajdzie się w sytuacji, która mu zaszkodzi, skompromituje go

podłużny pɔdˈwuʒnɨ adj
повдольный продольный
ciągnący się wzdłuż czegoś
продолговатый
wąski, o wydłużonym kształcie

podły ˈpɔdwɨ adj
подлый
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę

podświadomie ˌpɔtʲɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
подсознательно
w sposób podświadomy

podświadomość n
подсознание
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości;

podświadomy adj
подсознательный
taki, który odbywa się bez udziału świadomości

podżegacz n
подстрекатель
ktoś, kto podżega

podżeganie n
подстрекательство
wzniecanie negatywnych uczuć lub czynów wobec kogo lub czego;

podżołądkowy adj
поджелудочный
umiejscowiony z pod żołądkiem

poeta pɔˈɛta n
поэт
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
поэтесса
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
поэтический
związany z poezją
поэтический поэтичный
o charakterze, uroku właściwym poezji

poetycko ˌpɔɛˈtɨʦ̑kɔ adv
поэтически поэтично
właściwie dla poezji, w sposób poetycki

poetyckość ˌpɔɛˈtɨʦ̑kɔɕʨ̑ n
лиризм поэтичность
cecha tego, co poetyckie

poezja pɔˈɛzʲja n
поэзия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
язычник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

poganka pɔˈɡãnka n
язычница
kobieta wyznająca religię inną niż jedna z dużych, monoteistycznych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarda pɔˈɡarda n
презрение презрительность
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
презрительный
wyrażający pogardę

pogardzać v
побрезговать презирать пренебрегать
traktować kogoś lub coś z pogardą

pogarszać v
ухудшать
sprawiać, że coś staje się gorsze

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
языческий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
язычество
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
мнение взгляд воззрение позиция суждение точка зрения
opinia na określony temat

pognać v
погнать
przemieścić się szybko

pogoda pɔˈɡɔda n
погода
chwilowy stan atmosfery;

pogonić v
погнать
zmusić do szybkiego udania się w określonym kierunku
поторопить
zmusić do rychłego działania

pogorszenie n
ухудшение
(rzeczownik odczasownikowy) od pogorszyć

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
погром
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej
разгром
(potocznie, potoczny) zadanie komuś klęski
(wojskowość, wojskowy) rozbicie wojsk wroga

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
похороны
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebacz n
кочерга
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku;

pogrzebać v
похоронить
pochować zmarłego

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
погребальный похоронный
związany z pogrzebem, pochówkiem

pogróżka pɔˈɡruʃka n
угроза
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pogłoska pɔˈɡwɔska n
слух сплетня
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona

pohukiwanie n
уханье
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

poimek pɔˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
послелог
(gramatyka) nieodmienna część mowy, łącząca się z wyrazem (występująca po nim) i zmieniająca jego sens, występująca m.in. w językach ugrofińskich;

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
поить напаивать
podawać napój

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
возникать появляться
nadejść, zaistnieć, okazać się
появляться возникать
stawać się widocznym, jawnym

pojawić się pɔˈjavʲiʨ̑‿ɕɛ v
появиться
(zobacz) pojawiać się

pojazd ˈpɔjast n
автомобиль машина
(potocznie, potoczny) samochód
средство передвижение транспортный средство
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojeb ˈpɔjɛp n
еблан
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało”

pojechać pɔˈjɛxaʨ̑ v
поехать пойти
udać się dokądś jakimś pojazdem, lub na zwierzęciu

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
одиночный отдельный единичный частный
taki, który jest tylko jeden; osobny

pojedynek n
дуэль
walka, spór między dwiema stronami
дуэль поединок
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
контейнер вместилище
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
вместительность объёмность
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojmować pɔjˈmɔvaʨ̑ v
понимать
rozumieć

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
послезавтра
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pojutrzejszy adj
послезавтрашний
odnoszący się do pojutrza

pojęcie pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
понимание
(rzeczownik odczasownikowy) od pojąć
понимание понятие
rozumienie lub świadomość czegoś, wiedza bądź wyobrażenie na jakiś temat
понятие
termin, określenie, hasło, nazwa czegoś istniejącego tylko w myśli

pojęcie pierwotne n
неопределяемое понятие
(matematyka, matematyczny) fundamentalne pojęcie matematyczne, traktowane jako niedefiniowalne językiem teorii;

pokal ˈpɔkal n
бокал
naczynie do piwa z nóżką;

pokarm ˈpɔkarm n
пища
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka);

pokarmowy adj
пищевой
dotyczący pokarmu

pokaz ˈpɔkas n
показ
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp.

pokazać pɔˈkazaʨ̑ v
показать
(zobacz) pokazywać
показаться
(zobacz) pokazywać się

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
показывать
dawać możliwość zobaczenia czegoś
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej
показываться
dawać możliwość zobaczenia siebie, ujawniać się

pokazówka n
показуха
coś zorganizowanego jedynie na pokaz

pokląskwa pɔˈklɔ̃w̃skfa n
луговой чекан
(ornitologia, ornitologiczny) Saxicola rubetra, niewelki ptak wędrowny z rzędu wróblowatych, na wiosnę i w lecie często spotykany na łąkach;

pokojowość n
миролюбивость миролюбие
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest pokojowe; cecha tych, którzy są pokojowi

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
комнатный
związany z pomieszczeniem
мирный
dotyczący porozumienia lub zgody

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
колено
(biblijny) plemię
поколение
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń
okres czasu równy wiekowi ludzi w którym zazwyczaj mają dzieci

pokonać pɔˈkɔ̃naʨ̑ v
победить
aspekt dokonany od: pokonywać

pokonywać ˌpɔkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
побеждать
odnosić zwycięstwo nad kimś
преодолевать
radzić sobie z jakimiś przeszkodami, dalekim dystansem

pokornie adv
благодарить
w sposób pokorny

pokorny adj
покорный
nie wywyższający się, skromny

pokos n
валк
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pas, wał skoszonej roślinności, zwykle trawy lub zboża;

pokraka pɔˈkraka n
урод
osoba brzydka, niezgrabna

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
родство
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka
(przenośnie, przenośnia) odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) podobieństwo właściwości

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
смежный
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem
сродный
mający wspólne pochodzenie

pokroić v
разрезать
podzielić coś poprzez krojenie

pokrycie n
обеспечение покрытие
posiadanie finansowania
покрытие
warstwa przykrywająca coś

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
покрывать
nanosić coś na coś

pokrywka n
крышка
przykrywka na garnek

pokryć ˈpɔkrɨʨ̑ v
покрыть
(budownictwo) przykryć warstwą czegoś
(handel, handlowy) zapłacić, zapewnić całkowite finansowanie danej części
(zootechnika, zootechniczny) zapłodnić w sposób naturalny
nanieść coś na coś

pokrzewka pɔˈkʃɛfka n
славка
(ornitologia, ornitologiczny) mały, częściowo wędrowny ptak z podrodziny gajówek, rodziny pokrzewkowatych, rzędu wróblowych, objęty ścisłą ochroną gatunkową;

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
крапива
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami

pokrzywka pɔˈkʃɨfka n
крапивница
(medycyna, medyczny) zmiany na skórze w postaci swędzących bąbli, będące objawem uczulenia;

pokrzywowy adj
крапивный
związany z pokrzywą, składający się z pokrzywy lub zrobiony z pokrzywy

pokrótce pɔˈkrutʦ̑ɛ adv
вкратце
mówiąc w skrócie

pokusa pɔˈkusa n
искушение соблазн
trudne do opanowania pragnienie

pokuta pɔˈkuta n
покаяние
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy;

pokutny pɔˈkutnɨ adj
покаянный
związany z pokutą, dotyczący pokuty

pokwitowanie ˌpɔkfʲitɔˈvãɲɛ n
квитанция
potwierdzenie odbioru czegoś

pokój ˈpɔkuj n
комната помещение
(budownictwo) część mieszkania, izba
мир перемирие
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
мир покой
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
номер
(turystyka, turystyczny) pomieszczenie wynajęte w hotelu
покой спокойствие мир
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokój gościnny ˈpɔkuj ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ n
гостевая
w domku, w rezydencji: dodatkowy pokój dla ewentualnych gości, którzy zdecydują się przenocować
гостиная
w mieszkaniu: duży pokój, salon

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
одноместный номер
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem

pokład ˈpɔkwat n
палуба
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku;

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
поклон
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci

pokłosie pɔˈkwɔɕɛ n
остатки жатвы
kłosy zboża, które pozostały po żniwach na ściernisku

polana pɔˈlãna n
поляна
pozbawione drzew miejsce w lesie;

polarnik pɔˈlarʲɲik n
полярник
uczony lub podróżnik biorący udział w wyprawach na obszary podbiegunowe

polarny pɔˈlarnɨ adj
полярный полюсный
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

polatucha ˌpɔlaˈtuxa n
белка-летяга
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę;

pole ˈpɔlɛ n
поле
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
поле битвы
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole minowe n
минное поле
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami;

polec ˈpɔlɛʦ̑ v
пасть
zginąć podczas walki, bitwy

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
вверять поручать
dawać kogoś lub coś pod czyjąś opiekę
приказывать
mówić komuś, co ma zrobić, wydawać komuś polecenie
рекомендовать
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polecenie ˌpɔlɛˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
распоряжение указание
nakazanie komuś zrobienia czegoś, także wypowiedź o takiej intencji
рекомендация
zaprotegowanie kogoś

polecić pɔˈlɛʨ̑iʨ̑ v
порекомендовать
aspekt dokonany od: polecać

polegać pɔˈlɛɡaʨ̑ v
полагаться
na czymś opierać się na czymś, ufać czemuś
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
поле́мика
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polemista ˌpɔlɛ̃ˈmʲista n
полемист
autor tekstów polemicznych
osoba biorąca udział w sporze, polemizująca z kimś

polepszać pɔˈlɛpʃaʨ̑ v
улучшать
zmieniać coś na lepsze
улучшаться
zmieniać się na lepsze, stawać się lepszym, poprawiać się

polerowanie ˌpɔlɛrɔˈvãɲɛ n
полирование
dokładne gładzenie powierzchni czegoś w celu uzyskania gładkiego, połyskliwego wyglądu polerowanego przedmiotu

polerować ˌpɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
полировать
czyścić, nadawać czemuś połysk przez pocieranie
шлифовать
(przenośnie, przenośnia) nanosić poprawki w celu ulepszenia czegoś

poleski pɔˈlɛsʲci adj
полесский
od Polesie

polesski adj
полесский
związany z Polesskiem, dotyczący Polesska

poli- prefix
поли-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
полиандрия
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

polibazyt n
полибазит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
полиция милиция
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policja drogowa n
дорожная полиция
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
полицейский полисмен
funkcjonariusz policji

policyjny ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ adj
полицейский
związany z policją

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
пощёчина
(przenośnie, przenośnia) obraza
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)
щека
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

poliester n
полиэстер
(chemia, chemiczny) syntetyczny polimer zawierający w łańcuchu wiązania estrowe;

polietylen n
полиэтилен
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny otrzymywany przez polimeryzację etenu;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
полигамия
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami
(zoologia, zoologiczny) współżycie jednego samca z wieloma samicami

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
полиглот
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

poligraf pɔˈlʲiɡraf n
полиграфист
osoba zajmująca się zawodowo poligrafią

poligrafia ˌpɔlʲiˈɡrafʲja n
полиграфия
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dział techniki zajmujący się wytwarzaniem publikacji drukowanych;

poligraficzny adj
полиграфический
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) związany z poligrafią, dotyczący poligrafii

polikondensacja n
поликонденсация
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;

polimer n
полимер
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
полимеризация
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);

polimorfizm n
полиморфизм
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;

polinezyjski adj
полинезийский
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

polisyndeton n
полисиндетон
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wielu części wypowiedzi tym samym spójnikiem;

politechniczny adj
политехнический
dotyczący politechniki, związany z politechniką

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
политехника политехникум политехнический институт
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeista ˌpɔlʲitɛˈ<sup>j</sup>ista n
политеист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający politeizm, wierzący w wielu bogów

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
политеистический
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
политеизм многобожие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politolog n
политолог
specjalista w dziedzinie politologii

politologiczny ˌpɔlʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
политологический
(przymiotnik) od politologia

politruk pɔˈlʲitruk n
политрук
(historia, historyczny, historycznie) oficer polityczny w dawnej armii radzieckiej bądź w armiach innych państw komunistycznych

politura n
полировка политура
spirytusowy roztwór szelaku używany w meblarstwie do wykańczania powierzchni drewna; .

politycznie adv
политически
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
политический
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce
политичный
(przestarzałe, przestarzały) dobrze wychowany, umiejący właściwie się zachować, potrafiący się znaleźć
(przestarzałe, przestarzały) zachowujący się rozważnie, roztropnie, inteligentnie

polityk pɔˈlʲitɨk n
политик
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
политика
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

politykier ˌpɔlʲiˈtɨcɛr n
политикан
(pejoratywnie, pejoratywny) źle oceniany polityk

polka ˈpɔlka n
полька
(choreografia, choreograficzny) czeski taniec ludowy w metrum 2/4;

polny ˈpɔlnɨ adj
полевой
związany z polem, dotyczący pola, znajdujący się w polu

polon ˈpɔlɔ̃n n
полоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
полонез
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1);

polonista ˌpɔlɔ̃ˈɲista n
полонист
(edukacja, edukacyjny) nauczyciel języka polskiego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) osoba zajmująca się naukowo językiem polskim

polonistka ˌpɔlɔ̃ˈɲistka n
полонистка
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) kobieta zajmująca się naukowo językiem polskim

polonistyka ˌpɔlɔ̃ˈɲistɨka n
полонистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą polską i językiem polskim
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) studia obejmujące polonistykę (1.1) na wyższej uczelni

polonizacja n
полонизация
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego;
nadawanie czemuś polskiego charakteru lub właściwości

polonizm pɔˈlɔ̃ɲism̥ n
полонизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka polskiego;

polonofil ˌpɔlɔ̃ˈnɔfʲil n
полонофил
zwolennik, miłośnik tego, co polskie, związane z Polską

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
охота
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
охотиться
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić
(przenośnie, przenośnia) pożądać, poszukiwać

polski ˈpɔlsʲci adj
польский польский язык
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
польский польский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polskojęzyczny ˌpɔlskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
польскоязычный
posługujący się językiem polskim
spisany, stworzony w języku polskim
taki, którego członkowie posługują się językiem polskim

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
польский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
филей
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z grzbietu zwierzęcia

polędwicowy ˌpɔlɛ̃ndvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
филейный
(przymiotnik) od polędwica

pomadka n
губная помада
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania ust

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
помогать
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
апельсин
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
апельсинный апельсиновый
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie
оранжевый апельсинный апельсиновый
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
измерение отмеривание
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomiatać pɔ̃ˈmʲjataʨ̑ v
помыкать пренебрегать унижать
odnosić się lekceważąco lub z pogardą do kogoś, nie szanować

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
помидор томат
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
томатный
(botanika, botaniczny) dotyczący pomidora (rośliny)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
томатный суп
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa pomidorowa;

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
помещение
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
памятник
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
памятник природы
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
полузащита
(sport, sportowy) w piłce nożnej zawodnicy grający między napastnikami a obrońcami
помощь поддержка
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocnica n
помощница
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
вспомогательный подсобный
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś

pomocnik pɔ̃ˈmɔʦ̑ʲɲik n
ассистент
pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem
полузащитник
(sport, sportowy) piłkarz grający w pomocy;
помощник
osoba do pomocy przy jakiejś pracy

pomocy pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ interjection
помоги помогите
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia

pomodlić się v
помолиться
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jakiś czas się modlić, zmówić modlitwę

pomologiczny adj
помологический
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pompa ˈpɔ̃mpa n
насос помпа
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;

pompejański adj
помпейский помпеянский
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompka ˈpɔ̃mpka n
насос
(mechanika) niewielkie urządzenie do pompowania, najczęściej wody lub powietrza
отжимание
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę;

pompowy adj
насосный
(technologia, technika, techniczny) dotyczący pompy

pomroka n
мрак
(podniośle) prawie całkowita albo zupełna ciemność

pomylić pɔ̃ˈmɨlʲiʨ̑ v
ошибиться
aspekt dokonany od: mylić się

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
идея помысел
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
изобретательность
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
оригинальный
oryginalny, nietypowy
остроумный изобретательный
mający wiele pomysłów

pomywacz n
мойщик
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
ошибка
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

pomyśleć pɔ̃ˈmɨɕlɛʨ̑ v
подумать
myśleć przez jakiś czas, zastanawiając się nad czymś

pomyślnie pɔ̃ˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
удачно
w sposób sprzyjający, zgodny z czyimiś pragnieniami, oczekiwaniami

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
успех
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

pomyślunek ˌpɔ̃mɨɕˈlũnɛk n
смекалка
(potocznie, potoczny) bystrość, orientacja

pomóc ˈpɔ̃muʦ̑ v
помочь
aspekt dokonany od: pomagać

pomścić v
отомстить
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił

ponad ˈpɔ̃nat preposition
выше свыше
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
к тому же кроме того
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat

poncz n
пунш жжёнка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
понедельник
pierwszy dzień tygodnia;

poniedziałkowy ˌpɔ̃ɲɛ̇ʥ̑awˈkɔvɨ adj
понедельничный
związany z poniedziałkiem, dotyczący poniedziałku, dziejący się w poniedziałek

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
так как потому что поскольку ибо ведь понеже
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

poniewczasie ˌpɔ̃ɲɛˈfʧ̑aɕɛ adv
слишком поздно
zbyt późno, nie we właściwym czasie

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
понтон
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie;

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
понтификат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa;

ponury pɔ̃ˈnurɨ adj
мрачный пасмурный понурый
pełen smutku, przygnębienia

poobiedni adj
послеобеденный
następujący, odbywający się po obiedzie

pop pɔp n
поп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;
поп попса
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne

popadia n
попадья
żona popa

popadianka n
поповна
córka popa

poparcie pɔˈparʲʨ̑ɛ n
поддержка
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś

popatrzeć pɔˈpaṭʃɛʨ̑ v
посмотреть
aspekt dokonany od: patrzeć

popcorn n
воздушный кукуруза
prażona kukurydza

popelina ˌpɔpɛˈlʲĩna n
поплин
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny o splocie płóciennym;

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
допустить совершить
zrobić coś złego

popielaty ˌpɔpʲjɛˈlatɨ adj
пепельный
mający kolor jasnoszary, taki jak kolor popiołu

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
пепельница
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popieprzyć pɔˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
поперчить
doprawić pieprzem

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
поддерживать
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
бюст
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popisywać v
рисоваться
czynić na pokaz; robić co, żeby zwrócić czyjąś uwagę

popiół ˈpɔpʲjuw n
зола пепел
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popowic n
попович
syn popa

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
день
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawa pɔˈprava n
улучшение
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie

poprawiać pɔˈpravʲjäʨ̑ v
исправлять
usuwać błędy, np. z tekstu

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
корректно
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem

poprawność n
правильность корректность
zgodność z normami

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
политическая корректность политкорректность
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprawny pɔˈpravnɨ adj
правильный
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

poprosić pɔˈprɔɕiʨ̑ v
попросить
aspekt dokonany od: prosić

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
верхний перекладина
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki
перекладина
belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś
планка
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
предыдущий
taki, który poprzedza (w kolejności)
прошлый
taki, który był uprzednio (w czasie)

poprzedzanie ˌpɔpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
предшествование
(rzeczownik odczasownikowy) od poprzedzać

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
предпосылать
umieszczać, robić coś przed czymś
предшествовать
być, poruszać się przed kimś, czymś

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
через
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś
…dołączający obszar, przez który z trudem ktoś/coś przemieszcza się

popsuć v
испортить
zmienić na gorsze
испортить сломать
sprawić, że coś przestaje spełniać swoją funkcję

popularnonaukowy adj
научно-популярный
prezentujący naukę w sposób przystępny dla niespecjalistów

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
популярность
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
популярный
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
популяризация
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś

populista ˌpɔpuˈlʲista n
популист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne

populistka ˌpɔpuˈlʲistka n
популистка
forma żeńska: populista

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
популистский
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic

populizm pɔˈpulʲism̥ n
популизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popyt ˈpɔpɨt n
спрос
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

popędzić v
унестись
oddalić się pędem

popłynąć v
поплыть
oddalić się, płynąc

por pɔr n
лук-порей порей
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
пора
(anatomia, anatomiczny) mikroskopijne ujście gruczołu w skórze

pora ˈpɔra n
время
pewien okres, czas trwania czegoś
пора
stosowny moment, właściwa chwila na jakąś czynność

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
время года сезон
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
сухой сезон
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi;

porada pɔˈrada n
консультация
konsultacja u specjalisty (np. lekarza, prawnika)
совет
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poradnia pɔˈradʲɲa n
консультация
instytucja wyspecjalizowana w udzielaniu porad z określonej dziedziny

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
посоветовать
udzielić komuś rady, wskazówki
справиться сладить
pokonać trudności, rozwiązać problemy
пособить
zasięgnąć czyjejś rady

poranek pɔˈrãnɛk n
утро
pora dnia następująca po nocy

poranny pɔˈrãnːɨ adj
утренний
taki, który ma miejsce o poranku

porażka pɔˈraʃka n
поражение
przegrana bitwa
проигрыш
poważne niepowodzenie

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
фарфор
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porcelanowy ˌpɔrʦ̑ɛlãˈnɔvɨ adj
фарфоровый
wykonany z porcelany

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
порция
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

porewolucyjny adj
послереволюционный
następujący po rewolucji; dziejący się po rewolucji

porno- ˈpɔrnɔ
порно-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający ich związek z pornografią

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
порнография
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
порнографический
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
порнократия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
аборт выкидыш
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

porost ˈpɔrɔst n
лишайник
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porozumienie ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
взаимопонимание
wzajemne zrozumienie
согласие
uzgodnienie, zgoda
соглашение
dokument potwierdzający uzgodnione warunki

port pɔrt n
аэропорт аэродром
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych
порт
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1)
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń;
порт гавань
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portfel ˈpɔrtfɛl n
бумажник кошелёк
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)
портфель
(finanse, finansowy) ogół papierów wartościowych i innych aktywów posiadanych przez daną osobę fizyczną lub prawną

portier ˈpɔrtʲjɛr n
вахтёр портье
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portmonetka n
портмоне
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

porto ˈpɔrtɔ n
портвейн
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wzmacniane wino portugalskie;

portorykański adj
пуэрто-риканский
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
портовый
związany z portem, dotyczący portu

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
портретист
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety

portret ˈpɔrtrɛt n
портрет
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
фоторобот
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portretowanie ˌpɔrtrɛtɔˈvãɲɛ n
портретирование
wykonywanie portretu

portretować ˌpɔrtrɛˈtɔvaʨ̑ v
портретировать
sporządzać portret (plastyczny lub literacki) osoby lub grupy osób

portretowy adj
портретный
dotyczący portretu

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
португальский
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
португальский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portugalskojęzyczny ˌpɔrtuˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
португалоговорящий португалоязычный
posługujący się językiem portugalskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem portugalskim
португалоязычный
spisany, stworzony w języku portugalskim

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
старший лейтенант
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
двигать
wprawiać coś w ruch
двигаться
zmieniać miejsce przebywania, przenosić się z jednego miejsca na drugie

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
передвигаться как слон в посудной лавке
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy

porwać ˈpɔrvaʨ̑ v
порвать
aspekt dokonany od: rwać
похитить
aspekt dokonany od: porywać

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
похититель
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś
угонщик
człowiek, który uprowadził środek transportu z pasażerami

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
похищать
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
смородина
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
бросать
przestawać coś wykonywać, przestawać zajmować się czymś
бросать покидать
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś

porzucić pɔˈʒuʨ̑iʨ̑ v
бросить покинуть
aspekt dokonany od: porzucać

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
наведение порядок
czynność sprzątania, porządkowania
порядок
kolejność czegoś
порядок чистота
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu

porządek dzienny pɔˈʒɔ̃ndɛɟ ˈʥ̑ɛ̃nːɨ n
повестка дня
(urzędowy) ustalony plan zebrania, konferencji; lista spraw, mających stanowić przedmiot obrad

porządkowy ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvɨ adj
относиться к поддержание порядок служба охрана общественный порядок штраф
dotyczący robienia lub zaprowadzania porządku
порядковый
znajdujący się w jakimś porządku, kolejności

porządkowy ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvɨ n
распорядитель
osoba, która zajmuje się zaprowadzaniem porządku

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
порядочно
bardzo, mocno, silnie
w sposób porządny, przyzwoity

porządny pɔˈʒɔ̃ndnɨ adj
аккуратный
lubiący porządek
мощный порядочный
mocny, duży, intensywny
порядочный
uczciwy, dobry, szlachetny, prawy, czysty
солидный
dobrze urządzony, wykonany; solidny

poród ˈpɔrut n
роды
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
сравнение
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać

porównawczy adj
сравнительный
opierający się na porównaniu

porównać pɔˈruvnaʨ̑ v
сравнить
aspekt dokonany od: porównywać

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
сравнивать
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręczyć v
поручиться
dać urzędowe potwierdzenie czyjejś wypłacalności
wziąć na siebie odpowiedzialność za kogoś lub za coś

posada pɔˈsada n
должность
miejsce pracy dające stały dochód
посад
rodzaj osady służebnej w dawnej Rusi,

posag ˈpɔsak n
приданое
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poseł ˈpɔsɛw n
депутат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
обладатель
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
владение обладание
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) faktyczne władztwo nad rzeczą;

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
иметь быть обладать
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiedzenie ˌpɔɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
заседание
zebranie jakiegoś gremium

posiłek pɔˈɕiwɛk n
еда
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się
czynność jedzenia czegoś

pospać ˈpɔspaʨ̑ v
поспать
spać przez pewien czas, zażyć trochę snu

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
обыкновенный
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

posprzątać pɔˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
убрать убраться
aspekt dokonany od: sprzątać

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
серебрить
pokrywać coś warstwą srebra

post pɔst n
пост
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;
czas obowiązywania postu (1.1)
(informatyka, informatyczny) wiadomość na grupie dyskusyjnej lub forum

postapokaliptyczny adj
постапокалиптический
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym

postawa pɔˈstava n
манера
sposób zachowania
отношение подход позиция
typowy dla danego człowieka stosunek do czegoś;
позиция положение
każda pozycja ciała

postawić pɔˈstavʲiʨ̑ v
возвести поставить
wybudować, wznieść jakąś budowlę, konstrukcję
возвести поставить установить
zbudować coś na czyjąś cześć
навострить
o zwierzętach: podnieść ku górze np. uszy, ogon
поставить
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglach: sprawić aby zaczęły pracować
mianować kogoś na jakieś stanowisko
o stopniach szkolnych: dopisać nowy stopień do ocen danego ucznia
podnieść do góry, przywrócić lub nadać komuś lub czemuś postawę stojącą
sprawić, że ktoś znajdzie się w jakiejś sytuacji
stawiając, umieścić coś lub kogoś na czymś
umieścić naczynie na kuchni celem podgrzania, zagotowania jego zawartości
wyłożyć pieniądze jako stawkę w grze, loterii, zakładach itp.
поставить представить
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zinterpretować, odegrać rolę
предпринять сделать
o krokach: zrobić, wykonać
представить
(książkowy) ująć, nakreślić, opisać sylwetkę jakiejś postaci, bohatera literackiego
предъявить
sformułować coś, wystąpić z czymś
проставиться
zapłacić za kogoś, zwłaszcza w kawiarni, restauracji itp.
сделать расклад
(ezoteryka) ułożyć karty w celu przepowiedzenia przyszłości
воспротивиться
przeciwstawić się komuś, okazać upór, nieprzejednaną postawę
выделываться хорохориться
zachować się zuchwale względem kogoś
отстроиться
(potocznie, potoczny) postawić (1.3) sobie dom

postawić kropkę nad i v
расставить точки над i
zakończyć coś ostatecznie, celnie, dopowiedzieć myśl do końca, wypowiedzieć się jednoznacznie

postawić wszystko na jedną kartę pɔˈstavʲiʨ̑ ˈfʃɨstkɔ na‿ˈjɛdnɔ̃w̃ ˈkartɛ v
поставить всё на одну карту
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) stawiać wszystko na jedną kartę

postać ˈpɔstaʨ̑ n
образ персонаж
bohater utworu literackiego, filmu
состояние форма
zewnętrzna forma, kształt czegoś
фигура стать
określenie istoty, wyglądu, sylwetki

postać ˈpɔstaʨ̑ v
постоять
stojąc być gdzieś przez pewien czas

posterunek ˌpɔstɛˈrũnɛk n
пост
miejsce pełnienia straży lub służby

postkomunistyczny adj
послекоммунистический посткоммунистический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie

postprodukcja n
постпроизводство
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postronny pɔˈstrɔ̃nːɨ adj
посторонний сторонний
niezależny od jakiejś grupy osób i niezaangażowany w jej sprawy; (także, też) niebiorący w czymś bezpośredniego udziału

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
воспринимать
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie

postrzygacz n
стригаль
robotnik strzygący owce

postsekularyzm n
постсекуляризм
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii, która zajmuje się badaniem relacji między religią a nowoczesną filozofią, kulturą i społeczeństwem;

postulat pɔˈstulat n
постулат
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;

postój ˈpɔstuj n
остановка
przerwa podczas jazdy, podróży
стоянка
wyznaczone miejsce, gdzie mogą zatrzymywać się pojazdy

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
прогресс развитие
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępek pɔˈstɛ̃mpɛk n
проступок
(pejoratywnie, pejoratywny) czyn pociągający za sobą negatywne konsekwencje

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
производство процесс судопроизводство судебный процедура
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy)

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
действовать
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie

postępowość n
прогрессивность
cecha tego, co postępowe; cecha tych, którzy są postępowi

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
передовой прогрессивный
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu

posunięcie ˌpɔsũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
ход
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych

posuwać v
подвигаться
odsuwać się, aby zrobić miejsce komu

posypać sobie głowę popiołem pɔˈsɨpaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ pɔˈpʲjɔwɛ̃m v
посыпать голову пеплом
przyznać się publicznie do winy i okazać żal, skruchę

poszerzać pɔˈʃɛʒaʨ̑ v
расширять
robić coś szerszym, obszerniejszym

poszerzyć v
расширить
aspekt dokonany od: poszerzać

poszkodowany ˌpɔʃkɔdɔˈvãnɨ n
пострадавший потерпевший
osoba, która ucierpiała w wyniku wypadku lub innego nieszczęśliwego zdarzenia

poszlaka pɔˈʃlaka n
улика
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
искатель
osoba, która czegoś poszukuje

poszukiwaczka ˌpɔʃuciˈvaʧ̑ka n
искательница
forma żeńska od: poszukiwacz

poszukiwanie ˌpɔʃuciˈvãɲɛ n
поиск розыск
(rzeczownik odczasownikowy) od poszukiwać

poszukiwać ˌpɔʃuˈcivaʨ̑ v
разыскивать
starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
статуя
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

posępny adj
мрачный
okazujący smutek lub przygnębienie

posłaniec pɔˈswãɲɛʦ̑ n
курьер
(urzędowy) pracownik, który ma powierzony obowiązek doręczania dokumentów i przesyłek
посланец посланник
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji

posłać ˈpɔswaʨ̑ v
послать
aspekt dokonany od: posyłać (np. paczkę)

posłać do diabła v
послать к чёрту
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posłać do wszystkich diabłów ˈpɔswaʥ̑ dɔ‿ˈfʃɨstʲciγ ˈdʲjabwuf v
послать к чертям собачьим послать ко всем чертям
(przenośnie, przenośnia) kazać komuś iść precz

posłowie pɔˈswɔvʲjɛ n
послесловие
uwagi od wydawcy lub autora umieszczane na końcu książki;

posłuch n
послушание
poddawanie się czyimś wymaganiom

posługiwać ˌpɔswuˈɟivaʨ̑ v
служить
wykonywać za kogoś pracę
пользоваться
(książkowy) używać czegoś przy wykonywaniu jakiejś czynności lub do osiągania jakiegoś celu

posłuszeństwo n
послушание
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
непослушно
w sposób posłuszny

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
послушный
spełniający bez protestu polecenia

pot pɔt n
пот
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potajemnie ˌpɔtaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
втайне тайком
ukrywając coś przed kimś, bez wiedzy innych, w tajemnicy

potas ˈpɔtas n
калий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
поташ
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
затем после потом
później, w chwili następnej

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
потенциальный
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̃mɛtr̥ n
потенциометр
(technologia, technika, techniczny) opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika;

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
разговорный
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
потомок наследник
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
потомство
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców

potop ˈpɔtɔp n
потоп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach

potowy adj
потовой
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący potu

potrafić pɔˈtrafʲiʨ̑ v
мочь уметь
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić

potrawa pɔˈtrava n
еда блюдо кушанье
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrzask ˈpɔṭʃask n
капкан
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) być w sytuacji bez wyjścia
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu;

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
нужда
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś
cel jakiegoś działania

potrzeba pɔˈṭʃɛba v
надо нужно
tylko jako orzecznik wymagać czegoś, potrzebować czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
нужный
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebny jak dziura w moście pɔˈṭʃɛbnɨ ˈjäɟ ˈʥ̑ura ˈv‿mɔɕʨ̑ɛ adj
нужный как собаке пятая нога
(potocznie, potoczny) niepotrzebny, zbędny, bezużyteczny, a wręcz szkodliwy

potrzebny jak piąte koło u wozu pɔˈṭʃɛbnɨ ˈjak ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu adj
нужен как пятое колесо в телеге
(potocznie, potoczny) niepotrzebny, zbędny, bezużyteczny, a wręcz niepożądany lub szkodliwy

potrzebny jak umarłemu kadzidło pɔˈṭʃɛbnɨ ˈjak ˌũmarˈwɛ̃mu kaˈʥ̑idwɔ adj
нужен как покойнику галоши
(potocznie, potoczny) niepotrzebny, zbędny, bezużyteczny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
нуждаться нужно
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrzeszcz ˈpɔṭʃɛʃʧ̑ n
просянка
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza calandra, mały ptak z rodziny trznadlowatych o niepozornym szarym upierzeniu;

potrzos n
камышовая овсянка
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza schoeniclus, ptak z rodziny trznadlowatych;

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
тройной
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części

potwierdzać pɔˈtfʲjɛrʣ̑aʨ̑ v
подтверждать
aspekt niedokonany od: potwierdzić

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
подтверждение
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
подтвердить
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potworniak n
тератома
(medycyna, medyczny) nowotwór zawierający elementy tkanek z różnych narządów;

potworny adj
ужасный
taki, który budzi przerażenie, strach
уродливый
bardzo brzydki

potwór ˈpɔtfur n
зверь изверг изувер монстр
(przenośnie, przenośnia) dręczyciel
чудовище монстр
straszny stwór

potwór z Loch Ness ˈpɔtfur ˈz‿lɔx ˈnɛs n
Несси лох-несское чудовище
domniemane, legendarne zwierzę ze szkockiego jeziora;

potyczka pɔˈtɨʧ̑ka n
столкновение стычка
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
спотыкаться
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
затылок
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa;

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
мощь
przeważająca siła i skuteczność

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjäʨ̑ v
порицать
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym
проклинать
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skazywać na potępienie, skazywać na piekło

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
мощный могучий
o wielkiej mocy

poufałość n
запанибратство панибратство
bardzo bliskie stosunki między ludźmi

poufały adj
запанибратский панибратский
taki, który jest wyrazem zażyłości, bliskich stosunków

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
конфиденциальный секретный
tajny, powierzony w sekrecie

poważanie ˌpɔvaˈʒãɲɛ n
уважение
poszanowanie, szacunek, uznanie, którym darzy się kogoś lub coś

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
серьёзно
w sposób poważny

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
серьёзный
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania
mający zasadnicze znaczenie
o literaturze, filmie poruszający trudny temat

powiadamiać v
уведомлять
dawać komuś o czymś znać, przekazywać wiadomości

powiadać v
баять
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mówić; mówiąc informować, oznajmiać; opowiadać

powiat ˈpɔvʲjat n
повят
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa;

powidła pɔˈvʲidwa n
повидло
(spożywczy) przetwór robiony głównie ze smażonych owoców, głównie śliwek z dodatkiem cukru;

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
высказывание
(rzeczownik odczasownikowy) od powiedzieć
поговорка
przysłowie, maksyma, popularne zdanie

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
сказать
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powiedzmy particle
скажем
wyrażenie wprowadzające do wypowiedzi jakieś założenie

powieka pɔˈvʲjɛka n
веко
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzać v
доверять доверять
poddawać czyjejś opiece
поручать
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś
доверяться
(podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
плоскость
(geometria) dwuwymiarowy odpowiednik krzywej
поверхность
zewnętrzna strona
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy
поверхность площадь
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach

powierzchniowy adj
поверхностный
pojawiający się/występujący na powierzchni

powierzyć v
доверить
aspekt dokonany od: powierzać
довериться
aspekt dokonany od: powierzać się

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
воздух
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią
воздух поветрие
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
поветрие
(przestarzałe, przestarzały) zaraza, (zobacz) morowe powietrze

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
воздушный
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieściopisarka pɔˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔpʲiˈsarka n
романистка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze powieści

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
романист
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor powieści

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
повесть роман
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
должен
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił

powinność pɔˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
долг обязательство
obowiązek wynikający z pełnionej funkcji lub z nakazu moralnego

powinowactwo ˌpɔvʲĩnɔˈvaʦ̑tfɔ n
сродство
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zdolność pierwiastków do wchodzenia ze sobą w reakcje

powinszowanie n
поздравление
(rzeczownik odczasownikowy) od powinszować

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
возбуждать создавать
być powodem czegoś, przyczyną

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
удачи
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powodzenie ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
везение удача
(rzeczownik odczasownikowy) od powodzić
успех
atrakcyjność w oczach innych

powodziowy ˌpɔvɔˈʥ̑ɔvɨ adj
паводковый
związany z powodzią

powodzić pɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
преуспевать
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością

powojenny adj
послевоенный
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
медленно
wolno, z małą prędkością

powolnie adv
медленно
w sposób powolny, wolno

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
медленный
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli
ociężały w ruchach, mało ruchliwy, denerwująco wolny

powozownia n
каретник
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych;

powołżański adj
поволжский
związany z Powołżem, dotyczący Powołża

powrót ˈpɔvrut n
возвращение возврат
ponowne przybycie do tego samego miejsca

powróz n
верёвка трос
gruby, mocny sznur z plecionego włókna

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
восстание
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstanie styczniowe n
Январское восстание
(historia, historyczny, historycznie) polskie powstanie narodowe przeciwko Rosji, które zostało wywołane 22 stycznia 1863 roku i trwało do 1864 roku;

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
Варшавское восстание
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach od 1 sierpnia 1944 roku;

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
повстанец
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
возникать
wynikać z czegoś, być konsekwencją
возникать появляться
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym
восставать
wzniecać powstanie, rozpoczynać walkę zbrojną
вставать
wstawać, podnosić się, stawać na nogi

powstańczy adj
повстанческий
związany z powstaniem, dotyczący powstania
związany z powstańcami, dotyczący powstańców

powstrzymać v
предотвратить приостановить сдержать удержать
aspekt dokonany od: powstrzymywać
сдержаться
aspekt dokonany od: powstrzymywać się

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
предотвращать
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś
приостанавливать
przerywać jakieś działanie
сдерживать удерживать
zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu
сдерживаться
rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś

powszechnie pɔˈfʃɛxʲɲɛ adv
повсеместно
w sposób powszechny

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
общий совместный
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny

powszedni pɔˈfʃɛdʲɲi adj
повседневный
codzienny, pospolity, zwykły

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
повторять твердить
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powtórzenie n
повторение
wykonanie czegoś powtórnie

powtórzyć pɔˈftuʒɨʨ̑ v
повторить
aspekt dokonany od: powtarzać

powód ˈpɔvut n
повод
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego
истец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
наводнение
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;
наплыв
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość

powłoka pɔˈvwɔka n
оболочка покрытие
to, co okrywa, powleka jakiś przedmiot

poza ˈpɔza n
поза
postawa, stan ciała w danej chwili

poza ˈpɔza preposition
вне
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz

pozaeuropejski adj
внеевропейский
odnoszący się do obszarów lub państw poza Europą, leżący poza Europą

pozajelitowy adj
парентеральный
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi

pozakonkursowy adj
внеконкурсный
odbywający się poza konkursem

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
внематочный
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
внебрачный
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaparlamentarny adj
внепарламентарный внепарламентный
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dziejący się, działający poza parlamentem

pozaszkolny adj
внешкольный
odbywający się nie w ramach nauki szkolnej
odbywający się poza szkołą

pozaziemski adj
внеземной инопланетный
pochodzący spoza Ziemi

pozbawiać pɔˈzbavʲjäʨ̑ v
лишать
zabierać, odbierać coś

pozbawienie wolności n
лишение свободы
kara polegająca na zamknięciu skazanego w zakładzie karnym

pozbawić pɔˈzbavʲiʨ̑ v
лишить
sprawić, że ktoś lub coś nie posiada danej rzeczy

pozdrawiać pɔˈzdravʲjäʨ̑ v
приветствовать
witać

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
привет
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie

pozdrowić pɔˈzdrɔvʲiʨ̑ v
поприветствовать
aspekt dokonany od: pozdrawiać

pozer ˈpɔzɛr n
позёр
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie

pozew ˈpɔzɛf n
иск
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa;

pozielenieć ˌpɔʑɛˈlɛ̃ɲɛ̇ʨ̑ v
позеленеть
nabrać zielonej barwy
o ludziach: bardzo zblednąć, aż do zielonkawego odcienia

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
уровень
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
ватерпас уровень
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
земляника
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc poziomki (1.1)

poziomka pospolita n
земляника обыкновенная
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku poziomka pospolita (1.1)

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
горизонтальный
prostopadły do kierunku siły grawitacji

poznawać v
знакомить
umożliwiać komuś znajomość z kimś drugim
познавать
domyślać się lub zauważać coś
dowiadywać się w wyniku doświadczenia lub obserwacji
nauczyć się czegoś
przekonywać się o czymś lub doświadczać czegoś
распознавать
rozpoznawać coś po konkretnych cechach lub właściwościach

poznać ˈpɔznaʨ̑ v
познакомить
zapoznać kogoś z kimś
познакомиться
nawiązać znajomość z kimś
познать
zdobyć wiedzę o czymś zwłaszcza poprzez bezpośrednie doświadczenie
распознать узнать
domyślić się czegoś, przejrzeć kogoś
rozpoznać kogoś lub coś
познакомиться
zawrzeć znajomość
познакомиться познаться
dojść do dogłębnej wzajemnej znajomości
узнать
rozpoznać się wzajemnie

poznański pɔˈznãj̃sʲci adj
познанский
związany z Poznaniem, dotyczący Poznania
charakterystyczny dla Poznania lub poznaniaków, mający cechy lub właściwości przypisywane Poznaniowi lub poznaniakom

pozornie adv
по-видимому
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
ложный мнимый
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
оставаться
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś
być dalej takim samym, bez zmian; nie zmieniać się
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś

pozostawiać wiele do życzenia ˌpɔzɔˈstavʲjäʥ̑ ˈvʲjɛlɛ ˌdɔ‿ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa v
оставлять желать лучшего
nie spełniać oczekiwań

pozostać pɔˈzɔstaʨ̑ v
остаться
aspekt dokonany od: pozostawać

pozostałość ˌpɔzɔˈstawɔɕʨ̑ n
остаток
coś, co zostało w danym miejscu po czymś

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
остальной
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
позволять разрешать
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne
разрешать позволять
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić

pozwany pɔˈzvãnɨ n
ответчик
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo

pozwolenie ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
позволение разрешение
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy

pozwolić pɔˈzvɔlʲiʨ̑ v
разрешить
(zobacz) pozwalać

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
позиция
w warcabach i (szachy, pojęcie szachowe) ułożenie bierek na szachownicy w danym momencie gry

pozycja misjonarska n
миссионерская позиция
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
позитивный
przychylnie nastawiony
z potwierdzoną obecnością w badaniu
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach
позитивный положительный
przynoszący korzyści

pozór ˈpɔzur n
видимость
to, co jest widoczne na zewnątrz, nierzadko udane

pozłacać v
золотить
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połabski adj
полабский
związany z Połabiem i Połabianami, dotyczący Połabia

połamania nóg interjection
ни пуха ни пера
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę

połknąć v
заглотнуть
aspekt dokonany od: połykać

połocki adj
полоцкий
związany z Połockiem, dotyczący Połocka

połowa pɔˈwɔva n
половина
jedna z dwóch równych części całości

połowiecki adj
половецкий
związany z Połowcami, dotyczący Połowców

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
местоположение
miejsce znajdowania się czegoś

położna pɔˈwɔʒna n
акушерка
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach

położniczy adj
родильный
(medycyna, medyczny) związany z położnictwem, dotyczący położnictwa

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
акушер
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
расположенный расположен
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu

położyć pɔˈwɔʒɨʨ̑ v
положить
aspekt dokonany od: kłaść

położyć lachę pɔˈwɔʒɨʨ̑ ˈlaxɛ idiom
плевать с высокой колокольни положить хуй
(wulgarnie, wulgaryzm) zlekceważyć coś, kogoś, nie liczyć się z czymś, kimś, zrezygnować z czegoś, z jakiegoś zamierzenia, zwykle z powodu jakichś przeszkód, trudności

położyć uszy po sobie pɔˈwɔʒɨʨ̑ ˈuʃɨ pɔ‿ˈsɔbʲjɛ v
опустить хвост подвернуть хвост поджать хвост
stracić odwagę, pewność siebie, stać się pokornym, potulnym, stchórzyć

połtawski adj
полтавский
związany z Połtawą, dotyczący Połtawy

południe pɔˈwudʲɲɛ n
полдень
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
юг
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
меридиан
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
южанин
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
юго-восточный
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
юго-западный
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
южноафриканский
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
южноамериканский
dotyczący Ameryki Południowej

południowoaustralijski adj
южноавстралийский
związany z południem Australii, położony na południu Australii

południowochiński adj
южнокитайский
związany z południem Chin

południowoeuropejski adj
южноевропейский
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowojemeński adj
южнойеменский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Jemenem Południowym ((oficjalnie) Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu)

południowokaroliński adj
южнокаролинский
związany z Karoliną Południową, dotyczący Karoliny Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
южнокорейский
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowoosetyjski adj
югоосетинский южноосетинский
związany z Osetią Południową, dotyczący Osetii Południowej

południoworosyjski adj
южнорусский
związany z południową częścią Rosji lub pochodzący stamtąd

południowosłowiański ˌpɔwudʲɲɔvɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
южнославянский
odnoszący się do Słowian południowych (Słoweńców, Chorwatów, Serbów, Bośniaków, Czarnogórców, Macedończyków i Bułgarów), związany ze Słowianami południowymi

południowouralski adj
южноуральский
związany z Uralem Południowym albo położony w południowej części Uralu

południowowietnamski adj
южновьетнамский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu)

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
южный
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
юго-восток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
юго-запад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
глотать
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

połykać łzy v
глотать слёзы
powstrzymywać się od płaczu, nie dawać poznać po sobie smutku

połysk ˈpɔwɨsk n
блеск
(mineralogia, mineralogiczny) właściwość powierzchni minerału sklasyfikowana jednym z dziewięciu określeń podobieństwa;
блеск блик
(fizyka, fizyczny) wrażenie optyczne, które powstaje dzięki odbiciu i rozproszeniu światła na powierzchni ciał stałych i cieczy lub bezpośrednio nad ich powierzchnią;
блеск сверкание сияние
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś

połówka pɔˈwufka n
половинка
jedna z dwóch równych części czegoś

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
соединение
(rzeczownik odczasownikowy) od połączyć
możliwość rozmowy telefonicznej lub sama rozmowa

połączyć pɔˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
соединить
dokonać połączenia kilku elementów, przymocować je do siebie, zespolić lub zjednoczyć

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
чулок
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pończoszniczy ˌpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɔʃʲˈɲiʧ̑ɨ adj
чулочный
związany z wyrobem lub naprawą pończoch, stosowany w pończosznictwie

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
постель
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie

pościelowy adj
постельный
związany z pościelą, dotyczący pościeli

pośladek pɔˈɕladɛk n
ягодица
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośladkowy adj
ягодичный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pośladków

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
жениться
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż

pośmiertnie adv
посмертно
po śmierci

pośmiertny adj
посмертный
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
торопливость
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednictwo n
посредничество
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron

pośredniczka ˌpɔɕrɛdʲˈɲiʧ̑ka n
посредница
forma żeńska od: pośrednik

poświadczać pɔˈɕfʲjaṭʧ̑aʨ̑ v
подтверждать свидетельствовать служить свидетельство
potwierdzać prawdziwość, tożsamość, wiarygodność kogoś albo czegoś

poświadczyć v
засвидетельствовать удостоверить
potwierdzić prawdziwość, tożsamość, wiarygodność kogoś albo czegoś

poświerka pɔˈɕfʲjɛrka n
лапландский подорожник
(ornitologia, ornitologiczny) Calcarius lapponicus, ptak z rodziny trznadlowatych, gnieżdżący się na dalekiej północy Europy i Syberii;

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
жертвовать посвящать
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra
освящать
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywać poświęcenia; pokropić coś wodą święconą
посвящать уделять внимание
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie
жертвовать собой
rezygnować z czegoś dla czyjegoś dobra, dla jakiejś sprawy, dla kogoś
посвящать себя
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi

poświęcenie ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
жертва
(szachy, pojęcie szachowe) celowe posunięcie, którego konsekwencją jest utrata bierki w celu uzyskania innych korzyści, np. inicjatywy, forsownego wariantu wiodącego do mata itd.

pożar ˈpɔʒar n
пожар
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnalny adj
прощальный
dotyczący chwili pożegnania

pożegnanie n
прощание расставание проводы
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożegnać pɔˈʒɛɡnaʨ̑ v
попрощаться проститься
aspekt dokonany od: żegnać

pożerać pɔˈʒɛraʨ̑ v
пожирать
(potocznie, potoczny) o ludziach: jeść łapczywie
(potocznie, potoczny) o zwierzętach drapieżnych: zjadać coś
(potocznie, potoczny) zużywać dużą ilość czegoś, pochłaniać

pożoga n
большой пожар
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
давать в долг одалживать
dawać coś komuś na pewien czas
занимать брать в долг одалживать
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
заём
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyczyć pɔˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
взять в долг занять одолжить
wziąć coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą
дать в долг одолжить
dać coś komuś na pewien czas

pożytecznie ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
полезно
w sposób pożyteczny

pożyteczny ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
полезный
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
полезный идиот
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożytek pɔˈʒɨtɛk n
польза
korzyść

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
питание пища пропитание
jedzenie, pokarm, strawa

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
сытный
posilny, wzmacniający, sycący

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
вожделение похоть
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
желать жаждать
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

ppk acronym
ПТУР
= (wojskowość, wojskowy) przeciwpancerny pocisk kierowany;

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
прабабушка
matka dziadka lub babci

prababka praˈbapka n
прабабушка
matka dziadka lub babki

praca ˈpraʦ̑a n
механический работа
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;
работа
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
funkcjonowanie czegoś
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
работа труд
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
домашняя работа
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracochłonny ˌpraʦ̑ɔˈxwɔ̃nːɨ adj
трудоёмкий
wymagający relatywnie dużego nakładu pracy w stosunku do efektu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
работодатель
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
работать трудиться
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
трудолюбие
cecha tego, kto jest pracowity

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
трудолюбивый
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracownia praˈʦ̑ɔvʲɲa n
лаборатория
(edukacja, edukacyjny) (studencki) odpowiednio urządzone pomieszczenie do prowadzenia badań i doświadczeń naukowych
мастерская
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp.

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
работница служашая сотрудница труженица
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownica seksualna n
работница секс-бизнеса
kobieta, która świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pracowniczka n
работница служашая сотрудница труженица
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
работник трудящийся
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
работник секс-бизнеса
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

pracuś ˈpraʦ̑uɕ n
работяга трудяга труженик
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) człowiek bardzo pilny w pracy

praczka ˈpraʧ̑ka n
прачка
kobieta zawodowo piorąca

pradawny adj
давнопрошедший
bardzo stary, dawny

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
прадед прадедушка
ojciec dziadka lub babci

pragmatyczność ˌpraɡmaˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
прагматичность
cecha tego, co pragmatyczne

pragmatysta ˌpraɡmaˈtɨsta n
прагматик прагматист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
жажда
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;
желание
(przenośnie, przenośnia) chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
жаждать
(przestarzałe, przestarzały) być spragnionym, chcieć pić
желать
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
праиндоевропейский
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej

prajęzyk n
праязык
język, z którego wywodzą się inne języki;

praktyczność n
практичность
cecha tego, co praktyczne i użyteczne
cecha tych, którzy są praktyczni, życiowi i zaradni

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
практический
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce

praktyka ˈpraktɨka n
практика
świadoma i celowa działalność ludzka

pralka ˈpralka n
стиральная машина
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
прачечная
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
стирка
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;

praojciec praˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
праотец
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem

praprzyczyna ˌprapʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
первопричина
(książkowy) pierwsza, podstawowa przyczyna czegoś

prasa ˈprasa n
пресс
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
пресса пресс
(publikatory) ogół czasopism

praska do ziemniaków ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
пресс-пюре
ręczny przyrząd do robienia ziemniaczanego purée

praski ˈprasʲci adj
пражский
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
глажка
wygładzanie ubrania za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
пресование
tłoczenie, ściskanie czegoś za pomocą prasy

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
гладить утюжить
wygładzać tkaninę za pomocą rozgrzanego żelazka, prasowalnicy itp.
пресовать
tłoczyć, ściskać coś za pomocą prasy

prasłowiański adj
праславянский
związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny
mający cechy przypisywane Prasłowianom

prasłowiański n
праславянский
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
права человека
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
права женщин
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
права животных
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
истина
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu;
правда истина
treść zgodna z rzeczywistością;

prawda w oczy kole ˈpravda ˈv‿ɔʧ̑ɨ ˈkɔlɛ proverb
правда глаза колет
inni mają rację, a my nie potrafimy się z tym pogodzić

prawdiński adj
правдинский
związany z Prawdinskiem, dotyczący Prawdinska

prawdomówność n
правдивость
cecha tego, co prawdomówne; cecha tych, którzy są prawdomówni

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
правдивый правдолюбивый
taki, który mówi prawdę

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
вероятность
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
вероятность правдоподобие правдоподобность
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
вероятно
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
вероятный
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwie pravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
правдиво
w sposób prawdziwy

prawdziwość pravʲˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
правдивость
zgodność z prawdą, z rzeczywistością

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
настоящий
naturalny
настоящий истинный правдивый
rzeczywisty
настоящий по́длинный
typowy dla naszych wyobrażeń

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
без беды друга не узнаешь друг познаётся в беде
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
десница
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka
правые
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej

prawicowy ˌpravʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
правый
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z prawicą, właściwy prawicy, wywodzący się z prawicy

prawiczek n
девственник
mężczyzna, który nie odbył jeszcze stosunku płciowego

prawidłowość n
регулярность
regularne występowanie jakichś zjawisk zgodnie z określoną regułą

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
правильный
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
dobrze uformowany, foremny
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami

prawie ˈpravʲjɛ particle
почти
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawić ˈpravʲiʨ̑ v
отчитывать
mówić o czymś nauczając

prawniczka n
юристка
kobieta prawnik

prawniczy adj
юридический
dotyczący prawa lub prawników

prawnik ˈpravʲɲik n
юрист
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze
юристка
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta posiadająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
правнучка
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
правнук
syn wnuczki lub wnuka

prawny ˈpravnɨ adj
юридический
taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie

prawo ˈpravɔ n
право
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
право закон
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
водительское удостоверение водительские права
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo jest po to, aby je omijać proverb
нет закона без обхода
przysłowie wyrażające pogląd, że czasami można nie przestrzegać przepisów prawa

prawo- prefix
право-
…służący do tworzenia wyrazów związanych z prawem
…służący do tworzenia wyrazów związanych z prawą stroną czegoś

prawobrzeżny ˌpravɔˈbʒɛʒnɨ adj
правобережный
(geografia, geograficzny) położony, znajdujący się na prawym brzegu (nad prawym brzegiem) rzeki

prawomocność n
правомочность
cecha tego, co prawomocne

praworządność n
законность правопорядок правосудие
cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni;

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
православие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
православный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ n
православный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prawosławia

prawowity ˌpravɔˈvʲitɨ adj
законный легальный легитимный
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy

prawoznawczy ˌpravɔˈznafʧ̑ɨ adj
правоведческий
związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
благонамеренность
cecha tego, kto jest prawy

prawy ˈpravɨ adj
лицевой
(krawiectwo) (o stronie tkaniny, odzieży): przeznaczony do noszenia na danej stronie
правый
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawicowy, konserwatywny
o człowieku: uczciwy, szlachetny

prawybory n
праймериз
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
празеодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prażanin praˈʒãɲĩn n
пражанин
mieszkaniec Pragi

prażanka praˈʒãnka n
пражанка
mieszkanka Pragi

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
жарить запекать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu

precel n
брецель
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
точность
dokładność, staranność

precz prɛʧ̑ adv
прочь
w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś

predykatyw n
предикатив
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienny wyraz pełniący funkcję czasownika

prefektura ˌprɛfɛkˈtura n
префектура
teren działania prefekta
urząd prefekta

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
протоистория
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
доисторический
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekambr ˈprɛkãmpr̥ n
докембрий
(geologia, geologiczny) jeden z okresów w dziejach Ziemi;

prekambryjski adj
докембрийский
(geologia, geologiczny) związany z prekambrem, dotyczący prekambru

prekariat prɛˈkarʲjat n
прекариат
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia;

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
прекогниция
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

prekursor prɛˈkursɔr n
предшественник прекурсор
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.
прекурсор
(chemia, chemiczny) substancja towarzysząca pierwszemu stadium reakcji

premia n
премия
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
премьер-министр премьер
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
премьера
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

premierowy adj
премьерный
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) związany z premierą, dotyczący premiery

premiowy adj
премиальный
związany z premią, dotyczący premii

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
подписка
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

prenumerator ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr n
подписчик
osoba, która wykupiła prenumeratę

prenumerować v
выписывать абонировать
otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas

preria n
прерия
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej;

preskryptywizm n
прескриптивизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów etycznych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie;
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
престиж
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

pretekst ˈprɛtɛkst n
предлог
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

pretensjonalny ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
претенциозной
(książkowy) zachowujący się sztucznie, krygujący się
(książkowy) zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

pretor ˈprɛtɔr n
претор
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

pretorianin n
преторианец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek gwardii pretoriańskiej - elitarnej formacji zbrojnej w starożytnym Rzymie i straży osobistej cesarzy;

prewencyjny ˌprɛvɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
превентивный
służący zapobieganiu, prewencji

prezbiter n
пресвитер
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiteriański adj
пресвитерианский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z prezbiterianizmem, prezbiterianami

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
пресвитерий
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
подарок
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezenter n
диктор
osoba, która zapowiada audycje w radiu lub telewizji

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
презерватив
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezes ˈprɛzɛs n
председатель
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

prezydencki adj
президентский
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
мэр
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców;
президент президе́нт
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
День дурака День смеха Первое апреля
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce;

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
первородство
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
приоритет
pierwszeństwo przysługujące czemuś

pro forma ˈprɔ ˈfɔrma idiom
для проформы
dla pozoru

pro-choice n
прочойс
ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

problem ˈprɔblɛ̃m n
проблема
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia
interesujące zagadnienie

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
проблематический
budzący zastrzeżenia lub niepewny

problemista n
проблемист
(szachy, pojęcie szachowe) szachista, który układa zadania szachowe

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
настоятель приходской священник
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

proca ˈprɔʦ̑a n
праща
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
процедура
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
процент
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

procentowy adj
процентный
(matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) podany w procentach

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
процесс
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie

procesja prɔˈʦ̑ɛsʲja n
процессия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu;

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
процессор
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

procesorowy adj
процессорный
związany z procesorem, dotyczący procesora

procesualny ˌprɔʦ̑ɛsuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
процессуальный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który dotyczy procesu sądowego, postępowania sądowego

prochowiec prɔˈxɔvʲjɛʦ̑ n
плащ
(potocznie, potoczny) letni męsko-damski płaszcz z cienkiej, gęstej bawełnianej tkaniny;

prochy ˈprɔxɨ n
прах
stałe produkty rozkładu lub spopielenia zwłok

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
чудо-печка
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
производитель
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
продукция
ogół tego, co zostało wyprodukowane
производство продукция
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkowanie ˌprɔdukɔˈvãɲɛ n
вырабатывание продуцирование производство
wytwarzanie czegoś w sposób przemysłowy

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
производить выпускать
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

produkt ˈprɔdukt n
продукт
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
валовой внутренний продукт
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;

produktywność n
продуктивность производительность
cecha tego, co produktywne; cecha tych, którzy są produktywni
производительность
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów;

profaza n
профаза
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

profesja prɔˈfɛsʲja n
профессия
zawód;

profesjonalizacja ˌprɔfɛsʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
профессионализация
przejście na profesjonalne, zawodowe wykonywanie czegoś

profesor prɔˈfɛsɔr n
профессор
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych;
профессор профессорша
(edukacja, edukacyjny) kobieta zajmująca stanowisko profesora (1.2)
(edukacja, edukacyjny) uczona z tytułem naukowym profesora (1.1)

profesorski adj
профессорский
związany z osobą lub tytułem profesora, dotyczący profesora

profilaktyczny adj
профилактический
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom
(książkowy) związany z zapobieganiem, przeciwdziałaniem czemuś niepożądanemu

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
профилактика
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk
(medycyna, medyczny) środki i działania podejmowane w celu zapobiegania chorobom

prognoza prɔˈɡnɔza n
прогноз
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
прогноз погоды
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

program ˈprɔɡrãm n
программа
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
(potocznie, potoczny) broszurka z informacjami o sztuce teatralnej lub operowej, rozprowadzana pośród widzów
(potocznie, potoczny) zestawienie programów (1.2) na pewien okres, zwykle w czasopiśmie
odrębna audycja nadawana przez telewizję lub radio
plan działań

program komputerowy n
компьютерная программа
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
программист
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programistka ˌprɔɡrãˈmʲistka n
программистка
forma żeńska od: programista

programowalny adj
программируемый
taki, który można zaprogramować

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
программирование
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych;
(rzeczownik odczasownikowy) od programować

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
программировать
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

progresja n
прогрессия
(ekonomia, ekonomiczny) wzrastanie jakiegoś współczynnika
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powtarzanie motywu, zwrotu melodycznego ze stopniowym wzrostem wysokości tonów
osiągnięcie następnego stadium rozwoju

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
проекция
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
план проект
plan działania lub postępowania
проект
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

projektowanie ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ n
проектирование
(rzeczownik odczasownikowy) od projektować

prokaina n
прокаи́н
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

prokopjewski adj
прокопьевский
związany z Prokopjewskiem, dotyczący Prokopjewska

prokreacja n
прокреация
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

proktolog prɔˈktɔlɔk n
проктолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
проктология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy;

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
прокурор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;
прокурорша
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta prokurator (1.1)

prokuratorka n
прокурорша
(potocznie, potoczny) forma żeńska od: prokurator

prokuratorski adj
прокурорский
dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

prokuratura n
прокуратура
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności;

proletariacki ˌprɔlɛtarʲˈjaʦ̑ʲci adj
пролетарский
(przymiotnik) od proletariat

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
пролетариат
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
пролетарий
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

prolongata n
отсрочка
przedłużenie terminu

prom prɔ̃m n
паром
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
прометий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienie katodowe n
катодные лучи
(fizyka, fizyczny) strumień elektronów biegnący od katody do anody w rurze do wyładowań elektrycznych wypełnionej rozrzedzonym gazem

promienie zmierzchu n
противосумеречные лучи
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
излучение
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
луч
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
радиус
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
пропаганда
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propagandowy ˌprɔpaɡãnˈdɔvɨ adj
пропагандистский
związany z propagandą, będący propagandą, mający cechy propagandy

propagandystka n
пропагандистка
kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

propagandzista n
пропагандист
osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

propagowanie ˌprɔpaɡɔˈvãɲɛ n
пропагандирование
(rzeczownik odczasownikowy) od propagować

propan ˈprɔpãn n
пропан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propedeutyczny ˌprɔpɛdɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
пропедевтический
wstępny; przygotowujący do czegoś

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
пропедевтика
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

propen ˈprɔpɛ̃n n
пропен
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz;

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
предлагать
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
пропорция
(matematyka, matematyczny) równość dwóch stosunków;
harmonia; właściwy, proporcjonalny stosunek między częściami układu
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem

proporcjonalnie adv
пропорционально
w sposób proporcjonalny

proporcjonalność n
пропорциональность
(matematyka, matematyczny) zależność między dwiema wielkościami, w której przy powiększeniu lub pomniejszeniu wartości jednej z nich, wartość drugiej zwiększa się tyleż razy lub tyleż razy się zmniejsza
cecha tego, co proporcjonalne; cecha tych, którzy są proporcjonalni

proporcjonalny adj
пропорциональный
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości
o proporcjach zgodnych z kanonem piękna

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
предложение
coś, co się komuś proponuje

propylen prɔˈpɨlɛ̃n n
пропилен
(chemia, chemiczny) (zobacz) propen

propyn ˈprɔpɨ̃n n
метилацетилен пропин
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie;

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
пророчество
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

proroczy prɔˈrɔʧ̑ɨ adj
пророческий
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

prorok ˈprɔrɔk n
пророк
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
пророчица
(książkowy) kobieta przepowiadająca przyszłość, dalszy bieg zdarzeń, często katastroficznych
пророчица проро́чица
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prorokowanie n
пророчествование
przepowiadać przyszłe zdarzenia

prosfora n
просфора
(teologia, teologiczny) chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
звать приглашать
zwracać się do kogoś w celu nakłonienia go do złożenia wizyty; zapraszać
просить
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosta ˈprɔsta n
прямая
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostacki prɔˈstaʦ̑ʲci adj
простацкий
właściwy prostakowi

prostactwo n
грубость
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu

prostaczek n
простак
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi

prostaczka n
невежа
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci żenskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

prostak ˈprɔstak n
невежа
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski

prostatektomia n
простатэктомия
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prosto spod igły ˈprɔstɔ spɔd‿ˈiɡwɨ idiom
с иголочки
o przedmiocie, często o ubraniu: nowy, niedawno uszyty, wyprodukowany

prostoduszność n
простодушие простодушность
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością

prostoduszny adj
простодушный
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
прямоугольник
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostolinijność n
простолинейность прямодушие прямолинейность прямота
cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty

prostolinijny adj
простолинейный прямолинейный
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach

prostoliniowość n
прямолинейность
(geometria) (fizyka, fizyczny) cecha czegoś, co przebiega po linii prostej

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
прямоугольный параллелепипед
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami;

prostopadłość n
перпендикулярность
cecha tego, co prostopadłe

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
ортогональный перпендикулярный
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

prostota prɔˈstɔta n
простота
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego

prostownik n
выпрямитель
(elektronika, elektroniczny) układ lub element elektroniczny zamieniający prąd przemienny na prąd o stałym kierunku (w idealnym przypadku prąd stały);
зарядное устройство
(motoryzacja) ładowarka akumulatora samochodowego zasilana z sieci elektrycznej

prosty ˈprɔstɨ adj
простой просто
łatwy, o niewielkiej trudności
niewykształcony; zwykły
прямой
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
ровный
równy

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
проституция проститу́ция
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
проститутка
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek sprzedajny, który dla własnych korzyści zdradza innych lub postępuje niegodziwie i oportunistycznie

proszek ˈprɔʃɛk n
порошок
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
пекарский порошок
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
стиральный порошок
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
пожалуйста
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego
potwierdzenie wykonania prośby

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
протагонист
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami
odtwórca głównej roli

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
протактиний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonistyczny adj
протекционистский
(ekonomia, ekonomiczny) związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
протекционизм
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protektorat ˌprɔtɛkˈtɔrat n
протекторат
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

protest ˈprɔtɛst n
протест
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
протестантский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
протестант
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protestantka ˌprɔtɛˈstãntka n
протестантка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje protestantyzm

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
протестантизм протестантство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku;

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
протестовать возражать
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza

proteza prɔˈtɛza n
протез
(medycyna, medyczny) sztuczna kończyna lub (rzadziej) inny sztuczny narząd ciała;

proto- ˈprɔtɔ prefix
прото-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

protokolant ˌprɔtɔˈkɔlãnt n
протоколист
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

protokół prɔˈtɔkuw n
протокол акт
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
протон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

protozoologia ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja n
протозоология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się pierwotniakami;

protozoologiczny adj
протозоологический
(zoologia, zoologiczny) związany z protozoologią, dotyczący protozoologii

proustyt n
прустит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
вести
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem)
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu
(choreografia, choreograficzny) w tańcu: kierować partnerką
tworzyć skutek czegoś

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci adj
провансальский
związany z Prowansją, dotyczący Prowansji

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
провансальский диалект провансальский наречие
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowiant ˈprɔvʲjãnt n
провиант
żywność, zapasy żywności

prowiantowy adj
продовольственный
związany z prowiantem

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
провинция
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast

prowincjał n
провинциал
(kościelny) (administracja) wyższy przełożony zakonny, zarządzający prowincją;

prowincjonalność n
провинциальность
cecha tego, co prowincjonalne; cecha tych, którzy są prowincjonalni

prowincjonalny adj
провинциальный
położony na prowincji, z dala od metropolii
związany z prowincją, dotyczący prowincji

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
провинциал
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowincjuszka n
провинциалка
(lekceważąco, lekceważący) kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
провокация
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjność n
провокационность
cecha tego, co prowokacyjne; cecha tych, którzy są prowokacyjni

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
провокационный
zaczepny, mający charakter prowokacji

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
провокатор υπονομευτής
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi
провокатор подстрекатель
osoba dokonująca prowokacji

prowokatorka n
провокаторша
kobieta, która prowokuje; kobieta powodująca prowokację

prowokowanie ˌprɔvɔkɔˈvãɲɛ n
провоцирование
dokonywanie prowokacji

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
провоцировать
wywoływać
podburzać do czegoś

prozaiczność n
прозаичность
cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

prośba ˈprɔʑba n
просьба
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia

prucki adj
прутский
związany z Prutem, dotyczący Prutu

pruski ˈprusʲci adj
прусский
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do ludów bałtyjskich, które zamieszkiwały dawne Prusy
прусский пруссацкий
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Prus lub ich mieszkańców

pruski ˈprusʲci n
прусский
wymarły język bałtyjski;

pruć pruʨ̑ v
жарить строчить шпарить
wysnuwać nić z dzianiny
пороть распарывать распускать
odczepiać rzeczy przyszyte do materiału (tkaniny)
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny)

prymatolog ˌprɨ̃maˈtɔlɔk n
приматолог
(zoologia, zoologiczny) zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie prymatologii

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
приматология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
приматологический
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii

prymitywność n
примитивность
cecha tego, co prymitywne, pierwotne; cecha tych, którzy są prymitywni, pierwotni
cecha tego, co prymitywne, prostackie; cecha tych, którzy są prymitywni, prostaccy

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
примитивный
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę

prymula prɨ̃ˈmula n
примула
(potocznie, potoczny) pierwiosnek, zwłaszcza ogrodowy lub doniczkowy

prymus n
лучший ученик
(edukacja, edukacyjny) najlepszy uczeń
примус
(technologia, technika, techniczny) typ naftowej maszynki do gotowania

pryncypał prɨ̃nˈʦ̑ɨpaw n
принципал
(potocznie, potoczny) przełożony

pryncypialność n
принципиальность
postawa wierności wyznawanym zasadom

pryncypialny ˌprɨ̃nʦ̑ɨˈpʲjalnɨ adj
принципиальный
(książkowy) kierunkujący się pryncypiami, wyznawanymi zasadami

prypecki adj
припятский
związany z Prypecią, dotyczący Prypeci (rzeki lub miasta)

pryskać ˈprɨskaʨ̑ v
брызгать
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś
poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek

prysnąć ˈprɨsnɔ̃ɲʨ̑ v
брызнуть
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś
wystrzelić w powietrze w formie kropel lub drobnych cząstek

pryszcz prɨʃʧ̑ n
прыщ
krosta

pryszczaty adj
прыщавый
mający pryszcze

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
душ
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywaciarz prɨˈvaʨ̑aʃ n
частник
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (pogardliwie, pogardliwy) w PRL prywatny przedsiębiorca, rzemieślnik lub kupiec

prywata prɨˈvata n
своекорыстие
dbałość o własne dobro i interesy kosztem dobra publicznego

prywatka prɨˈvatka n
вечеринка
(przestarzałe, przestarzały) młodzieżowa zabawa urządzana w prywatnym domu

prywatnie prɨˈvatʲɲɛ adv
приватно
w sposób prywatny

prywatność n
приватность
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
личный частный
dotyczący czyichś osobistych spraw
частный
nie dla każdego dostępny
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie)
niereprezentujący żadnej instytucji
wynajęty do osobistego użytku
частный приватный
będący czyjąś osobistą własnością

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
приватизация
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

prywatyzacyjny adj
приватизационный
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z prywatyzacją, dotyczący prywatyzacji

prywatyzowanie n
приватизирование
(rzeczownik odczasownikowy) od prywatyzować

pryzmat n
призма
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

pryzmatoid n
призматоид
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach;

przaśny ˈpʃaɕnɨ adj
пресный
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny

przeanalizować v
проанализировать
przeprowadzić analizę

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
прощение
odpuszczenie czyichś win

przebieg ˈpʃɛbʲjɛk n
маршрут трасса
przebywanie pewnej trasy przez pojazd mechaniczny; przebyta trasa
направление
trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone
протекание процесс течение ход
odbywanie się czegoś, rozwijanie się w czasie

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
коварство хитрость
cecha tego, kto jest przebiegły

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
хитрый коварный
postępujący chytrze, przemyślnie

przebieraniec ˌpʃɛbʲjɛˈrãɲɛʦ̑ n
ряженный
(potocznie, potoczny) osoba występująca w kostiumie upodabniającym ją do kogoś, czasem w masce

przebierać pʃɛˈbʲjɛraʨ̑ v
переодеваться
zmieniać ubranie, zakładać inne ubranie

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
подснежник
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebranie n
костюм наряд одеяние
(rzeczownik odczasownikowy) od przebrać

przebrać ˈpʃɛbraʨ̑ v
переодеть
aspekt dokonany od: przebierać
переодеться
aspekt dokonany od: przebierać się

przebudować v
перестроить
zmienić gruntownie budowlę

przebywać pʃɛˈbɨvaʨ̑ v
пребывать
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas

przebój n
хит
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przeceniać pʃɛˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
переоценивать
zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
переходный
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej
będący etapem pewnego procesu między jego początkiem a końcem

przechodniość n
переходность
(gramatyka) cecha czasownika przechodniego;

przechodzień pʃɛˈxɔʥ̑ɛ̇̃ɲ n
прохожий
osoba idąca ulicą lub chodnikiem

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
переходить
przekraczać coś w poprzek

przechodzić z rąk do rąk pʃɛˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈz‿rɔ̃ŋɡ dɔ‿ˈrɔ̃ŋk v
переходить из рук в руки
coś często zmienia właściciela
coś jest podawane kolejno kilku osobom

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
камера хранения
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
хранение
(rzeczownik odczasownikowy) od przechowywać

przechowywać ˌpʃɛxɔˈvɨvaʨ̑ v
беречь хранить
chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu
chronić coś przed zapomnieniem
прятать укрывать
trzymać kogoś w ukryciu

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
протечка утечка
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność
утечка
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
ведь
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
запятая
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciw ˈpʃɛʨ̑if preposition
против
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem
… używany do określenia celu działania czegoś
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

przeciwalergiczny ˌpʃɛʨ̑ivalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
противоаллергический
(medycyna, medyczny) przeciwdziałający alergii

przeciwastmatyczny ˌpʃɛʨ̑ivastmaˈtɨʧ̑nɨ adj
противоастматический
działający przeciw astmie, stosowany przeciw astmie

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
болеутоляющий противоболевой
zwalczający ból

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
антитело
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwcierny adj
антифрикционный
(technologia, technika, techniczny) mający ograniczyć lub zapobiec tarciu

przeciwcukrzycowy ˌpʃɛʨ̑ifʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
противодиабетический
działający przeciw cukrzycy, używany przy leczeniu cukrzycy, zapobiegający cukrzycy

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
противотанковый
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwdepresyjny ˌpʃɛʨ̑ivdɛprɛˈsɨjnɨ adj
антидепрессивный
działający przeciw depresji, używany przy leczeniu depresji, zapobiegający depresji

przeciwdesantowy ˌpʃɛʨ̑ivdɛsãnˈtɔvɨ adj
противодесантный
służący przeciwko desantowi, mający na celu zwalczanie desantu

przeciwepidemiczny adj
противоэпидемический
zapobiegający, przeciwdziałający epidemiom

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
жаропонижающий противолихорадочный
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwgruźliczy ˌpʃɛʨ̑ivɡruʑˈlʲiʧ̑ɨ adj
противотуберкулёзный
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
противогрибковый
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

przeciwhistaminowy adj
антигистаминный
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
противоположность
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym

przeciwkaszlowy ˌpʃɛʨ̑ifkaʃˈlɔvɨ adj
противокашлевый
działający przeciw kaszlowi, używany przy leczeniu kaszlu, zapobiegający kaszlowi

przeciwległy ˌpʃɛʨ̑ivˈlɛɡwɨ adj
противолежащий противоположный
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
противовоздушный
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwmalaryczny ˌpʃɛʨ̑ivmalaˈrɨʧ̑nɨ adj
противомалярийный
działający przeciw malarii, używany przy leczeniu malarii, zapobiegający malarii

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
противник
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę
ten, kto jest czemuś przeciwny

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
встречный противоположный
skierowany w odwrotną stronę
не согласный против
niezgadzający się na coś
противный
(staropolski) przykry
противоположный
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie;
противоположный напротив
znajdujący się naprzeciw czegoś
совсем другой
całkowicie różny

przeciwodleżynowy ˌpʃɛʨ̑ivɔdlɛʒɨ̃ˈnɔvɨ adj
противопролежневый
(medycyna, medyczny) zapobiegający powstawaniu odleżyn, używany podczas leczenia odleżyn

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
бронебойный
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem
противотанковый
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
противопаразитический
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

przeciwpiechotny adj
противопехотный
(wojskowość, wojskowy) pomocny w walce z piechotą

przeciwpożarowy adj
противопожарный
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

przeciwprostokątna n
гипотенуза
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwpsychotyczny adj
антипсихотический
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

przeciwrakowy ˌpʃɛʨ̑ivraˈkɔvɨ adj
противораковый
działający przeciw rakowi, używany przy leczeniu raka, zapobiegający rakowi

przeciwskuteczny adj
контрпродуктивный
wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych

przeciwsłoneczny ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
солнцезащитный
służący do ochrony przed nadmiernym działaniem promieni słonecznych

przeciwtyfusowy ˌpʃɛʨ̑iftɨfuˈsɔvɨ adj
противотифозный
działający przeciw tyfusowi, używany przy leczeniu tyfusowi, zapobiegający tyfusowi

przeciwtężcowy ˌpʃɛʨ̑iftɛ̃w̃ʃˈʦ̑ɔvɨ adj
противостолбнячный
(medycyna, medyczny) działający przeciw tężcowi, używany przy leczeniu tężca, zapobiegający tężcowi

przeciwuczuleniowy ˌpʃɛʨ̑ivuʧ̑ulɛ̃ˈɲɔvɨ adj
противоаллергический
działający przeciw uczuleniom, używany przy leczeniu uczuleń, zapobiegający uczuleniom

przeciwwaga n
противовес
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwwirusowy ˌpʃɛʨ̑ivvʲiruˈsɔvɨ adj
противовирусный
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
противовоспалительный
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
сквозняк
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciętnie adv
средне
tak jak zwykle, bez zaangażowania

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
обычный простой
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty
средний обычный
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną
типичный
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy

przeczenie pʃɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
отрицание
partykuła przecząca (np. nie)

przeczucie pʃɛˈʧ̑uʨ̑ɛ n
предчувствие
przewidzenie w oparciu o uczucia lub intuicje, a nie w oparciu o przesłanki racjonalne

przeczyszczający adj
слабительный
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przeczytać pʃɛˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
прочитать
(zobacz) czytać

przed pʃɛt preposition
перед
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś
спереди перед
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

przed Chrystusem adv
до Рождества Христова
w okresie przed narodzeniem Jezusa Chrystusa, przed naszą erą

przedawkowanie n
передозировка
zażycie zbyt dużej dawki, zazwyczaj w odniesieniu do leków lub narkotyków

przeddzień ˈpʃɛdʲʥ̑ɛ̇̃ɲ n
канун
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
прежде всего главный особенно особо предимно
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedemerytalny adj
предпенсионный
poprzedzający przejście na emeryturę

przedhistoryczny adj
доисторический
związany z okresem prehistorii, dotyczący okresu prehistorii

przedinkaski adj
доинкский
związany z okresem przed powstaniem państwa Inków

przedinternetowy adj
доинтернетовский
związany z okresem przed wynalezieniem, względnie przed uzyskaniem dostępu do internetu

przedkapitalistyczny adj
докапиталистический
poprzedzający kapitalizm; sprzed systemu kapitalistycznego

przedkarpacki adj
предкарпатский
związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia

przedkładać pʃɛtˈkwadaʨ̑ v
предпочитать
woleć coś lub kogoś, stawiać wyżej, uznawać coś za ważniejsze, wybierać coś

przedmarskistowski adj
домарксистский
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z okresem przed pojawieniem się marksizmu

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
предменструальный
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
пригород предместье
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
предмет
rzecz, obiekt nieożywiony
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

przedmiotowość n
предметность
cecha tego, co przedmiotowe; cecha tych, którzy są przedmiotowi

przedmongolski adj
домонгольский
dotyczący czasów przed najazdem Mongołów

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
передний
znajdujący się na przodzie
передовой
(przestarzałe, przestarzały) bardzo dobry

przedoperacyjny adj
предоперационный
(medycyna, medyczny) poprzedzający operację

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
предпоследний
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedpiotrowski adj
допетровский
związany z okresem przed panowaniem Piotra I w Rosji;

przedpoborowy adj
допризывный
taki, który następuje przed poborem

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
прихожая
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
допотопный
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki
(żartobliwie) przestarzały, staroświecki
pochodzący sprzed potopu, mający miejsce przed potopem

przedramieniowy ˌpʃɛdrãmʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
предплечевой
(przymiotnik) od przedramię

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
предплечье
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedreformowy adj
дореформенный
sprzed reformy, przed reformą

przedrewolucyjny adj
дореволюционный
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją

przedsionek n
предсердие
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory;
тамбур
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku

przedsionkowy adj
предсердиевый
(budownictwo) związany z przedsionkiem do pomieszczenia

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
предприниматель антрепренёр
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczyni n
предпринимательница
(ekonomia, ekonomiczny) kobieta prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
предприятие
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
мероприятие предприятие
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
демонстрировать представлять
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu
изображать представлять
opisywać, ukazywać coś zwykle w formie artystycznej
представлять
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
być czymś dla kogoś, stanowić coś
представляться
podawać swoje nazwisko podczas poznawania kogoś, spotkania z kimś
prezentować się, wyglądać

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
представитель
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawicielka n
представительница
kobieta działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowa członkini danej grupy, reprezentantka danej kategorii

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
спектакль представление
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

przedszkolak pʃɛṭˈʃkɔlak n
дошкольник дошкольница
dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
воспитательница дошкольница
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
детский сад
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
дошкольный
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola
poprzedzający lata nauki szkolnej, poprzedzający okres szkolny

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
до прежде
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś

przedterminowość n
досрочность преждевременность
cecha tego, co przedterminowe

przedwczesność n
преждевременность
cecha tego, co przedwczesne

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
безвременный преждевременный
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
преждевременно
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
позавчера
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przedyskutowanie n
обсуждение
przeprowadzenie gruntownej dyskusji

przedziałek pʃɛˈʥ̑awɛk n
пробор
linia oddzielająca włosy zaczesane na dwie strony

przedłużacz n
удлинитель
(elektryczność) wyposażone w długi kabel urządzenie zawierające jedno lub więcej gniazd elektrycznych, służące do przedłużania zasięgu między siecią elektryczną a czerpiącymi z niej urządzeniami;

przedśmiertny adj
предсмертный
taki, który następuje przed śmiercią

przedświąteczny ˌpʃɛtʲɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
предпраздничный
przypadający na okres tuż przed świętem, poprzedzający święto

przegapić pʃɛˈɡapʲiʨ̑ v
прозевать пропустить
aspekt dokonany od: przegapiać

przegląd ˈpʃɛɡlɔ̃nt n
осмотр
czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp.
смотр
wojskowa ceremonia prezentacji pododdziałów

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
браузер
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania treści

przegrana pʃɛˈɡrãna n
проигрыш
poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce

przegrać ˈpʃɛɡraʨ̑ v
проиграть
aspekt dokonany od: przegrywać

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
проигрывать
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji

przejaw ˈpʃɛjaf n
проявление
oznaka czegoś, zewnętrzny znak

przejawiać pʃɛˈjavʲjäʨ̑ v
проявлять
aspekt niedokonany od: przejawić

przejawić pʃɛˈjavʲiʨ̑ v
проявить
okazać na zewnątrz

przejazd ˈpʃɛjast n
переезд
miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy
проезд
przebywanie jakiejś drogi pojazdem lub konno

przejmujący adj
душераздирающий трогательный
wywołujący głębokie odczucie lub uczucie

przejrzystość n
прозрачность
cecha tego, co przejrzyste; cecha tych, którzy są przejrzyści

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
понятный
łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji
прозрачный
taki, który przepuszcza promienie słoneczne

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
оговорка
(językoznawstwo, językoznawczy) mimowolny błąd językowy na poziomie wytwarzania wypowiedzi, np. w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę;

przejście ˈpʃɛjɕʨ̑ɛ n
переход
(rzeczownik odczasownikowy) od przejść
miejsce, przez które można przejść

przejście dla pieszych n
пешеходный переход пешехо́дный перехо́д
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przejście graniczne n
погранпереход пункт пропуска
(administracja) miejsce służące do przekraczania granicy państwa;

przejść pʃɛjɕʨ̑ v
перейти
(zobacz) przechodzić

przekazanie n
предание
(rzeczownik odczasownikowy) od przekazać

przekazać pʃɛˈkazaʨ̑ v
передать
aspekt dokonany od: przekazywać

przekazywać ˌpʃɛkaˈzɨvaʨ̑ v
передавать
dawać komuś coś (jakiś przedmiot)

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
передатчик
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej
реле
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
проклятие
klątwa, życzenie komuś źle
ругательство проклятие
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przeklinać na czym świat stoi pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ na‿ˈʧ̑ɨ̃mʲ ˈɕfʲjat ˈstɔji idiom
ругаться на чём свет стоит
kląć dosadnie, przeklinać w wielkim gniewie

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
убеждение
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu
(rzeczownik odczasownikowy) od przekonać

przekonać pʃɛˈkɔ̃naʨ̑ v
убедить
aspekt dokonany od: przekonywać

przekonać się na własnej skórze pʃɛˈkɔ̃naʨ̑‿ɕɛ na‿ˈvwasnɛj ˈskuʒɛ v
узнать на своей шкуре
poznać coś, doświadczyć czegoś osobiście, bezpośrednio

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
убеждать
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
перебарывать
przezwyciężać w sobie niechęć do czegoś lub kogoś
убеждаться
zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

przekopać pʃɛˈkɔpaʨ̑ v
прорыть
aspekt dokonany od: przekopywać

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
нарушать
naruszać obowiązujące zasady, łamać prawo
пересекать
przechodzić, przedostawać się przez coś
превышать
przewyższać

przekroczenie prędkości n
превышение скорости
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
перейти Рубикон
zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna

przekupność n
продажность
cecha tego, co przekupne; cecha tych, którzy są przekupni

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
продажный
dający się przekupić

przekuwać v
перековывать
kując, przekształcać przedmiot zrobiony z metalu na inny
zmieniać podkowy u kopyt zwierzęcia

przekuwać miecze na lemiesze v
перековывать мечи на орала
rezygnować z działań mogących prowadzić do wojny i przeznaczać siły na starania o pokój

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
аперитив закуска
wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki
перекус
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych;

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
диагональ
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

przekład n
перевод
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło, tekst przetłumaczony z innego języka
proces tłumaczenia tekstu z jednego języka na inny

przekładać pʃɛˈkwadaʨ̑ v
переводить
tłumaczyć na inny język
перекладывать
kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie

przekłuwacz pʃɛˈkwuvaʧ̑ n
проколка
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania;

przelecieć v
пролететь
o czasie lub przestrzeni: minąć, przebyć
пролистать
przeczytać szybko i pobieżnie
трахнуть
(wulgarnie, wulgaryzm) odbyć stosunek seksualny z kimś

przelew ˈpʃɛlɛf n
перевод
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami;

przelewać krew pʃɛˈlɛvaʨ̑ ˈkrɛf v
проливать кровь
narażać swoje życie, poświęcać swoje życie lub zdrowie, brać udział w walce zbrojnej

przelewać z pustego w próżne v
переливать из пустого в порожнее
mówić dużo i niepotrzebnie, bez konkretnych wniosków
zajmować się czymś bezcelowym, bezsensownym, czymś, co nie ma żadnego znaczenia, wciąż jednym i tym samym

przeliczać pʃɛˈlʲiʧ̑aʨ̑ v
пересчитывать
obliczyć coś zmieniając jednostki miary
uważnie coś policzyć

przelotny adj
мимолётный
szybko przemijający, nietrwały

przemakalny adj
пропускающий
przepuszczający wodę

przemiana pʃɛ̃ˈmʲjãna n
перемена
przejście w stan inny niż poprzedni

przemianować v
переименовать
zmienić nazwę czegoś

przemieszczać pʃɛ̃ˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
перемещать
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu
перемещаться
zmieniać swoje położenie

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
насилие
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
домашнее насилие
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemoknąć pʃɛ̃ˈmɔknɔ̃ɲʨ̑ v
промокнуть
aspekt dokonany od: przemakać

przemowa n
речь
okolicznościowa, uroczysta wypowiedź przed zgromadzeniem

przemyski pʃɛ̃ˈmɨsʲci adj
перемышльский
odnoszący się do Przemyśla, związany z Przemyślem

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
промышленность индустрия
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowiec n
промышленник
właściciel zakładu przemysłowego

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
промышленный индустриальный
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
контрабанда
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
контрабандист
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

przemyślany adj
осмысленный продуманный
taki, który powstał w wyniku rozważań

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
речь
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium

przemówić do kieszeni pʃɛ̃ˈmuvʲiʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈʃɛ̃ɲi v
дать взятку дать на лапу подмазать колёса
dać łapówkę

przemówić do ręki pʃɛ̃ˈmuvʲiʥ̑ dɔ‿ˈrɛ̃ŋʲci v
дать взятку дать на лапу подмазать колёса
dać łapówkę

przenigdy pronoun
никогда в жизни
absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale

przenikliwy ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ adj
пронзительный
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością
проницательный
o człowieku taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość

przeniknąć pʃɛ̃ˈɲiknɔ̃ɲʨ̑ v
проникнуть
aspekt dokonany od: przenikać

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
перемещать переносить
przemieszczać coś niosąc

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
переносно
niedosłownie, obrazowo

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
переносный
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy
переносный иносказательный метафорический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny

przeorat n
приорат
(dawniej, dawny) (kościelny) teren podległy przeorowi lub przeoryszy

przeorski adj
аббатский
związany z osobą lub tytułem przeora

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
аббатиса
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru

przepaska pʃɛˈpaska n
набедренная повязка
(zobacz) przepaska biodrowa

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
набедренная повязка
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
пропасть
obszar obok stromej ściany góry

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ v
пропасть
(zobacz) przepadać

przepaść jak kamień w wodę ˈpʃɛpaɕʨ̑ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ ˈv‿ːɔdɛ v
как в воду кануть пропасть
nagle zniknąć, niepostrzeżenie odejść i nie pojawiać się

przepierka pʃɛˈpʲjɛrka n
постирушка
(potocznie, potoczny) drobne pranie, najczęściej ręczne

przepijać pʃɛˈpʲijäʨ̑ v
пропивать
(potocznie, potoczny) (zobacz) przepić (pieniądze)

przepis ˈpʃɛpʲis n
рецепт
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepiórczy pʃɛˈpʲjurʧ̑ɨ adj
перепелиный
charakterystyczny dla przepiórki; dotyczący, odnoszący się do przepiórki

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
перепёлка обыкновенный перепел
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepiórnik n
трёхперстка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Turnicidae;

przepiękny pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
прекрасный
niezwykle, wyjątkowo piękny

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
диафрагма диафра́гма
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przeponowy adj
bránicový bráničný
(anatomia, anatomiczny) związany z przeponą, dotyczący przepony

przepowiadać v
гадать
aspekt niedokonany od: przepowiedzieć (przewidywać przyszłość, prorokować)

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
предсказание пророчество
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
извините простите
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

przepraszać pʃɛˈpraʃaʨ̑ v
извиняться просить прощения
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę

przeprowadzać ˌpʃɛprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
воплощать проводить
dążyć do realizacji jakiejś idei
переводить
kierować kimś, wskazując mu drogę
перевозить
pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby
проводить
kierować czymś, wykonywać coś
проводить прокладывать протягивать
projektować lub budować coś długiego, np. szosę lub kanał
переезжать
przenosić się do nowego miejsca (siedziby, mieszkania, domu); zmieniać adres (zamieszkania)

przeprowadzić ˌpʃɛprɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
провести
(zobacz) przeprowadzać
переехать переселиться
przenieść się na stałe lub na dłuższy okres czasu gdzie indziej, zamieszkać gdzie indziej, zmienić adres (zamieszkania)

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvaʦ̑ka n
переезд
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

przepuklina n
грыжа
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepustka n
пропуск
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś;

przepuszczać pʃɛˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
пропускать
(zobacz) przepuścić (pozwolić przejść)

przepuścić pʃɛˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
пропустить
pozwolić komuś przejść lub przejechać przez jakiś punkt

przepych n
великолепие пышность роскошь
ostentacyjne, widoczne bogactwo

przepychacz pʃɛˈpɨxaʧ̑ n
вантуз
prosty przyrząd służący do mechanicznego przywracania drożności odpływom urządzeń sanitarnych;

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
перетечка переток
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się jednego miejsca do drugiego
проток проход
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego;

przeraźliwy adj
ужасный
wzbudzający przerażenie

przerażenie ˌpʃɛraˈʒɛ̃ɲɛ n
ужас
nagły i silny strach

przerwa ˈpʃɛrva n
пауза перерыв
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś
перерыв
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole

przerywać pʃɛˈrɨvaʨ̑ v
прерывать
przeszkadzać w jakiejś czynności

przerębel n
прорубь лунка продушина
otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece

przesada pʃɛˈsada n
преувеличение
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadnie pʃɛˈsadʲɲɛ adv
излишне
w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
преувеличивать
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesiadać się pʃɛˈɕadaʨ̑‿ɕɛ v
пересаживаться
siadać na inne miejsce
zmieniać pojazd, środek lokomocji

przesiewać pʃɛˈɕɛvaʨ̑ v
просеивать
przepuszczać przez sito
(przenośnie, przenośnia) przez selekcję oddzielać pożądane jednostki od niepożądanych

przesilenie n
солнцестояние
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
летнее солнцестояние
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
зимнее солнцестояние
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przeskoczyć v
перескочить
skoczyć przez coś, z jednego miejsca na drugie

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
перешеек
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
устаревший старый
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestawać pʃɛˈstavaʨ̑ v
переставать
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej

przestawiać v
переключаться перестраиваться
zaczynać stosować inny styl życia w jakiejś dziedzinie

przestawić pʃɛˈstavʲiʨ̑ v
переставить
zmienić położenie czego

przestać ˈpʃɛstaʨ̑ v
перестать
aspekt dokonany od: przestawać (przerywać coś)

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
просторный
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni

przestrzeganie ˌpʃɛsṭʃɛˈɡãɲɛ n
соблюдение
(rzeczownik odczasownikowy) od przestrzegać

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
предупреждать предостерегать
ostrzegać kogoś przed czymś
соблюдать
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem

przestrzenny adj
объёмный
mający trzy wymiary
пространственный
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
пространство
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
космическое пространство
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
простор
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej)

przestwór ˈpʃɛstfur n
простор
(książkowy) duża, szeroka i pusta przestrzeń

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
преступник уголовный преступник
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczyni ˌpʃɛstɛ̃mpˈʧ̑ɨ̃ɲi n
преступница
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która popełniła przestępstwo

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
преступление
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przesuwać pʃɛˈsuvaʨ̑ v
перемещать
zmieniać położenie
переносить
zmieniać termin

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
посылка
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
мешать препятствовать
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
помеха
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu
препятствие помеха
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszukiwać v
обыскивать
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc

przeszło particle
свыше
…informująca o większej ilości czegoś, niż to zostaje określone przez wyraz po niej następujący

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
прошлое
wszystko to, co już się wydarzyło;

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
минувший прошедший
(przestarzałe, przestarzały) poprzedni, ubiegły
прошлый
(gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego
taki, który już minął

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
суеверие
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
суеверный
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przesądzać v
предрешать
osądzać z góry

przesłuchanie n
прослушивание
(rzeczownik odczasownikowy) od przesłuchać
прослушивание собеседование
spotkanie, na którym sprawdza się wiedzę i umiejętności kandydata ubiegającego się o coś albo w celu wyłonienia zwycięzcy jakiegoś konkursu
слушание
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czynność w procesie, która ujawnia wyjaśnienia oskarżonego, zeznania świadka lub opinie biegłego

przeto ˈpʃɛtɔ conjunction
посему поэтому
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

przetransportować v
транспортировать
przewieźć coś lub kogoś przy pomocy środków transportu

przetrwanie pʃɛˈtr̥fãɲɛ n
выживание
(rzeczownik odczasownikowy) od przetrwać

przetwór ˈpʃɛtfur n
закатка
zwykle lm (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) produkt uzyskany z surowca, najczęściej spożywczego, przez przeróbkę lub dodatkową obróbkę w procesie technologicznym

przetłumaczalność n
переводимость
cecha tego, co przetłumaczalne

przetłumaczalny ˌpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
переводимый
możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język

przetłumaczyć ˌpʃɛtwũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
перевести
aspekt dokonany od: tłumaczyć

przewaga pʃɛˈvaɡa n
преимущество
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
главный образ преимущественно
w przeważającej części

przewidywalność n
предвиденность предсказуемость прогнозируемость
cecha tego, co przewidywalne; cecha tych, którzy są przewidywalni

przewidywalny adj
предсказуемый
taki, który daje się przewidzieć

przewidywanie ˌpʃɛvʲidɨˈvãɲɛ n
предвидение
domyślanie się, jaki jest najbardziej prawdopodobny tok zdarzeń w przyszłości

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
предвидеть
prognozować przyszłe zdarzenia
предусматривать
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) ujmować, uwzględniać w planach bądź w akcie prawnym
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) określać z góry konsekwencje, rodzaj postępowania

przewidzieć pʃɛˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
предусмотреть
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) uwzględnić coś, ująć coś w planach bądź w akcie prawnym
wcześniej określić przebieg lub skutki jakiegoś zdarzenia

przewieźć v
перевезти провезти
aspekt dokonany od: przewozić

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
затяжной
(książkowy) trwający długo, ciągnący się, przewlekający się za długo
хронический
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodnicząca n
председательница
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
председатель
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
вожак гуру
przywódca duchowy lub ideowy
гид экскурсовод
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
проводник
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
путеводитель
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewozić pʃɛˈvɔʑiʨ̑ v
перевозить провозить
wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
перевозчик
człowiek trudniący się przewozem

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
бисиклета
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przewrót n
переворот
(książkowy) nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot

przewyższyć pʃɛˈvɨʃːɨʨ̑ v
превысить
aspekt dokonany od: przewyższać

przewód ˈpʃɛvut n
провод
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;

przewód opadowy ˈpʃɛvut ˌɔpaˈdɔvɨ n
опускная труба
przewód kierujący przepływ płynów w dół

przewód wznośny ˈpʃɛvud ˈvznɔɕnɨ n
подъёмная труба
przewód kierujący przepływ płynów do góry

przez pʃɛs preposition
в течение
…czasu trwania czynności
из-за
…przyczyny wykonania czynności
через
…narzędzia użytego do wykonania czynności
через сквозь
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

przeziernik n
смотровая щель
niewielki otwór do wyglądania

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
простуда
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczać pʃɛˈznaʧ̑aʨ̑ v
выделять предназначать
określać cel

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
предназначение
cel, dla którego służy dana rzecz
предназначение судьба
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przeznaczyć pʃɛˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
выделить предназначить
aspekt dokonany od: przeznaczać

przezroczystość n
прозрачность
cecha tego, co jest przezroczyste

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
прозрачный
taki, który przepuszcza światło

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
прозвище кличка
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przezywać v
обзывать обзываться
zwracać się do kogoś obelżywie

przeć pʃɛʨ̑ v
переть
(przenośnie, przenośnia) usilnie do czegoś dążyć, forsować coś

przeładunkowy adj
перевалочный
związany z przeładunkiem, dotyczący przeładunku

przełknąć gorzką pigułkę v
проглотить пилюлю
znieść, przeboleć jakąś przykrość; doznając przykrości, nie zareagować na nią

przełom ˈpʃɛwɔ̃m n
грань
(książkowy) granica między dwoma okresami, koniec jednego i początek drugiego
каньон
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami;

przełomowy adj
переломный
dotyczący przełomu, wprowadzający nagłą, zasadniczą zmianę

przełożony ˌpʃɛwɔˈʒɔ̃nɨ n
глава начальник руководитель
osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś

przełyk ˈpʃɛwɨk n
пищевод
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykowy adj
пищеводный
(anatomia, anatomiczny) związany z przełykiem, dotyczący przełyku

przełącznik pʃɛˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
переключатель
(elektronika, elektroniczny) podzespół umożliwiający zmianę obwodu elektrycznego;

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
перевал
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
простыня
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

przeżyć ˈpʃɛʒɨʨ̑ v
пережить
doświadczyć czegoś
пережить прожить
pozostać przy życiu

przodek ˈpʃɔdɛk n
предок
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
щелбан щелчок
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk

przy pʃɨ preposition
у при
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność

przy drzwiach zamkniętych pʃɨ‿ˈḍʒvʲjaγ zãˈmʲcɲɛ̃ntɨx adv
за закрытой дверью за закрытыми дверями
(przenośnie, przenośnia) bez obecności publiczności, bez udziału osób postronnych

przybliżać v
приближать
przesuwać coś bliżej
сближать
czynić uczuciowo bliższym

przybycie pʃɨˈbɨʨ̑ɛ n
прибытие
(rzeczownik odczasownikowy) od przybyć

przybywanie n
прибывание
(rzeczownik odczasownikowy) od przybywać

przybywać pʃɨˈbɨvaʨ̑ v
прибывать приезжать
docierać do pewnego miejsca

przybyć ˈpʃɨbɨʨ̑ v
прибыть
(książkowy) dotrzeć do jakiegoś miejsca

przychodnia n
поликлиника
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
даваться
dawać się osiągnąć
наступить
o czasie, zjawisku: następować
приходить
przybywać dokądś
o listach, wiadomościach: dochodzić do adresata

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
благожелательно благосклонно доброжелательно
w sposób przychylny

przychylność n
благожелательность благосклонность доброжелательность
cecha tego, co przychylne

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
доброжелательный
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny

przycinać pʃɨˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
подрезать
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
кнопка
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp.
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem

przyciąć v
подрезать
aspekt dokonany od: przycinać

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
причина
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
способствовать
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś

przyczynowy adj
причинный
dotyczący przyczyny

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
полезный пригодный
mający zastosowanie

przydawka pʃɨˈdafka n
определение
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika;

przydać się ˈpʃɨdaʨ̑‿ɕɛ v
пригодиться
okazać się przydatnym, użytecznym

przydomek n
кличка
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przydrożny pʃɨˈdrɔʒnɨ adj
придорожный
znajdujący się przy drodze, w pobliżu drogi

przydzielać v
выделять наделять
oddawać w posiadanie albo użytkowanie
назначать
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko

przyfabryczny ˌpʃɨfaˈbrɨʧ̑nɨ adj
прифабричный
znajdujący się, działający lub odbywający się przy fabryce

przygnębiony ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ adj
подавленный удрученный
będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów

przygoda pʃɨˈɡɔda n
приключение авантюра
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygodowy adj
авантюрный
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiający przygody, perypetie bohaterów
приключенческий
związany z przygodami, dotyczący przygód

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
подготовка
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przygotować ˌpʃɨɡɔˈtɔvaʨ̑ v
приготовить
aspekt dokonany od: przygotowywać

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
подготавливать приготавливать
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś
подготавливаться приготавливаться
stawać się gotowym na coś; zbierać się, szykować się

przygłuchy pʃɨˈɡwuxɨ adj
глуховатый
trochę, częściowo głuchy; słabo, źle słyszący

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
предлог предло́г
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyimkowy adj
предложный
(gramatyka) związany z przyimkiem; występujący w funkcji przyimka albo w połączeniu nim

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
друг приятель
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
дружеский дружественный приятельский
serdeczny, życzliwy, przyjazny
дружественный
dotyczący przyjaciela

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
приятельница
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
дружелюбный
(przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód
дружелюбный дружеский дружественный
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia

przyjaźnić pʃɨˈjäʑɲiʨ̑ v
дружить
(dawniej, dawny) zyskiwać czyjąś przyjaźń, jednać sobie kogoś

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
дружба
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjechać pʃɨˈjɛxaʨ̑ v
прибыть приехать
o pojeździe na kołach: przybyć
приехать
o człowieku: przybyć za pomocą pojazdu na kołach

przyjemnie pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
приятно
w sposób przyjemny, z poczuciem przyjemności

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
удовольствие
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
приятный
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie
odznaczający się miłym sposobem bycia

przyjeżdżać v
приезжать
o człowieku: przybywać za pomocą pojazdu na kołach

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
принимать
odbierać coś (rzecz, informację)
dać pracę, zatrudniać
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji
o lekach: zażywać

przyjmować za dobrą monetę v
принимать за чистую монету
traktować czyjeś słowa, zamiary na serio, nie dostrzegając lub nie chcąc dostrzec fałszu, ironii lub podstępu

przyjąć ˈpʃɨjɔ̇̃ɲʨ̑ v
принять
aspekt dokonany od: przyjmować

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
приём
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji
(rzeczownik odczasownikowy) od przyjąć

przyjść pʃɨjɕʨ̑ v
прийти
(zobacz) przychodzić

przykarpacki adj
прикарпатский
związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
заповедь
kategoryczne polecenie, nakaz

przykro ˈpʃɨkrɔ adv
досадно
w sposób przykry

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
неприятность
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykry ˈpʃɨkrɨ adj
мерзкий
wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe

przykrywka n
крышка
przedmiot lub jego część, służąca do przykrywania

przykład ˈpʃɨkwat n
пример
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)
пример образец
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem

przylegać v
прилегать
mieć bliski lub bezpośredni kontakt w położeniu

przylutowywać v
припаивать
(technologia, technika, techniczny) lutując, łączyć coś z czymś

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
мыс
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego;

przylądkowy adj
капский
związany z Przylądkiem Dobrej Nadziei

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
примерка
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

przymieranie n
примерка
(rzeczownik odczasownikowy) od przymierać

przymierzać pʃɨ̃ˈmʲjɛʒaʨ̑ v
примерять
(krawiectwo) zakładać ubranie w celu sprawdzenia czy pasuje

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
прилагательное имя прилагательное
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnik jakościowy n
качественное прилагательное
(gramatyka) przymiotnik stopniowalny, opisujący jakość lub właściwość danego przedmiotu

przymiotnik relacyjny n
относительное прилагательное
(gramatyka) przymiotnik odrzeczownikowy opisujący właściwość danego przedmiotu poprzez związek z rzeczownikiem od którego został utworzony; np.: złoty, drewniany, bawełniany

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
адъективный
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
заморозок
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia

przymus ˈpʃɨ̃mus n
принуждение
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś
wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś

przymusowy adj
принудительный
narzucony przez okoliczności
wynikający z konieczności albo obowiązku

przymuszanie n
принуждение
(rzeczownik odczasownikowy) od przymuszać

przymuszać v
принуждать
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli
принуждать себя
robić co wbrew własnej woli

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
по крайней мере
nie mniej niż

przynieść ˈpʃɨ̃ɲɛ̇ɕʨ̑ v
принести
trzymając coś w rękach dostarczyć w określone miejsce

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
приносить
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce
o pechu lub szczęściu ściągać, przyciągać
odnośnie pieniędzy dawać, powodować (zyski / straty)
причинять
o uczuciach powodować

przynęta n
приманка
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;
(przenośnie, przenośnia) to, co kusi, wabi, przyciąga, pociąga

przypadek pʃɨˈpadɛk n
падеж
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
случай
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)
losowe, nieplanowane wydarzenie

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
случайно
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
случайный
będący wynikiem przypadku

przypatrywać się ˌpʃɨpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
присматриваться
patrzeć na kogoś / coś z uwagą

przypisywać ˌpʃɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
определять
wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
вспоминать напоминать
przywodzić coś na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś
напоминать
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

przypomnieć v
напомнить
(zobacz) przypominać

przyprawa pʃɨˈprava n
приправа пряность
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprostokątna n
катет
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przypuszczalnie adv
предположительно
prawdopodobnie, być może

przypuszczać pʃɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
подпускать
pozwalać zbliżyć się do siebie
предполагать
uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności

przypuszczenie n
предположение
(rzeczownik odczasownikowy) od przypuścić
to, co przypuszczamy, czego się domyślamy

przyroda pʃɨˈrɔda n
природа
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodni pʃɨˈrɔdʲɲi adj
неполнородный
mający z kimś wspólną matkę, lecz innego ojca albo mający z kimś wspólnego ojca a inną matkę

przyrodniczy adj
природный
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
суффикс
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrznia n
стусло
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

przyrząd ˈpʃɨʒɔ̃nt n
прибор приспособление устройство
narzędzie, urządzenie

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
присяга клятва
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
клясться
silnie deklarować, mocno obiecywać
присягать
składać uroczystą przysięgę

przyspieszenie kątowe n
угловое ускорение
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przyspieszeniomierz n
акселерометр
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych;

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
остановка
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
автобусная остановка
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystanek tramwajowy n
трамвайная остановка
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z tramwaju

przystanek trolejbusowy n
троллейбусная остановка
miejsce, przy którym można wsiąść lub wysiąść z trolejbusu

przystawka pʃɨˈstafka n
аперитив закуска
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystojniaczek n
красавчик
(zdrobniale) od przystojniak

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
красавец
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
красивый статный
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne

przystosowanie ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ n
приспособление
(rzeczownik odczasownikowy) od przystosować

przystosować ˌpʃɨstɔˈsɔvaʨ̑ v
приспособить
uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb

przystępny adj
доступный доходчивый
łatwy do zrozumienia

przyswajać pʃɨsˈfajäʨ̑ v
абсорбировать впитывать
(biologia, biologiczny) o organizmach żywych: wchłaniać substancje odżywcze
усваивать перенимать
(edukacja, edukacyjny) uczyć się czegoś

przysyłać pʃɨˈsɨwaʨ̑ v
присылать
dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca

przyszkolny pʃɨˈʃkɔlnɨ adj
пришкольный
znajdujący się, działający lub odbywający się przy szkole

przyszywać v
пришивать
szyjąc, przytwierdzać coś do czegoś

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
будущее
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
будущий
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości
следующий будущий
następny, bliski w czasie

przysłaniać pʃɨˈswãɲäʨ̑ v
вуалировать
częściowo zakrywać

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
пословица
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysługa pʃɨˈswuɡa n
одолжение услуга
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
наречие
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
наречный
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytomność pʃɨˈtɔ̃mnɔɕʨ̑ n
сознание чувство
stan pełnej świadomości

przytomny pʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
сознательный
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał

przytulać pʃɨˈtulaʨ̑ v
обнимать
aspekt niedokonany od: przytulić
обниматься
aspekt niedokonany od: przytulić się

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
обнять
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się

przytulny adj
уютный
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przytwierdzić v
прикрепить
mocno przyczepić

przywieźć v
привезти
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
привилегия
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie;

przywitać pʃɨˈvʲitaʨ̑ v
приветствовать
aspekt dokonany od: witać

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
привязанность
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź

przywiązać pʃɨˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
привязать
aspekt dokonany od: przywiązywać

przywiązywać ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
привязывать
przytwierdzać do czegoś sznurem, liną

przywyknąć pʃɨˈvɨknɔ̃ɲʨ̑ v
привыкнуть
aspekt dokonany od: przywykać

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
лидер предводитель
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy

przywództwo n
лидерство
przewodzenie kimś lub czymś

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
признаваться
potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego

przyzwoitość n
порядочность благопристойность приличие
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
приличный порядочный
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie
пристойный
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania

przyzwyczajać v
приучать
stopniowo powodować przyjmowanie czegoś za zwykłe, a nawet potrzebne; uczyć z czasem traktowania kogoś normalnie albo wywoływać potrzebę obecności tej osoby; kształtować nawyki
привыкать приучаться
zaczynać traktować jako zwyczajne, a nawet potrzebne; nabierać przyzwyczajenia

przyzwyczajenie n
привычка
to do czego ktoś się przyzwyczaił

przyzębie pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ n
десна
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej;

przyłączać v
присоединять
dodawać nową jednostkę do czegoś większego
присоединяться
stawać się częścią danej grupy

przyłączenie n
присоединение
(rzeczownik odczasownikowy) od przyłączyć

przyłączyć pʃɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
присоединить
dołączyć kogoś do jakiejś grupy
присоединиться
wejść w skład jakiejś grupy, stając się jej częścią

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
ускорение
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu;

przyśpieszony adj
ускоренный
szybszy niż zazwyczaj lub niż przyjęte normy
trwający krócej niż zazwyczaj

przód pʃut n
перед
część frontowa

prządka ˈpʃɔ̃ntka n
прядильщица пряха
kobieta zajmująca się przędzeniem

prząść v
прясть
o pająku, jedwabniku: wytwarzać pajęczynę, nitkę jedwabną
прясть спрясть
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
пряжа
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

przędzalnia pʃɛ̃nˈʣ̑alʲɲa n
прядильная фабрика прядильня
zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici

przęsło ˈpʃɛ̃w̃swɔ n
пролёт
(budownictwo) fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami;

próba ˈpruba n
испытание проба проверка
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś
попытка
usiłowanie dokonania czegoś
проба
(jubilerstwo, jubilerski) zawartość metalu szlachetnego w stopie, wyrażona w promilach
репетиция проба
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
пробовать
starać się coś zrobić
репетировать
odbywać próbę sztuki, sceny, występu

próchnica n
гумус перегной
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;
кариес
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
порог поро́г
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
вакуум
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);
(technologia, technika, techniczny) stan bardzo niskiego ciśnienia
(przenośnie, przenośnia) stan braku lub niedoboru czegoś w jakiejś sferze życia i działalności człowieka

próżniactwo n
праздность
lenistwo, niechęć do pracy, nieróbstwo

próżniak n
бездельник лентяй лодырь
(książkowy) człowiek prowadzący bezczynne życie, próżnujący

próżnowanie n
лентяйничанье
(rzeczownik odczasownikowy) od próżnować

próżnować pruʒˈnɔvaʨ̑ v
безделничать
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

próżny ˈpruʒnɨ adj
порожний
niczym niewypełniony

prąd prɔ̃nt n
направление тенденция
tendencja, kierunek
ток
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
электрогенератор
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną;

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
палочка
(anatomia, anatomiczny) światłoczuła komórka siatkówki oka;
прутик
(zdrobniale) mały, cienki pręt
тычинка
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
спидометр
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
скорость
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu

prędkość kątowa n
угловая скорость
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

pręga n
полоска
długi i wąski ślad na czymś

pręt prɛ̃nt n
прут стержень
drążek, tyczka, witka

psalm psalm n
псалом
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

pseudo- prefix
псевдо-
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują

pseudoefedryna n
псевдоэфедрин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
лженаука
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonaukowy adj
квазинаучный лженаучный псевдонаучный
taki, który będąc brednią, podszywa się pod naukę

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
псевдоним
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psi psʲi pʲɕi adj
собачий
dotyczący psa, określający psa, używany przy psie
charakterystyczny dla psa, mający cechy psa

psi psʲi pʲɕi n
пси
dwudziesta trzecia litera alfabetu greckiego, ψ;
(historia, historyczny, historycznie) litera wczesnej cyrylicy pochodząca od psi (4.1), ѱ;

psi psʲi pʲɕi possessiveAdjective
собачий
należący do psa

psia pogoda n
собачья погода
brzydka pogoda

psiakrew interjection
чёрт
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić)

psianka ˈpʲɕãnka n
паслён
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę;

psiara ˈpʲɕara n
собачница
(potocznie, potoczny) miłośniczka psów

psiarnia ˈpʲɕarʲɲa n
псарня
pomieszczenie dla psów myśliwskich lub hodowlanych

psikus ˈpʲɕikus n
шутка
(potocznie, potoczny) coś zrobione dla żartu

psina ˈpʲɕĩna n
собачатина
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) (spożywczy) mięso z psa

psiogłowiec pʲɕɔɡˈwɔvʲjɛʦ̑ n
псоглавец
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota mająca ciało człowieka i głowę psa, żyjąca według średniowiecznych legend w odległych krainach

psisko ˈpʲɕiskɔ n
псина собачище
(zgrubienie) od pies

pskowianin n
псковитянин
mieszkaniec Pskowa; osoba z tego miasta

pskowianka n
псковитянка
mieszkanka Pskowa; kobieta z tego miasta

pskowski ˈpskɔfsʲci adj
псковский
związany z Pskowem, dotyczący Pskowa

pstrokaty pstrɔˈkatɨ adj
пёстрый
odznaczający się rozmaitością barw, najczęściej jaskrawych

pstry pstrɨ adj
пёстрый
o rozmaitych barwach, wielokolorowy

pstryczek ˈpstrɨʧ̑ɛk n
щелчок
gest strzelenia palcami

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
форель
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psuć psuʨ̑ v
портить
sprawiać, że coś przestaje spełniać swoją funkcję
пориться
o żywności: stawać się niejadalną w wyniku gnicia, rozkładu, fermentacji
портиться ломаться
uszkadzać się, przestawać spełniać swoją funkcję

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
собака лает, караван идёт
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychastenia n
психастения
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem

psychasteniczka n
психастеничка
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię

psychasteniczny adj
психастенический
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom

psychastenik n
психастеник
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię

psychiatra psɨˈxʲjatra n
психиатр
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych
(medycyna, medyczny) kobieta lekarz posiadająca specjalizację w dziedzinie psychiatrii

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
психиатрия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
психиатрический
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychiatryk psɨˈxʲjatrɨk n
психиатричка психушка
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) szpital psychiatryczny

psychicznie adv
психически
odnosząc się do spraw psychiki

psychiczny psɨˈxʲiʧ̑nɨ adj
психический
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi
душевнобольной
(potocznie, potoczny) o człowieku: chory psychicznie

psychiczny psɨˈxʲiʧ̑nɨ n
душевнобольной сумасшедший
mężczyzna chory psychicznie

psychika ˈpsɨxʲika n
психика
całokształt duchowych, intelektualnych i uczuciowych dyspozycji istoty żywej;

psycho- ˈpsɨxɔ
психо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoanalityczny adj
психоаналитический
dotyczący psychoanalizy

psychoanalityk n
психоаналитик
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów

psychodeliczny adj
психоделический
będący przejawem lub powodujący stan psychodeliczny (1.1-2)

psychodelik n
психоделик
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) substancja neuroaktywna o działaniu psychodelicznym, wywołująca zwykle odurzenie i wizje;

psychofizjologia n
психофизиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;

psychofizjologiczny adj
психофизиологический
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
психолингвистика
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;

psycholog psɨˈxɔlɔk n
психолог
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
психология
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
психологический
dotyczący psychologii

psychopata ˌpsɨxɔˈpata n
психопат
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię

psychopatka ˌpsɨxɔˈpatka n
психопатка
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychopatię

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
психопатический
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii

psychoterapeutyczny adj
психотерапевтический
dotyczący psychoterapii

psychoza psɨˈxɔza n
психоз
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości

psychoza poporodowa n
послеродовой психоз
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie;

psychuszka n
психотюрьма спецпсихбольница спецпсихушка
zakład lub szpital psychiatryczny wykorzystywany przez władze jako forma represji;

pszczelarski adj
пчеловодческий
odnoszący się do pszczelarstwa lub pszczelarzy

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
пчеловодство
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
пасечник пчеловод
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczeli ˈpʃʧ̑ɛlʲi possessiveAdjective
пчелиный
należący do pszczoły

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
пчела
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszczółka ˈpʃʧ̑uwka n
пчёлка
(zdrobniale) od: pszczoła

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
пшеница
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)
пшеница пшени́ца
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;

pszeniczny adj
пшеничный
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy
wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę
związany z pszenicą, dotyczący pszenicy

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
пшеничный
odnoszący się do pszenicy; pszeniczny
zrobiony z ziarn pszenicy

ptak ptak n
птица
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasi ˈptaɕi adj
птицеподобный
charakterystyczny dla ptaka, posiadający cechy ptaka

ptasi ˈptaɕi possessiveAdjective
птичий
taki, który należy do ptaka

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
птичий грипп
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszarnia n
птичник
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

ptaszek ˈptaʃɛk n
птичка пичуга пташка
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (infantylnie) penis
птичка пташка пичуга
mały ptak
галочка
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru

publicysta n
публицист
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystyczny ˌpublʲiʦ̑ɨˈstɨʧ̑nɨ adj
публицистический
odnoszący się do publicystyki, mający charakter publicystyki, dotyczący dziennikarstwa

publicystyka n
публицистика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
публика
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
публичный
taki, który ma swoich świadków, odbywa się w sposób jawny
публичный общественный
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
публикация
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem
публикация издание
wydawanie jakiegoś tekstu drukiem

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
филин
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
кубок
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła;

puchaty adj
пушистый
pokryty puchem

puchnąć v
пухнуть
stawać się obrzękniętym

pucować puˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
надраивать начищать тщательно чистить
starannie czyścić gładką powierznię, taką którą da się doprowadzić do połysku

pucołowaty adj
щекастый
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

pucybut puˈʦ̑ɨbut n
чистильщик сапог
ktoś, kto odpłatnie zajmuje się czyszczeniem butów;

pucz n
путч
zamach stanu, przewrót

puczysta n
путчист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizator, uczestnik puczu

pudel ˈpudɛl n
пудель
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
пудра
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

pudełko puˈdɛwkɔ n
коробочка
(zdrobniale) od pudło
шкатулка
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury

pudło ˈpudwɔ n
коробка
duże pudełko

puentylizm n
пуантилизм
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

puf puf n
пуф
niski, miękki mebel służący do siedzenia lub za podnóżek

puk-puk interjection
тук-тук
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi

pukać ˈpukaʨ̑ v
стучать
uderzać czymś lekko w coś, powodując powstanie odgłosu

pulchny adj
пухлый
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
пульмонолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
пульмонология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulmonologiczny adj
пульмонологический
(medycyna, medyczny) dotyczący pulmonologii

pulpit ˈpulpʲit n
рабочий стол
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna;

puls puls n
пульс
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca

pulsar ˈpulsar n
пульсар
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

pulsoksymetr ˌpulsɔˈksɨ̃mɛtr̥ n
пульсоксиметр
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie elektroniczne służące do bezinwazyjnego pomiaru saturacji krwi;

pulsowanie n
пульсирование
(rzeczownik odczasownikowy) od pulsować

puma ˈpũma n
пума кугуар
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
пемза
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

pumeksowy adj
пемзовый
związany z pumeksem; wykonany z pumeksu

punicki pũˈɲiʦ̑ʲci adj
пунический
dotyczący Kartaginy

punkt pũŋkt n
точка пункт
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
точка зрения
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
пунктуальный
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności

pupa ˈpupa n
попа
dziecięce pośladki, (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) każde inne

pupilek n
любимчик
(zdrobniale) od: pupil

purga ˈpurɡa n
пурга
(meteorologia, meteorologiczny) silny i gwałtowny północno-wschodni wiatr wiejący na Syberii, połączony z zamiecią śnieżną

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
пурпурный пурпуровый
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

purysta puˈrɨsta n
пурист
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka

purystyczny adj
пуристический
związany z puryzmem

purytański adj
пуританский
(przenośnie, przenośnia) surowy pod względem obyczajowym i moralnym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący purytanizmu albo purytanów

purée n
пюре
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę;

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
затворник пустынник
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi
отшельник пустынник
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie

pustka n
пустота
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustkowie puˈstkɔvʲjɛ n
пустыня
(książkowy) miejsce lub obszar niezamieszkany przez ludzi, puste

pustoszyć puˈstɔʃɨʨ̑ v
опустошать разорять пустошить
pozbawiać jakiś obszar lub pomieszczenie dóbr, zwykle używając przemocy

pustułka puˈstuwka n
пустельга
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
пустой
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
пустыня
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
опустынивание дезертифика́ция
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
пустынный
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni

puszcza ˈpuʃʧ̑a n
пуща
dziki, pierwotny las o dużej powierzchni;

puszczać ˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
впускать пускать
pozwolić komuś lub czemuś wejść
выпускать отпускать
pozwolić komuś lub czemuś wyjść, odejść
выпускать пускать
o roślinach: wypuszczać korzenie, pędy, liście
запускать пускать
uruchomić coś
пускать
przestawać trzymać coś
sprawiać, że coś pływa lub lata
wydawać coś z siebie
пускать распускать
o wiadomości, plotce (i tym podobne, i temu podobne): sprawić, że krąży wśród ludzi

puszczyk mszarny ˈpuʃʧ̑ɨk ˈm̥ʃarnɨ n
бородатая неясыть
(ornitologia, ornitologiczny) Strix nebulosa, gatunek sowy zamieszkujący lasy północnej Eurazji i Ameryki Północnej;

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
длиннохвостая неясыть
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

puszka ˈpuʃka n
банка
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;
дароносица
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne na hostie;

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ n
ящик Пандоры
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) pojemnik uwalniający nieszczęścia, plagi

puszkiński adj
пушкинский
związany z Puszkinem, dotyczący Puszkina (miasta)

puszysty adj
полный
(eufemistycznie) z otyłością
пушистый пышный
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści
пышный
bujny, obfity
miękki i wyrośnięty
miękki, lekki, delikatny

putinizacja n
путинизация
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych

putrescyna ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na n
путресцин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy;

puzon n
тромбон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

puzonista ˌpuzɔ̃ˈɲista n
тромбонист
muzyk, który gra na puzonie

puzonistka n
тромбонистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na puzonie

pułap ˈpuwap n
потолок
(książkowy) najwyższy poziom czegoś, górna granica

pułapka puˈwapka n
западня засада
zasadzka, podstęp
ловушка
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt

pułapka na myszy puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ n
мышеловка
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę

pułk n
полк
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
полковник полко́вник
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pułkownikowa n
полковница
żona pułkownika

puścić bąka ˈpuɕʨ̑iʥ̑ ˈbɔ̃ŋka v
пукнуть
(potocznie, potoczny) wypuścić przez odbyt gazy trawienne

puścić z dymem ˈpuɕʨ̑iʥ̑ ˈz‿dɨ̃mɛ̃m v
пустить красного петуха
spalić

pycha ˈpɨxa n
высокомерие
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
пиррова победа
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pysk pɨsk n
морда
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.)
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki

pysoń smukły n
смарида
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Spicara smaris Linnaeus, gatunek niewielkiej ryby słonowodnej z rodziny śródkolcowatych;

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
вкусный
bardzo smaczny
гордый
pełen pychy

pytający pɨ.taˈjɔn.t͡sɨ adj
вопросительный
wyrażający ciekawość, chęć uzyskania informacji

pytanie pɨˈtãɲɛ n
вопрос
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji
zagadnienie, problem
спрашивание
(rzeczownik odczasownikowy) od pytać

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
риторический вопрос
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
спрашивать
sprawdzać zasób wiadomości ucznia
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pył pɨw n
пыль
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu

pyłomierz n
пылемер
urządzenie do mierzenia stężenia pyłu w powietrzu

pójść pujɕʨ̑ v
пойти
pieszo udać się w jakąś stronę

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
пойти в Каноссу
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem

pójść na dywanik ˈpujɕʨ̑ ˌna‿dɨˈvãɲik v
пойти на ковёр
zostać wezwanym przez przełożonego na rozmowę, zwykle przykrą

pójść w odstawkę ˈpujʑʥ̑ v‿ɔtˈstafkɛ v
пойти в отставку
(potocznie, potoczny) zostać zdymisjonowanym

póki co ˈpuci ˈʦ̑ɔ idiom
пока что
(potocznie, potoczny) na razie, tymczasem

pół puw numeralFraction
пол половина
jedna z dwóch równych części całości

pół tuzina n
полудюжина
6 sztuk

pół-
полу-
…pierwszy człon wyrazów złożonych wnoszący znaczenie niecałkowitości lub połowiczności tego, co wyraża drugi człon złożenia

półbrat ˈpuwbrat n
неполнородный брат
(staropolski) syn jednego z rodziców z innego związku

półbut ˈpuwbut n
полуботинок
pełny but z cholewką tylko do kostki;

półbóg ˈpuwbuk n
полубог
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półdupek n
полужопие полужопица полупопие
(potocznie, potoczny) pośladek

półeczka puˈwɛʧ̑ka n
полочка
(zdrobniale) od: półka

półfabrykat n
полуфабрикат
produkt któregoś etapu produkcji przeznaczony do dalszej obróbki

półfinalista n
полуфиналист
uczestnik półfinału w zawodach sportowych lub konkursie

półfinał n
полуфинал
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półfinałowy adj
полуфинальный
związany z półfinałem; odbywający się wramach półfinału

półgodzinny adj
получасовой
trwający pół godziny

półgłosem puwˈɡwɔsɛ̃m adv
вполголоса
o mówieniu niegłośno, przyciszonym głosem

półka ˈpuwka n
полка стеллаж
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów
уступ скала
część skały podobna do półki (1.1)

półkole n
полукруг
(geometria) połowa koła
полуокружность
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
полумесяц
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy

półkula puwˈkula n
полусфера полушарие
(geometria) połowa kuli;
полушарие
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;

półlitrowy adj
поллитровый
mogący pomieścić pół litra
zawierający pół litra

półlitrówka n
поллитровка
butelka o pojemności pół litra, zwłaszcza butelka wódki

półmetal puwˈmɛtal n
полуметалл
(fizyka, fizyczny) półprzewodnik o zerowej przerwie energetycznej

półmetrowy ˌpuwmɛˈtrɔvɨ adj
полуметровый
mierzący pół metra

półmrok ˈpuwmrɔk n
полусвет
częściowa ciemność, gdy barwy przestają być dostrzegalne

półnagi puwˈnaɟi adj
полуголый
prawie nagi, w niekompletnym stroju

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
полночь
godzina 24:00
север норд
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
северо-восточный
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
северо-западный
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
североафриканский
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej

północnoamerykański adj
североамериканский
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoatlantycki adj
североатлантический
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

północnoeuropejski adj
североевропейский
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną

północnoirlandzki adj
североирландский
związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej

północnokaroliński adj
северокаролинский
związany z Karoliną Północną, dotyczący Karoliny Północnej

północnokaukaski ˌpuwnɔʦ̑nɔkawˈkasʲci adj
северокавказский
związany z Kaukazem Północnym, dotyczący Kaukazu Północnego

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
северокорейский
odnoszący się do Korei Północnej

północnomorski adj
североморский
związany z Morzem Północnym, dotyczący Morza Północnego

północnowietnamski adj
северовьетнамский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu)

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
северный северно-
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
северо-восток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
северо-запад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
опоясывающий лишай
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półprosta n
луч
(geometria) każda z części prostej przedzielonej punktem umieszczonej na niej, wraz z tym punktem;

półroczny adj
полугодичный полугодовой
trwający pół roku
полугодовалый
mający pół roku

półsiostra puwʲˈɕɔstra n
сводная сестра
(dawniej, dawny) córka jednego z rodziców z innego związku

półsuchy adj
полусухой
odznaczający się średnią suchością

półsłodki puwˈswɔtʲci adj
полусладкий
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki

półtora puwˈtɔra numeralFraction
полтора
jeden/jedno i pół

półtorej puwˈtɔrɛj numeralFraction
полторы
jedna i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
полуостров
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwytrawny ˌpuwvɨˈtravnɨ adj
полусухой
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
затем позже потом
potem, następnie
позже
stopień wyższy od późno

późno ˈpuʑnɔ adv
поздно
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu
po upływie czasu dłuższego niż zwykle lub niż oczekiwano
wieczorem lub w nocy

późny ˈpuʑnɨ adj
поздний
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
o kwiatach, warzywach, owocach późno dojrzewający, kwitnący
o roślinach późno siany, sadzony

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
пончик
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pąk pɔ̃ŋk n
почка
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie;

pęcherz n
мозоль
wypełniony płynem (ropą) podskórny bąbel, który powstał na skutek oparzenia lub otarcia
мочевой пузырь
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherzyk pɛ̃w̃ˈxɛʒɨk n
везикула
(anatomia, anatomiczny) mały narząd błoniasty w organizmach żywych;

pęd pɛ̃nt n
импульс
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę;
побег
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
кисть помазок
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędzelek pɛ̃nˈʣ̑ɛlɛk n
кисточка
mały pędzel

pędzić ˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
гнать нестись
poruszać się bardzo szybko w pewnym kierunku
варить гнать
wytwarzać bimber
гнать погонять
poganiać stado zwierząt

pęk pɛ̃ŋk n
пук
zbiór jednorodnych przedmiotów związanych razem lub występujących razem w naturze

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
пупок пуп
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pęseta n
пинцет
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
петля
związany na powrót sznur lub drut

płaca ˈpwaʦ̑a n
зарплата
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płachta n
полотно
duży kawałek płaskiej rzeczy, np. tkaniny, papieru, blachy

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
платить
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
платить заплатить
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płacz pwaʧ̑ n
плач
wylewanie łez;

płacz i zgrzytanie zębów ˈpwaʧ̑ ˌi‿zɡʒɨˈtãɲɛ ˈzɛ̃mbuf n
плач и скрежет зубов
ewangeliczne określenie mąk piekielnych

płakać ˈpwakaʨ̑ v
плакать
wylewać łzy, ronić łzy

płakać jak bóbr ˈpwakaʨ̑ ˈjaɡ ˈbupr̥ v
лить слёзы в три ручья
płakać żałośnie, rzewnie

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
плакать над пролитым молоком
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie

płaksa n
плакса
osoba, kobieta skłonna do płaczu
osoba, mężczyzna skłonny do płaczu

płaski ˈpwasʲci adj
плоский
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskonos pwaˈskɔ̃nɔs n
широконоска
(ornitologia, ornitologiczny) Anas clypeata, gatunek kaczki z grupy kaczek pływających o charakterystycznej budowie dzioba, spotykany również w Polsce;

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
барельеф
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaskostopie n
плоскостопие
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień;

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
плато плоскогорье
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaskoziemiec n
плоскоземелец плоскоземельщик
(neologizm) osoba przekonana o tym, że Ziemia ma płaski kształt

płaszcz pwaʃʧ̑ n
мантия пальто
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;
плащ пальто
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
плоскость
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa;
равнина
płaska powierzchnia

płatek ˈpwatɛk n
лепесток
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:
мочка
(anatomia, anatomiczny) dolna część małżowiny usznej;
снежинка
kryształ śniegu

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
снежинка
struktura kryształów śniegu

płaz pwas n
земноводные
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
сексуальный половой
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci

płetwa ˈpwɛtfa n
ласт
(sport, sportowy) element nakładany na stopę, ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie;
плавник
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
аквалангист
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
пол
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna n
прекрасный пол
(peryfrastyczny) kobiety

płochliwy adj
пугливый
taki, który się łatwo płoszy

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
плодовитость
(przenośnie, przenośnia) tworzenie wielu dzieł
плодовитость плодородность
dawanie obfitych plonów
плодовитость фертильность
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płodny adj
плодовитый
zdolny do płodzenia potomstwa
mający liczne potomstwo

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
севооборот
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw;

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
пламя
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
гореть
(przenośnie, przenośnia) odczuwać silne emocje, jak pożądanie, wstyd, chęć zemsty
краснеть пылать румяниться
(przenośnie, przenośnia) rumienić się
пламенеть пылать
silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć
полыхать пылать
być trawionym przez ogień
пылать
(przenośnie, przenośnia) mieć bardzo jaskrawą barwę, zazwyczaj czerwoną lub żółtą

płoszyć v
распугивать
powodować ucieczkę

płot pwɔt n
забор
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płotek ˈpwɔtɛk n
барьер
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich

płotkarski adj
барьерный
(sport, sportowy) związany z płotkami, dotyczący płotków

płow n
плов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie z kuchni tatarskiej i uzbeckiej, rodzaj pilawu popularnego również w Rosji

płowieć v
желтеть русеть
stawać się płowym, nabierać barwy płowej (żółtawo-szarej)

płucny adj
лёгочный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
лёгкое
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
плуг
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
жидкость
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
раствор Люголя
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płynność finansowa ˈpwɨ̃nːɔɕʨ̑ ˌfʲĩnãw̃ˈsɔva n
ликвидность
(ekonomia, ekonomiczny) zdolność do terminowego realizowania zobowiązań;

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
жидкий
będący płynem
плавный
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
плыть
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi
течь
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku
o czasie: upływać, mijać

płynąć pod prąd v
плыть против течения
(dosłownie) płynąć w kierunku przeciwnym do nurtu rzeki
(przenośnie, przenośnia) przeciwstawiać się panującym zwyczajom, poglądom itp., opierać się czemuś

płynąć z prądem v
плыть по течению
(dosłownie) płynąć z nurtem rzeki
(przenośnie, przenośnia) postępować zgodnie z ogólnie przyjętą opinią, podporządkowywać się, ulegać panującym zwyczajom, poglądom itp.

płyta ˈpwɨta n
диск
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych
плита
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
материнская плата
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
компакт-диск
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego

płytkarz ˈpwɨtkaʃ n
кафельщик плиточник
(budownictwo) specjalista zajmujący się kafelkowaniem ścian lub podłóg

płytki ˈpwɨtʲci adj
мелкий неглубокий
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny
неглубокий мелкий
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływactwo n
плавание
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie

pływaczka pwɨˈvaʧ̑ka n
пловчиха
forma żeńska od: pływak

pływak ˈpwɨvak n
буй
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy
пловец
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem
плавунец
(zobacz) pływak żółtobrzeżek

pływanie pwɨˈvãɲɛ n
плавание
(rzeczownik odczasownikowy) od pływać;

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
плавать
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie
mieć cechy, które uniemożliwiają zatonięcie w wodzie

płócienny pwuˈʨ̑ɛ̃nːɨ adj
полотняный
dotyczący płótna, wykonany z płótna

płótno ˈpwutnɔ n
полотно
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
мотовездеход
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quesadilla n
кесадилья
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykańskie danie z kukurydzianej tortilli z roztopionym serem i różnorakim nadzieniem;

rabarbar raˈbarbar n
ревень
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna łodyga rabarbaru (1.1)

rabat ˈrabat n
скидка
obniżka ceny

rabin ˈrabʲĩn n
раввин рабби
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinacki adj
раввинский
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu

rabinat n
раввинат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd rabina
siedziba urzędującego rabina

rabować raˈbɔvaʨ̑ v
грабить
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy

rabunek n
ограбление
zabranie siłą czyjejś własności

rabuś ˈrabuɕ n
грабитель
ten, który rabuje, kradnie

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
лукум
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
счёт
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową
obliczenie matematyczne
kwit zawierający rozliczenie należności za towar lub usługę, zawierający sumę końcową
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe

rachunek całkowy raˈxũnɛk ʦ̑awˈkɔvɨ n
интегральное исчисление
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;

racja ˈraʦ̑ʲja n
истина правда правота
słuszność, prawda
паёк порция рацион
określona ilość substancji

racjonalista ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
рационалист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami

racjonalistka ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
рационалистка
forma żeńska od: racjonalista

racjonalistyczny ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
рационалистический
(filozofia, filozoficzny) związany z racjonalizmem

racjonalizacja ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
рационализация
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać

racjonalizm ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
рационализм
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu;
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.;
preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi)

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
рациональность
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
рациональный
opierający się na logicznym rozumowaniu

raczej ˈraʧ̑ɛj adv
вернее пожалуй скорее
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
потчевать угощать
częstować
соизволить
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie))
лакомиться угощаться
delektować się czymś, częstować się czymś

rad rat n
радий
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
совет
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
совет сове́т
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
радар
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radarowy adj
радарный
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z radarem, dotyczący radaru; wykorzystujący radar

radca prawny n
юрисконсульт
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami

radcowski adj
юрисконсультский
związany z radcą prawnym, dotyczący radcy prawnego

radiacyjny adj
радиационный
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) związany z radiacją (promieniowaniem)

radiator raˈdʲjatɔr n
радиатор
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia;

radio ˈradʲjɔ n
радио
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
радио радиоприёмник приёмник
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
радиоактивный
związany z radioaktywnością

radiologiczny adj
радиологический
dotyczący radiologii

radiometr n
радиометр
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności;

radiometria n
радиометрия
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
радиоприёмник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radiooperator n
радист
osoba obsługująca urządzenia radiowo-nadawcze i nadawczo-odbiorcze

radiostacja ˌradʲjɔˈstaʦ̑ʲja n
радиостанция
urządzenie radiowe do nadawania, odbioru lub obu tych funkcji;

radiosłuchacz n
радиослушатель
człowiek słuchający audycji radiowych; słuchacz radia

radiosłuchaczka n
радиослушательница
kobieta słuchająca audycji radiowych; słuchaczka radia

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
радиотелеграфист
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy

radioteleskop n
радиотелескоп
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
радиотерапия
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego;

radiowy raˈdʲjɔvɨ adj
радио-
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio

radon ˈradɔ̃n n
радон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radonowy adj
радоновый
dotyczący radonu

radosny raˈdɔsnɨ adj
радостный
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radośnie raˈdɔɕɲɛ adv
радостно
w sposób radosny, okazując radość, z radością

radość ˈradɔɕʨ̑ n
радость
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalnie ˌradɨˈkalʲɲɛ adv
радикально
w sposób radykalny, nagły, zasadniczy, skrajny, gruntowny

radykalność ˌradɨˈkalnɔɕʨ̑ n
радикальность
cecha tego, co jest radykalne

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
радикальный
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań
którego dążeniem są zasadnicze zmiany społeczne lub polityczne; (także, też) będący wyrazem takich dążeń

radykał n
радикал
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
депутатский
(przestarzałe, przestarzały) odnoszący się do radnego, rajcy, rady, zwłaszcza rady miasta

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
советовать
udzielać komuś rady
советоваться
zwracać się do kogoś o poradę, zasięgać czyjejś rady, opinii
справляться
na bieżąco pokonywać trudności

radło n
рало
(rolnictwo, rolniczy) najprostsze i najstarsze narzędzie do spulchniania gleby bez odwracania skiby

rafineryjny adj
нефтеперерабатывающий
związany z rafinerią; wytwarzany przez rafinerię

raj raj n
рай
(przenośnie, przenośnia) piękne miejsce, gdzie ludzie są szczęśliwi
рай эдем
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

rajd rajt n
гонка
(sport, sportowy) kilkuetapowy wyścig;

rajski adj
райский
(przenośnie, przenośnia) taki, który zachwyca; stanowiący lub przedstawiający sobą coś niezwykłego
odnoszący się do raju

rajstopy rajˈstɔpɨ n
колготки
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
кошка шип
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty;
рак
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;

rakieta raˈcɛta n
ракета
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym
ракетка
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej

rakietowy ˌracɛˈtɔvɨ adj
ракетный
związany z rakietą (pociskiem lub pojazdem)

rakotwórczy adj
канцерогенный
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka

rakowy adj
раковый
związany z rakiem (chorobą nowotworową)

ramen n
рамэн
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów;

ramienionóg n
брахиопод
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
бретелька лямка
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;
вешалка
wieszak do ubrań w formie trójkątnej ramki z haczykiem

ramię ˈrãmʲjɛ n
плечо
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
плечом к плечу
razem, wspólnie, realizując wspólny cel
równo, bez różnicy w odległości

ramka ˈrãmka n
рамка
(pszczelarstwo, pszczelarski) drewniana konstrukcja zawieszana w ulu, wewnątrz której pszczoły tworzą plaster z wosku
mała rama, obramowanie np. z listewek
obramowanie w tekście

rana ˈrãna n
рана
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

ranczer n
ранчеро
osoba prowadząca ranczo

rand n
ранд рэнд
(jednostka monetarna) waluta Południowej Afryki;

randka ˈrãntka n
свидание свиданка
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

randkowicz n
рандевушник
ktoś, kto chodzi na randki (randkuje)

randkowiczka n
рандевушница
ta, która chodzi na randki (randkuje)

ranguński adj
янгонский
związany z Rangunem, dotyczący Rangunu

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
ранить
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość; urażać czyjeś uczucia
zadać ranę

ranny ˈrãnːɨ adj
раненый
taki, który ma ranę
ранний
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia

ranny ˈrãnːɨ n
раненный
ten, kto jest ranny (1.1)

ranny ptaszek ˈrãnːɨ ˈptaʃɛk n
ранняя пташка
osoba, która wstaje bardzo wcześnie rano

rano ˈrãnɔ adv
утром
wcześnie w ciągu dnia

rano ˈrãnɔ n
утро
wczesna pora dnia

ransomware n
программа-вымогатель программа-шантажист
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

raper ˈrapɛr n
рэпер рэппер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

raport ˈrapɔrt n
отчёт рапорт
szczegółowe sprawozdanie

rapsod n
рапсод
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

raptem ˈraptɛ̃m adv
вдруг
(potocznie, potoczny) nagle, znienacka

raróg ˈraruk n
балабан балобан
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug

rasa ˈrasa n
раса
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasista raˈɕista n
расист
zwolennik rasizmu

rasistka raˈɕistka n
расистка
zwolenniczka rasizmu

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
расистский
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
расизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowość n
чистокровность
cecha tego, co rasowe

rasowy raˈsɔvɨ adj
расовый
dotyczący ras, rasy
чистокровный
o zwierzęciu należący do danej rasy

raszysta n
рашист
(pejoratywnie, pejoratywny) pogardliwe określenie na rosyjskiego okupanta na Ukrainie, organizatora, zwolennika lub uczestnika wojny z Ukrainą, postrzeganego jako rosyjski faszysta (nacjonalista)

raszystowski adj
рашистский
związany z raszyzmem, dotyczący raszyzmu

raszyzm n
рашизм
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
спасать
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów

ratownik raˈtɔvʲɲik n
спасатель
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku
спасатель спаситель
osoba niosąca pomoc w nagłej sytuacji

ratunek raˈtũnɛk n
спасение
uniknięcie niebezpieczeństwa
спасение подмога помощь
pomoc w niebezpieczeństwie

ratunku raˈtũnku interjection
караул
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia

ratyfikacja n
ратификация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikacyjny adj
ратификационный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z ratyfikacją, dotyczący ratyfikacji

ratyfikować v
ратифицировать
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzić umowę międzynarodową przez organ państwowy

ratyzboński adj
регенсбургский
związany z Ratyzboną, dotyczący Ratyzbony

raweński adj
равеннский
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną

raz 'razɨ ras n
раз
pojedyncza realizacja czynności

raz na sto lat ˈras na‿ˈstɔ ˈlat adv
раз в сто лет
bardzo rzadko

razem ˈrazɛ̃m adv
вместе вкупе
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

razowy raˈzɔvɨ adj
цельнозерновой
o mące: gruby, raz mielony, nieodsiewany, zawierający otręby

rdza rʣ̑a n
ржавчина
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzenny adj
коренной
nieobjęty zewnętrznym wpływem

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
активная зона
najważniejszy element reaktora atomowego, w którym umieszczone są pręty paliwowe;
корень
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;
сердцевина
(biologia, biologiczny) tkanka miękiszowa, która wypełnia pień lub łodygę rośliny;
сущность
istota czegoś
ядро
(informatyka, informatyczny) fizyczna część procesora odpowiedzialna za realizację operacji obliczeniowych;

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
реакция
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ugrupowanie dążące do powrotu do poprzedniego stanu

reakcjonista ˌrɛakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
реакционер
(pejoratywnie, pejoratywny) przeciwnik jakichkolwiek zmian społecznych i politycznych

reaktor rɛˈaktɔr n
реактор
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

reaktywować v
реактивировать
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne

real ˈrɛal n
реал
(jednostka monetarna) brazylijska waluta;

realgar n
реальгар
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu;

realistka ˌrɛaˈlʲistka n
реалистка
forma żeńska od: realista

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
реалистично
w sposób realistyczny

realistyczny adj
реалистический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat

realizm n
реализм
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
выполнять
wcielać w życie, urzeczywistniać coś

realnie adv
реально
w sposób realny

realny rɛˈalnɨ adj
реальный
rzeczywisty, możliwy do wykonania

reanimacja n
реанимация
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania

rebelia rɛˈbɛlʲja n
мятеж
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
мятежник бунтовщик
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy;

rebetiko n
ребетика
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
ребус
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recenzencki adj
рецензентский
związany z osobą recenzenta, dotyczący recenzenta

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
рецензия
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu

recenzowanie n
рецензирование
(rzeczownik odczasownikowy) od recenzować

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
рецепция
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące

recepcjonista n
рецепционист
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

receptor rɛˈʦ̑ɛptɔr n
рецептор
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub narząd zmysłowy odbierający informacje z otoczenia;

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
рецессия спад
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recytacja n
декламация
wydeklamowanie utworu literackiego

recytatorski adj
декламаторский
dotyczący recytatora lub recytacji, związany z recytatorem lub recytacją

recytatyw ˌrɛʦ̑ɨˈtatɨf n
речитатив
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę

reda ˈrɛda n
рейд
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redagować v
редактировать
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku

redaktor rɛˈdaktɔr n
редактор
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

reeksport rɛˈːkspɔrt n
реэкспорт
(ekonomia, ekonomiczny) powrotny eksport, wywóz towaru pochodzenia zagranicznego za granicę;

reelekcja n
переизбрание
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

referat rɛˈfɛrat n
реферат
pisemne lub ustne opracowanie danego zagadnienia, często wygłaszane w gronie zainteresowanych osób

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
ссылка
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
референдум
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

refleksologiczny adj
рефлексологический
(psychologia, psychologiczny) związany z refleksologią, dotyczący refleksologii

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
фара
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
реформа
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
Реформация
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformator ˌrɛfɔrˈmatɔr n
реформатор
ten, kto reformuje, dokonuje reformy

reformowalny adj
реформируемый
dający się reformować

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
рефракция
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
припев рефрен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regał ˈrɛɡaw n
стеллаж
mebel z półkami

regencja n
регентство
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
регент
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

regiolekt n
региолект
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana językowa będąca formą przejściową między językiem standardowym a gwarą;

region ˈrɛɟɔ̃n n
регион
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
региональный
(przymiotnik) od region

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
регрессивный
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
регулярно
w sposób regularny

regularność n
регулярность
cecha tego, co regularne

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
регулярный
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
правило
zasada, według której należy postępować

rehabilitacyjny adj
реабилитационный
(medycyna, medyczny) związany z rehabilitacją, dotyczący rehabilitacji
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z rehabilitacją, dotyczący rehabilitacji

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
реинкарнация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

reintrodukcja n
реинтродукция
(ekologia, ekologiczny) ponowne wprowadzenie gatunku do ekosystemu

reja n
рей рея
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) poziome drzewce żaglowca;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
перечень реестр список
spis danych, wykaz, lista
регистр
(językoznawstwo, językoznawczy) forma języka zarezerwowana dla pewnych celów funkcjonalnych lub pewnej sytuacji komunikatywnej;

rejestracja ˌrɛjɛˈstraʦ̑ʲja n
регистратура
miejsce dokonywania rejestracji (1.1)
регистрация
wpisywanie kogoś lub czegoś do rejestru

rejestratorka ˌrɛjɛstraˈtɔrka n
регистраторша
(urzędowy) kobieta prowadząca rejestr, spis czegoś, rejestrująca coś lub kogoś

rejestrowy adj
регистровый
związany z rejestrem, dotyczący rejestru

rejon ˈrɛjɔ̃n n
район
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii;
obszar, strefa, określona część

rejonowy adj
районный
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie

rejs n
круиз
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
акула
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach

rekini adj
акулий
związany z rekinem; taki jak u rekina

reklama rɛkˈlãma n
реклама объявление анонс заявление извещение
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

reklamacyjny adj
рекламационный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z reklamacją, dotyczący reklamacji

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
рекламный
związany z reklamą, dotyczący reklamy; będący reklamą; służący reklamie

reklamówka ˌrɛklãˈmufka n
пакет с реклама
(potocznie, potoczny) plastikowa torba z nadrukiem reklamowym

rekolekcje n
ретрит ритрит
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
рекомендация
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
рекомендовать
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekonkwista n
Реконкиста
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;

rekonstrukcja n
восстановление
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonstrukcyjny adj
реконструктивный
dotyczący rekonstrukcji

rekonwalescencja n
выздоравливание
powrót do zdrowia po przebytej chorobie

rekonwalescent ˌrɛkɔ̃nvaˈlɛsʦ̑ɛ̃nt n
выздоравливающий
(medycyna, medyczny) pacjent powracający do zdrowia po przebytej chorobie

rekord ˈrɛkɔrt n
рекорд
najlepszy wynik;

rekordowy adj
рекордный
stanowiący rekord, o najwyższym wyniku

rekreacyjny adj
рекреационный
dotyczący rekreacji, aktywnego wypoczynku

rekrucki adj
новобранческий
dotyczący rekruta, związany z rekrutem

rekrut ˈrɛkrut n
новобранец
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rektor ˈrɛktɔr n
ректор
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką

rektorski adj
ректорский
związany z osobą lub urzędem rektora, dotyczący rektora

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
рекуператор
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
бутафор
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
отношение
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów
stosunek emocjonalny pomiędzy co najmniej dwiema osobami
реляция
opis zdarzenia, wydarzenia, sytuacji

relatywistyczny adj
релятивистский
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności

relatywnie ˌrɛlaˈtɨvʲɲɛ adv
релятивно
względnie

religia rɛˈlʲiɟja n
религия
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary
религия вера
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religiant relʹiǵi ̯ãnt rɛˈlʲiɟjãnt n
богомол верун святоша
(książkowy) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie pobożny

religijnie ˌrɛlʲiˈɟijɲɛ adv
религиозно
w sposób religijny; zgodnie z zasadami religii, religijności

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
религиозность
życie zgodnie z zasadami religii

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
религиозный
dotyczący religii, opisujący religię
религиозный набожный
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwia n
реликвия
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) rzecz, która ma dla kogoś dużą wartość sentymentalną
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
реликварий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

remake n
римейк
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty;

remis ˈrɛ̃mʲis n
ничья равный счёт
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

remiz ˈrɛ̃mʲis n
ремез
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
ремонт
doprowadzenie do stanu użyteczności

remontowy adj
ремонтный
związany z remontem, dotyczący remontu

ren rɛ̃n n
рений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

rencista rɛ̃ɲˈʨ̑ista n
пенсионер
osoba pobierająca rentę, najczęściej z powodu niezdolności do pracy

rencistka n
пенсионерка
kobieta pobierająca rentę

renegat n
ренегат
(książkowy) człowiek porzucający swoje przekonania, zdradzający dawnych sojuszników

renegatka n
ренегатка
forma żeńska od: renegat

renesans n
Возрождение Ренессанс
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
ренессансный
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
северный олень
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

rentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
рентген
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki promieniowania jonizującego;
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) badanie rentgenowskie

rentgenodiagnostyczny adj
рентгенодиагностический
związany z rentgenodiagnostyką, dotyczący rentgenodiagnostyki

rentgenodiagnostyka n
рентгенодиагностика
(medycyna, medyczny) dział radiologii wykorzystujący promienie rentgenowskie do badań diagnostycznych w medycynie i weterynarii

rentgenografia n
рентгенография
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wykonywanie zdjęć narządów wewnętrznych i części ciała za pomocą promieni rentgenowskich

rentgenograficzny adj
рентгенографический
związany z rentgenografią, dotyczący rentgenografii

rentgenogram n
рентгенограмма
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich

rentgenokimografia n
рентгенокимография
(medycyna, medyczny) diagnostyczna metoda rentgenowska, pozwalająca utrwalić na jednym obrazie zarys badanego narządu w różnych fazach jego akcji

rentgenokinematografia n
рентгенокинематография
(medycyna, medyczny) rentgenowska metoda diagnostyczna polegająca na wykonywaniu na taśmie filmowej zdjęć narządów wewnętrznych za pomocą promieni rentgenowskich

rentgenokinematograficzny adj
рентгенокинематографический
(medycyna, medyczny) związany z rentgenokinematografią, dotyczący rentgenokinematografii

rentgenolog n
рентгенолог
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie rentgenologii

rentgenologia n
рентгенология
nauka o wytwarzaniu promieni rentgenowskich, ich właściwościach i zastosowaniu do celów badawczych, leczniczych i diagnostycznych

rentgenologiczny ˌrɛ̃ndɡɛ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
рентгенологический
związany z rentgenologią, dotyczący rentgenologii

rentgenoluminescencja n
рентгенолюминесценция
(fizyka, fizyczny) świecenie substancji wywołane padającym na nią promieniowaniem rentgenowskim

rentgenometr ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
рентгенометр
(metrologia, metrologiczny) (zobacz) dozymetr

rentgenometria ˌrɛ̃ndɡɛ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
рентгенометрия
dział metrologii dotyczący mierzenia dawek promieniowania rentgenowskiego

rentgenoskopia n
рентгеноскопия
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) obraz rentgenowski powstały w wyniku naświetlania na ekranie fluoryzującym lub na kliszy

rentgenotechnik ˌrɛ̃ndɡɛ̃nɔˈtɛxʲɲik n
рентгенотехник
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) technik zajmujący się sprawdzaniem i konserwacją aparatów rentgenowskich

rentgenotelewizja n
рентгенотелевидение
(medycyna, medyczny) badanie lekarskie polegające na oglądaniu obrazu rentgenowskiego na ekranie telewizora

rentgenoterapia ˌrɛ̃ndɡɛ̃nɔtɛˈrapʲja n
рентгенотерапия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia promieniami rentgenowskimi nowotworów złośliwych oraz niektórych schorzeń skóry

rentgenowski adj
рентгеновский
(fizyka, fizyczny) dotyczący promieni Röntgena
(fizyka, fizyczny) generujący lub wykorzystujący do działania promienie Röntgena
(fizyka, fizyczny) wykonany lub uzyskany za pomocą promieni Röntgena

rentowność n
рентабельность
(ekonomia, ekonomiczny) cecha tego, co rentowne, przynoszące nadwyżkę przychodów nad kosztami;

rentowny rɛ̃nˈtɔvnɨ adj
рентабельный
przynoszący zysk

reologiczny adj
реологический
związany z reologią, dotyczący reologii

reorganizacja n
реорганизация
ponowna organizacja

reparacje ˌrɛpaˈraʦ̑ʲjɛ n
репарация
odszkodowanie wojenne płacone zwycięzcy przez państwo zwyciężone;

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
репатриация
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

repatriacyjny adj
репатриасионный
związany z repatriacją, dotyczący repatriacji

repatriancki adj
репатриантский
związany z repatriantami, dotyczący repatriantów, przeznaczony dla nich

repatriant n
репатриант
(książkowy) osoba powracająca zza granicy, gdzie przebywała niedobrowolnie

reportaż n
репортаж
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reportażowy adj
репортажный
dotyczący reportażu, związany z reportażem

reporter rɛˈpɔrtɛr n
репортёр корреспондент
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

repozytorium ˌrɛpɔzɨˈtɔrʲjũm n
репозиторий
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje

represja rɛˈprɛsʲja n
репрессия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
представитель
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś

reprywatyzacja n
реприватизация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) zwrot mienia przejętego wcześniej przez państwo na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców; (także, też) zrekompensowanie tego mienia w formie pieniężnej albo w naturze;

reptiliologia ˌrɛptʲilʲjɔˈlɔɟja n
рептилиология
(zoologia, zoologiczny) nauka o gadach;

republika rɛˈpublʲika n
республика
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
банановая республика
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
республиканец
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

republikanka n
республиканка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka republiki lub republikanizmu, kobieta popierająca republikańską formę rządu

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
репутация
opinia o kimś, dobre imię

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
ресентимент
skrywany żal lub uraza

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
респиратор
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

restart ˈrɛstart n
перезагрузка
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
реставрация
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie
ресторан
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

restauracyjny adj
ресторанный
dotyczący restauracji, związany z restauracją

restaurator ˌrɛstawˈratɔr n
ресторатор
(książkowy) właściciel, menadżer restauracji

resurs ˈrɛsurs n
ресурс
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) okres zdolności użytkowej urządzenia gwarantujący jego niezawodność i bezpieczeństwo eksploaracji;

reszka ˈrɛʃka n
решка
(numizmatyka, numizmatyczny) strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety

reszta ˈrɛʃta n
остаток
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
остаток остальной часть
elementy, które zostały
сдача
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać

resztka ˈrɛʃtka n
остаток
(zdrobniale) od reszta
отход
pozostałość do wyrzucenia

retarder rɛˈtardɛr n
ретардер тормоз-замедлитель
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) (maszynoznawstwo) (zobacz) zwalniacz

retoryczny adj
риторический
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retro ˈrɛtrɔ adj
ретро стиль ретро
o stylu staromodny, odnoszący się do przeszłości

retroaktywny adj
ретроактивный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

retsina n
рецина
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki;

retusz n
ретушь
(fotografia) mechaniczna lub chemiczna korekta negatywu lub pozytywu fotograficznego

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
ревматолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka reumatologii

reumatologia ˌrɛwmatɔˈlɔɟja n
ревматология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów;

reumatologiczny adj
ревматологический
(medycyna, medyczny) związany z reumatologią, dotyczący reumatologii

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
ревматический
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi

reumatyk n
ревматик
osoba cierpiąca na reumatyzm

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
ревматизм
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

reunioński adj
реюньонский
związany z Reunionem, dotyczący Reunionu (wyspy i departamentu Francji)

rewaluacja ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
ревальвация
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowy wzrost kursu danej waluty;

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
обыскивать
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego

rewolta rɛˈvɔlta n
мятеж
zbrojny spisek, bunt

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
революция
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucja październikowa n
Октябрьская революция
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy;

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
революционер
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucjonistka ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
революционерка
kobieta, uczestniczka lub zwolenniczka rewolucji

rewolucjonizowanie n
революционизирование
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pobudzanie do rewolucji
(przenośnie, przenośnia) dokonywanie radykalnego przełomu w jakiejś dziedzinie

rewolucyjność ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
революционность
cecha tego, co jest rewolucyjne

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
револьвер
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rezerwa n
резерв
zapas czegoś
(wojskowość, wojskowy) oddział lub oddziały wojskowe pozostawione w odwodzie

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
бронировать резервировать
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezerwowy n
запасной
(sport, sportowy) gracz, który oczekuje na ewentualną zmianę poza boiskiem

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
резолюция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

rezultat rɛˈzultat n
результат
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania

rezurekcja ˌrɛzuˈrɛkʦ̑ʲja n
пасхальный богослужение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczyste nabożeństwo wielkanocne z procesją, obwieszczające zmartwychwstanie Chrystusa;

rezus n
макак-резус
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;

rezygnować ˌrɛzɨɡˈnɔvaʨ̑ v
отказываться
odstępować od czegoś, zrzec się czegoś z własnej woli

reński adj
рейнский
związany z Renem, dotyczący Renu

reżim n
режим
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) rząd, który stosuje ucisk i przemoc
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
режиссёр
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyseria n
режиссура
ogół działań reżysera

riazanka n
рязанка
mieszkanka Riazania

riazańczyk n
рязанец
mieszkaniec Riazania

riazański adj
рязанский
związany z Riazaniem, dotyczący Riazania

rijadzki rʲiˈjaʦ̑ʲci adj
эр-риядский
odnoszący się do miasta Rijad

riketsja n
риккетсия
(medycyna, medyczny) (mikrobiologia, mikrobiologiczny) Gram-ujemna bakteria z rodzaju Rickettsia wywołująca u ludzi i innych ssaków riketsjozy, przenoszona najczęściej przez kleszcze, pchły i wszy;

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
ризотто
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

ro rɔ n
ро
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ;

robaczek n
букашка
(zdrobniale) od: robak

robaczywy adj
червивый
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
глист
(medycyna, medyczny) pasożyt jelitowy wywołujący choroby u zwierząt i ludzi
червь
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania;

rober ˈrɔbɛr n
роббер
(termin karciany) część gry w brydża lub wista zakończona podliczeniem punktów

robienie rɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
делание
zajmowanie się czymś, wykonywanie jakiejś czynności; wywoływanie jakiegoś stanu

robinsonada ˌrɔbʲĩw̃sɔ̃ˈnada n
робинзонада
(książkowy) utwór literacki o życiu lub podróżach obfitujących w przygody
(książkowy) wyprawa w poszukiwaniu silnych wrażeń, przygód;
(książkowy) życie pełne wyzwań, w trudnych warunkach

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
делать
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan
становиться
o porach, zjawiskach, faktach: następować, rozpoczynać się, pojawiać się

robić dobrą minę do złej gry ˈrɔbʲiʥ̑ ˈdɔbrɔ̃w̃ ˈmʲĩnɛ dɔ‿ˈzwɛj ˈɡrɨ v
делать хорошую мину при плохой игре
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle

robić loda ˈrɔbʲiʨ̑ ˈlɔda v
делать минет отсасывать сосать
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio, dokonywać oralnej stymulacji penisa

robić w gacie ze strachu ˈrɔbʲiʥ̑ ˈv‿ɡaʨ̑ɛ zɛ‿ˈstraxu v
умирать от страха
(potocznie, potoczny) bardzo się bać, być przerażonym

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
делать из мухи слона
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robić z muchy słonia ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿muxɨ ˈswɔ̃ɲa v
делать из мухи слона
(rzadki, rzadko używany) wyolbrzymiać coś, mówić o czymś z przesadą

roboczy rɔˈbɔʧ̑ɨ adj
пробный рабочий
taki, który jest wstępną wersją, do dalszej obróbki
рабочий
związany z robotą, właściwy robocie

robot ˈrɔbɔt n
робот
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robota rɔˈbɔta n
работа
(potocznie, potoczny) zespół czynności podejmowanych w celu wykonania czegoś

robota nie zając, nie ucieknie rɔˈbɔta ɲɛ‿ˈzajɔ̃nʦ̑ʲ ˌɲɛ‿uˈʨ̑ɛ̇cɲɛ proverb
работа не волк, в лес не убежит работа не медведь, в лес не убежит
wymówka od pracy, zachęta do odpoczynku, poleniuchowania

robotnica ˌrɔbɔtʲˈɲiʦ̑a n
работница
kobieta, która zawodowo pracuje fizycznie, zwykle w fabryce

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
рабочий работник
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
робототехника
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock rɔk n
рок
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie;

rock and roll rɔk‿ɛ̃nt‿ˈrɔl n
рок-н-ролл
(choreografia, choreograficzny) wywodzący się od lindy hop taniec towarzyski w metrum 4/4, charakteryzujący się dynamicznością i zastosowaniem figur akrobatycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny lub utwór w tym stylu; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
годовщина
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznik n
ежегодник
czasopismo ukazujące się raz na rok

rod rɔt n
родий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodaczka n
соотечественница компатриотка
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru

rodak n
земляк соотечественник
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodeo n
родео
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rododendron ˌrɔdɔˈdɛ̃ndrɔ̃n n
рододендрон
(botanika, botaniczny) różanecznik

rodonit rɔˈdɔ̃ɲit n
родонит
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;

rodopsyna n
родопсин
(biochemia, biochemiczny) światłoczuły czerwony barwnik zawarty w pręcikach siatkówki;

rodowity adj
коренной
urodzony w danym kraju, mieście, dzielnicy, pochodzący z danego kraju, miasta, dzielnicy

rodowód n
родословная
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go

rodyjski rɔˈdɨjsʲci adj
родосский
dotyczący Rodosu, związany z Rodosem, pochodzący z Rodosu

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
жанр
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podstawowa jednostka klasyfikacji dzieł literackich
род
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
мужской род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
средний род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
женский род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
артикль
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
сиблинг
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
родитель
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
родитель родители
ojciec i matka

rodzicielski adj
родительский
związany z rodzicielstwem

rodzicielstwo ˌrɔʥ̑iˈʨ̑ɛlstfɔ n
родительство
bycie rodzicem

rodzimowierstwo ˌrɔʥ̑ĩmɔˈvʲjɛrstfɔ n
родноверие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń odwołujących się zazwyczaj do tradycji przedchrześcijańskich, system poglądów opierających się na mitologii i wierzeniach lokalnej społeczności, w obrębie danej grupy kulturowej lub etnicznej;

rodzimy rɔˈʥ̑ĩmɨ adj
родной
o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
семья семейство
rodzice wraz z ich dziećmi

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
языковая семья
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzinka n
семейка
(zdrobniale) od: rodzina

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
родной
ojczysty
семейный
związany z rodziną, dotyczący rodziny

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
порождать
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
изюм изюмина
suszone winogrono
индивид индивидуум уникум
(potocznie, potoczny) ktoś w jakiś sposób wyróżniający się

rodzynka rɔˈʣ̑ɨ̃nka n
изюм изюмина
(spożywczy) (cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone winogrono należące do bakalii; (zobacz) rodzynek

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
рентгений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogal ˈrɔɡal n
рогалик
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rogaty rɔˈɡatɨ adj
рогатый
o zwierzęciu: taki, który ma rogi lub część ciała przypominającą rogi

rogówka n
роговица роговая оболочка
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

roić v
роиться
występować licznie

rojalistyczny adj
роялистский
związany z rojalizmem

rojnik pajęczynowaty n
молодило паутинистое
(botanika, botaniczny) Sempervivum arachnoideum, gatunek roślin z rodziny gruboszowatych;

rok rɔk n
год лет
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok szkolny ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ n
учебный год
(edukacja, edukacyjny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia;

rokada rɔˈkada n
рокада
(wojskowość, wojskowy) droga równoległa do linii frontu, używana do przesyłu zaopatrzenia lub ułatwiająca transport posiłków;

rokitnik rɔˈcitʲɲik n
облепиха
(botanika, botaniczny) Hippophae L., rodzaj roślin krzewiastych z rodziny oliwnikowatych;
krzew z rodzaju rokitnika (1.1) o podłużnych, srebrzystych liściach i niewielkich, pomarańczowych owocach

rokoko n
рококо
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form;

rokokowy adj
рокальный
(sztuka) związany z rokoko, dotyczący rokoko

rokosz ˈrɔkɔʃ n
восстание мятеж
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód;

rola ˈrɔla n
земля
(rolnictwo, rolniczy) pole
роль
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora
funkcja, odpowiedzialność

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
сельское хозяйство земледелие
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczoprzemysłowy adj
агропромышленный
związany z przemysłem rolniczym

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
аграрный сельский
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
аграрник
(zawód, zawodowy, zawodowo) absolwent szkoły rolniczej, specjalista w dziedzinie rolnictwa
земледелец
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

rolny ˈrɔlnɨ adj
аграрный сельскохозяйственный
związany z uprawą roli, pola

rolować rɔˈlɔvaʨ̑ v
надувать
(potocznie, potoczny) oszukiwać, zwodzić
сворачивать
zwijać w rulon

romanista ˌrɔ̃mãˈɲista n
романист
znawca języków romańskich
znawca prawa rzymskiego

romanistka n
романистка
kobieta wykształcona w dziedzinie romanistyki
specjalistka w zakresie prawa rzymskiego

romanizm rɔ̃ˈmãɲism̥ n
романизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka romańskiego

romanizować ˌrɔ̃mãɲiˈzɔvaʨ̑ v
романизировать
rozpowszechniać języki i kulturę romańską; w czasie panowania imperium rzymskiego: narzucać podbitej ludności język łaciński i rzymską kulturę

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
романтический романтичный
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
романтизм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romański adj
романский
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany

romb rɔ̃mp n
ромб
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

ropa ˈrɔpa n
гной
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;
нефть
(potocznie, potoczny) ropa naftowa

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
нефть
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
гноиться
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
абсцесс
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropny adj
гнойный
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy

ropociąg rɔˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
нефтепровод
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej

roponośny ˌrɔpɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
нефтеносный
o terenach, skałach itp. zawierający złoża ropy naftowej

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
флегмона
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała

ropucha rɔˈpuxa n
жаба
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
роса
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
всходить
o cieście podnosić się
расти
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosnąć jak grzyby po deszczu v
расти как грибы после дождя
powstawać szybko, nieoczekiwanie, pojawiać się w dużej liczbie

rosnąć jak na drożdżach ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ ˈjak na‿ˈdrɔʒʤ̑ax v
расти как на дрожжах
szybko rosnąć

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
росомаха
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rostbef ˈrɔzdbɛf n
ростбиф
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona

rostowianin n
ростовчанин
mieszkaniec Rostowa albo Rostowa nad Donem; osoba z jednego z tych miast

rostowianka n
ростовчанка
mieszkanka Rostowa albo Rostowa nad Donem; kobieta z jednego z tych miast

rostowski adj
ростовский
związany z Rostowem nad Donem, dotyczący Rostowa nad Donem
związany z Rostowem, dotyczący Rostowa

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
русская рулетка гусарская рулетка
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
русский российский
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
русский русский язык
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

rosyjskojęzyczny rɔˈsɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
русскоговорящий русскоязычный
posługujący się językiem rosyjskim
русскоязычный
spisany, stworzony w języku rosyjskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem rosyjskim

roszada rɔˈʃada n
рокировка
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;
(przenośnie, przenośnia) przetasowanie na stanowiskach

rosół ˈrɔsuw n
куриный бульон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rosławski adj
рославльский
związany z Rosławiem, dotyczący Rosławia

rotmistrz ˈrɔtmʲisṭʃ n
ротмистр
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w kawalerii, będący odpowiednikiem rangi kapitana;

rotterdamski adj
роттердамский
związany z Rotterdamem, dotyczący Rotterdamu

rower ˈrɔvɛr n
велосипед
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
горный велосипед
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie;

rowerek rɔˈvɛrɛk n
велосипедик
(zdrobniale) od: rower
mały rower dziecięcy
велотренажёр
(potocznie, potoczny) przyrząd treningowy do pedałowania w miejscu

rowerowy ˌrɔvɛˈrɔvɨ adj
велосипедный
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
велосипедист
osoba jadąca na rowerze;

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
велосипедистка
kobieta, która jedzie na rowerze

rozbierać rɔzˈbʲjɛraʨ̑ v
раздевать
zdejmować ubranie z kogoś lub czegoś
раздеваться
zdejmować z siebie ubranie

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
расхождение
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozchodnik n
очиток очи́ток
(botanika, botaniczny) Sedum, rodzaj rośliny z rodziny gruboszowatych, do którego należy od ~280 do ~470 gatunków występujących głównie na półkuli północnej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju rozchodnik (1.1)

rozchodzić v
разносить
rozluźnić buty przez chodzenie w nich

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
разочарование
niespełnienie oczekiwań

rozczochrany ˌrɔʃʧ̑ɔxˈrãnɨ adj
лохматый
taki, który ma włosy w nieładzie

rozdarcie rɔzˈdarʲʨ̑ɛ n
разрыв
miejsce, w którym coś rozdarło się

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
раздражение
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
глава
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis
раздел
rozdzielanie, obdzielanie, przydzielanie, dokonywanie podziału między ludzi

rozdzielczość n
разрешение
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
раздеть
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś
раздеться
zdjąć z siebie ubranie

rozejm n
перемирие
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozeta rɔˈzɛta n
роза
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej;
розетка
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi;

rozgardiasz rɔzˈɡardʲjaʃ n
бардак раскардаш
zamieszanie, zamęt, nieporządek

rozgałęzienie ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
ответвление разветвление
(botanika, botaniczny) miejsce na drzewie, w którym rozwidlają się konary
(potocznie, potoczny) miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozgniewany adj
разгневанный
taki, który wyraża wzbierający gniew

rozgrzać v
разогреть согреть
grzejąc, uczynić cieplejszym lub odczuwającym więcej ciepła

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
разминка
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku;

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
морская звезда морска́я звезда́
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
приказ
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
приказывать
wydawać kategoryczne polecenia

rozklepać v
расклепать
(technologia, technika, techniczny) rozpłaszczyć coś metalowego poprzez uderzanie młotem

rozkosz n
блаженство
najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, radości
to, co sprawia najwyższą przyjemność, zwłaszcza zmysłową

rozkoszować ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑ ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑‿ɕɛ v
наслаждаться
odczuwać dużą przyjemność, doznawać rozkoszy z jakiego powodu

rozkradanie n
разворовывание
(rzeczownik odczasownikowy) od rozkradać

rozkład ˈrɔskwat n
разложение
proces lub wynik gnicia
разложение раскладывание
sposób podziału na elementy składowe
расписание
plan czynności następujących w jakimś określonym porządku czasu
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
расписание
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu;

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
разный
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
розмарин
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawianie ˌrɔzmaˈvʲjä̃ɲɛ n
говорение
(rzeczownik odczasownikowy) od rozmawiać

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
беседовать разговаривать
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
размер
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmienić v
разменять
wymienić pieniądze na banknoty lub monety na takie o mniejszych nominałach

rozmnażanie ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ n
размножение
(rzeczownik odczasownikowy) od rozmnażać

rozmowa rɔzˈmɔva n
разговор беседа
ustna wymiana zdań

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
разговорчивый
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy

rozmówki rɔzˈmufʲci n
разговорник
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

roznieść v
разнести
nosząc, przekazać w różne miejsca
uczynić powszechnie znanym

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
отчаяние
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie

rozpadlina ˌrɔspaˈdlʲĩna n
разлом
(geologia, geologiczny) szeroko rozwarta i często głęboka szczelina powstała w ziemi lub w skale

rozpatrywać ˌrɔspaˈtrɨvaʨ̑ v
рассматривать
(książkowy) brać pod rozwagę, rozważać coś wnikliwie, zaznajamiać się z czymś, analizować

rozpatrzyć rɔsˈpaṭʃɨʨ̑ v
рассмотреть
(książkowy) wziąć pod rozwagę, rozważyć coś, zaznajamić się z czymś

rozpieszczać v
баловать
traktować zbyt pobłażliwie

rozpoczynać ˌrɔspɔˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
начинать
inicjować coś, dawać początek

rozpocząć rɔsˈpɔʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
начать
aspekt dokonany od: rozpoczynać
начаться
aspekt dokonany od: rozpoczynać się

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
ширинка
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozporządzenie ˌrɔspɔʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
распоряжение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny, stanowiący źródła powszechnie obowiązującego prawa, wydany na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy;

rozpowszechniony adj
распространённый
występujący powszechnie, często, na dużą skalę

rozpoznanie ˌrɔspɔzˈnãɲɛ n
разведка
(wojskowość, wojskowy) działalność wojsk na polu walki mająca na celu zdobycie informacji o nieprzyjacielu;

rozpoznawalny adj
распознаваемый
dający się rozpoznać

rozpromienić v
озарить
uczynić jaśniejszym, rozświetlić

rozprzestrzenianie n
распространение
czynienie czegoś powszechnym, znanym
powodowanie występowania czegoś w przestrzeni

rozpusta n
разврат распущенность
brak moralności w sferze seksualnej

rozpustnica n
блудница
(przestarzałe, przestarzały) kobieta oddająca się rozpuście

rozpustnik rɔsˈpustʲɲik n
развратник распутник
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna oddający się rozpuście

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
растворитель
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozpuszczalny adj
растворимый
taki, który można rozpuścić

rozpychać się łokciami v
лезть напролом
dążyć do osiągnięcia celu w sposób bezwzględny, nie licząc się z innymi ludźmi

rozpędzić na cztery wiatry rɔsˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ na‿ˈʧ̑tɛrɨ ˈvʲjatrɨ v
прогнать в три шеи
rozpędzić, wypędzić, wygnać kogoś brutalnie

rozrywka rɔzˈrɨfka n
развлечение
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

rozrzutność n
расточительность
cecha tego, co rozrzutne; cecha tych, którzy są rozrzutni

rozrzutny adj
расточительный
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa

rozszerzenie n
расширение
(informatyka, informatyczny) przyrostek nazwy pliku, zwykle trzyliterowy, wskazujący jego rodzaj;

rozszerzyć v
расширить
zwiększyć zasięg, rozmiar czegoś
расшириться
zwiększyć swój zasięg, rozmiar

rozsądek rɔsˈːɔ̃ndɛk n
рассудок
intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji;

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
разумный
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
рассеянный
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

rozterka n
нерешительность
wewnętrzne rozdarcie wynikłe z konieczności podjęcia trudnej decyzji

roztwór ˈrɔstfur n
раствор
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
ум разум
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumienie ˌrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
понимание
(rzeczownik odczasownikowy) od rozumieć
sposób pojmowania, sposób traktowania czegoś
zakres, w jakim ktoś coś rozumie

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
понимать
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumnie rɔˈzũmʲɲɛ adv
разумно
w sposób rozumny, rozsądny, rzeczowy, sensowny

rozumność n
разумность
cecha tego, co rozumne; cecha tych, którzy są rozumni

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
разумный
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozumowanie n
рассуждение
wywód myślowy, sposób wnioskowania

rozwaga rɔzˈvaɡa n
осмотрительность
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
обдумывать
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozważny rɔzˈvaʒnɨ adj
осмотрительный
postępujący ostrożnie, z namysłem, rozwagą
świadczący o rozwadze, roztropności

rozważyć rɔzˈvaʒɨʨ̑ v
обдумать
(zobacz) rozważać (zastanawiać się)

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
развилка
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozwijanie ˌrɔzvʲiˈjä̃ɲɛ n
развивание
(rzeczownik odczasownikowy) od rozwijać

rozwijać rɔzˈvʲijäʨ̑ v
развивать
zwiększać zasób istniejącej wiedzy

rozwinąć rɔzˈvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
развить
aspekt dokonany od: rozwijać

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
решение
(matematyka, matematyczny) wynik
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania

rozwiązły rɔzˈvʲjɔ̃w̃zwɨ adj
распутный распущенный
niemoralny, rozpustny

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
растянутуй
zawierający nadmiar treści, często niespójnej

rozwodnik n
разведённый
mężczyzna, który się rozwiódł

rozwodowy adj
разводный
dotyczący rozwodu

rozwód ˈrɔzvut n
развод
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
развитие
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

rozłąka n
разлука
rozstanie się

roślina rɔɕˈlʲĩna n
растение
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
растительность
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
растительный
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

roślinożerność n
растительноядность
(biologia, biologiczny) sposób odżywiania się organizmów polegający na żywieniu się roślinami

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
травоядный
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
шампур
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem

rtęciowy r̥tɛ̃ɲˈʨ̑ɔvɨ adj
ртутный
(chemia, chemiczny) dotyczący rtęci, związany z rtęcią

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
ртуть
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubcowski adj
рубцовский
związany z Rubcowskiem, dotyczący Rubcowska

rubel ˈrubɛl n
рубль
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
рубидий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubież ˈrubʲjɛʃ n
рубеж
(wojskowość, wojskowy) pas terenu, na którym odbywają się operacje wojenne

rubin ˈrubʲĩn n
рубин
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
рубиновый
wykonany z rubinu
mający kolor rubinu

ruch rux n
движение
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
gest, ruszenie częścią ciała
sposób poruszania się na drodze
ход
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
движение сопротивления
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;

ruchliwy adj
подвижный
będący w nieustannym ruchu

ruchomość ruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
движимое имущество
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić;

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
движимый подвижный
dający się poruszać
движущийся
poruszający się
передвижной переносной смещающийся
dający się przenosić

ruczaj ˈruʧ̑aj n
ручей
(poetycki, poetycko) strumyk, potok, mały ciek

ruda ˈruda n
руда руда́
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rudera ruˈdɛra n
хибара развалюха трущоба
stary, zniszczony, walący się budynek

rudobrody ˌrudɔˈbrɔdɨ adj
рыжебородый
taki, który ma rudy zarost na brodzie

rudowąsy adj
рыжеусый
taki, który ma rude wąsy

rudowłosy ˌrudɔvˈwɔsɨ adj
рыжеволосый
mający rude włosy

rudy ˈrudɨ adj
рыжий
w kolorze rdzy

rudzik ˈruʥ̑ik n
зарянка
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
корма
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) pośladki

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
регби
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

rum rũm n
ром
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumak ˈrũmak n
конь скакун
rasowy koń

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
ромашка
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumieniec n
румянец
czasowe różowe zabarwienie policzków

rumowy adj
ромовый
zawierający rum lub tylko mający smak rumu
związany z rumem, dotyczący rumu

rumpel n
румпель
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najprostsze urządzenie sterowe służące do poruszania sterem jednostki pływającej, w postaci dźwigni przymocowanej do płetwy sterowej

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
румынский
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
румынский
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

runo ˈrũnɔ n
руно
masa luźno splątanych włókien, np. z wystrzyżonej sierści;

runąć v
провалиться
gwałtownie zawalić się
рухнуть
gwałtownie upaść w wyniku działania siły ciężkości

rupiecie ruˈpʲjɛ̇ʨ̑ɛ n
барахло
zbiór starych, zniszczonych i nieprzydatnych rzeczy

rura ˈrura n
труба
przewód do transportu płynów;

rusałka ruˈsawka n
русалка
(mitologia słowiańska) demoniczna istota o kobiecej postaci występująca w mitologii słowiańskiej;

rusiński adj
русинский
związany z Rusinami

rusofil ruˈsɔfʲil n
русофил
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

rusofilski adj
русофильский
nacechowany rusofilstwem, sympatyzujący z Rosją, Rosjanami

rusofob ruˈsɔfɔp n
русофоб
(książkowy) człowiek nielubiący Rosjan i Rosji, ksenofobicznie traktujący sprawy rosyjskie

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
русофобия
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

rusycyzm ruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
русизм русицизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego;

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
русификация
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej;

ruszać ˈruʃaʨ̑ v
двигаться
wprawiać siebie w ruch lub w nim pozostawać, wykonywać ruch

ruszać się jak mucha w smole ˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈmuxa ˈf‿smɔlɛ v
двигаться как сонная муха
robić coś bardzo wolno, leniwie, ospale

rusznica n
ружьё
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) ręczna broń palna o długiej lufie

ruten ˈrutɛ̃n n
рутений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
резерфордий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rutyl ˈrutɨl n
рутил
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, dwutlenek tytanu;

rwanda ˈrvãnda n
руанда
język, którym mówi się w Rwandzie;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
руандийский
odnoszący się do państwa Rwanda

rwać rvaʨ̑ v
рвать
szarpiąc dzielić coś na części
wydobywać, wyrywać

rwetes n
кутерьма
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
рыба
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

ryba psuje się od głowy ˈrɨba ˈpsujɛ‿ɕɛ ɔd‿ˈɡwɔvɨ proverb
рыба гниёт с головы
korupcja (albo inne niekorzystne zjawisko) zaczyna się na szczytach władzy

rybacki rɨˈbaʦ̑ʲci adj
рыбацкий рыбачий рыболовный
związany z rybactwem i rybakami, dotyczący rybactwa i rybaków

rybak ˈrɨbak n
рыбак рыболов
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

rybi ˈrɨbʲi adj
рыбий
związany z rybą, dotyczący ryby
taki, jak u ryby

rybi ˈrɨbʲi possessiveAdjective
рыбий
należący do ryby

rybiński adj
рыбинский
związany z Rybińskiem, dotyczący Rybińska

rybka ˈrɨpka n
рыбка
(zdrobniale) od: ryba

rybność n
рыбность
(rzadki, rzadko używany) zasobność zbiornika lub cieku w ryby

rybny ˈrɨbnɨ adj
рыбный
(książkowy) obfitujący w ryby, pełen ryb, rybodajny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) otrzymywany z ryb, przyrządzany z ryb lub z ich dodatkiem
związany z hodowlą ryb, połowem i handlem nimi

rybosom n
рибосома
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
скопа
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rybołów zwyczajny n
скопа
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce;

rybołówstwo n
рыболовство
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerski rɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
рыцарский
związany z rycerzem i rycerstwem
zachowujący się w sposób przypisywany średniowiecznemu rycerstwu
świadczący o rycerstwie, rycerskości

rycerskość rɨˈʦ̑ɛrskɔɕʨ̑ n
рыцарственность
cecha tego, co/kto rycerskie/rycerski

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
рыцарь
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rycina rɨˈʨ̑ĩna n
гравюра
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) ilustracja w książce, dawniej wykonywana ręcznie technikami graficznymi

rydel ˈrɨdɛl n
заступ
rodzaj łopaty

rydwan ˈrɨdvãn n
колесница
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

rydz rɨʦ̑ n
рыжик настоящий
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny z gatunku Lactarius deliciosus, mleczaj rydz, z koncentrycznymi pasami na kapeluszu;

ryj rɨj n
рыло
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt

ryjek n
пятачок
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: ryj

rymarz ˈrɨ̃maʃ n
шорник
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry

rynek ˈrɨ̃nɛk n
базар
(regionalizm łódzki) bazar, targowisko, miejsce targu niekoniecznie na rynku (1.1)
главный площадь рынок
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)
рынок
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
рынок базар
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;

rynkowy adj
рыночный
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący rynku, tj. kupna i sprzedaży

rynna ˈrɨ̃nːa n
жёлоб
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

rynolog rɨ̃ˈnɔlɔk n
ринолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nosa i zatok przynosowych

rynologia n
ринология
(medycyna, medyczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) diagnostyka i leczenie chorób nosa oraz zatok przynosowych;

rynsztok n
канава
otwarty kanał, zwykle wzdłuż krawędzi jezdni, odprowadzający z ulicy wody opadowe i ściekowe

rysa n
царапина
podłużny ślad, wgłębienie po zadrapaniu powierzchni

ryski ˈrɨsʲci adj
рижский
związany z miastem Ryga, dotyczący miasta Ryga

rysowanie ˌrɨsɔˈvãɲɛ n
рисование
(rzeczownik odczasownikowy) od rysować

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
рисовать
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rysowniczka ˌrɨsɔvʲˈɲiʧ̑ka n
художница
kobieta, która wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
рисовальщик
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
рисунок
(książkowy) kontur, kształt czegoś
(sztuka) (edukacja, edukacyjny) (architektura, architektoniczny) dziedzina sztuk plastycznych przedstawiająca kształty i położenie w przestrzeni za pomocą linii kreślonej tuszem, kredką, ołówkiem itp.
рисунок рису́нок
to, co zostało narysowane;

rytmiczność n
ритмичность
cecha tego, co rytmiczne

rytmiczny adj
ритмический ритмичный
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ритуальный
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
обряд ритуал
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
соперник
osoba, która konkuruje w czymś

ryza ˈrɨza n
стопа
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom;

ryzosfera n
ризосфера
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
риск
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawdopodobieństwo powstania szkody obciążające osobę poszkodowaną niezależnie od jej winy, jeśli umowa lub przepis prawny nie zobowiązały innej osoby do wyrównania szkody
możliwość wystąpienia niekorzystnych zdarzeń lub efektów

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
рисковать
podejmować ryzyko; działać, licząc się z możliwością niekorzystnego zakończenia

ryzykowny ˌrɨzɨˈkɔvnɨ adj
рискованный
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu

ryć rɨʨ̑ v
копать рыть
kopać, robić doły w ziemi

ryś rɨɕ n
рысь
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryż rɨʃ n
рис
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

ryżanin rɨˈʒãɲĩn n
рижанин
mieszkaniec Rygi

ryżanka rɨˈʒãnka n
рижанка
mieszkanka Rygi

ryżobrody ˌrɨʒɔˈbrɔdɨ adj
рыжебородый
(potocznie, potoczny) taki, który ma ryży zarost na brodzie

ryżowy rɨˈʒɔvɨ adj
рисовый
sporządzony z ryżu
związany z ryżem, dotyczący ryżu

rzadki ˈʒatʲci adj
жидкий
półpłynny, mający półpłynną konsystencję
редкий
zachodzący rzadko
o elementach rozmieszczonych we względnie dużych odstępach

rzadko ˈʒatkɔ adv
редко
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami
o elementach w zbiorze: daleko od siebie

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
редкость
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko

rzec ʒɛʦ̑ v
изрекать
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) mówić, odzywać się, komunikować coś
изречь сказать
(książkowy) powiedzieć, odezwać się, zakomunikować coś

rzecz ʒɛʧ̑ n
вещь предмет
wytwór materialny, przedmiot
тема
temat, treść, wątek

rzeczka ˈʒɛʧ̑ka n
речка
(zdrobniale) mała rzeka

rzeczniczka n
представительница
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) kobieta występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
имя существительное существительное
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownikowy adj
именной
(gramatyka) odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
действительность реальность
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeczywisty ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
действительный
mający miejsce naprawdę

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ adv
действительно
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie

rzeka ˈʒɛka n
река
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzekomy adj
мнимый кажущийся ложный
niebędący takim, za jakiego się go uważa

rzemień n
ремень
pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś;

rzemieślniczka n
ремесленница
kobieta uprawiająca rzemiosło

rzemieślniczy ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
ремесленный
odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
ремесленник
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
ремесло
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzep ʒɛp n
липучка
(potocznie, potoczny) zapięcie z tkaniny velcro
репей репейник
owoc łopianu, pokryty małymi haczykami, łatwo czepiający się ubrań i futer

rzepa n
репа турнепс
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepka n
коленная чашечка коле́нная ча́шечка
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzesza ˈʒɛʃa n
толпа
mnóstwo, duża liczba ludzi

rzeszoto ʒɛˈʃɔtɔ n
решето
sito o dużych otworach

rzetelny ʒɛˈtɛlnɨ adj
добросовестный надёжный
należycie wykonujący swoje obowiązki

rześki adj
свежий
pełen orzeźwienia, świeżości

rzeź ʒɛɕ n
резня
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk n
избиение младенцев
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela;

rzeź wołyńska n
волынская резня
(historia, historyczny, historycznie) czystka etniczna dokonana przez nacjonalistów ukraińskich wobec mniejszości polskiej podczas okupacji niemieckiej w okresie od lutego 1943 do lutego 1944;

rzeźba ˈʒɛʑba n
рельеф
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) ukształtowanie terenu;
скульптура
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarski adj
скульптурный
(sztuka) związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
скульптор
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
бойня
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) akt masowego, okrutnego zabijania
скотобойня
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso;

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
мясник
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
кресс-салат огородный перечник сердечник
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni;

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
гонорея
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzeżączkowy adj
гонорейный
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki

rzodkiew n
редиска
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rzodkwi (1.2)

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
редиска
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)
редиска редис
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucanie ʒuˈʦ̑ãɲɛ n
бросание
(rzeczownik odczasownikowy) od rzucać

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
бросать кидать
wywoływać chwilowy lot przedmiotu
бросаться кидаться
zrobić coś ze sobą, skierować się gwałtownie w jakimś kierunku

rzucać kłody pod nogi v
вставлять палки в колёса
usilnie i z rozmysłem komuś przeszkadzać

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
метать бисер перед свиньями
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzucać słowa na wiatr ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈswɔva na‿ˈvʲjatr̥ v
бросать слова на ветер
używać czczych, próżnych słów
zapowiadać, obiecywać coś, czego się nie zrealizuje

rzucić ˈʒuʨ̑iʨ̑ v
бросить
aspekt dokonany od: rzucać

rzut ʒut n
бросок
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
одиннадцатиметровый удар пенальти
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
метание молота
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
метание копья
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzutnik ˈʒutʲɲik n
проектор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
блевать
(grubiański, grubiańsko) wymiotować
изрыгать
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) gwałtownie wyrzucać strumień czegoś z siebie

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
римлянин
mieszkaniec Rzymu

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
римский
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
римско-католический
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
порядок
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
правительство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
ряд
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby
(potocznie, potoczny) rząd (1.4) foteli na widowni

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
правительственный
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
управлять
sprawować władzę, panować
kierować czymś, zarządzać
руководиться
kierować się w swoim postępowaniu

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
ресница
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

ród rut n
род
duża, wielopokoleniowa rodzina

róg ruk n
рог
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
угол
(sport, sportowy) miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym
miejsce styku dwóch ulic
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu

rój ruj n
рой
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

rów ruf n
ров
podłużny dół wykopany w ziemi

rówieński adj
ровненский
związany z Równem, dotyczący Równego (miasta na zachodniej Ukrainie)

rówieśniczka ˌruvʲjɛ̇ɕˈɲiʧ̑ka n
ровесница
kobieta lub dziewczyna w tym samym wieku

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
ровесник
osoba w tym samym wieku

równanie ruvˈnãɲɛ n
уравнение
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
уравнение состояния
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

równać ˈruvnaʨ̑ v
равняться
(wojskowość, wojskowy) stawać w prostym szeregu

również ˈruvʲɲɛʃ particle
тоже также
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
экватор
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
экваториальный
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem
(geografia, geograficzny) charakterystyczny dla obszarów znajdujących się w pobliżu równika ziemskiego

równina ruvʲˈɲĩna n
равнина
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równoboczny adj
равносторонний
(geometria) mający wszystkie boki równe

równocześnie ˌruvnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
в то же время вместе с тем одновременно
w tym samym czasie; jednocześnie

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
параллельно
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
параллелограмм
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
параллелепипед
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległość n
параллельность
cecha tego, co równoległe

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
одновременный параллельный
odbywający się, dziejący się w tym samym czasie
параллельный
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek
podobny pod jakimś względem do czegoś innego

równoleżnik n
параллель
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równomierny adj
равномерный
taki, który występuje w równych odstępach czasu, w równych odległościach, ilościach

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
весеннее равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równoramienny adj
равнобедренный
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
равновесие
stabilny stan jakiegoś układu
spokój i opanowanie

równoważnik zdania ˌruvnɔˈvaʒʲɲiɡ ˈzdãɲa n
номинативное предложение
(gramatyka) wypowiedzenie nieposiadające orzeczenia

równoważny adj
эквивалентный равносильный
mający równe znaczenie, równą wartość

równoznaczność n
равнозначность
cecha tego, co równoznaczne, ma jednakowe znaczenie

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
гладкость ровность
gładkość na powierzchni
равенство
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
равенство идентичность одинаковость тождественность
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

równy ˈruvnɨ adj
равный
posiadający identyczną wartość
ровный
posiadający gładką powierzchnię

rózga ˈruzɡa n
прут розга
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka

róża ˈruʒa n
роза ро́за
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

róża dzika ˈruʒa ˈʥ̑ika n
роза собачья шиповник собачий
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
розарий чётки
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;
чётки розарий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach

różdżka ˈruʃʧ̑ka n
волшебная палочка
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty
лоза
przedmiot wskazujący radiestecie ukryte źródło wody lub pokłady minerałów

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
разница различие
to, czym się coś od czegoś różni
разность разница
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania

różniczka ruʒʲˈɲiʧ̑ka n
дифференциал
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

różniczkować ˌruʒʲɲiʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
дифференцировать
(matematyka, matematyczny) wyznaczać, obliczać pochodne danych funkcji

różnokolorowy ˌruʒnɔkɔlɔˈrɔvɨ adj
разноцветный
taki, który różni się kolorem

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
разнообразие
cecha tego, co jest różnorodne

różny ˈruʒnɨ adj
разный другой
różniący się od kogoś lub czegoś
разный иной
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech

różowy ruˈʒɔvɨ adj
розовый
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
ручка
uchwyt, rękojeść
(zdrobniale) od: ręka
mała, drobna ręka

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
клещевина
(botanika, botaniczny) Ricinus communis L., roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
руки вверх
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznie ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
вручную
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
полотенце рушни́к
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
рукодельный ручной
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn)
ручной
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny

ręczyć ˈrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
ручаться
odpowiadać za coś lub za kogoś

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
рука
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

ręka rękę myje
рука руку моет
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
рукав
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
перчатка варежка
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp.

rękoczyn rɛ̃ŋˈkɔʧ̑ɨ̃n n
рукоприкладство
uderzenie kogoś, pobicie

rękodzielnik ˌrɛ̃ŋkɔˈʥ̑ɛlʲɲik n
рукодельник
osoba, która wytwarza ręcznie jakieś przedmioty, uprawia rękodzielnictwo

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
рукоять
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania;

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
рукопись
(książkowy) maszynopis autorski przed publikacją
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
ржание
odgłos konia wydawany paszczą

rżewski adj
ржевский
związany z Rżewem, dotyczący Rżewa

rżeć rʒɛʨ̑ v
ржать
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

rżnąć głupa ˈrʒnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡwupa v
валять дурака
(pejoratywnie, pejoratywny) z premedytacją udawać brak doświadczenia, niewiedzę w celu wprowadzenia kogoś w błąd

rżysko ˈrʒɨskɔ n
жнивьё стерня
pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

sabataizm n
саббатианство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) religijny ruch mesjanistyczny w judaizmie, założony w połowie XVII wieku przez Szabetaja Cewi;

sabaudzki adj
савойский
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii

sabot ˈsabɔt n
сабо
drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane we Francji

sabotaż saˈbɔtaʃ n
саботаж
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotowanie ˌsabɔtɔˈvãɲɛ n
саботирование
stosowanie sabotażu

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
саботировать
stosować sabotaż

sachaliński ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci adj
сахалинский
dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

sacharozowy adj
сахарозный
związany z sacharozą; zawierający sacharozę

sad sat n
фруктовый сад сад
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe;

sadhu n
садху
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta;

sadomasochistyczny adj
садомазохистский
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami

sadyba saˈdɨba n
усадьба
miejsce zamieszkania, siedziba

sadysta n
садист
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystycznie ˌsadɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
садистски
w sposób sadystyczny

sadystyczny adj
садистский
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

sadza ˈsaʣ̑a n
сажа
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
садить
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

sadzonka saˈʣ̑ɔ̃nka n
отводок саженец
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina
рассада саженец сеянец
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu
саженец
(leśnictwo) jednoroczne lub paroletnie drzewko przeznaczone do sadzenia lasu

saffloryt n
саффлорит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu;

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
сахарский
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sajański adj
саянский
związany z Sajanami, dotyczący Sajanów

sajgoński adj
сайгонский
związany z Sajgonem, dotyczący Sajgonu

sake ˈsakɛ n
саке
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

sakralny saˈkralnɨ adj
сакральный
związany z kultem religijnym

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
сакрамент таинство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
саксофон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
саксофонист
muzyk, który gra na saksofonie

saksofonistka ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka n
саксофонистка
kobieta, która gra na saksofonie

saksofonowy ˌsaksɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
саксофонный
(przymiotnik) od saksofon

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
саксонский
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

sakwojaż saˈkfɔjaʃ n
саквояж
(przestarzałe, przestarzały) torba podróżna, walizka

sala ˈsala n
зал
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

salamandra ˌsalãˈmãndra n
саламандра
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salami saˈlãmʲi n
салями
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salceson salˈʦ̑ɛsɔ̃n n
сальтисон сальцесон
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz;

salechardzki adj
салехардский
związany z Salechardem (miastem w Rosji)

salerneński adj
салернский
związany z Salerno, dotyczący Salerno

saletra n
селитра
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salicylan n
салицилат
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu salicylowego;

salicylowy adj
салициловый
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas

salisburski adj
солсберийский
związany z Salisbury, dotyczący Salisbury

salmiak ˈsalmʲjak n
нашатырь
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) chlorek amonu, sól kwasu solnego i amoniaku

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk n
соломоново решение
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron

salonicki adj
салоникский
związany z Salonikami, dotyczący Salonik

salonowy adj
салонный
charakterystyczny dla salonów – zebrań towarzyskich w salonach

salski adj
сальский
związany z mistem Salsk, dotyczący miasta Salsk
związany z rzeką Sał, dotyczący rzeki Sał

salto mortale n
сальто-мортале
(książkowy) ryzykowne posunięcie

salutowanie n
салютирование
(rzeczownik odczasownikowy) od salutować

salwa ˈsalva n
залп
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
сальвадорский
odnoszący się do państwa Salwador

salzburski adj
зальцбургский
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga

sam sãm pronoun
один
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny
сам
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny

sam jak palec ˈsãmʲ ˈjak ˈpalɛʦ̑ adj
один как перст одинокий как перст
zupełnie sam

samar ˈsãmar n
самарий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarkandczyk n
самаркандец
mieszkaniec Samarkandy; osoba z tego miasta

samarkandzki adj
самаркандский
związany z Samarkandą, dotyczący Samarkandy, pochodzący z Samarkandy

samarski adj
самарский
dotyczący Samary albo pochodzący z niej (miasta)
wykonywany, wytwarzany na sposób taki jak w Samarze

samarytanin n
самаритянин
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

samarytański adj
самаритянский
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
самба
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;

sambar n
самбар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw;

samica sãˈmʲiʦ̑a n
самка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
самец
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej
(pogardliwie, pogardliwy) mężczyzna

samizdat n
самиздат
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
самоанский
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobieżny adj
самоходный
(technologia, technika, techniczny) (o maszynach (i tym podobne, i temu podobne)) taki, który się porusza samodzielnie, za pomocą własnego silnika

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
самоубийца
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczy ˌsãmɔˈbujʧ̑ɨ adj
самоубийственный
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo
grożący niebezpieczeństwem, bardzo śmiały, ryzykowny

samobójczyni n
самоубийца
kobieta celowo zabijająca samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
самоубийство суицид
zabicie samego siebie;

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
автомобильный
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochwalstwo n
самохвальство хвастовство бахвальство
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
машина автомобиль
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samochód dostawczy sãˈmɔxud ːɔˈstafʧ̑ɨ n
фургон
(motoryzacja) odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków

samochód osobowy sãˈmɔxut ˌɔsɔˈbɔvɨ n
легковой автомобиль
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, silnikowy, o dopuszczalnej całkowitej masie do 3500 kg, zdolny do przewożenia do dziewięciu osób i niewielkiego bagażu;

samoczynny ˌsãmɔˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
автоматический
działający samoczynnie, bez udziału człowieka

samodzielnie ˌsãmɔˈʥ̑ɛlʲɲɛ adv
самостоятельно
bez cudzej pomocy, o własnych siłach
samotnie, bez innych

samodzielność n
самостоятельность
niezależność, uniezależnienie

samodzielny ˌsãmɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
самостоятельный
radzący sobie bez cudzej pomocy

samodzierżawie n
самодержавие
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza absolutna w carskiej Rosji;

samogon sãˈmɔɡɔ̃n n
самогон самогонка
(potocznie, potoczny) nielegalnie pędzony napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu

samogonka n
самогонка
(zobacz) samogon

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
гласный гласный звук
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samoistny adj
независимый самодостаточный самостоятельный
będący odrębną całością, niezwiązaną z niczym
спонтанный
istniejący sam z siebie; powstały niezależnie od przyczyn zewnętrznych

samojedzki adj
самодийский самоедский
związany z Samojedami, dotyczący Samojedów

samokontrola n
самоконтроль
kontrolowanie własnych działań; kontrola nad sobą

samokrytyczny adj
самокритический самокритичный
zdolny do krytycznej oceny samego siebie
wyrażający taką ocenę, nacechowany samokrytycyzmem

samokrytyka n
самокритика
przyznanie się do błędów, najczęściej publiczne

samoleczenie n
самолечение
samodzielne leczenie samego siebie

samolot sãˈmɔlɔt n
самолёт аэроплан
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolotowy ˌsãmɔlɔˈtɔvɨ adj
самолётный
związany z samolotem, dotyczący samolotu

samolub n
самолюб самолюбец себялюб себялюбец
egoista myślący tylko o sobie

samolubnie adv
самолюбиво
w sposób samolubny, egoistycznie

samolubny adj
себялюбивый
charakterystyczny dla samoluba

samoobsługa n
самообслуживание
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie

samopas sãˈmɔpas adv
в одиночку
w pojedynkę, samotnie

samopoczucie ˌsãmɔpɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
самочувствие
nastrój, humor

samopowtarzalny adj
самозарядный
ładujący automatycznie kolejny pocisk

samopylność n
самоопыляемость
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest samopylne

samorząd n
самоуправление
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny

samosa n
самоса
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

samosiejka n
самосевка самосейка
(botanika, botaniczny) roślina, która wyrosła z nasiona opadłego z drzewa, krzewu itp.

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
самосожжение
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samotnik sãˈmɔtʲɲik n
нелюдим отшельник
człowiek samotny, unikający towarzystwa innych
черныш
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa ochropus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
одиночество
uczucie braku bliskich osób
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi

samotny sãˈmɔtnɨ adj
одинокий одиночный
taki, który jest sam, żyje samotnie
одинокий одиночный соло
odbywający się bez towarzystwa

samotny jak kołek w płocie sãˈmɔtnɨ ˈjak ˈːɔwɛk ˈf‿pwɔʨ̑ɛ adj
один как перст одинокий как перст
(potocznie, potoczny) bardzo samotny

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
автодидакт самоучка
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

samouwielbienie ˌsãmɔ<sup>w</sup>uvʲjɛlˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
самовлюблённость
uwielbienie samego siebie lub zachwyt nad sobą

samowar sãˈmɔvar n
самовар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowystarczalny adj
самодостаточный
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby

samowyzwalacz n
автоспуск
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozwaniec n
самозванец
(książkowy) osoba, która przywłaszcza sobie bezprawnie jakiś tytuł, godność albo stanowisko

samozwańczy adj
самозванный самопровозглашённый
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
самосознание
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samożywny adj
автотрофный
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska;

samsungowski adj
самсунговский
związany z firmą Samsung

samuraj sãˈmuraj n
самурай
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

samurajski adj
самурайский
związany z samurajami

samurski adj
самурский
związany z Samurem (rzeką w Rosji)

san-stefański adj
сан-стефанский
(historia, historyczny, historycznie) związany z San-Stefano (miejscem zawarcia pokoju w 1878 roku, (współcześnie) Yeşilköy w Stambule)

sanacja n
санация
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.;
(historia, historyczny, historycznie) (polski) okres rządów Józefa Piłsudskiego po przewrocie majowym
(książkowy) uzdrowienie czegoś, np. stosunków politycznych i życia publicznego, w jakimś kraju

sanacyjny adj
санационный
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z sanacją (obozem zwolenników Piłsudskiego)
(książkowy) związany z sanacją (odnową)

sanatorium ˌsãnaˈtɔrʲjũm n
санаторий
(medycyna, medyczny) zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

sanatoryjny adj
санаторный
związany z sanatorium, dotyczący sanatorium

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
судак суда́к
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandinistowski adj
сандинистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z sandinistami, sandinizmem

sandomierski ˌsãndɔ̃ˈmʲjɛrsʲci adj
сандомирский
dotyczący Sandomierza, związany z Sandomierzem, pochodzący z Sandomierza

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
бобслей
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego;

saneczkarz sãˈnɛʧ̑kaʃ n
саночник
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający saneczkarstwo

sanepid sãˈnɛpʲit n
санэпидстанция
(urzędowy) stacja sanitarno-epidemiologiczna;

sangha n
сангха
wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
сангина
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania;

sangwinik sãŋɡˈvʲĩɲik n
сангвиник
(psychologia, psychologiczny) człowiek żywy, porywczy i zmienny

sanie ˈsãɲɛ n
сани
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
санитар
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitariuszka ˌsãɲitarʲˈjuʃka n
санитарка
(medycyna, medyczny) pracownica medyczny sprawująca czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitarka ˌsãɲiˈtarka n
санмашина
(potocznie, potoczny) pojazd sanitarny, zwykle wojskowy, do transportowania chorych i rannych

sankarz ˈsãŋkaʃ n
санник
(przestarzałe, przestarzały) osoba wożąca ludzi saniami w celach zarobkowych
(przestarzałe, przestarzały) rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem sań, sanek

sankcja n
санкция са́нкция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanki ˈsãnʲci n
санки
małe sanie do zaprzęgu

sanktpetersburski adj
санкт-петербургский
związany z Sankt Petersburgiem, dotyczący Sankt Petersburga

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
святилище
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu;

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
санскритский
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
санскрит
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

sanskrytologiczny adj
санскритологический
związany z sanskrytologią, dotyczący sanskrytologii

sapać v
сопеть пыхтеть
oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy

saper ˈsapɛr n
сапёр
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

saperski saˈpɛrsʲci adj
сапёрный
związany z saperem, dotyczący sapera

saprofag n
сапрофаг
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się martwą materią organiczną;

saraceński adj
сарацинский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Saracenami, dotyczący Saracenów

saragoski adj
сарагосский
związany z Saragossą, dotyczący Saragossy

sarajewski ˌsaraˈjɛfsʲci adj
сараевский
odnoszący się do miasta Sarajewo

sarapulski adj
сарапульский
związany z Sarapułem, dotyczący Sarapułu

saratowianin n
саратовец саратовчанин
mieszkaniec Saratowa

saratowski adj
саратовский
związany z Saratowem, dotyczący Saratowa

sarański adj
саранский
związany z Sarańskiem, dotyczący Sarańska

sardela sarˈdɛla n
анчоус хамса
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych;

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
сардинский
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sarin n
зарин
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) bojowy środek trujący mający działanie paraliżujące;

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
саркастический
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
сарказм
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
саркофаг
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
саркоидоз
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
саркопения
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarmacki adj
сарматский
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do irańskiego ludu Sarmatów

sarna ˈsarna n
косуля косу́ля
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

saski ˈsasʲci adj
саксонский
związany z Sasami (dynastią Sasów), dotyczący Sasów

satanista n
сатанист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanistyczny adj
сатанистский
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu

satanizm n
сатанизм
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
спутник
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;

sati n
сати
dawna hinduska praktyka pogrzebowa, polegająca na samospaleniu wdowy na stosie ciałopalnym męża;

satrapa n
сатрап
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
сатрапия
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

saturacja n
сатурация
(chemia, chemiczny) proces nasycania cieczy gazem

satyna saˈtɨ̃na n
сатин
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

satyr ˈsatɨr n
сатир
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;

satyra saˈtɨra n
сатира
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

satyrycznie adv
сатирично
w sposób satyryczny

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
сатирический сатиричный
związany z satyrą, dotyczący satyry

saudyjski sawˈdɨjsʲci adj
саудовский
odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)

saudyjskoarabski adj
саудоаравийский
dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej

sauna ˈsawna n
сауна
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
саванна
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sawannowy adj
саванный
związany z sawanną, pochodzący z terenów sawanny
właściwy dla sawanny

sałata saˈwata n
салат
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
салат
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
картофельный салат
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
сцена
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów;
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne
сцена явление
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
сценарий
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;
(przenośnie, przenośnia) przewidywany bądź planowany rozwój czegoś
harmonogram jakiegoś wydarzenia, imprezy, spotkania

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
сценарист
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

scenarzystka ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨstka n
сценаристка
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe

sceniczny adj
сценический
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru

scenografia ˌsʦ̑ɛ̃nɔˈɡrafʲja n
обстановка
plastyczna oprawa widowiska teatralnego, filmu itp., np. dekoracje, rekwizyty, kostiumy

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
скептицизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem

sceptyczny adj
скептичный
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
скептик
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

schab sxap n
корейка
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy;

schematycznie adv
схематично
w sposób schematyczny

schematyczność n
схематичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest schematyczne; cecha tych, którzy są schematyczni

schematyzm n
схематизм
postępowanie lub myślenie schematyczne

schengeński adj
шенгенский
odnoszący się do wsi Schengen

schizma n
схизма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizmatyk n
раскольник
(przenośnie, przenośnia) o osobie, która opuściła jakąś organizację lub wspólnotę
раскольник схизматик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o członku innej wspólnoty religijnej, która powstała w wyniku podziału jakiejś organizacji wyznaniowej

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
шизофрения
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczka ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑ka n
шизофреничка
forma żeńska od: schizofrenik

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
шизофренический
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
шизофреник
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schlebiać v
льстить
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś

schludność n
опрятность чистоплотность
cecha tego, co schludne; cecha tych, którzy są schludni

schludny ˈsxludnɨ adj
опрятный
porządny, zadbany, czysty

schodowy sxɔˈdɔvɨ adj
лестничный
związany ze schodami, dotyczący schodów

schody ˈsxɔdɨ n
лестница
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
эскалатор
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

schodzić na drugi plan ˈsxɔʥ̑iʨ̑ na‿ˈdruɟi ˈplãn v
уходить на второй план уходить на задний план
stawać się mniej ważnym

scholastyczny adj
схоластичный
(filozofia, filozoficzny) związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

schorzenie sxɔˈʒɛ̃ɲɛ n
заболевание
stan chorobowy lub nieprawidłowe funkcjonowanie danego organu

schować ˈsxɔvaʨ̑ v
спрятать
aspekt dokonany od: chować

schowek ˈsxɔvɛk n
бардачок
miejsce, gdzie coś można schować
буфер обмена
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
укрытие
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
приют
placówka przeznaczona dla porzuconych zwierząt domowych;
схрон укрытие
miejsce, w którym można się schronić
турбаза приют туристский база
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną;

schudnąć v
похудеть
aspekt dokonany od: chudnąć

schylać ˈsxɨlaʨ̑ v
нагибать наклонять
naginać ku ziemi
нагибаться наклоняться
zginać w pasie ku ziemi samego siebie

scjentologia n
саентология
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scrapbooking n
скрапбукинг
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych;

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci adj
скифский
związany ze Scytią lub Scytami, odnoszący się do Scytii lub Scytów

scytyjski sʦ̑ɨˈtɨjsʲci n
скифский
(historia, historyczny, historycznie) indoeuropejski język, używany przez plemiona Scytów;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
складной нож перочинный нож
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
сиборгий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

seans n
сеанс
pokaz filmu

secesja n
ар-нуво арт-нуво модерн
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;
сецессия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego;

sedno ˈsɛdnɔ n
суть соль существо
(książkowy) istota czegoś

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
папка
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych;

seitan n
сейтан
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
сейф
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
сейсмический
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi

sejsmograf n
сейсмограф
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmografia n
сейсмография
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi

sejsmogram n
сейсмограмма
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem);

sejsmolog n
сейсмолог
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
сейсмология
nauka o trzęsieniach ziemi;

sejsmologiczny adj
сейсмологический
(geologia, geologiczny) związany z sejsmologią, dotyczący sejsmologii

sekciarski sɛcˈʨ̑arsʲci adj
сектантский
dotyczący sekt religijnych
zasklepiający się w obrębie wąskiej grupy, najczęściej politycznej lub ideologicznej

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
вскрытие секция
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;

sekretariat ˌsɛkrɛˈtarʲjat n
секретариат
dział danej instytucji, firmy bądź organizacji, który zajmuje się obsługą bieżących spraw, zwłaszcza w kontakcie z interesantami;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
секретарка секретарша
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarski adj
секретарский
związany z osobą lub stanowiskiem sekretarza, dotyczący sekretarza

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
секретарь
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
секретарь птица-секретарь
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

sekretny sɛˈkrɛtnɨ adj
секретный
trzymany w sekrecie

seks sɛks n
секс
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami
ogół spraw i czynności związanych z zaspokajaniem popędu płciowego;
seksapil, atrakcyjność seksualna

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
оральный секс
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksistka n
сексистка
(rzadki, rzadko używany) kobieta stosująca seksizm, zwolenniczka seksizmu

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
сексистский
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
сексизм
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksowny sɛˈksɔvnɨ adj
сексуальный эротичный
atrakcyjny seksualnie, ponętny

sekstant ˈsɛkstãnt n
секстант
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze;

seksturystyka ˌsɛkstuˈrɨstɨka n
секс-туризм
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
сексуально
w sposób dotyczący seksu, seksualności

seksualność n
сексуальность
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;
cecha tego, co seksualne; cecha tych, którzy są seksualni

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
сексуальный половой
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
сексолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalistka seksuologii

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
сексология
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

seksuologiczny adj
сексологический
(medycyna, medyczny) związany z seksuologią, dotyczący seksuologii

sekta ˈsɛkta n
секта
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
секуляризация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką
(socjologia, socjologiczny) proces polegający na osłabianiu się wpływów kleru, kościołów lub religii na życie społeczne i upowszechnienie się świeckiego modelu życia

sekunda sɛˈkũnda n
секунда
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty

sekundant sɛˈkũndãnt n
секундант
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi
(sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika

sekwański adj
сенский
związany z Sekwaną, dotyczący Sekwany

sekwoja sɛˈkfɔja n
секвойя
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju sekwoja (1.1)

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
селекция
dobór dokonywany poprzez eliminację

selekcyjny adj
селекционный
dotyczący selekcji

selen ˈsɛlɛ̃n n
селен
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

seler ˈsɛlɛr n
сельдерей
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

selerowy ˌsɛlɛˈrɔvɨ adj
сельдерейный
dotyczący selera, związany z selerem

selfie n
селфи
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki;

seligmannit n
зелигманит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków;

semafor sɛ̃ˈmafɔr n
семафор
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
семантический
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semazjologia ˌsɛ̃mazʲjɔˈlɔɟja n
семасиология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o znaczeniu i zmianach znaczeń wyrazów

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
семестр
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
семитский
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
семинар
(studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych
семинария
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

semipałatyński adj
семипалатинский
związany z Semipałatyńskiem, dotyczący Semipałatyńska

sen sɛ̃n n
мечта сон
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
сон
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
зимняя спячка спячка
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senacki adj
сенатский
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
сенат
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
сенатор
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senatorski adj
сенаторский
związany z senatorem lub senatorami, odnoszący się do senatora lub senatorów

sencha ˈsɛ̃n͇ʧ̑a ˈsɛ̃ɲʨ̑a n
сентя сенча
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści;

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
сенегальский
odnoszący się do państwa Senegal

sennik ˈsɛ̃ɲːik n
сонник
książka będąca zbiorem objaśnień snów

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
сонливость
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
сонный
taki, który chce spać; jest śpiący
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu

sens sɛ̃w̃s n
смысл
sposób rozumienia czegoś
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony

sensoryczny adj
сенсорный
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwalny zmysłami

sensualistka ˌsɛ̃w̃su<sup>w</sup>aˈlʲistka n
сенсуалистка
forma żeńska od: sensualista

sentencja sɛ̃nˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
сентенция
zwięzłe sformułowanie pewnej ogólnej myśli, np. filozoficznej;

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
сентиментально
w sposób sentymentalny

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
сентиментальный
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości
(sztuka) właściwy sentymentalizmowi

separatka ˌsɛpaˈratka n
изолятор
wydzielona jednoosobowa sala dla chorych, zwykle zakaźnie

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
сепаратист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
отдельный сепаратный
oddzielony od innych, dziejący się osobno
сепаратистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
сепаратизм сепарати́зм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
шепелявить
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepulka sɛˈpulka n
сепулька
(książkowy) w twórczości Stanisława Lema: tajemniczy twór o nieznanym przeznaczeniu odgrywający ważną rolę w fikcyjnej cywilizacji Ardrytów;
(zoologia, zoologiczny) wymarły owad późnej ery mezozoiku z rzędu błonkoskrzydłych, z rodzaju sepulkowatych (Sepulcidae);

sepulkowate ˌsɛpulkɔˈvatɛ n
сепульковые
(zoologia, zoologiczny) rodzaj wymarłych owadów błoskoskrzydłych, Sepulcidae;

ser sɛr n
сыр творог
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

serafin n
серафим
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

serak n
серак
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
сербский
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
сербский
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
сердце
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości
язык
część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk

serce krwawi ˈsɛrʦ̑ɛ ˈkr̥favʲi v
сердце кровью обливается
ktoś przeżywa wielki smutek; cierpi psychicznie

serce z kamienia ˈsɛrʦ̑ɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
каменное сердце
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
сердечно
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
сердечность радушие
życzliwość, serdeczny stosunek

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
сердечный
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
безымянный палец сердечный палец
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serduszko sɛrˈduʃkɔ n
сердечко
(zdrobniale) od: serce

serio ˈsɛrʲjɔ adv
серьёзно всерьёз
poważnie, bez żartów, prawdziwie, szczerze

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
серология
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
серотонин
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serowar sɛˈrɔvar n
сыровар
rzemieślnik wyrabiający sery

serpentologia ˌsɛrpɛ̃ntɔˈlɔɟja n
змеелогия серпентология
(zoologia, zoologiczny) nauka o wężach

serpentyna ˌsɛrpɛ̃nˈtɨ̃na n
серпантин
kręta droga, ścieżka;
rzucana i rozwijana na imprezach, spiralnie nawinięta wąska taśma papierowa

serum ˈsɛrũm n
сыворотка
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (fryzyjski) skoncentrowany preparat kosmetyczny lub leczniczo-kosmetyczny o lekkiej konsystencji
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odwirowane osocze krwi; płynna część krwi pozbawiona włóknika, która w przeciwieństwie do osocza, nie krzepnie

serwatka n
сыворотка
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwatkowy adj
сывороточный
(spożywczy) związany z serwatką; zawierający serwatkę

serwer ˈsɛrvɛr n
сервер
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;
(informatyka, informatyczny) program umożliwiający działanie określonej usługi w sieci komputerowej, zainstalowany na serwerze (1.1)

serwerownia n
серверная комната
(informatyka, informatyczny) specjalne, wydzielone pomieszczenie, w którym znajdują się serwery;

serwetka n
салфетка
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwis ˈsɛrvʲis n
сервиз
komplet naczyń stołowych;
сервис
(informatyka, informatyczny) moduł oprogramowania świadczący usługi dla innych modułów
obsługa w zakresie napraw i konserwacji czegoś
warsztat i zespół osób wykonujący takie usługi

sesja ˈsɛsʲja n
сессия
powtarzający się cyklicznie okres, w którym odbywają się posiedzenia, obrady, itp.

sesterc n
сестерций
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
сейшельский
odnoszący się do Seszeli (państwa lub wysp)

setka ˈsɛtka n
сотня
nazwa liczby 100 (sto); sto elementów

seulski sɛˈ<sup>w</sup>ulsʲci adj
сеульский
odnoszący się do miasta Seul

sewastopolski adj
севастопольский
związany z Sewastopolem, dotyczący Sewastopola

sewilczyk n
севильянец
mieszkaniec Sewilli

sewilka n
севильянка
mieszkanka Sewilli

sewilski sɛˈvʲilsʲci adj
севильский
związany z Sewillą, odnoszący się do Sewilli

sewrski adj
севрский
związany z Sèvres (miastem we Francji)

sezamowy adj
сезамовый
zrobiony z sezamu

sezon ˈsɛzɔ̃n n
сезон
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.
(handel, handlowy) pora roku

sfaleryt n
сфалерит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfera ˈsfɛra n
область сфера
strefa, obszar, zwłaszcza działań lub wpływów

sfinks sfʲĩŋks n
сфинкс
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;
(zoologia, zoologiczny) bezwłosa rasa kota;

sfora ˈsfɔra n
свора
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) rzemień lub sznur na którym prowadzono psy gończe
(pogardliwie, pogardliwy) (pejoratywnie, pejoratywny) zgraja ludzi
(łowiectwo, łowiecki) para psów gończych prowadzonych razem na polowanie
duże stado psowatych (psów, wilków)

sfrustrowany ˌsfrustrɔˈvãnɨ adj
раздражённый
taki, który przeżywa frustrację

shader n
шейдер
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę,

shih tzu n
ши-тцу
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
синтоизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siadać ˈɕadaʨ̑ v
садиться
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

sianie ˈɕä̃ɲɛ n
сеяние
(rzeczownik odczasownikowy) od siać

siano ˈɕãnɔ n
сено
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
покос
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana;

siara ˈɕara n
молозиво
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczek n
сульфид
(chemia, chemiczny) sól kwasu siarkowodorowego

siarczek srebra n
сульфид серебра
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
сульфит
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
сера
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodorowy adj
сероводородный
(chemia, chemiczny) związany z siarkowodorem, dotyczący siarkowodoru

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
сероводород сульфид водорода
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siarkowy adj
серный
zrobiony z siarki

siatka ˈɕatka n
сетка
rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici

siatkarka ɕatˈkarka n
волейболистка
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w siatkówkę

siatkarski adj
волейбольный
(sport, sportowy) związany z siatkówką, dotyczący gry w siatkówkę

siatkarz ˈɕatkaʃ n
волейболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkowaty adj
сетевидный сетчатый
mający kształt lub wygląd siatki, przypominający siatkę

siatkówka ɕatˈkufka n
волейбол
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
сетчатка
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;

siać ɕäʨ̑ v
сеять се́ять
rzucać nasiona w glebę

sideromancja n
сидеромантия
(ezoteryka) wróżenie z opiłków żelaza

sidło n
силок
(łowiectwo, łowiecki) wnyk z drutu lub sznura używany do łapania zwierzyny

siebie ˈɕɛbʲjɛ pronoun
себя
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem

siebieski adj
себежский
związany z Siebieżem, dotyczący Siebieża

siec ɕɛʦ̑ v
рассекать сечь
ciąć coś na drobne kawałki
сечь
bić, chłostać, smagać
uderzać mocno czymś ostrym, zwłaszcza bronią

siedem grzechów głównych n
семь смертных грехов
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemdziesięciolecie ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
семидесятилетие
okres siedemdziesięciu lat
siedemdziesiąta rocznica

siedemdziesięcioletni ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
семидесятилетний
mający siedemdziesiąt lat
trwający siedemdziesiąt lat

siedemdziesięciominutowy adj
семидесятиминутный
trwający siedemdziesiąt minut

siedemdziesięciopięcioletni ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
семидесятипятилетний
mający siedemdziesiąt pięć lat
trwający siedemdziesiąt pięć lat

siedemnastokąt n
семнадцатиугольник
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedemnastoletni ˌɕɛdɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi adj
семнадцатилетний
mający siedemnaście lat
trwający siedemnaście lat

siedemnastominutowy adj
семнадцатиминутный
trwający siedemnaście minut

siedemsetlecie ˌɕɛdɛ̃msɛtˈlɛʨ̑ɛ n
семисотлетие
okres siedmiuset lat
siedemsetna rocznica

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
семиборье
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji

siedmiodniowy ˌɕɛdmʲjɔˈdʲɲɔvɨ adj
семидневный
będący w wieku siedmiu dni
trwający siedem dni

siedmiogodzinny ˌɕɛdmʲjɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
семичасовой
trwający siedem godzin

siedmiogrodzki adj
трансильванский
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedmiokondygnacyjny adj
семиэтажный
taki, który ma siedem kondygnacji

siedmiokrotnie ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtʲɲɛ adv
семикратно
siedem razy

siedmiokrotny ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtnɨ adj
семикратный
odbywający się/powtarzający się siedem razy

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
семиугольник
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmioletni ˌɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
семилетний
mający siedem lat
trwający siedem lat

siedmiomiesięczny ˌɕɛdmʲjɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
семимесячный
będący w wieku siedmiu miesięcy
trwający siedem miesięcy

siedmiominutowy adj
семиминутный
trwający siedem minut

siedmiopiętrowy adj
восьмиэтажный
złożony z parteru i siedmiu wyższych kondygnacji

siedmiopokojowy ˌɕɛdmʲjɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
семикомнатный
z siedmioma pokojami

siedmioro ɕɛdˈmʲjɔrɔ collective
семеро
…odpowiadający liczbie 7

siedmiostrzałowy adj
семизарядный
o broni palnej – mieszczący w magazynku siedem nabojów

siedmiotomowy ˌɕɛdmʲjɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
семитомный
składający się z siedmiu tomów, zawarty w siedmiu tomach, wydany w siedmiu tomach

siedmiotygodniowy ˌɕɛdmʲjɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
семинедельный
będący w wieku siedmiu tygodni
trwający siedem tygodni

siedmiowarstwowy ˌɕɛdmʲjɔvarˈstfɔvɨ adj
семислойный
liczący siedem warstw, składający się z siedmiu warstw

siedmiościan n
семигранник
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedzenie ɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
седалище
(eufemistycznie) część ciała poniżej pleców
сидение
(rzeczownik odczasownikowy) od siedzieć
сиденье седалище
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1)

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
головной офис штаб-квартира
miejsce, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja
место жительство место проживание
(książkowy) lub (podniośle) miejsce, w którym ktoś mieszka lub dłużej przebywa

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
сидеть
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siedzieć cicho jak mysz pod miotłą ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈːixɔ ˈjak ˈmɨʃ pɔd‿ˈmʲjɔtwɔ̃w̃ v
сидеть тише воды, ниже травы
zachowywać się cicho, spokojnie, zwykle w obawie, żeby nie zwrócić na siebie czyjejś uwagi

siedzieć jak na szpilkach ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈjak na‿ˈʃpʲilkax v
сидеть как на иголках
bardzo się denerwować, niecierpliwić

siedzieć na dwóch stołkach ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ na‿ˈdvux ˈstɔwkax v
сидеть между двух стульев
prowadzić grę na dwa fronty, zachowywać się dwulicowo

siedzieć po uszy w gównie v
сидеть по уши в говне
(wulgarnie, wulgaryzm) znajdować się w skrajnie trudnej, kłopotliwej, a wręcz beznadziejnej sytuacji

siedzieć z założonymi rękami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi v
сидеть сложа руки
nic nie robić, przyglądać się czemuś biernie

siedzieć z założonymi rękoma ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌz‿ːawɔʒɔ̃ˈnɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkɔ̃ma v
сидеть сложа руки
siedzieć bezczynnie; nic nie robić

siedzieć za kratkami ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˌza‿kratˈkãmʲi v
сидеть за решёткой
odsiadywać karę pozbawienia wolności, być w więzieniu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
топор
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

siema ˈɕɛ̃ma interjection
здорово
(slangowo) forma powitania

siemię ˈɕɛ̃mʲjɛ n
семя
(dawniej, dawny) każde ziarno nasienne, przeznaczone do siewu
nasiona roślin oleistych (lnu, rzepaku, konopi), zwykle używane jako pokarm dla zwierząt, przerabiane na olej lub spożywane w celach leczniczych

sieneński adj
сиенский
odnoszący się do Sieny, związany ze Sieną

sieroctwo n
сиротство
bycie sierotą

sierocy ɕɛˈrɔʦ̑ɨ adj
сиротский
odnoszący się do sieroty, właściwy sierocie

sierota ɕɛˈrɔta n
сирота
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
серп
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
серп и молот
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów;

sierpiec ˈɕɛrpʲjɛʦ̑ n
исландский гоголь
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
август
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpniowy ɕɛrpʲˈɲɔvɨ adj
августовский
związany z sierpniem, charakterystyczny dla sierpnia, przypadający w sierpniu; taki, jak w sierpniu

sierpuchowski adj
серпуховский
związany z Sierpuchowem, dotyczący Sierpuchowa

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
шерсть
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków;

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
сержант
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siew n
сев
(rolnictwo, rolniczy) umieszczanie nasion w przygotowanej ziemi i przykrywanie ich warstwą gleby

siewca n
сеятель
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
золотистая ржанка
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

siewnica ɕɛvʲˈɲiʦ̑a n
тулес
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis squatarola, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego;

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
сеялка
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
сеть
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;

sieć pokarmowa n
пищевая сеть
(ekologia, ekologiczny) złożona relacja pokarmowa między poszczególnymi gatunkami

sigma ˈsʲiɡma n
сигма
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikać ˈɕikaʨ̑ v
писать
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
сикхизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
синица
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora północna ɕiˈkɔra puwˈnɔʦ̑na n
сероголовая гаичка
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii;

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
силденафил
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym;

silikonowy ˌɕilʲikɔ̃ˈnɔvɨ adj
силиконовый
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) o osobie z implantami silikonowymi (1.1), powiększającymi wybrane partie ciała
(technologia, technika, techniczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zawierający silikon
wykonany z silikonu

silnia ˈɕilʲɲa n
факториал
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
мотор двигатель
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
сильный
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)
intensywnie działający

sin ˈsʲĩnus symbol
sin
= (matematyka, matematyczny) sinus

sinantrop n
синантроп
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus pekinensis Black, hominid, którego szczątki odkryto w Chinach, obecnie klasyfikowany jako człowiek pekiński

singulare tantum n
сингулярия тантум единственное только
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej;

sinhalit sʲĩnˈxalʲit n
сингалит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, boran magnezowo-glinowy;

siniak ˈɕĩɲak n
синяк
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu

sinolog sʲĩˈnɔlɔk n
китаист синолог китаевед
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony w zakresie języka, kultury i historii Chin

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
китаеведение китаистика синология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinologiczny adj
китаистический синологический
związany z sinologią, dotyczący sinologii

sinus ˈsʲĩnus n
синус
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
синусоида
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus

siny ˈɕĩnɨ adj
сизый
mający kolor niebieskofioletowy, czasem z szarym odcieniem

sio ɕɔ interjection
брысь кыш
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci

siodło ˈɕɔdwɔ n
седло
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
медсестра сестра
pielęgniarka
сестра сестра́
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostra cioteczna ˈɕɔstra ʨ̑ɔˈtɛʧ̑na n
двоюродная сестра
córka ciotki

siostra stryjeczna ˈɕɔstra strɨˈjɛʧ̑na n
двоюродная сестра
córka stryja

siostra wujeczna ˈɕɔstra vuˈjɛʧ̑na n
двоюродная сестра
córka brata matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
племянница
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
племянник
syn siostry

sioło n
село
(książkowy) wieś lub osada wiejska

sistrum n
систр
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny obrzędowy instrument muzyczny związany z kultem bogini Izydy;

sito ˈɕitɔ n
сито
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu;

siusiak ˈɕüɕak n
сюсяк
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski

siwerniak n
горный конёк
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus spinoletta, gatunek ptaka z rodzaju świergotków;

siwogłowy ˌɕivɔɡˈwɔvɨ adj
седоголовый сивоголовый
taki, który ma siwą głowę

siwy ˈɕivɨ adj
седой
(fryzjerstwo, fryzjerski) o włosach: mający naturalny białoszary kolor, najczęściej ze starości
mający siwe (1.1) włosy
серый сивый
(jeździectwo, jeździecki) o maści konia: mający białą sierść na ciemnej skórze

siódmoklasista ˌɕudmɔklaˈɕista n
семиклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń siódmej klasy

siódmoklasistka n
семиклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica siódmej klasy

siąść ɕɔ̃w̃ɕʨ̑ v
сесть
zająć miejsce do siedzenia, przyjąć pozycję siedzącą

siąść w kucki ˈɕɔ̃w̃ɕʨ̑ ˈf‿kuʦ̑ʲci v
присесть на корточки сесть на корточки
siąść na zgiętych nogach, kucnąwszy

się ɕɛ pronoun
-ся -сь себя
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

sięgać ˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
начинаться тянуться
o historii, opowieści: datować się, rozpoczynać się
стремиться тянуться
starać się uzyskać coś, osiągnąć coś
тянуться
próbować dostać się do czegoś, wyciągać rękę, żeby dotknąć czegoś

siła ˈɕiwa n
сила
energia, zdolność do wysiłku
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła elektromotoryczna n
ЭДС электродвижущая сила
(fizyka, fizyczny) czynnik powodujący przepływ prądu w obwodzie będący równy różnicy potencjałów na końcówkach otwartego źródła prądu;

siła odśrodkowa n
центробежная сила
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
форс-мажор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siłacz ˈɕiwaʧ̑ n
силач
ktoś bardzo silny fizycznie

siłownia ɕiˈwɔvʲɲa n
моторный отсек
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną;
силовая станция
(elektryczność) zespół urządzeń służący do przemiany danego rodzaju energii na energię mechaniczną;
тренажёрный зал качалка
(sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni

siły powietrzne n
военно-воздушные силы вое́нно-возду́шные си́лы
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

siły zbrojne n
вооружённые силы
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;

sjena ˈsʲjɛ̃na n
сиена
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu

skakanka skaˈkãnka n
скакалка
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy;

skakać ˈskakaʨ̑ v
плясать подпрыгивать
poruszać się chaotycznie
прыгать скакать
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)
zmieniać się w sposób nieciągły

skala ˈskala n
масштаб шкала
(technologia, technika, techniczny) podziałka pozwalająca odczytać np. wynik pomiaru

skala Beauforta n
шкала Бофорта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;

skalnica n
южная белобрюхая камвала
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lepidopsetta bilineata Ayres, ryba przydenna z rodziny flądrowatych

skalpel ˈskalpɛl n
скальпель
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skand skãnt n
скандий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandal ˈskãndal n
скандал
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje
oburzenie i zgorszenie wywołane skandalem (1.1)

skandalicznie adv
скандально
w sposób skandaliczny

skandaliczny ˌskãndaˈlʲiʧ̑nɨ adj
скандальный
stanowiący skandal, mający cechy skandalu
taki, który wywołuje oburzenie, zgorszenie i przynosi wstyd

skandować v
скандировать
rytmicznie wypowiadać słowa, dzieląc je na sylaby

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
скандинавский
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
сканирующий туннельный микроскоп
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą;

skapolit skaˈpɔlʲit n
скаполит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów

skarb skarp n
сокровище
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
копилка кубышка
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;
кружка
skrzynka na datki, np. kościelne

skarga ˈskarɡa n
жалоба
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) środek prawny służący obywatelom i innym podmiotom w przypadku zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez organy administracji albo przez ich pracowników, naruszenia praworządności lub interesów skarżących, a także w razie przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania spraw;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) środek odwoławczy przysługujący stronom i innym uczestnikom postępowania przed określonym organem, zmierzający do zmiany lub uchylenia orzeczenia tego organu
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś

skarpeta skarˈpɛta n
носок
okrycie (ubiór) stopy

skarpetka skarˈpɛtka n
носок носочек
(zdrobniale) od skarpeta

skaut skawt n
бойскаут скаут
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skała ˈskawa n
горная порода скала
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
утёс скала
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

skierniewicki adj
скерневицкий
związany ze Skierniewicami, dotyczący Skierniewic, pochodzący ze Skierniewic

skierowanie ˌsʲcɛrɔˈvãɲɛ n
направление
rodzaj pisemnego polecenia przyjęcia kogoś przez określoną placówkę

skierować sʲcɛˈrɔvaʨ̑ v
направить
nadać czemuś określony kierunek; wysłać coś w jakimś kierunku, w określoną stronę
направиться
udać się dokądś

skinhead n
скин бритоголовый скинхед
męski członek kontrkultury skinhead (1.1)

sklep sklɛp n
магазин
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
винный магазин
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
небосвод
(książkowy) (poetycki, poetycko) niebo, firmament
свод
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;
(anatomia, anatomiczny) górna część czaszki
(anatomia, anatomiczny) wierzchnia część stopy
(potocznie, potoczny) górna część pomieszczenia lub groty widziana od spodu
склепление
czynność sklepiania

sklero- ˈsklɛrɔ
склеро-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

sklerotyczka n
склеротичка
kobieta chora na sklerozę

sklerotyk n
склеротик
(potocznie, potoczny) człowiek często o czymś zapominający
mężczyzna chory na sklerozę

skleroza n
склероз
(medycyna, medyczny) (zobacz) miażdżyca

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
конь
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skojarzenie ˌskɔjaˈʒɛ̃ɲɛ n
ассоциация коннотация
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych

skok skɔk n
прыжок
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
прыжок с шестом
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
прыжок в длину
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
прыжок в высоту
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
сложный
składający się z wielu elementów
trudny, zawiły

skoncentrować ˌskɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
сконцентрироваться
aspekt dokonany od: koncentrować się

skoro ˈskɔrɔ conjunction
так как если
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
скорпион
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
земная кора
(geologia, geologiczny) zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery;

skorupiak skɔˈrupʲjak n
ракообразное
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
жаворонок
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skończyć ˈskɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
закончить
zakończyć czynność
закончить окончить
przerobić program, ukończyć kurs
кончить
umrzeć
закончиться
zakończyć trwanie
закончиться исчерпаться кончиться
zostać zużytym
исчерпаться
wyczerpać się twórczo
кончиться оборваться прерваться
urwać się (o drodze, obszarze)
окончиться
dać jako wynik, spowodować, mieć konsekwencję

skracać v
укорачивать
aspekt niedokonany od: skrócić (czynić bardziej zwięzłym)
aspekt niedokonany od: skrócić (zmniejszać czas trwania)
aspekt niedokonany od: skrócić (zmniejszać długość)
укорачиваться
aspekt niedokonany od: skrócić się (stawać się krótszym, tracić długość)
aspekt niedokonany od: skrócić się (zajmować mniej czasu)

skrajnie adv
крайне
w sposób skrajny, wielce, bardzo

skrajny ˈskrajnɨ adj
крайний
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrawek ˈskravɛk n
обрезок
mała cząstka odcięta od całości

skrobać v
скоблить скрести
trąc czymś ostrym, zdrapywać wierzchnią warstwę czegoś

skrobia n
крахмал
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
скромно
w sposób skromny

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
скромность
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
скромный
niemający potrzeby wyróżniania się

skroniowy skrɔ̃ˈɲɔvɨ adj
височный
dotyczący skroni

skroń skrɔ̃ɲ n
висок
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
раскаяние
żal za popełnione błędy, krzywdy

skrupulatny adj
скрупулёзный
drobiazgowo, pedantycznie dokładny
wykonywany z drobiazgową, pedantyczną dokładnością, wyjątkowo dokładnie

skrupuł n
угрызения совести
stan psychiczny człowieka mającego wątpliwość natury etycznej

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
абонентский ящик
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie;

skrytykować v
раскритиковать
wyrazić krytykę; ocenić negatywnie

skrzek n
икра
(herpetologia, herpetologiczny) skupisko płazich jaj;

skrzele ˈskʃɛlɛ n
жабры
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie;

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
крылатый
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
крыло
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
створка
ruchoma płaszczyzna otwierająca i zamykająca otwór drzwiowy, mocowana na ościeżnicy (futrynie);

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
флюгельгорн
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego;

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
сундук
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
коробка передач коробка скоростей
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm umożliwiający zmianę przełożenia mocy wytwarzanej przez silnik napędzający pojazd lub inną maszynę;

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
почтовый ящик
metalowy, pocztowy pojemnik na korespondencję
ящик
mała skrzynia

skrzynka pocztowa n
почтовый ящик
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
хвощ
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
хвощ полевой
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
скрипачка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
скрипка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypcowy skʃɨpˈʦ̑ɔvɨ adj
скрипичный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze skrzypcami, dotyczący skrzypiec

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
скрипач
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
перекрёсток
miejsce połączenia dwóch dróg;
скрещение
(rzeczownik odczasownikowy) od skrzyżować

skrócić v
укоротить
uczynić krótkim, zwięzłym
zmniejszyć długość

skrót skrut n
сокращение
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
аббревиатура
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skręcać ˈskrɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
поворачивать
zmieniać kierunek poruszania się

skręt skrɛ̃nt n
самокрутка скрутка
(potocznie, potoczny) ręcznie skręcony papieros

skupienie n
концентрация скопление сосредоточение
(książkowy) nagromadzenie się w jednym miejscu
концентрация сосредоточение
(fizyka, fizyczny) stan nagromadzenia materii
stan skoncentrowania myśli i uwagi

skupić v
сосредоточиться
skoncentrować się, myśleć intensywnie

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
блядин сын сукин сын
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
эффективно
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
эффективность плодотворность результативность
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
эффективный
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
последствие следствие результат
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skwarek ˈskfarɛk n
шкварка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysmażony drobny kawałek wieprzowej słoniny lub boczku;

skwarka n
шкварка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysmażony drobny kawałek wieprzowej słoniny lub boczku;

skyr n
скир
(spożywczy) islandzki, tradycyjny produkt mleczny, rodzaj kwaszonego mleka;

skyrmion n
скирмион
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
кожа
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
кожа шкура
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
кожура кожица шкурка
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp.

skóra i kości ˈskura i‿ˈkɔɕʨ̑i idiom
кожа да кости кости да кожа
o kimś bardzo chudym, mizernym

skórka ˈskurka n
кожица
(zdrobniale) od: skóra
mały kawałek skóry
кожура кожурка шкурка
tkanka roślinna okrywająca, pełniąca funkcje ochronne;
скин тема
(informatyka, informatyczny) wygląd strony internetowej, programu, aplikacji itp.;
шкурка
wyprawiona skóra zwierzęca o niewielkiej grubości
zewnętrzna powłoka czegoś

skórny ˈskurnɨ adj
кожный
dotyczący skóry

skórzany skuˈʒãnɨ adj
кожаный
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą

skórzasty adj
кожистый
podobny do skóry, np. twardością, fakturą, zapachem itp.

skąd skɔ̃nt pronoun
откуда
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skądinąd particle
впрочем кстати
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją

skądinąd pronoun
с другого места
z innego miejsca lub źródła niż to, o którym była mowa, i to, które mówiący lub słuchacz miał na myśli

skądś pronoun
из какого-то места откуда-то
z jakiegoś (nieokreślonego lub nieznanego) miejsca

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
скупец
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

skąpstwo ˈskɔ̃mpstfɔ n
скупость
niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
скудный
(potocznie, potoczny) bardzo mały, o małej objętości
скупой скаредный
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

skład skwat n
магазин
(Poznań), (regionalizm kujawski) sklep
магазин склад
miejsce gromadzenia (składowania) towarów, magazyn
набор
(drukarstwo, drukarski) przygotowywanie tekstu do druku, składanie
состав
zbiór elementów stanowiących dany przedmiot lub substancję
(kolejnictwo) komplet połączonych wagonów;
(sport, sportowy) zbiór wszystkich zawodników jednej drużyny podczas meczu

składany adj
сборный складной
dający się składać
сложный составной
złożony z części

składać ˈskwadaʨ̑ v
собирать складывать
gromadzić coś, zbierać

składnik ˈskwadʲɲik n
ингредиент компонент элемент
część składowa czegoś

składniowy skwadʲˈɲɔvɨ adj
синтаксический
(przymiotnik) od składnia

składowa n
слагаемое
część składowa

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
склонность
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha
upodobanie do czegoś
фавор
(przestarzałe, przestarzały) sympatia dla kogoś

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
склонный
taki, który jest podatny na coś; mający predyspozycję do czegoś

slalomista ˌslalɔ̃ˈmʲista n
слаломист
(sport, sportowy) zawodnik startujący w slalomie

slalomistka ˌslalɔ̃ˈmʲistka n
слаломистка
forma żeńska od: slalomista

slalomowy adj
слаломный
(sport, sportowy) związany z slalomem, dotyczący slalomu

slangowy adj
сленговый
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący slangu, właściwy slangowi

slawistyczny ˌslavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
славистический славяноведческий
związany ze slawistyką

slawistyka slaˈvʲistɨka n
славистика славяноведение
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

slawizm ˈslavʲism̥ n
славянизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego;

slipy ˈslʲipɨ n
трусы брифы
męskie, obcisłe majtki;

slogan ˈslɔɡãn n
слоган
oklepany zwrot

slums n
трущоба
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

slup slup n
шлюп
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok;

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
приятного аппетита
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smacznie adv
вкусно
w sposób smaczny, apetycznie

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
вкусный
mający dobry smak; dobrze smakujący

smagnąć v
хлестнуть
uderzyć czymś długim oraz wiotkim

smagły ˈsmaɡwɨ adj
смуглый
o oliwkowej cerze, ciemnej karnacji

smak smak n
вкус
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;

smakosz n
гастроном гурман
ktoś lubiący wykwintne dania

smakowanie ˌsmakɔˈvãɲɛ n
смакование
(rzeczownik odczasownikowy) od smakować

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
пробовать отведать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) próbować czegoś w celu określenia smaku

smakowy smaˈkɔvɨ adj
вкусовой
dotyczący smaku, związany ze smakiem

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
сало смалец
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa;

smar smar n
мазь
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów

smardz smarʦ̑ n
сморчок
(biologia, biologiczny) rodzaj grzybów

smardz wyniosły ˈsmarʣ̑ vɨ̃ˈɲɔswɨ n
сморчок высокий
(biologia, biologiczny) Morchella elata Fr., grzyb z rodziny smardzowatych;

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
намазывать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną
подмазывать
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę
смазывать
(mechanika) dostarczać do ruchomych części smar
стряпать
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) gryzmolić, pisać

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
смартфон
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażenie smaˈʒɛ̃ɲɛ n
жарка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) obróbka termiczna żywności w gorącym tłuszczu;
(rzeczownik odczasownikowy) od smażyć

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
жарить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia
жариться
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) opalać się
być poddawanym działaniu wysokiej temperatury

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
соска пустышка соска-пустышка
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smok smɔk n
дракон змей
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoleński smɔˈlɛ̃j̃sʲci adj
смоленский
związany ze Smoleńskiem, dotyczący Smoleńska

smoleńszczanin ˌsmɔlɛ̃j̃ʃˈʧ̑ãɲĩn n
смолянин
mieszkaniec Smoleńska

smoleńszczanka ˌsmɔlɛ̃j̃ʃˈʧ̑ãnka n
смолянка
mieszkanka Smoleńska

smorgoński adj
сморгонский
dotyczący Smorgoni, związany ze Smorgoniami

smoła ˈsmɔwa n
смола
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smrodliwy sm̥rɔˈdlʲivɨ adj
смрадный
o przykrym zapachu, woni

smród sm̥rut n
смрад
przykry zapach

smuga ˈsmuɡa n
полоса
wąski pasek dymu, światła, cienia, piany lub ognia

smukłość n
гибкость стройность
cecha tego, co smukłe

smukły ˈsmukwɨ adj
гибкий стройный
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością

smutek ˈsmutɛk n
грусть тоска тоскливость
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
грустно
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
грустный печальный тоскливый
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
поводок
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;
ремень ремешок на шея
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
смычок
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

smyk smɨk n
карапуз
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) dziecko, zwłaszcza o chłopcu: malec, brzdąc, szkrab

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
грустный
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii

snajper ˈsnajpɛr n
снайпер
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu;

snajperski adj
снайперский
związany z snajperem, dotyczący snajpera

snob snɔp n
сноб
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snobistyczny adj
снобистский
charakteryzujący się snobizmem

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
снобизм
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne

snobski adj
снобский
związany z snobem, taki jak snob

snop snɔp n
сноп
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;
(przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień

snowboard n
сноуборд
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu;
сноубординг
(sport, sportowy) dyscyplina sportu, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce;

snuć v
сновать
ciągnąć nić, przędzę

sobaczy adj
собачий
(przestarzałe, przestarzały) lub (regionalizm, regionalny) psi

sobie ˈsɔbʲjɛ particle
себя
(potocznie, potoczny) …podkreślająca niezależność działania danego obiektu przy wykonywania opisywanej czynności lub przyjemność z niej płynącą

sobie ˈsɔbʲjɛ pronoun
себя
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem

soboli adj
соболиный
związany z sobolem, dotyczący sobola

sobota sɔˈbɔta n
суббота
szósty dzień tygodnia;

sobotni sɔˈbɔtʲɲi adj
субботний
dotyczący soboty; dziejący się w sobotę

sobowtór sɔˈbɔftur n
двойник доппельга́нгер
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej;

soból ˈsɔbul n
соболь
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socha ˈsɔxa n
соха
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne drewniane narzędzie służące do orki;

socjaldemokracja ˌsɔʦ̑ʲjaldɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
социал-демократия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół partii socjaldemokratycznych

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
социалист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistka ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲistka n
социалистка
forma żeńska od: socjalista

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
социалистический
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu
związany z socjalizmem realnym, dotyczący państwa tzw. demokracji ludowej

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
социализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolingwistyczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
социолингвистический
dotyczący socjolingwistyki

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
социолингвистика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
социолог обществовед
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii
обществовед социолог
(edukacja, edukacyjny) specjalistka w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
социология
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
социологический
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii

socrealizm n
соцреализм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej;

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
чечевица
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
линза
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
хрусталик
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczijski adj
сочинский
związany z Soczi, dotyczący Soczi

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
сочный
zawierający dużo soku, pełen soku

sodomita n
скотоложец содомит
człowiek oddający się sodomii

sodomski adj
содомский
związany z Sodomą, dotyczący Sodomy

sodowy adj
натриевый
(chemia, chemiczny) dotyczący sodu (pierwiastka)

sofa ˈsɔfa n
софа
rodzaj niskiej kanapy

sofijski sɔˈfʲijsʲci adj
софийский
odnoszący się do miasta Sofia

sogdyjski adj
согдийский
związany z Sogdianą, dotyczący Sogdiany

soja ˈsɔja n
соя
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojowy sɔˈjɔvɨ adj
соевый
zrobiony z soi

sojusz n
альянс союз
porozumienie o wzajemnym wsparciu w sytuacji konfliktu (zwłaszcza zbrojnego);

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
союзник
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
сок
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;
płyn w organizmach roślin

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
желудочный сок
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych;

sokoli sɔˈkɔlʲi possessiveAdjective
соколий соколиный
należący do sokoła

sokolnictwo n
соколиная охота сокольничество
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
сокольник
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
соковыжималка
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw

sokół ˈsɔkuw n
сокол
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sokół wędrowny n
сапсан
(ornitologia, ornitologiczny) Falco peregrinus, duży ptak drapieżny z podrodziny sokołów spotykany na niemal wszystkich kontynentach (poza Antarktydą), rzadki w Polsce;

sola ˈsɔla n
морской язык
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solanka n
солянка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna zupa chłopska z terenów Ukrainy i Rosji;

solankowy adj
рассольный солончаковый
związany z solanką

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
солидарность
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) współodpowiedzialność za działania lub ich zaniechanie

solidarny adj
солидарный
wykazujący się solidarnością

solipsysta n
солипсист
zwolennik solipsyzmu

solipsystyczny adj
солипсический
związany z solipsyzmem

solipsyzm n
солипсизм
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

solistka sɔˈlʲistka n
солистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) artystka, która występuje bądź sama, bądź z orkiestrą, ale w partiach solowych

soliter n
солитёр
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
солить
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
солонка
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli

solny adj
соляной
związany z solą, dotyczący soli

solo ˈsɔlɔ adv
соло
sam, sama

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
сомалийский
odnoszący się do państwa Somalia

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci n
сомалийский
język urzędowy Somalii

somatologia ˌsɔ̃matɔˈlɔɟja n
соматология
(biologia, biologiczny) (antropologia, antropologiczny) nauka o budowie ciała człowieka

somatyczny adj
соматический
dotyczący somy – ciała

sommelier sɔ̃ˈmɛlʲjɛr n
сомелье
doradca w zakresie win
specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina
wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina

sonata sɔ̃ˈnata n
соната
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sonet ˈsɔ̃nɛt n
сонет
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sono- ˈsɔ̃nɔ
соно-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dźwiękiem

sopel ˈsɔpɛl n
сосулька
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.;

sorrentyński adj
соррентийский соррентский
związany z Sorrento, dotyczący Sorrento

sortować sɔrˈtɔvaʨ̑ v
сортировать
dzielić na grupy według przyjętych kryteriów

sos sɔs n
соус подливка
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
соевый соус
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sosna ˈsɔsna n
сосна
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sosnowy sɔsˈnɔvɨ adj
сосновый
będący częścią sosny
składający się z sosny
wykonany z drewna lub innej części sosny

soundbar n
саундбар
(elektronika, elektroniczny) rodzaj głośnika o bardzo szerokiej i wąskiej obudowie;

sowa ˈsɔva n
сова сыч филин
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa błotna ˈsɔva ˈbwɔtna n
болотная сова
(ornitologia, ornitologiczny) Asio flammeus, gatunek średniej wielkość sowy;

sowa jarzębata ˈsɔva ˌjaʒɛ̃mˈbata n
ястребиная сова
(ornitologia, ornitologiczny) Surnia ulula, gatunek sowy występujący na północy Eurazji i Ameryki Północnej;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
белая сова
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowchoz n
совхоз
państwowe gospodarstwo rolne w ZSRR

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
советский
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

sowietolog n
советолог
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii

sowietologia n
советология
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR;

sowietologiczny adj
советологический
związany z sowietologią

sowietyzacja ˌsɔvʲjɛtɨˈzaʦ̑ʲja n
советизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym

sołuński adj
солунский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sołuniem, dotyczący Sołunia ((współcześnie) Saloniki)

sośnina n
сосняк
las lub zagajnik sosnowy

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
прогулка
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
гулять
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
пробел
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami

spadać ˈspadaʨ̑ v
доставаться падать приходиться на долю
dotykać, obciążać, ogarniać kogoś
идти на убыль ослабевать падать понижаться спадать убывать
zmniejszać się
падать валиться сваливаться
lecieć bezwładnie w dół
пойти убираться чесать
(potocznie, potoczny) odchodzić, odczepiać się, zostawić kogoś w spokoju

spadek ˈspadɛk n
наследство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;
спад понижение спуск
obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.)

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
наследник
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś
наследник последователь
(przenośnie, przenośnia) osoba, która kontynuuje jakieś dzieło, sprawę lub tradycję

spadkobierczyni ˌspatkɔbʲjɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
правопреемница
kobieta, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
парашют
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
парашютист
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spadochronowy ˌspadɔxrɔ̃ˈnɔvɨ adj
парашютный
dotyczący spadochronu, wykonywany za pomocą spadochronu, posługujący się spadochronem

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
спагетти
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalanie spaˈlãɲɛ n
сгорание
(rzeczownik odczasownikowy) od spalać

spalić za sobą mosty ˈspalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
сжечь за собой мосты сжечь свои корабли сжечь свои мосты
(książkowy) uniemożliwić sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zerwać z kimś lub z czymś nieodwołalnie

spalony n
офсайд положение вне игры
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spam spãm n
спам
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne;

spaniel ˈspãɲɛl n
спаниель
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

spartakiadowy adj
спартакиадный
(sport, sportowy) związany z spartakiadą, dotyczący spartakiady

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
спартанский
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością
dotyczący Sparty, związany ze Spartą

spartańskie warunki sparˈtãj̃sʲcɛ vaˈrũŋʲci idiom
спартанские условия
trudne warunki bytowe, niewygody, bardzo surowe, takie, jak w starożytnej Sparcie

spaski adj
спасский
rusycyzm używany w pojęciach odnoszących się Zbawiciela (Chrystusa)

spawacz ˈspavaʧ̑ n
сварщик
robotnik zajmujący się spawaniem

spać spaʨ̑ v
спать
(eufemistycznie) nie żyć
спать переспать
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy
спать поспа́ть
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości

spać jak kamień ˈspaʨ̑ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ v
спать без задних ног
spać bardzo głęboko

spać jak suseł ˈspaʨ̑ ˈjak ˈsusɛw v
спать как сурок спать как убитый
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić

spać snem sprawiedliwego ˈspaʨ̑ ˈsnɛ̃m ˌspravʲjɛdlʲiˈvɛɡɔ v
спать сном праведника
spać głęboko, mocno i spokojnie

spec spɛʦ̑ n
спец
(potocznie, potoczny) fachowiec, specjalista

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
специалист
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalistka ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲistka n
специалистка
kobieta, która specjalizuje się w czymś, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalistyczny adj
специальный
dotyczący specjalisty, fachowy

specjalizacja n
специализация
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań

specjalizować się v
специализироваться
(edukacja, edukacyjny) robić specjalizację; zdobywać wiedzę i umiejętności w jakiejś węższej dziedzinie nauki

specjalna operacja wojskowa n
специальная военная операция
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
специальность
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
специальный
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby

specyficzny ˌspɛʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
специфический особый
wyróżniający się na tle innych
специфический характерный
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie)

spektakl ˈspɛktakl̥ n
зрелище
(przenośnie, przenośnia) popis, efektowne przedstawienie
спектакль
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp.

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
показной эффектный
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
спектрометрия
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali;

spekulacyjny adj
спекулятивный
(ekonomia, ekonomiczny) związany z spekulacją, dotyczący spekulacji

spekulancki adj
спекулянтский
związany z spekulantem, dotyczący spekulanta

spekulant spɛˈkulãnt n
спекулянт
człowiek kupujący coś po niskiej cenie z zamiarem sprzedaży po wyższej;

speleolog n
спелеолог
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
спелеология
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

speleologiczny adj
спелеологический
(geologia, geologiczny) związany z speleologią, dotyczący speleologii

sperma ˈspɛrma n
сперма семя
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
сперматозоид
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin

spermina spɛrˈmʲĩna n
геронтин мускуламин нейридин спермин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy;

spichlerz ˈspʲixlɛʃ n
амбар зернохранилище
(rolnictwo, rolniczy) budynek służący za magazyn zbóż

spichrz spʲixʃ n
амбар
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż;

spielbergowski adj
спилберговский
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z twórczością reżysera Stevena Spielberga

spieprzyć ˈspʲjɛpʃɨʨ̑ v
испортить
(potocznie, potoczny) źle coś wykonać

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
скрепка
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spinać v
скреплять
łączyć za pomocą spinacza, klamerki

spinel ˈspʲĩnɛl n
шпинель
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego spinelu (1.1)

spinka ˈspʲĩnka n
заколка запонка
często zdobiony przedmiot do spinania czegoś, np. włosów, krawata, kołnierzyka lub mankietu

spinka do włosów ˈspʲĩnka dɔ‿ˈvwɔsuf n
заколка заколка для волос
(fryzjerstwo, fryzjerski) zdobiony przedmiot do spinania włosów, najczęściej dla kobiet

spinning n
спиннинг
(rybołówstwo, rybacki) metoda wędkowania polegająca na ustawicznym rzucaniu i wybieraniu sztucznej przynęty;

spinozaur n
спинозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Spinosaurus, rodzaj dinozaura gadziomiedniczego z rodziny Spinosauridae;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju spinozaur (1.1)

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
спиронолактон
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
спирулина
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety;

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
спиритуалистический
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu

spirytus spʲiˈrɨtus n
спирт
(spożywczy) (chemia, chemiczny) wysokoprocentowy roztwór wodny alkoholu etylowego;

spirytystyczny adj
спиритический
związany z spirytyzmem, dotyczący spirytyzmu

spis spʲis n
список
lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
содержание оглавление
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
заговор сговор
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiskowiec n
заговорщик конспиратор
uczestnik spisku

spiąć spʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
скрепить
aspekt dokonany od: spinać

spiżarka n
кладовая кладовка
pomieszczenie przykuchenne do przechowywania żywności

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
кладовая
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splenektomia n
спленэктомия
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

spleść v
сплести
połączyć elementy przekładając jeden przez drugi; wykonać coś, plotąc

spluwaczka n
плевательница
naczynie przeznaczone do spluwania do niego;

spocznij interjection
вольно
(wojskowość, wojskowy) komenda zwalniająca ze stania na baczność

spoczywać v
лежать
być czyimś obowiązkiem
покоиться
(podniośle) być pochowanym, mieć miejsce swojego pochówku

spod spɔt preposition
из-под
z miejsca poniżej czegoś

spode łba adv
исподлобья
groźnie, z uwagą

spodek ˈspɔdɛk n
блюдце
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodenki spɔˈdɛ̃nʲci n
штанишки
(zdrobniale) małe spodnie, małego rozmiaru

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
брюки штаны
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spodobać się spɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
понравиться
trafić w czyjś gust, przypaść komuś do gustu, wywrzeć na kimś dobre wrażenie; wydać się komuś sympatycznym

spodziectwo spɔˈʥ̑ɛʦ̑tfɔ n
гипоспадия
(medycyna, medyczny) wada wrodzona polegająca na lokalizacji ujścia cewki moczowej na brzusznej stronie prącia;

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
ждать
czekać na kogoś / coś
ожидать
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
взгляд
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś
punkt widzenia, pogląd

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
взглянуть посмотреть
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem

spojówka spɔˈjufka n
конъюнктива
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spoko ˈspɔkɔ interjection
будь спок спокойно спокуха
(potocznie, potoczny) spokojnie, zachowaj spokój, nie denerwuj się

spoko ˈspɔkɔ particle
клёво ништяк
(potocznie, potoczny) przyzwolenie lub aprobata; tak (potwierdzenie), w porządku, dobrze, zgoda

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
спокойно
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji

spokojność n
спокойность
(przestarzałe, przestarzały) (dawniej, dawny) poczucie bezpieczeństwa, brak obaw, lęków
тихость тишина
(przestarzałe, przestarzały) zacisze, ustronność, cisza, milczenie

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
спокойный споко́йный
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spokój ˈspɔkuj n
спокойствие безмятежность гармония равновесие спокой спокойность
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania
тишина бесстрастие покой спокой спокойность ти́хо
cisza, brak hałasu, rumorów

spoletański adj
сполетский
związany z Spoleto, dotyczący Spoleto

sponsor ˈspɔ̃w̃sɔr n
спонсор
(potocznie, potoczny) o mężczyźnie, który ma utrzymankę
osoba, która finansuje jakieś przedsięwzięcie, wydarzenie kulturalne itp.

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvaʨ̑ v
спонсировать
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie

sponsorski adj
спонсорский
związany z sponsorem, dotyczący sponsora, sponsorowania

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
спонтанно
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie

spontaniczny adj
спонтанный
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
иногда
(odprzymiotnikowy) → sporadyczny

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
спорадический
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sporo ˈspɔrɔ indefinitePronoun
довольно много немало
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało

sporofit n
спорофит
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
спорт
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
спортсмен физкультурник
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
спортивный
dotyczący sportu, związany ze sportem

sportsmenka n
спортсменка
(sport, sportowy) zawodniczka sportowa

sportsmeński adj
спортсменский
(sport, sportowy) związany ze sportsmenem, dotyczący sportsmena

spory ˈspɔrɨ adj
существенный
całkiem duży, pokaźny; dość istotny

sporządzać spɔˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
оформлять составлять
(zobacz) sporządzić

sporządzić spɔˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
оформить составить
(książkowy) wykonać, przygotować coś

spostrzegawczy ˌspɔsṭʃɛˈɡafʧ̑ɨ adj
приметливый
szybko i łatwo zauważający szczegóły

spostrzeżenie ˌspɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
наблюдение
obserwacja, uwaga na dany temat

sposób ˈspɔsup n
способ метод
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
встреча
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spotkać ˈspɔtkaʨ̑ v
встретить
natknąć się na kogoś
встретиться
pójść gdzieś, gdzie ktoś też będzie

spotykać spɔˈtɨkaʨ̑ v
встречать
napotykać kogoś, widywać
встречаться
być parą w nieformalnym związku
chodzić na spotkania z kimś
mieć na swojej drodze, mieć do czynienia z kimś lub czymś

spowiadanie n
исповедание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysłuchiwanie spowiedzi

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
исповедник духовник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
исповедь
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia
признание
(przenośnie, przenośnia) szczere wyznanie, ujawnienie komuś osobistych tajemnic

spowodować ˌspɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
повлечь спровоцировать
aspekt dokonany od: powodować

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
общество о́бщество
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
сообщество
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym;

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
общественный
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spośród ˈspɔɕrut preposition
из числа
przyimek komunikujący, że to, o czym mowa w zdaniu, dotyczy wyróżnionej części jakiegoś zbioru

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
потребление
(rzeczownik odczasownikowy) od spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja

spożywać spɔˈʒɨvaʨ̑ v
потреблять есть
(książkowy) jeść albo pić coś

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
продовольственный
związany z żywnością lub spożyciem
съестной
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
продовольственный
sklep z artykułami spożywczymi (1.1)

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
жаждущий
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody
chcący czegoś

sprawa ˈsprava n
дело
to, co jest dla kogoś ważne

sprawca ˈsprafʦ̑a n
виновник
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot powodujący niepożądane zdarzenia

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
проверять
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe
исполняться
spełniać się, okazywać się prawdziwe
проверяться
dobrze się sprawować, spełniać oczekiwania

sprawdzenie n
проверка
(rzeczownik odczasownikowy) od sprawdzić

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
контрольная работа
(edukacja, edukacyjny) zestaw zadań przeznaczonych do rozwiązania przez uczniów, studentów, kursantów itp. w celu zweryfikowania ich wiedzy i umiejętności w jakimś zakresie

sprawdzić ˈspravʲʥ̑iʨ̑ v
проверить
aspekt dokonany od: sprawdzać

sprawiać ˈspravʲjäʨ̑ v
сделать совершить справить устроить
powodować, by coś się stało
справить
(przenośnie, przenośnia) kupować

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
справедливо
w sposób sprawiedliwy

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
правосудие
(potocznie, potoczny) władza sądownicza
справедливость
(potocznie, potoczny) działanie sprawiedliwe
справедливость правосудие
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
справедливый справедли́вый
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
отчёт
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

sprawozdawczy ˌspravɔˈzdafʧ̑ɨ adj
отчётный
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
спринт
(potocznie, potoczny) szybki bieg
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);

sprinterski adj
спринтерский
(sport, sportowy) związany z sprinterem, dotyczący sprintera lub sprintu

sprowokować ˌsprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
спровоцировать
aspekt dokonany od: prowokować

spryt n
смекалка сообразительность
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach

sprytny ˈsprɨtnɨ adj
смекалистный сообразительный
pomysłowy, wykazujący praktyczną inteligencję, umiejący sobie radzić

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
возражение протест
aktywne wyrażenie braku zgody na coś

sprzeczność n
противоречие
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
продавать продать
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
продаваться
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
продавец
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
продавщица
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedać ˈspʃɛdaʨ̑ v
продать
(zobacz) sprzedawać

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
продажа
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzej n
снаряга
(potocznie, potoczny) sprzęt

sprzyjać ˈspʃɨjäʨ̑ v
благоволить
być nastawionym serdecznie, przychylnie, życzliwie, przyjaźnie wobec kogoś lub czegoś
способствовать
dawać dobre warunki ku czemuś

sprząc spʃɔ̃nʦ̑ v
соединить
aspekt dokonany od: sprzęgać

sprzączka ˈspʃɔ̃n͇ʧ̑ka n
пряжка
element umieszczany na końcu paska, służący do spinania, zapinania;

sprzątacz ˈspʃɔ̃ntaʧ̑ n
уборщик
(zawód, zawodowy, zawodowo) mężczyzna, który zajmuje się sprzątaniem

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtaʧ̑ka n
уборщица
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń

sprzątanie spʃɔ̃nˈtãɲɛ n
убирание уборка
przywracanie porządku i czystości

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
собирать убирать
zbierać plony z pola
убирать прибирать
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

sprzęgać ˈspʃɛ̃ŋɡaʨ̑ v
соединять
łączyć coś z czymś, stykać coś z czymś; zespalać

sprzęgnąć ˈspʃɛ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
соединить
aspekt dokonany od: sprzęgać

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
сцепление
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprzęt spʃɛ̃nt n
оборудование
przedmiot, zazwyczaj urządzenie, używany w określonym celu
снаряжение
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności

sprzężenie zwrotne n
обратная связь
reakcja układu funkcjonalnego na efekt jego własnego działania, który to efekt wpływa na wydajność układu w kolejnych rundach działania;

sprzężenie zwrotne dodatnie n
положительная обратная связь
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem potęgującym takie odchylenie;

sprzężenie zwrotne ujemne n
отрицательная обратная связь
mechanizm samoregulacyjny układu funkcjonalnego, gdzie w wyniku odchylenia od optimum układ reaguje działaniem niwelującym takie odchylenie;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
пружина
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;
(przenośnie, przenośnia) inicjator, powód jakiegoś procesu

spust spust n
спусковой крючок
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej;

spustoszyć v
опустошить
dokonać spustoszenia; obrócić w pustkowie

sputnik ˈsputʲɲik n
спутник
(potocznie, potoczny) (astronautyka, astronautyczny) sztuczny ziemski satelita;

spuścić nos na kwintę ˈspuɕʨ̑iʨ̑ ˈnɔs na‿ˈkfʲĩntɛ v
повесить нос на квинту
stracić humor, posmutnieć, zmartwić się

spycharka spɨˈxarka n
бульдозер
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd budowlany poruszający się na gąsienicach służący do wyrównywania terenu przez pchanie ziemi

spytać ˈspɨtaʨ̑ v
спросить
zadać pytanie

spód sput n
низ
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę
dolna lub odwrotna strona czegoś

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
юбка
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spódniczka n
юбочка
(zdrobniale) od: spódnica

spójnik ˈspujɲik n
союз
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spór spur n
спор
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielczość n
кооперация
(urzędowy) zakładanie spółdzielni, działalność spółdzielni, zrzeszenie się na podstawie przepisów prawa spółdzielczego

spółdzielczy adj
кооперативный
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
кооператив
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
согласный согласный звук
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka ˈspuwka n
общество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
акционерное общество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
полное товарищество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
коммандитное товарищество товарищество на вере
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
общество с ограниченной ответственностью
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

spóźniać się ˈspuʑɲäʨ̑‿ɕɛ v
опаздывать
być za późno, nie przychodzić na czas

spóźnienie n
задержка
brak wykonania czegoś w porę
опоздание
przybycie po ustalonym czasie

spędzać ˈspɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
проводить
przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas

spędzić ˈspɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
провести
(zobacz) spędzać

spławik n
поплавок
(wędkarstwo) mały pływak wędkarski przyczepiony na żyłce, służący do regulacji głębokości umieszczenia przynęty oraz sygnalizacji brania;

spłuczka n
бачок
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

spływ spwɨf n
слив
ruch wody z góry na dół
слияние
ujście rzeki do innej rzeki
сплав
zorganizowana podróż łodziami lub kajakami;

spływać v
стекать
płynąć w dół (o cieczy)

squash n
сквош
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika;

srać sraʨ̑ v
срать
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) (anatomia, anatomiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
серебристый
przypominający kolor srebra
серебряный
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra

srebrny medalista n
серебряный медалист
(sport, sportowy) sportowiec, który zdobył srebrny medal

srebro ˈsrɛbrɔ n
серебро аргентум
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

srebrzysty srɛˈbʒɨstɨ adj
серебристый
mający barwę i połysk srebra
o głosie lub śmiechu mający czyste, wysokie i wyraźne brzmienie

srogi ˈsrɔɟi adj
строгий
surowy, bez litości, niewyrozumiały

srogo adv
жестоко
bezlitośnie, surowo

sroka ˈsrɔka n
сорока
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

ssak sːak n
млекопитающее
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

sss interjection
ш-ш-ш
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos naśladujący syczenie żmiji

stabilizacja n
стабилизация
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
стабильность
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
стабильный
niezmieniający się przez dłuższy czas
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
станция вокзал
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
автозаправка автозаправочная станция бензоколонка
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stacja kolejowa n
железнодорожная станция
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, postoju i odjazdu pociągów, zwykle wyposażone w perony i budynki, w których mieszczą się kasy, poczekalnie, przechowalnie bagażu itp.;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
стадион
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stadionowy adj
стадионный
związany ze stadionem, odbywający się na stadionie

stadny adj
стадный
odbywający się stadem, dotyczący stada

stado ˈstadɔ n
стая стадо рой
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
стагнация
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia ˈstajɲa n
конюшня
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
авгиевы конюшни
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
сталь
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalag n
шталаг
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki obóz dla jeńców wojennych (szeregowych i podoficerów) podczas II wojny światowej;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
сталагмит
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalagnat staˈlaɡnat n
сталагнат
(geologia, geologiczny) mający kształt kolumny naciek jaskiniowy powstały z połączenia stalagmitu ze stalaktytem;

stalaktyt staˈlaktɨt n
сталактит
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stale ˈstalɛ adv
постоянно
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas

stalingradczyk n
сталинградец
mieszkaniec Stalingradu

stalingradka n
сталинградка
mieszkanka Stalingradu

stalingradzki adj
сталинградский
związany ze Stalingradem, dotyczący Stalingradu

stalinista ˌstalʲĩˈɲista n
сталинист сталинец
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy

stalinistka n
сталинистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka Józefa Stalina, stalinizmu lub członkini stalinowskiego aparatu władzy

stalinizacja n
сталинизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzanie stalinizmu

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
сталинизм сталинщина
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalinowski adj
сталинский сталини́стский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina

stambulski stãmˈbulsʲci adj
стамбульский
dotyczący Stambułu, związany ze Stambułem

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
оттуда
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas

stan stãn n
состояние
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
талия
część ubrania kobiety na wysokości talii
штат
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
военное положение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
чрезвычайное положение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;

standard ˈstãndart n
литературный стандарт стандарт
(językoznawstwo, językoznawczy) standard literacki, język standardowy;
стандарт
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania;

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
стандартный
(językoznawstwo, językoznawczy) mieszczący się w normach mowy ogólnonarodowej
typowy, przeciętny, mało oryginalny

standaryzacja ˌstãndarɨˈzaʦ̑ʲja n
стандартизация
proces wprowadzania jednakowych norm w danej dziedzinie (najczęściej w przemyśle)

stanowczo stãˈnɔfʧ̑ɔ adv
твёрдо категорически категорично решительно
w sposób stanowczy, zdecydowanie

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
решительный
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości

stanowisko ˌstãnɔˈvʲiskɔ n
должность
pozycja w hierarchii zawodowej

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
составлять
składać się na coś, tworzyć coś
являться
być zasadniczym powodem, czynnikiem decydującym

stanąć dęba ˈstãnɔ̃ɲʥ̑ ˈdɛ̃mba v
встать дыбом
o włosach zjeżyć się, podnieść się do góry ze strachu lub innej silnej emocji
встать на дыбы
o zwierzęciu czworonożnym, np. koniu wspiąć się na tylne kończyny

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɲɛ‿rʣ̑ɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
старая любовь не ржавеет
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu

stara panna n
старая дева вековуха
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

staranie staˈrãɲɛ n
усилие старание
działanie w kierunku realizacji pewnego zamiaru, pragnienia

starannie staˈrãɲːɛ adv
аккуратно
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły

staranny staˈrãnːɨ adj
старательный
taki, który wykonano ze starannością, pietyzmem, dokładnie

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
стараться
przykładać się do czegoś, być gorliwym
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś

starczać v
хватать
być w wystarczającej ilości albo liczbie

starczowzroczność n
пресбиопия
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starczy ˈstarʧ̑ɨ adj
старческий старушечий
właściwy starcowi

starczyć v
хватить
wystąpić w wystarczającej ilości albo liczbie

staro-cerkiewno-słowiański n
старославянский
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;

starodawny adj
старинный стародавний
przynależny dalekiej przeszłości

staroegipski ˌstarɔɛˈɟipsʲci adj
древнеегипетский
żyjący/mający miejsce w starożytnym Egipcie lub pochodzący/wywodzący się z niego

starogrecki ˌstarɔˈɡrɛʦ̑ʲci adj
древнегреческий
używany, powstały, dziejący się w dawnej Grecji; pochodzący, wywodzący się z dawnej Grecji

staroindyjski ˌstarɔ<sup>j</sup>ĩnˈdɨjsʲci adj
древнеиндийский
używany, powstały, dziejący się w dawnych Indiach; pochodzący, wywodzący się z dawnych Indii

staromodny adj
старомодный старосветский
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny

staroobrzędowiec n
старообрядец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek odłamu cerkwi prawosławnej nieuznającego siedemnastowiecznej reformy liturgicznej patriarchy Nikona;

starooskolski adj
старооскольский
związany z Starym Oskołem, dotyczący Starego Oskołu

staroperski ˌstarɔˈpɛrsʲci adj
древнеперсидский
używany, powstały, dziejący się w dawnej Persji; pochodzący, wywodzący się z dawnej Persji

staroruski adj
древнерусский
(historia, historyczny, historycznie) związany z dawną Rusią, dotyczący dawnej Rusi

starorzecze ˌstarɔˈʒɛʧ̑ɛ n
старица
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta;

starorzymski adj
древнеримский
związany z starożytnym Rzymem, dotyczący starożytnego Rzymu

starosaksoński adj
древнесаксонский
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka starosaksońskiego (1.1)

starosaksoński n
древнесаксонский
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język zachodniogermański używany przez Anglów i Sasów we wczesnym średniowieczu, przodek języka średnio-dolno-niemieckiego;

starosłowiański adj
старославянский
związany z dawnymi Słowianami, istniejący w dawnych słowiańskich czasach

starosłowiański n
старославянский
(językoznawstwo, językoznawczy) staro-cerkiewno-słowiański

starotestamentowy adj
ветхозаветный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze Starym Testamentem, dotyczący Starego Testamentu

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci adj
древнетюркский
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci n
древнетюркский
język staroturecki (1.2), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski;

staroturkijski adj
древнетюркский
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.;

staroturkijski n
древнетюркский
język staroturkijski (1.1), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski;

staroświecki adj
старозаветный старосветский
wywodzący się ze starych czasów, obecnie niemodny, niepopularny

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
старость
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
античный древний
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności
древний
istniejący od bardzo dawna

starszy szeregowy ˈstarʃɨ ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
ефрейтор
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy, wyższy od szeregowego, niższy od kaprala;

start start n
запуск пуск старт
czynność, początek ruchu czegoś
начало старт
początek czyjejś działalności, pracy zawodowej
пуск старт
komenda wydawana do rozpoczęcia czegoś
старт
chwila, w której coś zaczyna się
miejsce, w którym coś zaczyna się
czyjś udział w zawodach, w wyborach itp.

stary ˈstarɨ adj
старый
mający wiele lat, niemłody
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia

stary ˈstarɨ n
предок
(potocznie, potoczny) ojciec, rodzic

stary jak świat ˈstarɨ ˈjäc ˈɕfʲjat adj
старый как мир
bardzo stary; istniejący od niepamiętnych czasów

starzec ˈstaʒɛʦ̑ n
старик старец
stary mężczyzna

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
стареть
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

starówka staˈrufka n
старый город
(turystyka, turystyczny) zwykle najstarsza, zabytkowa część miasta;

stateczny adj
серьёзный
zrównoważony, poważny i odpowiedzialny; (także, też) świadczący o takich cechach
стабильный
o łodzi, samolocie itp. mający zdolność samoczynnego odzyskiwania równowagi po jej utracie
zachowujący swoje położenie mimo działających nań sił

statek ˈstatɛk n
корабль
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
корабль судно
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
статуя
okazała rzeźba postaci ludzkiej

statuetka ˌstatuˈ<sup>w</sup>ɛtka n
статуэтка
mała statua

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
статичный
(fizyka, fizyczny) dotyczący statyki
będący w bezruchu
niepodatny na zmiany
w stanie równowagi

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
статистический статисти́ческий
odnoszący się do statystyki (nauki)

statystyka staˈtɨstɨka n
статистика стати́стика
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;

staurolit n
ставролит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;

staw staf n
пруд
(hydrologia, hydrologiczny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia;
сустав суста́в
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
локтевой сустав
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawać ˈstavaʨ̑ v
останавливаться
przestawać działać
случаться случиться
tylko w (aspekt dokonany): wydarzyć się, mieć miejsce, nastąpić
становиться
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś

stawiać ˈstavʲjäʨ̑ v
делать ставка ставить
określać przedmiot swojego zakładu
określać sumę pieniędzy, którą wnosi się do zakładu
ставить
tak przemieszczać przedmiot, by stał
строить сооружать ставить
budować
угощать
kupić coś komuś, dawać za darmo – najczęściej alkohol
держать себя вызывающе дерзить перечить хорохориться
przybywać na żądanie
прибывать являться
(potocznie, potoczny) dawać opór

stawiać sprawę na ostrzu noża ˈstavʲjäʨ̑ ˈspravɛ na‿ˈɔsṭʃu ˈnɔʒa v
ставить вопрос ребром
żądać kategorycznie

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
членистоногое
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

stawropolski adj
ставропольский
związany ze Stawropolem (miastem w Rosji)

staza n
жгут
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie

stać staʨ̑ v
иметь достаточно деньги располагать достаточный количество деньги
tylko w bezokol. mieć na coś dość pieniędzy
работать
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) działać (o programie lub serwerze)
стоять
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
znajdować się w jakimś miejscu
nie ruszać się z miejsca

stać nad grobem ˈstaʨ̑ nad‿ˈɡrɔbɛ̃m v
стоять одной ногой в могиле
być bardzo starym, chorym, bliskim śmierci

stała ˈstawa n
константа
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały ˈstawɨ adj
неизменный
niezmieniający poglądów, uczuć, postanowień
niezmieniający się
odbywający się regularnie

staż n
стаж
(urzędowy) czas, w ciągu którego ktoś zdobywał doświadczenie w pewnej dziedzinie
(urzędowy) próbny okres pracy przed objęciem samodzielnego stanowiska, praktyka

stażysta n
стажёр
(urzędowy) osoba, która odbywa staż

stchórzyć v
струсить
wycofać się przed czymś ze strachu

stearynowy adj
стеариновый
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę

stegozaur n
стегозавр
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju stegozaur (1.1)

stela n
стела
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stenograf n
стенограф стенографист
osoba potrafiąca zapisywać metodą stenografii; ten, kto stenografuje

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
стенография
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

stenograficzny adj
стенографический
związany z stenografią; wykonany metodą stenografii

step stɛp n
степь
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
руль
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterczeć ˈstɛrʧ̑ɛʨ̑ v
торчать
wystawać poza jakąś powierzchnię, stać na sztorc
(potocznie, potoczny) stać długo i bezczynnie

stereofoniczny adj
стереофонический
(elektronika, elektroniczny) (akustyka, akustyczny) taki, który wykorzystuje technikę stereofonii

stereometryczny adj
стереометрический
(matematyka, matematyczny) związany z stereometrią, dotyczący stereometrii

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
стереотип
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;
(poligrafia) rodzaj matrycy drukarskiej do druku wypukłego

stereotypowy ˌstɛrɛɔtɨˈpɔvɨ adj
стереотипный
zawsze taki sam, powtarzający się bez zmian
zgodny ze stereotypem, niezmienny, szablonowy, tradycyjny

sterlitamacki adj
стерлитамакский
związany z Sterlitamakiem, dotyczący Sterlitamaku

sterować stɛˈrɔvaʨ̑ v
управлять
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczać kierunek za pomocą steru
kierować jakimiś działaniami, wpływać na coś, rządzić czymś
kontrolować pracę urządzenia

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
дирижабль
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

sterownia n
центр управление
pomieszczenie, z którego czymś się steruje, zarządza

sterta ˈstɛrta n
куча
zbiór leżących na sobie przedmiotów

steryd n
стероид
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizacja n
стерилизация
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych

stetoskop n
стетоскоп
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

stewardesa ˌstʲju<sup>w</sup>arˈdɛsa n
стюардесса
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów;

stigma ˈstʲiɡma n
стигма
(językoznawstwo, językoznawczy) litera alfabetu greckiego, obecnie nieużywana w języku greckim; w greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 6; jest ligaturą liter sigma i tau;

stoa ˈstɔa n
стоа стоя
(architektura, architektoniczny) starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami;

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
верфь
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stoczniowiec n
судостроитель
pracownik stoczni

stoczniowy adj
судостроительный
związany ze stocznią, dotyczący stoczni

stodoła stɔˈdɔwa n
сарай
(architektura, architektoniczny) (rolnictwo, rolniczy) budynek gospodarczy do przechowywania plonów w stanie suchym np. siano, zboże itp.

stojak ˈstɔjak n
стеллаж
(technologia, technika, techniczny) urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać

stok stɔk n
склон
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stolarnia stɔˈlarʲɲa n
столярная
(rzemiosło, rzemieślniczy) warsztat stolarski

stolarski stɔˈlarsʲci adj
столярный
związany ze stolarstwem albo stolarzem, dotyczący stolarstwa

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
столярничество
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
столяр
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolec ˈstɔlɛʦ̑ n
престол стул
(dawniej, dawny) tron monarchy, biskupa
стул
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odchody ludzkie lub zwierzęce

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
столица
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
стоматология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
стоматологический
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii

stonka ˈstɔ̃nka n
колорадский жук
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãna n
колорадский жук
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;

stop stɔp interjection
стоп
= stój(cie), zatrzymaj(cie) się

stop stɔp n
сплав
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
ступня стопа
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
фут стопа
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stopa okopowa n
траншейная стопа
(medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) zespół objawów związanych odmrożeniem i opuchlizną stóp narażonych na długotrwały nacisk w warunkach zimna i wilgoci, obserwowanych wśród żołnierzy w okopach podczas dziań wojennych;

stoper ˈstɔpɛr n
беруши
zatyczka do ucha chroniąca przed hałasem

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
градус
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
отметка
ocena postępów naukowych wyrażona jako liczba lub jako jeden z uporządkowanych terminów
степень
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka umożliwiająca porównywanie wielkości stopnia (1.8) cechy między kilkoma obiektami
ступень ступенька
każda z części schodów uniesiona do góry

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
превосходная степень
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
сравнительная степень
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
постепенно
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
постепенный
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stos stɔs n
погребальный костёр
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego
стек
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu;
стопка
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosować stɔˈsɔvaʨ̑ v
применять
używać czegoś w jakimś celu w określonych sytuacjach

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
подходящий адекватный оптимальный уместный
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunek stɔˈsũnɛk n
отношение
zależność między różnymi elementami
sposób odnoszenia się do kogoś
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielkości, liczb

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
половой акт
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych;

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
общество ассоциация
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach;

stołeczny stɔˈwɛʧ̑nɨ adj
столичный
dotyczący stolicy, wywodzący się ze stolicy

stołówka stɔˈwufka n
столовая
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
конус
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
страх
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
пугало чучело
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strach ma wielkie oczy ˈstrax ˈma ˈvʲjɛlʲcɛ ˈɔʧ̑ɨ proverb
у страха глаза велики
temu, kto się boi, wszystko wydaje się większe i groźniejsze niż w rzeczywistości

stracić ˈstraʨ̑iʨ̑ v
потерять
aspekt dokonany od: tracić

stracić rezon ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɛzɔ̃n v
потерять уверенность в себе
stracić pewność siebie, swobodę, rezolutność; nie umieć wybrnąć z kłopotliwej sytuacji

stracić rozum ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɔzũm v
сойти с ума тронуться рассудком
zachowywać się nierozsądnie, irracjonalnie

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
потерять лицо потерять своё лицо
stracić honor, mieć powody do wstydu

stragan ˈstraɡãn n
палатка
(handel, handlowy) prowizoryczne lub przenośne miejsce handlu, np. na targowisku

strajk strajk n
забастовка стачка
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
страйк
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
итальянская забастовка
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
бастовать
uczestniczyć w strajku

strajkowy adj
забастовочный забастовщицкий
związany z strajkiem, dotyczący strajku

straponten n
откидное сиденье
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach

strasburski strazˈbursʲci adj
страсбургский
związany ze Strasburgiem, dotyczący Strasburga

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
страшный
coś bardzo strasznego, przerażającego

strasznie ˈstraʃʲɲɛ adv
страшно
przerażająco, groźnie, niesamowicie
страшно ужасно
(potocznie, potoczny) bardzo, niezmiernie, nadzwyczaj
ужасно
bardzo źle, okropnie

straszny ˈstraʃnɨ adj
ужасный
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny

straszyć v
пугать
wzbudzać strach, lęk w kimś

strata ˈstrata n
потеря
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma
убыток
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, gdy przychody w określonej jednostce czasu są niższe od poniesionych kosztów, ujemny wynik finansowy

strategia straˈtɛɟja n
стратегия
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów
(potocznie, potoczny) gra strategiczna

stratosferyczny adj
стратосферный
(geofizyka) związany z stratosferą, dotyczący stratosfery; znajdujący się w stratosferze

strawić v
переварить
(biologia, biologiczny) o organizmie ludzkim lub zwierzęcym: rozłożyć pobrane substancje pokarmowe na prostsze związki

straż graniczna n
пограничная стража
(wojskowość, wojskowy) formacja mundurowa administracji państwowej powołana do ochrony granic;

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
пожарная охрана
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

strażak ˈstraʒak n
пожарный пожарник
osoba szkolona do walki z ogniem;

strażnik ˈstraʒʲɲik n
сторож
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób

strefa ˈstrɛfa n
зона
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa Złotowłosej n
зона Златовласки
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
эрогенная зона
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

strefowy adj
зонный
związany ze strefą, dotyczący strefy

streptomycyna ˌstrɛptɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
стрептомицин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny o wzorze C21H39N7O12, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy;

stres strɛs n
стресс
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
изложение
wyciąg, skrót

strit strʲit n
стрейт
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stroboskop n
стробоскоп
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu

strofować strɔˈfɔvaʨ̑ v
бранить ругать
dawać komuś wyraźnie do zrozumienia, że jest się niezadowolonym z jego zachowania

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛl n
настройщик
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stromizna n
стремнина
(geografia, geograficzny) stroma płaszczyzna, strome zbocze lub stok

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
крутой
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
залог
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia;
сторона
analizowana, wyszczególniona cecha czegoś
(matematyka, matematyczny) w algebrze: jedna z dwóch zależności w równaniu lub nierówności rozdzielić znakiem równości lub nierówności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie;
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp.
сторона страница
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
страница
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
пассив страдательный залог
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie;

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
действительный залог
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności;

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
сайт
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
стронций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strony n
сторона
okolica

strop strɔp n
перекрытие
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje;

strucla z makiem n
рулет с маком
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami;

strudel ˈstrudɛl n
штрудель
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;

strug struk n
рубанок
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struga ˈstruɡa n
речка рукав
(geografia, geograficzny) mała rzeczka
струя
ciecz płynąca wąskim pasmem; płynąca, lejąca się woda, ciecz

strugać wariata ˈstruɡaʥ̑ varʲˈjata v
валять дурака
(potocznie, potoczny) udawać, że się nic nie rozumie, nie wie o co chodzi

struktura strukˈtura n
структура
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strukturalizm n
структурализм
(filozofia, filozoficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) interdyscyplinarny nurt filozoficzno-naukowy zajmujący się analizą struktury zjawisk, a nie ich genezą ani funkcją;

strukturalny adj
структурный
dotyczący struktury

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
ручей
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny;
струя
ciecz lejąca się wąskim pasmem

strumyk ˈstrũmɨk n
ручеёк
mały strumień

struna ˈstrũna n
струна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
голосовая связка
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strunowy strũˈnɔvɨ adj
струнный
(przymiotnik) od struna

strup strup n
струп
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

strusi ˈstruɕi adj
страусовый
związany ze strusiem, dotyczący strusia

struś struɕ n
страус
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strych strɨx n
чердак
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
стрихнин
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
верёвка виселица петля
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) śmierć przez powieszenie
верёвка с петля петля
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie

stryj strɨj n
дядя
brat ojca;

stryjenka strɨˈjɛ̃nka n
тётя
żona stryja

strzał sṭʃaw n
бросок удар
(sport, sportowy) uderzenie, kopnięcie piłki
выстрел
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
стрела
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
стрелка
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce
указатель
(metrologia, metrologiczny) wskazówka pokazująca wartość mierzonej wielkości fizycznej

strzec sṭʃɛʦ̑ v
блюсти стеречь
mieć pod opieką, pilnować, dozorować, opiekować się kimś lub czymś

strzec jak oka w głowie ˈsṭʃɛʦ̑ʲ ˈjak ˈɔka ˈv‿ɡwɔvʲjɛ v
беречь как зеницу ока
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzec jak źrenicy oka ˈsṭʃɛʦ̑ʲ ˈjäɟ ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑ɨ ˈɔka v
беречь как зеницу ока
strzec kogoś, czegoś bardzo troskliwie

strzelanie sṭʃɛˈlãɲɛ n
стрельба
oddawanie strzału z broni

strzelanina n
стрельба
strzały z broni palnej padające jeden za drugim

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
стрелять
oddawać strzał z broni

strzelba ˈsṭʃɛlba n
ружьё
długa, palna broń myśliwska;
стрельба
(dawniej, dawny) czynność strzelania

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
стрелок
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyspecjalizowany w strzelaniu
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą
(sport, sportowy) zawodnik specjalizujący się w strzelaniu z ręcznej broni palnej

strzelnica sṭʃɛlʲˈɲiʦ̑a n
тир
(wojskowość, wojskowy) miejsce ćwiczeń w strzelaniu do celu
jarmarczne miejsce rozrywki, w którym wygrywa się nagrody w zamian za trafne strzały z wiatrówki

strzemiączko sṭʃɛ̃ˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
стремя
(anatomia, anatomiczny) kosteczka słuchowa znajdujących się w uchu środkowym człowieka i ssaków;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
стремя стре́мя
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
бережёного бог бережёт
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzyc v
стричь
obcinać futro zwierząt na wełnę
przycinać rośliny, np. trawę, gałęzie
skracać włosy, brodę lub sierść

strzyga ˈsṭʃɨɡa n
стрига стрыга
(mitologia słowiańska) upiór karmiący się ludzką krwią, przybierający m.in. postać dziecka lub ptaka;

strzykawka n
шприц
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzyżenie sṭʃɨˈʒɛ̃ɲɛ n
стрижка
(rzeczownik odczasownikowy) od strzyc

strzęp sṭʃɛ̃mp n
клок
poszarpana resztka czegoś

strój struj n
костюм
określony rodzaj ubioru

strój kąpielowy n
купальник
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych;

stróż struʃ n
сторож вахтёр
osoba pilnująca np. budynku

strączkowy adj
стручковый
(botanika, botaniczny) taki, który jest zaliczany do roślin strączkowych, czyli takich, które wytwarzają strąki
związany ze strączkiem, dotyczący strączka

strąk strɔ̃ŋk n
стручок
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych;

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
студенческий
przeznaczony dla studentów
typowy dla studentów

student ˈstudɛ̃nt n
студент
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studentka stuˈdɛ̃ntka n
студентка
forma żeńska od: student

studia ˈstudʲja n
учёба
(edukacja, edukacyjny) kształcenie się na uczelni wyższej, zakończone dyplomem

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
в университете учиться в вуз
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach
изучать всматриваться разглядывать
wpatrywać się uważnie

studnia ˈstudʲɲa n
колодец
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

studwudziestominutowy adj
стодвадцатиминутный
trwający sto dwadzieścia minut

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
столетие
setna rocznica
wiek, sto lat

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
столетний
mający sto lat
trwający sto lat

stuminutowy adj
стоминутный
trwający sto minut

stuprocentowy adj
стопроцентный
zawierający 100% czegoś

stuttgarcki adj
штутгартский
związany ze Stuttgartem, dotyczący Stuttgartu

stuła n
стола
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
рассеянный склероз
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
создавать сотворять
powoływać do istnienia
stawać się przyczyną czegoś

stwierdzać v
утверждать
mówić z przekonaniem

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
создание
(rzeczownik odczasownikowy) od stworzyć
существо создание
zwierzę lub człowiek

stworzyć ˈstfɔʒɨʨ̑ v
создать сотворить
aspekt dokonany od: stwarzać

stwór stfur n
чудище чудовище
dziwna, często odrażająca istota

stwórca n
создатель творец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi;
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
январь
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczniowy stɨʧ̑ʲˈɲɔvɨ adj
январский
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu

styl stɨl n
стило стилус
rodzaj starożytnego przyrządu do pisania, rylec
стиль
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
(informatyka, informatyczny) wygląd elementu strony HTML, nadawany za pomocą CSS

stylistyczny adj
стилистический
związany ze stylistyką, dotyczący stylistyki

stylowy adj
стильный
taki, który jest utrzymany w określonym stylu

stymulować ˌstɨ̃muˈlɔvaʨ̑ v
стимулировать
pobudzać do działania

stypa n
поминальный обед поминки тризна
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie;

stypendialny adj
стипендиальный
związany z stypendium, dotyczący stypendiów

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
стипендия
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

styropian n
пенопласт
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej;

styropianowy adj
пенопластовый
(technologia, technika, techniczny) dotyczący lub zrobiony ze styropianu

styryjski adj
штирийский
związany z Styrią, dotyczący Styrii

stójka ˈstujka n
стойка
(sport, sportowy) w gimnastyce: stanie na rękach, na głowie, na barkach itp.

stówa ˈstuva n
сотка сотня
(potocznie, potoczny) banknot o wartości stu podstawowych jednostek monetarnych

stół stuw n
стол таблица
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
отсюда
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
поэтому от это отсюда
z tego powodu

stęchły adj
затхлый тухлый
o zapachu pleśni, długo niewietrzonych pomieszczeń

stężenie n
концентрация
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

stężenie powierzchniowe n
поверхностная концентрация
(chemia, chemiczny) ilość substancji zaadsorbowana na danej powierzchni;
(chemia, chemiczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni

suazyjski ˌsu<sup>w</sup>aˈzɨjsʲci adj
свазилендский
odnoszący się do państwa Suazi

subarktyczny adj
субарктический
związany z obszarem wokół Arktyki, dotyczący obszaru wokół Arktyki

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
субъективный
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
субконтинент
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
субкультура
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

sublimowanie n
сублимирование
(rzeczownik odczasownikowy) od sublimować

subotnik n
субботник
czyn społeczny w Rosji i krajach postradzieckich, organizowany zwykle w soboty

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
субстанция
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subsydium supˈsɨdʲjũm n
субсидия
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
тонкость
cecha tego, co subtelne

sucholubny adj
сухолюбивый
(biologia, biologiczny) dobrze rozwijający się w środowisku suchym

suchość n
сухость
cecha tego, co suche

suchumski adj
сухумский
związany z Suchumi (miastem w Abchazji w Gruzji)

suchy ˈsuxɨ adj
сухой
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudacki adj
судакский
związany z Sudakiem, dotyczący Sudaku

sudański suˈdãj̃sʲci adj
суданский
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sudecki suˈdɛʦ̑ʲci adj
судетский
związany z Sudetami, dotyczący Sudetów

sudeckoniemiecki adj
судетонемецкий
związany z Niemcami sudeckimi lub z Krajem Sudetów, dotyczący Niemców sudeckich lub Kraju Sudetów

sudoku suˈdɔku n
судоку
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sudomski adj
судомский
związany z Sudomą, dotyczący Sudomy

sueski adj
суэцкий
(geografia, geograficzny) związany z Suezem

sufi ˈsufʲi n
суфий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański

sufiks ˈsufʲiks n
суффикс
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufit ˈsufʲit n
потолок
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
суфизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
суфлёр
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

suflerski adj
суфлёрский
związany z suflerem, dotyczący suflera

sufrażystka n
суфражистка
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działaczka walcząca o prawa wyborcze dla kobiet na przełomie XIX i XX wieku (głównie w krajach anglosaskich);

sugestia suˈɡɛstʲja n
предложение
przekonywanie kogoś;

suicydolog n
суицидолог
ekspert w dziedzinie suicydologii, specjalista od badania i zapobiegania samobójstwom

suicydologia ˌsu<sup>j</sup>iʦ̑ɨdɔˈlɔɟja n
суицидология
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;

suicydologiczny ˌsu<sup>j</sup>iʦ̑ɨdɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
суицидологический
(psychologia, psychologiczny) związany z suicydologią, dotyczący suicydologii

suita n
сюита
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suka ˈsuka n
автозак
(slangowo) samochód policyjny, szczególnie przeznaczony do przewozu więźniów
сука
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
успех
korzystny wynik

sukienka suˈcɛ̃nka n
платье
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukinsyn suˈcĩw̃sɨ̃n n
сукин сын
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

sukka ˈsukːa n
сукка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
суккуб суккубу
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

sukmana sukˈmãna n
сукмана
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;

suknia ˈsucɲa n
платье
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sukno ˈsuknɔ n
сукно
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana;

sukraloza n
сукралоза
(chemia, chemiczny) (spożywczy) substancja słodząca, słodsza 600 razy od zwykłego cukru, pochodna sacharozy o zerowej kaloryczności;

sum sũm n
сом
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
сумма
pewna ilość pieniędzy

sumatrzański ˌsũmaˈṭʃãj̃sʲci adj
суматринский
dotyczący Sumatry, związany z Sumatrą, pochodzący z Sumatry

sumeryjski adj
шумерский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Sumerem albo Sumeryjczykami, dotyczący Sumeru albo Sumeryjczyków

sumeryjski n
шумерский
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski;

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
совесть
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

sumienność n
добросовестность
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki

sumienny adj
добросовестный
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków
wykonywany dokładnie, rzetelnie

sumka n
сумка
(dawniej, dawny) skórzana sakwa

sumo ˈsũmɔ n
сумо
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sumski adj
сумской
związany z Sumami, dotyczący Sum (miasta na Ukrainie)

sunnicki sũɲˈːiʦ̑ʲci adj
суннитский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sunnitami lub sunnizmem

sunnita sũɲˈːita n
суннит
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

sunnitka n
суннитка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu

sunżeński adj
сунженский
związany z Sunżą (rzeką na Przedkaukaziu)

super ˈsupɛr adj
классный
(potocznie, potoczny) wspaniały, świetny, doskonały

super ˈsupɛr adv
супер блестяще круто
(potocznie, potoczny) wspaniale, świetnie, doskonale

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
суперконтинент
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu;

superlatyw n
суперлятив
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
сверхновая звезда
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtownie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw;

surdut ˈsurdut n
сюртук
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka;

surgucki adj
сургутский
związany z Surgutem, dotyczący Surgutu

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
суринамский
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surowy suˈrɔvɨ adj
суровый
o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze
сырой
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
сюрреалист
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
сюрреалистический
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu
(potocznie, potoczny) taki, który jest nierealny, niedorzeczny, przypominający marzenie senne

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
сюрреализм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

surykatka ˌsurɨˈkatka n
сурикат суриката
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce;

surówka suˈrufka n
салат
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzana z surowych warzyw lub owoców;

suseł ˈsusɛw n
суслик
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

sushi ˈsuʃʲi n
суши
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
засуха сушь
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
сушилка фен
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszarnia suˈʃarʲɲa n
сушилка
miejsce, pomieszczenie, w którym coś się suszy, np. pranie, produkty spożywcze

suszony adj
сушёный
taki, który przeszedł proces suszenia

suszoodporny adj
засухоустойчивый
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odporny na suszę

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
сушить
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutanna suˈtãnːa n
сутана
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutek ˈsutɛk n
сосок
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

sutener suˈtɛ̃nɛr n
сутенёр
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
жилой подвал
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych

suwalski suˈvalsʲci adj
сувалкский
związany z Suwałkami, dotyczący Suwałk

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
сувенир
(przestarzałe, przestarzały) drobny pamiątkowy upominek

suweren n
суверен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
суверенитет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
суверенный
niezależny od innego państwa lub władzy

suzdalski adj
суздальский
związany z Suzdalem, dotyczący Suzdalu

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
сюзерен
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem

sułtan n
султан
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
султанат
państwo rządzone przez sułtana;

sułtański adj
султанский
związany z sułtanem, dotyczący sułtana

sułtański possessiveAdjective
султанский
należący do sułtana albo rządzony przez niego

swap n
своп
(finanse, finansowy) umowa między dwoma podmiotami na wymianę przyszłych przepływów pieniężnych;

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
свастика
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

swat sfat n
сват
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego

swańska sól n
сванская соль
(spożywczy) tradycyjna przyprawa kuchni gruzińskiej o korzennym smaku, będąca mieszanką soli kamiennej, ziół i suszonych jarzyn

swański adj
сванский
związany z Swanami, dotyczący Swanów

sweter ˈsfɛtɛr n
свитер
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

swierdłowski adj
свердловский
związany z Swierdłowskiem, dotyczący Swierdłowska (obecnie Jekaterynburg)

swoboda sfɔˈbɔda n
свобода
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą

swobodny sfɔˈbɔdnɨ adj
свободный
mający niezajęty czas w danej chwili
niepodlegający przymusowi ani ograniczeniom
o czasie nieprzeznaczony na wykonanie pracy, obowiązków
o procesach, czynnościach, zjawiskach niczym nieograniczony
o stroju niekrępujący ruchów

swoisty sfɔˈ<sup>j</sup>istɨ adj
своеобразный
charakterystyczny, specyficzny, nietypowy, właściwy dla siebie samego

swołocz n
сволочь
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) ktoś podły, zasługujący na pogardę

swój sfuj pronoun
свой
należący do wykonawcy czynności

swąd n
смрад
niemiła woń
чад
zapach spalenizny

swędzenie n
зуд
(rzeczownik odczasownikowy) od swędzić

swędzić ˈsfɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
зудеть чесаться
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania

sybaryta ˌsɨbaˈrɨta n
сибарит
(książkowy) człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek oraz luksusy

sybarytyzm n
сибаритство
(książkowy) zamiłowanie do wygód i zbytku;

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
сибирский
(przymiotnik) od Syberia

sycera n
сикера
(biblijny) (spożywczy) mocny napój alkoholowy z daktyli lub innych produktów;

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
сицилийский
od Sycylia

syczek n
сплюшка
(ornitologia, ornitologiczny) mała sowa z rodzaju Otus;

syczuański adj
сычуаньский
związany z Syczuanem, dotyczący Syczuanu

syfiarz n
грязнуля неряха
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę

sygnalista ˌsɨɡnaˈlʲista n
информатор
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;
сигналист
ktoś, kto nadaje i odbiera sygnały, np. świetlne, radiowe itp.;

sygnalizacja n
сигнализация
(książkowy) przekazywanie na odległość umownych znaków
(technologia, technika, techniczny) zespół urządzeń umożliwiających sygnalizację (1.1)

sygnalizator ˌsɨɡnalʲiˈzatɔr n
сигнализатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi
сигналист
osoba dająca sygnał

sygnał ˈsɨɡnaw n
сигнал
dźwięk sygnalizujący coś
сигнал сигна́л
znak informacyjny lub ostrzegawczy

sygnet n
печатка
(jubilerstwo, jubilerski) męski pierścień z herbem lub monogramem
печать
(dawniej, dawny) pieczęć

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
сионистский сиони́стский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syk sɨk n
шипение
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s”

sykatywa ˌsɨkaˈtɨva n
сиккатив
(chemia, chemiczny) środek przyspieszający schnięcie farb olejnych i olejów;

syktywkarski adj
сыктывкарский
związany z Syktywkarem, dotyczący Syktywkaru

sylaba sɨˈlaba n
слог
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylogizm n
силлогизм
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylur ˈsɨlur n
силур
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej;

sylurski sɨˈlursʲci adj
силурийский
(geologia, geologiczny) dotyczący syluru, występujący, powstały w sylurze

sylwanit sɨlˈvãɲit n
сильванит
(mineralogia, mineralogiczny) stalowoszary, cynowobiały lub brązowożółty minerał o dużej łupliwości

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
новогодний вечер день святой Сильвестр день старый год канун новый год
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku

sylwetka sɨlˈvɛtka n
силуэт фигура
kształt, zarys postaci lub rzeczy

sylwin n
сильвин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
символ
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;
символ знак
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu

symboliczny ˌsɨ̃mbɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
символический
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu
związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje

symbolizm n
символизм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;

symbolizowanie ˌsɨ̃mbɔlʲizɔˈvãɲɛ n
символизирование
(rzeczownik odczasownikowy) od symbolizować

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
символизировать
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
симметрия
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symetrycznie adv
симметрично симметрически
zgodnie z symetrią

symetryczność n
симметричность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest symetryczne; cecha tych, którzy są symetryczni

symetryczny adj
симметрический симметричный
odznaczający się symetrią, zbudowany lub ułożony według zasad symetrii

symferopolski adj
симферопольский
związany z Symferopolem, dotyczący Symferopola

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
симфония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
симфонический
związany z wieloosobową orkiestrą, w skład której wchodzą instrumenty smyczkowe, instrumenty dęte i perkusyjne
симфонический симфони́ческий
związany z symfonią, dotyczący symfonii

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
симпатия
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
симпатический
(anatomia, anatomiczny) współczulny
bezbarwny
симпатичный
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
симпатизировать
darzyć sympatią coś lub kogoś

symplifikacja ˌsɨ̃mplʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
симплификация
uproszczenie

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
симпозиум
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
симптом признак проявление
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

symptomatologia ˌsɨ̃mptɔ̃matɔˈlɔɟja n
медицинская семиотика семиотика симптоматика
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się opisem i grupowaniem objawów choroby;

symulacja n
симуляция
odtworzenie w sposób sztuczny określonego obiektu lub zjawiska
udawanie (zazwyczaj objawów choroby) celem wprowadzenia w błąd i oszukania otoczenia

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
симулянт
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

symulowanie ˌsɨ̃mulɔˈvãɲɛ n
симулирование
(rzeczownik odczasownikowy) od symulować

symultana ˌsɨ̃mulˈtãna n
сеанс одновременной игры
(szachy, pojęcie szachowe) sposób rozgrywania gry w szachy, w której wielu zawodników gra jednocześnie (każdy na osobnej szachownicy) z jednym zawodnikiem (zwykle dużo lepszym od przeciwników)

symultanista n
сеансёр
(szachy, pojęcie szachowe) szachista grający z wieloma przeciwnikami jednocześnie

syn sɨ̃n n
сын
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
блудный сын
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał;

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
синагога
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synagogalny adj
синагогальный
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z synagogą

synajski sɨ̃ˈnajsʲci adj
синайский
dotyczący Synaju, związany z Synajem

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
синапс
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
синхронность
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie

syncytialny adj
синцитиальный
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
синдром медового месяца
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

syndykalizm n
синдикализм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu;

syndykat n
синдикат
(ekonomia, ekonomiczny) związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia

synek ˈsɨ̃nɛk n
сынок
(zdrobniale) od: syn

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
синекура
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku

syngaleski adj
сингальский
związany z Syngalezami, dotyczący Syngalezów

synkretyczność n
синкретичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest synkretyczne

synkretyczny adj
синкретический
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy

synkretyzm n
синкретизм
łączenie w jedną całość różnych elementów

synobójca n
сыноубийца
(książkowy) zabójca własnego syna

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
синоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimia n
синонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) bliskoznaczność wyrazów

synonimiczność n
синонимичность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest synonimiczne

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
синонимический синонимичный
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny

synowa sɨ̃ˈnɔva n
сноха невестка
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
синтагма
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
синтетический
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę

synteza n
синтез
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna łączenia się substancji prostych w złożone

syntezator n
синтезатор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny;

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
спальня
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrakuzański adj
сиракузский
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrena sɨˈrɛ̃na n
сирена
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;

syrop ˈsɨrɔp n
сироп
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
сирийский
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
система
układ urządzeń współpracujących ze sobą;
sposób rozwiązywania, obsługi czegoś
ustrój, sposób organizacji życia

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
операционная система
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

systematycznie ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
систематически систематично
regularnie, powtarzalnie
stale przez dłuższy czas

systematyczny ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
систематический
(biologia, biologiczny) dotyczący systematyki roślin lub zwierząt
систематический систематичный
wykonywany lub zdarzający się regularnie

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
систематизация
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowość n
системность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest systemowe; cecha tych, którzy są systemowi

systemowy adj
системный
odnoszący się do systemu

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
сытость
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
ситуация положение случай
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

syty adj
сытый
taki, który zaspokoił głód, najadł się

syzrański adj
сызранский
związany z Syzraniem lub Syzranią, dotyczący Syzrania lub Syzrani

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
сизифов труд
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów

syzyfowy adj
сизифов
bezcelowy, skazany na niepowodzenie

szabeltas n
ташка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) niewielka płaska torba skórzana zawieszana przy szabli, typowa dla niektórych rodzajów kawalerii (zwłaszcza dla umundurowania huzarów);

szabla ˈʃabla n
сабля шашка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;
эспадрон
(sport, sportowy) broń szermiercza

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
шилоклювка
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę;

szablon ˈʃablɔ̃n n
трафарет
przyrząd służący do mechanicznego odtwarzania liter, kształtów lub całych rysunków

szablonowy adj
шаблонный
wykonany z użyciem szablonu, według szablonu
związany z szablonem, dotyczący szablonu
(przenośnie, przenośnia) będący przejawem schematycznego myślenia, wykonany standardowo, pozbawiony waloru oryginalności

szabrownictwo n
мародёрство
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej

szabrownik ʃaˈbrɔvʲɲik n
мародёр
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się szabrem

szach ʃax interjection
шах
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
шах
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;

szacher-macher n
шахер-махер
(potocznie, potoczny) podstępne zachowanie pozwalające w sposób nieuczciwy osiągnąć jakieś korzyści

szachista ʃaˈxʲista n
шахматист
osoba grająca w szachy

szachistka ʃaˈxʲistka n
шахматистка
kobieta grająca w szachy

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
шахматная доска
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachowy adj
шахматный
związany z szachami, dotyczący szachów

szachraj n
шаромыга шаромыжник
(potocznie, potoczny) człowiek, który dopuszcza się szachrajstw

szachrajski adj
плутовской хитроумный шаромыжный
(potocznie, potoczny) dotyczący szachraja lub szachrajstwa

szachrajstwo n
шаромыжничество
(potocznie, potoczny) (zobacz) oszustwo

szachy ˈʃaxɨ n
шахматы
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szacować v
оценивать
podawać wartość lub wielkość w przybliżeniu

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
оценка
(ekonomia, ekonomiczny) zliczenie wartości materialnej czegoś
уважение
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś

szadriński adj
шадринский
związany z Szadrinskiem, dotyczący Szadrinska

szadź ʃaʨ̑ n
изморозь
(meteorologia, meteorologiczny) kryształki lodu powstałe na otoczeniu w wyniku resublimacji pary wodnej;

szafa ˈʃafa n
стойка
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych
шкаф
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafka ˈʃafka n
шкафчик
(zdrobniale) od: szafa
mała szafa

szafka nocna n
тумбочка
niski mebel ustawiany przy łóżku

szafot ˈʃafɔt n
эшафот
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafran ˈʃafrãn n
шафран крокус
(botanika, botaniczny) (zobacz) krokus
шафран шафра́н
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szahada ʃaˈxada n
шахада
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu

szajba n
шайба
(technologia, technika, techniczny) krążek z otworem, który podkłada się pod główkę śruby lub pod nakrętkę

szajka n
шайка
zorganizowana grupa przestępcza

szakszuka n
шакшука
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szal ʃal n
шаль
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szalanda n
шаланда
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża barka do transportu urobku pogłębiarki

szalej ˈʃalɛj n
цикута
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy;

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
сумасброд
osoba obłąkana, chora umysłowo

szaleć ˈʃalɛʨ̑ v
беситься шалеть
tracić panowanie nad sobą
сходить с ума
(potocznie, potoczny) przepadać za kimś lub za czymś
беситься
bawić się hałaśliwie
буйствовать бушевать
o rzeczach: (przenośnie, przenośnia) występować w ostrej formie

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
безрассудство безумие полоумие
głupota, wariactwo, nieodpowiedzialne/irracjonalne zachowanie
сумасшествие безумие
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy
сумасшествие безумие умопомешательство
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje
шалость
zabawa, dobre bawienie się

szalik ˈʃalʲik n
шарф
pas materiału służący do owijania szyi

szalka ˈʃalka n
чашка
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
безумный сумасшедший
chory umysłowo
сумасбродный шальной
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
сумасбродный шальной экстравагантный
nieszablonowy, dziwny
шальной
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
charakterystyczny dla osób szalonych (1.1-2)

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ n
сумасшедший
osoba chora umysłowo

szaman ˈʃãmãn n
шаман
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
шаманизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szamański ʃãˈmãj̃sʲci adj
шаманский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami

szambo ˈʃãmbɔ n
выгреб септик
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia

szampan ˈʃãmpãn n
шампанское
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
шампунь шампу́нь
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanghajski adj
шанхайский
odnoszący się do Szanghaju, związany z Szanghajem

szaniec ˈʃãɲɛʦ̑ n
шанец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
заботиться
chronić coś przed zniszczeniem, dbać o coś
уважать
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem

szanowny adj
уважаемый
(podniośle) wzbudzający szacunek, godny szacunku, poważania, czci

szansa ˈʃãw̃sa n
шанс
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności

szantaż ˈʃãntaʃ n
шантаж
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażowanie ˌʃãntaʒɔˈvãɲɛ n
шантажирование
(rzeczownik odczasownikowy) od szantażować

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
шантажировать
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
шантажист
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szantażystka ˌʃãntaˈʒɨstka n
шантажистка
kobieta, która stosuje szantaż, która szantażuje kogoś

szara eminencja ˈʃara ˌɛ̃mʲĩˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
серый кардинал
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności

szara myszka n
серая мышка серая мышь
(przenośnie, przenośnia) dziewczyna lub kobieta cicha i skromna, raczej nieśmiała, nie ubierająca się wyzywająco lub nie wyróżniająca się z tłumu

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
теневая экономика
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków);

szarak n
заяц-русак русак
(łowiectwo, łowiecki) zając o płowej sierści

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
саранча
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szariat ˈʃarʲjat n
шариат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
шарлатан
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarlatański adj
шарлатанский
właściwy szarlatanowi, krętacki

szarlotka ʃarˈlɔtka n
шарлотка
(cukiernictwo) kruche ciasto z jabłkami;

szarooki ˌʃarɔˈːci adj
сероглазый
(książkowy) mający szare oczy

szary ˈʃarɨ adj
серый
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szarłat ˈʃarwat n
амарант щирица
(botanika, botaniczny) roślina trawiasta z rodzaju Amaranthus;

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
шашлык
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana;

szaszłykarnia ˌʃaʃwɨˈkarʲɲa n
шашлычная
lokal, w którym przyrządza się i sprzedaje szaszłyki

szata ˈʃata n
наряд одежда
(książkowy) podniośle o ubraniu
odświętny ubiór
оформление покров
rzeczy tworzące powłokę lub zewnętrzny wygląd

szatan ˈʃatãn n
сатана
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu

szatański adj
сатанинский
taki, który należy do szatana
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatkować ʃatˈkɔvaʨ̑ v
шинковать
kroić drobno warzywa

szatnia ˈʃatʲɲa n
гардероб раздевалка раздевальня
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarka n
гардеробщица
forma żeńska od szatniarz

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
гардеробщик
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;

szatyn ˈʃatɨ̃n n
шатен
mężczyzna o ciemnych, brązowych, kasztanowatych włosach

szał ʃaw n
бешенство ярость
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość

szałaput n
шалопай шалопут
(książkowy) (żartobliwie) ktoś pusty i lekkomyślny

szałas ˈʃawas n
шалаш
tymczasowe, prymitywne schronienie zbudowane z lokalnie dostępnego materiału, np. z liści i gałęzi;

szałasowy adj
шалашный
dotyczący szałasu

szałwia ˈʃawvʲja n
шалфей
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczaw ʃʧ̑af n
щавелевый суп
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zupa szczawiowa
щавель
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) liść lub liść z łodygą szczawiu ogrodowego lub szczawiu zwyczajnego

szczawik ˈʃʧ̑avʲik n
кислица
roślina dwuliścienna z rodzaju Oxalis L.;

szczawiowy adj
щавелевый
dotyczący szczawiu, związany ze szczawiem
zrobiony ze szczawiu

szczawiówka ʃʧ̑aˈvʲjufka n
зелёные щи зелёный борщ щавелевый суп
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa szczawiowa;

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
писать
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz

szczebel ˈʃʧ̑ɛbɛl n
прут
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie

szczebiot ˈʃʧ̑ɛbʲjɔt n
щебет
(książkowy) cienki, delikatny głos wydawany przez niektóre ptaki

szczecina n
щетина
(przenośnie, przenośnia) sztywne i gęste owłosienie u ludzi, zwłaszcza zarost
(zoologia, zoologiczny) sztywne włosy na ciele świniowatych;

szczeciński ʃʧ̑ɛˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
щецинский
dotyczący Szczecina, związany ze Szczecinem, pochodzący ze Szczecina

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
особенно особо
w sposób szczególny, specjalny, w większym stopniu

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
особенный особый
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę
taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
подробный детальный
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekanie ʃʧ̑ɛˈkãɲɛ n
гавканье лаянье
(rzeczownik odczasownikowy) od szczekać (czynność)
лай
odgłos słyszany gdy pies szczeka

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
лаять гавкать
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
трещина щель
wąski, podłużny otwór

szczelny adj
герметичный непроницаемый
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczeniak ˈʃʧ̑ɛ̃ɲak n
щенок
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) chłopiec postępujący niepoważnie, zachowujący się w sposób niedojrzały

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
щенок
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych

szczenięcy ʃʧ̑ɛ̃ˈɲɛ̃nʦ̑ɨ adj
щенячий
właściwy szczenięciu

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
вакцинация
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
вакцина прививка
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepionkowy adj
вакцинный
(medycyna, medyczny) związany z szczepionkami, dotyczący szczepionek

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
прививать
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerba ˈʃʧ̑ɛrba n
щербина
ubytek powstały w wyniku odpadnięcia, wyłamania fragmentu czegoś; miejsce wyszczerbione

szczerbaty ʃʧ̑ɛrˈbatɨ adj
выщербленный щербатый
posiadający szczerbę
щербатый
(potocznie, potoczny) pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
искренность
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
искренний честный
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
искренне откровенно
od: szczery

szczodrość n
щедрость
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
щедрый
hojny, dający coś obficie
udzielany w sposób hojny

szczodrze adv
щедро
w sposób szczodry

szczoteczka ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka n
щёточка
mała szczotka

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
зубная щётка
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
щётка
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia
(zoologia, zoologiczny) włosy rosnące na końskich pęcinach

szczudłak ˈʃʧ̑udwak n
ходулочник
(ornitologia, ornitologiczny) Himantopus himantopus, średniej wielkości ptak o bardzo długich nogach, należący do rzędu siewkowych;

szczupak ˈʃʧ̑upak n
щука
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
худощавый тонкий худой
mający smukły kształt, mało tłuszczu

szczur ʃʧ̑ur n
крыса
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczurołap ʃʧ̑uˈrɔwap n
крысолов
człowiek zajmujący się łapaniem szczurów;

szczurzy ˈʃʧ̑uʒɨ adj
крысиный
charakterystyczny dla szczura, posiadający cechy szczura

szczuć ʃʧ̑uʨ̑ v
натравливать натравлять науськивать травить
pobudzać psa do ataku

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
щегол
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczyny ˈʃʧ̑ɨ̃nɨ n
ссанина
(pospolicie) mocz

szczypawka ʃʧ̑ɨˈpafka n
уховёртка
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skorek (owad)

szczypior ˈʃʧ̑ɨpʲjɔr n
зелёный лук
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) źdźbła cebuli używane jako dodatek do potraw

szczyt ʃʧ̑ɨt n
верх высший степень предел
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
верхушка вершина пик
najwyższy punkt góry
вершина
najwyższy punkt dowolnej rzeczy
час пик
(przenośnie, przenośnia) godziny największego nasilenia ruchu lub poboru energii

szczątki ˈʃʧ̑ɔ̃ntʲci n
останки
pozostałości ciała człowieka lub zwierzęcia
останки остатки
kawałki wraku pojazdu, samolotu albo ruina budowli

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
челюсть
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęściara ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ara n
счастливица удачница
(potocznie, potoczny) kobieta, której się szczęści, której się w czymś powiodło, mająca w życiu szczęście

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
счастливец
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
счастье сча́стье
uczucie radości i zadowolenia
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
с Новым годом
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
счастливого пути доброго пути
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
счастливый
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szef ʃɛf n
шеф начальник
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
шейх
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
шекель
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szekszniański adj
шекснинский
związany z Szeksną, dotyczący Szeksny

szelest ˈʃɛlɛst n
шелест
onomatopeja, cichy dźwięk towarzyszący poruszaniu się liści, kartek papieru, sztywnych tkanin itp.

szelf ʃɛlf n
шельф
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szelit ˈʃɛlʲit n
шеелит
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;

szelka ˈʃɛlka n
подтяжки помочи
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szemrany ʃɛ̃mˈrãnɨ adj
подозрительный
podejrzany, nieuczciwy, nieczysty

szemrać ˈʃɛ̃mraʨ̑ v
журчать
wydawać cichy, jednostajny szmer, cicho szumieć

szept n
шёпот
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szept sceniczny n
громкий шёпот
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) ostentacyjny, dobrze słyszalny szept

szeptanie n
шептание
(rzeczownik odczasownikowy) od szeptać

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
шептать
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szeptun n
шептун
człowiek, który leczy zamawianiem;

szereg ˈʃɛrɛk n
шеренга
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej

szereg homologiczny ˈʃɛrɛk ˌxɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
гомологический ряд
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych;

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
рядовой
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy;

szerlit ˈʃɛrlʲit n
шерл шерлит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
фехтование
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
борец
(przenośnie, przenośnia) bojownik za jakąś sprawę czy ideę
фехтовальщик
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę
człowiek władający lekką białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
широкий
mający określony wymiar poprzeczny

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
в ширина вширь
na określony wymiar w poprzek
широко
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek

szerokobiodry adj
широкобёдрый
o szerokich, wydatnych biodrach

szerokoskrzydły ˌʃɛrɔkɔˈskʃɨdwɨ adj
ширококрылый
taki, który ma szerokie skrzydła

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
ширина
poprzeczny wymiar obiektu
широта
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szerpijski adj
шерпский
związany z Szerpami, dotyczący Szerpów

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
шершень
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny;

szerzyć ˈʃɛʒɨʨ̑ v
распространять
popularyzować coś; sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
шестнадцатилетний
mający szesnaście lat
trwający szesnaście lat

szesnastominutowy adj
шестнадцатиминутный
trwający szesnaście minut

szesnastościan n
шестнадцатигранник
(geometria) wielościan o szesnastu ścianach

szew ʃɛf n
шов
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny

szewc ʃɛfʦ̑ n
сапожник
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

szewski ˈʃɛfsʲci adj
сапожницкий сапожнический
związany z szewcem lub szewstwem

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
кушетка
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
куб
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześciocylindrowy adj
шестицилиндровый
(technologia, technika, techniczny) mający sześć cylindrów

sześciodniowy ˌʃɛɕʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
шестидневный
trwający sześć dni

sześciogodzinny ˌʃɛɕʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
шестичасовой
trwający sześć godzin

sześciojęzyczny ˌʃɛɕʨ̑ɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
шестиязычный
posługujący się sześcioma językami

sześciokondygnacyjny adj
шестиэтажный
taki, który ma sześć kondygnacji

sześciokrotnie ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
шестикратно
sześć razy

sześciokrotny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
шестикратный
odbywający się/powtarzający się sześć razy
sześć razy większy bądź mniejszy od czegoś
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś sześć razy

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
шестиугольник
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokąt foremny ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt fɔˈrɛ̃mnɨ n
правильный шестиугольник
(matematyka, matematyczny) sześciokąt o wszystkich bokach i wszystkich kątach równych;

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
шестиугольный
mający sześć kątów
zbliżony kształtem do sześciokąta

sześcioletni ˌʃɛɕʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
шестилетний
mający sześć lat
trwający sześć lat

sześciolufowy adj
шестиствольный
(wojskowość, wojskowy) mający sześć luf

sześciomiesięczny ˌʃɛɕʨ̑ɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
шестимесячный
będący w wieku sześciu miesięcy
trwający sześć miesięcy

sześciominutowy adj
шестиминутный
trwający sześć minut

sześciopiętrowy adj
семиэтажный
złożony z parteru i sześciu wyższych kondygnacji

sześciopokojowy ˌʃɛɕʨ̑ɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
шестикомнатный
z sześcioma pokojami

sześcioro ʃɛɕˈʨ̑ɔrɔ collective
шестеро
…odpowiadający liczbie 6

sześciostrzałowy adj
шестизарядный
o broni palnej: mieszczący w magazynku sześć nabojów

sześciościan n
шестигранник
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)

sześćdziesięciolecie ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
шестидесятилетие
okres sześćdziesięciu lat
sześćdziesiąta rocznica

sześćdziesięcioletni ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
шестидесятилетний
mający sześćdziesiąt lat
trwający sześćdziesiąt lat

sześćdziesięciominutowy adj
шестидесятиминутный
trwający sześćdziesiąt minut

sześćsetlecie ˌʃɛɕsɛtˈlɛʨ̑ɛ n
шестисотлетие
okres sześciuset lat
sześćsetna rocznica

szisza ˈʃʲiʃa n
кальян
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
скапулярий
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie

szkaradnica n
бородавчатка
(ichtiologia, ichtiologiczny) Synanceia verrucosa, jadowita ryba morska z rodziny skorpenowatych;

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
алый
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkic ʃʲciʦ̑ n
очерк набросок
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
скелет
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;
(przenośnie, przenośnia) struktura, ogólny zarys czegoś
(technologia, technika, techniczny) podstawa konstrukcji

szkieł n
коп полицай фараон
(Poznań) policjant

szkiełko n
стекляшка стёклышко
(zdrobniale) od: szkło

szklaneczka ʃklãˈnɛʧ̑ka n
стаканчик
(zdrobniale) od: szklanka
mała szklanka

szklanka ˈʃklãnka n
мигалка
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) (motoryzacja) migający sygnalizator na dachu samochodu
склянка
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uderzenia w dzwon pokładowy oznajmiające godziny wachty;
стакан
szklane naczynie, z którego się pije;
zawartość szklanki (1.1)

szklany ˈʃklãnɨ adj
стеклянный
zrobiony ze szkła

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
теплица
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
стекольщик
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szklisty ˈʃklʲistɨ adj
стекловидный
taki jak szkło lub podobny do szkła, zwłaszcza pod względem przezroczystości albo połysku

szkliwiak n
амелобластома
(stomatologia, stomatologiczny) miejscowo złośliwy nowotwór wywodzący się z ameloblastów;

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
шотландский
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci n
шотландский
(językoznawstwo, językoznawczy) język szkocki (germański);

szkoda ˈʃkɔda n
ущерб вред
krzywda, strata

szkoda ˈʃkɔda v
жаль как жаль
być żal, być przykro

szkodliwość ʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
вредность
cecha tego, co jest szkodliwe, cecha tych, którzy są szkodliwi

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
вредный вредоносный шкодливый
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
вредитель
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze;
вредитель вредонос зловред
(informatyka, informatyczny) program, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;
вредитель
osoba wyrządzająca szkody

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
обучение тренировка
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności

szkoleniowy adj
учебный
związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
школьный
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły

szkorbut n
цинга скорбут
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
школа
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
начальная школа
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkuner ˈʃkũnɛr n
шхуна
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkutnik ˈʃkutʲɲik n
корабел
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rzemieślnik budujący i naprawiający łodzie

szkwał n
шквал
silny powiew wiatru nad akwenem

szkło ʃkwɔ n
стекло
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szkło powiększające n
увеличительное стекло
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu

szlaban ˈʃlabãn n
шлагбаум
(motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów

szlachar ˈʃlaxar n
средний крохаль
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachcianka ʃlaxʲˈʨ̑ãnka n
шляхтянка
członkini szlachty

szlachcic ˈʃlaxʲʨ̑iʦ̑ n
дворянин шляхтич
członek szlachty

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
дворянский шляхетский
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty
właściwy dla szlachty

szlachetność n
благородность
cecha tego, co jest szlachetne; cecha tego, kto jest szlachetny

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
благородный
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny
charakteryzujący się subtelnością, harmonią
благородный высококачественный
taki, który odznacza się wysoką jakością

szlachta ˈʃlaxta n
дворянство
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu
дворянство шляхта
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa;

szlafrok ˈʃlafrɔk n
халат
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlak ʃlak n
звериная тропа
(łowiectwo, łowiecki) ścieżka tropów zwierzęcia
маршрут
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.;
путь
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób

szlama ˈʃlãma n
грязнокровка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami;

szlauch ʃlawx n
шланг
(potocznie, potoczny) bardzo długa rura gumowa

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
шлифовальная машина шлифовальные станки
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
УШМ болгарка угловая шлифмашина угловая шлифовальная машина углошлифмашина
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;

szlifierz ˈʃlʲifʲjɛʃ n
огранщик
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik zajmujący się szlifowaniem;
точильщик
(zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik zajmujący się ostrzeniem narzędzi

szlifować ʃlʲiˈfɔvaʨ̑ v
шлифовать
(technologia, technika, techniczny) nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować

szlisselburski adj
шлиссельбургский
związany z Szlisselburgiem, dotyczący Szlisselburga

szmaciany adj
тряпичный
wykonany z materiałów włókienniczych

szmaragd ˈʃmarakt n
изумруд
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmata ˈʃmata n
ветошь лоскут тряпка
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szmer ʃmɛr n
журчание
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

szminka ˈʃmʲĩnka n
губная помада помада
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

szmira ˈʃmʲira n
стряпня
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz

szmugiel ˈʃmuɟɛl n
контрабанда
(potocznie, potoczny) nielegalne przewożenie towarów

sznaucer ˈʃnawʦ̑ɛr n
шнауцер
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec

sznur ʃnur n
верёвка шнур нитка
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurek ˈʃnurɛk n
бечёвка веревочка шнурок
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur

sznurkowy adj
бечёвочный
wykonany ze sznurka

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
шнурок
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

sznurowanie ˌʃnurɔˈvãɲɛ n
шнурование шнуровка
(rzeczownik odczasownikowy) od sznurować

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
шницель
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny

szofar ˈʃɔfar n
шофар
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szofer n
шофёр
zawodowy kierowca

szoferski adj
шофёрский
związany z pracą szofera, dotyczący szofera

szok n
шок
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szokować v
шокировать
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać

szop ʃɔp n
енот
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szopenowski adj
шопеновский
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący życia i muzyki Fryderyka Chopina, charakterystyczny, typowy dla Chopina lub jego muzyki, taki jak u Chopina

szorski adj
шорский
związany z Szorami lub Szorią, dotyczący Szorów lub Szorii

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
колючий
o człowieku: przykry, nieprzyjemny w obejściu
шершавый
mający niegładką, chropawą powierzchnię

szorty ˈʃɔrtɨ n
шорты
krótkie spodnie o sportowym kroju

szosa ˈʃɔsa n
шоссе
rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy

szosowy adj
шоссейный
związany z szosą, dotyczący szosy

szot n
шкот
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do ustawiania żagla pod właściwym kątem do kierunku wiatru

szowinista n
шовинист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinistka n
шовинистка
zwolenniczka szowinizmu

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
шовинизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
спесиецизм
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpachlowanie ˌʃpaxlɔˈvãɲɛ n
шпаклевание
(budownictwo) wygładzanie, zacieranie ścian

szpachlować ʃpaxˈlɔvaʨ̑ v
шпаклевать
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli

szpada n
шпага
(dawniej, dawny) broń boczna kłująca

szpak ʃpak n
скворец
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpaler ˈʃpalɛr n
шпалера
aleja utworzona z dwóch równoległych szeregów drzew lub krzewów; drzewa tworzące taką aleję
dwa równoległe szeregi ludzi tworzące korytarz służący jako przejście podczas różnych uroczystości

szpara n
щель
wąska, długa przerwa między elementami położonymi obok siebie

szparag ˈʃparak n
спаржа
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpat ʃpat n
шпат
(mineralogia, mineralogiczny) (dawniej, dawny) minerał o doskonałej łupliwości;
(weterynaria, weterynaryjny) guzowate uwypuklenie w stawie stępu konia;

szpetny ˈʃpɛtnɨ adj
неприглядный
(książkowy) wyglądający nieestetycznie, ohydnie, odrażająco

szpicbergeński adj
шпицбергенский
związany z Spitsbergenem, dotyczący Spitsbergenu

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
остроконечный острый
mający ostre, wąskie zakończenie

szpieg ʃpʲjɛk n
шпион
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
шпионаж шпионство
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegowski ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci adj
шпионский
związany ze szpiegostwem, dotyczący szpiegów lub szpiegostwa

szpik ʃpʲik n
мозг костный мозг
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
булавка кнопка
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
игла
(botanika, botaniczny) wąski, ostry liść u drzew iglastych

szpinak ˈʃpʲĩnak n
шпинат
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpinakowy adj
шпинатный
związany ze szpinakiem, dotyczący szpinaku lub zawierający szpinak

szpital ˈʃpʲital n
больница госпиталь
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital psychiatryczny n
психбольница психиатрическая больница
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpitalny ʃpʲiˈtalnɨ adj
больничный
związany ze szpitalem, dotyczący szpitala

szpon ʃpɔ̃n n
коготь
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych;

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
шипучка
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową

szprycha ˈʃprɨxa n
спица
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą
element naciągu czaszy parasola

szpulka ˈʃpulka n
шпулька
walec, na który nawija się np. nić

szrama ˈʃrãma n
шрам
blizna po zagojeniu się rany, zwykle szpecąca

szrapnel ˈʃrapnɛl n
шрапнель
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego;

szrapnelowy ˌʃrapnɛˈlɔvɨ adj
шрапнельный
(przymiotnik) od szrapnel

szron ʃrɔ̃n n
иней изморозь
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach;
проседь
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) siwizna

sztab ʃtap n
штаб
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

sztabka ˈʃtapka n
слиток
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie

sztabowy adj
штабной
związany ze sztabem, dotyczący sztabu

sztacheta n
штакетина
wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu

sztachetowy adj
штакетный
związany ze sztachetą, dotyczący sztachety

sztafeta n
эстафета
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami

sztaluga n
мольберт мольбе́рт
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
знамя
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu

sztanga ˈʃtãŋɡa n
штанга
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

sztangista ʃtãŋʲˈɟista n
штангист
(sport, sportowy) sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

sztetl n
штетл
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej;

sztokholmski ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci adj
стокгольмский
odnoszący się do miasta Sztokholm

sztormowy adj
штормовой
związany z sztormem, dotyczący sztormu

sztrafbatalion ˌʃtravbaˈtalʲjɔ̃n n
штрафбат
(gwara, gwarowe) (wojskowość, wojskowy) batalion karny

sztruksy n
вельветы
spodnie uszyte ze sztruksu

sztuczne ognie ˈʃtuʧ̑nɛ ˈɔɟɲɛ n
фейерверк
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne;

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
искусственный неестественный
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
искусство
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
пьеса
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie
штука пьеса
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
изящные искусства изобразительное искусство
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturmowy adj
ударный штурмовой
(wojskowość, wojskowy) związany z szturmem, dotyczący szturmu, służący do szturmu, szturmowania

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
столовые приборы столовый прибор
komplet sztućców

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
жёсткий
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
виселица
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
ящик выдвижной ящик
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szujski adj
шуйский
związany z Szują, dotyczący Szui (miasta w Rosji)

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
ищите и найдёте
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu

szukanie ʃuˈkãɲɛ n
искание
(rzeczownik odczasownikowy) od szukać

szukać ˈʃukaʨ̑ v
искать
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać guza ˈʃukaʥ̑ ˈɡuza v
лезть на рожон
narażać się na niebezpieczeństwo, prowokować nieprzyjemną sytuację, ryzykować

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
искать иголку в стоге сена
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szukać wczorajszego dnia ˈʃukaʨ̑ ˌfʧ̑ɔrajˈʃɛɡɔ ˈdʲɲa v
искать вчерашний день
szukać nie wiadomo czego, błąkać się bez celu

szukać wiatru w polu v
искать ветра в поле
daremnie starać się o to, co nieosiągalne

szuler ˈʃulɛr n
катала шулер
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty

szulerski adj
шулерский
związany z szulerem, dotyczący szulera albo szulerstwa

szum ʃũm n
шум
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór;

szumowina ˌʃũmɔˈvʲĩna n
накипь
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) piana zbierająca się na powierzchni gotowanych płynów

szumperski adj
шумперский
związany z miastem Szumperk, dotyczący miasta Szumperk

szumówka n
шумовка
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szurf ʃurf n
шурф
(geologia, geologiczny) niewielki wykop lub szybik wykonywany w trakcie robót geologiczno-górniczych

szurnąć ˈʃurnɔ̃ɲʨ̑ v
шаркнуть шмыгнуть
przesunąć czymś z hałasem po jakiejś powierzchni
шмыгнуть
(potocznie, potoczny) uciec

szwadron n
эскадрон
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
деверь
brat męża
зять шурин
mąż siostry
шурин свояк
brat żony

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
золовка свояченица
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
швейцар
(przestarzałe, przestarzały) portier

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
швейцарский
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwank ʃfãŋk n
ущерб
(przestarzałe, przestarzały) krzywda, ujma, uszkodzenie, strata

szwankować v
болеть
(potocznie, potoczny) źle funkcjonować

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
шведский
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
шведский шведский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szwedzki stół ˈʃfɛʦ̑ʲci ˈstuw n
шведский стол
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (hotelarstwo) sposób serwowania posiłków, polegający na udostępnieniu gościom wielu potraw, z których mogą sobie sami ułożyć posiłek z uwzględnieniem własnych upodobań kulinarnych i dietetycznych;

szwendać się v
таскаться шататься шляться
(pejoratywnie, pejoratywny) chodzić, jeździć w różne miejsca bez konkretnego celu

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
жульничество мошенничество надувательство очковтирательство
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes

szyb ʃɨp n
дымоход
pionowa komora grzejna pieca
скважина ствол
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp.

szyba ˈʃɨba n
стекло
płyta ze szkła;

szybki ˈʃɨpʲci adj
быстрый скорый
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
быстро
z dużą prędkością

szybkoschnący adj
быстросохнущий
(chemia, chemiczny) o farbach, lakierach: taki, który szybko schnie

szybkostrzelność n
скорострельность
(wojskowość, wojskowy) liczba strzałów możliwa do oddania z broni w danej jednostce czasu;

szybkostrzelny adj
скорострельный
o broni palnej: mogący dać dużą liczbę strzałów w określonej, krótkiej jednostce czasu

szybkozłączka ˌʃɨpkɔˈzwɔ̃n͇ʧ̑ka n
штативная площадка
(fotografia) plastikowy lub metalowy element przykręcany od spodu do aparatu, a następnie zatrzaskiwany w głowicy statywu

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
скорость
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
планёр
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szycie ˈʃɨʨ̑ɛ n
шитьё
(rzeczownik odczasownikowy) od szyć, nazwa czynności

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
насмешка
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
крючок
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvaʨ̑ v
вязать
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku

szydło ˈʃɨdwɔ n
шило
ostry kolec na trzonku;

szyfon ˈʃɨfɔ̃n n
шифон
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp.

szyfr ʃɨfr̥ n
иероглиф
(potocznie, potoczny) niezrozumiały tekst, niewyraźne pismo
шифр
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby;
kod, zazwyczaj ciąg cyfr, umożliwiający otwarcie niektórych zamków lub uruchomienie niektórych urządzeń

szyfrant ˈʃɨfrãnt n
шифровальщик шифровщик
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
шифрование
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować

szyfrować ʃɨfˈrɔvaʨ̑ v
шифровать
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) zapisywać lub przekazywać informacje za pomocą szyfru

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲci adj
шиитский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
шиит
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie

szyizm n
шиизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu;

szyja ˈʃɨja n
горло шея
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)
шея
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjka n
горло
(zdrobniale) od: szyja

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
шейка матки
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szyk ʃɨk n
строй
określony porządek – rzeczy, osób lub pojęć
шик
elegancja w stroju i zachowaniu

szyld ʃɨlt n
вывеска
tablica informacyjna z nazwą umieszczona nad wejściem do sklepu lub zakładu usługowego

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
шиллинг
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;

szylkret n
черепаховая кость
(dawniej, dawny) (rzemiosło, rzemieślniczy) masa rogowa ze skorupy żółwi morskich, wykorzystywana jako materiał produkcyjny (galanteria) i dekoracyjny (inkrustowanie)

szymkencki adj
шымкентский
związany z Szymkentem, dotyczący Szymkentu

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
шимпанзе
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szyna ˈʃɨ̃na n
рельс
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;
шина
(informatyka, informatyczny) wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa

szynka ˈʃɨ̃nka n
ветчина окорок
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

szynobus ʃɨ̃ˈnɔbus n
рельсовый автобус
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka;

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
шиншилла
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szypszyna ʃɨˈpʃɨ̃na n
шиповник
(botanika, botaniczny) (zobacz) róża dzika

szypułka ʃɨˈpuwka n
цветоножка
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat;

szyszka ˈʃɨʃka n
шишка
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyć ʃɨʨ̑ v
шить
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szóstoklasista n
шестиклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń szóstej klasy

szóstoklasistka n
шестиклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica szostej klasy

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ n
шестое чувство
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji

sód sut n
натрий на́трий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
сойка
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
кукша
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii;

sól sul n
соль
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
физиологический раствор
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %;

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
соль земли
najbardziej wartościowi ludzie

sąd sɔ̃nt n
суд
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
суждение
opinia w jakiejś sprawie lub o osobie

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
судебный
związany z sądem (budynkiem)
związany z sądem (instytucją)

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
судить
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa
думать
mieć o czymś jakieś zdanie
судиться
prowadzić z kimś spór sądowy

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
сосед
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania
kraj, który graniczy z danym państwem
ogólnie ktoś, kto ma działkę itp. obok innej albo siedzi obok kogoś w teatrze, szkole itp.

sąsiadeczka ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɛʧ̑ka n
соседушка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: sąsiadka

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
соседка
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadować ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvaʨ̑ v
соседствовать
być położonym obok czegoś
mieszkać w pobliżu kogoś

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
соседний
leżący najbliżej
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący
położony niedaleko

sąsiedzki sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑ʲci adj
соседский
właściwy sąsiadowi, należący do sąsiada, taki jak między sąsiadami

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
соседство
osoby mieszkające nieopodal

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
судья
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sędziowski adj
судейский
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sęk sɛ̃ŋk n
сук
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna;
kawałek starej, uschniętej gałęzi przy pniu drzewa

sękacz ˈsɛ̃ŋkaʧ̑ n
шакоист
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wypieku cukierniczego przygotowywanego na obrotowym ruszcie;

sęp sɛ̃mp n
гриф стервятник
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛʨ̑ n
слабый пол
(książkowy) kobiety

słabeusz n
слабак
(lekceważąco, lekceważący) ktoś słaby fizycznie

słabo ˈswabɔ adv
слабо
z niewielką siłą

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
слабость
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych

słaby ˈswabɨ adj
слабый
posiadający niewielką siłę fizyczną

sława ˈswava n
известность слава
wielki rozgłos
слава
(przestarzałe, przestarzały) chwała

sławny ˈswavnɨ adj
знаменитый славный прославленный
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

sławojka swaˈvɔjka n
сортир
(potocznie, potoczny) (ironicznie) drewniana ubikacja na podwórzu;

słodka idiotka ˈswɔtka iˈdʲjɔtka n
сладкая идиотка
(ironicznie) kobieta piękna, atrakcyjna, ale nieinteligentna, niemądra, infantylna

słodkawość n
сладковатость
cecha tego, co słodkawe

słodkawy adj
сладковатый
całkiem słodki, trochę słodki

słodki ˈswɔtʲci adj
сладкий
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
пресноводный
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich
zawierający wody słodkie

słodkość ˈswɔtkɔɕʨ̑ n
сладкость
cecha tego, co słodkie

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
сладость
słodki smak
(cukiernictwo) wyrób cukierniczy o słodkim smaku

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
сладости
coś słodkiego

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
подсластитель подсласти́тель
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słodziutki swɔˈʥ̑utʲci adj
сладенький
(zdrobniale) od: słodki

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
банка
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słoma ˈswɔ̃ma n
солома
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
соломенная вдова
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas

słomiany wdowiec swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
соломенный вдовец
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas

słomka ˈswɔ̃mka n
соломина
źdźbło słomy
соломинка
kawałek słomy lub rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów

słonecznica n
солнечная цапля
(ornitologia, ornitologiczny) Eurypyga helias, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych;

słonecznie adv
солнечно
w sposób pełen słońca, światła słonecznego

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
подсолнух подсолнечник
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słonecznikowy ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ adj
подсолнечный
zrobiony ze słoneczników
związany ze słonecznikiem, dotyczący słonecznika

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
солнечный
pełen słońca
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
слониха
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonimski adj
слонимский
dotyczący Słonimia, związany ze Słonimiem

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
сало
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
слоновость
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słoniowy swɔ̃ˈɲɔvɨ possessiveAdjective
слоновый
taki, który należy do słonia

słonka ˈswɔ̃nka n
вальдшнеп
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
солёный
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
словацкий
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
словацкий
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
словенский
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
словенский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowianofilski adj
славянофильский
nacechowany słowianofilstwem, sympatyzujący ze Słowianami

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
славянский
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowiańszczyzna n
славянщина
wszystko to, co słowiańskie, ogół rzeczy/pojęć związanych ze Słowianami

słowiczy swɔˈvʲiʧ̑ɨ adj
соловьиный
dotyczący słowika, odnoszący się do słowika
charakterystyczny dla słowika; taki jak u słowika

słowik ˈswɔvʲik n
соловей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowiński swɔˈvʲĩj̃sʲci adj
словинский
dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców

słownictwo swɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
лексика
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów

słownik ˈswɔvʲɲik n
словарный запас лексика
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości
словарь
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słownikarz n
лексикограф
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista układający słowniki

słownikowy ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ adj
словарный
dotyczący słownika, właściwy słownikowi

słowo ˈswɔvɔ n
глагол
(dawniej, dawny) czasownik
слово
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;
obietnica, przyrzeczenie

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
честное слово
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słowotwórczy ˌswɔvɔˈtfurʧ̑ɨ adj
словообразовательный
odnoszący się do słowotwórstwa, dotyczący budowy słów

słowotwórstwo ˌswɔvɔˈtfurstfɔ n
словообразование
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o budowie i tworzeniu wyrazów
словотворчество
(rzadki, rzadko używany) tworzenie wyrazów

słoń swɔ̃ɲ n
слон
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą
samiec słonia (1.1)

słoń nadepnął na ucho ˈswɔ̃ɲ naˈdɛpnɔw na‿ˈuxɔ v
медведь наступил на ухо кому-либо
(przenośnie, przenośnia) o kimś niemuzykalnym, nie mającym słuchu

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
солнце
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny

słuch swux n
слух
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków

słuchacz n
слушатель
osoba, która słucha kogoś lub czegoś
osoba, która uczęszcza na wyższą uczelnię, kursy itp.

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
слушать
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę
być posłusznym

słuchowisko ˌswuxɔˈvʲiskɔ n
радиопередача радиопостановка
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;

słuchowy swuˈxɔvɨ adj
слуховой
dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu
dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem

słucki adj
слуцкий
związany z Słuckiem, dotyczący Słucka

sługa ˈswuɡa n
слуга раб
(dawniej, dawny) osoba, która usługuje

słup swup n
столб
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
подставное лицо
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

słup ogłoszeniowy n
афишная тумба
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach;

słup słoneczny n
солнечный столб
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;

słup świetlny n
световой столб
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;

słupek ˈswupɛk n
пестик
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych;
стойка ворота штанга
(sport, sportowy) boczny element bramki
столбик
(fizyka, fizyczny) ciecz w pionowej rurce, np. termometru
(matematyka, matematyczny) pionowy rząd liczb, zwłaszcza do zsumowania
(zdrobniale) od: słup
prostokątny element wykresu
широкий каблук
rodzaj obcasa w damskich pantoflach

słuszny ˈswuʃnɨ adj
годный достойный справедливый
godziwy, duży, uczciwy
законный обоснованный справедливый
zgodny z prawem, uzasadniony
меткий справедливый точный
sensowny, trafny
правильный
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

służalczy adj
раболепный подобострастный
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służba ˈswuʒba n
служба
służenie komuś

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
служба безопасности
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju

służba wojskowa n
военная служба
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych

służbista n
службист
(książkowy) osoba pedantycznie wypełniająca obowiązki służbowe, kurczowo trzymająca się litery prawa i bezkrytycznie wykonująca każde polecenie zwierzchników

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
служить
być czyimś sługą

służąca swuˈʒɔ̃nʦ̑a n
служанка горничная
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

służący swuˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
служащий
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem

słyszalny adj
слышный
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
слышать
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
солод
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

ta ta pronoun
та
zaimek wskazujący, rodzaj żeński

tabakiera n
табакерка
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabakierka n
табакерка
(zdrobniale) od: tabakiera

tabakowy adj
табачный
związany z tabaką, dotyczący tabaki

tabasarański adj
табасаранский
związany z Tabarasanami, dotyczący Tabarasanów

tabela taˈbɛla n
таблица
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
дарохранительница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii

tablet ˈtablɛt n
планшет
(informatyka, informatyczny) przenośny komputer osobisty z ekranem dotykowym zastępującym klawiaturę;
планшет графический планшет
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej;

tabletka taˈblɛtka n
таблетка
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲiʦ̑a n
доска
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
логарифмические таблицы
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej

tabliczka taˈblʲiʧ̑ka n
вывеска табличка шильдик
mała tablica, płyta z określonym napisem
плитка
(zobacz) tabliczka czekolady
табличка
(zdrobniale) od: tablica

tabliczka czekolady taˈblʲiʧ̑ka ˌʧ̑ɛkɔˈladɨ n
плитка шоколад
prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
таблица умножения
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

taboret taˈbɔrɛt n
табуретка
rodzaj krzesła bez oparcia

taboryta n
таборит
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tabu ˈtabu n
табу
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

tabule n
табуле
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtaʦ̑a n
поднос
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
тахикардия
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
тачка
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;
zawartość taczki (1.1)

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci adj
таджикский
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
таджикский
język urzędowy Tadżykistanu;

taekwondo tɛˈkwɔ̃ndɔ n
тхэквондо
(sport, sportowy) olimpijska dyscyplina sportowa powstała z połączenia tradycyjnej starokoreańskiej sztuki walki i karate

tagalski adj
тагальский
związany z Tagalami, dotyczący Tagalów

tagalski n
тагальский
(językoznawstwo, językoznawczy) język tagalski;

taganroski adj
таганрогский
związany z Taganrogiem, dotyczący Taganrogu

tahitański adj
таитянский
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

taić v
таить
ukrywać, nie wyjawiać, (zobacz) zatajać

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
секрет тайна
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
секрет Полишинеля секрет — на весь свет
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
таинственный
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajemny adj
тайный
skryty, owiany tajemnicą

tajfun ˈtajfũn n
тайфун
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
тайга
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajgowy adj
таёжный
związany z tajgą, zamieszkujący tajgę, znajdujący się w tajdze

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
таиландский
odnoszący się do Tajlandii

tajmyrski adj
таймырский
związany z Tajmyrem, dotyczący Tajmyru

tajny ˈtajnɨ adj
тайный
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajpejczyk tajˈpɛjʧ̑ɨk n
тайбэец
mieszkaniec Tajpej

tajpejski adj
тайбэйский
związany z Tajpejem, dotyczący Tajpeju

tajski ˈtajsʲci adj
тайский
wywodzący się z Tajlandii, dotyczący Tajlandii lub Tajów

tajski ˈtajsʲci n
тайский
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
тайваньский
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
так
w ten sposób
używany do podkreślania cechy przysłówka
używany do podkreślania cechy przymiotnika

tak tak particle
да
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak czy owak ˈtak ˈʧ̑ɨ ˈɔvak idiom
так или иначе
niezależnie od okoliczności; mimo wszystko

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
просто так спроста
bez powodu, przyczyny
так себе
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
так называемый
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany
…używana, gdy narrator chce podkreślić swój dystans do danego pojęcia, zwrotu, wyrażenia, powiedzenia

taki ˈtaci pronoun
такой
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do wzmocnienia przymiotnika
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
такой же
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam

takowy pronoun
таковой
(dawniej, dawny) (książkowy) taki

taksa ˈtaksa n
такса
stawka opłaty za jakąś usługę

takson ˈtaksɔ̃n n
таксон
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
таксономия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
таксидермия
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
такси
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarski adj
таксистский
związany z osobą lub zawodem taksówkarza

taksówkarz taˈksufkaʃ n
таксист
kierowca taksówki

taktowny takˈtɔvnɨ adj
тактичный
odznaczający się taktem, uprzejmy, kulturalny

taktyczny takˈtɨʧ̑nɨ adj
тактический
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką

taktyka ˈtaktɨka n
тактика
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
таллий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
талер
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
талассемия
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny;

talent ˈtalɛ̃nt n
талант
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
тарелка
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
колода
(termin karciany) komplet kart do gry
талия
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talizman taˈlʲizmãn n
талисман
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

tallińczyk talˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
таллинец
mieszkaniec Tallinnu

talliński talˈlʲĩj̃sʲci adj
таллинский
odnoszący się do miasta Tallinn

talmudyczny adj
талмудистский талмудический
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie
талмудистский
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) trzymający się ściśle przepisów

talon ˈtalɔ̃n n
талон
dokument uprawniający do nabycia reglamentowanego towaru lub zniżki cenowej

tam tãm pronoun
там
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam, gdzie diabeł mówi dobranoc ˈtãm ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛw ˈmuvʲi dɔˈbrãnɔʦ̑ idiom
куда Макар телят не гонял у чёрта на куличках
(lekceważąco, lekceważący) o miejscu bardzo odległym, oddalonym od skupisk ludzkich

tamada n
тамада
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty

tambowski adj
тамбовский
związany z Tambowem, dotyczący Tambowa

tamburmajor ˌtãmburˈmajɔr n
тамбурмажор
(przestarzałe, przestarzały) (wojskowość, wojskowy) dowódca orkiestry wojskowej lub oddziału złożonego z doboszów

tamilski adj
тамильский
dotyczący Tamilów

tamilski n
тамильский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tamizański adj
темзинский
(rzadki, rzadko używany) związany z Tamizą (rzeką w Anglii)

tampon ˈtãmpɔ̃n n
тампон
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;

tamtejszy tãmˈtɛjʃɨ adj
тамошний
znajdujący się we wcześniej wspomnianym miejscu (w którym rozmówcy się nie znajdują)

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
тот
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tamtędy tãmˈtɛ̃ndɨ pronoun
туда
tamtą drogą (daleką od osoby wskazującej)

tanatologiczny adj
танатологический
(medycyna, medyczny) związany z tanatologią, dotyczący tanatologii

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
танцовщица
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec
танцовщица танцорка
kobieta, która potrafi tańczyć

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
танцор
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu
człowiek, który tańczy

tandem ˈtãndɛ̃m n
тандем
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób
dwuosobowy zespół zawodników, pracowników, artystów itp.
układ w maszynach, pojazdach itp. złożony z dwóch pracujących jednocześnie elementów

tandeta tãnˈdɛta n
дрянь
rzecz źle wykonana, słabej jakości

taneczny tãˈnɛʧ̑nɨ adj
танцевальный
związany z tańcem, dotyczący tańca

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
тангенс
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
танго
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, na której opiera się taniec tango (1.1);

tani ˈtãɲi adj
дешёвый
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
танец
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

tanina n
танин
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanio ˈtãɲɔ adv
дёшево
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tanoreksja n
танорексия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tantal ˈtãntal n
тантал
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
танзанит
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

tanzański tãw̃ˈzãj̃sʲci adj
танзанийский
odnoszący się do państwa Tanzania

tapczan ˈtapʧ̑ãn n
тахта
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
тапенада
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
обои
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;
штукатурка
(slangowo) (przenośnie, przenośnia) nadmierny, zbyt grubo nałożony makijaż

tapicer n
обойщик
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wykonywaniem obić, pokrywaniem tkaninami mebli, kanap, foteli samochodowych itp.

tapioka n
тапиока
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
тапир
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

taran n
таран
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) machina oblężnicza z ciężką kłodą do kruszenia murów i rozbijania bram;
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element konstrukcji okrętu, służący do zatapiania okrętów wroga przez uderzenie dziobem;

tarantinowski adj
тарантиновский
związany z twórczością Quentina Tarantina

tarcie ˈtarʲʨ̑ɛ n
трение
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu
(rzeczownik odczasownikowy) od trzeć

tarcza ˈtarʧ̑a n
щит
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych

tarczyca n
щитовидная железа
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
щитовидный
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

targ tark n
ярмарка
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży

targi ˈtarʲɟi n
ярмарка
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych

targnąć v
дёрнуть
gwałtownie pociągnąć

tarka ˈtarka n
стиральная доска
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty
тёрка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarnina tarʲˈɲĩna n
терн
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory
терновник
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;

tarnopolski adj
тернопольский
odnoszący się do Tarnopola, związany z Tarnopolem

tarpan ˈtarpãn n
тарпан
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku;

tartak ˈtartak n
лесопилка
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tartaletka n
тарталетка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miniaturowa tarta wielkości kilku centymetrów

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
тартразин
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych;

tartuski adj
тартуский
związany z miastem Tartu

taryfa n
таксомотор тачка
(potocznie, potoczny) taksówka
тариф
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów

taryfiarz n
водила драйвер командир шеф шофёр
(potocznie, potoczny) kierowca taksówki

tarzać się ze śmiechu ˈtaʒaʨ̑‿ɕɛ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
валяться от смеха валяться со смеху кататься от смеха кататься со смеху
śmiać się bardzo gwałtownie

tarło ˈtarwɔ n
нерест
(ichtiologia, ichtiologiczny) okres godowy u ryb;

tarłowy adj
нерестовый
(ichtiologia, ichtiologiczny) związany z tarłem, dotyczący tarła

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
солитер
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;

tasmański adj
тасманийский
związany z Tasmanią, dotyczący Tasmanii, pochodzący z Tasmanii

tasowanie ˌtasɔˈvãɲɛ n
перетасовывание тасовка
(rzeczownik odczasownikowy) od tasować

tasować taˈsɔvaʨ̑ v
перетасовывать тасовать
(termin karciany) mieszać talię kart przed grą

taszczyć ˈtaʃʧ̑ɨʨ̑ v
тащить
(potocznie, potoczny) nieść, ciągnąć z trudem coś (rzadziej kogoś), ciężkiego lub niewygodnego

taszkencki taˈʃkɛ̃nʦ̑ʲci adj
ташкентский
odnoszący się do miasta Taszkent, związany z Taszkentem

taszkentczyk taˈʃkɛ̃nṭʧ̑ɨk n
ташкентец
mieszkaniec Taszkentu

taszlich n
ташлих
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie;

tata ˈtata n
папа
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarski taˈtarsʲci adj
татарский
związany z Tatarami

tatrzański taˈṭʃãj̃sʲci adj
татранский
dotyczący Tatr, związany z Tatrami, pochodzący z Tatr

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
татуировка
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuowanie ˌtatu<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
татуирование татуировка
wykonywanie tatuażu

taujski adj
тауйский
związany z Taujem, dotyczący Tauja

taurydzki adj
таврический
(historia, historyczny, historycznie) lub (książkowy) związany z Taurydą (Krymem)

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
тавтология
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tazowski adj
тазовский
związany z Tazem, dotyczący Tazu

tałyski adj
талышский
związany z Tałyszami, dotyczący Tałyszów

tańczenie tãj̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
плясание
(rzeczownik odczasownikowy) od tańczyć

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
танцевать плясать
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
лента плёнка полоса
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
кинолента
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
перфолента
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

taśmociąg taɕˈmɔʨ̑ɔ̃ŋk n
конвейер
(technologia, technika, techniczny) układ przenośników taśmowych;

tbiliski ˌtbʲiˈlʲisʲci adj
тбилисский
odnoszący się do miasta Tbilisi

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
трахея
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
трус
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy
хорёк
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny;

tchórzliwość n
трусливость
(lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie, pogardliwy) cecha tego, co tchórzliwe; cecha tych, którzy są tchórzliwi

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
трусливый
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
трусость
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
театр
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatr anatomiczny n
анатомический театр
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) amfiteatralna sala do pokazów sekcji zwłok przeprowadzanych dawniej w celu nauki anatomii;

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
театральный
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

teatrologiczny adj
театроведческий
związany z teatrologią, dotyczący teatrologii

teberdyński adj
тебердинский
związany z Teberdą, dotyczący Teberdy

technet ˈtɛxnɛt n
технеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
технический
odnoszący się do techniki, związany z techniką
dotyczący techniki wykonywania jakichś czynności lub sposobu realizacji czegoś

technik ˈtɛxʲɲik n
техник
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym

technika ˈtɛxʲɲika n
техника
sposób wytwarzania, produkcji

technikum tɛxʲˈɲikũm n
техникум
(edukacja, edukacyjny) średnia szkoła zawodowa

techno ˈtɛxnɔ n
техно
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

techno- ˈtɛxnɔ
техно-
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z muzyką techno
(technologia, technika, techniczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z techniką

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
технократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
технократ
zwolennik technokracji

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
технократический
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technolog tɛxˈnɔlɔk n
технолог
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
технология
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
технологический
związany z technologią, dotyczący technologii

teczka ˈtɛʧ̑ka n
кейс портфель
prostokątna torba z uchwytem
папка
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp.

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
на ней свет клином не сошелся на нем свет клином не сошелся
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza)

teherański ˌtɛxɛˈrãj̃sʲci adj
тегеранский
odnoszący się do Teheranu, miasta w Iranie

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
теизм
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekiński adj
текинский
związany z Tekińcami, dotyczący Tekińców

teksasy tɛˈksasɨ n
техасы
(odzieżownictwo) spodnie z teksasu

teksański adj
техасский
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem

tekst tɛkst n
текст
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tekstowy adj
текстовой
związany z tekstem, będący w postaci tekstu

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
тектонический
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektonika n
тектоника
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

tektura n
картон
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

tekturowy ˌtɛktuˈrɔvɨ adj
картонный
zrobiony z tektury

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
звонок
(telekomunikacja) połączenie wykonane za pomocą telefonu (1.1)
телефон
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;
(potocznie, potoczny) numer abonenta

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
сотовый телефон мобильный телефон
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
телефонный
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
телефонист
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący wojskową linię telefoniczną

telefonistka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲistka n
телефонистка
kobieta obsługująca centralę telefoniczną

telefonowanie ˌtɛlɛfɔ̃nɔˈvãɲɛ n
телефонирование
(rzeczownik odczasownikowy) od telefonować

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
телефонировать
rozmawiać z kimś przez telefon
nawiązywać połączenie telefoniczne

telegeniczny adj
телегеничный
wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

telegraf tɛˈlɛɡraf n
телеграф m телегра́ф
urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegraficzny ˌtɛlɛɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
телеграфный
dotyczący telegrafu, związany z telegrafem
charakterystyczny dla skrótowego stylu wypowiedzi przekazywanych przez telegraf

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
телеграфист
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze

telekonferencja n
телеконференция
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

telekonwerter n
телеконвертер
(fotografia) zespół soczewek montowany przed lub za obiektywem aparatu fotograficznego, w celu powiększenia centrum kadru;

teleologiczny adj
телеологический
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
телепатия
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatyczny adj
телепатический
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
телепортация
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
телескоп
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

teleturniej ˌtɛlɛˈturʲɲɛ̇j n
телевикторина
konkurs odbywający się w studio telewizyjnym

telewidz n
телезритель телезрительница
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
телевидение
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
телевизор
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
телевизионный
związany z telewizją

tellur ˈtɛlːur n
теллур
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

temat ˈtɛ̃mat n
корень
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki
тема
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
тематический
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

tematyka n
тематика
ogół zagadnień

temperament ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt n
темперамент
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
температура
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka
температура температу́ра
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
абсолютная температура
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
комнатная температура ко́мнатная температу́ра
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
точилка
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
тамплиер
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
темп
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

temu ˈtɛ̃mu preposition
тому назад
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten tɛ̃n pronoun
этот сей
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten sam ˈtɛ̃n ˈsãm adj
такой же
taki, który jest identyczny z obiektem, o którym mowa lub dokładnie ten obiekt

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
хорошо смеётся тот, кто смеётся последним
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
тенденциозный
stronniczy

tenes n
теннессин
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ts i liczbie atomowej 117;

tenge ˈtɛ̃ŋɡɛ n
тенге
(jednostka monetarna) waluta Kazachstanu;

tenis ˈtɛ̃ɲis n
теннис
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
настольный теннис
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisowy ˌtɛ̃ɲiˈsɔvɨ adj
теннисный
związany z tenisem, dotyczący tenisa

tenor ˈtɛ̃nɔr n
тенор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski;
(środowiskowy) mężczyzna o najwyższej skali głosu

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
теодолит
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
теодицея
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
теофания
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teokracja n
теократия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
теология
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
богословский теологический
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretycznie adv
теоретически
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
теоретический теоретичный
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
теория
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)

teoria względności n
теория относительности
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

teoriopoznawczy adj
гносеологический познавательный
(filozofia, filozoficzny) dotyczący teorii poznania

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
терапевт
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeutyczny adj
лечебный терапевтический
dotyczący terapii lub terapeuty

terapia tɛˈrapʲja n
терапия
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
тератология
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teratologiczny adj
тератологический
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z teratologią, dotyczący teratologii

teraz ˈtɛras adv
сейчас теперь
w tej chwili, obecnie

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
настоящий нынешний теперешний
odbywający się teraz

terb tɛrp n
тербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

terekia tɛˈrɛca n
мородунка
(ornitologia, ornitologiczny) Xenus cinereus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

teren ˈtɛrɛ̃n n
территория
pewien określony obszar ziemi

terenówka ˌtɛrɛ̃ˈnufka n
вездеход джип
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych

terier ˈtɛrʲjɛr n
терьер
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

teriolog tɛrʲˈjɔlɔk n
териолог
(biologia, biologiczny) zoolog zajmujący się ssakami
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie teriologii

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
териология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami;

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
териологический
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii

termin ˈtɛrmʲĩn n
срок
czas przeznaczony na wykonanie czegoś
термин
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
терминология
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
терминологический
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
терморезистор
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termitiera n
термитник
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
термодинамический
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
термодинамика
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termojądrowy adj
термоядерный
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
термометр градусник
przyrząd do pomiaru temperatury;

termostat n
термостат
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terpentyna n
терпентин
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terpentynowy adj
терпентиновый
dotyczący terpentyny

terror ˈtɛrːɔr n
террор
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
террорист
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
террористка
forma żeńska od: terrorysta

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
террористический
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
терроризм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terroryzować v
терроризировать
przymuszać do czegoś używając terroru

terski adj
терский
związany z Terekiem, dotyczący Tereku (rzeki na Przedkaukaziu)

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
территориальный
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
территория
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
тест на беременность
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
завет
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) dzieło zawierające przesłanie dla przyszłych pokoleń
завещание завет
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
тестостерон
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

testowanie ˌtɛstɔˈvãɲɛ n
тестирование
(rzeczownik odczasownikowy) od testować

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
тестировать
badać z wykorzystaniem testu
sprawdzać

tetralogiczny adj
тетралогический
związany z tetralogią, dotyczący tetralogii

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
тетраплегия
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

tetrarcha tɛˈtrarxa n
тетрарх
(historia, historyczny, historycznie) władca tetrarchii;

tetroda n
тетрод
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca cztery elektrody: anodę, dwie siatki i katodę;

teutoburski adj
тевтобургский
związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga)

teutoński adj
тевтонский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami
(książkowy) związany z Krzyżakami

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
тёща
(dawniej, dawny) matka żony
тёща свекровь
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
свёкор тесть
ojciec żony lub męża
тесть
(dawniej, dawny) ojciec żony

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tg
= (matematyka, matematyczny) tangens

thali n
тхали
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.;

theremin n
терменвокс
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

thulit ˈtulʲit n
тулит
(mineralogia, mineralogiczny) różowa lub różowoczerwona odmiana zoisytu lub klinozoisytu;

tiara ˈtʲjara n
тиара
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tienszański adj
тянь-шаньский
związany z Tienszanem, dotyczący Tienszanu

tik-tak interjection
тик-так
onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

tilapia n
тиляпия
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) mięso z tilapii (1.1)

tilapia nilowa n
нильская тиляпия
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu;

timorski adj
тиморский
związany z Timorem, dotyczący Timoru

tioarsenian ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn n
тиоарсенат
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego;

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
тиоэфир
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla;

tips tʲips n
типса
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuczny paznokieć, płytka przyklejona do prawdziwego paznokcia;

tiramisu n
тирамису
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tituszka n
титушка
(potocznie, potoczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) chuligan zmanipulowany lub opłacany przez reżim rządzący do zwalczania protestów opozycyjnych; bandyta na usługach władzy;

tiul n
тюль
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tiumeński adj
тюменский
związany z Tiumenią, dotyczący Tiumeni

tkacki ˈtkaʦ̑ʲci adj
ткацкий
dotyczący tkactwa

tkactwo n
ткачество
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkaʧ̑ n
ткач
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkaczka ˈtkaʧ̑ka n
ткачиха
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin

tkanie ˈtkãɲɛ n
тканьё
(rzeczownik odczasownikowy) od tkać

tkanina tkãˈɲĩna n
ткань
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
ткань
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
жировая ткань
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkanka łączna n
соединительная ткань
(anatomia, anatomiczny) tkanka wypełniająca przestrzeń między innymi tkankami i je spajająca;

tkać tkaʨ̑ v
ткать
sporządzać tkaninę

tkwić w długach po uszy ˈtkfʲiʥ̑ ˈv‿dwuɡax pɔ‿ˈuʃɨ v
сидеть в долгах по уши
bardzo się zadłużyć, być bardzo zadłużonym

tlen tlɛ̃n n
кислород кислоро́д
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
окись оксид
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek potasu ˈtlɛ̃nɛk pɔˈtasu n
оксид калия
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
угарный газ
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
кислородный
związany z tlenem, dotyczący tlenu

tlić się ˈtlʲiʨ̑‿ɕɛ v
тлеть
lekko się palić bez płomienia
(przenośnie, przenośnia) istnieć w małym, słabym stopniu

to tɔ conjunction
то
…oznaczający wynikanie lub przyzwolenie

to tɔ pronoun
это
…wskazujący, rodzaj nijaki

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
туалет
ubikacja w miejscu publicznym

toast ˈtɔast n
тост
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tobolski adj
тобольский
związany z Tobolskiem, dotyczący Tobolska

tobołek n
ярутка
lm (botanika, botaniczny) Thlaspi arvense L., roślina z rodziny kapustowatych

tocharski adj
тохарский
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
вести проводить
czynić coś, prowadzić
вытачивать точить
nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce
грызть точить
o negatywnych uczuciach: dawać się we znaki, trawić, powodować negatywny stan
катать
formować jakąś masę w kulkę
катить
przesuwać obracając po ziemi
переливать
pobierać płyn i wypuszczać go
точить
niszczyć coś, zwłaszcza drewno, poprzez drążenie w nim otworów
o chorobach: wyniszczać organizm
вышагивать плестись
(potocznie, potoczny) powoli, ociężale iść
двигаться
przesuwać się, zmieniać swoje położenie
ехать идти
o pojeździe kołowym: powoli się poruszać (celowo)
катиться
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie)
происходить
dziać się
течь
o cieczy: płynąć, zwykle w dużych ilościach

tofalarski adj
тофаларский
związany z Tofalarami, dotyczący Tofalarów

tofalarski n
тофаларский
(językoznawstwo, językoznawczy) język tofalarski

tofu ˈtɔfu n
тофу
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
мантия
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych
тога
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

togijski tɔˈɟijsʲci adj
тоголезский
odnoszący się do państwa Togo

togliattiński adj
тольяттинский
związany z Togliattim, dotyczący Togliattiego

tojad ˈtɔjat n
аконит
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tojeść n
вербейник
(botanika, botaniczny) Lysimachia L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych o wzniesionych lub płożących się łodygach i wyrastających pojedynczo w kącikach liści żółtych kwiatach;

tok tɔk n
ход
kierunek pewnych działań czy myśli

tok pisin ˈtɔk ˈpʲisʲĩn n
ток-писин
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków kreolskich używany w Papui-Nowej Gwinei;

tokaj n
токай
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) węgierskie białe wino deserowe produkowane w okolicach miasta Tokaj;

tokamak tɔˈkãmak n
токамак
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina;

tokarka tɔˈkarka n
токарный станок
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarski adj
токарный
(technologia, technika, techniczny) dotyczący tokarza i jego pracy

tokarz ˈtɔkaʃ n
токарь
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

toki pona n
Токипона
sztuczny język zaprezentowany w roku 2001;

tokijczyk tɔˈcijʧ̑ɨk n
токиец
mieszkaniec Tokio

tokijski tɔˈcijsʲci adj
токийский
odnoszący się do miasta Tokio

tokofobia n
токофобия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem

tokować v
токовать
(ornitologia, ornitologiczny) (o samcach ptaków) wydawać charakterystyczne dźwięki i pokazywać zrytualizowane zachowania (charakterystyczne dla gatunku), w okresie godowym, w celu zwabienia samic

toksoplazmoza n
токсоплазмо́з
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pasożytnicza choroba ludzi i zwierząt wywoływana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii;

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
токсичность ядовитость
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
ядовитость
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
токсический токсичный
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
токсиколог
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
токсикология
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
токсикологический
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
токсин
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
толерантность
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne;
(biologia, biologiczny) odporność organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe;

tolerancyjnie adv
толерантно
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
толерантный
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

toluen n
толуол
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tom tɔ̃m n
том
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.)

tombak ˈtɔ̃mbak n
томпак
(metaloznawstwo, metalurgia) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto;

tomograficzny adj
томографический
(medycyna, medyczny) związany z tomografią, dotyczący tomografii; wykonany tomografem

tomski ˈtɔ̃msʲci adj
томский
dotyczący Tomska, związany z Tomskiem, pochodzący z Tomska

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
тонация
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, w której wykonywany jest dany utwór muzyczny

tonfa ˈtɔ̃nfa n
тонфа
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
тоник
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk do przemywania skóry (głównie twarzy), mający działanie wzmacniające

tonkowiec wonny n
диптерикс душистый
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Dipteryx odorata, gatunek tropikalnego drzewa z rodziny bobowatych o aromatycznych nasionach;

tonsillektomia n
тонзиллэктомия
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
тонзура
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży, że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy;

tonący brzytwy się chwyta tɔ̃ˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈbʒɨtfɨ‿ɕɛ ˈxfɨta proverb
утопающий за соломинку держится утопающий хватается за соломинку
człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
тонуть
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać
zanurzać się pod wodę, znikając w niej

topaz ˈtɔpas n
топаз
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topielec tɔˈpʲjɛlɛʦ̑ n
утопленник
zwłoki osoby, która utopiła się

topinambur ˌtɔpʲĩˈnãmbur n
топинамбур
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z bulw topinamburu (1.1)

topless ˈtɔplɛs n
топлес
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇ʨ̑ v
таять
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury

topo- ˈtɔpɔ
топо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miejscem, miejscowością, terenem

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
топография
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
топографический
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
тополь
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topolowy ˌtɔpɔˈlɔvɨ adj
тополевый
będący częścią topoli
składający się z topoli
wykonany z drewna lub innej części topoli

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
топоним
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

toporek n
топорик
mały topór

topór ˈtɔpur n
топор
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
путь
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się;
торий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torakochirurg ˌtɔrakɔˈxʲirurk n
торакальный хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami klatki piersiowej;

torba ˈtɔrba n
сумка
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy
сумка пакет
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem

torbernit tɔrˈbɛrʲɲit n
торбернит
(mineralogia, mineralogiczny) zielony promieniotwórczy minerał z grupy fosforanów; uwodniony fosforan uranylu i miedzi;

toreadorski adj
тореадорский
związany z toreadorem, dotyczący toreadora

torf tɔrf n
торф
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowy tɔrˈfɔvɨ adj
торфяной
odnoszący się do torfu, zrobiony z torfu, zawierający torf, tworzący złoże torfu

tornado tɔrˈnadɔ n
смерч торнадо
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
ранец портфель
(edukacja, edukacyjny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych

torpeda tɔrˈpɛda n
торпеда
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedowanie n
торпедирование
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) strzelanie do jakiegoś celu torpedą

torpedowy adj
торпедный
związany z torpedą, dotyczący torpedy

tors tɔrs n
торс
(anatomia, anatomiczny) górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa

tort tɔrt n
торт
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortowy tɔrˈtɔvɨ adj
тортовый
związany z tortem, dotyczący tortu

tortura tɔrˈtura n
пытка
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje;

tory ˈtɔrɨ n
пути
tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
тосканский
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toskijski adj
тоскский
związany z Toskami, dotyczący Tosków

tost tɔst n
тост
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) podana na ciepło kromka pieczywa opieczona w specjalnym urządzeniu, (na przykład) tosterze;

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
тоталитарный
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
тоталитаризм
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
тотем
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
тотемизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
так что
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim

towar ˈtɔvar n
товар
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarowy adj
грузовой
służący do przemieszczania lub transportu ciężkich rzeczy
товарный
związany z towarem, dotyczący towaru

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
общительный коммуникабельный
dobrze czujący się w obecności innych osób
товарищеский
będący formą rozrywki grupy osób

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
общество
grupa osób, znajomi
общество сообщество
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach

towarzystwo wzajemnej adoracji ˌtɔvaˈʒɨstfɔ vzaˈjɛ̃mnɛj ˌadɔˈraʦ̑ʲji idiom
общество взаимного восхваления
(ironicznie) grupa osób popierających się nawzajem, prawiących sobie wzajemnie komplementy

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
товарищ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej
товарищ спутник
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas

towarzysz broni n
брат по оружию товарищ по оружию
(wojskowość, wojskowy) osoba, która wspólnie z kimś walczy lub walczyła

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
сопровождать
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś

toyota n
тойота
(motoryzacja) samochód marki Toyota

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
идентичность одинаковость
identyczność, brak różnic
индивидуальность личность самоопределение
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech
личный данные особенность
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
принадлежность
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
терять
przestawać posiadać jakąś cechę
przestawać posiadać jakąś rzecz
ponosić straty materialne na jakimś interesie lub transakcji

tracki adj
фракийский
związany z Tracją, dotyczący Tracji

tracz n
крохаль
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych, rodzaju Mergus

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
традиция
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalista n
традиционалист
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycjonalistka ˌtradɨʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
традиционалистка
forma żeńska od tradycjonalista

tradycjonalistyczny ˌtradɨʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
традиционалистский
właściwy tradycjonalizmowi, zgodny z tradycjonalizmem

tradycjonalizm n
традиционализм
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
традиционно
zgodnie z tradycją

tradycyjność n
традиционность
cecha tego, co tradycyjne; cecha tych, którzy są tradycyjni

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
традиционный
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

trafiać ˈtrafʲjäʨ̑ v
попадать
aspekt niedokonany od: trafić

trafić ˈtrafʲiʨ̑ v
попасть
o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel

trafiła kosa na kamień traˈfʲiwa ˈkɔsa na‿ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ proverb
нашла коса на камень
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną / równą sobie

trafiło się ślepej kurze ziarno traˈfʲiwɔ‿ɕɛ ˈɕlɛpɛj ˈkuʒɛ ˈʑarnɔ proverb
и слепая курица найдёт порой зёрнышко
przypadkowo udało się komuś zdobyć coś/trafić na coś, czego normalnie by nie uzyskał (w ten sposób)

trafny adj
подходящий правдивый
o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość

tragarz n
носильщик
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki

tragedia traˈɡɛdʲja n
трагедия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragicznie adv
трагично
w sposób tragiczny

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
трагедийный
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)
трагический трагичный
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
трагикомедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne

trajkotka trajˈkɔtka n
трещотка
(potocznie, potoczny) szybko mówiąca, gadatliwa kobieta

trakt trakt n
тракт
(książkowy) droga, szlak

traktor ˈtraktɔr n
трактор
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
тракторист
kierowca traktora, ciągnika rolniczego

traktorzystka ˌtraktɔˈʒɨstka n
трактористка
kobieta kierująca traktorem, ciągnikiem rolniczym

tramadol trãˈmadɔl n
трамадол
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy;

trampek ˈtrãmpɛk n
кеды
rodzaj buta sportowego; sznurowany, płócienny, na gumowej podeszwie

trampolina n
трамплин
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
трамвай
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tramwajowy ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ adj
трамвайный
związany z tramwajami

tran n
рыбий жир
(chemia, chemiczny) (zoologia, zoologiczny) płynny tłuszcz pozyskiwany z tkanki tłuszczowej zwierząt morskich;

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja trãw̃ˈzakʦ̑ʲja n
транзакция
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem

transatlantycki adj
трансатлантический
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transatlantyk n
трансатлантик
(marynarka) duży transatlantycki statek pasażerski;

transcendentalizm n
трансцендентизм
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transcendentalny ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ adj
трансцендентальный
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)

transeuropejski ˌtrãw̃sɛwrɔˈpɛjsʲci adj
трансъевропейский
wiodący przez znaczącą część Europy bądź kursujący przez nią

transfobia n
трансфобия
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
трансформатор
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transgenderowy adj
трансгендерный
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej

transgresja trãw̃zˈɡrɛsʲja n
трансгрессия
przekroczenie granic, norm

transkrybować v
транскрибировать
dokonywać transkrypcji

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
транскрипция
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
транскрипция транслитерация
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
транслитерация
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transliteracyjny adj
транслитерационный
związany z transliteracją, dotyczący transliteracji

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
трансмиссия
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transoceaniczny adj
трансокеанский
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transpersonalny adj
трансперсональный
taki, który dotyczy stanów istniejących poza normalną ludzką świadomością

transplantacja n
трансплантация
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie nowych odmian na starych drzewach

transport ˈtrãw̃spɔrt n
перевозка транспортировка транспорт
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transporter opancerzony trãw̃sˈpɔrtɛr ˌɔpãnʦ̑ɛˈʒɔ̃nɨ n
бронетранспортёр
(wojskowość, wojskowy) opancerzony pojazd służący do transportu piechoty i sprzętu na polu walki;

transportowanie n
транспортировка
(rzeczownik odczasownikowy) od transportować

transportować v
транспортировать
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

transseksualista ˌtrãw̃sːɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
транссексуал транссексуалист
ktoś żyjący lub pragnący żyć, jako osoba płci przeciwnej

transseksualność n
транссексуальность
cecha tego, co transseksualne; cecha tych, którzy są transseksualni

transseksualny adj
транссексуальный
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu

transsubstancjacja n
пресуществление
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

transsyberyjski ˌtrãw̃sːɨbɛˈrɨjsʲci adj
транссибирский
przebiegający lub kursujący przez Syberię

transwestytyzm n
трансвестизм
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

transzeja n
траншея
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
транзистор
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzystorowy adj
транзисторный
(elektryczność) związany z tranzystorem, dotyczący tranzystora, zawierający tranzystory, zbudowany z tranzystorów

tranzytowy ˌtrãw̃zɨˈtɔvɨ adj
транзитный
(przymiotnik) od tranzyt

trap trap n
трэп
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, podgatunek hip-hopu charakteryzujący się agresywnym brzmieniem, wykorzystaniem automatu perkursyjnego Roland TR-808, a także wielowarstwowym zastosowaniem syntezatorów i brzmień instrumentów smyczkowych, budzących skojarzenia z muzyką filmową;

traper n
зверолов траппер
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

trapez ˈtrapɛs n
трапеция
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

trasa ˈtrasa n
трасса
określona droga wyznaczona do przejechania
szlak, droga, arteria

tratwa ˈtratfa n
плот
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
травматология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatologiczny adj
травматологический
(medycyna, medyczny) związany z traumatologią, dotyczący traumatologii

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
травматический
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
трава
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;
(potocznie, potoczny) marihuana

trawertyn n
травертин
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawestować ˌtravɛˈstɔvaʨ̑ v
травестировать
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji

trawiasty traˈvʲjastɨ adj
травянистый
taki, który jest porośnięty trawą

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
пищеварение
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawienny adj
пищеварительный
związany z rozkładaniem pokarmu na związki prostsze i jego przyswajaniem

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
переваривать
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części

trawnik ˈtravʲɲik n
газон
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trawnikowy adj
травниковый
związany z trawnikem, dotyczący trawnika

trawożerny adj
травоядный
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trałowiec n
тральщик
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt do stawiania i poławiania min;

trebusz ˈtrɛbuʃ n
требушет требюше
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo;

trefl trɛfl̥
трефовый
należący do trefli (1.1)

trefl trɛfl̥ n
трефы
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru

tren trɛ̃n n
шлейф
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego;

trenażer trɛ̃ˈnaʒɛr n
тренажёр
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do trenowania w warunkach sztucznych jakiejś sprawności

trener ˈtrɛ̃nɛr n
тренер
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trenerski adj
тренерский
związany z trenerem, dotyczący trenera

trening ˈtrɛ̃ɲĩŋk n
тренировка
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca;

treningowy adj
тренинговый тренировочный
dotyczący treningu, stworzony do treningu

trenowanie ˌtrɛ̃nɔˈvãɲɛ n
тренировка
(rzeczownik odczasownikowy) od trenować

trenować v
тренировать
(sport, sportowy) kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca
(sport, sportowy) ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie
podnosić czyjeś umiejętności
podnosić swoje umiejętności

treser ˈtrɛsɛr n
дрессировщик
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta

treść trɛɕʨ̑ n
содержание
istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie
содержимое
(medycyna, medyczny) zawartość przewodu pokarmowego; głównie w połączeniu „treść pokarmowa/żołądkowa”
суть
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki

triak trʲjak n
симістор
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce;

trias trʲjas n
триас
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

triasowy trʲjaˈsɔvɨ adj
триасовый
(geologia, geologiczny) dotyczący triasu, występujący, powstały w triasie

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
трибология
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi;

triceratops n
трицератопс
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)

trichotillomania n
трихотилломания
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triera n
триера
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

triesteński trʲjɛˈstɛ̃j̃sʲci adj
триестинский триестский
związany z Triestem, wywodzący się z Triestu

trijodotyronina n
трийодтиронин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

triskaidekafobia ˌtrʲiska<sup>j</sup>idɛkaˈfɔbʲja n
трискаидекафобия
obawa przed liczbą 13; wiara, że trzynastka przynosi pecha;

triskelion n
трискелион
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trismegistos n
трисмегист
przydomek znaczący dosłownie „po trzykroć wielki”, „trzykroćwielki”

triumf trʲjũw̃f n
триумф
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;
wspaniałe zwycięstwo, sukces

triumwir ˈtrʲjũw̃vʲir n
триумвир
(historia, historyczny, historycznie) członek triumwiratu

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
немножко немного несколько
w niewielkiej ilości

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
опилки
drobne odpady po obróbce drewna;

trockista trɔʦ̑ʲˈcista n
троцкист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik trockizmu

trockistowski adj
троцкистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów

trockizm n
троцкизм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trofeum trɔˈfɛ<sup>w</sup>ũm n
трофей
nagroda w sporcie lub innej rywalizacji
zdobycz wojenna lub myśliwska, przedmiot dumy właściciela

troficzny adj
трофический
(ekologia, ekologiczny) pokarmowy, związany z odżywianiem

trojak n
трояк
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna polska moneta zdawkowa;

trojański adj
троянский
związany z Troją, dotyczący Troi

trojka ˈtrɔjka n
тройка
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;

trolejbus trɔˈlɛjbus n
троллейбус
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

trolejbusowy adj
троллейбусный
związany z trolejbusem, dotyczący trolejbusów; wykorzystujący trolejbusy do transportu

trolling ˈtrɔlʲĩŋk n
троллинг
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni;
(wędkarstwo) kontrowersyjna metoda łowienia drapieżnych ryb polegająca na ciągnięciu przynęty przyczepionej do żyłki lub linki za łódką

tron trɔ̃n n
престол трон
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;

tropiciel n
следопыт
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
тропический
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

troposferyczny adj
тропосферный
(meteorologia, meteorologiczny) związany z troposferą

troska ˈtrɔska n
забота хлопоты
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro
zmartwienie, kłopot

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
заботливый
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój

troszczyć się ˈtrɔʃʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
заботиться
wykazywać troskę o kogoś lub coś

troszeczkę trɔˈʃɛʧ̑kɛ indefiniteCardinalNumeral
немножечко
(zdrobniale) od: trochę; bardzo mało, malutko, odrobinę

trubadur n
трубадур
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucht n
трусца
wolny, nieśpieszny bieg małymi krokami o prędkości między 5 a 10 km/h

truciciel n
отравитель
ktoś, kto kogoś truje lub otruł

trucizna truˈʨ̑izna n
яд
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trud trut n
труд
ciężka praca, duży wysiłek

trudnić się ˈtrudʲɲiʨ̑‿ɕɛ v
заниматься
(książkowy) zajmować się, pracować przy/w czymś w celach zarobkowych

trudno ˈtrudnɔ adv
трудно
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie

trudnopalny ˌtrudnɔˈpalnɨ adj
трудновоспламеняемый трудновоспламеняющийся
z trudem zapalający się

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
трудность
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
трудный сложный непростой
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

truflowy trufˈlɔvɨ adj
трюфельный
związany z truflą

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
трюизм
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ядовитый
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
гроб
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trunek ˈtrũnɛk n
напиток
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
драндулет развалюха
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód
труп мертвец покойник
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

trupa ˈtrupa n
труппа
(przestarzałe, przestarzały) grupa artystów teatralnych lub cyrkowych

trupi ˈtrupʲi adj
трупный
odnoszący się do trupa, związany z trupem

trupiarnia n
мертвецкая морг покойницкая
kostnica

truskawka truˈskafka n
клубника земляника
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
трутень
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem

trutka ˈtrutka n
отрава
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników

trwale adv
навсегда
niezmiennie, permanentnie

trwać tr̥faʨ̑ v
длиться продолжаться
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

trwała ondulacja ˈtr̥fawa ˌɔ̃nduˈlaʦ̑ʲja n
химическая завивка
(fryzjerstwo, fryzjerski) zabieg fryzjerski polegający na sfalowaniu lub skręceniu włosów środkami chemicznymi tak, aby nie uległy szybkiemu rozprostowaniu;

trwały ˈtr̥fawɨ adj
прочный
taki, który nie ulega większym zmianom
прочный стойкий
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność

trwoga ˈtr̥fɔɡa n
тревога
intensywny strach, przerażenie
lęk, obawa przed czymś, co ma się wydarzyć

tryb trɨp n
наклонение
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia;
образ порядок
procedura lub ustalony wariant jej wykonania
шестерня
koło zębate, szczególnie duże;

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
изъявительное наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
сослагательный наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
повелительное наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

tryb samolotowy n
авиарежим
(telekomunikacja) tryb pracy telefonu komórkowego, w którym przestaje on wysyłać i odbierać sygnały radiowe;

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
трибализм
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trybuna trɨˈbũna n
трибуна
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
трихология
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

trychotomiczny adj
трихотомический
dzielący się na trzy części, trzy człony

trydencki adj
трентский
związany z Trydentem, dotyczący Trydentu, pochodzący z Trydentu

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
трифтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
тригонометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
тригонометрический
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryk trɨk n
баран
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

trylobit trɨˈlɔbʲit n
трилобит
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły morski stawonóg paleozoiczny;

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
тривиальный
(książkowy) niewyszukany, pospolity

trzask n
треск
suchy, gwałtowny, urwany odgłos

trzaskać v
трещать
wydawać charakterystyczny krótki odgłos podczas rozpadania, pękania

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
тростник
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcinowy ṭʃʲʨ̑ĩˈnɔvɨ adj
тростниковый
wykonany z trzciny
związany z trzciną, dotyczący trzciny

trzeba ˈṭʃɛba v
надо необходимо нужно
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej

trzechsetlecie ˌṭʃɛxsɛˈtlɛʨ̑ɛ n
трёхсотлетие
okres trzystu lat
trzechsetna rocznica

trzeciej możliwości nie ma
третьего не дано
wyrażenie charakteryzujące sytuację, w której są tylko dwie możliwości

trzecioklasista n
третьеклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń trzeciej klasy

trzecioklasistka n
третьеклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica trzeciej klasy

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
третичный период
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
выбивалка
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;

trzepaczka do dywanów n
выбивалка выбивалка для ковров хлопушка для ковров
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzepot n
трепет
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
китоглав королевская цапля
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
тереть
naciskając, pocierać

trzeźwo adv
трезво
(przenośnie, przenośnia) mając jasny umysł, myśląc z rozsądkiem
nie będąc pod wpływem alkoholu

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
трезвый
kierujący się rozumem, rozsądkiem
niepijany
przytomny, rozbudzony

trzeźwy jak świnia ˈṭʃɛʑvɨ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa adj
трезвый как стёклышко
(pospolicie) (żartobliwie) całkowicie, zupełnie trzeźwy

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
шмель
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
осоед осоед обыкновенный
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel ˈṭʃnadɛl n
овсянка
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
обыкновенная овсянка
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzonek ˈṭʃɔ̃nɛk n
древко рукоятка
uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia

trzonowiec n
моляр
(anatomia, anatomiczny) tylny ząb służący do miażdżenia pokarmu;

trzustka ˈṭʃustka n
поджелудочная железа
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzycyfrowy ˌṭʃɨʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
трёхзначный
składający się z trzech cyfr, mający trzy cyfry

trzydniowy ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ adj
трёхдневный
trwający trzy dni

trzydziestolecie ˌṭʃɨʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
тридцатилетие
okres trzydziestu lat
trzydziesta rocznica

trzydziestoletni ˌṭʃɨʥ̑ɛstɔˈlɛtʲɲi adj
тридцатилетний
mający trzydzieści lat
trwający trzydzieści lat

trzydziestominutowy adj
тридцатиминутный
trwający trzydzieści minut

trzygodzinny ˌṭʃɨɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
трёхчасовой
trwający trzy godziny

trzygłowy adj
треглавый трёхглавый
mający trzy głowy

trzyjęzyczny ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
трёхъязычный
napisany w trzech językach
posługujący się trzema językami

trzykilometrowy adj
трёхкилометровый
taki, który ma wielkość (długość) trzech kilometrów

trzykondygnacyjny adj
трёхэтажный
taki, który ma trzy kondygnacje

trzykrotka ṭʃɨˈkrɔtka n
традесканция
(botanika, botaniczny) Tradescantia, rodzaj bylin z rodziny komelinowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju trzykrotka (1.1)

trzykrotnie ṭʃɨˈkrɔtʲɲɛ adv
троекратно
trzy razy

trzykrotny ṭʃɨˈkrɔtnɨ adj
троекратный трёхкратный
odbywający się/powtarzający się trzy razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś trzy razy
trzy razy większy bądź mniejszy od czegoś

trzyletni ṭʃɨˈlɛtʲɲi adj
трёхлетний
mający trzy lata
trwający trzy lata

trzylitrowy adj
трёхлитровый
mający pojemność trzech litrów, zawierający trzy litry czegoś

trzylufowy adj
трёхствольный
(wojskowość, wojskowy) mający trzy lufy

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
держать
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić
(potocznie, potoczny) zamocowywać
держать держа́ть
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
держать хранить
przechowywać
разводить
(potocznie, potoczny) hodować
трудоустраивать
zatrudniać
держаться
być w dobrej kondycji fizycznej
przytrzymywać coś w celu zachowania określonej pozycji (nieprzewrócenia się / niewypadnięcia itp.)
przytrzymywać sobie wzajemnie część ciała lub odzieży
przytrzymywać własną część ciała lub odzieży
stanowić całość, nie rozpadać się

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
держать язык за зубами
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach

trzymać rękę na pulsie ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈrɛ̃ŋkɛ na‿ˈpulʲɕɛ v
быть в курсе дела
śledzić wypadki, rozwój czegoś, być dobrze zorientowanym, uważnym; być na bieżąco

trzymiesięczny ˌṭʃɨ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
трёхмесячный
będący w wieku trzech miesięcy
przypadający co trzy miesiące
trwający trzy miesiące

trzyminutowy adj
трёхминутный
trwający trzy minuty

trzynastokąt n
тринадцатиугольник
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzynastoletni ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
тринадцатилетний
mający trzynaście lat
trwający trzynaście lat

trzynastominutowy adj
тринадцатиминутный
trwający trzynaście minut

trzyosiowy adj
трёхосный
mający trzy osie

trzypiętrowy adj
четырёхэтажный
złożony z parteru i trzech wyższych kondygnacji

trzypokojowy ˌṭʃɨpɔkɔˈjɔvɨ adj
трёхкомнатный
z trzema pokojami

trzypoziomowy adj
трёхуровневый трёхъярусный
z trzema poziomami, mający trzy poziomy

trzystuletni ˌṭʃɨstuˈlɛtʲɲi adj
трёхсотлетний
mający trzysta lat
trwający trzysta lat

trzytomowy ˌṭʃɨtɔ̃ˈmɔvɨ adj
трёхтомный
składający się z trzech tomów, zawarty w trzech tomach, wydany w trzech tomach

trząść v
трясти
wykonywać ruchy drgania, szarpania
дрожать трястись
poddawać się drganiom

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
землетрясение
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójczłonowy ˌtrujʧ̑wɔ̃ˈnɔvɨ adj
трёхчленный
liczący trzy człony, składający się z trzech członów

trójdźwięk n
трезвучие
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji;

trójgłowy trujˈɡwɔvɨ adj
треглавый трёхглавый
taki, który ma trzy głowy

trójklapowy adj
трёхлопастный
(botanika, botaniczny) posiadający trzy klapy

trójkolorowy ˌtrujkɔlɔˈrɔvɨ adj
трёхцветный
mający trzy kolory

trójkołowy ˌtrujkɔˈwɔvɨ adj
трёхколёсный
taki, który ma trzy koła

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
треугольник
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;
rzecz mająca kształt trójkąta w znaczeniu 1.1

trójkątny trujˈkɔ̃ntnɨ adj
треугольный
dotyczący trójkąta (figury geometrycznej)
mający kształt podobny do trójkąta (figury geometrycznej)

trójlistny trujˈlʲistnɨ adj
трёхлистный
złożony z trzech liści, mający trzy liście

trójmasztowy ˌtrujmaˈʃtɔvɨ adj
трёхмачтовый
o żaglowcu: mający trzy maszty

trójnogi adj
трёхногий
mający trzy nogi

trójpalczasty adj
трёхпалый
taki, który ma trzy palce

trójskok ˈtrujskɔk n
тройной прыжок
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwarstwowy ˌtrujvarˈstfɔvɨ adj
трёхслойный
liczący trzy warstwy, składający się z trzech warstw

trójwartościowy adj
трёхвалентный
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trójwymiarowy ˌtrujvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
трёхмерный
mający trzy wymiary (najczęściej: długość, szerokość i wysokość)

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
трезубец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trójzębny trujˈzɛ̃mbnɨ adj
трёхзубый
(książkowy) o przedmiotach mający trzy zęby (ostrza)

trąba ˈtrɔ̃mba n
воронка смерч
gwałtowny wir powietrza;
разиня растяпа шляпа
(żartobliwie) o człowieku nieenergicznym, niezaradnym
труба
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia
хобот
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
смерч
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbić ˈtrɔ̃mbʲiʨ̑ v
трубить
wydawać dźwięk trąbką lub trąbą

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
труба
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trącać ˈtrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
толкать
szturchać, lekko uderzać
толкаться
lekko uderzać siebie nawzajem
чокаться
(potocznie, potoczny) stukać kieliszkiem o kieliszek współbiesiadnika podczas picia alkoholu

trącić ˈtrɔ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
толкнуть
(zobacz) trącać

trąd trɔ̃nt n
лепра проказа
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik różowaty n
розацеа
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

trębacz n
сигналист
sygnalista, który wygrywa sygnały na trąbce
трубач
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na trąbce

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ adj
прокажённый
(medycyna, medyczny) chory na trąd
(medycyna, medyczny) z objawami trądu na ciele
(przenośnie, przenośnia) nieakceptowany w danym środowisku

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
прокажённый
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd
(przenośnie, przenośnia) osoba nieakceptowana w danym środowisku

tsunami tsũˈnãmʲi n
цунами
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

tu tu pronoun
здесь тут
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tu i tam adv
там и тут
będąc obecnym licznie w różnych miejscach

tu i ówdzie ˈtu i‿ˈuvʲʥ̑ɛ adv
там и сям кое-где там-сям
tu i tam

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
вот где собака зарыта
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu

tuapseński adj
туапсинский
związany z Tuapse, dotyczący Tuapse

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
туарегский
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami

tubylec tuˈbɨlɛʦ̑ n
туземец
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

tuf tuf n
туф
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tugurski adj
тугурский
związany z Tugurem, dotyczący Tuguru

tukan ˈtukãn n
тукан
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów;

tul tul n
тулий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tulipan tuˈlʲipãn n
тюльпан
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tuliłezka n
роридула
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin (Roridula) z rodziny tuliłezkowatych;

tuloński adj
тулонский
dotyczący Tulonu

tulski adj
тульский
dotyczący Tuły

tumiwisizm ˌtũmʲiˈvʲiɕism̥ n
пофигизм
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) postawa charakteryzująca się obojętnością, biernością, brakiem zaangażowania, lekceważeniem czegoś

tunel ˈtũnɛl n
тоннель туннель
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
тунисский
odnoszący się do państwa Tunezja

tunguski adj
тунгусский
(geografia, geograficzny) związany z rzekami: Podkamienną Tunguzką albo Dolną Tunguzką
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

tupolew n
туполев
(lotnictwo, lotniczy) samolot marki Tupolew

turban ˈturbãn n
тюрбан
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
турбина
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turbinowy adj
турбинный
mający turbinę, napędzany turbiną
związany z turbiną, dotyczący turbiny; działający na zasadzie turbiny

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
турецкий
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.
тюркский
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
турецкий туре́цкий
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turgajski adj
тургайский
związany z Turgajem, dotyczący Turgaju

turkiestański adj
туркестанский
związany z Turkiestanem, dotyczący Turkiestanu

turkijski adj
тюркский
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
туркменский
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkolog n
тюрколог
specjalista w dziedzinie turkologii

turkologia n
тюркология
nauka o językach, historii i kulturze ludów turkijskich;

turkologiczny adj
тюркологический
związany z turkologią, dotyczący turkologii

turkus ˈturkus n
бирюза
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
бирюзовый
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turmalin turˈmalʲĩn n
турмалин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

turmalinowy ˌturmalʲĩˈnɔvɨ adj
турмалиновый
dotyczący turmalinu, zrobiony z turmalinu, związany z turmalinem

turniej n
турнир
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie;

turyngeński adj
тюрингский
związany z Turyngią, dotyczący Turyngii

turysta tuˈrɨsta n
турист
osoba uprawiająca turystykę

turystka tuˈrɨstka n
туристка
kobieta, która podróżuje dla przyjemności

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
туристический
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
туризм
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

turyńczyk tuˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
туринец
mieszkaniec Turynu lub mężczyzna pochodzący z Turynu

turyński tuˈrɨ̃j̃sʲci adj
туринский
charakterystyczny dla Turynu, związany z Turynem, wywodzący się z Turynu

tusz tuʃ n
душ
kąpiel z wykorzystaniem prysznica
тушь
barwnik do rzęs;
тушь чернила
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
тушь для ресниц
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tutka ˈtutka n
гильза
rurka z bibułki do papierosów
кулёк пакет
torebka z papieru, zawiniętego lejkowato, na towary suche i sypkie
трубка
rurka
тушка
(lotnictwo, lotniczy) (potocznie, potoczny) tupolew

tuwiński adj
тувинский
odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców

tuwiński n
тувинский
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
дюжина
(jednostka miary) 12 sztuk

tułwiński adj
тулвинский
związany z Tułwą, dotyczący Tułwy

tułów ˈtuwuf n
туловище
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
тунец
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
почти
prawie, blisko

twardość n
твёрдость
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
твёрдый
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
ядро
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa

twardówka n
склера
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twarz tfaʃ n
лицо
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twaróg ˈtfaruk n
творог
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego

twerski adj
тверской
związany z Twerem, dotyczący Tweru

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
крепость твердыня
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;
темница
ciężkie więzienie położone w obrębie fortyfikacji

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
утверждать
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
творение
(rzeczownik odczasownikowy) od tworzyć

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
создавать творить
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
твой
2. (osoba) lp

twór tfur n
образование
część, element organu o określonych funkcjach w organizmie żywym; także: guz, narośl
образование организация формация формирование
organizm polityczny lub społeczny
произведение творение
wytwór, efekt czyjejś pracy
создание существо тварь
żywe stworzenie
творение
element kosmosu, przyrody nieożywionej

twórca ˈtfurʦ̑a n
творец
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
творчество
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym
dzieła; prace tworzone przez kogoś, ogół dorobku twórczego; dorobek artystyczny; 'biesiady'; akt

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
творческий
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia
taki, który dotyczy twórców

ty tɨ personalPronoun
ты
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
тибетский
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
тибетский
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tybiński adj
тюбингенский
związany z Tybingą, dotyczący Tybingi

tybrzański adj
тибрский
dotyczący Tybru

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
неделя
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygodnik tɨˈɡɔdʲɲik n
еженедельник
czasopismo ukazujące się co tydzień

tygrys ˈtɨɡrɨs n
Тигр
(potocznie, potoczny) (wojskowość, wojskowy) czołg niemiecki;
тигр
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrys azjatycki n
тигр
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący w Azji;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
тигрица
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
тикать
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki
тыкать
(potocznie, potoczny) zwracać się do kogoś „ty” zamiast „pan"/"pani”

tyle ˈtɨlɛ pronoun
столько так много
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

tyle, co kot napłakał ˈtɨlɛ ˈʦ̑ɔ ˈkɔt naˈpwakaw idiom
как кот наплакал
bardzo mało, odrobinę, prawie nic

tylko ˈtɨlkɔ particle
только лишь
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tylne światło n
задний фонарь
lampa sygnalizacyjna umieszczona z tyłu pojazdu

tylny ˈtɨlnɨ adj
задний
znajdujący się z tyłu czegoś

tym tɨ̃m adv
тем
…wskazujący na większy stopień intensywności cechy lub stanu rzeczy w podanych okolicznościach
im … tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m adv
тем временем
w tym samym czasie, o którym była mowa

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m interjection
до скорого
forma pożegnania na krótki okres

tymczasowo adv
временно
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany

tymczasowość n
временность
cecha tego, co tymczasowe

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
временный предварительный
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
тимьян
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) liście czasem wraz z łodygą tymianku (1.1) używane jako przyprawa

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
тимпан
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu;
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu

tynk n
штукатурка
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
штукатур
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
штукатурить
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku

typ tɨp n
тип
rodzaj, wzorzec
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt;
charakterystyczny wygląd i budowa człowieka w zależności od jego rasy lub przynależności etnicznej
osoba skupiająca cechy ludzi pewnej kategorii
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna

typologiczny adj
типологический
związany z typologią

typowy tɨˈpɔvɨ adj
типичный
często spotykany

tyrania n
тирания
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
тираннозавр
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych;

tyraspolanin n
тирасполец тираспольчанин
mieszkaniec Tyraspola

tyraspolski adj
тираспольский
związany z Tyraspolem, dotyczący Tyraspola

tyroksyna n
тироксин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
тирольский
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu

tyrozyna n
тирозин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę;

tysiąckilometrowy ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ʲcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ adj
тысячекилометровый
o długości równej tysiącowi kilometrów

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
тысячелетие
tysiąc lat
rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat

tysiącletni ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛtʲɲi adj
тысячелетний
mający tysiąc lat
trwający tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
титан
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie
титан тита́н
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
титанит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytanomachia ˌtɨtãnɔ̃ˈmaxʲja n
титаномахия
(mitologia grecka) walka tytanów z bogami olimpijskimi;

tytanowy adj
титановый
dotyczący tytanu
zawierający tytan, zbudowany lub powstały z tytanu albo jego stopów

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
табак
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
повод цель
podstawa czegoś, powód, racja
титул заглавие
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tytułowanie ˌtɨtuwɔˈvãɲɛ n
титулование
(rzeczownik odczasownikowy) od tytułować

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
титуловать
wypowiadać czyjś tytuł podczas mówienia o nim lub do niego

tyć tɨʨ̑ v
полнеть добреть жиреть толстеть тучнеть тяжелеть
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej

tył tɨw n
зад
cześć ciała przeciwległa do przodu głowy; u człowieka z tej strony co plecy, u zwierząt z tej strony co zad lub ogon
зад тыл
część czegoś najdalej od przodu
miejsce znajdujące się przeciwnie do kierunku patrzenia; po stronie przeciwnej do rzeczywistego lub oczekiwanego kierunku ruchu

tyłek ˈtɨwɛk n
задница
(potocznie, potoczny) pośladki

tête-à-tête adv
тет-а-тет
(książkowy) sam na sam

tête-à-tête n
тет-а-тет
(książkowy) spotkanie dwóch osób

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
радуга
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczowy tɛ̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
радужный
taki, który ma kolory tęczy
związany z tęczą, dotyczący tęczy

tęczowy most n
Мост Радуги
metaforyczne określenie miejsca przejścia ukochanych zwierząt domowych w zaświaty

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
радужная оболочка ирис
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
сюда
tą drogą (bliską od osoby wskazującej)

tęgoskór cytrynowy tɛ̃ŋˈɡɔskur ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
ложнодождевик обыкновенный
(mikologia, mikologiczny) Scleroderma citrinum, gatunek grzyba z rodziny tęgoskórowatych;

tępaczka n
тупица
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) kobieta tępa

tępak ˈtɛ̃mpak n
тупица
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna

tępić ˈtɛ̃mpʲiʨ̑ v
тупить
czynić tępym
уничтожать
masowo zabijać (stworzenia żywe)
zwalczać, dążyć do wyeliminowania kogoś lub czegoś; prześladować

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
тупой
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny
(przenośnie, przenośnia) taki, który występuje w niewyraźnej formie

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
скучать тосковать грустить
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
тоска грусть
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
грустный тоскливый
pełen tęsknoty, nostalgii

tętent ˈtɛ̃ntɛ̃nt n
топот
odgłos uderzających o ziemię kopyt biegnącego zwierzęcia

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
аневризма
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɨ adj
артериальный
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tętno n
пульс
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca;

tężcowy adj
столбнячный
(medycyna, medyczny) związany z tężcem, dotyczący tężca

tło twɔ n
фон
podłoże, na którym eksponowany jest dany element

tłok twɔk n
давка толкотня толчея
napierająca, duża masa ludzi
поршень
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłokowy adj
поршневой
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”)

tłum twũm n
масса народ орава орда сборище толпа
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
переводчик
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;
переводчик толмач
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
объяснение
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – wyjaśnianie komuś czegoś
перевод
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczka twũˈmaʧ̑ka n
переводчица
kobieta przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny
kobieta dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
объяснять
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś
wyjaśniać, podawać powód, dla którego postąpiło się w dany sposób
переводить
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłumik n
глушитель
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału;

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
ослаблять
ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś
подавлять
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów
сдерживать
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć

tłustodupy adj
толстожопый
(wulgarnie, wulgaryzm) taki, który ma tłuste, grube pośladki

tłusty ˈtwustɨ adj
жирный
(pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku lub zwierzęciu: otyły
pokryty tłuszczem albo będący w dotyku jak tłuszcz
zawierający dużo tłuszczu

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
жирный четверг грязный четверг
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

tłuszcz twuʃʧ̑ n
жир
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa grupy związków organicznych: lipidów, estrów glicerolu i kwasów tłuszczowych;

tłuszczak n
жировик
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej;

tłuszczowy twuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
жировой
dotyczący tłuszczu, związany z tłuszczem

tłuścioch n
толстяк
(obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek z nadwagą

u u preposition
у
…osobę związaną ze sprawą
…umiejscowienie w bliskości
…bycie częścią całości
…przynależność

ubezdźwięcznienie n
оглушение
(fonetyka, fonetyczny) utrata dźwięczności przez spółgłoskę, wymówienie spółgłoski bez dźwięczności

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
прошлогодний
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
одевать одеть
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubijać v
взбивать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie

ubiór ˈubʲjur n
наряд
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

uboczny adj
второстепенный
mający drugorzędne znaczenie
побочный
powstający przy okazji jakiegoś działania

ubogi uˈbɔɟi adj
убогий скудный
nieobfitujący w coś
posiadający mało dóbr materialnych

ubranie uˈbrãɲɛ n
одежда
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała

ubrany adj
одетый
noszący odzież

ubychski adj
убыхский
odnoszący się do nieistniejącego już narodu Ubychów

ubytek uˈbɨtɛk n
убыток
strata, uszczerbek, różnica ilościowa pomiędzy stanem pierwotnym a aktualnym

ubój n
убой
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
обожать
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać zachwytem
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie

ucha ˈuxa n
уха
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych

ucho ˈuxɔ n
ручка
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki
ухо
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna
(potocznie, potoczny) o kimś, kto donosi
klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1)
ушко
(krawiectwo) dziurka w igle, przez którą przewleka się nić

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
беженец
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczy adj
беженский
dotyczący uchodźcy i/lub uchodźstwa

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
беженка
kobieta uchodźca

uchwała uˈxfawa n
постановление резолюция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;

uchwyt ˈuxfɨt n
держатель ухват фиксатор
(technologia, technika, techniczny) część służąca do umocowania czegoś
захват ухват
uchwycenie
ухват
część przedmiotu służąca do chwytania go ręką

uciec ˈuʨ̑ɛʦ̑ v
сбежать убежать
aspekt dokonany od: uciekać

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
побег
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
убегать
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

uciekinier ˌuʨ̑ɛ̇ˈcĩɲɛr n
беглец
ktoś, kto uciekł lub ucieka

ucieleśnienie n
воплощение
to, co uzyskuje realny kształt

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
жать
o elemencie ubioru: pasku, bucie: uwierać, być za ciasnym

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
обременительный
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
честность
uczciwe zachowanie

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
честный
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)

uczcić v
отдавать честь чествовать
(książkowy) oddać komuś cześć, hołd, okazać uznanie, szacunek

uczelnia uˈʧ̑ɛlʲɲa n
вуз
szkoła wyższa

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
ученица
forma żeńska od: uczeń

uczestnictwo ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʦ̑tfɔ n
участие
fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś

uczestniczenie ˌuʧ̑ɛstʲɲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
участие
(rzeczownik odczasownikowy) od uczestniczyć

uczestniczka ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ka n
участница
kobieta biorąca w czymś udział

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
участвовать
brać udział

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
участник
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ученик
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;

uczona n
учёная
kobieta zajmująca się zawodowo nauką i badaniami naukowymi

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
учёный
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie
poparty lub nacechowany wiedzą

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
учёный
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem

uczta ˈuʧ̑ta n
пир
duże, wystawne przyjęcie

uczta Baltazara ˈuʧ̑ta ˌbaltaˈzara n
Валтасаров пир
(biblijny) wielka uczta wydana przez Baltazara, władcy Babilonii, podczas której wykorzystano naczynia sakralne skradzione ze świątyni w Jerozolimie i wówczas ukazał się napis zapowiadający upadek władcy;

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
чувство
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu

uczynek uˈʧ̑ɨ̃nɛk n
поступок
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób

uczynić uˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
поступить сделать совершить создать сотворить учинить
aspekt dokonany od: czynić

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
учить
przekazywać komuś wiedzę
учиться
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
посещать участвовать
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś

udany uˈdanɨ adj
удачный
zakończony powodzeniem; niezakończony klęską, niepowodzeniem, fiaskiem

udar ˈudar n
удар
(medycyna, medyczny) porażenie
(technologia, technika, techniczny) uderzenie

udaremniać v
портить срывать
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udaremnić v
расстроить
spowodować, że coś nie dochodzi do skutku; uczynić coś daremnym

udawać uˈdavaʨ̑ v
изображать
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego
удаваться
odnosić dobry, właściwy, pomyślny, pozytywny skutek

udehejski adj
удэгейский
związany z Udehejczykami, dotyczący Udehejczyków

uderzać uˈdɛʒaʨ̑ v
ударять
aspekt niedokonany od: uderzyć

uderzać w czułą strunę uˈdɛʒaʨ̑ ˈf‿ʧ̑uwɔ̃w̃ ˈstrũnɛ v
бить на слабую струнку задевать слабую струнку
poruszać sprawy, na które ktoś jest wrażliwy

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
удар
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne nasilenie się jakiegoś zjawiska atmosferycznego (mrozu, wiatru itp.)
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć
(wojskowość, wojskowy) gwałtowny atak wojsk na armię nieprzyjaciela
cios zadany ręką lub przedmiotem
zderzenie się jakichś przedmiotów lub zetknięcie czegoś upadającego z jakąś powierzchnią; także: odgłos takiego zderzenia

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
ударить
zadać komuś cios

udmurcki adj
удмуртский удму́ртский
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców

udo ˈudɔ n
бедро
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udojowy adj
доильный
związany z udojem, dotyczący udoju

udostępniać v
делать доступный
dawać komuś dostęp do czegoś

udręka n
мука
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie
мучение удручённость
psychiczne cierpienie będące rezultatem czegoś, co dręczy

udusić v
удушить
(kryminologia, kryminologiczny) doprowadzić do śmierci, uniemożliwiając oddychanie
утушить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ugotować na małym ogniu pod przykryciem, w niewielkiej ilości wody i tłuszczu

udział ˈuʥ̑aw n
участие
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
окорок
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia

udzielać uˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
давать
pożyczać, dostarczać, użyczać czegoś

udzki adj
удский
związany z Udą, dotyczący Udy (nazwa kilku rzek w Rosji)

ufać ˈufaʨ̑ v
доверять
być przekonanym, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego
być przekonanym, że czyjeś słowa, informacje (i tym podobne, i temu podobne) są prawdziwe
być przekonanym, że ktoś posiada jakieś umiejętności, zdolności (i tym podobne, i temu podobne) i potrafi je odpowiednio wykorzystać
mieć nadzieję lub być pewnym, że coś się stanie

ufijczyk n
уфимец
mieszkaniec Ufy

ufijka n
уфимка
mieszkanka Ufy

ufijski adj
уфимский
związany z Ufą, dotyczący Ufy (miasta lub rzeki)

ufny ˈufnɨ adj
доверчивый
mający lub wyrażający zaufanie

ufologia n
уфология
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

ufologiczny adj
уфологический
związany z ufologią, dotyczący ufologii

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
угандийский
odnoszący się do państwa Uganda

ugarycki adj
угаритский
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu

ugarycki n
угаритский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki;

uglicki adj
угличский
związany z Ugliczem, dotyczący Uglicza

ugotować ˌuɡɔˈtɔvaʨ̑ v
приготовить
aspekt dokonany od: gotować

ugrać v
выиграть
wygrać częściowo, wygrać działkę do podziału przy grze koalicyjnej

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
финно-угорский угро-финский
dotyczący Ugrofinów

ugryźć się w język ˈuɡrɨɕʨ̑‿ɕɛ ˈvʲ‿jɛ̃w̃zɨk v
прикусить язык
(przenośnie, przenośnia) powstrzymać się w ostatniej chwili od powiedzenia czegoś

uhla ˈuxla n
турпан
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta fusca, duży ptak wodny z rodziny kaczkowatych;

ujawniać v
выявлять
podawać do wiadomości
раскрывать
pokazywać coś, co dotąd było niejawne

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
отрицательный
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci adj
уйгурский
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii

ujgurski ujˈɡursʲci n
уйгурский
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
устье
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukarać uˈkaraʨ̑ v
наказать
aspekt dokonany od: karać

ukaz ˈukas n
указ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe

ukleja ukˈlɛja n
уклейка уклея
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych;

ukochany ˌukɔˈxãnɨ adj
любимый
będący obiektem czyjejś miłości

ukochany ˌukɔˈxãnɨ n
любимый
osoba, którą ktoś kocha

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
закончить окончить
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości
przerobić w całości materiał/program kursu/szkoły i zdać wymagane egzaminy

ukośny uˈkɔɕnɨ adj
косой наклонный
nachylony w stosunku do czegoś pod kątem ostrym

ukradkiem uˈkratʲcɛ̃m adv
исподтишка тайком украдкой
tak, żeby nie zwrócić niczyjej uwagi

ukrainizm ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲism̥ n
украинизм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka ukraińskiego;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
украинский
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
украинский украинский язык
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukraińskojęzyczny ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
украиноговорящий украиноязычный
taki, który posługuje się językiem ukraińskim
украиноязычный
spisany, stworzony w języku ukraińskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem ukraińskim

ukraść ˈukraɕʨ̑ v
украсть
zabrać coś komuś (bez jego wiedzy) i sobie to przywłaszczyć

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
прятать укрывать
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim
скрывать утаивать
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego
прятаться скрываться укрываться
schować się w niewidocznym, bezpiecznym miejscu

ukryć ˈukrɨʨ̑ v
укрыть
aspekt dokonany od: ukrywać

ukształtować ˌukʃtawˈtɔvaʨ̑ v
разработать сформовать
nadać kształt

ukwiał n
актиния
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

ukąszenie ˌukɔ̃w̃ˈʃɛ̃ɲɛ n
укус
(rzeczownik odczasownikowy) od ukąsić
miejsce na ciele, gdzie ktoś lub coś kogoś ukąsiło

układ ˈukwat n
договор пакт соглашение
porozumienie
система конфигурация
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

układ immunologiczny n
иммунная система
(medycyna, medyczny) układ narządów umożliwiających działanie mechanizmom odporności;

układ krwionośny ˈukwat kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
кровеносная система
(anatomia, anatomiczny) system naczyń rozprowadzających krew po organizmie;

układ nerwowy n
нервная система
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
периодическая система
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układać ukˈwadaʨ̑ v
составлять
doprowadzać coś do porządku

ul ul n
улей
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulegać uˈlɛɡaʨ̑ v
подвергаться
być poddawanym procesom
поддаваться подчиняться
nie być w stanie czemuś się oprzeć

uległość n
подчинение покорность
cecha tego, co uległe; cecha tych, którzy są ulegli

ulepszać uˈlɛpʃaʨ̑ v
улучшать
udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym

ulepszenie ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ n
улучшение
to, co jest efektem udoskonalenia czegoś, co zmieniło coś na lepsze

ulewa uˈlɛva n
ливень
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulewny uˈlɛvnɨ adj
ливневый проливной
o deszczu: intensywny i gwałtowny

ulga ˈulɡa n
облегчение
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
скидка
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat

ulica uˈlʲiʦ̑a n
улица
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uljanowski adj
ульяновский
związany z Uljanowskiem, dotyczący Uljanowska

ulotka uˈlɔtka n
листовка
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny

ulpan n
ульпан
(edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) szkoła lub kurs intensywnej nauki języka hebrajskiego, w szczególności dla migrantów w Izraelu

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ультиматум
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultimogenitura ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura n
переход наследство к молодой сын
dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie

ultradźwięk n
ультразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultradźwiękowy ˌultraʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
ультразвуковой
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami

ultrafiolet ˌultraˈfʲjɔlɛt n
ультрафиолет
(fizyka, fizyczny) niewidzialne dla oka promieniowanie elektromagnetyczne – o długości fali krótszej niż światło widzialne i dłuższej niż promieniowanie rentgenowskie; wywołuje m.in. fluorescencję i opalanie się skóry ludzkiej;

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ультрафиолетовый
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultralewicowy adj
ультралевый
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie lewicowy

ultramaryna n
ультрамарин
odcień niebieskiego taki jak ultramaryna (1.1)
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;

ultranacjonalistyczny ˌultrãnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ультранационалистический
skrajnie nacjonalistyczny

ultraprawicowy adj
ультраправыӣ
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajnie prawicowy

ultrasonografia n
сонография ультразвуковое исследование
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków;

ultymatywny adj
ультимативный
mający charakter ultimatum

ulubieniec n
избранник любимчик
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
любимый
najbardziej lubiany

umbryjski adj
умбрский
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umeblowanie n
обмеблирование обмеблировка
(rzeczownik odczasownikowy) od umeblować

umiak ˈũmʲjak n
умиак
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa

umiarkowanie ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ n
умеренность
cecha tego, co umiarkowane, stonowane

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
умеренный
umiejący zachować umiar

umiejętnie adv
умело
w sposób umiejętny

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
навык умение способность
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umiejętny adj
умелый
świadczący o czyjejś wiedzy, posiadaniu umiejętności, wprawy w czymś

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
умирать
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umierać ze strachu ũˈmʲjɛraʥ̑ zɛ‿ˈstraxu v
умирать от страха
(potocznie, potoczny) bardzo się bać, być przerażonym

umierać ze śmiechu ũˈmʲjɛraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
умирать со смеху
śmiać się bardzo intensywnie

umieszczać ũˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
помещать размещать располагать
stawiać, kłaść kogoś lub coś w określonym miejscu; umiejscawiać
ustalać komuś miejsce pobytu

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
уметь
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umieścić ũˈmʲjɛ̇ɕʨ̑iʨ̑ v
поместить разместить
aspekt dokonany od: umieszczać

umięśniony adj
мускулистый
mający silnie rozwinięte mięśnie

umowa ũˈmɔva n
договор
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umożliwiać ˌũmɔʒˈlʲivʲjäʨ̑ v
делать возможным
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś

umożliwić ˌũmɔʒˈlʲivʲiʨ̑ v
сделать возможным
(zobacz) umożliwiać

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
умереть
skończyć życie

umysł ˈũmɨsw̥ n
ум
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
умывальник
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
умывать руки
nie brać odpowiedzialności za coś

umyć ˈũmɨʨ̑ v
помыть умыть
wyczyścić za pomocą wody

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
умышленно
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem

unboxing n
распаковка
(środowiskowy) w Internecie: film przedstawiający rozpakowanie i krótką prezentację jakiegoś produktu

uncja n
унция
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unia ˈũɲja n
союз
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści;

unicestwiać v
ничтожить уничтожать
powodować, że coś lub ktoś przestaje istnieć

unicestwienie n
уничтожение
(rzeczownik odczasownikowy) od unicestwić

unicki adj
униатский
(historia, historyczny, historycznie) związany z unitami, dotyczący unitów, Kościoła unickiego

unieważnić ˌũɲɛˈvaʒʲɲiʨ̑ v
аннулировать
aspekt dokonany od: unieważniać

uniform ũˈɲifɔrm n
форма
ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej;

unikalny adj
уникальный
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
уникальный
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
избегать
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś
nie doświadczać czegoś złego, nie być czymś dotkniętym, być ominiętym przez coś

uniwerek ˌũɲiˈvɛrɛk n
универ
(potocznie, potoczny) uniwersytet

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
универсальный
obejmujący całość

uniwersał n
универсал
(historia, historyczny, historycznie) odezwa władzy zwierzchniej wystosowana do ludu;

uniwersjada n
универсиада
(sport, sportowy) akademickie zawody sportowe;

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
университетский
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
университет
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

unstrucki adj
унструцкий
związany z Unstrutą, dotyczący Unstruty

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
унунбий
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
унунгексий
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
унуноктий оганесон
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
унунквадий
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow

ununtrium ũˈnũntrʲjũm n
унунтрий
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh;

uosobić v
олицетворить
nadać cechy ludzkie obiektom lub zjawiskom
stać się wyobrażeniem pewnych przymiotów

upadać uˈpadaʨ̑ v
падать
momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą

upadać na duchu v
падать духом
tracić nadzieję

upadek uˈpadɛk n
падение
przewrócenie się
spadnięcie
падение спад
pogorszenie się stanu, pozycji, znaczenia
упадок
(przenośnie, przenośnia) niemoralne postępowanie, czyn
moment gwałtownego zakończenia czegoś

upalny uˈpalnɨ adj
жаркий знойный
o porach dnia, roku itp.: odznaczający się wysoką temperatura powietrza

uparty uˈpartɨ adj
упрямый
(o rzeczach) będący wyrazem czyjegoś uporu, trwający, utrzymujący się długo, uporczywie
упрямый упёртый
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

uparty jak kozioł uˈpartɨ ˈjak ˈːɔʑɔw adj
упрямый как баран
bardzo uparty, nieustępliwy

uparty jak muł uˈpartɨ ˈjak ˈmuw adj
упрямый как мул
o człowieku bardzo upartym, nieustępliwym

uparty jak osioł uˈpartɨ ˈjak ˈɔɕɔw adj
упрям как осёл упрямый как осёл
bardzo uparty

upał ˈupaw n
жара
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upaść ˈupaɕʨ̑ v
упасть
aspekt dokonany od: upadać

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
одним выстрелом убить двух зайцев
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upierać się v
упорствовать
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania

upierdolony ˌupʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ adj
грязный
(wulgarnie, wulgaryzm) ubrudzony, brudny
заебавшийся
(wulgarnie, wulgaryzm) zmęczony, wyczerpany
заёбывающийся
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo zajęty

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
напаивать
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego
отпивать
brać łyka z wierzchu
напиваться
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym

upiór ˈupʲjur n
упырь
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych

upić ˈupʲiʨ̑ v
напоить
doprowadzić kogoś do stanu upojenia alkoholowego
отпить
wziąć łyka z wierzchu
напиться
wejść w stan upojenia alkoholowego, stać się pijanym

upić się jak świnia ˈupʲiʨ̑‿ɕɛ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa v
напиться как свинья
(pospolicie) bardzo się upić

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
приукрашивать
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje

upiększyć uˈpʲjɛ̃ŋkʃɨʨ̑ v
приукрасить
(zobacz) upiększać

upokarzać ˌupɔˈkaʒaʨ̑ v
унижать
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność
унижаться
okazywać pokorę, skruchę przed kimś
poniżać siebie samego, obrażać własną godność

upokorzenie n
унижение
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upominać v
выговаривать ругать
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się

upominek n
сувенир
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś

uporczywie ˌupɔrˈʧ̑ɨvʲjɛ adv
упорно
w sposób uporczywy; uparcie, zawzięcie

uporczywy ˌupɔrˈʧ̑ɨvɨ adj
упрямый
trwający ciągle, nie przerywany, nieustanny

upoważniać v
уполномочивать
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych

upośledzony adj
недоразвитый умственно отсталый
wykazujący niedorozwój umysłowy jakiegoś stopnia

upraszczać v
сокращать
(matematyka, matematyczny) sprowadzać do najprostszego zapisu
упрощать
(pejoratywnie, pejoratywny) sprawiać, że coś staje się trywialne, płytkie
sprawiać, że coś staje się prostsze, tłumaczyć coś prosto, w przystępny sposób

uprawa uˈprava n
возделывание
zespół zabiegów potrzebnych do zasiewu lub sadzenia
выращивание
cykl zabiegów od zasiewu do zbiorów

uprawiać uˈpravʲjäʨ̑ v
выращивать возделывать обрабатывать
zajmować się uprawą rośliny lub ziemi
заниматься
zajmować się regularnie jakąś czynnością

uprawny uˈpravnɨ adj
возделываемый
o ziemi: nadająca się do uprawy na niej roślin
возделываемый культурный
o roślinie: nadająca się do wykorzystania w rolnictwie

uprowadzać v
похищать
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprowadzić v
похитить
zmusić kogoś do pójścia ze sobą lub porwać środek lokomocji

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
упростить
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
отвращение предубеждение
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmie uˈpʃɛjmʲjɛ adv
вежливо любезно приветливо
w sposób uprzejmy

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
вежливость любезность
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
любезный
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania

uprzywilejowany adj
привилегированный
mający szczególne przywileje, uprawnienia

uprząż n
обвязка страховочный беседка
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś
упряжь
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu

upuszczać v
ронять
pozwalać wypaść z rąk

upuścić v
упустить уронить
pozwolić wypaść z rąk

uraczyć uˈraʧ̑ɨʨ̑ v
запотчевать угостить
aspekt dokonany od: raczyć
полакомиться угоститься
aspekt dokonany od: raczyć się

uralski uˈralsʲci adj
уральский
dotyczący Uralu, związany z Uralem, pochodzący z Uralu

uran ˈurãn n
уран
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

uranowy ˌurãˈnɔvɨ adj
урановый
związany z uranem (pierwiastkiem), dotyczący uranu

urartyjski adj
урартский
związany z Urartu, dotyczący Urartu

uratować ˌuraˈtɔvaʨ̑ v
спасти
korzystnie zmienić bieg wydarzeń
ochronić, ocalić, pomóc komuś uniknąć nieszczęścia

uraz ˈuras n
травма
uszkodzenie ciała

urbanistyczny adj
градостроительный
dotyczący urbanistyki

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
урбанизация
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu;

urbiński adj
урбинский
związany z Urbino, dotyczący Urbino

urdu ˈurdu n
урду
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie;

urlop ˈurlɔp n
отпуск
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
отпускник
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

urna ˈurna n
урна
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji;

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
обаятельный очаровательный
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

uroczysko ˌurɔˈʧ̑ɨskɔ n
урочище
część terenu otoczona naturalnymi granicami, wyodrębniona za pomocą nazwy topograficznej

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
праздник торжество празднество
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.
торжественность
uroczysty charakter czegoś

uroczysty ˌurɔˈʧ̑ɨstɨ adj
торжественный
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością

uroczyście adv
торжественно
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności

uroda uˈrɔda n
внешний вид
wygląd człowieka
красота
zespół cech wyglądu człowieka, które pociągają, budzą zachwyt

urodzaj n
урожай
(potocznie, potoczny) obfitość, duża ilość czegoś
fakt, że coś się dobrze rodzi; (także, też) rezultat zasiewu i uprawy

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
рождение
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
день рождения
rocznica dnia narodzin

urodzić uˈrɔʥ̑iʨ̑ v
родить
aspekt dokonany od: rodzić
родиться
aspekt dokonany od: rodzić się

urodzić się pod nieszczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔdʲ‿ɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
родиться под несчастливой звездой
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
родиться под счастливой звездой
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urodzić się pod złą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ pɔd‿ˈzwɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
родиться под несчастливой звездой
mieć w życiu pecha, doznawać wielu niepowodzeń

urodzić się w czepku v
родиться в рубашке
(przenośnie, przenośnia) mieć wielkie szczęście we wszystkich przedsięwzięciach życiowych

urok ˈurɔk n
обаяние очарование
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie
сглаз
(dawniej, dawny) według wierzeń ludowych: negatywna siła magiczna mogąca komuś lub czemuś szkodzić

urolog uˈrɔlɔk n
уролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka urologii

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
урология уроло́гия
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
урологический
(medycyna, medyczny) związany z urologią

urosnąć v
вырасти
pojawić się gdzieś i rozwinąć
stać się dojrzałym
stać się wyższym, powiększyć swoje rozmiary

uruchamiać ˌuruˈxãmʲjäʨ̑ v
включать
włączać jakąś maszynę
запускать
wprawiać w ruch

uruchomić ˌuruˈxɔ̃mʲiʨ̑ v
включить запустить
(zobacz) uruchamiać

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
уругвайский
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urwis n
озорник проказник шалун
chłopiec lubiący płatać figle

urwisko urˈvʲiskɔ n
утёс обрыв утес
stroma ściana skalna

urywany adj
отрывистый
niepełny, nie trwający do końca, niedokończony i powtarzający się w pewnych odstępach czasu

urząd ˈuʒɔ̃nt n
бюро ведомство учреждение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób i środków potrzebnych do wykonywania zadań organu administracji publicznej;
budynek, w którym mieści się urząd (1.1)
должность пост
stanowisko, funkcja, obowiązki pełnione przez kogoś w hierarchii państwowej lub innej

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
устройство
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędas uˈʒɛ̃ndas n
чинодрал чинуша
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) urzędnik

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
чиновник
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

urzędowy ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
официальный
oficjalnie przyjęty
служебный
dotyczący urzędu

urżnąć się w trupa ˈurʒnɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿trupa v
назюзюкаться напиться вдрызг напиться мертвецки
(pospolicie) upić się do utraty przytomności

usiąść ˈuɕɔ̃w̃ɕʨ̑ v
усаживаться усесться
zająć miejsce siedzące, przejść do siedzenia

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
силиться
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
успокаивать
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
успокаиваться
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym

uspokoiciel n
усмиришсель
(dawniej, dawny) ten, kto uspokaja, uspokajający

usposobienie n
настроение
nastrój, chwilowy stan psychiczny
темперамент
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych

ussuryjski adj
уссурийский
odnoszący się do Ussuryjska, związany z Ussuryjskiem
odnoszący się do rzeki Ussuri, związany z rzeką Ussuri

ust-ilimski adj
усть-илимский
związany z Ust-Ilimskiem, dotyczący Ust-Ilimska

usta ˈusta n
рот уста губа
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

ustalać uˈstalaʨ̑ v
определять
wybierać, wyznaczać, uzgadniać coś, jakąś wartość dla czegoś
устанавливать
stwierdzać coś po zbadaniu

ustalić uˈstalʲiʨ̑ v
определить установить
(zobacz) ustalać

ustawa uˈstava n
закон
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej);

ustawicznie ˌustaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
настойчиво упорно
ciągle, nieprzerwanie, uporczywie

ustawodawca n
законодатель
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy

ustawodawczy adj
законодательный
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw

ustać v
прекратиться
przestać być czy dziać się
устоять
pozostać w pozycji siedzącej; nie przewrócić się
отстояться устояться
będąc wpierw mętnym, stać się po pewnym czasie klarownym

usterka n
неисправность
nieduża wada w urządzeniu
ошибка
niewielki błąd w tekście

ustnik ˈustʲɲik n
мундштук
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza;
część papierosa lub fajki trzymana w ustach podczas palenia

ustny ˈustnɨ adj
устный
dotyczący ust, związany z ustami
wyrażony, przekazany za pomocą ust

ustępliwy ˌustɛ̃mˈplʲivɨ adj
уступчивый
o człowieku, instytucji itp.: taki, który jest skłonny do ustępstw

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
уступка
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony

usunięcie ˌusũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
удаление устранение
(rzeczownik odczasownikowy) od usunąć

usunąć uˈsũnɔ̃ɲʨ̑ v
удалить
aspekt dokonany od: usuwać

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
удалять
sprawiać, że coś nie znajduje się już w miejscu, w którym było

usynawiać v
усыновлять
czynić synem

usynowienie n
усыновление
uznanie kogoś za syna

usynowić v
усыновить
uznać kogoś za syna

usypiać uˈsɨpʲjäʨ̑ v
засыпать
zasypiać, zapadać w sen
поддаваться наркоз
(medycyna, medyczny) poddawać narkozie
усыплять
(weterynaria, weterynaryjny) przeprowadzać eutanazję zwierzęcia poprzez podanie mu odpowiedniego środka
powodować, że ktoś zasypia

uszanka uˈʃãnka n
ушанка
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszatka n
ушастая сова
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

uszaty adj
ушастый
o człowieku lub zwierzęciu: mający duże uszy

uszko ˈuʃkɔ n
пельмень
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nadziewany pierożek przypominający kształtem ucho

uszkodzenie ˌuʃkɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
дефект повреждение
(technologia, technika, techniczny) awaria, usterka

uszkodzony adj
повреждённый
taki, który uległ uszkodzeniu

uszny ˈuʃnɨ adj
ушной
związany z uchem

uszy do góry ˈuʃɨ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
держи хвост морковкой
nie martw się, nie poddawaj się, nie załamuj się, ponieważ wszystko jakoś się ułoży, będzie dobrze

uszyć v
сшить
aspekt dokonany od: szyć

usługa uˈswuɡa n
услуга
działalność gospodarcza służąca zaspokajaniu potrzeb ludzi
okazana pomoc

usłyszeć uˈswɨʃɛʨ̑ v
услышать
aspekt dokonany od: słyszeć - uchwycić uchem, uświadomić sobie, wziąć sobie do serca

utalentowany adj
талантливый одарённый
obdarzony talentem

utopia uˈtɔpʲja n
утопия
pomysł, którego nie można zrealizować; coś nierealnego
утопия уто́пия
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utopijny adj
утопический
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

utrata uˈtrata n
потеря утрата
(książkowy) fakt, że ktoś został pozbawiony kogoś lub czegoś

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
затруднять
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym

utrudnienie ˌutrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
беспокойство затруднение
to, co utrudnia wykonanie czegoś

utrudnić uˈtrudʲɲiʨ̑ v
затруднить
aspekt dokonany od: utrudniać

utrzeć nosa ˈuṭʃɛʨ̑ ˈnɔsa v
утереть нос
poskromić kogoś, dać komuś nauczkę, ukrócić czyjąś samowolę

utrzymanek ˌuṭʃɨ̃ˈmãnɛk n
альфонс
mężczyzna utrzymywany przez kobietę, kochankę

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
содержание
(rzeczownik odczasownikowy) od utrzymać
wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu
środki, pieniądze niezbędne do życia

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
подстаканник
(środowiskowy) (regionalizm, regionalny) (żartobliwie) uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem
содержанка
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka

utrzymywać ˌuṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
удерживать
zachowywać coś w określonym stanie
содержать себя
opłacać swoje potrzeby

utworzenie ˌutfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
основание
spowodowanie powstania czegoś
zorganizowanie czegoś (stowarzyszenia, instytucji (et cetera))

utworzyć uˈtfɔʒɨʨ̑ v
создать
aspekt dokonany od: tworzyć

utwór ˈutfur n
произведение сочинение
dzieło literackie lub muzyczne

utylitarność n
утилитарность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest utylitarne

utylitarny ˌutɨlʲiˈtarnɨ adj
утилитарный
taki, który dąży do niesienia praktycznej korzyści, pożytku; jest użyteczny

utylitarystyczny ˌutɨlʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
утилитаристический
(filozofia, filozoficzny) związany z utylitaryzmem, dotyczący utylitaryzmu, właściwy utylitaryzmowi

utylizacja ˌutɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
утилизация
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne;

uwaga uˈvaɡa interjection
внимание
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)
осторожно
uwaga! → okrzyk, mający na celu ostrzec przed niebezpieczeństwem

uwaga uˈvaɡa n
внимание
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą
замечание
pouczenie, upomnienie; krytyka czyjegoś zachowania
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś

uwarunkować v
обусловить
uczynić zależnym od określonych warunków

uważanie ˌuvaˈʒãɲɛ n
уважение
(przestarzałe, przestarzały) (słownictwo kresowe) szacunek, poważanie

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
беречься
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym
считать
mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
sądzić coś o kimś lub czymś
уважать
(słownictwo kresowe) szanować

uważnie uˈvaʒʲɲɛ adv
внимательно
z uwagą, bacznie, ostrożnie

uważność uˈvaʒnɔɕʨ̑ n
внимательность
cecha tego, kto jest uważny

uważny uˈvaʒnɨ adj
внимательный
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwertura ˌuvɛrˈtura n
увертюра
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
обожать
bardzo coś/kogoś lubić

uwierać v
жать
gnieść, uciskać

uwierzyć uˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
поверить
aspekt dokonany od: wierzyć

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
обольщать соблазнять
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwydatnić v
выделить
pokazać w sposób bardziej wyrazisty; wysunąć na pierwszy plan

uwzględniać v
учитывать
brać pod uwagę

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
зависимость
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
мотивировать обосновывать оправдывать
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzasadnienie ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
аргументация
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie

uzasadniony adj
обоснованный
oparty na słusznych podstawach, mający obiektywne uzasadnienie

uzasadnić ˌuzaˈsadʲɲiʨ̑ v
обосновать
aspekt dokonany od: uzasadniać

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci adj
узбекский
odnoszący się do Uzbeków

uzbecki uzˈbɛʦ̑ʲci n
узбекский
język urzędowy Uzbekistanu;

uzbekistański adj
узбекистанский
(rzadki, rzadko używany) związany z Uzbekistanem, dotyczący Uzbekistanu

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
армирование
osprzęt, armatura
вооружение
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko
(rzeczownik odczasownikowy) od uzbroić
оснащение
(ekonomia, ekonomiczny) (zobacz) techniczne uzbrojenie pracy

uzbrojony adj
вооруженный
posiadający broń przy sobie

uzbrojony po zęby adj
вооружённый до зубов
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzda n
узда
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła;

uzdrowiciel n
исцелитель целитель
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił

uzdrowisko n
курорт
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze

uzdrowiskowy adj
курортный
związany z uzdrowiskiem, dotyczący uzdrowiska

uzdrowić uzˈdrɔvʲiʨ̑ v
оздоровить
uczynić kogoś zdrowym

uziemiać v
заземлять
aspekt niedokonany od: uziemić

uziemić v
заземлить
(elektryczność) połączyć części urządzenia elektrycznego z ziemią przy użyciu przewodu

uznanie uˈznãɲɛ n
признание
(rzeczownik odczasownikowy) od uznać
szacunek, poważanie, podziw
усмотрение
przyjęcie za prawdę

uznawać uzˈnavaʨ̑ v
признавать
potwierdzać czyjeś prawa, pozycję, suwerenność
zgadzać się z czymś
dochodzić do potwierdzenia czegoś
stwierdzać, że ktoś lub coś ma określone cechy
принимать
stwierdzać, że ktoś lub coś jest kimś lub czymś innym

uznać ˈuznaʨ̑ v
признать
(zobacz) uznawać

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
дополнять
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje
дополнять друг друг
dopełniać się wzajemnie

uzurpator ˌuzurˈpatɔr n
узурпатор
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś

uzurpatorski adj
узурпаторский
związany z uzurpatorem, dotyczący uzurpatora, właściwy uzurpatorowi

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
узурпировать
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

uzyskać uˈzɨskaʨ̑ v
добыть достичь завладеть заполучить
(zobacz) uzyskiwać

ułamek uˈwãmɛk n
дробь
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)
часть доля
fragment całości

ułan ˈuwãn n
улан
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

ułanbatorski ˌuwãnbaˈtɔrsʲci adj
улан-баторский
odnoszący się do miasta Ułan Bator

ułanudeński adj
улан-удэнский
dotyczący Ułan Ude albo pochodzący z Ułan Ude, związany z Ułan Ude

ułaskawienie ˌuwaskaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
помилование
(potocznie, potoczny) dokument, którego podpisanie skutkuje ułaskawieniem (1.1)
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą;

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
упрощать
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze

ułański adj
уланский
związany z ułanami, dotyczący ułanów

ułomność uˈwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
недостаток
wada, negatywna cecha czegoś
увечье
kalectwo

uścisk ˈuɕʨ̑isk n
объятие
otoczenie kogoś ramionami i przytulenie

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
улыбка
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
улыбаться
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uśmiechnięty ˌuɕmʲjɛxʲˈɲɛ̃ntɨ adj
улыбающийся
taki, który się uśmiecha

uśmiercić uɕˈmʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
умертвить
(książkowy) powodować czyjąś śmierć

uśmieszek uˈɕmʲjɛʃɛk n
усмешка
niewyraźny uśmiech wyrażający często drwinę, ironię albo pogardę

uśpić v
заснуть поддаться наркоз уснуть усыпить
aspekt dokonany od: usypiać

użański adj
ужанский ужский
związany z Użem (rzeką na Ukrainie i Słowacji)

użhorodzki adj
ужгородский
związany z Użhorodem, dotyczący Użhorodu

użycie uˈʒɨʨ̑ɛ n
использование
skorzystanie z czegoś, zastosowanie, posłużenie się czymś

użyteczność ˌuʒɨˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
полезность
cecha czegoś, co przynosi pożytek, zaspokaja czyjeś potrzeby

użyteczny ˌuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
полезный
przynoszący pożytek, przydatny

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
пользователь
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
использовать пользоваться
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

użyć ˈuʒɨʨ̑ v
воспользоваться
skorzystać z czegoś do zrobienia czegoś

użądlić v
ужалить
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbić żądło

va banque adv
ва-банк
(termin karciany) o stawce w grze hazardowej: o cały bank
ryzykując wszystko, co się ma

vancouverski adj
ванкуверский
związany z Vancouverem, dotyczący Vancouveru

verdiowski adj
вердиевский
(sztuka) związany z twórczością Giuseppego Verdiego

via ˈvʲi<sup>j</sup>a preposition
через
…służący do określenia miejscowości, przez którą przebiega trasa podróży lub transportu

vis-à-vis vʲi‿za‿ˈvʲi adv
визави напротив
naprzeciwko

volkswagen n
фольксваген
(motoryzacja) samochód produkowany przez firmę Volkswagen;

vorarlberski adj
форарльбергский
związany z Vorarlbergiem, dotyczący Vorarlbergu

w f v vu preposition
в
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności
…określający ilość lub liczbę elementów
…określający stan podmiotu
…określający ubiór
…określający wzór na materiale, kształt czegoś

w biały dzień ˈv‿bʲjawɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ adv
среди бела дня
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie
w ciągu dnia

w bród v‿brut adv
вброд
pokonując rzekę pieszo lub konno przez płyciznę, bród

w celu ˈf‿ʦ̑ɛlu
с целью
przyłącza określenie celu, w jakim ktoś działa; aby, by

w chuj f‿xuj
до хуя
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, całe mnóstwo

w ciągu ˈfʲ‿ʨ̑ɔ̃ŋɡu
в течение
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń

w ciąży adj
непраздная
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w czepku urodzony ˈf‿ʧ̑ɛpku ˌːrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
рождённый в рубашке рождённый в сорочке
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto ma dużo szczęścia

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
с глазу на глаз тет-а-тет
na osobności, bez udziału osób trzecich

w dodatku adv
в придачу вдобавок
ponadto, dodatkowo, poza tym, oprócz tego

w drobny mak ˈv‿drɔbnɨ ˈmak adv
вдребезги вдрызг
na bardzo drobne części

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ
в форме
w postaci czegoś

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ adj
в форме
w dobrej kondycji

w górę ˈv‿ɡurɛ adv
вверх
określenie kierunku powyżej czegoś
(hydrologia, hydrologiczny) w kierunku źródła

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
ради
ze względu na jakąś wartość

w każdym razie ˈf‿kaʒdɨ̃m ˈraʑɛ idiom
во всяком случае
tak czy inaczej, niezależnie od tego, co było powiedziane

w kształcie
в форма
nadając lub przybierając kształt czegoś

w kwiecie wieku ˈf‿kfʲjɛ̇ʨ̑ɛ ˈvʲjɛku idiom
в расцвет
w pełni sił/życia, w najlepszym okresie życia, w rozkwicie

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
в мгновение ока
(potocznie, potoczny) bardzo szybko

w nocy adv
ночью
gdy jest ciemno

w nocy wszystkie koty są czarne ˈv‿nɔʦ̑ɨ ˈfʃɨstʲcɛ ˈkɔtɨ ˈsɔ̃w̃ ˈʧ̑arnɛ proverb
ночью все кошки серы
gdy nie zna się sytuacji, można się łatwo pomylić w ocenie

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
вообще
ogólnie, w sumie, podsumowując

w okamgnieniu ˌv‿ɔkãmʲɟˈɲɛ̇̃ɲu adv
в мгновение ока
bardzo szybko, błyskawicznie, natychmiast, od razu

w pizdu f‿pʲizˈdu interjection
в пизду
(wulgarnie, wulgaryzm) okrzyk wyrażający złość, zdziwienie itp.

w poprzek adv
поперёк
prostopadle do dłuższego boku

w postaci
в виде в форме
w formie czegoś

w przeciwnym razie
в противном случае
łączy dwie części wypowiedzi, sugerując, że jeśli coś nie będzie spełnione, to wyniknie z tego coś często nieprzychylnego

w przybliżeniu adv
приблизительно
blisko, ale niedokładnie tak

w ramach
в пределах
w określonym przedziale; nie wykraczając poza określone normy, przedziały, dyrektywy itp.

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
относительно
wobec, do, względem

w szczególności adv
в особенности особенно в частности
szczególnie, zwłaszcza

w wyniku
в результате
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia

wacha ˈva.xa n
ваху
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
веер
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;
диапазон круг спектр
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność

wada ˈvada n
недостаток изъян
ujemna cecha charakteru

wafel n
вафля
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę

waga ˈvaɡa n
вес
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2)
вес важность значение значимость
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość
вес тяжесть
(potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś
весы
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

wagarowicz n
прогульщик
(edukacja, edukacyjny) uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje

wagary vaˈɡarɨ n
прогул
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole;

wagnerowiec n
вагнеровец
(wojskowość, wojskowy) członek Grupy Wagnera, prywatnej firmy wojskowej powiązanej z Federacją Rosyjską

wagon ˈvaɡɔ̃n n
вагон
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagon restauracyjny n
вагон-ресторан
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji

wagonownia n
депо
(kolejnictwo) pomieszczenie do postoju, remontów i konserwacji wagonów;

wagonowy ˌvaɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
вагонный
dotyczący wagonu, znajdujący się w wagonie

wahabicki ˌwaxaˈbʲiʦ̑ʲci adj
ваххабитский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z wahhabizmem

wahadło n
маятник
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wahadłowy ˌvaxadˈwɔvɨ adj
маятниковый
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z wahadłem, działający w oparciu o wahadło

wahać ˈvaxaʨ̑ v
колебаться медлить сомневаться
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
каникулы отпуск
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

wakacyjny ˌvakaˈʦ̑ɨjnɨ adj
каникулярный
związany z wakacjami, dotyczący wakacji, odbywający się w wakacje

wakat ˈvakat n
вакансия
wolna posada, nieobsadzone stanowisko

wal grenlandzki n
гренландский кит
(zoologia, zoologiczny) Balaena mysticetus Linnaeus, wieloryb występujący w morzach arktycznych i subarktycznych;

walabia n
валлаби
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Wallabia Trouessart, rodzaj torbacza z podrodziny kangurów;

walatka n
битьё яиц
(etnografia, etnograficzny) wielkanocny zwyczaj stukania się jajkami;

walc valʦ̑ n
вальс
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);

walc wiedeński n
венский вальс
(choreografia, choreograficzny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybsza odmiana walca;

walcowaty adj
цилиндрический
taki, który przypomina kształtem walec

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
бороться воевать
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walczyć na dwa fronty ˈvalʧ̑ɨʨ̑ na‿ˈdva ˈfrɔ̃ntɨ v
воевать на два фронта
podejmować jednocześnie dwa różne działania
walczyć jednocześnie z dwoma przeciwnikami

walczyć z wiatrakami ˈvalʧ̑ɨʥ̑ ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi v
сражаться с ветряными мельницами
podejmować się walki z czymś nieodwracalnym; zmagać się z czymś, czego nie da się pokonać
walczyć z wytworami własnej wyobraźni

walec ˈvalɛʦ̑ n
каток
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;
цилиндр
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walencki adj
валенсийский
dotyczący Walencji

walenie vaˈlɛ̃ɲɛ n
китообразные
(zoologia, zoologiczny) Cetacea, rząd ssaków żyjących wyłącznie w wodzie, np. delfiny, wieloryby;

walentynka ˌvalɛ̃nˈtɨ̃nka n
валентинка
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji

waleriana ˌvalɛrʲˈjãna n
валериана валерьяна
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Valeriana officinalis L., kozłek lekarski
валерьяна валерьянка
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;

walerianowy adj
валериановый валерьяновый
związany z walerianą; zawierający walerianę

walet ˈvalɛt n
валет
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walijski vaˈlʲijsʲci adj
валлийский
związany z Walią, dotyczący Walii

walijski vaˈlʲijsʲci n
валлийский
(językoznawstwo, językoznawczy) język walijski (1.1); język z grupy języków celtyckich, którym posługuje się ponad 600 tys. mieszkańców Walii;

walizka vaˈlʲiska n
чемодан
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić głową o mur ˈvalʲiʥ̑ ˈɡwɔvɔ̃w̃ ɔ‿ˈmur idiom
биться головой об стену
bezskutecznie próbować dokonać czegoś; walczyć z przeciwieństwami niemożliwymi do pokonania

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
дрочить играть с
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
борьба
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walka z wiatrakami ˈvalka ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi idiom
борьба с ветряными мельницами
walka beznadziejna, bez szans na powodzenie
walka z czymś nierealnym, urojonym

walkiria n
валькирия
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

walny ˈvalnɨ adj
решающий
mający decydujące znaczenie

walor ˈvalɔr n
достоинство
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna
ценная бумага
papier wartościowy

waltornia valˈtɔrʲɲa n
валторна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

waluta vaˈluta n
валюта
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

walutowy ˌvaluˈtɔvɨ adj
валютный
dotyczący waluty, związany z walutą

wampir ˈvãmpʲir n
вампир упырь вурдалак
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
вампир
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wampirski adj
вампирский
związany z wampirem, dotyczący wampira

wampirzyca n
вампирша вампиресса
kobieta-wampir

wampuka n
вампука
parodia opery natrząsająca się ze sztuczności i konwencji klasycznych przedstawień operowych

wanad ˈvãnat n
ванадий вана́дий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wanadowy adj
ванадиевый
dotyczący lub zrobiony z wanadu

wandal ˈvãndal n
вандал
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
вандализм
akt bezmyślnego zniszczenia

wandalski adj
вандалистский
związany z wandalami albo wandalizmem, będący przejawem wandalizmu

wandejski adj
вандейский
związany z Wandeą lub jej mieszkańcami, dotyczący Wandei

wanienka vãˈɲɛ̃nka n
ванночка
(zdrobniale) od: wanna

wanilia vãˈɲilʲja n
ваниль
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
ванилин
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

waniliowy ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ adj
ванильный
(przymiotnik) od: wanilia

wanna ˈvãnːa n
ванна ва́нна
duże naczynie do kąpieli

wannowy adj
ванный
związany z wanną, dotyczący wanny

wanta ˈvãnta n
ванта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu;

wapniowy adj
кальциевый
dotyczący wapnia

wapno n
известь
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapno sodowane n
натронная известь
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) mieszanina wodorotlenku wapnia i wodorotlenku sodu stosowana jako absorbent dwutlenku węgla;

wapń vapʲɲ̊ n
кальций ка́льций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
варан
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warcabista n
шашист
osoba grająca w warcaby

warcabowy adj
шашечный
związany z warcabami, dotyczący warcabów

warcaby n
шашки
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy identycznymi bierkami na planszy;

warchlak ˈvarxlak n
кабанчик подсвинок
młode dzika w pierwszym roku życia;

warczeć v
рычать ворчать
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warenik n
вареник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowany pierożek, tradycyjnie przygotowywany w kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;

wareski adj
варяжский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Waregami, dotyczący Waregów

warga ˈvarɡa n
губа
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
губной
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust
губной лабиальный
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

warholowski adj
уорхоловский
związany z twórczością Andy'ego Warhola

wariant ˈvarʲjãnt n
вариант
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariat ˈvarʲjat n
псих
(potocznie, potoczny) ktoś zachowujący się nieobliczalnie, niekonwencjonalnie; zwariowany, nierozważny
псих шизик
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie

wariatkowo ˌvarʲjatˈkɔvɔ n
дурдом дурка психушка
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) placówka medyczna dla osób chorych umysłowo

wariograf n
полиграф
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
коса
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warneński adj
варненский
związany z Warną, dotyczący Warny, pochodzący z Warny

warroza n
варооз варроатоз
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);

warstwa ˈvarstfa n
пласт
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych;
слой пласт
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
слоистый
złożony z warstw

warszawiak varˈʃavʲjak n
варшавяк
(potocznie, potoczny) mieszkaniec Warszawy

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
варшавянин
mieszkaniec Warszawy
osoba pochodząca z Warszawy, urodzona w Warszawie

warszawianka ˌvarʃaˈvʲjãnka n
варшавянка
kobieta pochodząca z Warszawy, urodzona w Warszawie
mieszkanka Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
варшавский
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

warsztat ˈvarʃtat n
верстак
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
мастерская
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej

wart vart adj
достойный стоящий
posiadający pewną wartość

warta ˈvarta n
вахта
straż pełniona przez jedną lub kilka osób;

wartki ˈvartʲci adj
быстрый
szybko płynący

wartkość n
скоротечность
cecha czegoś, co szybko płynie lub toczy się

warto ˈvartɔ v
стоит
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające)

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
ценный
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
значение величина
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
стоимость ценность
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
ценность
zwykle lm zasada moralna, przekonanie
ценность достоинство
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny

waruga vaˈruɡa n
молотоглав теневая птица
(ornitologia, ornitologiczny) Scopus umbretta, duży, brązowy ptak afrykański z wydatnym czubem z tyłu głowy;

warunek vaˈrũnɛk n
условие
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe
(tylko w liczbie mnogiej) sytuacja

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
условный
(przymiotnik) od: warunek

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
варисцит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

warzywnik vaˈʒɨvʲɲik n
огород
ogród lub jego część przeznaczona na uprawę warzyw

warzywny vaˈʒɨvnɨ adj
овощной
dotyczący warzyw, zawierający głównie warzywa, zrobiony z warzyw

warzywo vaˈʒɨvɔ n
овощ
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

warzęcha n
колпица
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Platalea;

wasabi n
васаби
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielona pasta z wasabi (1.2) stosowana w kuchni japońskiej, głównie jako dodatek do sushi
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych

wasz vaʃ pronoun
ваш
2. (osoba) lm

waszyngtonka ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃nka n
вашингтонка
mieszkanka Waszyngtonu, stołecznego miasta Stanów Zjednoczonych

waszyngtończyk ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
вашингтонец
mieszkaniec Waszyngtonu, stołecznego miasta Stanów Zjednoczonych

waszyngtoński ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃sʲci adj
вашингтонский
odnoszący się do miasta Waszyngton

wat vat n
ватт Вт
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
вата
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
сахарная вата
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wataha vaˈtaxa n
ватага
(przenośnie, przenośnia) duża grupa ludzi, zwykle niebezpieczna lub uciążliwa dla otoczenia
стая
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików;

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
ватиканский
odnoszący się do państwa Watykan

wawrzynowy adj
лавровый
związany z wawrzynem, dotyczący wawrzynu; wykonany z wawrzynu; zawierający wawrzyn

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
вазэктомия
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
вазелин
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazelinowy adj
вазелиновый
związany z wazeliną, dotyczący wazeliny, zawierający wazelinę

wazon ˈvazɔ̃n n
ваза
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wał vaw n
вал
rodzaj nasypu, usypisko z ziemi, naturalne lub sztuczne

wałach ˈvawax n
мерин
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałdajski adj
валдайский
związany z Wałdajem, dotyczący Wałdaju

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
скалка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

wałkoń n
лентяй лодурь
osoba, której nie chce się pracować

wałęsać się v
ошиваться
(potocznie, potoczny) chodzić bez celu

ważka ˈvaʃka n
стрекоза
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważny ˈvaʒnɨ adj
важный ва́жный
mający duże znaczenie
действительный
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
взвешивать
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
ostrożnie, powoli podejmować decyzję, wybierać coś

wbijać ˈvbʲijäʨ̑ v
вбивать
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk

wbić vbʲiʨ̑ v
вбить
(zobacz) wbijać

wbić nóż w plecy ˈvbʲiʨ̑ ˈnuʃ ˈf‿plɛʦ̑ɨ v
воткнуть нож в спину всадить нож в спину
zdradzić kogoś, w podstępny, haniebny sposób przyczynić się do czyjejś klęski, do czyjegoś niepowodzenia

wbrew vbrɛf preposition
вопреки вразрез
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
входить
stawać się członkiem czegoś
wstępować na coś nogą (nogami)
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
rozpoczynać grę, np. na boisku, w karty
stawać się elementem zbioru, elementem składowym
wspinać się, iść w górę

wchodzić w skład idiom
входить в состав
zawierać się w czymś; być na liście czegoś

wchłaniać v
поглощать
wciągać w siebie, chłonąć, wsysać
быть втягивать всасывать
być wciąganym, wsysanym

wcielać w życie ˈfʲʨ̑ɛlaʥ̑ ˈv‿ʒɨʨ̑ɛ v
воплощать в жизнь
sprawiać, że coś staje się rzeczywistością; realizować, urzeczywistniać

wcinać ˈfʲʨ̑ĩnaʨ̑ v
поглощать
(potocznie, potoczny) jeść coś, zwykle w pośpiechu i z apetytem

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
ещё
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
отпуск
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania

wczesnochrześcijański ˌfʧ̑ɛsnɔxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
раннехристианский
dotyczący wczesnych lat chrześcijaństwa

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
ранний
taki, który jest u swojego początku

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
рано
podczas początkowego etapu trwania czegoś

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
назад раньше тому назад
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
вчера
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
вчерашний
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdeptać w błoto v
втоптать в грязь
spowodować, że ktoś poczuje się poniżony, upokorzony

wdowa ˈvdɔva n
вдова
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowi grosz ˈvdɔvʲi ˈɡrɔʃ n
вдовья лепта
(książkowy) niewielka kwota przekazana kosztem wyrzeczeń przez osobę niezamożną

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
вдовец
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
благодарность
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa
грациозность изящность
cecha tego, co wdzięczne

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
благодарный
pełen wdzięczności
грациозный изящный
pełen wdzięku, gracji

wdzięk vʲʥ̑ɛ̃ŋk n
шарм грация изящество
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem

weber ˈvɛbɛr n
вебер
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
вебинар
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
ведический
dotyczący wedyzmu

według ˈvɛdwuk preposition
по
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
уик-энд выходной
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganin vɛˈɡãɲĩn n
веган
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
веганство веганизм
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
веганский
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
вегетарианец
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
вегетарианство
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
вегетарианка
forma żeńska od: wegetarianin

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
вегетативный
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
вход
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć

wejść vɛjɕʨ̑ v
войти
aspekt dokonany od: wchodzić

weksel ˈvɛksɛl n
вексель
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
вексиллология
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

welin ˈvɛlʲĩn n
веленевая бумага
drogi, miękki, gładki i cienki papier używany w XIX wieku do korespondencji i rysunków
велень
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

wellingtoński ˌwɛlʲĩŋkˈtɔ̃j̃sʲci adj
веллингтонский
odnoszący się do miasta Wellington

welomobil n
веломобиль
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

welon ˈvɛlɔ̃n n
фата
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)

welurowy adj
велюровый
(rzemiosło, rzemieślniczy) (włókiennictwo) wykonany z weluru

wena ˈvɛ̃na n
вдохновение
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
венецианец
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjãnka n
венецианка
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
венецианский венециа́нский
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
венеролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka wenerologii

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
венерология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

wenerologiczny adj
венерологический
związany z wenerologią, dotyczący wenerologii

weneryczny adj
венерический
(medycyna, medyczny) przenoszony drogą płciową

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
венесуэльский венесуэ́льский
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
вентилятор ветрогон
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wentylatorowy adj
вентиляторный
związany z wentylatorem lub wentylatorami, dotyczący wentylatorów

wenusjański adj
венерианский
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

wepchać v
впереть
(potocznie, potoczny) umieścić kogoś gdzieś na siłę
втолкнуть
pchając, umieścić w czymś

wepchnąć v
втолкнуть
pchając, umieścić w czymś

wepski adj
вепсский
związany z Wepsami, dotyczący Wepsów

wepski n
вепсский
(językoznawstwo, językoznawczy) język wepski;

weranda vɛˈrãnda n
веранда
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbalny adj
вербальный
wyrażony przy pomocy słów

werdykt ˈvɛrdɨkt n
приговор
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp.

wermut n
вермут ве́рмут
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernisaż n
вернисаж
(sztuka) uroczyste otwarcie wystawy dzieł sztuki

weronka n
веронка
mieszkanka Werony

werończyk n
веронец
mieszkaniec Werony

weroński adj
веронский
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony

wersalka vɛrˈsalka n
диван-кровать
rozkładane łóżko, które po złożeniu tworzy kanapę

wersalski vɛrˈsalsʲci adj
версальский
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem

wersja ˈvɛrsʲja n
версия вариант
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wertykał vɛrˈtɨkaw n
вертикаль
(astronomia, astronomiczny) półokrąg koła wielkiego lub koło wielkie sfery niebieskiej przechodzące przez zenit i nadir, prostopadłe do horyzontu;

werwa ˈvɛrva n
огонь
ochota do działania

weryfikacja n
верификация
sprawdzenie zgodności z prawdą

wesele vɛˈsɛlɛ n
веселье
(przestarzałe, przestarzały) coś wesołego
свадебный пир
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
весело
w pogodnym nastroju

wesołość vɛˈsɔwɔɕʨ̑ n
весёлость
(książkowy) wesoły nastrój, dobra atmosfera; radość, beztroska

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
весёлый
taki, który wprawia w dobry humor
świadczący o dobrym humorze, nastroju
весёлый жизнерадостный
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

wesprzeć ˈvɛspʃɛʨ̑ v
поддержать
dać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

westalka n
весталка
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnąć v
вздохнуть
odetchnąć głęboko i dość głośno z powodu nagłej emocji

western ˈwɛstɛrn n
вестерн
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie;
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film z gatunku westernu (1.1)

westfalski adj
вестфальский
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii

wesz vɛʃ n
вошь
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

wet za wet ˈvɛd za‿ˈvɛt idiom
зуб за зуб
(książkowy) wzajemnie, w ten sam sposób (zwykle złem za zło)

weteran vɛˈtɛrãn n
ветеран
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz w starożytnym Rzymie zwolniony z armii z honorami po odbyciu pełnej służby wojskowej
(przenośnie, przenośnia) długoletni, doświadczony i zasłużony pracownik

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
ветеринария
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
ветеринарный
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
ветеринар
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wetknąć v
воткнуть
wsunąć coś

weto ˈvɛtɔ n
вето
protest lub sprzeciw wobec czegoś;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
внутри
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
внутри
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wewnątrzatomowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃatɔ̃ˈmɔvɨ adj
внутриатомный
dziejący się wewnątrz atomu, dotyczący wnętrza atomu, obowiązujący wewnątrz atomu

wewnątrzczaszkowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃʧ̑aˈʃkɔvɨ adj
внутричерепной
dziejący się wewnątrz czaszki, dotyczący wnętrza czaszki, obowiązujący wewnątrz czaszki

wewnątrzfabryczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃfaˈbrɨʧ̑nɨ adj
внутрифабричный
dziejący się wewnątrz fabryki, dotyczący wnętrza fabryki, obowiązujący wewnątrz fabryki

wewnątrzgatunkowy ˌvɛvnɔ̃nḍʒɡatũŋˈkɔvɨ adj
внутривидовой
dziejący się wewnątrz gatunku, dotyczący wnętrza gatunku, obowiązujący wewnątrz gatunku

wewnątrzgrupowy ˌvɛvnɔ̃nḍʒɡruˈpɔvɨ adj
внутригрупповой
dziejący się wewnątrz grupy, dotyczący wnętrza grupy, obowiązujący wewnątrz grupy

wewnątrzkomórkowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃkɔ̃murˈkɔvɨ adj
внутриклеточный
dziejący się wewnątrz komórki, dotyczący wnętrza komórki, obowiązujący wewnątrz komórki

wewnątrzkrajowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃkraˈjɔvɨ adj
внутригосударственный
dziejący się wewnątrz kraju, dotyczący wnętrza kraju, obowiązujący wewnątrz kraju

wewnątrzmolekularny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmɔlɛkuˈlarnɨ adj
внутримолекулярный
dziejący się wewnątrz molekuły, dotyczący wnętrza molekuły, obowiązujący wewnątrz molekuły

wewnątrzorganizacyjny ˌvɛvnɔ̃nṭʃɔrɡãɲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
внутриорганизационный
dziejący się wewnątrz organizacji, dotyczący wnętrza organizacji, obowiązujący wewnątrz organizacji

wewnątrzpartyjny ˌvɛvnɔ̃nṭʃparˈtɨjnɨ adj
внутрипартийный
dziejący się wewnątrz partii, dotyczący wnętrza partii, obowiązujący wewnątrz partii

wewnątrzpaństwowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃpãj̃ˈstfɔvɨ adj
внутригосударственный
dziejący się wewnątrz państwa, dotyczący wnętrza państwa, obowiązujący wewnątrz państwa

wewnątrzrodzinny ˌvɛvnɔ̃nṭʃrɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
внутрисемейный
dziejący się wewnątrz rodziny, dotyczący wnętrza rodziny, obowiązujący wewnątrz rodziny

wewnątrzrządowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃːɔ̃nˈdɔvɨ adj
внутриправительственный
dziejący się wewnątrz rządu, dotyczący wnętrza rządu, obowiązujący wewnątrz rządu

wewnątrzstrefowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃstrɛˈfɔvɨ adj
внутризональный
dziejący się wewnątrz strefy, dotyczący strefy, obowiązujący w strefie

wewnątrzwspólnotowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃfspulnɔˈtɔvɨ adj
внутриобщинный
dziejący się we wspólnocie, dotyczący tylko wspólnoty, obowiązujący we wspólnocie

wewnątrzzakładowy ˌvɛvnɔ̃nḍʒzakwaˈdɔvɨ adj
внутризаводской
dziejący się wewnątrz zakładu, dotyczący wnętrza zakładu, obowiązujący wewnątrz zakładu

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
внутренний
dotyczący relacji pomiędzy elementami jakiegoś zamkniętego układu
taki, który dotyczy psychiki człowieka; dziejący się w jego psychice
taki, który dzieje się w granicach danego kraju
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
везувиан
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
вызов
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp.
призыв
(rzeczownik odczasownikowy) od wezwać

wezwać na dywanik ˈvɛzvaʨ̑ ˌna‿dɨˈvãɲik v
вызвать на ковёр
wezwać podwładnego na rozmowę, zwykle przykrą

wezyr ˈvɛzɨr n
визирь
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
шерсть
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)

wełna mineralna ˈvɛwna ˌmʲĩnɛˈralna n
минеральная вата
(budownictwo) materiał izolacyjny wytwarzany z surowców mineralnych;

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
шерстяной
wykonany z wełny

wiacki adj
вятский
związany z Wiatką, dotyczący Wiatki

wiadomo vʲjaˈdɔ̃mɔ modal
ведомо известно
w wypowiedziach twierdzących: jest pewne, oczywiste, jasne

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
знание познание
jakiś obszar wiedzy
известие новость
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
сообщение новость информация
nowina, informacja

wiadro ˈvʲjadrɔ n
ведро
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
виадук
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
вера
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie
вера ве́ра
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarołomność n
вероломность
(książkowy) cecha tego, co wiarołomne; cecha tych, którzy są wiarołomni

wiarołomny ˌvʲjarɔˈwɔ̃mnɨ adj
вероломный
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę

wiarołomny ˌvʲjarɔˈwɔ̃mnɨ n
вероломец
ktoś wiarołomny (1.1), osoba wiarołomna (1.1)

wiarołomstwo n
вероломство
(książkowy) niedotrzymanie danego słowa, złamanie przysięgi; dopuszczenie się zdrady

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
достоверность
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
достоверный заслуживающий доверия
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny

wiata ˈvʲjata n
навес
budowla niekiedy ze ściankami, z zadaszeniem opartym na słupach, nad peronami, parkingami, przystankami;

wiatr vʲjatr̥ n
ветер ве́тер
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatrak ˈvʲjatrak n
ветряная мельница
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatropylność n
ветроопыление ветроопыляемость
(biologia, biologiczny) zapylanie kwiatów poprzez wiatr przenoszący pyłki;

wiatrowy adj
ветровой
związany z wiatrem

wiatrołom n
бурелом
drzewa powalone wiatrem;

wiatrówka vʲjaˈtrufka n
ветровка
(odzieżownictwo) lekka kurtka chroniąca przed wiatrem
ветрянка
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) ospa wietrzna
воздушка
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) karabinek lub pistolet pneumatyczny;

wiatyk n
виатикум
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wiaziemski adj
вяземский
związany z Wiaźmą, dotyczący Wiaźmy

wiać vʲjäʨ̑ v
дуть
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)
тянуть
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) być odczuwalnym

wibrator n
вибратор
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wibro-
вибро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem

wibroakustyczny adj
виброакустический
związany z wibroakustyką, dotyczący wibroakustyki

wiceadmiralski adj
вице-адмиральский
związany z wiceadmirałem, dotyczący wiceadmirała

wiceadmirał n
вице-адмирал
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;
(marynarka) oficer mający stopień wiceadmirała (1.1)

wicegubernatorski adj
вице-губернаторский
(rzadki, rzadko używany) związany z wicegubernatorem, dotyczący urzędu wicegubernatora

wicekanclerski adj
вице-канцлерский
związany z osobą lub urzędem wicekanclerza, dotyczący wicekanclerza

wicekonsulski adj
вице-консульский
związany z osobą lub urzędem wicekonsula, dotyczący wicekonsula

wiceprezydencki adj
вице-президентский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z osobą lub urzędem wiceprezydenta, dotyczący wiceprezydenta

wiceprezydent n
вице-президент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
вилка
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
вилка порционная
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

widnieć ˈvʲidʲɲɛ̇ʨ̑ v
виднеться
być widocznym, dawać się widzieć

widny adj
светлый
(książkowy) rozświetlony

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ adv
заметно
dostrzegalnie, istotnie, wyraźnie

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ particle
видимо очевидно явно
… wprowadzająca wniosek, który mówca uważa za prawdopodobne wyjaśnienie

widoczność vʲiˈdɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
видимость
możliwość widzenia w danej przestrzeni lub w danych warunkach

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
видимый заметный
taki, którego widać
taki, którego łatwo dostrzec, zauważyć

widok ˈvʲidɔk n
вид
widziana przestrzeń, krajobraz

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
художественная открытка
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku;

widowisko ˌvʲidɔˈvʲiskɔ n
зрелище
impreza artystyczna lub rozrywkowa, która jest przeznaczona do oglądania przez publiczność

widowiskowy ˌvʲidɔvʲiˈskɔvɨ adj
захватывающий
mający atrakcyjną formę wizualną i wywołujący emocje
зрительный
przeznaczony do wystawiania widowisk

widownia vʲiˈdɔvʲɲa n
аудитория зрительный зал
miejsce w teatrze, kinie, stadionie itp. przeznaczone dla widzów
зритель публика
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia

widz vʲiʦ̑ n
зритель
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzenie vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
свидание
odwiedziny więźnia w więzieniu

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
видеть
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś
видеть зрить
odbierać bodźce wzrokowe

widzimisię n
каприз прихоть
(potocznie, potoczny) czyjś pogląd nieliczący się z niczym

widły ˈvʲidwɨ n
вилы
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wiec n
вече
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady;

wieczerza vʲɛˈʧɛʒa n
вечеря
(przestarzałe, przestarzały) (dziś (książkowy), czasem też (podniośle)) kolacja

wieczerzać v
ужинать
(przestarzałe, przestarzały) (dziś (książkowy), czasem też (podniośle)) spożywać wieczerzę

wieczna zmarzlina n
вечная мерзлота
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
вечно
bez ograniczenia w czasie
nieustannie, ciągle, bez przerwy

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
вечность
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życie pozagrobowe
bardzo długi czas

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
вечный
trwający wieczność; dotyczący wieczności
(potocznie, potoczny) trwający bardzo długo

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
вечером
gdy zapada zmierzch

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
вечерний
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczorynka ˌvʲjɛʧ̑ɔˈrɨ̃nka n
вечерний телепередача для малыш
(potocznie, potoczny) program telewizyjny dla dzieci emitowany wieczorem;

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
вечер
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
мальчишник
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
венский
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
знание зна́ние
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
знать ведать
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedzieć, co w trawie piszczy ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈʦ̑ɔ ˈf‿travʲjɛ ˈpʲiʃʧ̑ɨ idiom
быть в курсе дела
orientować się w danej sytuacji, domyślać się czegoś, wiedzieć, co się dzieje

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
ведьма
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
ведьмак
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiejadło vʲjɛ̇ˈjadwɔ n
веялка
(rolnictwo, rolniczy) prymitywne narzędzie do oddzielania plew od ziarna w formie szufli, wideł lub płaskiego kosza;

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
сельский
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi

wiek vʲjɛk n
век столетие
sto lat;
возраст
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
пенсионный возраст
(urzędowy) rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę;

wielbiciel vʲjɛlˈbʲiʨ̑ɛl n
поклонник
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
верблюд
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłądzi vʲjɛlbˈwɔ̃ɲʥ̑i adj
верблюжий
charakterystyczny dla wielbłąda, mający cechy wielbłąda
dotyczący, odnoszący się do wielbłąda
wykonany z wełny lub skóry wielbłąda

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
много
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
много
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielka koalicja n
большая коалиция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii;

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ adj
пасхальный
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
большой
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
великий большой
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami

wielki piec n
домна
(hutnictwo, hutniczy) piec do wytapiania surówki i rud żelaza

wielkoduszność n
великодушие
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
великодушный
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością
świadczący o czyjejś szlachetności, wyrozumiałości

wielkokalibrowy adj
крупнокалиберный
o broni, amunicji: mający duży kaliber

wielkomocarstwowy adj
великодержавный
(książkowy) odnoszący się do wielkich mocarstw, dotyczący wielkiego mocarstwa, właściwy wielkiemu mocarstwu

wielkopolski ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲci adj
великопольский
dotyczący Wielkopolski, związany z Wielkopolską

wielkoruski adj
великорусский
związany z przekonaniem nacjonalistów rosyjskich, że nie istnieje odrębność narodów białoruskiego i ukraińskiego

wielkoustiuski adj
великоустюжский
związany z Wielkim Ustiugiem, dotyczący Wielkiego Ustiuga

wielkołucki adj
великолукский
związany z Wielkimi Łukami, dotyczący Wielkich Łuków

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
величина
cecha tego, co wznosi się ponad przeciętność

wielo- ˈvʲjɛlɔ
много-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem

wielobarwność n
многоцветность
cecha tego, co wielobarwne

wielobóstwo ˌvʲjɛlɔˈbustfɔ n
многобожие
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w wielu bogów

wielocylindrowy ˌvʲjɛlɔʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
многоцилиндровый
(technologia, technika, techniczny) mający wiele cylindrów

wieloczłonowy ˌvʲjɛlɔʧ̑wɔ̃ˈnɔvɨ adj
многочленный
składający się z wielu członów

wielodniowy ˌvʲjɛlɔˈdʲɲɔvɨ adj
многодневный
trwający wiele dni

wielodzietność n
многодетность
cecha tego, co wielodzietne; cecha tych, którzy są wielodzietni

wielodzietny ˌvʲjɛlɔˈʥ̑ɛtnɨ adj
многодетный многосемейный
mający większą niż przeciętna liczbę dzieci

wielofunkcyjny adj
многофункциональный
taki, który spełnia wiele funkcji

wielogłowy ˌvʲjɛlɔˈɡwɔvɨ adj
многоголовый
(książkowy) mający wiele głów

wielojęzyczność n
многоязычие
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co wielojęzyczne

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
многоязычный
posługujący się wieloma językami
napisany w wielu językach

wielokilometrowy ˌvʲjɛlɔcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ adj
многокилометровый
mający długość wielu kilometrów, wynoszący wiele kilometrów

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
многоклеточный
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokropek n
многоточие троеточие
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
многократно
wiele razy

wielokrotny ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɨ adj
многократный многоразовый
występujący więcej niż raz, powtarzający się

wielokrążek ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
полиспаст
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;

wielokształtny adj
разнообразный многоформный мультиформный
taki, który ma wielorakie kształty

wielokwiatowy adj
многоцветковый
taki, który ma wiele kwiatów

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
многоугольник
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
многолетний долголетний
trwający lub mający wiele lat

wielolufowy adj
многоствольный
(wojskowość, wojskowy) mający wiele luf

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
многочлен полином
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielomiesięczny ˌvʲjɛlɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
многомесячный
trwający wiele miesięcy

wielonarodowy adj
многонациональный
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wielooczny adj
многоглазый
taki, który ma wiele oczu

wieloodcinkowy adj
многосерийный
składający się z wielu odcinków

wielooki ˌvʲjɛlɔˈːci adj
многоглазый
(książkowy) mający wiele oczu

wielopiętrowy ˌvʲjɛlɔpʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
многоэтажный
mający wiele pięter

wielorodzinny adj
многоквартирный
przeznaczony do użytku dla wielu rodzin

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
кит
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybię n
китёнок
(zoologia, zoologiczny) młode wieloryba

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
китобойный промысел
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wielorybniczy adj
китобойный
związany z wielorybnictwem, dotyczący wielorybnictwa

wielostopniowy adj
многостепенный
mający wiele stopni, zachodzący etapami

wielotomowy adj
многотомный
składający się z wielu tomów

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
поликистозны
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wielotygodniowy ˌvʲjɛlɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
многонедельный
trwający wiele tygodni

wielotysięczny adj
многотысячный
liczący wiele tysięcy

wielowarstwowość n
многослойность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielowarstwowe; cecha tych, którzy są wielowarstwowi

wielowarstwowy adj
многослойный
taki, który ma wiele warstw

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
многовековой
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków

wielowodzie n
многоводие
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
многогранник
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościenny adj
многогранный
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wielożeństwo ˌvʲjɛlɔˈʒɛ̃j̃stfɔ n
многожёнство
forma małżeństwa, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
венок
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów

wientiański vʲjɛ̃nˈtʲjä̃j̃sʲci adj
вьентьянский
odnoszący się do Wientianu (miasta w Laosie)

wieprz vʲjɛpʃ n
боров
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec świni

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
свинина
(spożywczy) mięso ze świni;

wierchnieudyński adj
верхнеудинский
dotyczący Wierchnieudyńska albo pochodzący z Wierchnieudyńska, związany z Wierchnieudyńskiem

wierchojański adj
верхоянский
(geografia, geograficzny) w nazwach miejscowych związany z górnym biegiem rzeki Jany (rzeki na Dalekim Wschodzie Rosji)
związany z Wierchojańskiem (miastem w Rosji)

wierchuszka vʲjɛrˈxuʃka n
верхушка
(potocznie, potoczny) grupa ludzi sprawujących władzę w państwie, jakiejś organizacji, instytucji

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
верность
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś
верность правдивость
zgodność z rzeczywistością, z pierwowzorem

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
верный
wykazujący się wiernością, lojalnością
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły

wierny ˈvʲjɛrnɨ n
верующий
ten, który wierzy, jest wyznawcą danej religii

wiersz vʲjɛrʃ n
стих
charakterystyczny układ graficzny tekstów poetyckich
стих стихотворение
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
бормашина
przyrząd dentystyczny o napędzie elektrycznym służący do oczyszczania zębów z próchnicy
дрель
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
сверло
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
верба ива
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
плакучая ива
(botanika, botaniczny) Salix alba L. (Tristis), odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzch vʲjɛʃx n
верх
górna lub zewnętrzna powierzchnia czegoś

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
вершина
(geografia, geograficzny) szczyt góry
(geometria) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu;

wierzchołek góry lodowej vʲjɛʃˈxɔwɛɡ ˈːurɨ lɔˈdɔvɛj n
верхушка айсберга видимая часть айсберга
(publikatory) o wykrytej aferze, która stanowi fragment szerszego, lecz nieujawnionego jeszcze negatywnego zjawiska

wierzenie vʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
верование
(rzeczownik odczasownikowy) od wierzyć

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
кредитор
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
верить
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wieszak ˈvʲjɛʃak n
вешалка
mebel zaopatrzony w kilka wieszaków (1.1)
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;
(krawiectwo) tasiemka lub pętelka przyszyta do ubrania lub ręcznika
kołek, haczyk lub drążek, służący do wieszania ubrań, ręczników itp.

wieszać v
вешать
umieszczać coś w taki sposób, że punkt zaczepienia znajduje się ponad jego środkiem ciężkości
zabijać kogoś poprzez zawiązanie na jego szyi pętli zaciskającej się pod jego ciężarem

wieszczek n
альпийская галка
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych;

wieszczyć v
ворожить предсказывать будущее
(książkowy) albo (podniośle) przepowiadać przyszłość

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
вьетнамский
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci n
вьетнамский
język urzędowy Wietnamu;

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ветряный
(medycyna, medyczny) o chorobie: przenoszony drogą kropelkową

wietłuski adj
ветлужский
związany z Wietługą, dotyczący Wietługi (miasta lub rzeki)

wiewiórczy vʲjɛˈvʲjurʧ̑ɨ adj
беличий
związany z wiewiórką, dotyczący wiewiórki

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
белка
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
деревня село
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;
tereny pozamiejskie

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
деревенский житель селянин
człowiek mieszkający na wsi
деревенщина
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) prostak, człowiek prymitywny

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ n
весть
(książkowy) nowina, wiadomość

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ v
вести
(książkowy) prowadzić

wieźć vʲjɛ̇ɕʨ̑ v
везти
przemieszczać coś lub kogoś z miejsca na miejsce za pomocą jakiegoś środka lokomocji

wieża ˈvʲjɛʒa n
башня
(wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem
башня ладья
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
ладья башня
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
Вавилонская башня
(biblijny) olbrzymia budowla, która według Księga Rodzaju miała być wznoszona przez zjednoczoną ludzkość w krainie Szeinear;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Эйфелева башня
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieża spadochronowa n
парашютная вышка
stalowa konstrukcja z wysięgnikiem służąca do treningu skakania ze spadochronem;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
небоскрёб
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wieżowy adj
башенный
(architektura, architektoniczny) związany z wieżą
mający formę wieży, podobny do wieży

wieżyczka vʲjɛˈʒɨʧ̑ka n
башенка
(architektura, architektoniczny) względnie niewielka wieża
(zdrobniale) od: wieża
башня
(wojskowość, wojskowy) górna, obrotowa część czołgu z zamontowanym działem

wigilia vʲiˈɟilʲja n
сочельник
tradycyjna, uroczysta wieczerza w wigilię (1.1) Bożego Narodzenia

wigor ˈvʲiɡɔr n
живость темперамент
energia objawiająca się w chęci do pracy i zabawy oraz w szybkości i sprawności w działaniu

wigwam ˈvʲiɡvãm n
вигвам
(etnografia, etnograficzny) rodzaj nieprzenośnej chaty Indian Ameryki Północnej;

wihajster vʲiˈxajstɛr n
штука штуковина
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie

wihara vʲiˈxara n
вихара
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski

wiki- ˈvʲici prefix
вики-
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki

wiking ˈvʲicĩŋk n
викинг
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
википедист
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
википедистка
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wikitekst vʲiciˈtɛkst n
вики-разметка
(informatyka, informatyczny) tekst napisany w języku programowania Wikitext Markup Language;

wikkański adj
викканский викка́нский
związany z religią wicca, dotyczący religii wicca

wikt n
провиант
(przestarzałe, przestarzały) żywność, zaopatrzenie

wiktuały n
провиант
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) żywność, prowiant

wilczy ˈvʲilʧ̑ɨ adj
волчий
związany z wilkiem, dotyczący wilka

wilczy bilet ˈvʲilʧ̑ɨ ˈbʲilɛt n
волчий билет
dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej;

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
волчица волчиха
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilczę ˈvʲilʧ̑ɛ n
волчонок
(zoologia, zoologiczny) szczenię wilka

wileński vʲiˈlɛ̃j̃sʲci adj
виленский вильнюсский
odnoszący się do Wilna lub Wileńszczyzny

wilga ˈvʲilɡa n
иволга
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotno adv
сыро
w sposób wilgotny, o zauważalnym poziomie wilgotności

wilgotność n
влажность сырость
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
влажный
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
влага
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
волк
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
морской волк
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
и овцы целы, и волки сыты
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
волк в овечьей шкуре
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilka nogi karmią ˈvʲilka ˈnɔɟi ˈkarmʲjɔ̃w̃ proverb
волка ноги кормят
trzeba włożyć wysiłek, by coś osiągnąć

wilkołak vʲilˈkɔwak n
волколак оборотень
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
вилла
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wilnianin vʲilʲˈɲä̃ɲĩn n
виленчук
mieszkaniec Wilna
osoba pochodząca z Wilna, urodzona w Wilnie

wilujski adj
вилюйский
związany z Wilujem, dotyczący Wiluju

wina ˈvʲĩna n
вина
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
лифт подъёмник
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windowy vʲĩnˈdɔvɨ adj
лифтовой
związany z windą, dotyczący windy

windykacja n
виндикация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przejmowanie majątku na drodze prawnej

windziarka vʲĩɲˈʥ̑arka n
лифтёрша
forma żeńska od windziarz

windziarz ˈvʲĩɲʥ̑aʃ n
лифтёр
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsługujący windę

winiak n
бренди
(spożywczy) wódka destylowana z wina, głównie gronowego;

winiarz n
винодел
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
виноградник
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winnicki adj
винницкий
związany z Winnicą, dotyczący Winnicy

winny ˈvʲĩnːɨ adj
винный
dotyczący wina lub o cechach wina
виновный
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego
должный
być zobowiązanym do czegoś

wino ˈvʲĩnɔ n
вино
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
ледяное вино
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

winogrodnictwo ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
виноградарство
(rolnictwo, rolniczy) uprawa i hodowla winorośli;
dział rolnictwa obejmujący uprawę i hodowlę winorośli

winogrodnik ˌvʲĩnɔˈɡrɔdʲɲik n
виноградарь
osoba zajmująca się uprawą winnicy

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
виноград виноградина
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winogronowy ˌvʲĩnɔɡrɔ̃ˈnɔvɨ adj
виноградный
dotyczący winogron (winorośli i owoców)
przyrządzony, zrobiony z winogron, z dodatkiem winogron

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
виноград
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

winowajca ˌvʲĩnɔˈvajʦ̑a n
виновник
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego

winowajczyni ˌvʲĩnɔvajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
виновница
kobieta, która jest odpowiedzialna za zrobienie czegoś złego

winterthurski adj
винтертурский
związany z Winterthurem, dotyczący Winterthuru

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
виолончель
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
виолончелист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
виолончелистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiolonczelowy adj
виолончельный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z wiolonczelą; grany na wiolonczeli

wiorsta n
верста
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
весенний
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
весна
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosną ˈvʲjɔsnɔ̃w̃ adv
весною
w czasie trwania wiosny

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
весло
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłowy adj
вёсельный
poruszany wiosłami

wiotki adj
гибкий
łatwo wyginający się, z łatwością się odkształcający
дряблый вялый
pozbawiony jędrności, napięcia

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
гребчиха
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje

wioślarski adj
гребной
dotyczący wioślarstwa i wioślarzy

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
гребля
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
гребец
(sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo

wir vʲir n
водоворот
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi

wirginijski adj
виргинский
związany z Wirginią, dotyczący Wirginii

wirowanie ˌvʲirɔˈvãɲɛ n
центрифугирование
(rzeczownik odczasownikowy) od wirować

wirować vʲiˈrɔvaʨ̑ v
отжимать
(potocznie, potoczny) suszyć pranie w wirówce

wirtemberski adj
вюртембергский
związany z Wirtembergią, dotyczący Wirtembergii

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
виртуоз
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach)

wirtuozeria n
виртуозность
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirulentny adj
вирулентный
(biologia, biologiczny) o zarazkach, bakteriach zdolny zakazić, zainfekować

wirus ˈvʲirus n
вирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
вирусология
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusologiczny adj
вирусологический
(biologia, biologiczny) związany z wirusologią, dotyczący wirusologii

wirusowy adj
вирусный
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wirówka vʲiˈrufka n
медогонка центрифуга
(pszczelarstwo, pszczelarski) urządzenie do pozyskiwania miodu z plastra
центрифуга
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;

wisielczy humor n
юмор висельника
bardzo zły humor
humor bardzo zły, objawiający się niewybrednymi, często fatalistycznymi lub makabrycznymi żartami
zdolność dostrzegania zabawnych stron bardzo złej lub trudnej sytuacji, często pozwalająca komuś przetrwać trudne chwile

wisielec n
висельник
ciało człowieka, który się powiesił albo został powieszony

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
висеть
być przymocowanym do czegoś od góry
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią
торчать
(potocznie, potoczny) być winnym (pieniądze itp.)

wisieć na telefonie ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ ˌna‿tɛlɛˈfɔ̃ɲjɛ v
висеть на телефоне
rozmawiać przez telefon długo lub często, prowadzić długie rozmowy telefoniczne

wisior ˈvʲiɕɔr n
кулон
(książkowy) spory, okazały wisiorek

wisiorek n
кулон подвеска
(jubilerstwo, jubilerski) drobna biżuteria noszona na szyi

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
жизнеспособность витальность
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
витамин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witaminologiczny adj
витаминологический
związany z witaminologią, dotyczący witaminologii

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
витаминный
zawierający witaminy
витаминовый
związany z witaminami

witarianizm n
сыроедение
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
приветствовать
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś
здороваться
składać sobie wzajemne przywitanie

witebski adj
витебский
związany z Witebskiem, dotyczący Witebska

witeź n
витязь
(historia, historyczny, historycznie) dzielny rycerz, bohaterski wojownik

witimski adj
витимский
związany z Witimem, dotyczący Witimu

witraż ˈvʲitraʃ n
витраж
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
вивианит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiza ˈvʲiza n
виза
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
изображение
pierwowzór, odbicie, obraz

wizja n
видение
widzenie, przywidzenie

wizowy adj
визовый
dotyczący wizy

wizyta vʲiˈzɨta n
визит
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytownik n
визитница
(biurowość, biurowy) etui lub segregator do przechowywania wizytówek;

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
визитка визитная карточка
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiórek ˈvʲjurɛk n
стружка
mały, podłużny kawałek czegoś, zazwyczaj starty lub zestrugany

wiórki kokosowe n
кокосовая стружка
(spożywczy) półprodukt kulinarny z utartego miąższu kokosa

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
вяз ильм
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązanie vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
связь
element łączący odrębne części, podzespoły w całość

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
завязывать
pakować w chustę związując jej końce
связывать
krępować kogoś za pomocą sznura
tworzyć ciąg logiczny prowadzący od czegoś do czegoś, kojarzyć
łączyć przedmioty razem, używając sznura
связывать вязать
splatać, tworząc węzeł

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
сводить концы с концами
dawać radę finansowo

wiązka ˈvʲjɔ̃w̃ska n
вязанка связка
pewna liczba jednakowych, zwykle podłużnych przedmiotów, ułożonych razem i związanych;
пучок
światło lub cząstki biegnące w jednym kierunku

wić vʲiʨ̑ n
лоза
elastyczna, długa gałązka lub pęd;

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
поэтому так что следовательно
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
вянуть увядать
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać

większościowy adj
мажоритарный
związany z większością, dotyczący większości

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
большинство
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
связка
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzadło głosowe n
голосовая связка
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić;

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
тюрьма тюрьма́
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzienny vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̃nːɨ adj
тюремный
dotyczący więzienia

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
узник заключенный
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więź n
связь
stan posiadania czegoś wspólnego
узы
to, co łączy jednostki ze sobą

więźniarka vʲjɛ̃w̃ʑˈɲarka n
автозак
(potocznie, potoczny) pojazd służący do przewożenia więźniów
заключенная узница
kobieta, która została umieszczona w więzieniu, zakładzie karnym lub obozie

wiślany adj
вислинский
związany z Wisłą, dotyczący Wisły

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
вишня
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wiśniówka vʲiɕˈɲufka n
вишнёвка
(potocznie, potoczny) (spożywczy) zwykle słodki napój alkoholowy (nalewka) o smaku wiśni;

wjechać ˈvʲjɛxaʨ̑ v
въехать
aspekt dokonany od: wjeżdżać

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
скоро вскоре в скором времени
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkręt fkrɛ̃nt n
саморез шуруп
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;

wkrętarka n
шуруповёрт
(technologia, technika, techniczny) urządzenie z napędem elektrycznym do szybkiego wkręcania i wykręcania wkrętów, śrub itp.

wkurwiać ˈfkurvʲjäʨ̑ v
заёбывать
(wulgarnie, wulgaryzm) wyjątkowo kogoś denerwować, drażnić

wkuźwiać v
заёбывать
(wulgarnie, wulgaryzm) wyjątkowo kogoś denerwować, drażnić

wkład fkwat n
вклад вложение
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)
начинка
to, co wkłada się do wnętrza czegoś
паста стержень
element wymienny długopisu

wkładać ˈfkwadaʨ̑ v
вкладывать
o pieniądzach: inwestować
вкладывать класть в
umieszczać w środku czegoś

wkładka do butów ˈfkwatka dɔ‿ˈbutuf n
стелька
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp.

wlec vlɛʦ̑ v
волочить тащить
ciągnąć po ziemi
волочиться плестись
przemieszczać się powoli

wnet adv
скоро
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu

wnikliwość vʲɲikˈlʲivɔɕʨ̑ n
проницательность
cecha tego, kto wnikliwy, dociekliwy, uważny

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
вывод следствие
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania
заявление предложение
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu

wnioskodawca ˌvʲɲɔskɔˈdafʦ̑a n
автор предложение заявитель
ten, kto wnioskuje, składa wniosek

wnuczek ˈvnuʧ̑ɛk n
внучек
(zdrobniale) od: wnuk

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
внучка
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
внук
syn córki lub syna

wnęka ˈvnɛ̃ŋka n
ниша
zagłębienie w ścianie, murze

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
внутренность
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

wnętrzności vnɛ̃nˈṭʃnɔɕʨ̑i n
внутренности потроха
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia

woalka vɔˈalka n
вуалетка вуаль
przezroczysta zasłona na twarz stanowiąca przybranie damskiego kapelusza;

wobec ˈvɔbɛʦ̑ preposition
в отношении ввиду из-за перед по отношению
(w odniesieniu) do; biorąc pod uwagę; uwzględniając, razem, wspólnie

woda ˈvɔda n
вода
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda gazowana n
газированная вода газировка
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
одеколон
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
царская водка
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
минеральная вода
naturalna woda lecznicza;

woda sodowa n
содовая вода
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda szara n
серая вода
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;

woda utleniona ˈvɔda ˌutlɛ̃ˈɲɔ̃na n
перекись водорода
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) trzyprocentowy wodny roztwór nadtlenku wodoru używany m.in. do dezynfekcji ran;

wodniczka n
вертлявая камышовка
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, gatunek wędrownego ptaka z rodziny trzciniaków, zamieszkującego wschodnią Europę i zachodnią Azję;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
водяной пастушок
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodnisty adj
водянистый
zawierający zbyt dużo wody

wodny ˈvɔdnɨ adj
водяной
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie
nawiązujący do wody lub innych cieczy
poruszający się po wodzie
poruszany wodą lub inną cieczą
żyjący w wodzie lub na wodzie

wodociąg vɔˈdɔʨ̑ɔ̃ŋk n
водопровод
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;

wodogłowie n
гидроцефалия
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;

wodolot vɔˈdɔlɔt n
ракета
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
водомер
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
водонепроницаемый
odporny na działanie wody

wodopój vɔˈdɔpuj n
водопой
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorek n
гидрид
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;

wodorost vɔˈdɔrɔst n
водоросль
(botanika, botaniczny) miękka roślina rosnąca w wodzie;

wodorotlenek berylu ˌvɔdɔrɔˈtlɛ̃nɛɡ bɛˈrɨlu n
гидроксид бериллия
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, toksyczny wodorotlenek amfoteryczny;

wodorowy adj
водородный
(chemia, chemiczny) dotyczący wodoru, związany z wodorem, zasilany wodorem

wodorowęglan ˌvɔdɔrɔˈvɛ̃ŋɡlãn n
гидрокарбонат
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
водопад
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodoszczelny ˌvɔdɔˈʃʧ̑ɛlnɨ adj
водонепроницаемый
nie przepuszczający wody

wodowstręt n
водобоязнь гидрофобия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok

wodzić ˈvɔʥ̑iʨ̑ v
вести
idąc prowadzić kogoś, odwiedzając kolejne miejsca

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
водить за нос
(dosłownie) prowadzić zwierzę na uwięzi zamocowanej na nosie
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś wykorzystując przewagę, aby podporządkować go swej woli

wodór ˈvɔdur n
водород водоро́д
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
военный
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
воевода
(administracja) zwierzchnik administracji rządowej na terenie województwa
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) najwyższy urzędnik dowodzący wojskiem
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z urzędów senatorskich

wojewódzki ˌvɔjɛˈvuʦ̑ʲci adj
воеводский
(przymiotnik) od województwo

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
воеводство
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

województwo śląskie n
Силезское воеводство
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej Polsce, z siedzibą władz w Katowicach;

województwo świętokrzyskie n
Свентокшиское воеводство
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka podziału administracyjnego w południowej części centralnej Polski, z siedzibą władz w Kielcach;

wojna ˈvɔjna n
война
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;
пьяница
(termin karciany) prosta gra karciana;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
гражданская война
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojować vɔˈjɔvaʨ̑ v
воевать
(książkowy) walczyć, brać udział w fizycznej bitwie
(potocznie, potoczny) prowadzić z kimś spory o coś, zwalczać coś

wojowniczość n
воинственность
skłonność grupy ludzi do wszczynania walk

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
воин
ten, który walczy

wojsko ˈvɔjskɔ n
армия
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
военный
związany z wojskiem, dotyczący wojska

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
военный
żołnierz

wojujący ˌvɔjüˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
воинственный воюющий
zaciekle walczący o swoje ideały

wokalista ˌvɔkaˈlʲista n
вокалист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kompozytor utworów wokalnych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak, nauczyciel śpiewu

wokalizacja ˌvɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
вокализация
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym półsamogłoska lub samogłoska zredukowana przekształca się w samogłoskę
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dodanie śpiewu do utworu muzycznego

wokalizm vɔˈkalʲism̥ n
вокализм
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób, system samogłosek danego języka

wokalny adj
вокальный
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wokanda vɔˈkãnda n
перечень дело подлежать рассмотрение суд
spis spraw sądowych, ułożony według kolejności ich rozpatrywania w danym dniu

wokół ˈvɔkuw preposition
вокруг
ze wszystkich stron

wola ˈvɔla n
воля
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem
(dawniej, dawny) wolność
воля желание
chęć zaistnienia jakiegoś stanu

wolant ˈvɔlãnt n
штурвал
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości;

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
предпочитать
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć

wolfram ˈvɔlfrãm n
вольфрам
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolframian vɔlˈfrãmʲjãn n
вольфрамат
(chemia, chemiczny) sól kwasu wolframowego

wolframowy adj
вольфрамовый
dotyczący wolframu, wykonany z wolframu

wolna miłość n
свободная любовь
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolne n
досуг
(potocznie, potoczny) czas wolny od pracy, zajęć

wolno ˈvɔlnɔ adv
медленно
w sposób wolny, powoli, bez pośpiechu

wolnomularski adj
масонский франкмасонский
związany z wolnomularstwem, dotyczący wolnomularstwa

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
вольнодумство вольнодумие вольномыслие свободомыслие
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
свобода воля
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
свобода слова
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
медленный неторопливый
odbywający się bez pośpiechu
свободный
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś
mogący swobodnie się rozwijać i funkcjonować
холостой незамужняя
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki

wolny jak ptak adj
свободный как птица
być nieograniczonym, odczuwać wolność

wolny rodnik ˈvɔlnɨ ˈrɔdʲɲik n
свободный радикал
(biologia, biologiczny) (przestarzałe, przestarzały) (zobacz) rodnik

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
свободный рынок
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa);

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
волонтёр
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych

wolontariuszka ˌvɔlɔ̃ntarʲˈjuʃka n
волонтёрка
forma żeńska od: wolontariusz

wolta ˈvɔlta n
вольт
(jeździectwo, jeździecki) figura jeździecka; wykonanie konno pełnego, szerokiego koła;

won vɔ̃n interjection
вон
nieuprzejme wezwanie do oddalenia się

won vɔ̃n n
вона
(jednostka monetarna) waluta Korei Południowej i Północnej o symbolu ₩;

woreczek vɔˈrɛʧ̑ɛk n
мешочек
(zdrobniale) worek

worek ˈvɔrɛk n
выступ
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich
мешок
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
боксёрская груша боксёрский мешок груша
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
груша
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa

workucki adj
воркутинский
związany z Workutą, dotyczący Workuty (miasta w Rosji)
związany z Workutą, dotyczący Workuty (rzeki w Rosji)

wormacki adj
вормсский
związany z Wormacją, dotyczący Wormacji

woroneski adj
воронежский
związany z Woroneżem, dotyczący Woroneża

wosk vɔsk n
воск
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

woskowy adj
восковой вощаной
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wotiacki adj
вотский
związany z Wotiakami, dotyczący Wotiaków (Udmurtów)

wotkiński adj
воткинский
związany z Wotkińskiem, dotyczący Wotkińska

wozić ˈvɔʑiʨ̑ v
возить
przemieszczać coś przy pomocy jakiegoś pojazdu

wozić żyto na Zawiśle ˈvɔʑiʥ̑ ˈʒɨtɔ ˌna‿zaˈvʲiɕlɛ v
дрова в лес возить
wykonywać niepotrzebną pracę

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
звательный падеж
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
звать называть
nazywać kogoś
кричать
przekazywać coś krzykiem
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie

wołchowski adj
волховский
związany z Wołchowem, dotyczący Wołchowa

wołchw n
волхв
szaman, kapłan w religii słowiańskiej;

wołgodoński adj
волгодонский
związany z Wołgodońskiem, dotyczący Wołgodońska

wołgogradczyk n
волгоградец
mieszkaniec Wołgogradu

wołgogradka n
волгоградка
mieszkanka Wołgogradu

wołgogradzki adj
волгоградский
związany z Wołgogradem, dotyczący Wołgogradu

wołkowyski adj
волковысский
(przymiotnik) od Wołkowysk (miasta na Białorusi)

wołogodzki adj
вологодский
związany z Wołogdą, dotyczący Wołogdy

wołoski adj
валашский
związany z Wołoszczyzną (historycznym państwem), dotyczący Wołoszczyzny lub jej mieszkańców
związany z Wołoszczyzną (krainą geograficzną), dotyczący Wołoszczyzny lub jej mieszkańców

wołoski n
валашский
(historia, historyczny, historycznie) umowna nazwa grupy dialektów, którymi posługiwali się Wołosi po wywędrowaniu w średniowieczu ze swojej bałkańskiej kolebki;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
говядина
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wołowy vɔˈwɔvɨ adj
воловий
odnoszący się do krowy lub wołu
говяжий
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wołowiny, zawierający wołowinę

wołyński vɔˈwɨ̃j̃sʲci adj
волынский
dotyczący Wołynia, związany z Wołyniem, pochodzący z Wołynia

wołżański adj
волжский
związany z Wołgą, dotyczący Wołgi

woń vɔ̃ɲ n
аромат
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
ямщик
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpadać ˈfpadaʨ̑ v
влипать впухать попадать
popadać w kłopotliwy stan
впадать
robić się wklęsłym
ulegać działaniu silnych emocji
врезаться сталкиваться
zderzać się z kimś lub czymś
втюриваться западать
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zakochiwać się
додумываться
domyślać się, sprawnie rozumować
забегать навещать приходить
przychodzić z nieformalną wizytą
залетать
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) niespodziewanie zachodzić w ciążę
падать
przemieszczać się do wnętrza czegoś
попадаться
być dekonspirowanym lub przyłapanym na popełnieniu czegoś niegodziwego lub zabronionego
сталкиваться
spotykać się niespodziewanie
впадать сливаться
o rzece, potoku: wpływać do innej rzeki, do jeziora lub do morza
сливаться
mieć pewne cechy, np. mieć domieszkę innego koloru

wpatrywać się fpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
вглядываться всматриваться
uważnie i długo patrzeć

wpaść jak śliwka w kompot v
попасть впросак попасть как кур во щи
(potocznie, potoczny) znaleźć się w kłopotliwej sytuacji, w położeniu bez wyjścia

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
попасть из огня да в полымя
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia

wprawa ˈfprava n
навык
biegłość w wykonywaniu czegoś, nabyta w wyniku ćwiczeń, powtarzania jakiejś czynności

wprawdzie ˈfpravʲʥ̑ɛ
по правде говоря правда правду сказать хотя и
składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania

wprawiać v
вправлятъ
powodować jakiś stan psychiczny
вставлять
umocowywać coś w czymś

wprost fprɔst adv
спроста
szczerze, otwarcie, bez ogródek

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
вводить
zaczynać stosować jakąś zasadę/system
(informatyka, informatyczny) umieszczać dane w programie, pamięci komputera
powodować przybycie lub umieszczenie kogoś lub czegoś gdzieś lub w jakąś sytuację
посвящать
wtajemniczać kogoś w coś

wprowadzenie ˌfprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
введение
podstawowe informacje z jakiejś dziedziny

wprowadzić fprɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
ввести
aspekt dokonany od: wprowadzać

wpłacić v
уплатить
dokonać wpłaty; wnieść należność finansową

wpłata n
вклад
wpłacenie pieniędzy

wpław fpwaf adv
вплавь
płynąc w wodzie o własnych siłach

wpływ fpwɨf n
влияние
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
влиять
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ
вплывать
(marynarka) zawijać, przybijać do portu
поступать
(urzędowy) o poczcie, pieniądzach, wnioskach itp.: zostawać dostarczonym

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
возвращаться
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
опоминаться приходить в себя приходить в сознание
(przenośnie, przenośnia) odzyskiwać przytomność, władze umysłowe, uspokajać się
возвращаться
cofać się, robić kilka kroków wstecz

wrak vrak n
остов
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;
развалина
(potocznie, potoczny) wyeksploatowany, zniszczony pojazd, maszyna

wraz vras preposition
в пору
(staropolski) w sam raz, w odpowiednim momencie
вместе
(książkowy) razem, łącznie (z innymi zjawiskami, przedmiotami, faktami)
вместе разом совместно сообща
(książkowy) razem, wspólnie (z kimś)
враз одновременно разом
(książkowy) równocześnie (z jakimś wydarzeniem)
тотчас
(dawniej, dawny) w tej chwili, natychmiast, nagle

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
впечатление ощущение
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrażliwość vraʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
чувствительность
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
впечатлительный чувствительный
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji
чувствительный
taki, który ma słabą odporność
чувствительный впечатлительный
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
наконец
nareszcie, w końcu

wrocławianin ˌvrɔʦ̑waˈvʲjä̃ɲĩn n
вроцлавец вроцлавянин
mieszkaniec Wrocławia
osoba pochodząca z Wrocławia, urodzona we Wrocławiu

wrocławski vrɔʦ̑ˈwafsʲci adj
вроцлавский
od Wrocław

wrogi ˈvrɔɟi adj
вражеский
o państwie: będący wrogiem, będący w stanie wojny z innym państwem
вражеский вражде́бный
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
враждебность вражда
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

wrona ˈvrɔ̃na n
ворона
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrony ˈvrɔ̃nɨ adj
вороной
(o maści konia i barwie innych zwierząt) czarny

wrota ˈvrɔta n
ворота
wielkie drzwi frontowe

wrotka ˈvrɔtka n
ролик
(sport, sportowy) podeszwa przyczepiana do buta, wyposażona w kółka, umożliwiająca jazdę;

wrotycz ˈvrɔtɨʧ̑ n
пижма
(botanika, botaniczny) Tanacetum L., roślina z rodziny astrowatych o dużych, pierzastych liściach i kwiatach zebranych w koszyczki;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
веретено веретено́
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
сентябрь
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzeszczeć ˈvʒɛʃʧ̑ɛʨ̑ v
верещать
krzyczeć bardzo głośno i intensywnie

wrzeć vʒɛʨ̑ v
кипеть
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
сентябрьский
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzodowy adj
язвенный
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów

wrzos vʒɔs n
вереск
(botanika, botaniczny) wrzos zwyczajny - Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych liściach i małych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca późnym latem i wczesną jesienią;

wrzosiec n
вереск
(botanika, botaniczny) Erica (Ericaceae) L., krzew z rodziny wrzosowatych o zimozielonych liściach;

wrzosowy adj
вересковый
koloru wrzosu, różowofioletowy

wrzucać ˈvʒuʦ̑aʨ̑ v
вбрасывать
rzucając, umieszczać coś w czymś
загружать
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) umieszczać materiały w internecie

wrzód vʒut n
веред чирей
(potocznie, potoczny) czyrak
язва
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wrzątek ˈvʒɔ̃ntɛk n
кипяток
ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę)

wróbel ˈvrubɛl n
воробей
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróbelek vruˈbɛlɛk n
воробейчик
(zdrobniale) wróbel

wróbli ˈvrublʲi adj
воробьиный
charakterystyczny dla wróbla; dotyczący, odnoszący się do wróbla

wróblica n
воробьиха
(ornitologia, ornitologiczny) samica wróbla

wróblowate n
воробьиные
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Passeridae Rafinesque, rodzina ptaków do której zaliczane są dwie podrodziny;

wrócić ˈvruʨ̑iʨ̑ v
вернуться
aspekt dokonany od: wracać

wróg vruk n
враг
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska

wróżba n
ворожба
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarka vruʒˈbʲjarka n
ворожейка ворожея гадалка гадальщица
(ezoteryka) kobieta zajmująca się przepowiadaniem przyszłości

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
ворожей гадальщик гадатель
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżbitka vruʒˈbʲitka n
ворожейка ворожея гадалка гадальщица
(ezoteryka) kobieta zajmująca się przepowiadaniem przyszłości

wróżenie vruˈʒɛ̃ɲɛ n
ворожение гадание
(rzeczownik odczasownikowy) od wróżyć; (ezoteryka) przepowiadanie przyszłości

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
ворожить гадать
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ adv
просто
bezpośrednio, otwarcie

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
попросту просто просто-напросто
…podkreślająca znaczenie wyrazu lub natężenie cechy

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
вручать
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

wsadzać nos w nie swoje sprawy ˈfsaʣ̑aʨ̑ ˈnɔz ˈvʲ‿ɲɛ ˈsfɔjɛ ˈspravɨ v
совать нос не в своё дело
interesować się czymś, co nie powinno kogoś zajmować, niepotrzebnie wtrącać się do czegoś, do jakichś spraw

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
восточный
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

wschodnioafrykański adj
восточноафриканский
odnoszący się do Afryki Wschodniej, związany z Afryką Wschodnią

wschodnioazjatycki adj
восточноазиатский
związany z Azją wschodnią

wschodnioeuropejski adj
восточноевропейский
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej

wschodniofryzyjski adj
восточнофризский
związany z Fryzją Wschodnią, dotyczący Fryzji Wschodniej

wschodniofryzyjski n
восточнофризский
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniofryzyjski;

wschodniosłowiański ˌfsxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
восточнославянский
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
восходить всходить
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich)
восходить начинаться
(przestarzałe, przestarzały) rozpoczynać się, nadchodzić, brać początek
всходить
o roślinach: kiełkować, wychodzić z ziemi

wschód fsxut n
восток ост
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;
восход восток
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem

wsiadać ˈfʲɕadaʨ̑ v
садиться
wchodzić do środka lokomocji

wsio rawno adv
всё равно
(potocznie, potoczny) wszystko jedno

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
указывать
o przyrządach pokazywać wartość wielkości mierzonej
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje

wskazówka fskaˈzufka n
стрелка
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
индикатор
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, który przez zmianę zabarwienia umożliwia ocenę odczynu
показатель
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości
указатель
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci
указка
długi i cienki przedmiot do wskazywania

wskrzeszenie n
воскрешение
(rzeczownik odczasownikowy) od wskrzesić

wskutek ˈfskutɛk preposition
в результате
(książkowy) (zobacz) na skutek

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
великолепно
w sposób wspaniały

wspaniałomyślność ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
великодушие
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
великодушный
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały

wspaniałość fspãˈɲawɔɕʨ̑ n
великолепность
cecha tego, co wspaniałe

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
великолепный
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
поддержка
udzielenie pomocy

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
поддерживать
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę

wspinaczka fspʲĩˈnaʧ̑ka n
альпинизм восхождение
wyprawa w strome, wysokie góry
скалолазание
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na pokonywaniu stromych ścian

wspinać ˈfspʲĩnaʨ̑ v
лазать лезть
wznosić siebie samego na coś wysokiego

wspomagać fspɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
помогать
pomagać, wspierać materialnie; udzielać pomocy materialnej osobie, instytucji

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
вспоминать
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości
упоминать
mówić mimochodem, wzmiankować

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
воспоминание
obraz przeszłości w pamięci

wspomnieć ˈfspɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ v
вспомнить упомянуть
aspekt dokonany od: wspominać

wspólnota fspulˈnɔta n
общность объединение сообщество союз
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami
общность подобие сходство
posiadanie wspólnych cech; wspólne posiadanie / przeżywanie czegoś

wspólny ˈfspulnɨ adj
общий
należący lub używany przez kilka osób
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy
wykonywany razem przez kilka osób

współautor fspuwˈawtɔr n
соавтор
jeden z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współautorski adj
соавторский
związany z pracą, dziełem współautorów

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
современный
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
сочувствие сострадание
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
сочувствовать
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współistnienie n
сосуществование
(rzeczownik odczasownikowy) od współistnieć

współliniowy adj
коллинеарный
leżący na jednej linii

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
сожитель сосед по комнате товарищ по комнате
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współobywatel n
согражданин
osoba będąca obywatelem tego samego państwa lub innego terenu, co ktoś inny

współpasażer n
спутник
osoba podróżująca tym samym środkiem transportu, co ktoś inny

współpasażerka n
спутница
kobieta podróżująca tym samym środkiem transportu, co ktoś inny

współplemieniec n
соплеменник
(książkowy) członek jakiegoś plemienia w stosunku do innych członków tego plemienia

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
сотрудничество кооперация
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracować ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
сотрудничать
dodatkowo lub w niepełnym wymiarze pracować na rzecz jakiejś organizacji lub firmy
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
сотрудник
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem

współwięzień n
сокамерник
ktoś, z kim się jest wspólnie uwięzionym

współwyznawca ˌfspuwvɨˈznafʦ̑a n
единоверец
wyznawca tej samej religii
сторонник
zwolennik tych samych poglądów

współzałożyciel n
сооснователь соучредитель
osoba mająca współudział w założeniu czegoś

współzałożycielka n
соосновательница соучредительница
kobieta mająca współudział w założeniu czegoś

współżyć ˈfspuwʒɨʨ̑ v
жить совместно сожительствовать
mieszkać, żyć z kimś w jakiś sposób
o człowieku: odbywać stosunek seksualny, kopulować
находиться в симбиоз
(biologia, biologiczny) żyć w symbiozie

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
вставать
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej

wstać lewą nogą ˈfstaʨ̑ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
встать не с той ноги встать с левой ноги
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana

wstecz fstɛʧ̑ adv
назад
do tyłu (w czasie lub przestrzeni)

wsteczny ˈfstɛʧ̑nɨ adj
обратный
związany z kierunkiem wstecz, do tyłu
реакционный
taki który hołduje temu, co nienowoczesne, przestarzałe i przeciwstawia się postępowi

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
сотрясение
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.;
толчок удар
silne, gwałtowne drgnięcie
шок
bardzo silna emocja
zaburzenie dotychczasowego stanu rzeczy

wstręt fstrɛ̃nt n
отвращение
intensywne uczucie niechęci, odraza;

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
отвратительный омерзительный
wywołujący obrzydzenie

wstyd fstɨt n
стыд
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
войти вступить зайти
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
лента
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej;

wstęp fstɛ̃mp n
введение введение вступление
początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść
вход вступление проход
wejście dokądś
доступ
prawo wejścia dokądś

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
вступительный предварительный
robiony na początku (wstępie)

wstężnica n
немертина
(zoologia, zoologiczny) zwierzę należące do typu Nemertea;

wszak fʃak particle
ведь
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność

wszakże ˈfʃaɡʒɛ particle
ведь
… podkreślająca prawdziwość i oczywistość wypowiedzi

wszawica n
педикулёз
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry;

wszech-
везде- все-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
всемогущество
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
всемогущий
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechmogący adj
всемогущий
(książkowy) mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecność ˌfʃɛxɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
вездесущность
obecność, występowanie wszędzie; cecha tego co wszechobecne

wszechobecny adj
вездесущий
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechrosyjski ˌfʃɛxrɔˈsɨjsʲci adj
всероссийский
związany z Wszechrosją, dotyczący Wszechrosji

wszechstronnie adv
всесторонне
od: wszechstronny

wszechstronny adj
всесторонний разносторонний
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś
разносторонний
mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś

wszechwładny fʃɛɣˈvwadnɨ adj
всевластный
mający nieograniczoną władzę nad wszystkim

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
вселенная
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszelaki fʃɛˈlaci pronoun
всякий любой
(książkowy) wszelki

wszelki ˈfʃɛlʲci pronoun
всякий любой
dotyczący wszystkich aspektów; każdy; wszystek

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
весь
ogół ludzi z danego zbioru

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
весь
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
все дороги ведут в Рим
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
всё
ogół rzeczy i spraw

wszystko jedno ˈfʃɨstkɔ ˈjɛdnɔ adv
всё равно
nieistotne, bez znaczenia (ile, jak, gdzie, dokąd itp.)

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
везде всюду повсеместно
w każdym miejscu

wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ ˈdɔbʒɛ ˈalɛ ˈv‿dɔ̃mu najˈlɛpʲjɛ̇j proverb
в гостях хорошо, а дома лучше
najwygodniej każdy czuje się we własnym domu

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
тогда
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtem ftɛ̃m adv
внезапно вдруг неожиданно
w sposób nieoczekiwany

wtorek ˈftɔrɛk n
вторник
drugi dzień tygodnia

wtorkowy ftɔrˈkɔvɨ adj
вторничный
właściwy wtorkowi; dziejący się we wtorek

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
вилка
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wtykać ˈftɨkaʨ̑ v
втыкать
wkładać, wstawiać, wciskać coś między inne rzeczy

wtórny adj
вторичный
mniej ważny od czegoś

wudu n
вуду
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia synkretyczna łącząca rdzenne wierzenia ludów Afryki z elementami katolicyzmu, popularna zwłaszcza na Haiti;

wuefista ˌvu<sup>w</sup>ɛˈfʲista n
физкультурник
(środowiskowy) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel uczący wuefu

wuefistka n
физкультурница
(środowiskowy) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka wuefu, gimnastyki

wujek ˈvujɛk n
дядя
brat matki

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
вульгарно
w wulgarny sposób

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
вульгарный
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
skrajnie uproszczony
świadczący o czyjejś ordynarności, nieprzyzwoitości, o czyimś grubiaństwie

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
вульгаризм вульгарный слово выражение
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne;

wulkan ˈvulkãn n
вулкан
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
вулканический
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulkanologiczny adj
вулканологический
dotyczący wulkanologii, czyli wiedzy o wulkanach

wulwodynia n
вульводиния
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
вувузела
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
вы
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
прощать
dawać przebaczenie, odpuszczać winę

wybaczenie n
прощение
(rzeczownik odczasownikowy) od wybaczyć

wybaczyć vɨˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
простить
aspekt dokonany od: wybaczać

wybawić vɨˈbavʲiʨ̑ v
спасти
aspekt dokonany od: wybawiać

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
отбеливатель
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybielanie n
отбеливание
(rzeczownik odczasownikowy) od wybielać

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
выбирать
dokonywać wyboru
выбирать избирать
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
выдающийся
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wyblinka n
выбленка
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cieńsza lina wiązana na wantach służąca do wspinania się na maszt;

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
избиратель
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
избирательный
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wyborny vɨˈbɔrnɨ adj
отличный
wyróżniający się z ogółu, bardzo dobry

wyborski adj
выборгский
związany z Wyborgiem, dotyczący Wyborga

wybory vɨˈbɔrɨ n
выборы
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybranka vɨˈbrãnka n
избранница
ukochana kobieta

wybrać ˈvɨbraʨ̑ v
выбрать
aspekt dokonany od: wybierać

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
разборчивый
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić

wybroczyna n
петехия
(medycyna, medyczny) niewielki krwotok powstały wskutek uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych;

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
побережье взморье
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
взрыв
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
huk towarzyszący detonacji
извержение
gwałtowne wydobycie się czegoś na zewnątrz

wybuchać v
взрываться
(wojskowość, wojskowy) ulegać detonacji
разражаться
(przenośnie, przenośnia) dawać wyraz gwałtownym emocjom
разрываться
(fizyka, fizyczny) ulegać rozczepieniu pod wpływem gwałtownej reakcji jądrowej

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
взрывчатый
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej
вспыльчивый
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie / reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie

wybudować ˌvɨbuˈdɔvaʨ̑ v
построить
aspekt dokonany od: budować

wybór ˈvɨbur n
выбор
wybranie jednej z wielu możliwości
coś, co zostało wybrane
szeroka możliwość wyboru (1.1)
wybieranie jakiejś osoby na stanowisko

wyceniać v
оценивать
(ekonomia, ekonomiczny) ustalać wartość danego obiektu

wycenić v
расценить
zrobić wycenę; określić wartość materialną czegoś

wychodek n
сортир
ubikacja na wsi na zewnątrz domu

wychodzić vɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
выходить
(zobacz) wyjść (aspekt dokonany)
выходить глядеть
być skierowanym na coś

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
выходить замуж жениться
wstępować w związek małżeński z mężczyzną

wychodzić ze skóry vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ zɛ‿ˈskurɨ v
из кожи вон лезть
(potocznie, potoczny) usilnie się starać, dawać z siebie wszystko

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
воспитание
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
физкультура
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka;

wychowawca ˌvɨxɔˈvafʦ̑a n
воспитатель
osoba opiekująca się dzieckiem lub grupą dzieci (w szkole, przedszkolu, domu dziecka itp.)
классный руководитель
(edukacja, edukacyjny) nauczyciel opiekujący się klasą w szkole (zarządzający dziennikiem, organizujący spotkania z rodzicami, prowadzący godzinę wychowawczą)

wychowawczy adj
воспитательный
dotyczący wychowania i nauczania

wychowawczyni ˌvɨxɔvafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
воспитательница
osoba płci żeńskiej kształtująca charakter i zachowanie innych

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvaʨ̑ v
воспитывать
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności
обучать
nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
восхвалять превозносить
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
вылазка
(dawniej, dawny) wypad niewielkiego oddziału wojska w stronę obozu wroga
экскурсия
grupa osób biorących udział w wycieczce (1.1)
экскурсия экску́рсия
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wycieczkowy adj
экскурсионный
związany z wycieczką

wyciekać vɨˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
вытекать
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
коврик
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;
стеклоочиститель
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wycieranie ˌvɨʨ̑ɛˈrãɲɛ n
вытирание
(rzeczownik odczasownikowy) od wycierać

wycierać vɨˈʨ̑ɛraʨ̑ v
вытирать
usuwać z czegoś nalot lub osad przez pocieranie

wyciskać v
выжимать
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
выдержка выжимка
(potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst
лебёдка подъемник
urządzenie lub układ urządzeń do wyciągania czegoś lub kogoś na jakąś wysokość

wyciągać vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
вытягивать
wysuwać coś przed siebie
извлекать
wydobywać, wyjmować coś z czegoś

wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ kaˈʃtãnɨ ˈz‿ɔɟɲa ʧ̑ɨˈ<sup>j</sup>ĩmʲiɕ rɛ̃ŋˈkãmʲi idiom
таскать каштаны из огня чужими руками
używać kogoś do wykonywania czynności, pracy, z której samemu się ma korzyść

wyciągnąć vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
вытянуть
aspekt dokonany od: wyciągać

wycwanić się v
ухитриться
(potocznie, potoczny) stać się przebiegłym, cwanym; znaleźć na coś sprytny sposób

wyczerpujący adj
утомительный
powodujący wyczerpanie, przynoszący utratę sił

wyczesywać ˌvɨʧ̑ɛˈsɨvaʨ̑ v
вычёсывать чесать
usuwać (zwykle z włosów) przy pomocy grzebienia lub podobnego przyrządu

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
достижение
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydajność n
производительность эффективность
cecha tego, co wydajne

wydajny adj
эффективный
opłacalny, przynoszący zyski lub mniejsze straty albo zużycie, np. prądu elektrycznego

wydalać v
выделять
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii
исключать
usuwać kogoś niepożądanego

wydanie vɨˈdãɲɛ n
выдача
(rzeczownik odczasownikowy) od wydać
издание
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
событие
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną
событие происшествие
to, co się stało

wydatek vɨˈdatɛk n
расход
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
выдавать
nakazywać coś w zdecydowanej formie ((na przykład) polecenie, wyrok (i tym podobne, i temu podobne))
obwieszczać, ustanawiać coś publicznie ((na przykład) uchwałę, zarządzenie (i tym podobne, i temu podobne))
przekazywać coś komuś
sprawić, aby córka poślubiła kogoś
выдавать предавать
ujawniać kogoś lub czyjąś działalność w złej intencji, zdradzać kogoś
давать сдача
oddawać pieniądze jako resztę
издавать
wydzielać coś, wydobywać z siebie
издавать выпускать на свет
publikować coś
расходовать тратить
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś
казаться
sprawiać jakieś wrażenie, przedstawiać się w jakiś sposób

wydawca n
издатель
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu
медиаиздатель
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
издание публикация
dosyć (oficjalnie) książka, broszura, album lub inna rzecz drukowana przez wydawnictwo (1.1)
издательство
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydać ˈvɨdaʨ̑ v
выдать
aspekt dokonany od: wydawać

wydma ˈvɨdma n
дюна
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydmuszka vɨˈdmuʃka n
выдутое яйцо пустышка
skorupka jajka, którego zawartość została wydmuchana przez małą dziurkę

wydobywać ˌvɨdɔˈbɨvaʨ̑ v
добывать извлекать
(górnictwo, górniczy) wydostawać surowce naturalne spod ziemi na powierzchnię
z trudem uzyskiwać od kogoś jakąś informację

wydra ˈvɨdra n
выдра
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydruk ˈvɨdruk n
распечатка
efekt pracy drukarki, telefaksu lub innego urządzenia drukującego

wydrzyk n
поморник
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Stercorarius

wydrzyk ostrosterny n
короткохвостый поморник
(ornitologia, ornitologiczny) Stercorarius parasiticus, gatunek ptaka z rodzaju wydrzyków;

wydział ˈvɨʥ̑aw n
факультет
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wydłużyć vɨˈdwuʒɨʨ̑ v
удлинять
uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć
uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż

wyga n
знаток
ktoś z dużym doświadczeniem w jakiejś dziedzinie

wygarbować v
выдубить продубить
zakończyć proces garbarskiej obróbki skóry, wyprawić skórę

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
вид внешность
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
выглядеть
mieć dany wygląd
выглядывать
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna
дожидаться ожидать поджидать
wyczekiwać kogoś lub czegoś

wygnanie vɨˈɡnãɲɛ n
изгнание
przymusowy pobyt poza krajem, zwykle bez możliwości powrotu do ojczyzny
zmuszenie do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu

wygnaniec n
изгнанник
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
удобно
w sposób wygodny

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
удобный
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę
taki, który komuś odpowiada z jakiegoś powodu

wygrać ˈvɨɡraʨ̑ v
выиграть
aspekt dokonany od: wygrywać

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
выигрывать
grając w coś, zdobyć wygraną
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
высвистывать
odtwarzać jakąś melodię za pomocą gwizdania
освистывать шикать
wyśmiewać, wyszydzać kogoś; wyrażać niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany))

wygórowany adj
чрезмерный
zbyt duży, nadmierny

wygłaszać vɨˈɡwaʃaʨ̑ v
высказывать декламировать произносить читать
wypowiadać jakiś tekst głośno

wygłupiać się vɨˈɡwupʲjäʨ̑‿ɕɛ v
валять дурака
(potocznie, potoczny) zachowywać się wesoło, robić coś dla żartu

wyhodować v
вывести
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) otrzymać nową odmianę lub rasę

wyjazd ˈvɨjast n
отъезд
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
объяснять
czynić coś zrozumiałym

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
объяснение
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym

wyjaśnić vɨˈjäɕɲiʨ̑ v
объяснить
aspekt dokonany od: wyjaśniać

wyjec ˈvɨjɛʦ̑ n
ревун
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie;

wyjechać vɨˈjɛxaʨ̑ v
выехать
aspekt dokonany od: wyjeżdżać

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
выезжать
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
исключение
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
изредка иногда
niekiedy, nieczęsto, bardzo rzadko
исключительно
w sposób szczególny, nadzwyczajny

wyjątkowość n
исключительность
cecha tego, co jest wyjątkowe

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
исключительный
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
выход
droga lub otwór, którym się wychodzi
spotkanie towarzyskie poza własnym domem
rozwiązanie kłopotliwej sytuacji

wyjść vɨjɕʨ̑ v
выйти
być postrzeganym przez kogoś
o statkach: odpłynąć
opuścić jakieś miejsce
otrzymać wynik obliczeń
prezentować się na zdjęciu
zakończyć pobyt w jakimś miejscu
zostać opublikowanym

wyjść jak Zabłocki na mydle ˈvɨjɕʨ̑ ˈjaɡ zaˈbwɔʦ̑ʲci na‿ˈmɨdlɛ v
убить бобра
być na czymś stratnym, nie mieć żadnych korzyści

wyjść na jaw ˈvɨjɕʨ̑ na‿ˈjaf idiom
становиться известный
stać się wiadomym, przestać być tajemnicą; wydać się

wyjść po angielsku ˈvɨjɕʨ̑ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
уйти по-английски
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył

wyjść za mąż ˈvɨjʑʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
выйти замуж
aspekt dokonany od: wychodzić za mąż

wykapany ˌvɨkaˈpãnɨ adj
вылитый
(potocznie, potoczny) bardzo podobny do kogoś, taki sam jak ktoś

wykaz ˈvɨkas n
список
pismo zawierające wyliczenie osób, rzeczy, elementów, czynności, zdarzeń itp. mających jakąś wspólną cechę

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
зубочистка
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;
шпажка
(gastronomia) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki, zaostrzony patyczek służący do wtykania w małe porcje jedzenia, koreczki, aby ułatwić ich branie z talerza

wykluczać v
исключать
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś

wykluczyć vɨˈkluʧ̑ɨʨ̑ v
исключить
aspekt dokonany od: wykluczać

wykonalny ˌvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
выполнимый
możliwy do wykonania, realizacji, wprowadzenia w życie

wykonanie ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ n
выполнение исполнение
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonać

wykonawca ˌvɨkɔ̃ˈnafʦ̑a n
исполнитель
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
исполнительный
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś

wykonawczyni ˌvɨkɔ̃nafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
исполнительница
kobieta wykonawca, realizująca, wcielająca w życie

wykonawstwo ˌvɨkɔ̃ˈnafstfɔ n
исполнение подряд подрядный работа
ogół czynności i robót dotyczących realizacji projektów budowlanych

wykonać vɨˈkɔ̃naʨ̑ v
изготовить
(zobacz) wykonywać

wykonywanie ˌvɨkɔ̃nɨˈvãɲɛ n
исполнение осуществление произведение реализация
(rzeczownik odczasownikowy) od wykonywać

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
изготавливать
wytwarzać lub produkować coś

wykopywanie ˌvɨkɔpɨˈvãɲɛ n
выкапывание
czynność polegająca na utworzeniu dołu poprzez kopanie, wydobywaniu ziemi
czynność polegająca na wydobywaniu z ziemi czegoś, co w niej było

wykopywać ˌvɨkɔˈpɨvaʨ̑ v
выкапывать вырывать
utworzyć dół poprzez kopanie, wydobywanie ziemi
wydobyć z ziemi coś, co w niej było
выкопаться
kopiąc, wydostać się skądś; odgrzebać, wygrzebać się

wykorzystać ˌvɨkɔˈʒɨstaʨ̑ v
использовать
(zobacz) wykorzystywać

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
использовать пользоваться
mieć korzyść z czegoś lub kogoś, zrobić użytek z czegoś
пользоваться использовать
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby

wykończeniowiec n
отделочник
robotnik pracujący przy pracach wykończeniowych

wykpić ˈvɨkpʲiʨ̑ v
высмеять
aspekt dokonany od: wykpiwać
отделаться увернуться
uchylić się od czegoś; wykręcić się

wykrawacz n
закройщик
pracownik zatrudniony do wykrawania czegoś

wykres ˈvɨkrɛs n
график диаграмма
graficzne przedstawienie danych, zjawisk, zależności;

wykroczenie ˌvɨkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
проступок
(książkowy) działanie sprzeczne z przyjętymi normami, zasadami
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany;

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
детектор лжи
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykryć ˈvɨkrɨʨ̑ v
обнаружить
aspekt dokonany od: wykrywać

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
восклицательный знак междометие междометие
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
образование
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
образованный
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykusz ˈvɨkuʃ n
эркер
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykuć v
выдолбить вызубрить вытвердить
(potocznie, potoczny) (uczniowskie) (edukacja, edukacyjny) nauczyć się na pamięć

wykwintny adj
утончённый изысканный
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki

wykład ˈvɨkwat n
лекция докла́д
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
преподавать
uczyć czegoś, prowadzić wykłady

wykładnik n
показатель
to, co określa, wskazuje, wyraża coś

wykładowca ˌvɨkwaˈdɔfʦ̑a n
преподаватель
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni

wykładowy ˌvɨkwaˈdɔvɨ adj
лекционный
dotyczący wykładu, związany z wykładem

wykłócanie n
взбалтывание
(chemia, chemiczny) (przestarzałe, przestarzały) intensywne mieszanie lub wstrząsanie mieszaniny mające na celu np. łatwiejsze rozdzielenie składników

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
вместе с водой выплеснуть и ребёнка
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy

wyliczyć v
высчитать
aspekt dokonany od: wyliczać

wylogowywać ˌvɨlɔɡɔˈvɨvaʨ̑ v
закончить работа
(informatyka, informatyczny) zakończyć sesję pracy z systemem informatycznym

wylądować v
приземлиться
aspekt dokonany od: lądować

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
требование
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
требовать
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się

wymarły vɨ̃ˈmarwɨ adj
вымерший
taki, który już wymarł, wyginął

wymazać v
вымазать
mocno pomazać czymś

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
обмен
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
величина масштаб объём размер
wielkość, rozmiar, ilość
измерение
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni;
размерность
(fizyka, fizyczny) miano, określenie typu wielkości fizycznej;

wymienialność n
конвертируемость
cecha tego, co wymienialne

wymieniać vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
менять
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego

wymienić vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
выменить сменить
dokonać wymiany, zmiany - dać coś za coś innego

wymiennik vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
теплообменник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła między dwoma ośrodkami, wymiennik ciepła;

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
теплообменник
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła;

wymienny vɨ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
обменный
taki, który można wymienić

wymiotny vɨ̃ˈmʲjɔtnɨ adj
рвотный
występujący przy wymiotach
wywołujący wymioty

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
рвать тошнить
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
блевотина
wymiociny, to co zostało zwymiotowane
рвота
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
вымя
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
значение оттенок
wydźwięk, rodzaj wniosków lub odczuć, jakie z czegoś wynikają
произношение выговор
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymuszać vɨ̃ˈmuʃaʨ̑ v
вымогать
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk

wymyślać vɨ̃ˈmɨɕlaʨ̑ v
придумывать
aspekt niedokonany od: wymyślić

wymyślać od najgorszych vɨ̃ˈmɨɕlaʨ̑ ˌɔd‿najˈɡɔrʃɨx v
ругать последними словами
bardzo ostro kogoś karcić, używając obelżywych, obraźliwych słów

wymyślać od ostatnich vɨ̃ˈmɨɕlaʨ̑ ˌɔd‿ɔˈstatʲɲix v
ругать последними словами
bardzo ostro kogoś karcić, używając obelżywych, obraźliwych słów

wymyślić vɨ̃ˈmɨɕlʲiʨ̑ v
придумать
myśląc odkryć coś, wpaść na jakiś pomysł

wymówka n
выговор
pretensja wyrażana słownie
отговорка оправдание
wykrętne usprawiedliwienie

wynagrodzenie ˌvɨ̃naɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
вознаграждение
rekompensata
зарплата
pensja, wypłata

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
арендовать снимать брать напрокат нанимать
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę
нанимать
przyjąć kogoś do krótkoterminowej pracy
отдавать напрокат сдавать в наём
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
изобретатель
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazczyni ˌvɨ̃nalaʃˈʧ̑ɨ̃ɲi n
изобретательница
autorka wynalazku, kobieta, która coś wynalazła

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
изобретение
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
изобрести изобретать
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wynik ˈvɨ̃ɲik n
результат
rezultat, skutek
(matematyka, matematyczny) rezultat działań algebraicznych (dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia)
счёт
(sport, sportowy) stan spotkania/meczu

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
следовать вытекать
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
важный высокомерный гордый надменный
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych
высокомерный надменный
będący wyrazem postawy dumy, zarozumiałości i wywyższania się nad innych

wyniszczyć v
уничтожить
spowodować całkowite zniszczenie, wyginięcie

wynosić vɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
возносить
wywyższać
выводить
zabierać ponad Ziemię
выносить
otrzymywać jakąś wiedzę skądś
podnosić coś i umieszczać poza jakimś obszarem
составлять
osiągać jakąś wartość liczbową

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
воображение
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń;

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
изображать
tworzyć sobą jakiś obraz, symbol
tworzyć obraz czegoś
воображать себе представлять себе
rozumieć coś
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym)

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
аспект
(dawniej, dawny) (językoznawstwo, językoznawczy) aspekt
воображение представление
(rzeczownik odczasownikowy) od wyobrazić
изображение представление
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś
представление
obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) stworzony w świadomości na podstawie spostrzeżeń
представление видение
domniemany obraz czegoś, pogląd na jakiś temat

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
обособлять
czynić odrębnym lub wyrazistym

wypadać vɨˈpadaʨ̑ v
выпадать
poruszać się pod wpływem grawitacji na zewnątrz czegoś

wypadek vɨˈpadɛk n
несчастный случай катастрофа
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał
происшествие случай событие факт
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie

wypatrywać ˌvɨpaˈtrɨvaʨ̑ v
высматривать
oczekiwać na coś lub kogoś z niecierpliwością
patrzeć z uwagą, szukając czegoś

wypatrzeć v
высмотреть
odszukać wzrokiem

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
пломба
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba

wypiec ˈvɨpʲjɛʦ̑ v
выпечь
piekąc, wytworzyć coś

wypiek ˈvɨpʲjɛk n
выпечка
czynność wypiekania
produkt spożywczy powstający w wyniku pieczenia

wypierdek vɨˈpʲjɛrdɛk n
выпердыш
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) ktoś niewydarzony i lekceważony

wypierdolić ˌvɨpʲjɛrˈdɔlʲiʨ̑ v
выпиздить
aspekt dokonany od: wypierdalać

wypijać v
випивать
pijąc, opróżniać coś z cieczy

wypić ˈvɨpʲiʨ̑ v
выпить
aspekt dokonany od: pić

wypoczynek ˌvɨpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
отдых
regeneracja i odzyskiwanie sił w czasie wolnym od pracy

wypoczywać v
отдыхать
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy

wyposażyć ˌvɨpɔˈsaʒɨʨ̑ v
оборудовать
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś

wypowiadać ˌvɨpɔˈvʲjadaʨ̑ v
высказывать
wyrażać coś słowami, w mowie
высказываться
przedstawiać swoje poglądy na jakąś kwestię

wypowiedzieć v
высказать
aspekt dokonany od: wypowiadać
высказаться
aspekt dokonany od: wypowiadać się

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
высказывание изречение
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane

wypracowanie n
сочинение
(edukacja, edukacyjny) pisemna praca ucznia na zadany temat

wyprasować ˌvɨpraˈsɔvaʨ̑ v
выгладить выутюжить
wygładzić tkaninę za pomocą gorącego żelazka

wyprawa vɨˈprava n
поход
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
распродажа
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
обгонять
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)

wyprzedzić vɨˈpʃɛʥ̑iʨ̑ v
обогнать
aspekt dokonany od: wyprzedzać

wypukły vɨˈpukwɨ adj
выпуклый
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś

wyraz ˈvɨras n
выражение
przejaw stanu emocjonalnego człowieka, mający odzwierciedlenie w mimice lub rysach twarzy
проявление
wymowa / odbicie / uzewnętrznienie, przejaw
слово лексема
(językoznawstwo, językoznawczy) symbol fonetyczny (ciąg głosek) lub graficzny (znak lub ciąg znaków), niosący określone znaczenie bądź pełniący funkcję składniową;

wyrazisty ˌvɨraˈʑistɨ adj
выразительный
przykuwający uwagę, pełen wyrazu, sugestywnie przedstawiający coś

wyrazić vɨˈraʑiʨ̑ v
выразить
aspekt dokonany od: wyrażać

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
несомненно
w sposób niepozostawiający wątpliwości
чётко отчётливо разборчиво
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia

wyraźność n
разборчивость
cecha tego, co wyraźne; cecha tych, którzy są wyraźni

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
отчётливый чёткий ясный
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty
ясный
łatwy do zrozumienia lub odczytania i zauważenia

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
выражать
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś
выражаться высказываться
formułować wyrażenie, wypowiadać się, mówić na jakiś temat

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
выражение
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej
выражение формулировка
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
фразеологизм
(językoznawstwo, językoznawczy) związek frazeologiczny, którego głównym elementem jest rzeczownik, przymiotnik, imiesłów przymiotnikowy lub przysłówek

wyrażenie przyimkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌpʃɨ<sup>j</sup>ĩmˈkɔvɛ n
предложная группа
(gramatyka) połączenie przyimka z rzeczownikiem, przysłówkiem, liczebnikiem lub zaimkiem;

wyrok ˈvɨrɔk n
приговор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
аппендикс
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrostkowy adj
аппендиксный
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z wyrostkiem robaczkowym

wyrozumiały adj
снисходительный
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać

wyrwa n
брешь
(książkowy) dziura, wyłom

wyrwiząb vɨrˈvʲizɔ̃mp n
зубодёр
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) dentysta

wyrzec v
отречься
wyprzeć się czegoś lub kogoś

wyrzucać vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ v
выбрасывать
pozbywać się czegoś

wyrzucać pieniądze przez okno vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ pʃɛz‿ˈɔknɔ v
бросать деньги на ветер
marnować pieniądze

wyrzucać pieniądze w błoto vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ ˈv‿bwɔtɔ v
бросать деньги на ветер
marnować, marnotrawić pieniądze

wyrzucić vɨˈʒuʨ̑iʨ̑ v
выбросить
pozbyć się czegoś

wyrzutek n
изгой
osobnik represyjnie wykluczony z danej społeczności

wyrób ˈvɨrup n
изделие продукт
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji
продукция выделка изготовление производство
wyrabianie

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
отличать
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo

wyróżnik n
дискриминант
(matematyka, matematyczny) liczba określająca charakter i wartości liczbowe rozwiązań danego równania
признак черта
cecha, właściwość odróżniająca coś od czegoś

wyrżnąć ˈvɨrʒnɔ̃ɲʨ̑ v
вырезать
(potocznie, potoczny) zabić wiele osób albo zwierząt
wyciąć coś (np. wzór, napis) w jakimś twardym materiale
прорезаться
o zębie: wyrastając, przebić dziąsło

wysepka vɨˈsɛpka n
островок
(zdrobniale) od: wyspa
mała wyspa

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
высаживаться
opuszczać pojazd, łódź lub samolot

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
усилие труд
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoce adv
в высшей степени весьма
w bardzo dużym stopniu

wysoki vɨˈsɔci adj
высокий
mający duży wymiar pionowy
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
высокое напряжение
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów)

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
высоко
(odprzymiotnikowy) → wysoki

wysoko- vɨˈsɔkɔ
высоко-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą wysokość, dużą wartość, na znaczną zawartość czegoś lub znaczne natężenie cechy tego, co określa drugi człon złożenia

wysokogatunkowy adj
высококачественный
dobrej jakości

wysokogórski ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci adj
высокогорный
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór

wysokokaloryczny ˌvɨsɔkɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
высококалорийный
mający, dostarczający dużą ilość kalorii

wysokonakładowy ˌvɨsɔkɔ̃nakwaˈdɔvɨ adj
многотиражный
(drukarstwo, drukarski) wydawany w wysokim nakładzie

wysokonapięciowy adj
высоковольтный
(elektryczność) odnoszący się do wysokiego napięcia; wytwarzający lub przewodzący wysokie napięcie, wytrzymujący wysokie napięcie

wysokoobrotowy adj
высокооборотный
(technologia, technika, techniczny) pracujący na wysokich obrotach

wysokoplenny ˌvɨsɔkɔˈplɛ̃nːɨ adj
высокоурожайный
(rolnictwo, rolniczy) dający wysokie, obfite plony

wysokoprocentowy adj
высокопроцентный
zawierający wysoki odsetek jakiejś substancji

wysokościowiec n
высотка небоскрёб
(architektura, architektoniczny) bardzo wysoki budynek;

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
высота
odległość od pewnego odnośnika, np. gruntu
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
кухня-остров
(zobacz) wyspa kuchenna
остров
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wyspać się ˈvɨspaʨ̑‿ɕɛ v
выспаться
długo, dużo spać
spać dostatecznie długo, by nie odczuwać potrzeby dalszego snu

wyspiarka vɨsˈpʲjarka n
островитянка
mieszkanka wyspy

wyspiarz ˈvɨspʲjaʃ n
островитянин
mieszkaniec wyspy

wysportowany adj
спортивный
świadczący o sprawności fizycznej dzięki uprawianiu sportu

wyssać ˈvɨsːaʨ̑ v
высосать
wydobyć lub opróżnić poprzez ssanie

wyssać z mlekiem matki ˈvɨsːaʥ̑ ˈz‿mlɛcɛ̃m ˈːatʲci v
всосать с молоком матери
mieć wrodzoną lub nabytą w dzieciństwie cechę

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
достаточно
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
достаточный
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystarczać vɨˈstarʧ̑aʨ̑ v
быть достаточный хватать
aspekt niedokonany od: wystarczyć (nie brakować)
хватать
aspekt niedokonany od: wystarczyć (być dostatecznym powodem); (zobacz) warunek wystarczający

wystarczyć vɨˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
хватить
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć
stać się dostatecznym powodem czegoś ((zobacz) warunek wystarczający)

wystawa vɨˈstava n
витрина
miejsce prezentowania towarów w sklepie
выставка
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wystawać vɨˈstavaʨ̑ v
выступать торчать
być częściowo widocznym spoza lub z wnętrza czegoś

wystawienie ˌvɨstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
выставление
położenie lub skierowanie na zewnątrz, poddając jakiemuś oddziaływaniu

wystawić vɨˈstavʲiʨ̑ v
выставить
aspekt dokonany od: wystawiać
подставить
(potocznie, potoczny) zdradzić kogoś, postawić kogoś w niedobrej sytuacji

wystawny vɨˈstavnɨ adj
роскошный
okazale urządzony lub zorganizowany, świadczący o zamożności

wystrzał n
выстрел
efekt wyrzucenia pocisku z broni miotającej lub broni palnej

wystąpić z otwartą przyłbicą vɨˈstɔ̃mpʲiʥ̑ z‿ɔtˈfartɔ̃w̃ pʃɨwˈbʲiʦ̑ɔ̃w̃ v
делать что-либо с открытым забралом
występować jawnie, otwarcie przeciw czemuś; jasno wyrażać swoje zdanie, jasno określać swoje stanowisko

występ ˈvɨstɛ̃mp n
выступ
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś
выступление
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie

występek vɨˈstɛ̃mpɛk n
правонарушение
(książkowy) czyn niewłaściwy moralnie, niezgodny z normami społecznymi

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
встречаться наличествовать обитать
o gatunkach: zamieszkiwać dany obszar
выступать сниматься
odgrywać rolę (w teatrze, filmie)
выходить уходить
opuszczać jakąś organizację, partię

wysypiać się vɨˈsɨpʲjäʨ̑‿ɕɛ v
высыпаться
(zobacz) wyspać się

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
выслать
nadawać, wydawać z siebie; emitować
посылать высылать
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu

wyszeptać vɨˈʃɛptaʨ̑ v
прошептать
powiedzieć szeptem

wyszukać v
подыскать
szukając z zapałem, znaleźć coś lub kogoś

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
поисковик
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wytchnienie n
передышка
krótka przerwa w codziennych obowiązkach celem nabrania sił

wytrawny adj
сухой
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃʧ̑ n
экзофтальм
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytrzeć ˈvɨṭʃɛʨ̑ v
вытереть
aspekt dokonany od: wycierać

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕʨ̑ n
выносливость
(technologia, technika, techniczny) odporność materiałów i konstrukcji na działanie czynników fizycznych
выносливость устойчивость
umiejętność zniesienia wielu problemów

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
выносливый крепкий
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały

wytwarzanie ˌvɨtfaˈʒãɲɛ n
производство
(rzeczownik odczasownikowy) od wytwarzać

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
производить
produkować na większą skalę, wydawać
создавать
sprawiać, powodować
образовываться формироваться
formować się, kształtować się

wytwórca vɨˈtfurʦ̑a n
производитель
ten, kto coś wytwarza, produkuje

wytępić v
истребить
pozbawić życia wiele lub wszystkie istoty
spowodować całkowity koniec czegoś

wywiad ˈvɨvʲjat n
интервью
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
опрос расспрос
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zbieranie informacji o chorym, jego stanie zdrowia;
разведка
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;

wywiad lekarski ˈvɨvʲjat lɛˈkarsʲci n
анамнез болезни
(medycyna, medyczny) (zobacz) anamneza;

wywiadówka ˌvɨvʲjaˈdufka n
родительское собрание
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) zebranie rodziców organizowane przez szkołę w celu poinformowania ich o wynikach w nauce i zachowaniu się ich dzieci

wywierać vɨˈvʲjɛraʨ̑ v
вызывать
oddziaływać na kogoś lub na coś w jakiś sposób albo z określonym skutkiem
оказывать
działać na coś z pewną siłą
производить
wywoływać określone myśli i odczucia

wywiesić v
вывесить
umieścić przedmiot (zwykle o płaskim kształcie) nad podłożem na zewnątrz czegoś

wywieźć v
вывезти
przewożąc gdzie indziej, usuwać skądś coś
увезти
wioząc, zabierać skądś kogoś lub coś

wywozić v
вывозить
przewozić kogoś lub coś skądś lub w inne miejsce

wywołać vɨˈvɔwaʨ̑ v
вызвать
(zobacz) wywoływać (przypomnieć)
вызвать спровоцировать
(zobacz) wywoływać (spowodować)
отозвать
(zobacz) wywoływać (skłonić do wyjścia)

wywoływać ˌvɨvɔˈwɨvaʨ̑ v
вызывать
powodować

wywrotka vɨˈvrɔtka n
самосвал
(budownictwo) ciężarówka z nadwoziem w formie ruchomej skrzyni umożliwiającej wysypywanie ładunku

wywrócić v
вывернуть
zmienić stronę czegoś na opak

wyzdrowieć vɨˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
выздороветь
aspekt dokonany od: zdrowieć

wyzionąć ducha v
испустить дух испустить последний вздох отдать богу душу
(podniośle) umrzeć, skonać

wyznaczać vɨˈznaʧ̑aʨ̑ v
назначать
wskazywać osobę do określonego zadania

wyznaczyć vɨˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
назначить
aspekt dokonany od: wyznaczać

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
вероисповедание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego;
признание
przyznanie się do czegoś

wyznawca vɨˈznafʦ̑a n
последователь
(przenośnie, przenośnia) entuzjasta czyichś poglądów

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
вызов испытание
trudne zadanie, sytuacja sugerująca chęć zmierzenia się z nią

wyzwoleniec n
вольноотпущенник
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela

wyzwoleńczy ˌvɨzvɔˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
освободительный
którego celem jest wyzwolenie kogoś lub czegoś (najczęściej w kontekście wojennym)

wyzwoliciel n
освободитель
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś)

wyzywać v
вызывать
proponować walkę
обзывать
obrzucać obelgami

wyć vɨʨ̑ v
выть
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach): wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć
o ludziach: przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości

wyładunkowy adj
разгрузочный
dotyczący wyładunku

wyłazić ze skóry vɨˈwaʑiʥ̑ zɛ‿ˈskurɨ v
из кожи вон лезть
(potocznie, potoczny) usilnie się o coś starać, robić wszystko co możliwe, by coś osiągnąć, czegoś dopiąć

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
выделять
oddzielać (np. sprawę do osobnego rozpatrzenia)
выключать
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
исключительно
wyłączając wszystko inne, wszystkich innych

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
выключатель
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie

wyłączyć vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
выключить
aspekt dokonany od: wyłączać

wyściełać vɨˈɕʨ̑ɛwaʨ̑ v
выстилать
wykładać czymś miękkim wnętrze lub powierzchnię czegoś

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
гонка
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;
staranie się być lepszym od innych w jakiejś dziedzinie

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
эпендимома
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki

wyśmiać ˈvɨɕmʲjäʨ̑ v
высмеять
aspekt dokonany od: wyśmiewać

wyśmienicie ˌvɨɕmʲjɛ̇̃ˈɲiʨ̑ɛ adv
отлично
w sposób wyśmienity

wyśmienity adj
отличный отменный
(książkowy) wyjątkowo dobry, doskonały, znakomity

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
дисплей
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyż n
антициклон
(meteorologia, meteorologiczny) obszar podwyższonego ciśnienia atmosfery;

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmaʧ̑ka n
выжималка
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką;

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
нагорье
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;

wyżynny vɨˈʒɨ̃nːɨ adj
высотный
dotyczący wyżyny, związany z wyżyny

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
взаимно
jeden drugiego, jeden drugiemu
и вам того же
również, tak samo – w odpowiedzi na czyjeś życzenia

wzajemność vzaˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
взаимность
fakt, że coś dotyczy obu stron sporu, konfliktu itp.
odwzajemnione uczucie

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
взаимный
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzbudzać ˈvzbuʣ̑aʨ̑ v
внушать возбуждать
wywoływać, powodować

wzbudzić ˈvzbuʥ̑iʨ̑ v
возбудить
aspekt dokonany od: wzbudzać

wzdłuż vzdwuʃ adv
вдоль
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość

wzdłuż vzdwuʃ preposition
вдоль
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzdłuż i wszerz ˈvzdwuʃ i‿ˈfʃɛʃ adv
вдоль и поперёк
wszędzie, gdzie tylko możliwe; w każdym miejscu; we wszystkie strony

wzgląd vzɡlɔ̃nt n
соображение
branie pod uwagę, liczenie się

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
относительность
zależność czegoś od różnych czynników

względny ˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
относительный
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
холм взгорье
(geografia, geograficzny) niewielkie wzniesienie (do stu metrów) o zaokrąglonym szczycie;

wziąć vʲʑɔ̇̃ɲʨ̑ v
взять
chwycić ręką
skorzystać z czegoś
использовать
zastosować, zażyć
взять
(potocznie, potoczny) wskazuje na niespodziewaną czynność wyrażoną innym czasownikiem, często z dodatkowym znaczeniem nieprzejmowania się opinią innych osób
(potocznie, potoczny) wzmacnia tryb rozkazujący
взяться
(potocznie, potoczny) zacząć coś robić

wziąć byka za rogi v
взять быка за рога
podjąć się czegoś ważnego bez wahania się, bez zastanowienia

wzięty adj
популярный ходный
taki, który cieszy się uznaniem i popularnością, będąc dzięki temu często angażowany, zatrudniany

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
укреплять усиливать
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze
укрепляться усиливаться
stawać się mocniejszym, nabierać sił fizycznych, powiększać się liczebnie

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
заметка
krótka informacja o czymś, napomknięcie

wzmiankować v
упоминать
mówić o czym mimochodem

wzmocnienie vzmɔʦ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
укрепление
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny zwiększający wytrzymałość czegoś
coś dodające sił, pokrzepiające lub zwiększające możliwości

wzmożony vzmɔˈʒɔ̃nɨ adj
усиленный
odznaczający się dużą intensywnością

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
возвышенность
miejsce wyższe od innych w okolicy;

wznieść vzʲɲɛ̇ɕʨ̑ v
вознести
aspekt dokonany od: wznosić

wznosić ˈvznɔɕiʨ̑ v
возводить
budować coś ku górze, coraz wyżej
возносить
unosić coś do góry
возвышаться возноситься
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą
возноситься
unosić do góry samego siebie
подниматься
o drodze: prowadzić pod górę

wzrok vzrɔk n
взгляд
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie
зрение
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;

wzrokowy vzrɔˈkɔvɨ adj
зрительный
(przymiotnik) od wzrok

wzrosnąć ˈvzrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
взрасти возрасти вырасти
aspekt dokonany od: wzrastać

wzrost vzrɔst n
рост высота
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia
рост увеличение
zwiększanie się jakiejś wartości

wzór vzur n
образец
model służący jako przykład do powielania w produkcji
образец пример
schemat, według którego należy postępować
узор
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce)
формула
zapis matematyczny, fizyczny lub chemiczny

wzór strukturalny n
структурный формула
(chemia, chemiczny) wzór, który odzwierciedla strukturę cząsteczki

wódeczka vuˈdɛʧ̑ka n
водочка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: wódka

wódka ˈvutka n
водка
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wódz vuʦ̑ n
вождь
osoba dowodząca dowolną grupą

wójt vujt n
войт
(administracja) urzędnik samorządowy stojący na czele gminy wiejskiej;
фогт фохт
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: urzędnik stojący na czele miasta lokowanego na prawie niemieckim

wówczas ˈvufʧ̑as pronoun
в то время как тогда
odsyła do okresu czasu, o którym mowa w danej wypowiedzi

wóz vus n
воз телега
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wózek ˈvuzɛk n
тележка
mały pojazd kołowy;

wózek dziecięcy n
детская коляска коляска
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
коляска
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wół vuw n
вол
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
нюхать
badać zapach nozdrzami

wąs vɔ̃w̃s n
ус
u ludzi: zarost nad górną wargą;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
усатый
o człowieku: mający wąsy (zwykle pokaźne)

wąsik n
усик
(zdrobniale) od wąs

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
узкий
mający niewielką szerokość

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
узко
(przysłówek) od: wąski

wąskotorówka ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrufka n
узкоколейка
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) kolejka wąskotorowa;

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
кладка
(architektura, architektoniczny) sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze;
поток
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej);
сюжетный линия
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję;
уток
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
сомневаться
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
сомнение
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
сомнительный
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
печень печёнка
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobianka ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka n
ливерная колбаса
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana

wątły adj
ветхий утлый
zagrożony zniszczeniem
тощий хилый
słabej budowy
чахлый
słabego zdrowia

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
овраг ущелье
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach;

wąż vɔ̃w̃ʃ n
змея
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
змея гадюка
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny
шланг
giętka rura do transportu wody

węch vɛ̃w̃x n
нюх обоняние
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;
нюх чутьё
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) instynkt, zdolność przewidywania konsekwencji drobnych zdarzeń

wędka ˈvɛ̃ntka n
удочка
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
рыбная ловля ужение
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę;

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
рыболов
osoba łowiąca ryby na wędkę

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
колбасные изделия копчёности
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany;

wędrować vɛ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
бродить
przebywać długą drogę skądś dokądś

wędrowny vɛ̃nˈdrɔvnɨ adj
кочевой странствующий
odbywający wędrówkę; zmieniający miejsce pobytu; przenoszący się z miejsca na miejsce

wędzidło vɛ̃ɲˈʥ̑idwɔ n
удило
(zootechnika, zootechniczny) element uprzęży (ogłowia) wkładany koniowi do pyska;

wędzić v
коптить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu
коптиться
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) być wędzonym (1.1)

wędzony adj
копчёный
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
углерод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
уголь
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
бурый уголь
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;
opał z węgla brunatnego (1.1)

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
каменный уголь
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70% pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu;
opał z węgla kamiennego (1.1)

węgielny vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ adj
краеугольный угольный
(budownictwo) dotyczący węgła

węgierka n
венгерка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) odmiana śliwy o ciemnogranatowych (fioletowych), owalnych, bardzo słodkich owocach z żółtym miąższem;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
венгерский
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
венгерский
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;

węgierskojęzyczny vɛ̃ŋʲˈɟɛrskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
венгерскоговорящий венгерскоязычный
posługujący się językiem węgierskim
венгерскоязычный
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem węgierskim
udostępniany, spisany, utrwalony lub stworzony w języku węgierskim

węgieł ˈvɛ̃ŋʲɟɛw n
угол
(budownictwo) zewnętrzny róg budynku

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
карбонат углекислая соль
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego;

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
карбонат лития
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny;

węglarka vɛ̃ŋɡˈlarka n
полувагон
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej
(kolejnictwo) wagon z burtami służący do przewozu materiałów sypkich, m.in. węgla;

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
угольщик
ktoś, kto zajmuje się wyrabianiem węgla drzewnego;
ktoś, kto zajmuje się handlem węglem lub jego dowozem

węglik n
карбид
(chemia, chemiczny) związek chemiczny węgla z metalem lub półmetalem;

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
углевоз угольщик
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla;

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
углевод
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodanowy ˌvɛ̃ŋɡlɔvɔdãˈnɔvɨ adj
углеводный
dotyczący węglowodanów

węglowodorowy ˌvɛ̃ŋɡlɔvɔdɔˈrɔvɨ adj
углеводородный
(chemia, chemiczny) zbudowany głównie z atomów węgla i wodoru

węglowodór n
углеводород углеводоро́д
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
углеродный
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla
угольный
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
угорь
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węza n
искусственный во­щина
(pszczelarstwo, pszczelarski) zaczątek plastra z wosku o wyglądzie wafla, umieszczany w ramce i stanowiący podstawę do budowy plastra wosku

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
узел
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
гордиев узел
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem

wężowy vɛ̃w̃ˈʒɔvɨ adj
змеиный
charakterystyczny dla węża; dotyczący, odnoszący się do węża
wykonany ze skóry węża

wężyk ˈvɛ̃w̃ʒɨk n
змейка
(zdrobniale) od wąż
mały wąż
спусковой тросик
(fotografia) mechaniczne urządzenie do uruchamiania migawki aparatu fotograficznego z pewnej odległości, bez nacisku na spust;

wężymord czarny korzeń n
козелец испанский
(botanika, botaniczny) Scorzonera hispanica, gatunek rośliny warzywnej z rodziny astrowatych;

wężówka n
змеешейка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhingidae;

władca ˈvwatʦ̑a n
властелин владыка повелитель
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władczo adv
властно
w sposób władczy, dominująco

władczy adj
властный
(książkowy) wymagający posłuchu

władykaukaski adj
владикавказский
związany z Władykaukazem, dotyczący Władykaukazu

władywostocki adj
владивостокский
(geografia, geograficzny) związany z Władywostokiem, dotyczący Władywostoku, pochodzący z Władywostoku

władza ˈvwaʣ̑a n
власть
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą
ludzie, którzy rządzą
власть орган власть
(zobacz) władze

włamanie vwãˈmãɲɛ n
взлом
(informatyka, informatyczny) bezprawne odczytanie lub zapisanie danych w komputerze albo w sieci komputerowej połączone z pokonaniem zabezpieczeń
napad rabunkowy połączony z wyłamaniem urządzeń zamykających

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
взломщик
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem

własnoręczny adj
собственноручный
napisany lub zrobiony własną ręką

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
свойство
właściwość, cecha
собственность
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś

własny ˈvwasnɨ adj
собственный
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu

własowiec n
власовец
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz kolaboracyjnej Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej dowodzonej przez gen. Andrieja Własowa

własowski adj
власовский
(historia, historyczny, historycznie) związany z kolaborującym z Niemcami, radzieckim generałem Andriejem Własowem

właz vwas n
люк
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

włazić w dupę ˈvwaʑiʥ̑ ˈv‿dupɛ v
лезть в жопу
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać

włazić z butami do duszy ˈvwaʑiʥ̑ z‿buˈtãmʲi dɔ‿ˈduʃɨ v
лезть в душу
niedelikatnie wtrącać się w czyjeś prywatne sprawy, nie licząc się z czyimiś uczuciami

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
владелец хозяин собственник властитель
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właścicielka ˌvwaɕʨ̑iˈʨ̑ɛlka n
собственница
kobieta, która coś posiada

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ particle
собственно на самом деле по сути
partykuła, komunikująca zmianę treści w stosunku do wcześniejszych wypowiedzi

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
свойство признак
cecha, zwykle jakiejś substancji

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
подходящий верный правильный
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
только что как раз
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia

właśnie ˈvwaɕɲɛ particle
вот это именно
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy
именно
…wyróżniająca, ze względu na określoną cechę, dany obiekt lub stan rzeczy i przeciwstawiająca go innym

włochatka vwɔˈxatka n
сыч мохноногий
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi;

włochaty adj
волосатый
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami

włodzimierski adj
владимирский
związany z Włodzimierzem, dotyczący Włodzimierza

włos vwɔs n
волос
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
итальянский
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
итальянский италья́нский
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
волосы
owłosienie głowy ludzkiej

włoszczyzna n
коренья
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) warzywa używane do przygotowania zupy lub wywaru z warzyw

włośnica ber n
могар
(botanika, botaniczny) Setaria italica, gatunek rośliny zbożowej

włość vwɔɕʨ̑ n
волость
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) jednostka administracyjna w Wielkim Księstwie Litewskim, Rosji i do r. 1929 w ZSRR

włożyć ˈvwɔʒɨʨ̑ v
вложить
aspekt dokonany od: wkładać

włócznik n
меч-рыба
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
бродяга
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych

włókiennictwo ˌvwucɛ̇̃ɲˈːiʦ̑tfɔ n
текстильный промышленность
gałąź przemysłu zajmująca się produkcją tkanin, nici, dzianin, itp.

włókniakomięsak n
фибросаркома
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór wywodzący się z tkanki łącznej włóknistej

włókno ˈvwuknɔ n
волокно
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
включать
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej
включать присоединять причислять
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru

włączyć ˈvwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
включить
aspekt dokonany od: włączać

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
бешенство
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
бешеный
o zwierzęciu: chory na wściekliznę
яростный
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony

wściekły pies n
бешеный собака
(weterynaria, weterynaryjny) (dosłownie) pies zarażony wścieklizną

wślizg fʲɕlʲisk n
подкат
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki

wśród fʲɕrut preposition
среди
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni)

yuba n
фучжу
(spożywczy) półprodukt sojowy wykorzystywany w kuchni jako substytut mięsa, produkowany z białka zbierającego się na powierzchni gotowanego mleka sojowego;

z s z zet preposition
из
…wskazujący składnik, materiał
из с
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący okres
…wskazujący źródło
с
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
с богом
rodzaj pożegnania

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
от всего сердца
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia

z dużej chmury mały deszcz ˈz‿duʒɛj ˈxmurɨ ˈmawɨ ˈdɛʃʧ̑ proverb
из большой тучи да малая капля много шума из ничего
końcowy wynik bywa niewspółmiernie mały w stosunku do oczekiwanego

z góry ˈz‿ɡurɨ adv
płacić платить вперёд
(urzędowy) przed otrzymaniem towaru, wykonaniem usługi, pracy itp.

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
заранее
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem
сверху
z jakiejś wysokości
z wyższością, pogardą

z krwi i kości ˈs‿kr̥fʲi ː‿ˈkɔɕʨ̑i adj
полнокровный чистокровный
prawdziwy, autentyczny z pochodzenia, z natury; mający charakterystyczne cechy jakiegoś typu

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
с высоты птичьего полёта с птичьего полёта
z góry, najczęściej z dużej wysokości

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
с уважением
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie

z powodu s‿pɔˈvɔdu
по причине из-за
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
назад обратно вспять
znowu przywracając pierwotny stan
обратно назад вспять
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
как правило
zazwyczaj, zwykle

z rzadka ˈz‿ʒatka adv
изредка
dość rzadko

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
положа руку на сердце
otwarcie, szczerze, bez kręcenia

z tarczą lub na tarczy ˈs‿tarʧ̑ɔ̃w̃ ˈlup na‿ˈtarʧ̑ɨ adv
со щитом или на щите
(o pojedynku lub sytuacji odbieranej jako pojedynek) zwyciężyć spektakularnie albo przegrać dotkliwie, bez możliwości innego rozstrzygnięcia

z tyłu adv
позади сзади
od przeciwnej strony niż przód

z wyjątkiem z‿vɨˈjɔ̃ntʲcɛ̃m
за исключением
(zobacz) oprócz

za za preposition
за
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
за позади
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
через
…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie

za darmo adv
бесплатно даром задаром
bezpłatnie, gratis

za darmo i ocet słodki za‿ˈdarmɔ i‿ˈɔʦ̑ɛt ˈswɔtʲci proverb
на халяву и уксус сладкий
otrzymanie czegoś za darmo niweluje jego wady

za friko za‿ˈfrʲikɔ adv
бесплатно
(potocznie, potoczny) za darmo

za kratkami ˌza‿kratˈkãmʲi idiom
за решёткой
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie

za króla Ćwieczka za‿ˈkrula ˈʨ̑fʲjɛʧ̑ka idiom
при царе Горохе
bardzo dawno temu

za kółkiem za‿ˈkuwʲcɛ̃m adv
за рулём
(potocznie, potoczny) za kierownicą, jako kierowca

za nic adv
ни за что
(potocznie, potoczny) na pewno nie, nigdy w życiu

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
ни за что на свете
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę

za żadne skarby świata za‿ˈʒadnɛ ˈskarbɨ ˈɕfʲjata adv
ни за какие деньги
kategoryczna odmowa na czyjąś propozycję

zaaferować ˌzaːfɛˈrɔvaʨ̑ v
занять поглотить
zajmować czym, niepokoić

zabajkalski adj
забайкальский
położony na wschód od Bajkału
związany z Zabajkalem, dotyczący Zabajkala

zabarwiać zaˈbarvʲjäʨ̑ v
окрашивать
aspekt niedokonany od: zabarwić

zabarwić zaˈbarvʲiʨ̑ v
окрасить
nadać czemuś barwę

zabawa zaˈbava n
игра забава
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
игрушка
rzecz służąca do zabawy;

zabawny zaˈbavnɨ adj
забавный смешной
wywołujący rozbawienie, śmiech
потешный
o wesołym usposobieniu

zabieg ˈzabʲjɛk n
процедура
(medycyna, medyczny) czynność wykonywana przez lekarza lub pielęgniarkę służąca pomocy pacjentowi,
działanie w określonym celu

zabiegać v
добиваться
czynić starania

zabierać zaˈbʲjɛraʨ̑ v
забирать
brać coś od kogoś, pozbawiać kogoś czegoś

zabijaka n
забияка
mężczyzna skłonny do wszczynania bójek i awantur

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
забивать заколачивать
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ
убивать
pozbawiać życia
убиваться
odebrać sobie życie, popełnić samobójstwo
trudzić się, doprowadzać do utraty sił i zdrowia

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
убивать время
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre

zabić ˈzabʲiʨ̑ v
убить
aspekt dokonany od: zabijać

zaborczy adj
алчный
usiłujący uzyskać dla siebie jak najwięcej korzyści
властный
taki, który chce podporządkować sobie kogoś

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
запрещать
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zabrać ˈzabraʨ̑ v
забрать
(zobacz) zabierać

zabronić zaˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
запретить
aspekt dokonany od: zabraniać

zabudowa ˌzabuˈdɔva n
застройка
ogół budynków znajdujących się na określonym obszarze

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
нарушение расстройство
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zabytek zaˈbɨtɛk n
памятник
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną;

zabójca zaˈbujʦ̑a n
убийца
ktoś, kto zabił lub zabija

zabójczy zaˈbujʧ̑ɨ adj
убийственный
powodujący śmierć

zabłądzić zaˈbwɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
заблудиться
stracić orientację w terenie i nie móc znaleźć dalszej drogi

zachcianka n
прихоть
nagła silna chęć na coś

zachmurzenie ˌzaxmuˈʒɛ̃ɲɛ n
облачность
(meteorologia, meteorologiczny) stopień pokrycia nieba przez chmury;

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
западный
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód
dotyczący Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

zachodnioafrykański adj
западноафриканский
związany z Afryką Zachodnią; tam położony

zachodnioberliński adj
западноберлинский
związany z Berlinem Zachodnim, dotyczący Berlina Zachodniego

zachodnioeuropejski adj
западноевропейский
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodnioindyjski adj
вест-индский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Indiami Zachodnimi, dotyczący Indii Zachodnich

zachodniopomorski zaˈxɔdʲɲɔpɔ̃ˈmɔrsʲci adj
западнопоморский
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Pomorza Zachodniego; pochodzący z Pomorza Zachodniego;
(geografia, geograficzny) związany z województwem zachodniopomorskim;

zachodniosaharyjski adj
западносахарский
(geografia, geograficzny) związany z Saharą Zachodnią
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Sahary

zachodniosyberyjski adj
западносибирский
związany z zachodnią częścią Syberii

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
западнославянский
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny

zachodnioukraiński adj
западноукраинский
dotyczący zachodniej Ukrainy, pochodzący z zachodniej Ukrainy

zachodzić zaˈxɔʥ̑iʨ̑ v
возникать происходить
zdarzać się, odbywać się, mieć miejsce
закатываться заходить
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą
заходить
odwiedzać kogoś przy okazji
покрываться
pokrywać się nalotem

zachorowalność n
заболеваемость
liczba zachorowań na daną chorobę, częstotliwość zachorowań

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
заболеть
stać się chorym, popaść w chorobę
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bardzo zapragnąć wejść w posiadanie czegoś

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
поведение
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachować się jak świnia zaˈxɔvaʨ̑‿ɕɛ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa v
поступить по-свински
(potocznie, potoczny) postąpić nieetycznie, nieprzyzwoicie wobec kogoś, zwłaszcza wobec osoby bezbronnej lub takiej, której się coś zawdzięcza

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
беречь сохранять хранить
być ciągle w posiadaniu czegoś (także w pamięci)
o tajemnicy: nie wyjawiać
оберегать хранить
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś
сохранять
pozostawiać coś w niezmienionej postaci; w niezmienionym stanie
вести себя
postępować w jakiś sposób

zachwycać zaˈxfɨʦ̑aʨ̑ v
восхищать
wprawiać kogoś w stan zachwytu; być powodem/obiektem czyjegoś zachwytu

zachwyt ˈzaxfɨt n
восхищение
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem

zachód ˈzaxut n
закат
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
запад
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;
усилие старание хлопоты
trud, wysiłek, starania

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
закат солнца закат
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zachęcać zaˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
побуждать
próbować wzbudzić w kimś chęć do czegoś

zachłanność zaˈxwãnːɔɕʨ̑ n
жадность
nienasycenie w pożądaniu czegoś, żądza posiadania lub doznawania czegoś ponad rzeczywiste potrzeby

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
жадный
pragnący więcej niż potrzebuje

zaciekawienie n
заинтересованность
chwilowe zainteresowanie czymś

zacier n
брага
(spożywczy) półprodukt, fermentująca mieszanina do produkcji wódki;

zaciskać pasa zaˈʨ̑iskaʨ̑ ˈpasa v
затягивать пояса
oszczędzać; ograniczać swoje wydatki

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
вступать завербовываться поступать
mustrować się
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska
затягиваться
paląc tytoń, wciągać dym do płuc

zacny ˈzaʦ̑nɨ adj
достойный почтенный
(przestarzałe, przestarzały) godny szacunku i zaufania, szlachetny, rzetelny, uczciwy, prawy, szacowny, szanowny, czcigodny
отменный
(przestarzałe, przestarzały) właściwy komuś takiemu

zacofanie ˌzaʦ̑ɔˈfãɲɛ n
косность отсталость
wrogość wobec postępu
отсталость
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd.

zacytowanie ˌzaʦ̑ɨtɔˈvãɲɛ n
процитирование
(rzeczownik odczasownikowy) od zacytować

zacytować ˌzaʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
процитировать
aspekt dokonany od: cytować

zaczerwienienie ˌzaʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
краснота
(medycyna, medyczny) zmiana koloru skóry polegająca na rozszerzeniu naczyń krwionośnych

zaczerwienić ˌzaʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
покраснеть
stać się czerwonym
zawstydzić się i oblać rumieńcem na twarzy

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
начинать
przystępować do wykonywania jakiejś czynności
wykonywać jakąś czynność przed inną
wziąć część z nienapoczętej całości
начинать стать
wchodzić w pewien stan lub okres
начинаться
mieć swój początek

zacząć ˈzaʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
начать
aspekt dokonany od: zaczynać

zad zat n
зад
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia czworonożnego zwierzęcia
(dawniej, dawny) tył, tylna część
задница
(potocznie, potoczny) szerokie i tłuste pośladki człowieka

zadanie zaˈdãɲɛ n
задание задача
coś, co należy wykonać

zadek ˈzadɛk n
зад
(zdrobniale) od: zad
задница
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) pupa, tyłek, siedzenie

zadeklarować v
предложить
wyrazić gotowość, przyrzec pomoc

zadnieprzański adj
заднепровский
związany z Zadnieprzem, dotyczący Zadnieprza, pochodzący z Zadnieprza

zadowalający adj
удовлетворительный
wystarczająco dobry

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
быть доволен
spełniać, zaspokajać seksualnie
удовлетворять
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
удовлетворение нега
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
довольный
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadrapanie n
ссадина
rysa na powierzchni

zadupie zaˈdupʲjɛ n
захолустье глубинка глухомань зажопье
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wieś lub miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp.

zadyma n
бесопрядки потасовка
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna

zadzierać nosa zaˈʥ̑ɛraʨ̑ ˈnɔsa v
задирать нос
być zarozumiałym

zadzwonić zaˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
зазвенеть зазвонить
o dzwonie, dzwonku, telefonie wydać dźwięk
зазвонить
wydobyć dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka
позвонить
(telekomunikacja) nawiązać połączenie telefoniczne

zadżumiony adj
зачумлённый
dotknięty dżumą, taki który choruje na dżumę lub w którym panuje dżuma

zagadka zaˈɡatka n
загадка
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;
загадка головоломка
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne

zagadkowy ˌzaɡatˈkɔvɨ adj
загадочный
tajemniczy, pełen sekretów

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
вопрос
omawiany temat, wątek, problem, kwestia

zagajnik n
роща
(leśnictwo) młody, niewielki las

zaganiacz zaˈɡãɲaʧ̑ n
пересмешка
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais icterina, drobny ptak śpiewający;

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
пропавший
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni

zaglądać zaˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
заглядывать
patrzeć w głąb czegoś

zaglądać do butelki zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿buˈtɛlʲci v
заглядывать в бутылку заглядывать в рюмку
pić alkohol, popijać

zaglądać do kieliszka zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈlʲiʃka v
заглядывать в бутылку заглядывать в рюмку
popijać, pić często alkohol

zagnieść v
замесить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) połączyć składniki ciasta ugniatając je rękoma

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
заграница
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
зарубежный заграничный
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagroda zaˈɡrɔda n
двор
dom na wsi wraz z zabudowaniami gospodarczymi i zazwyczaj otoczonym płotem obszarem

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
угроза
coś, co jest niebezpieczne

zagrzebski zaˈɡʒɛpsʲci adj
загребский
odnoszący się do miasta Zagrzeb

zagwozdka zaˈɡvɔstka n
загвоздка
(potocznie, potoczny) problem, dylemat (zwykle niewielki)

zagęstnik n
загуститель
substancja, która ma właściwość zagęszczania czegoś

zagłada zaˈɡwada n
гибель истребление
(książkowy) całkowite wyniszczenie, unicestwienie

zahamować v
затормозить
(motoryzacja) zatrzymać pojazd
wstrzymać działanie, rozwój

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
местоимение местоименный наречие
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
притяжательное местоимение
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zainteresowania ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲa n
увлечение
ulubione czynności, zajęcia wykonywane w wolnym czasie dla relaksu

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
интерес заинтересованность
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zainteresować v
заинтересовать
wzbudzić w kimś zainteresowanie
заинтересоваться
wzbudzić w sobie zainteresowanie

zair n
заир
(jednostka monetarna) dawna waluta Zairu;

zairski adj
заирский
(historia, historyczny, historycznie) związany z Zairem lub Zairczykami, dotyczący Zairu lub Zairczyków

zaiste zaˈ<sup>j</sup>istɛ particle
действительно
(dawniej, dawny) partykuła podkreślająca prawdziwość wypowiadanego sądu

zaiwaniać ˌza<sup>j</sup>iˈvãɲäʨ̑ v
жать крыть
(potocznie, potoczny) szybko biec

zajadły zaˈjadwɨ adj
заядлый
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
заебатый охуенный пиздатый
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały, robiący wrażenie

zajebiście adv
заебись
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) bardzo intensywnie

zajezdnia n
депо парк
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
занимать
użytkować pomieszczenie
przejmować mienie w celu wyegzekwowania należności
rezerwować miejsce
zainteresować czymś
zapełniać sobą przestrzeń, powierzchnię lub czas
znaleźć się w jakiejś klasyfikacji
вспыхивать загораться заниматься
zapalić się od czegoś
заниматься
opiekować się kimś
pracować nad czymś

zajrzeć ˈzajʒɛʨ̑ v
заглянуть
popatrzeć do środka czegoś

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
заяц
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) szarak, przedstawiciel jednego z gatunków zajęcy (1.1);

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
зайчик
(zdrobniale) od: zając
ruchome odbicie światła rzucane zwykle przez lusterko
зайчик зайчонок
mały lub młody zając

zająć ˈzajɔ̇̃ɲʨ̑ v
занять
aspekt dokonany od: zajmować

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
арест
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) areszt nałożony na czyjąś własność
занятие
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś

zajęczy zaˈjɛ̃n͇ʧ̑ɨ adj
заячий
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca

zajęczyca n
зайчиха
samica zająca

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
занятой занятый
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zajść zajɕʨ̑ v
зайти
wstąpić gdzieś
зайти закатиться
(astronomia, astronomiczny) schować się za horyzont

zakalec zaˈkalɛʦ̑ n
закал
nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto;

zakamuflować ˌzakãmufˈlɔvaʨ̑ v
закамуфлировать
ukryć coś

zakarpacki zaˈkarˈpaʦ̑ʲci adj
закарпатский
związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia

zakaukaski adj
закавказский
związany z Zakaukaziem, dotyczący Zakaukazia

zakaz ˈzakas n
запрет
zabronienie czegoś komuś

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
запретный плод
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakazać zaˈkazaʨ̑ v
запретить
(zobacz) zakazywać

zakazywać ˌzakaˈzɨvaʨ̑ v
запрещать
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności

zakaźny adj
заразный
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
инфекция заражение
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
влюблённый
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ n
влюблённый
osoba, która się zakochała

zakochać się zaˈkɔxaʨ̑‿ɕɛ v
влюбиться
poczuć miłość do kogoś

zakochiwać się v
влюбляться
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakon ˈzakɔ̃n n
орден
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
монахиня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
монах чернец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakonny zaˈkɔ̃nːɨ adj
монашеский
związany z zakonem, odnoszący się do zakonu

zakopać topór wojenny zaˈkɔpaʨ̑ ˈtɔpur vɔˈjɛ̃nːɨ v
зарыть топор войны
przestać o coś z kimś walczyć

zakończenie ˌzakɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
завершение окончание
(rzeczownik odczasownikowy) od zakończyć
конец
wystający fragment jakiegoś przedmiotu
окончание завершение концовка финал
ostatnia część jakiejś czynności, działań, opowieści, utworu literackiego, muzycznego, filmu

zakończyć zaˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
закончить
aspekt dokonany od: kończyć

zakres ˈzakrɛs n
область
granice zasięgu jakiegoś zjawiska
obszar działania, zainteresowań, aktywności itp.

zakreślacz zaˈkrɛɕlaʧ̑ n
маркер
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

zakrywać zaˈkrɨvaʨ̑ v
закрывать
zasłaniać, przesłaniać, nie pokazywać

zakrzepica n
тромбоз
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
поворот
zmiany kierunku ruchu
поворот разворот
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakumulować v
сосредоточить
dokonać akumulacji

zakup ˈzakup n
покупка закуп закупка купля
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie

zakupy zaˈkupɨ n
покупки
czynność kupowania

zakuty łeb zaˈkutɨ ˈwɛp n
тупица
osoba mało inteligentna, tępa; ktoś, kto nie umie się czegoś nauczyć

zakwaszać v
заквашивать
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać ciasto zwykle krótkotrwałej fermentacji
заквашивать квасить
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać dłuższej fermentacji
закислять
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) nasycać kwaśnymi związkami chemicznymi

zakąska zaˈkɔ̃w̃ska n
закуска
potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki

zakątek zaˈkɔ̃ntɛk n
закуток уголок
miejsce położone na uboczu

zakład ˈzakwat n
заведение научный учреждение парикмахерская похоронный бюро предприятие учебный заведение
instytucja świadcząca usługi lecznicze lub oferująca opiekę wychowawczą
завод предприятие комбинат
(handel, handlowy) (rzemiosło, rzemieślniczy) jednostka gospodarcza produkująca, prowadząca sprzedaż lub świadcząca usługi
запас подшивка складка
założona, podwinięta część czegoś
пари
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakład pogrzebowy n
похоронное бюро
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
надевать
ubierać się w coś, ozdabiać się czymś
основывать учреждать
organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp.
платить
płacić za kogoś, stając się jego wierzycielem
предполагать принимать исходить предпосылать
przypuszczać
биться об заклад держать пари спорить
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia

zakładka zaˈkwatka n
закладка
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie

zakładniczka ˌzakwadʲˈɲiʧ̑ka n
заложница
kobieta przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
заложник пленник
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zalany w drobny mak zaˈlãnɨ ˈv‿drɔbnɨ ˈmak adj
пьяный вдребезги
pijany do nieprzytomności

zalać v
залить налить
lejąc płyn przykryć nim coś, pogrążyć w nim, wypełnić nim coś

zalać się w drobny mak ˈzalaʨ̑‿ɕɛ ˈv‿drɔbnɨ ˈmak v
назюзюкаться напиться вдрызг
(pospolicie) upić się do utraty przytomności

zalać się w sztok ˈzalaʨ̑‿ɕɛ ˈf‿ʃtɔk idiom
назюзюкаться напиться вдрызг
upić się do utraty przytomności

zalać się w trupa ˈzalaʨ̑‿ɕɛ ˈf‿trupa v
назюзюкаться напиться вдрызг напиться мертвецки
upić się do utraty przytomności

zalecenie n
рекомендация
(rzeczownik odczasownikowy) od zalecić

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
всего лишь
partykuła podkreślająca, że pewien odcinek czasu jest krótki
едва
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno

zalegalizować ˌzalɛɡalʲiˈzɔvaʨ̑ v
оформить
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawomocnić coś lub stwierdzić zgodność czegoś z prawem

zaległość zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
задолженность
należne komuś pieniądze

zalesiać zaˈlɛɕäʨ̑ v
насаждать лес проводить лесонасаждение
o jakimś obszarze: sadzić na nim las

zaleta zaˈlɛta n
достоинство
dodatnia cecha charakteru

zalewać zaˈlɛvaʨ̑ v
заливать
aspekt niedokonany od: zalać (przykrywać coś płynem)
наливать
aspekt niedokonany od: zalać (lejąc wypełniać coś)

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
зависеть
być uwarunkowanym

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
закономерность
zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej

zależny zaˈlɛʒnɨ adj
зависимый
występujący pod pewnymi warunkami
зависимый обусловленный
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika
подчинённый зависимый
pod czyjąś władzą lub dużym wpływem

zaliczać zaˈlʲiʧ̑aʨ̑ v
засчитывать
uznawać wypełnienie pewnych zobowiązań
зачетать
(potocznie, potoczny) zdawać egzamin, sprawdzian lub test
иметь
(potocznie, potoczny) odbywać przelotny stosunek seksualny
причислять
ujmować do pewnego zbioru, zbiorowości
ставить галочку
(potocznie, potoczny) wykonywać coś
считаться
ujmować samego siebie do pewnej grupy, zbiorowości

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
аванс
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności

zaliczkowy adj
авансовый
związany z zaliczką; będący zaliczką; udzielający zaliczek

zalotnik n
ухажёр
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna zabiegający o względy kobiety, starający się o jej rękę

zaloty zaˈlɔtɨ n
ухаживание
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach ˈzãmax n
замах
szybkie machnięcie, energiczny ruch zazwyczaj ręką
покушение
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
государственный переворот
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamartwica n
асфиксия
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
замерзать
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały

zamarznąć v
замёрзнуть
(fizyka, fizyczny) przejść ze stanu ciekłego w stan stały

zamawiać zãˈmavʲjäʨ̑ v
заказывать
(zobacz) zamówić (np. usługę)

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
замбийский
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
замок
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
замок затвор
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
замок молния
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.
затвор
(wojskowość, wojskowy) element składowy broni palnej;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
застёжка-молния
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
намерение
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
вместо
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
вместо взамен
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swux v
обратиться в слух превратиться в слух
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać

zamienić zãˈmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
заменить
aspekt dokonany od: zamieniać

zamienić się w słup soli zãˈmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swup ˈsɔlʲi v
застыть как соляной столб застыть как соляной столп
zamrzeć w bezruchu, np. z wrażenia, zdziwienia lub przerażenia; nie wiedzieć, co powiedzieć i zrobić

zamienił stryjek za siekierkę kijek zãˈmʲjɛ̇̃ɲiw ˈstrɨjɛɡ ˌza‿ɕɛ̇ˈcɛrkɛ ˈcijɛk proverb
менять шило на мыло
o kimś, kto dokonał niekorzystnej wymiany

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
намереваться
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamierzyć zãˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
вознамериться намериться
aspekt dokonany od: zamierzać

zamieszanie ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ n
неразбериха
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos
перемешивание
poruszenie jakimś narzędziem w celu połączenia składników

zamieszki zãˈmʲjɛʃʲci n
бунт беспорядки
demonstracje, uliczne manifestacje i starcia wyrażające bunt przeciwko władzy;

zamieszkiwać ˌzãmʲjɛˈʃʲcivaʨ̑ v
мешкать
(staropolski) ociągać (się), opóźniać, spóźniać (się)
населять обитать
aspekt niedokonany od: zamieszkać

zamieć ˈzãmʲjɛ̇ʨ̑ n
буран вьюга метелица метель пурга
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

zamiłowanie ˌzãmʲiwɔˈvãɲɛ n
любовь страсть
znajdowanie dużej przyjemności w zajmowaniu się czymś, interesowaniu się czymś

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
закрытый
bez dostępu, odizolowany
nieczynny
o drzwiach, bramie, furtce, oknie, zaworze: blokujący przejście, przepływ
o książce, zeszycie, scyzoryku, nożu: złożony
замкнутый
o krzywej, łamanej: stanowiący pętlę

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
закрыть сомкнуть
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno
закрыться запереться
(przenośnie, przenośnia) ukryć swoje uczucia, myśli
заткнуться
np. o oknie, drzwiach: zostać zamkniętym (1.1), zatrzasnąć się
замкнуться уйти в себя
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się

zamknąć się w czterech ścianach ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ ˈf‿ʧ̑tɛrɛxʲ ˈɕʨ̑ãnax v
закупориться в четырёх стенах
odizolować się od otoczenia, zerwać kontakty z ludźmi

zamocować v
закрепить
przyczepić mocno coś do czegoś

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
заморский
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
богатый
dysponujący dużym majątkiem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
морозилка морозильник
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamykać zãˈmɨkaʨ̑ v
закрывать
(zobacz) zamknąć (np. okno)

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
заказ
(rzeczownik odczasownikowy) od zamówić
to, co zostało zamówione
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamówić zãˈmuvʲiʨ̑ v
заказать
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
беспорядок
sytuacja zakłócenia porządku

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
замужняя
(o kobiecie) taka, która ma męża

zanadto zãˈnatːɔ adv
слишком
więcej lub bardziej niż należałoby, za bardzo, za dużo

zaniechanie ˌzãɲɛˈxãɲɛ n
отказ прекращение
(rzeczownik odczasownikowy) od zaniechać

zaniechać v
воздержаться перестать
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
загрязнение
stan bycia zanieczyszczonym
substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza

zanim ˈzãɲĩm conjunction
пока прежде чем до того, как перед тем как
przed jakimś wydarzeniem

zanosić się od śmiechu zãˈnɔɕiʨ̑‿ɕɛ ɔtʲ‿ˈɕmʲjɛxu v
закатываться от смеха закатываться смехом кататься со смеху покатываться со смеху
śmiać się bardzo gwałtownie

zanzibarski adj
занзибарский
związany z Zanzibarem, dotyczący Zanzibaru, pochodzący z Zanzibaru

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvaʨ̑ v
запасаться
gromadzić potrzebne rzeczy

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
отдел снабжение
dział jednostki organizacyjnej realizujący zaopatrzenie (1.1)
снабжение
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy
środki lub towary konieczne do działania jednostki organizacyjnej (np. do produkcji, sprzedaży)

zapach ˈzapax n
запах
węchowe wrażenie zmysłowe;
substancja dająca określony, charakterystyczny zapach (1.1)

zapadać zaˈpadaʨ̑ v
заболевать заболеть занемогать занемочь
wpadać w chorobę, stracić zdrowie
заваливаться завалиться западать запасть погружаться погрузиться
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś.
садиться сесть спускаться спуститься уйти укрываться
o ptactwie: przyfrunąwszy siadać gdzieś; o ludziach: zatrzymawszy się gdzieś schować się, skrywać się; zaszywać się

zapadlisko ˌzapaˈdlʲiskɔ n
провал
zagłębienie w gruncie, które powstało wskutek zapadnięcia się niższych warstw;

zapalać zaˈpalaʨ̑ v
зажигать
(zobacz) zapalić (ogień)
(zobacz) zapalić (światło)

zapalczywy adj
запальчивый
(książkowy) łatwo unoszący się gniewem

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
воспаление
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
лабиринтит внутренний отит
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
миокардит
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
энцефалит
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
колит
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
бронхит
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
пневмония воспаление лёгких
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
дерматит
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie spojówek n
конъюнктивит
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalenie wyrostka robaczkowego n
аппендицит
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
зажечь запалить
wzniecić ogień

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
зажигалка
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapamiętać ˌzapãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
запомнить
aspekt dokonany od: zapamiętywać

zapamiętywać ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvaʨ̑ v
запоминать
utrwalać coś w pamięci

zaparzać zaˈpaʒaʨ̑ v
заваривать
traktować coś wrzątkiem, np. przygotowując napar

zapasowy adj
запасной
stanowiący zapas (na wszelki wypadek)

zapał ˈzapaw n
пыл воодушевление задор запал
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania

zapałka zaˈpawka n
спичка
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapaśnik zaˈpaɕɲik n
борец
sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl)

zapaść ˈzapaɕʨ̑ n
коллапс
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi

zapewniać zaˈpɛvʲɲäʨ̑ v
гарантировать
powodować, że coś będzie się stawać lub sprawiać, że ktoś będzie coś uzyskiwał
уверять
oświadczać komuś, że coś jest lub będzie na pewno

zapiekanka ˌzapʲjɛˈkãnka n
запеканка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
застёгивать
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis ˈzapʲis n
запись
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) punkt umowy, ustawy, rozporządzenia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie w testamencie o przeznaczeniu komuś czegoś w spadku
sposób zapisywania
trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania
zapisanie, rejestracja czegoś
zapisy: okres czasu, kiedy można zapisać się na pewną listę

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
вносить в список записывать
włączać kogoś na listę uczestników
завещать записывать
oddawać coś komuś w spadku tworząc testament
записывать
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci
trwale coś pisać, notować, zwykle krótką informację
wypełniać coś pismem, literami
прописывать
o lekarzu: wskazywać komuś leki tworząc receptę

zapiąć ˈzapʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
застегнуть
aspekt dokonany od: zapinać

zapobieganie ˌzapɔbʲjɛˈɡãɲɛ n
предотвращение
(rzeczownik odczasownikowy) od zapobiegać

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ v
предотвращать
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

zapobiegnąć ˌzapɔˈbʲjɛɡnɔ̃ɲʨ̑ v
предотвратить
aspekt dokonany od: zapobiegać

zapolarny adj
заполярный
znajdujący się za kręgiem polarnym

zapominanie ˌzapɔ̃mʲĩˈnãɲɛ n
забвение
(rzeczownik odczasownikowy) od zapominać

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
забывать забыть
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapomniał wół, kiedy cielęciem był zaˈpɔ̃mʲɲaw ˈvuwʲ ˈcɛdɨ ʨ̑ɛˈlɛ̃ɲʨ̑ɛ̃m ˈbɨw proverb
забыл бык, когда телёнком был
używane, gdy chce się zwrócić komuś uwagę, że nie powinien pouczać, gdyż sam kiedyś (w młodości) zachowywał się tak samo

zapomnieć zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ v
забыть
aspekt dokonany od: zapominać

zapomoga ˌzapɔ̃ˈmɔɡa n
пособие
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej

zapora zaˈpɔra n
барьер заграждение помеха преграда
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni
плотина
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody;

zaporoski ˌzapɔˈrɔsʲci adj
запорожский
dotyczący Zaporoża, związany z Zaporożem, pochodzący z Zaporoża (miasta)
dotyczący Zaporoża, związany z Zaporożem, pochodzący z Zaporoża (krainy)

zapotecki adj
сапотекский
związany z Zapotekami, dotyczący Zapoteków

zapotecki n
сапотекский
(językoznawstwo, językoznawczy) język zapotecki;

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadaʨ̑ v
анонсировать обещать предвещать
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
объявление
oznaka czegoś zbliżającego się

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
заимствование заи́мствование
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
приглашать
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś

zaprawa n
строительный раствор
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaprezentować v
представить
aspekt dokonany od: prezentować

zaprosić zaˈprɔɕiʨ̑ v
пригласить
aspekt dokonany od: zapraszać

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
приглашение
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia
kartka papieru wyrażająca taką informację

zaprzeczenie n
отрицание
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zaprzedać duszę diabłu zaˈpʃɛdaʥ̑ ˈduʃɛ ˈdʲjabwu v
продать свою душу дьяволу
podporządkować się komuś całkowicie, być na czyichś usługach w zamian za jakieś korzyści, rezygnując z wyznawanych wcześniej wartości i zasad moralnych

zaprzyjaźnić się ˌzapʃɨˈjäʑɲiʨ̑‿ɕɛ v
сдружиться
nawiązać z kimś bliskie, serdeczne stosunki

zaprzysiężenie ˌzapʃɨɕɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
принятие присяга
ceremonia składania przysięgi

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
спросить
zadać pytanie

zapłacić zaˈpwaʨ̑iʨ̑ v
заплатить
aspekt dokonany od: płacić

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
оплодотворять
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka

zapłakany ˌzapwaˈkãnɨ adj
заплаканный
o człowieku: ze śladami płaczu na twarzy

zapłata zaˈpwata n
одплата расплата
odpłacenie się
плата
należność za coś
уплата оплата
zapłacenie należnych pieniędzy

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
оплодотворение
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zapłodnić zaˈpwɔdʲɲiʨ̑ v
оплодотворить
aspekt dokonany od: zapładniać

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
зарабатывать
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę

zarastać zaˈrastaʨ̑ v
зарастать
(o roślinności) pokrywać coś rozrastając się
(o zaroście, owłosieniu) pokrywać jakąś część ciała
(medycyna, medyczny) goić się, pokrywając się tkanką

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
зороастризм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych;

zaratusztriański adj
зороастрийский
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zaratusztrianizmem

zaraz ˈzaras particle
сейчас сразу тотчас тут же
w krótkim czasie

zaraza zaˈraza n
зараза
(potocznie, potoczny) rodzaj wyzwiska
masowa choroba zakaźna; epidemia

zarazem zaˈrazɛ̃m particle
одновременно в то же время
partykuła informująca o współwystępowaniu dwóch cech dotyczących tej samej rzeczy lub osoby

zarażenie ˌzaraˈʒɛ̃ɲɛ n
заражение
(rzeczownik odczasownikowy) od zarazić

zarejestrować v
зарегистрировать
umieścić na liście, wciągnąć do rejestru
зарегистрироваться
umieścić siebie na liście, wciągnąć siebie do rejestru

zarezerwować v
забронировать зарезервировать
aspekt dokonany od: rezerwować

zarobek zaˈrɔbɛk n
доход прибыль
zysk z operacji finansowej lub handlowej
заработок
wynagrodzenie za wykonaną pracę

zarodek zaˈrɔdɛk n
зародыш
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
зародыш семя
(botanika, botaniczny) zawiązek rośliny rozwijający się w nasieniu

zarost ˈzarɔst n
борода
owłosienie w dolnej części twarzy

zarozumiałość ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕʨ̑ n
самомнение
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
заносчивый
świadczący o wysokim mniemaniu o sobie
заносчивый самоуверенный
mający zbyt wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę

zarośla zaˈrɔɕla n
заросли
gęste skupisko krzewów

zarośnięcie n
атрезия
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)

zarybianie n
зарыбливание
(rzeczownik odczasownikowy) od zarybiać

zarys ˈzarɨs n
зарисовка набросок эскиз
podstawy jakiegoś pomysłu lub zagadnienia
очертание силуэт
ogólny kształt jakiegoś obiektu

zarysować ˌzarɨˈsɔvaʨ̑ v
исцарапать
uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś

zarzut ˈzaʒut n
выговор
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania
обвинение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa

zarząd ˈzaʒɔ̃nt n
руководство
zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością instytucji
управление
nadrzędna jednostka organizacyjna kierująca działalnością innych
zarządzanie czymś

zarządzać zaˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
администрировать управлять
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś

zarządzenie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
приказ распоряжение
polecenie wydane przez zwierzchnika lub instytucję nadrzędną

zaręczynowy adj
обручальный
związany z zaręczynami, dotyczący zaręczyn

zaręczyny n
помолвка
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
основание щёлочь
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
правило заповедь
reguła rządząca czymś

zasadniczo adv
в принципе
właściwie, na ogół
принципиально
całkiem, zupełnie, zgoła

zasadniczy ˌzasadʲˈɲiʧ̑ɨ adj
основной принципиальный
podstawowy, najważniejszy
принципиальный
taki, który kieruje się zasadami

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
засада
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasieki zaˈɕɛ̇ci n
засека
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne;

zasiąść v
приступить
wziąć udział w pracach jakiegoś gremium; stać się uczestnikiem zgromadzenia
сесть
usiąść wygodnie, na dłużej

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
дальность область
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu

zasięgnąć języka zaˈɕɛ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɨka v
разведать разузнать
wypytać się ludzi o daną rzecz/temat, dowiedzieć się o czymś

zaskakiwać v
удивлять
sprawiać niespodziankę

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
удивление
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
уж
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki;

zaskórniak zaˈskurʲɲak n
заначка
(potocznie, potoczny) pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
заснуть уснуть
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zasnąć na wieki v
уснуть навеки
(podniośle) umrzeć, skonać

zasobny adj
богатый
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni

zaspa ˈzaspa n
сугроб
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

zaspać ˈzaspaʨ̑ v
заспаться проспать
obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas
проспать
(przenośnie, przenośnia) przegapić coś; nie zająć się czymś na czas, w odpowiednim momencie

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
удовлетворять
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zaspokoić ˌzaspɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
удовлетворить
zadowolić kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie

zaspokojenie ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
удовлетворение утоление
(rzeczownik odczasownikowy) od zaspokoić

zastanawiać ˌzastãˈnavʲjäʨ̑ v
озадачивать
skłaniać do refleksji
размышлять
myśleć, rozważać coś w myślach

zastaw n
залог
(ekonomia, ekonomiczny) rzecz, pieniądz stanowiąca zabezpieczenie spłaty długu

zastosowanie ˌzastɔsɔˈvãɲɛ n
применение
użycie czegoś w jakimś celu, w jakiś sposób

zastosować v
применить
użyć

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
инъекция укол
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

zastrzęgnąć zaˈsṭʃɛ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
застрять
(dawniej, dawny) ugrzęznąć

zastąpić zaˈstɔ̃mpʲiʨ̑ v
заменить заместить
aspekt dokonany od: zastępować

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
заместитель
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

zastępować ˌzastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
заменять
zamieniać coś na coś
замещать
pełnić cudzą rolę zamiast tej osoby lub rzeczy

zasuwa n
засов защёлка
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu

zasypiać zaˈsɨpʲjäʨ̑ v
засыпать
(zobacz) zasnąć

zasób ˈzasup n
запас
pewien zbiór rzeczy nagromadzonych w celu wykorzystania w przyszłości

zasłona zaˈswɔ̃na n
штора
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
паутинник
(mikologia, mikologiczny) Cortinarius, najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych

zasługa zaˈswuɡa n
заслуга
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
заслуживать
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zataczać v
огибать
o drodze, rzece itp.: przybierać w miejscu skrętu kształt kół, łuku lub półkola
округлять
zakreślić kolistą linię lub przesunąć się po kolistej linii
скруглять
tocząc, przesunąć coś okrągłego, walcowatego lub mającego koła

zatoczka n
бухточка
mała zatoka

zatoka zaˈtɔka n
залив бухта
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
карман
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
корзина шасси штаны
(technologia, technika, techniczny) kieszeń w obudowie do zamontowania określonego podzespołu
пазуха
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

zatrucie n
отравление
(medycyna, medyczny) (toksykologia) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu

zatrudniać zaˈtrudʲɲäʨ̑ v
давать работу трудоустраивать
dawać komuś pracę

zatrudnienie ˌzatrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
занятость трудовой деятельность
bycie pracownikiem, pozostawanie w stosunku pracy
трудоустройство
(rzeczownik odczasownikowy) od zatrudnić

zatrudnić zaˈtrudʲɲiʨ̑ v
трудооустроить
aspekt dokonany od: zatrudniać

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
арестовывать задерживать
aresztować
задержать задержаться задерживать задерживаться останавливать останавливаться
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś
unieruchamiać coś
оставить
zachować coś dla siebie
задерживаться останавливаться
stawać w miejscu

zatyczka zaˈtɨʧ̑ka n
затычка
przedmiot, którym zatyka się jakiś otwór
колпачок
przedmiot, który zatyka się na jakiś trzpień

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
доверие
przeświadczenie, że można komuś ufać

zaufać zaˈ<sup>w</sup>ufaʨ̑ v
доверить
powierzyć swoje sprawy osobie lub instytucji, której się ufa

zaum n
заумь
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) eksperyment lingwistyczny w symbolice dźwiękowej i kreacji języka, tak zwany język pozarozumowy, zapoczątkowany w twórczości rosyjskich poetów futurystów na początku XX w.

zauralski adj
зауральский
(geografia, geograficzny) położony za Uralem (względem Europy)

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
заметить
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
переулок
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
содержание содержимое предмет
to, co się w czymś znajduje

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
ИМ инфаркт миокарда
(medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego;

zawczasu adv
заблаговременно заранее
z wyprzedzeniem, tak, aby zdążyć

zawezwać zaˈvɛzvaʨ̑ v
вызвать
służbowo wezwać kogoś gdzieś

zawiadomienie ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
извещение сообщение уведомление
wypowiedź pisemna zawiadamiająca (pismo, list);

zawiadomić v
известить
przekazać komuś wiadomość lub informację o czymś

zawieja zaˈvʲjɛ̇ja n
вьюга метель
zjawisko hydrometeorologiczne, polegające na połączeniu opadów śniegu z silnym wiatrem;

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
заключать
utworzyć, zawiązać jakieś porozumienie
содержать вмещать заключать
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawieszenie ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
подвеска
(motoryzacja) układ elementów, które łączą koła z podwoziem pojazdu;

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
перемирие
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach;

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
подветренный
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawijać v
заворачивать
otaczać ze wszystkich stron

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
анемон
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
завистливый завистнический
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
зависть
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości

zawodnik zaˈvɔdʲɲik n
игрок спортсмен
(sport, sportowy) uczestnik gry zespołowej
(sport, sportowy) uczestnik zawodów

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
профессиональный
związany z zawodem, pracą
профессиональный квалифицированный
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód

zawodzić zaˈvɔʥ̑iʨ̑ v
разочаровывать
robić rzeczy, które nie są oczekiwane, nie działać sprawnie, nie spełniać się

zawołżański adj
заволжский
związany z Zawołżem, dotyczący Zawołża

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
головокружение
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawrzeć ˈzavʒɛʨ̑ v
вскипеть закипеть
(fizyka, fizyczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o momencie wejścia w stan wrzenia (o substancji w stanie płynnym)

zawrót głowy ˈzavrud ˈɡwɔvɨ n
головокружение
euforia, zdumienie, oszołomienie, popęd lub nieopanowanie

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
всегда
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawzięcie adv
упорно яростно
z zawziętością

zawziętość zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕʨ̑ n
ожесточение упорство
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi
упорство
skłonność do oddawania się jakimś zajęciom z wielkim zapałem

zawzięty zaˈvʲʑɛ̃ntɨ adj
завзятый
o sytuacjach, czynnościach: taki, który jest obiektem czyjejś pasji, zaciętości, którego ktoś nie chce poniechać
skłonny do oddawania się jakimś zajęciom całym sobą
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi

zawód ˈzavut n
профессия
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
вентиль клапан
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
предохранительный клапан
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych,

zawór motylkowy ˈzavur ˌmɔtɨlˈkɔvɨ n
дроссельная заслонка
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu

zawór sterujący ˈzavur ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
регулирующий клапан
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu z możliwością regulacji przepływu;

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
завистливый
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność
ревнивый
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
завидовать
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
зависть
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona
ревность
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna

zaznaczać v
выделять
czynić wyraźniejszym
указывать
wskazywać co poprzez wykonanie znaku
выделяться
stawać się wyraźnym

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
обычно
w większości przypadków

zaćma ˈzaʨ̑ma n
катаракта
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
затмение
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
персонал
ogół pracowników zakładu, instytucji itp.
экипаж
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd

załogowy adj
экипажный
związany z załogą, dotyczący załogi

założyciel n
основатель учредитель
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

założycielka n
основательница
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek

założycielski adj
учредительский
związany z założycielem lub założycielami

założyć zaˈwɔʒɨʨ̑ v
вложить заложить подложить положить
położyć coś na czymś
заложить основать
stworzyć szkołę, klub, partię polityczną; ufundować; zapoczątkować działalność
заплатить
zapłacić za kogoś i oczekiwać od niego zwrotu pieniędzy
одеть надеть
włożyć ubranie/okulary
предположить принять
twierdzić, że coś się stanie; prorokować, dywagować o przyszłości
uznawać, że coś jest czymś innym; przyjmować coś za coś

załączać v
прилагать
dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
приложение
plik dołączony do wiadomości e-mail

zaściankowy adj
захолустный провинциальный
przypisywany dawnej szlachcie z zaścianka – charakteryzujący się zacofaniem, brakiem szerszych horyzontów myślowych, skupiony wyłącznie na problemach najbliższego otoczenia, niechętny nowinkom

zaśnieżony ˌzaɕɲɛˈʒɔ̃nɨ adj
заснеженный
taki, który został pokryty śniegiem

zażenowanie n
стыд смущение
poczucie zakłopotania i wstydu

zbankrutować v
обанкротиться
aspekt dokonany od: bankrutować

zbawca ˈzbafʦ̑a n
спаситель избавитель
(potocznie, potoczny) osoba, która wybawiła kogoś lub coś od czegoś złego

zbałamucić ˌzbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
задурить
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie

zbieg zbʲjɛk n
беглец
ktoś, kto uciekł, zbiegł
слияние
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych)

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
совпадение
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbieractwo n
собирательство
prymitywna forma gospodarki polegająca na zbieraniu dziko rosnących produktów roślinnych

zbieranina n
смесь
(pogardliwie, pogardliwy) przypadkowy i niedopasowany zbiór osób lub rzeczy

zbierać ˈzbʲjɛraʨ̑ v
собирать
gromadzić
kolekcjonować, tworzyć zbiór czegoś
podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy
powodować, że grupa osób znajdzie się w jakimś miejscu

zbierać śmietankę ˈzbʲjɛraʨ̑ ɕmʲjɛˈtãnkɛ v
снимать сливки
zbierać śmietankę z powierzchni mleka

zbijać bąki ˈzbʲijäʥ̑ ˈbɔ̃ŋʲci v
бить баклуши
leniuchować, próżnować, obijać się

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
бак цистерна
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów
водоём
zagłębienie terenu wypełnione wodą;

zbiornik wodny n
водоём
(geografia, geograficzny) zagłębienie naturalne lub sztuczne wypełnione wodą;

zbiornikowiec n
танкер
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

zbiorowy zbʲjɔˈrɔvɨ adj
групповой
odnoszący się do pewnej grupy ludzi lub rzeczy, złożony z wielu jednostek

zbir zbʲir n
бандит разбойник
bandyta, zbój, przestępca

zbiór zbʲjur n
множество
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
сбор собрание
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość
собрание коллекция набор комплект
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
уборка
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) czynność zbierania plonów
урожай
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) zwykle w lm plon
файл
(informatyka, informatyczny) plik

zbiórka ˈzbʲjurka n
сбор
zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu

zbić z pantałyku ˈzbʲiʨ̑ ˌs‿pãntaˈwɨku v
сбить с панталыку
pozbawić kogoś pewności siebie, zmieszać, zbić z tropu

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
склон откос
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zboczenie n
девиация извращение отклонение перверсия
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy
отклонение
(rzeczownik odczasownikowy) od zboczyć

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
извращенец
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych

zboże ˈzbɔʒɛ n
злаки
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbożowy zbɔˈʒɔvɨ adj
зерновой хлебный
dotyczący zboża (rośliny), związany z uprawą
dotyczący zboża (ziarna), otrzymywany, zrobiony z ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
преступление
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
катынский расстрел катынское преступление
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
военное преступление
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
преступник
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbroja ˈzbrɔja n
броня доспехи
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
вооружённый
wyposażony w broń

zbudować zbuˈdɔvaʨ̑ v
построить
wznieść budynek, budowlę lub inny obiekt budowlany

zbudzić v
разбудить
przerwać czyjś sen

zbuk zbuk n
тухлый яйцо
zepsute, cuchnące jajko

zbyt zbɨt adv
слишком
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zbyt zbɨt n
сбыт
(ekonomia, ekonomiczny) odpłatne rozprowadzanie towarów, najczęściej przez producenta

zbyteczny zbɨˈtɛʧ̑nɨ adj
излишний
taki, którego się nie potrzebuje

zbójczyni zbujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
разбойница
(przestarzałe, przestarzały) forma żeńska od: zbójca → zbój

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
лишний
taki, bez którego można się obyć

zbłąkana owieczka zbwɔ̃ŋˈkãna ɔˈvʲjɛʧ̑ka n
заблудшая овца
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o kimś, kto zbłądził, odszedł od swej wiary, nie przestrzegał aksjomatów danej wiary
o kimś, kto odłączył się od jakiejś grupy, odrzucił jej zasady

zdalnie ˈzdalʲɲɛ adv
удалённо
(technologia, technika, techniczny) na odległość, nie bezpośrednio

zdalny ˈzdalnɨ adj
удалённый дистанционный
taki, który może być przeprowadzany na odległość

zdanie ˈzdãɲɛ n
мнение
opinia
предложение фра́за
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zdarzać ˈzdaʒaʨ̑ v
случаться
wydarzać się, trafiać się

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
событие
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się

zdarzyć ˈzdaʒɨʨ̑ v
случиться
aspekt dokonany od: zdarzać się

zdawać ˈzdavaʨ̑ v
сдавать
przedstawiać sprawę
przekazywać stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność za coś
przystępować do egzaminu lub sprawdzianu
казаться
odnosić wrażenie, nie będąc jednak pewnym
полагаться
pokładać w kimś zaufanie

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ v
отдавать себе отчёт сознавать
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś

zdać zdaʨ̑ v
сдать
aspekt dokonany od: zdawać

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲʨ̑ v
сдохнуть
(pogardliwie, pogardliwy) umrzeć
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
решительно
w sposób pewny, zdecydowany; bez cienia wątpliwości

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
решимость
pewność co do podjętej decyzji, działań; stanowczość, stabilność

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
решительный
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
решить
podjąć decyzję

zdejmować zdɛjˈmɔvaʨ̑ v
снимать
zabierać coś z jakiegoś miejsca wysoko lub z wieszaka

zdemokratyzować v
демократизировать
uczynić demokratycznym, przeprowadzić proces demokratyzacji
демократизироваться
stać się demokratycznym, ulec przemianom demokratycznym

zdenerwowany ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãnɨ adj
беспокойный нервный
odczuwający niepokój, niepewność
взволнованный
będący przejawem niepokoju, niepewności, rozdrażnienia
odczuwający rozdrażnienie, złość

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
столкновение толчок
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdjąć zdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
снять
biorąc, usunąć skąd
(potocznie, potoczny) zrobić fotografię kogoś

zdjęcie ˈzdʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
съёмка
czynność zdejmowania czegoś
efekt zdejmowania czegoś

zdobycz ˈzdɔbɨʧ̑ n
добыча
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza
достижение
osiągnięcia w jakiejś dziedzinie

zdobyczny adj
трофейный
taki, który jest zdobyczą

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
получать
uzyskiwać, osiągać dzięki własnemu wysiłkowi
набираться
robić coś (dokonywać czegoś), pokonując wewnętrzne opory; odważać się

zdobywca zdɔˈbɨfʦ̑a n
завоеватель
ten, który zdobył, opanował coś (przemocą, w walce)
обладатель
ten, który osiągnął coś, dokonał czegoś, zwyciężył

zdobyć ˈzdɔbɨʨ̑ v
приобрести
aspekt dokonany od: zdobywać

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
способность
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
способный
będący w stanie wykonać określoną czynność
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony

zdominować v
превзойти
zdobyć przewagę

zdołać v
смочь суметь
dać radę coś zrobić

zdrada ˈzdrada n
измена неверность
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej
измена предательство
działanie na szkodę narodu lub kraju
odstąpienie od zasad lub wartości

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
госизмена государственный измена
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi;

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
выдавать
o sekrecie, tajemnicy: wyjawiać, mówić komuś, często niepowołanemu
выказывать проявлять
mimowolnie wykazywać pewne cechy
изменять
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku
изменять предавать
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały

zdradziecki adj
коварный
taki, który grozi niebezpieczeństwem, mimo że sprawia wrażenie bezpiecznego
коварный предательский
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza

zdradziecko zdraˈʥ̑ɛʦ̑kɔ adv
предательски
w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
предатель
ktoś, kto porzuca wyznawane ideały, wartości
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.

zdrajczyni zdrajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
изменница предательница
forma żeńska od zdrajca

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
уменьшительная форма ласкательная форма
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
здоровье
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
выздоравливать
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
здоровый
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
dobry dla zdrowia

zdrowy rozsądek n
здравый смысл здравый ум
rzeczowe myślenie

zdun zdũn n
печник
osoba, która buduje i konserwuje piece

zdzierać ˈʑʥ̑ɛraʨ̑ v
сдирать
szarpiąc, zdejmować warstwę czegoś

zdążyć ˈzdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
успеть
przybyć na umówioną godzinę

ze względu na zɛ‿ˈvzɡlɛ̃ndu ˈna
в связи с по причине
z uwagi na, biorąc pod uwagę

zebra ˈzɛbra n
зебра
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;
пешеходный переход
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
собрание
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebrać ˈzɛbraʨ̑ v
собрать
aspekt dokonany od: zbierać

zebu ˈzɛbu n
зебу
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
верстальщик
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zechcieć v
захотеть
nabrać ochoty coś zrobić

zefir ˈzɛfʲir n
зефир
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
часы
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;
(technologia, technika, techniczny) wskaźnik w postaci okrągłej tarczy z wypisanymi na obwodzie wielkościami i przynajmniej jedną wskazówką, wskazującą te wielkości

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
солнечные часы
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
часы
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
часовщик
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zegarmistrzowski adj
hodinársky
związany z zegarmistrzostwem lub zegarmistrzem

zejski adj
зейский
związany z Zeją, dotyczący Zei

zek n
зэк
(historia, historyczny, historycznie) więzień, w szczególności więzień łagru lub gułagu;

zemsta ˈzɛ̃msta n
месть
odwet za krzywdy

zen zɛ̃n n
дзен дзэн
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenit ˈzɛ̃ɲit n
вершина зенит
(przenośnie, przenośnia) najwyższy stopień nasilenia czegoś
зенит
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zepsuć ˈzɛpsuʨ̑ v
испортить
zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie
испортиться
o jedzeniu: zgnić, nie być przydatnym do spożycia
испортиться сломаться
o sprzęcie: przestać działać

zero ˈzɛrɔ n
ноль нуль
liczba 0;

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
отрывать
oddzielić coś od czegoś, ciągnąć

zespół ˈzɛspuw n
ансамбль
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa muzyków występująca razem na scenie
команда
grupa osób realizująca wspólny cel;

zespół Downa n
синдром Дауна
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21;

zespół Sjögrena n
синдром Шегрена
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
карпальный туннельный синдром синдром запястного канала
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
генерализованное тревожное расстройство тревожное расстройство
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
предменструальный синдром
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół policystycznych jajników n
синдром поликистозных яичников
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zestaw ˈzɛstaf n
набор
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów

zestawiacz zɛˈstavʲjaʧ n
составитель поезд
pracownik zajmujący się przygotowywaniem składów pociągów

zestawiać v
сопоставлять
ustalać podobieństwa i różnice
составлять
stawiać blisko siebie

zeszycik n
тетрадка
(zdrobniale) od zeszyt

zeszyt ˈzɛʃɨt n
тетрадь
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
прошлый
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu)

zetrzeć w proch ˈzɛṭʃɛʨ̑ ˈf‿prɔx v
стереть в табак
unicestwić, zniszczyć, pokonać doszczętnie, odnieść całkowite zwycięstwo

zetta- ˈzɛtːa
зетта-
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych;

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
внешний наружный
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz
taki, który odnosi się do innych krajów
taki, który odnosi się do wyglądu człowieka, jego urody, itp.

zewsząd ˈzɛfʃɔ̃nt indefinitePronoun
отовсюду
(książkowy) ze wszystkich stron

zez zɛs n
косоглазие
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
показание свидетельство
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami
dokument zawierający treść zeznania (1.1)

zezowaty adj
косоглазый косой
taki, który ma zeza

zezwolenie ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
лицензия разрешение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę
позволение разрешение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda

zgadnąć ˈzɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
угадать
aspekt dokonany od: zgadywać

zgadywać v
угадывать
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
угождать
(staropolski) dogadzać, hołdować, schlebiać
соглашаться
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś

zgaga ˈzɡaɡa n
изжога
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku

zgierski ˈzʲɟɛrsʲci adj
згежский
dotyczący Zgierza, związany lub pochodzący ze Zgierza

zgierzanin zʲɟɛˈʒãɲĩn n
житель Згеж
mieszkaniec Zgierza

zgiełk n
галдёж
głośne, uciążliwe dźwięki

zginać ˈzʲɟĩnaʨ̑ v
сгибать
aspekt niedokonany od: zgiąć
сгибаться
aspekt niedokonany od: zgiąć się

zginąć ˈzʲɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
погибнуть
nagle, tragicznie stracić życie (w odniesieniu do ludzi)
сгинуть
oddalić się poza zasięg słuchu, wzroku, stracić coś z oczu

zgiąć zʲɟɔ̇̃ɲʨ̑ v
согнуть
zmienić kształt obiektu poprzez zgięcie, zgniecenie

zgliszcze n
гарь пожарище
pogorzelisko

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
американский гнилец
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgnilec europejski ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
европейский гнилец
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwi pszczelich;

zgnić zʲɟɲiʨ̑ v
сгнить
ulec rozkładowi w procesie gnilnym, przy udziale bakterii gnilnych

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
скапан
taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgoda ˈzɡɔda n
согласие
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie

zgoda ˈzɡɔda particle
согласный
odpowiedź potwierdzająca, wyrażająca przyzwolenie

zgodnie ˈzɡɔdʲɲɛ adv
согласно
w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności
według czegoś, odpowiednio do czegoś

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
согласие
brak konfliktów
jednomyślność
соответствие сгодность
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgodny ˈzɡɔdnɨ adj
гармоничный уравновешенный
taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś
подходящий соответствующий
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje
согласный
taki, który zgadza się na coś, godzi się z czymś, dąży do zgody

zgodzić ˈzɡɔʥ̑iʨ̑ v
согласиться
aspekt dokonany od: zgadzać

zgrabny ˈzɡrabnɨ adj
грациозный изящный
odznaczający się finezją, elegancją; pełen gracji
изящный
proporcjonalnie zbudowany

zgraja ˈzɡraja n
свора
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
ассамблея собрание
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgromadzić zɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
собрать
zebrać coś w jednym miejscu
zebrać kogoś w jednym miejscu
собраться
zebrać siebie, wraz z grupą innych, w jednym miejscu

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
аугментатив
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;
утолщение
nienaturalne powiększenie się czegoś, rozrost

zgryz zɡrɨs n
прикус
(anatomia, anatomiczny) ustawienie zębów względem siebie

zgryzota zɡrɨˈzɔta n
забота огорчение
wielkie zmartwienie

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
резкий
świadczący o zgryźliwości
язвительный
często dokuczający innym złośliwymi uwagami

zguba ˈzɡuba n
потеря пропажа
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć

zgubić ˈzɡubʲiʨ̑ v
потерять
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu

zgubny ˈzɡubnɨ adj
гибельный губителен губительный пагубен
prowadzący do zguby
губительный гибельный губителен пагубен
przynoszący zniszczenie

zgłaszać ˈzɡwaʃaʨ̑ v
отвечать
odzywać się w słuchawce telefonu

ziarnisty adj
зернистый
o substancji mający konsystencję ziarna, zrobiony z ziaren

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
копейка рубль бережёт
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać

ziarno ˈʑarnɔ n
зернистость
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
зерно
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
cząstka czegoś

zielarka ʑɛˈlarka n
травница
specjalistka w dziedzinie zielarstwa, lecząca za pomocą ziół

zielarz ˈʑɛlaʃ n
травник
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół

ziele ˈʑɛlɛ n
трава
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

ziele angielskie n
гвоздичный перец душистый перец ямайский перец
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
зелень
kolor zielony
skupisko zielonych roślin (trawy, drzew, krzewów)
zielone części roślin
zielony barwnik

zieleń Scheelego n
зелень Шееле
(chemia, chemiczny) toksyczny zielony pigment będący mieszaniną arseninów miedzi;

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
гербарий
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań
гербарий травник
(dawniej, dawny) książka o ziołach

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
зелёный чай
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielona rewolucja ʑɛˈlɔ̃na ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
зелёная революция
(historia, historyczny, historycznie) zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi;

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
зеленоватый
w kolorze podobnym do zielonego

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
зеленоглазый
(książkowy) taki, który ma zielone oczy

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
зелёный
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

zielony ludzik n
зелёный человечек
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
земля
gleba
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna
grunt, podłoże (także w budynku)
działka rolnicza lub budowlana

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
земля обетованная
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, szczęśliwy cel

ziemianin n
помещик
(historia, historyczny, historycznie) właściciel posiadłości ziemskiej

ziemianka ʑɛ̃ˈmʲjãnka n
землянка
(budownictwo) prymitywna budowla osadzona w ziemi, służąca za schron lub magazyn;
погреб
(rolnictwo, rolniczy) dół ziemny do przechowywania warzyw

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
картофельный
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
картофель картошка
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
картофель картошка картофелина
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziemnowodny adj
земноводный
przystosowany do życia zarówno w środowisku wodnym jak i lądowym
występujący lub dziejący się zarówno w wodzie i na lądzie

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
земляной
związany z ziemią, glebą

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
земельный
dotyczący ziemi ornej, majątku ziemskiego
земной
dotyczący planety Ziemi
(książkowy) doczesny (zwłaszcza w opozycji do życia pozagrobowego)
(książkowy) zwykły, codzienny
земский
(dawniej, dawny) dotyczący ziemi, jako jednostki administracyjnej początkowo obejmującej kilka powiatów sądowych.

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
зевать
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

ziggurat zʲikˈːurat zʲiˈɡurat n
зиккурат
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

zima ˈʑĩ.ma n
зима
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimbabwejski adj
зимбабвийский
związany z Zimbabwe, dotyczący Zimbabwe

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
холодная война
(przenośnie, przenośnia) stan wrogości, który nie jest jawnym konfliktem
stan w stosunkach międzynarodowych będący trwałym konfliktem, który jednak nie jest rozstrzygnięty poprzez militarną konfrontację
холодная война Холодная война
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
холодно
z uczuciem utraty ciepła

zimno ˈʑĩmnɔ n
холод
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
холодный
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna
o jedzeniu podawany na zimno
o kolorach o odcieniu bliskim błękitowi
obojętny, wyrażający niechęć
pozbawiony emocji, czysto intelektualny

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
зимородок
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowanie n
зимование
spędzanie gdzieś zimy

zimować v
зимовать
spędzać zimę w określonym miejscu

zimowisko ˌʑĩmɔˈvʲiskɔ n
зимовка зимовье
(zoologia, zoologiczny) miejsce, do którego udają się lub które przygotowują sobie zwierzęta, aby spędzić zimę
miejsce spędzania zimy

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
зимний
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie
przystosowany do warunków panujących w zimie

zimozielony ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
вечнозелёный
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą

ziomek ˈʑɔ̃mɛk n
дружище
(slangowo) znajomy, kolega
земляк соотечественник
osoba pochodząca z tego samego kraju lub tych samych okolic

ziomkostwo ˈʑɔ̃mkɔstfɔ n
землячество
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia;

ziomkowski ʑɔ̃mˈkɔfsʲci adj
земляческий
dotyczyć ziomkostwa, związany z ziomkostwem

zioła prowansalskie n
прованские травы
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji;

zioło ˈʑɔwɔ n
травка
(potocznie, potoczny) marihuana

ziołosiek n
траворез
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Phytotoma

zipać ˈʑipaʨ̑ v
дышать хватать воздух
oddychać z trudem

ziszczać ˈzʲiʃʧ̑aʨ̑ v
выполнять оправдать осуществлять
sprawiać, że coś staje się rzeczywistością

ziąb ʑɔ̃mp n
холодище
przenikliwy, dokuczliwy chłód

zięba ˈʑɛ̃mba n
зяблик
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
зять
mąż córki

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
съедать
połykać jako pokarm

zjadliwy adj
вирулентный
(medycyna, medyczny) o dużej zakaźności i niszczycielskim potencjale

zjawa ˈzʲjava n
призрак
duch osoby zmarłej

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
феномен явление
(przenośnie, przenośnia) coś niezwykłego, nieprzeciętnego, nienaturalnego lub nie do końca rzeczywistego
явление
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjazd zʲjast n
слёт съезд сбор
przybycie w jedno miejsce wielu osób z różnych stron
спуск
(sport, sportowy) konkurencja narciarska polegająca na jak najszybszym zjechaniu z ośnieżonego stoku góry po określonej trasie
stromo pochylony fragment terenu
спуск съезд
czynność jazdy w dół
съезд
droga pozwalająca zjechać z głównej trasy
czynność zjechania pojazdu z trasy
naczelny organ ustawodawczy niektórych organizacji

zjazdowy adj
съездовский
związany ze zjazdem, dotyczący zjazdu (zgromadzenia)

zjednoczenie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
объединение
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw;

zjeść zʲjɛ̇ɕʨ̑ v
съесть
aspekt dokonany od: jeść, aspekt dokonany od: zjadać

zjeść zęby ˈzʲjɛ̇ʑʥ̑ ˈzɛ̃mbɨ v
собаку съесть
mieć w czymś duże doświadczenie i bardzo dobrze się na tym znać

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
детская горка
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlew zlɛf n
раковина
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zlewozmywak ˌzlɛvɔzˈmɨvak n
раковина
zlew kuchenny, w którym zmywa się naczynia

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
морщина
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych
складка
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
забота сожаление
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwiony adj
расстроенный
taki, który się czymś martwi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
воскресение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmartwychwstawać v
воскресать
odradzać się po śmierci, zaczynać żyć ponownie

zmartwychwstać zmartˈfɨxfstaʨ̑ v
воскреснуть
odrodzić się po śmierci, zacząć żyć ponownie

zmarły ˈzmarwɨ adj
мёртвый умерший
o osobie, która nie żyje

zmiana ˈzmʲjãna n
изменение перемена
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną
смена
grupa pracowników pracująca o danej porze
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
заменять сменять
zamieniać, zastępować coś czymś innym
менять изменять превращать
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości
заменяться сменяться
dokonać zamiany siebie z kimś innym, często w sporcie
изменяться меняться
nabierać innych cech

zmieniać jak rękawiczki ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ ˈjak ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʧ̑ʲci v
менять как перчатки
zmieniać kogoś / coś często i bez trudu

zmienić ˈzmʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
изменить сменить
(zobacz) zmieniać

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
переменная
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
ветреный непостоянный
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)
изменчивый переменчивый
ulegający zmianom

zmierzać ˈzmʲjɛʒaʨ̑ v
направляться
jechać lub iść w określonym kierunku

zmierzch zmʲjɛʃx n
сумерки
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmierzyć v
замерить
aspekt dokonany od: mierzyć

zmieszać z błotem v
смешать с грязью
naubliżać komuś, zniesławić, oczernić kogoś

zmiękczać ˈzmʲjɛ̃ŋkʧ̑aʨ̑ v
размягчать смягчать
czynić coś bardziej miękkim

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃaʨ̑ v
ослаблять уменьшать
sprawiać, że coś staje się mniej intensywne
уменьшать
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary

zmoknąć do suchej nitki ˈzmɔknɔ̃ɲʥ̑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci v
промокнуть до костей промокнуть до нитки
zostać bardzo przemoczonym

zmrocznik gładysz n
бражник винный
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Deilephila elpenor, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych;

zmrok zmrɔk n
сумерки
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się

zmusić ˈzmuɕiʨ̑ v
вынудить заставить
nakłonić kogoś przy użyciu wszelkich środków do zrobienia czegoś

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
заставлять вынуждать
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś
заставлять
przekonywać, skłaniać siebie do zrobienia czegoś, mimo że nie ma się chęci, przekonania

zmydlanie n
омыление
(rzeczownik odczasownikowy) od zmydlać

zmysł zmɨsw̥ n
чувство
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
жидкость для снятия лака
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmywarka zmɨˈvarka n
посудомоечная машина посудомойка
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń;

zmyślać v
врать выдумывать
mówić nieprawdę, koloryzować

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
усталость утомление
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
усталый утомлённый уставший
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znachor ˈznaxɔr n
знахарь целитель
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów

znachorka znaˈxɔrka n
знахарка
(książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów

znachorski adj
знахарский
dotyczący znachorstwa, właściwy znachorowi

znaczek ˈznaʧ̑ɛk n
значок
(zdrobniale) od: znak
марка
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (zobacz) znaczek pocztowy

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
почтовая марка
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
значение
wartość, ważność czegoś, waga
значение смысл
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
гораздо
dużo, w dużym stopniu, bardzo

znaczny ˈznaʧ̑nɨ adj
значительный заметный
(książkowy) istotny, duży, ważny

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
значить иметь значение
odgrywać ważną rolę
значить обозначать означать
mieć znaczenie, sens
клеймить маркировать метить оставлять знак
umieszczać znak na czymś
назначать наметить определять указывать устанавливать
wskazywać, wyznaczać

znaczący znaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
существенный
istotny, ważny, odgrywający dużą rolę

znad znat preposition
сверху
z miejsca powyżej czegoś

znajda n
найдёныш
dziecko, które zostało znalezione

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
находить
zdobywać to, czego się szuka
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
находиться
być w jakimś miejscu

znajoma n
знакомая
kobieta, dziewczyna, którą się zna osobiście lub z widzenia

znajomości n
блат
osoba lub osoby wpływowe, wysoko postawione lub mogące coś załatwić, przyśpieszyć np. jakieś postępowanie w urzędzie

znajomość znaˈjɔ̃mɔɕʨ̑ n
знакомство
relacja osób, opierająca się na utrzymywaniu ogólnych, niezbyt bliskich stosunków
utrzymywanie z kimś ogólnych stosunków
знакомство знание
(edukacja, edukacyjny) wiedza na jakiś temat, umiejętność

znajomy znaˈjɔ̃mɨ adj
знакомый
znany komuś

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
знакомый знакомец
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
знак марка клеймо метка указатель
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie
знак признак примета
fakt interpretowany jako zapowiedź czegoś
знак сигнал
dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji
знак след
ślad pozostawiony przez coś
знамя
(dawniej, dawny) herb lub chorągiew z herbem

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
дорожный знак
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg;

znak interpunkcyjny ˈznak ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ n
знак препинания
(językoznawstwo, językoznawczy) graficzny odpowiednik intonacji, rytmu i tempa mowy, akcentu wyrazowego i zdaniowego;

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
водяной знак
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
вопросительный знак
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego;

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
знак зодиака
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu;

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
великолепный отличный превосходный
bardzo dobry, doskonały, świetny
весомый значительный
będący w przewadze, większości
выдающийся замечательный
wyróżniający się, wybitny pod jakimś względem; niezwykły, nieprzeciętny
знаменитый
powszechnie znany i szanowany ze względu na swoje zasługi, pochodzenie itp.

znaleźć ˈznalɛɕʨ̑ v
найти
odszukać coś lub kogoś ukrytego
stać się właścicielem dzięki komuś
uzyskać coś, osiągnąć

znany ˈznãnɨ adj
известный
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób

znawca ˈznafʦ̑a n
знаток
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś

znać znaʨ̑ modal
знать
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości
umieć coś, wiedzieć
знать знакомый
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym

znać znaʨ̑ v
знакомый знать друг друг
znać (1.1) siebie wzajemnie
знать себя
znać (1.1) samego siebie
знаться
wiedzieć o czymś bardzo dużo, być ekspertem w pewnej dziedzinie

znać jak swoje dziesięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
знать как десять своих пальцев
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie
znać kogoś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać jak swoje pięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
знать как пять своих пальцев
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie
znać kogoś bardzo dobrze, bardzo dokładnie

znać się jak gęś na szafranie v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kot na kwaśnym mleku v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kozioł na katarynce v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak krowa na gwiazdach v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak kura na pieprzu ˈznaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈːura na‿ˈpʲjɛpʃu v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na ananasach v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak osioł na basetli v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wielbłąd na skrzypcach v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak wół na Biblii v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się jak świnia na gwiazdach ˈznaʨ̑‿ɕɛ ˈjäc ˈɕfʲĩɲa na‿ˈɡvʲjazdax v
разбираться как свинья в апельсинах
(potocznie, potoczny) mieć o czymś blade pojęcie, zupełnie się na czymś nie znać

znać się jak świnia na pietruszce v
разбираться как свинья в апельсинах
nie znać się na czymś wcale, nie mieć o czymś pojęcia

znać się na rzeczy v
быть сведущим знать толк в этом
wiedzieć, jak coś zrobić; być kompetentnym w danej dziedzinie

znicz zʲɲiʧ̑ n
вечный огонь факел
stale palący się ogień dla uczczenia czyjejś pamięci
лампада
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami;

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
олимпийский огонь олимпийский факел
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady;

znieczulać v
анестезировать
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
внезапно врасплох
nagle i niespodziewanie

zniewaga zʲɲɛˈvaɡa n
оскорбление
upokorzenie, obrażenie, znieważenie kogoś poprzez krzywdzące, niesprawiedliwe słowa lub czyn;

znieważyć v
оскорбить
naruszyć godność

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
женоподобный
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy

zniewolić v
поработить
pozbawić wolności

zniknąć ˈzʲɲiknɔ̃ɲʨ̑ v
згинуть исчезнуть пропасть
przestać być w jakimś miejscu
исчезнуть
stać się niewidoczny

znikomy adj
мизерный незначительный ничтожный
niewielki, prawie żaden

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
разрушение уничтожение
stan tego, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone

zniszczyć ˈzʲɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
разрушить уничтожить
aspekt dokonany od: niszczyć

zniżka ˈzʲɲiʃka n
скидка
obniżenie ceny

znosić ˈznɔɕiʨ̑ v
отменять
o nakazie, zakazie, obowiązku, itp. pozbawić mocy obowiązywania
сносить
powodować zmianę kursu
przemieszczać coś własnymi siłami w dół
zbierać w jednym miejscu
терпеть выносить
o rzeczach nieprzyjemnych, sprawach problematycznych tolerować, wytrzymywać
переносить
(o ludziach) akceptować, tolerować, pozostawać w dobrych stosunkach
сглаживаться уравновешиваться
(o przeciwieństwach, czynnikach) doprowadzać do równowagi

znowu ˈznɔvu adv
снова опять вновь
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znużenie znuˈʒɛ̃ɲɛ n
утомление
zmęczenie czymś, znudzenie, uprzykrzenie się czegoś

znużony znuˈʒɔ̃nɨ adj
уставший
zmęczony czymś

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
издеваться
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
посмотреть
obejrzeć
увидеть
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś
увидеть себя
ujrzeć własne odbicie w czymś
увидеться
spotkać się z kimś

zobowiązanie ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
долг обязательство
dług
обязательство
powinność

zobowiązać ˌzɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
обязать
(książkowy) nałożyć na kogoś obowiązek wykonania jakiejś czynności

zobowiązywać ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
обязывать
aspekt niedokonany od: zobowiązać

zodiak ˈzɔdʲjak n
зодиак
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku;

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
зодиакальный
(przymiotnik) od zodiak

zoil ˈzɔ<sup>j</sup>il n
зоил
ostry, kąśliwy, niesprawiedliwy krytyk

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
цоизит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych;

zoo ˈzɔː n
зоопарк
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
зоо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoocyd n
зооцид
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związek chemiczny stosowany w rolnictwie i dalszej produkcji spożywczej, działający trująco na zwierzęta;

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
зоофилия скотоложество
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
зоофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
зоогеография
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
зоолатрия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoolog zɔˈːlɔk n
зоолог
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią
(biologia, biologiczny) specjalistka z dziedziny zoologii

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
зоология
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
зоологический
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) występujący w najostrzejszej formie
związany z zoologią, dotyczący zoologii

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
зооморфический
z wyglądu przypominający zwierzę
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
зооним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
зооноз
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
зоопланктон
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zoopsychologiczny adj
зоопсихологический
związany z zoopsychologią, dotyczący zoopsychologii lub zoopsychologa

zootechniczny adj
зоотехнический
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnoszący się do zootechniki, zootechnika

zootechnika ˌzɔːˈtɛxʲɲika n
зоотехника
nauka o hodowli zwierząt domowych;

zorza ˈzɔʒa n
заря
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
полярное сияние северное сияние южное сияние
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych;

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
оставаться остаться
być pozostałością po czymś, czego już nie ma
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca
стать становиться
stawać się kimś/czymś

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
оставлять
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą

zostawić zɔˈstavʲiʨ̑ v
оставить
(zobacz) zostawiać

zostać ˈzɔstaʨ̑ v
остаться стать
aspekt dokonany od: zostawać

zołza ˈzɔwza n
мегера
(obraźliwie) kobieta nieuprzejma, kłótliwa, trudna w obyciu

zranić v
ранить
(przenośnie, przenośnia) sprawić komuś przykrość
zadać komuś ranę

zresztą ˈzrɛʃtɔ̃w̃ particle
более того кроме того сверх того
partykuła wprowadzająca nową informację, nawiązującą do wcześniejszej i uwydatniająca ją

zrobić ˈzrɔbʲiʨ̑ v
сделать
odpowiednimi działaniami spowodować powstanie czegoś

zrobić sobie pasemka v
сделать мелирование
(potocznie, potoczny) ufarbować pasemka włosów na inny kolor

zrobić wielkie oczy ˈzrɔbʲiʥ̑ ˈvʲjɛlʲcɛ ˈɔʧ̑ɨ v
сделать большие глаза
zdziwić się

zrozumiale adv
понятно
w sposób zrozumiały

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
понятный
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
понимание
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność
wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś

zrozumieć zrɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
понять
aspekt dokonany od: rozumieć

zrywać boki od śmiechu v
держаться за бока надрывать животики со смеху надрывать кишки со смеху
śmiać się bardzo gwałtownie

zrywać boki ze śmiechu ˈzrɨvaʥ̑ ˈbɔci zɛ‿ˈɕmʲjɛxu v
держаться за бока надрывать животики со смеху надрывать кишки со смеху
śmiać się bardzo gwałtownie

zrzeszenie zʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
ассоциация
organizacja skupiająca osoby zajmujące się tą samą sprawą

zrzucać ˈzʒuʦ̑aʨ̑ v
сбрасывать скидывать
spychać coś z jakiejś wysokości; sprawić, że coś spada skądś
скидывать
(potocznie, potoczny) energicznie zdejmować z siebie ubranie

zrzucić maskę ˈzʒuʨ̑iʨ̑ ˈmaskɛ v
сбросить маску
pokazać się takim, jakim się naprawdę jest; przestać udawać, pokazać swoje prawdziwe cechy, charakter

zrzut zʒut n
сброс
poroże zrzucone na zimę przez zwierzynę
rzeczy lub ludzie zrzucani na spadochronach
wypuszczanie wody lub innej cieczy

zrzęda n
брюзга ворчун нытик
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrównoważony ˌzruvnɔvaˈʒɔ̃nɨ adj
сбалансированный гармоничный стабильный устойчивый
świadczący o równowadze, związany z równowagą
уравновешенный
spokojny, opanowany, rozsądny, rozmyślny, panujący nad sobą

zrównoważony rozwój n
устойчивое развитие
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
ловкий
zwinny

zstąpić ˈsːtɔ̃mpʲiʨ̑ v
снизойти
(książkowy) zejść w miejsce znajdujące się poniżej

zstępny ˈsːtɛ̃mpnɨ n
наследник потомок
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) potomek danej osoby;

zsyłka n
ссылка
wywóz więźniów jako forma kary

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
сшиватель степлер
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zszywka ˈsʃɨfka n
скрепка
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza

zuchwałość zuxˈfawɔɕʨ̑ n
дерзость
zbytnia pewność siebie, zbytnia odwaga

zugzwang n
цугцванг
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza;

zuluski zuˈlusʲci adj
зулусский
związany z Zulusami, dotyczący Zulusów, ich kultury, sztuki

zupa ˈzupa n
суп похлёбка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zupełność zuˈpɛwnɔɕʨ̑ n
полнота
cecha tego, co zupełne, całkowicie, kompletne; pełnia

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
полный совершенный сплошной
obejmujący całość

zurwanizm n
зурванизм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zuryski adj
цюрихский
związany z Zurychem, dotyczący Zurychu, pochodzący z Zurychu

zwalczać v
бороться
działać przeciwko komuś lub czemuś
преодолевать
przezwyciężać coś
противостоять соперничать
działać nawzajem przeciwko sobie

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
вызволять выпускать освобождать отпускать
wypuszczać kogoś na wolność
замедлять тормозить
zmniejszać prędkość
освобождать покидать
zostawiać, opuszczać, przestawać zajmować
ослаблять смягчать
luzować, złagadzać rygor, zmniejszać obciążenie
расслаблять
luzować, złagadzać uścisk
увольнять
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska
освобождаться
stać się wolny
увольняться
(o pracowniku) rozwiązywać z pracodawcą stosunek zatrudnienia; pozbawiać się pracy

zwarcie ˈzvarʲʨ̑ɛ n
короткое замыкание
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji

zwariowany adj
чокнутый шизанутый
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany

zważyć v
взвесить
zwrócić szczególną uwagę
określić ciężar

zwiadowca n
разведчик
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie;

zwiastun ˈzvʲjastũn n
вестник
osoba, która przynosi wieść o czymś, zwiastuje, oznajmia coś
трейлер
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu

zwiedzanie zvʲjɛˈʣ̑ãɲɛ n
осмотр достопримечательность
czynność mająca na celu obejrzenie jakiegoś miejsca, zapoznanie się z jego atrakcjami turystycznymi

zwiedzać v
осматривать посещать
odwiedzać jakieś miejsce w celu turystycznym
przechadzać się i zapoznawać się z jakimś miejscem

zwiedzić ˈzvʲjɛ̇ʥ̑iʨ̑ v
посетить
obejrzeć coś, zapoznać się z czymś spacerując podczas podróży

zwierzchnik n
начальник
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
дичь
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań
mięso zwierząt, w szczególności leśnych, dzikich
животина зверьё
(potocznie, potoczny) dowolne zwierzęta
зверьё
ogół zwierząt żyjących na wolności

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
животное зверь
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
домашнее животное
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa;

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
животный
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia
(przenośnie, przenośnia) taki jak u zwierzęcia; dziki

zwinny ˈzvʲĩnːɨ adj
проворный
mający szybkie, zręczne ruchy

związany zvʲjɔ̃w̃ˈzãnɨ adj
связанный
dotyczący czegoś, mający związek z czymś lub kimś

związać ˈzvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
связать
aspekt dokonany od: związywać

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
общество союз
sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów;
связь
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami
powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
химическое соединение
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów;

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
идиома
(językoznawstwo, językoznawczy) tylko taki związek frazeologiczny (1.1), którego znaczenie nie wynika bezpośrednio ze znaczeń poszczególnych słów składowych (definicja wąska)
фразеологизм
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
неорганическое вещество неорганическое соединение
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami;

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
органическое вещество органическое соединение
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli;

związek rządu ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˈʒɔ̃ndu n
подчинительная связь
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym jeden wyraz narzuca formę drugiemu wyrazowi, który zawsze przyjmuje tę narzuconą formę;

związek siarkoorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
сероорганическое соединение
(chemia, chemiczny) każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka;

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
профессиональный союз профсоюз
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
профсоюзный
dotyczący związku zawodowego
союзный
dotyczący związku lub federacji

związywać zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
связывать
być elementem łączącym
trwale łączyć końce sznurka, liny itp.
tworzyć połączenie emocjonalne, ekonomiczne, itd.
unieruchamiać kogoś przez oplątanie mu rąk i nóg np. sznurem

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
увеличивать
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia
увеличиваться
stawać się większym

zwiększyć ˈzvʲjɛ̃ŋkʃɨʨ̑ v
увеличить
aspekt dokonany od: zwiększać

zwięzłość n
сжатость
cecha bycia zwięzłym

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
ёмкий
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów

zwlekać ˈzvlɛkaʨ̑ v
откладывать тянуть
opóźniać wykonanie jakiejś czynności przez siebie

zwolenniczka ˌzvɔlɛ̃ɲˈːiʧ̑ka n
последовательница
osoba płci żeńskiej, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
последователь сторонник
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
больничный лист листок нетрудоспособности
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny;

zworka ˈzvɔrka n
джампер
(elektryczność) (informatyka, informatyczny) mały element służący do łączenia (zwierania) styków elektrycznych w celu konfiguracji układu elektronicznego (np. płyty głównej);

zwołać v
скликать
aspekt dokonany od: zwoływać

zwoływać zvɔˈwɨvaʨ̑ v
созывать
gromadzić gdzieś wiele osób poprzez wołanie

zwrot zvrɔt n
возврат возвращение
oddanie komuś czegoś
возмещение возврат компенсация
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów)
выражение фигура речи
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów;
оборот речи
(językoznawstwo, językoznawczy) związek frazeologiczny, którego głównym elementem jest czasownik lub imiesłów przysłówkowy;
обращение
zainteresowanie się czymś; zwrócenie swojego zainteresowania, uwagi w jakimś kierunku; zajęcie się czymś
поворот
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót
поворот разворот
zmiana, odmiana, przemiana w jakiejś dziedzinie

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
стрелка
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
мордент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj ozdobnika, polegającego na szybkim przejściu z nuty głównej na sąsiednią i natychmiastowym powrocie na nutę główną;
тропик
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrócić ˈzvruʨ̑iʨ̑ v
вернуть возвратить
oddać komuś jego własność, coś, co zostało od niego pożyczone
выблевать
(potocznie, potoczny) zwymiotować
направить обратить
skierować jakiś przedmiot w określoną stronę
направиться обратиться повернуться
skierować się w określonym kierunku
обратиться
nazwać kogoś odpowiednio do jego funkcji
skierować do kogoś swoje słowa
окупиться
rekompensować włożone środki i odrobić własne koszty

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
победа
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
победитель
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
побеждать
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś

zwyciężyć zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒɨʨ̑ v
победить
(zobacz) zwyciężać

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
обычай
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę
привычка обычай
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby

zwyczajność n
обыкновенность
cecha tego, co jest zwyczajne

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
обычный простой
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły

zwykle ˈzvɨklɛ adv
обычно
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwyknąć ˈzvɨknɔ̃ɲʨ̑ v
прежде раньше
mieć w zwyczaju, zazwyczaj coś robić

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
обыкновенный
niewyróżniający się niczym

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛʦ̑ n
вырожденец
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat

zwój zvuj n
моток
coś zwiniętego w kłębek, rulon
свиток
postać książki w formie wstęgi nawiniętej na dwa drążki,

zwężać ˈzvɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
сужать
czynić węższym
сужаться
stawać się węższym

zwężenie zvɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
сужение
miejsce, w którym coś jest wąskie lub węższe

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a particle
особенно
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie

zwłoka ˈzvwɔka n
откладывание
zwlekanie z czymś, odkładanie czegoś na później

zwłoki ˈzvwɔci n
труп
ciało martwego człowieka;

zygota n
зигота
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
зигзаг
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
зигзагообразный
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się

zyprazydon ˌzɨpraˈzɨdɔ̃n n
зипрасидон
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej

zyriański adj
зырянский
związany z Zyrianką, dotyczący Zyrianki (miasta lub rzeki)

zysk zɨsk n
прибыль
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
прибыль выгода польза
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

zyskać ˈzɨskaʨ̑ v
выгадать заработать
osiągnąć z czegoś zysk
выгадать разжиться
osiągnąć z czegoś pożytek, korzyść
выиграть преуспеть
wypaść korzystniej pod jakimś względem, zdobyć więcej czegoś
заполучить приобрести раздобыть разжиться
wejść w posiadanie czegoś
заручиться
zjednać sobie kogoś, pozyskać czyjeś uznanie, przychylność, poparcie

ząb zɔ̃mp n
зуб
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
молочный зуб
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
зуб мудрости
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

zębodołowy adj
альвеолярный
(anatomia, anatomiczny) związany z zębodołami

zębowy zɛ̃mˈbɔvɨ adj
зубной
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów
(językoznawstwo, językoznawczy) wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
нарушить
przekroczyć, naruszyć obowiązujące prawo, zasady, przepisy; postąpić wbrew nim; także nie dotrzymać jakiegoś zobowiązania
сверстать
(drukarstwo, drukarski) podzielić tekst gazety, książki lub czasopisma do szerokości szpalt, tabel, klisz, tytułów, itp. elementów drukarskich
сломать
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części
сломать сломить
pokonać, przezwyciężyć, zwalczyć, zniweczyć, zniszczyć
сломить
zostać przyczyną czyjegoś złego samopoczucia (zazwyczaj w imiesłowie przymiotnikowym biernym – złamany)
сдаться сломиться
ulec namowom lub pod przymusem; ustąpić
сломаться
zostać złamanym (1.1), pęknąć

złapać ˈzwapaʨ̑ v
поймать
aspekt dokonany od: łapać

złatoustowski adj
златоустовский
związany z Złatoustem, dotyczący Złatousta

zło zwɔ n
зло
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;
czyn lub wydarzenie wyrządzające komuś krzywdę

złocić v
золотить
pokrywać coś warstwą złota lub malować coś na złoty kolor

złoczyńca n
злодей злоумышленник преступник
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
вор
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela
злодей
(dawniej, dawny) złoczyńca

złodziejaszek n
воришка
(zdrobniale) od złodziej

złodziejstwo n
воровство
profesja, proceder złodzieja
воровство кража
kradzież

złom zwɔ̃m n
лом
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny

złota rózga ˈzwɔta ˈruzɡa n
золотая розга
(potocznie, potoczny) (ludowy) (botanika, botaniczny) nawłoć pospolita

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
золотые руки умелые ручки
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić;

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
золотильщик золотых дел мастер
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
золото
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)
золото аурум
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet

złotonośny adj
золотоносный
obfitujący w złoto

złotoskrzydły ˌzwɔtɔˈskʃɨdwɨ adj
золотокрылый
(książkowy) mający skrzydła przypominające złoty kolor

złotousty ˌzwɔtɔˈ<sup>w</sup>ustɨ adj
златоречивый златословесный златоустый красноречивый
(książkowy) posiadający talent oratorski, będący świetnym mówcą

złotowłosy adj
золотоволосый
(książkowy) mający włosy złotego koloru

złoty ˈzwɔtɨ adj
золотистый
mający kolor i połysk złota
золотой
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju

złoty ˈzwɔtɨ n
злотый
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
золотой телец
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa;

złoty medalista ˈzwɔtɨ ˌmɛdaˈlʲista n
золотой медалист
(sport, sportowy) ktoś, kto zdobył złoty medal

złoty spadochron n
золотой парашют
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji;

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk n
золотая середина
kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska

złowieszczy adj
зловещий
zapowiadający coś złego

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
зловещий
będący oznaką czegoś złego
злонамеренный враждебный
mający wrogie zamiary

złowrogość n
враждебность злонамеренность
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś

złośliwe oprogramowanie n
вредоносная программа вредоносное ПО
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
злобный
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość

złość zwɔɕʨ̑ n
злость злоба
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś;

złoże ˈzwɔʒɛ n
месторождение
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej;

złożyć ˈzwɔʒɨʨ̑ v
сложить
(zobacz) składać

zły zwɨ adj
злой сердитый
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
плохой
niesmaczny
o zdrowiu, zmysłach słaby
niekorzystny
kiepski, nieznający się
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
niegrzeczny, nieposłuszny
плохой неподходящий
niepasujący, nieodpowiedni
плохой нехороший
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)

à la a‿ˈla
а-ля
wykonany tak, by przypominał kogoś lub coś

à propos a‿prɔˈpɔ
кстати
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
восьмая
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty;
восьмёрка
nazwa cyfry 8
grupa ośmiu osób
kształt cyfry 8
trzeci ząb trzonowy u człowieka
wspinaczka, (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj węzła;
восьмёрка номер восемь
bila, zawodnik, tramwaj, autobus, dom, mieszkanie oznaczony cyfrą 8

ósmoklasista ˌusmɔklaˈɕista n
восьмиклассник
(edukacja, edukacyjny) uczeń klasy ósmej

ósmoklasistka ˌusmɔklaˈɕistka n
восьмиклассница
(edukacja, edukacyjny) uczennica klasy ósmej

ów uf pronoun
тот оный
ten (o którym już była mowa)

ówdzie ˈuvʲʥ̑ɛ pronoun
в другой место там
w innym miejscu, nie tutaj

øre ˈɛrɛ n
эре
(ekonomia, ekonomiczny) najmniejsza moneta duńska, obecnie setna część korony duńskiej;
(ekonomia, ekonomiczny) najmniejsza moneta norweska, obecnie setna część korony norweskiej;

ćapati n
чапати
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma ʨ̑ma n
ночная бабочка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;
тьма
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) ciemność
(książkowy) duża liczba (np. ludzi), chmara

ćmić ʨ̑mʲiʨ̑ v
затемнять
zmniejszać widoczność, zaciemniać

ćpun ʨ̑pũn n
нарик торчок
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) narkoman

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
упражнение упражне́ние
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
навык мастера ставит у кого сноровка, тот работает ловко повторение мать учения
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
упражняться тренироваться
(edukacja, edukacyjny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
четверть
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinalista n
четвертьфиналист
(sport, sportowy) uczestnik ćwierćfinału

ćwierćfinalistka n
четвертьфиналистка
(sport, sportowy) kobieta, która doszła do ćwierćfinału w rozgrywkach lub konkursie

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
четвертьфинал
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćfinałowy ˌʨ̑fʲjɛrʲʨ̑fʲĩnaˈwɔvɨ adj
четвертьфинальный
(sport, sportowy) dotyczący ćwierćfinału

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
четвертная нота четверть
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

ćwikła ˈʨ̑fʲikwa n
цвикла цвикли
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gotowane lub kiszone buraki ćwikłowe z dodatkiem tartego chrzanu i octu;

ćśśś interjection
тссс цыц
…nakazujący milczenie

Łaba ˈwaba pn
Эльба
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
Лебедь
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy;

Ładoga pn
Ладога Ладожское озеро
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga;

Ładysław waˈdɨswaf pn
Ладислав
imię męskie

Łatgalia pn
Латгалия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedna z czterech krain historycznych składających się na współczesną Łotwę, leżąca we wschodniej części kraju;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Лазарь
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łazy ˈwazɨ pn
Лазы
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Łańcut ˈwãj̃nʦ̑ut pn
Ланьцут
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Łeba ˈwɛba pn
Леба
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce;

Łemkowszczyzna n
Лемковщина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) ziemie zamieszkiwane przez Łemków przed II wojną światową

Łobez ˈwɔbɛs pn
Лобез
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim;

Łomnica pn
Ломница
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniestru;

Łomonosow pn
Ломоносов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Латвия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
латыш латвиец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łotyszka wɔˈtɨʃka n
латышка латвийка
kobieta narodowości łotewskiej

Łować pn
Ловать
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
Лукия Луция
imię żeńskie;

Łucjan ˈwuʦ̑ʲjãn pn
Лукиан Луциан
imię męskie;

Ług pn
Луга
(geografia, geograficzny) niewielka rzeka na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, prawy dopływ Bugu;

Ługa pn
Луга
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez obwód leningradzki i nowogrodzki Rosji, uchodząca do Zatoki Fińskiej;

Ługanda pn
Луганда
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ługańska Republika Ludowa
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) Ługańsk

Ługańsk pn
Луганск
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;

Ługańska Republika Ludowa pn
Луганская Народная Республика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Лука
imię męskie;

Łukiew pn
Луква
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawobrzeżny dopływ Dniestru;

Łuza pn
Луза
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Лужица
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

Łużyczanin ˌwuʒɨˈʧ̑ãɲĩn n
лужичанин
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel mniejszości słowiańskiej zamieszkującej Łużyce

Łużyczanka n
лужичанка
(etnografia, etnograficzny) słowiańska mieszkanka Łużyc

Łyna pn
Лава
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce i Rosji, lewy dopływ Pregoły,

Łyśwa pn
Лысьва
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim;

Łódź wuʨ̑ pn
Лодзь
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w centralnej Polsce;

łabędzi waˈbɛ̃ɲʥ̑i adj
лебединый
charakterystyczny dla łabędzia; dotyczący, odnoszący się do łabędzia

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
лебединая песня
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
лебедь
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź czarny n
чёрный лебедь
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ kʃɨkˈlʲivɨ n
лебедь-кликун
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek ptaka z podrodziny gęsi (Anserinae), o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem;

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
лебедь-шипун
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych, pospolicie występującego w Polsce;

łach wax n
тряпьё лохмотья рваньё
zużyta sztuka odzieży

łachman ˈwaxmãn n
лохмотья
(potocznie, potoczny) stare, zniszczone ubranie

łachudra waˈxudra n
негодяй дрянь лахудра мерзавец
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek niewiele wart
лахудра
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta niewiele warta, nie szanująca się

łacina waˈʨ̑ĩna n
брань ругань
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) wulgarny język, przekleństwa
латинский язык латынь
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacinka n
латиница
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński alfabet

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
латинский
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
приятно
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry

ładny ˈwadnɨ adj
красивый
odznaczający się urodą
неплохой приличный
(potocznie, potoczny) okazały, znaczny, pokaźny
отличный хороший
(ironicznie) niedobry, zły, okropny, brzydki
хороший
o pogodzie bezdeszczowa, przyjemna

ładowanie ˌwadɔˈvãɲɛ n
зарядка
(rzeczownik odczasownikowy) od ładować

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
зарядка зарядное устройство заряжающее устройство
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.;
погрузчик
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) maszyna ciężka do wykonywania załadunku, np. towarów na samochód lub inny środek transportu;

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
загружать
umieszczać przedmioty w jednym miejscu w celu przetransportowania ich gdzieś indziej
заряжать
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną
скачивать
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową
скачиваться
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej: ściągać się z serwera

ładowność n
грузоподъёмность
miara możliwości załadowania, ilości ładunku

ładunek waˈdũnɛk n
груз
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;

ładunek elektryczny n
электрический заряд
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagier ˈwaɟɛr n
лагерь
obóz pracy przymusowej dla więźniów politycznych i kryminalnych w Związku Radzieckim, Rosji i innych krajach;

łagiernica n
лагерница
więźniarka łagru

łagiernik n
лагерник
więzień łagru

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
кроткий мягкий нераздражительный спокойный тихий
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju
некрепкий неострый
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny

łagodny jak baranek waˈɡɔdnɨ ˈjaɡ baˈrãnɛk adj
тише воды, ниже травы
wyjątkowo łagodny, spokojny

łagrowy adj
лагерный
odnoszący się do łagru, związany z łagrem

łajdak ˈwajdak n
зашкварщик
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy

łajka jakucka n
якутская лайка
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do szpiców;

łakocie n
сладость
słodycze, słodkości

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
скороговорка
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łamać ˈwãmaʨ̑ v
ломать
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając
нарушать
nie stosować się do czegoś

łamać sobie głowę ˈwãmaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
ломать себе голову
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
штрейкбрехер
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku

łamliwość n
ломкость
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest łamliwe

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
ломкий
łatwo łamiący się

łania ˈwãɲa n
олениха лань
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
лапа
noga zwierzęcia niemającego kopyt
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) ręka, dłoń

łapać ˈwapaʨ̑ v
врубаться догонять схватывать улавливать
(potocznie, potoczny), pojmować, rozumieć
ловить
polować na coś lub łowić
подхватывать подцеплять схватывать
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą
прихватывать
o uczuciu lub chorobie: zaczynać być odczuwalnym
хватать ловить
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone
замечать ловить себя на мысли
dostrzegać coś, czego nie było się świadomym
лапаться хвататься
chwytać samego siebie
ловиться попадаться
dawać się pochwycić (w pułapkę)
dawać się zwieść (podstępem)
хвататься
chwytać coś, przytrzymując się
podejmować się, zabierać się za coś

łapczywie adv
жадно
w sposób łapczywy

łapiduch waˈpʲidux n
костоправ
(lekceważąco, lekceważący) lub (żartobliwie) lekarz

łapownik n
взяточник
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek biorący łapówki

łapówka waˈpufka n
взятка
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarski adj
взяточнический
(kryminologia, kryminologiczny) odnoszący się do łapówkarstwa, związany z łapówkarstwem

łapówkarstwo n
взяточничество
(kryminologia, kryminologiczny) proceder polegający na dawaniu i przyjmowaniu łapówek

łapówkarz n
взяточник мздоимец
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łata ˈwata n
заплата заплатка
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie
патч
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym
планка решетина
drewniana listwa o prostokątnym lub kwadratowym przekroju używana w drewnianych konstrukcjach
пятно
fragment sierści zwierzęcia o innym kolorze niż pozostała część sierści
рейка
przyrząd z podziałką stosowany w geodezji do niwelacji

łatać v
штопать
umieszczać łaty

łatgalski adj
латгальский
związany z Łatgalią, dotyczący Łatgalii

łatwizna watˈfʲizna n
легкотня лёгкий простой путь пустяк
(potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania

łatwo ˈwatfɔ adv
легко просто
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku

łatwopalność n
легковоспламеняемость
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne

łatwopalny ˌwatfɔˈpalnɨ adj
легковоспламеняемый легковоспламеняющийся
wykazujący możliwość łatwego zapalenia się

łatwotopliwość n
легкоплавкость
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest łatwotopliwe

łatwowierność n
доверчивость
cecha kogoś, kto ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwowierny adj
доверчивый легковерный
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
лёгкость
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łatwy ˈwatfɨ adj
лёгкий простой несложный нетрудный
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ława przysięgłych n
присяжный суд присяжных
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób zasiadających w sądzie przysięgłych

ławica waˈvʲiʦ̑a n
косяк
skupisko ryb lub innych drobnych zwierząt morskich;

ławka ˈwafka n
лавка скамейка скамья
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;
парта
(edukacja, edukacyjny) szkolny mebel do nauki

ławra n
лавра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół pustelni anachoretów;
(współcześnie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duży klasztor prawosławny

łazanki waˈzãnʲci n
лазанки
(spożywczy) makaron cięty w kwadraty wielkości około jednego centymetra

łazienka waˈʑɛ̃nka n
ванная ванная комната
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łazienny adj
банный
związany z łaźnią, dotyczący łaźni

łazienny n
банщик
osoba pracująca w łaźni

łazik ˈwaʑik n
планетоход
(astronomia, astronomiczny) pojazd kosmiczny badający powierzchnię obcej planety;
уазик
(historia, historyczny, historycznie) radziecki samochód wojskowy z otwartym nadwoziem, używany w czasie II wojny światowej
(potocznie, potoczny) lekki wojskowy samochód terenowy

łazić ˈwaʑiʨ̑ v
бродить
chodzić bez celu, wałęsać się, włóczyć się

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
хребет
(geografia, geograficzny) ciąg podłużnych gór i wzgórz wraz z rozdzielającymi je dolinami;
цепь
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, wynikających jeden z drugiego

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
пищевая цепь трофическая цепь
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuchowy adj
цепной
związany z szeregiem powiązanych ze sobą ogniw; dotyczący łańcucha

łaźnia ˈwaʑɲa n
баня
budynek lub pomieszczenie do kąpieli w wodzie, parze albo rozgrzanym powietrzu

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
клитор
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;
сосок
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (grubiański, grubiańsko) trackpoint;

łgarz wɡaʃ n
лгун лжец
osoba, która łże

łgać wɡaʨ̑ v
лгать
(książkowy) kłamać

łgać jak z nut ˈwɡaʨ̑ ˈjaɡ ˈz‿nut v
врать не краснея
(potocznie, potoczny) kłamać z dużą wprawą, bez wahania

łobuz ˈwɔbus n
озорник шалун
osoba zachowująca się źle

łochynia wɔˈxɨ̃ɲa n
голубика болиголов гонобоб гонобобель дурника дурниха
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Vaccinium uliginosum L., borówka bagienna

łokciowy wɔcˈʨ̑ɔvɨ adj
локтевой
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
локоть
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem
(historia, historyczny, historycznie) dawna miara długości (od 0,5 do 0,8 metra)

łom wɔ̃m n
лом гвоздодёр
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łomonosowski adj
ломоносовский
związany z Łomonosowem, dotyczący Łomonosowa

łopata wɔˈpata n
лопата
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
лопатка
(zdrobniale) od łopata
лопатка заплечье
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łopian ˈwɔpʲjãn n
лопух
(botanika, botaniczny) Arctium L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

łopotać v
хлопать
(książkowy) wytwarzać charakterystyczny dźwięk, będąc szybko poruszanym

łosoś ˈwɔsɔɕ n
лосось сёмга
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łosza n
лосиха
(zoologia, zoologiczny) (łowiectwo, łowiecki) samica łosia

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
латвийский латышский
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
латышский
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łotr wɔtr̥ n
негодяй злодей подлец
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łowca ˈwɔfʦ̑a n
ловец
(łowiectwo, łowiecki) myśliwy

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
ловить рыбу в мутной воде
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy

łoś wɔɕ n
лось сохатый
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoś irlandzki ˈwɔɕ irˈlãnʦ̑ʲci n
большерогий олень гигантский олень ирландский олень
(zoologia, zoologiczny) Megaloceros giganteus, gatunek wymarłego ssaka z rodziny jeleniowatych

łoże ˈwɔʒɛ n
лавет
podstawa broni palnej, mocująca lufę – karabinu, działa, armaty itp.;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
смертное ложе
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
подшипник
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;

łubin n
люпин
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju łubin (1.1)

łuczniczka wuʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
лучница
forma żeńska od: łucznik; kobieta strzelająca z łuku

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
лучник
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

łuczywo wuˈʧ̑ɨvɔ n
лучина
(przestarzałe, przestarzały) kawałek smolnego drzewa, używanego dawniej do oświetlania;

łudzić ˈwuʥ̑iʨ̑ v
манить обманувать
(książkowy) zwodzić kogoś, dając mu fałszywe nadzieje
ошибаться
(książkowy) łudzić (1.1) samego siebie, żyć fałszywą nadzieją

ług wuk n
щёлок
(chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) wodny roztwór silnej zasady nieorganicznej;

ługański adj
луганский
związany z Ługańskiem, dotyczący Ługańska

łuk wuk n
арка дуга
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
дуга лук
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)
лук дуга
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
электрический дуга дуга
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;

łup wup n
добыча трофей
zdobycz wojenna lub pochodząca z rabunku, grabieży

łupek ˈwupɛk n
сланец
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;
шифер
(budownictwo) materiał budowlany, głównie na pokrycie dachu, z łupka (1.1)

łupież ˈwupʲjɛʃ n
перхоть
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) drobne płatki łuszczącego się naskórka

łuska ˈwuska n
гильза
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki
чешуя
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuskowiec n
обыкновенный щур щур
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny ziarnojadów, Pinicola enucleator,

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
псориаз
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łut wut n
лот
dawna jednostka miary masy, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta;

łużski adj
лужский
związany z Ługą, dotyczący Ługi (rzeki lub miasta)

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci adj
лужицкий
związany z Łużycami lub Łużyczanami

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
лужицкий
język słowiański, którym mówi się na Łużycach;

łydka ˈwɨtka n
икра
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łyk wɨk n
глоток
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu
ilość płynu, jaką przełyka się za jednym razem

łysenkizm n
лысенковщина
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy;

łysieć ˈwɨɕɛ̇ʨ̑ v
лысеть
o ludziach: tracić włosy na głowie, stawać się łysym

łysinka wɨˈɕĩnka n
лысинка плешинка
(zdrobniale) od: łysina

łyska ˈwɨska n
лысуха лыска
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
лысый
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie
(potocznie, potoczny) pozbawiony wysokiej roślinności, lasu

łysy jak kolano ˈwɨsɨ ˈjak ːɔˈlãnɔ adj
лысый как колено
zupełnie łysy

łyświeński adj
лысьвенский
związany z Łyśwą, dotyczący Łyświ

łyżka ˈwɨʃka n
ложка
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
рожок
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
половник
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy

łyżwa ˈwɨʒva n
конёк
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie;

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
конькобежный спорт
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łza wza n
слеза слеза́
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódeczka wuˈdɛʧ̑ka n
лодочка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: łódka

łódzki ˈwuʦ̑ʲci adj
лодзинский
dotyczący Łodzi

łódź wuʨ̑ n
лодка
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łóżeczko wuˈʒɛʧ̑kɔ n
кроватка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: łóżko; małe łóżko

łóżko ˈwuʃkɔ n
койка
(przenośnie, przenośnia) miejsce w szpitalu
кровать постель
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
двухъярусная кровать
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łączka ˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
лужайка лужок
(zdrobniale) łąka; mała łąka

łącznie ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
всего
razem, ogółem, po zsumowaniu

łączność ˈwɔ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
коммуникация
działania składające się na utrzymanie kontaktu

łączny adj
соединительный соединяющий
taki, który łączy

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
объединять связывать соединять
jednoczyć, umożliwiać zespolenie
связывать соединять
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
совмещать сочетать
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
соединять связывать объединять
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łączyć przyjemne z pożytecznym ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ pʃɨˈjɛ̃mnɛ ˌs‿pɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ̃m v
совмещать приятное с полезным
robić coś, co jednocześnie jest przyjemne i korzystne, co daje komuś satysfakcję i zysk

łąka ˈwɔ̃ŋka n
луг лужайка
teren gęsto porośnięty trawami;

łąkarz ˈwɔ̃ŋkaʃ n
луговод
(rolnictwo, rolniczy) specjalista w zakresie łąkarstwa

łęczak ˈwɛ̃n͇ʧ̑ak n
фифи
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa glareola, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
мениск
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

ŚDM acronym
ВДМ
= Światowe Dni Młodzieży;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Силезия
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci n
Тешинская Силезия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej;

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
силезец
mieszkaniec Śląska;

Śniardwy pn
Снярдвы
(geografia, geograficzny) polodowcowe jezioro w północno-wschodniej Polsce, na Mazurach;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Белоснежка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;
Снежка
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt w Karkonoszach;

Średnia Newka pn
Средняя Невка
(geografia, geograficzny) ramię ujściowe Newy;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
Пепельная среда
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
Средиземье
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J.R.R. Tolkiena;

Świca pn
Свича
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, w Karpatach Wschodnich, prawy dopływ Dniestru;

Świdwin ˈɕfʲidvʲĩn pn
Свидвин
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Świetlana pn
Светлана
imię żeńskie

Świeża pn
Прохладная
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim Rosji, uchodzi do Zalewu Wiślanego;

Świnoujście ˌɕfʲĩnɔˈ<sup>w</sup>ujɕʨ̑ɛ pn
Свиноуйсьце
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w województwie zachodniopomorskim;

Świr pn
Свирь
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej części Rosji wypływająca z jeziora Onega, a uchodząca do jeziora Ładoga;

Świrz pn
Свирж
(geografia, geograficzny) rzeka na zachodniej Ukrainie, lewy dopływ Dniestru;

Świętopełk ɕfʲjɛ̃nˈtɔpɛwk pn
Святополк
imię męskie;

Świętowit n
Святовит
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;

Święty Graal n
Святой Грааль
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
Священный отряд
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
Священный отряд
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
грань
(matematyka, matematyczny) wielokąt ograniczający wielościan;
стена
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
и у стен есть уши у стен есть уши
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieg ɕʨ̑ɛk n
стежок строчка
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu

ścieki ˈɕʨ̑ɛ̇ci n
сточные воды
płynne odpady

ściema ˈɕʨ̑ɛ̃ma n
брехня
(potocznie, potoczny) (slangowo) kłamstwo, nieprawda, bzdura

ścienny ˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ adj
стенной
znajdujący się w ścianie lub na ścianie budynku, pokoju, sali; przeznaczony do wieszania na ścianie

ścierać ˈɕʨ̑ɛraʨ̑ v
вытирать стирать
oczyszczać powierzchnię poprzez tarcie
натирать стирать
kaleczyć skórę poprzez kontakt z czymś szorstkim
растирать стирать тереть
rozdrabniać poprzez tarcie
стирать
usuwać wierzchnią warstwę z czegoś poprzez pocieranie szorstkim przedmiotem

ściernisko n
жнивьё стернь стерня
(rolnictwo, rolniczy) pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża

ścierniwo ɕʨ̑ɛrʲˈɲivɔ n
абразив
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;

ścierny ˈɕʨ̑ɛrnɨ adj
абразивный абразионный
taki, który służy do wygładzania lub ścierania powierzchni

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
мразь стервец
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek zły, podły
падаль стерва стерво
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
дорожка
fonogr. wydzielony fragment zapisu obrazu lub dźwięku, np. nagranie jednego z instrumentów
имя файла
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera;
тропа дорожка тропинка
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
сжимать стискивать
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron
обниматься тискаться
obejmować się wzajemnie w uścisku
прижиматься
być ciasno jeden obok drugiego
сжиматься
mocno się opasywać

ścisły ˈɕʨ̑iswɨ adj
точный
dokładny, precyzyjny

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
шпаргалка
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału;

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
шпаргалка
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
скачивать
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
списывать
odpisywać podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp.

ściągnąć ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
сдуть списать
(potocznie, potoczny) odpisać na klasówce lub egzaminie coś od innego ucznia lub ze ściągi
скачать
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) pobrać paczkę danych przez internet na komputer lub inne urządzenie
стянуть
pociągnąć (coś lub kogoś) z miejsca wysoko w dół
ścisnąć coś np. gumką lub sznurkiem

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
сухожилие жи́ла
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ślad ɕlat n
след
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
селезёнка
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzionowy adj
селезёночный
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący śledziony

śledziowy adj
сельдевый селёдочный
związany ze śledziem, dotyczący śledzia

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
следить
obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń
szpiegować podążając za kimś

śledztwo n
следствие
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo;

śledź ɕlɛʨ̑ n
сельдь селёдка
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
колышек
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepak ˈɕlɛpak n
слепень
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Chrysops, rodzaj owada z rodziny bąkowatych;

ślepiec ˈɕlɛpʲjɛʦ̑ n
слепец
niewidomy, ślepy mężczyzna
слепыш
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny ślepcowatych;

ślepo adv
слепо
w sposób ślepy

ślepota ɕlɛˈpɔta n
слепота
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
слепой
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności
taki, który nie ma narządu wzroku
taki, który czegoś nie dostrzega
zamknięty na stałe, bez wyjścia

ślepy ˈɕlɛpɨ n
слепой
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1)

ślepy pasażer ˈɕlɛpɨ paˈsaʒɛr n
безбилетник заяц
(potocznie, potoczny) ukryty pasażer, nieposiadający ważnego biletu; zwykle na statku

ślicznie ˈɕlʲiʧ̑ʲɲɛ adv
прекрасно
w śliczny sposób

ślicznotka ɕlʲiʧ̑ˈnɔtka n
красотка
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) bardzo ładna kobieta

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
прекрасный
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje

ślimak ˈɕlʲĩmak n
улитка слизень слизняк брюхоногие гастроподы
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
бесконечный винт червяк червячная передача
(technologia, technika, techniczny) element przekładni ślimakowej;
волюта завиток спираль
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)
спиральный извилистый подъём
(urbanistyka, urbanistyczny) trakt komunikacyjny spiralnie pokonujący różnicę wysokości
улитка
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków;
улитка завиток
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego

ślina ˈɕlʲĩna n
слюна
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
скользкий
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwa ˈɕlʲiva n
слива
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;
(spożywczy) duży, dorodny owoc śliwy (1.1)
(technologia, technika, techniczny) drewno śliwy (1.1)
фингал
(potocznie, potoczny) duży siniak, guz lub obrzęk o fioletowym zabarwieniu

śliwka ˈɕlʲifka n
слива
(ogrodnictwo, ogrodniczy) śliwa;
слива сли́ва
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie
фингал
(potocznie, potoczny) siniak lub guz

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
сливовый
dotyczący śliwek (drzew i owoców)
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

ślizgawka n
каток
teren pokryty lodem używany do jazdy na łyżwach dla przyjemności

ślizgać się ˈɕlʲizɡaʨ̑‿ɕɛ v
скользить
poruszać się płynnie, w kontrolowany sposób, po lodzie lub innej śliskiej powierzchni
przesuwać się bezwładnie po śliskiej powierzchni korzystając z niskiej siły tarcia

ślub ɕlup n
клятва присяга
uroczysta przysięga
свадьба
akt zawarcia małżeństwa;

ślubny ˈɕlubnɨ adj
брачный
dotyczący ślubu

ślusarski adj
слесарский
związany ze ślusarstwem, dotyczący ślusarstwa

ślusarstwo n
слесарство
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemiosło ślusarza

ślusarz ˈɕlusaʃ n
слесарь
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
слизь
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
шлюз
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śluzowaty adj
слизистый
podobny do śluzu, przypominający śluz

śluzowiec n
слизевик
(biologia, biologiczny) Myxomycota, Mycetozoa, Myxomycetes, organizm eukariotyczny wykazujący cechy roślin, grzybów i zwierząt;

śluzowy adj
слизистый
(fizjologia, fizjologiczny) związany ze śluzem, dotyczący śluzu
шлюзный шлюзовой
(technologia, technika, techniczny) związany ze śluzą, dotyczący śluzy

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
силезский
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
смеяться
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
kpić z kogoś lub czegoś

śmiać się w kułak v
смеяться в кулак
potajemnie wyśmiewać coś lub kogoś

śmiałek n
храбрец
ktoś odważny, kto się niczego nie boi

śmiało ˈɕmʲjawɔ adv
отважно смело
w sposób pewny, bez obawy, bez wątpliwości

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
смелость
cecha śmiałego czynu
odwaga, pewność siebie

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
смелый
(książkowy) charakterystyczny dla człowieka pewnego siebie
(książkowy) nowatorski, przekraczający to, co przyjęte, akceptowane
(książkowy) o zachowaniu, obyczajach: prowokujący, ocierający się o zgorszenie
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko
(książkowy) pewny siebie, czujący się swobodnie w kontaktach z ludźmi
(książkowy) świadczący o czyjejś odwadze, skłonności do ryzyka

śmiały ˈɕmʲjawɨ n
смельчак храбрец
człowiek cechujący się śmiałością

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ ˈspʃɨja proverb
Фортуна любит смелых счастье всегда на стороне отважного удача любит смелых
zachęta do podjęcia ryzyka

śmiech ɕmʲjɛx n
смех хохот
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
мусоровоз
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
мусорщик
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci

śmieciowy ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑ɔvɨ adj
мусорный
(przymiotnik) od śmieć

śmiecić ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
мусорить сорить
wyrzucać śmieci w miejscu nieprzeznaczonym do tego

śmiercionośny adj
смертоносный
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
вонять смердеть
wydzielać nieprzyjemny zapach

śmierdzący ɕmʲjɛrˈʣ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
вонючий зловонный смердящий
taki, który śmierdzi, cuchnie

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
смертельный
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie)
смертный
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
смерть
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
озёрная чайка
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy;

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
смешной
wywołujący śmiech

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
сметана сливки
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
сливки
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka
сливки сливки общества
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska

śmietankowy adj
сливочный
przygotowany ze śmietanki

śmietanowy adj
сметанный
zawierający śmietanę, przyrządzony na bazie śmietany

śmietnik ˈɕmʲjɛtʲɲik n
мусорка мусорный ящик
kubeł, pojemnik na śmieci
мусорка помойка
kontener lub pawilon, w którym stoją kubły na śmieci przygotowane do opróżnienia

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
мусор отходы
coś do wyrzucenia, odpadek

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
сметь
mieć odwagę, śmiałość

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
пропеллер
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;

śmigłowcowiec ˌɕmʲiɡwɔfˈʦ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
вертолётоносец
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia;

śmigłowiec n
вертолёт вертушка
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
завтрак
poranny posiłek;

śniadać v
завтракать
(przestarzałe, przestarzały) jeść śniadanie

śniady ˈɕɲadɨ adj
смуглый
o człowieku: opalony lub mający ciemniejszą karnację

śnieg ɕɲɛk n
снег
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieżek n
снежок
(potocznie, potoczny) drobny śnieg
(zdrobniale) od: śnieg

śnieżnobiały ˌɕɲɛʒnɔˈbʲjawɨ adj
белоснежный
(książkowy) biały jak śnieg, bardzo biały

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
белоснежный
biały jak śnieg
снежный
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu

śnieżynka ɕɲɛˈʒɨ̃nka n
снежинка
pojedynczy płatek śniegu

śnić ɕɲiʨ̑ v
мечтать
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie
сниться мечтать
widzieć sen podczas spania

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
торопись медленно
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
спешить
(książkowy) zdążać dokądś szybko
торопиться
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiew ɕpʲjɛf n
пение
przyjemne dla ucha dźwięki wydawane przez niektóre ptaki
пение пе́ние
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewaczka ɕpʲjɛˈvaʧ̑ka n
певица
forma żeńska od: śpiewak

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
певец
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa

śpiewanie ɕpʲjɛˈvãɲɛ n
пение
o ludziach: wykonywanie melodii głosem
o ptakach, wielorybach: wydawanie dźwięków przypominających melodię

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
петь
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
песенник
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek

śpiewny adj
певучий
chętny do śpiewu
podobny do śpiewu

śpioch ɕpʲjɔx n
соня дрыхун
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
спальный мешок спа́льный мешо́к
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiąca królewna ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑a kruˈlɛvna n
спящая красавица
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) kobieta ospała, ślamazarna, powolna, nieobecna myślami

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
сонный
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
кома
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
средний
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy
przeciętny, taki sobie

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
диаметр поперечник
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
точка с запятой
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
средневерхненемецкий
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki);

średniopolski adj
средне­поль­ский
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka średniopolskiego (1.1)

średniopolski n
средне­поль­ский
(językoznawstwo, językoznawczy) historyczna forma języka polskiego używana między XVI a XVIII wiekiem;

średniopłat n
среднеплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot jednopłatowy o skrzydłach umieszczonych na wysokości osi podłużnej kadłuba;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
средневековье средние века
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
средневековый
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
среда
trzeci dzień tygodnia;

środek ˈɕrɔdɛk n
середина центр
wnętrze
средство
dobro ekonomiczne
средство мера
coś, co ułatwia działanie
центр середина
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi

środek antykoncepcyjny n
контрацептив
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek przeciwstukowy ˈɕrɔdɛk ˌpʃɛʨ̑ifstuˈkɔvɨ n
антидетонатор
(chemia, chemiczny) dodatek do paliw stosowanych w silnikach iskrowych;

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
средства массовой информации
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory

środki produkcji ˈɕrɔtʲci prɔˈdukʦ̑ʲji n
средства производства
ekonomia marksistowska materialne obiekty używane w procesie produkcji;

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
центральноафриканский
odnoszący się do Republiki Środkowoafrykańskiej, państwa w Afryce

środkowoamerykański adj
центральноамериканский
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej

środkowoazjatycki adj
центральноазиатский
związany z Azją Środkową, dotyczący Azji Środkowej

środkowoeuropejski adj
центральноевропейский
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową

środkowojakucki adj
центральноякутский
związany z środkową częścią Jakucji

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
центральный
znajdujący się w środku

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
природа окружающая среда
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie
среда
miejsce wychowywania w grupie; ludzie z niej
среда окружение
grupa ludzi zajmująca się tym samym zawodem, np. aktorzy

śruba ˈɕruba n
винт
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
отвёртка
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śrut ɕrut n
дробь
ołowiane kulki

śródmiąższowy adj
интерстициальный
(biologia, biologiczny) dotyczący śródmiąższu

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
пясть
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem

śródręczny adj
пястный
(anatomia, anatomiczny) związany z śródręczem, dotyczący śródręcza

śródstopie n
плюсна
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
средиземноморский
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

śródziemny ɕrudʲˈʑɛ̃mnɨ adj
средиземный
znajdujący się wewnątrz lądu

świadczyć ˈɕfʲjaṭʧ̑ɨʨ̑ v
давать свидетельский показание показывать свидетельствовать
być dowodem
обслуживать оказывать
wykonywać dla kogoś pewną czynność

świadectwo ɕfʲjaˈdɛʦ̑tfɔ n
свидетельство сертификат
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie

świadectwo dojrzałości n
аттестат зрелости
(edukacja, edukacyjny) dokument poświadczający fakt zdania matury

świadek ˈɕfʲjadɛk n
свидетель
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
свидетель Иеговы
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy;

świadomie ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
намеренно сознательно
w sposób przemyślany, zaplanowany; celowo

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
сознание
zdawanie sobie sprawy z czegoś;

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
сознательный
taki, który jest rezultatem celowego, zamierzonego działania

świat ɕfʲjat n
мир свет земля
cała Ziemia

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
арабский мир
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
мировоззрение
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światopoglądowy ˌɕfʲjatɔpɔɡlɔ̃nˈdɔvɨ adj
мировоззренческий
dotyczący światopoglądu

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
мировой
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
источник свет свет
przedmiot będący źródłem światła (1.1)
свет
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
светочувствительный фоточувствительный
wrażliwy na światło

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
светобоязнь
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
оптоволокно
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła;

świder n
бурав
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wiercenia otworów w twardych nawierzchniach (np. w skałach);

świderki ɕfʲiˈdɛrʲci n
фузилли
(spożywczy) rodzaj makaronu o kształcie sprężynek

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
ароматическая свеча дымовая шашка
przedmiot zmieniający skład powietrza w sposób zaplanowany przez wytwórcę
свеча
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli;
свеча свечка
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;
свечка
(lotnictwo, lotniczy) gwałtowny pionowy wzlot samolotu;

świeca zapłonowa n
свеча зажигания запальная свеча
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
светить светиться
emitować, produkować światło

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
высокий положение
(przenośnie, przenośnia) wysokie, eksponowane stanowisko
канделябр подсвечник
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świekra ˈɕfʲjɛkra n
свекровь
(przestarzałe, przestarzały) matka męża, rzadziej żony

świergot n
щебет
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
чирикать
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) mówić w sposób szybki i radosny
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki

świergotek n
конёк
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z rzędu wróblowatych rodzaju Anthus

świergotek polny n
полевой конёк
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus campestris, gatunek ptaka z rzędu wróblowatych;

świergotek łąkowy n
луговой конёк
(ornitologia, ornitologiczny) Anthus pratensis, gatunek ptaka z rzędu wróblowatych;

świerk ɕfʲjɛrk n
ель
(leśnictwo) drewno z drzewa świerkowego
ель ёлка
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerkowy ɕfʲjɛrˈkɔvɨ adj
еловый
będący częścią świerku
składający się z świerku
wykonany z drewna lub innej części świerku

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
сверчок
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerszczyk ˈɕfʲjɛrʃʧ̑ɨk n
сверчок
(zdrobniale) od: świerszcz

świerzb ɕfʲjɛʃp n
чесотка
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świerzbowy adj
чесоточный
(medycyna, medyczny) związany z świerzbem, dotyczący świerzbu

świetlica n
комната группы продленного дня
sala przeznaczona do dziennego, wspólnego pobytu (rozrywki, spędzania wolnego czasu) grupy osób, np. w szkole, ośrodku wypoczynkowym lub opiekuńczym, szpitalu, jednostce wojskowej itp.;

świetlisty adj
светлый
(książkowy) pełen światła; promieniujący światłem

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
светильный световой
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło

świetnie ˈɕfʲjɛtʲɲɛ adv
отлично
bardzo dobrze

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
отличный
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
свежесть
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
свежий
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
свинья
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
морская свинка
(zoologia, zoologiczny) Cavia porcellus, gatunek gryzonia hodowanego w domach;
морская свинка гвинейская свинка
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
сурок
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świstak amerykański n
лесной сурок
(zoologia, zoologiczny) Marmota monax, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych;

świstun ˈɕfʲistũn n
свиязь
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających);

świsłocki adj
свислочский
dotyczący Świsłoczy, związany ze Świsłoczą

świt ɕfʲit n
заря
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego
рассвет
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;
światło widoczne o świcie (1.1)

świta ˈɕfʲita n
свита
otoczenie asystujące przywódcy

świąd n
зуд
(medycyna, medyczny) dotkliwe swędzenie skóry;

świąteczny ɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
праздничный
przeznaczony na święto, używany w dni świąteczne (1.2), na uroczyste okazje
przypadający w dzień będący świętem; wolny od pracy, szkoły
uroczysty, podniosły
związany ze świętami, najczęściej ze świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocy

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
храм святилище святыня
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

świątynny adj
храмовой
dotyczący świątyni

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
священная корова
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święta prawda ˈɕfʲjɛ̃nta ˈpravda n
святая истина
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niewątpliwa racja, prawda, słowa niewątpliwie wyrażające prawdę

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
праздник
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
переходящий праздник подвижной праздник
święto, które co roku wypada w inny dzień

świętojerski adj
святогеоргиевский
związany ze świętym Jerzym lub obchodami jego dnia – 23 kwietnia

świętoruski adj
святорусский
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z koncepcja Świętej Rusi;

świętoszek n
богомол верун святоша
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek manifestujący swą pobożność, często fałszywą

świętoszkowatość n
ханжество
(książkowy) albo (ironicznie) cecha tego, co jest świętoszkowate; cecha tych, którzy są świętoszkowaci

świętowacławski adj
святовацлавский
związany ze świętym Wacławem lub obchodami jego dnia – 28 września

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
праздновать
obchodzić coś uroczyście

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
святость
coś otaczane szczególnym kultem i czcią

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
святой
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
святой
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Санта Клаус Святой Николай
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świń z tobą nie pasałem ˈɕfʲĩɲ ˈs‿tɔbɔ̃w̃ ˌɲɛ‿paˈsawɛ̃m
мы вместе гусей не пасли
zwrot skierowany do kogoś, kto pozwala sobie na nadmierną poufałość

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
свинский
związany ze świnią, dotyczący świni
charakterystyczny dla świni, mający cechy świni

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
пакость
(potocznie, potoczny) coś obrzydliwego, brudnego
(potocznie, potoczny) rzecz kiepskiej jakości

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
Малый Конь
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

ź ʑɛt n
латинский буква з с чёрточка
(językoznawstwo, językoznawczy) trzydziesta pierwsza, przedostatnia litera polskiego alfabetu;

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
капелька крошка малость частица
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) bardzo mała ilość czegoś
стебель соломинка стебелёк травинка
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy (w tym zbóż);

źle ʑlɛ adv
плохо
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami

źrebić się ˈʑrɛbʲiʨ̑‿ɕɛ v
жеребиться
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
жеребёнок
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
зрачок
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
ключевой родниковый
pochodzący ze źródła (wodnego)
родниковый
żyjący w źródłach

źródło ˈʑrudwɔ n
источник
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
to, co stanowi początek czegoś
источник ключ родник
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
источник причина
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.

źródłosłów ʑrudˈwɔswuf n
этимология
podstawa etymologiczna wyrazu
этимон
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo wyjściowe w etymologii

Żagań ˈʒaɡãɲ pn
Жагань
(geografia, geograficzny) jedna z polskich miejscowości;

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Паруса
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żar-Ptak n
Жар-птица
(mitologia, mitologiczny) ptak (często paw) ognisty występujący w baśniach rosyjskich; utożsamiany z mitologicznym rarogiem

Żeleznodorożnyj pn
Железнодорожный
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, w rejonie prawdińskim;

Żeleznogorsk pn
Железногорск
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu;

Żmudź pn
Жемайтия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
еврей
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
Еврейская автономная область
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego;

Żydówka ʒɨˈdufka n
еврейка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Żygulowsk pn
Жигулёвск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Жираф
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żyronda pn
Жиронда
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Nowa Akwitania;
(geografia, geograficzny) ujście Dordogne i Garonny do Zatoki Biskajskiej;

Żytomierz ʒɨˈtɔ̃mʲjɛʃ pn
Житомир
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Плодородный полумесяц
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

ż ʒɛt n
латинский буква з с точка
(językoznawstwo, językoznawczy) trzydziesta druga litera polskiego alfabetu;

żaba ˈʒaba n
лягушка лягу́шка
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żaba dalmatyńska n
проворная лягушка прыткая лягушка
(herpetologia, herpetologiczny) Rana dalmatina ściśle chroniony gatunek europejskiego płaza należącego do żab brunatnych;

żaba moczarowa n
болотная лягушка остромордая лягушка
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych;

żabiru ʒaˈbʲiru n
ябиру
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru Hellmayr, monotypowy rodzaj ptaków z rodziny bocianów

żabiru afrykański ʒaˈbʲiru ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
седлоклювый ябиру
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus senegalensis Shaw, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru amerykański ʒaˈbʲiru ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
бразильский ябиру
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria Lichtenstein, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru argentyński ʒaˈbʲiru ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci n
бразильский ябиру
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria Lichtenstein, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabiru czerwononogi ʒaˈbʲiru ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔɟi n
азиатский ябиру
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus asiaticus Latham, duży ptak z rodziny bocianowatych;

żabka ˈʒapka n
брасс
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby;
гаечный ключ
(technologia, technika, techniczny) klucz nastawny z regulowaną skokowo szerokością rozstawu szczęk;
лягушка лягушонок
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba
подковка
blaszka przybijana do obcasa lub szpica buta;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
никакой ни один
…informujący o braku kogoś lub czegoś
никакой никуда не годный никудышный
znikomo mały, bez wartości

żagiel ˈʒaɟɛl n
парус
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
парусник парусное судно
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żaglowy ʒaɡˈlɔvɨ adj
парусный
dotyczący żagla, związany z żaglem lub z żaglami
wyposażony w żagle

żakard n
жаккард
(włókiennictwo) tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;
жаккардовый ткацкий станок
(technologia, technika, techniczny) (włókiennictwo) (środowiskowy) mechanizm przesmykowy umożliwiający sterowanie pojedynczymi nitkami osnowy;

żakiet n
визитка
męskie eleganckie odzienie dzienne;
жакет
damski strój rodzaju marynarki;

żako ˈʒakɔ n
жако серый попугай
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

żal ʒal n
горе сожаление
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żandarmeria ˌʒãndarˈmɛrʲja n
ВП военная полиция
policja wojskowa

żandarmski adj
жандармский
związany z osobą lub zawodem żandarma, dotyczący żandarma lub żandarmerii

żar ʒar n
уголь жар
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żarcie ˈʒarʲʨ̑ɛ n
жратва жрачка
(rzeczownik odczasownikowy) od żreć

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
жаргон
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
жаргонный
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
ревностный
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żart ʒart n
шутка
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
лукавый насмешливый
często żartujący

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
шутить
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
шутник
ktoś lubiący żartować

żarówka ʒaˈrufka n
лампочка
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żarłoczność n
прожорливость
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
ненасытный
(przenośnie, przenośnia) intensywny, wyrażający pożądanie, pragnienie
прожорливый
odznaczający się ogromnym apetytem

żarłok ˈʒarwɔk n
обжора прожора
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie

żałoba ʒaˈwɔba n
горе скорбь
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby
траур
okres po śmierci bliskiej osoby, w którym zwyczajowo nosi się odpowiedni strój oraz nie uczestniczy w zabawach towarzyskich

żałobny ʒaˈwɔbnɨ adj
похоронный траурный
związany z uroczystościami pogrzebowymi, z oddawaniem czci zmarłemu
траурный
(przenośnie, przenośnia) posępny, pełen smutku
będący oznaką żałoby
wyrażający żal po śmierci bliskiej osoby

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
горевать грустить переживать печалиться
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym
жадничать жалеть скупиться
skąpić, niechętnie wydawać na coś pieniądze; niechętnie dawać coś komuś
жалеть раскаиваться сожалеть
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad
жалиться жалобиться жаловаться
(staropolski) użalać się, skarżyć się
сопереживать сочувствовать
okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł

żbik ʒbʲik n
лесной кот
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych;

że ʒɛ conjunction
потому что так как
…podające przyczynę opisaną w zdaniu nadrzędnym
что
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym

żebraczka ʒɛˈbraʧ̑ka n
нищенка попрошайка
kobieta, która żebrze

żebrak ˈʒɛbrak n
нищий попрошайка
ten, kto żebrze

żebro ˈʒɛbrɔ n
ребро
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żebro Adama ˈʒɛbrɔ aˈdãma n
ребро Адама
(przenośnie, przenośnia) kobieta

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
чтобы
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeby ˈʒɛbɨ particle
чтоб
…wyrażająca życzenie

żeglarka ʒɛɡˈlarka n
морячка
kobieta lub dziewczyna trudniąca się żeglarstwem, uprawiająca żeglarstwo w celach rekreacyjnych
яхтсменка
(sport, sportowy) kobieta lub dziewczyna uprawiająca żeglarstwo sportowe

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
парусник яхтсмен
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
плавать под парус плыть под парус
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu posiadającym żagle

żeglowny adj
судоходный
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zdatny do żeglugi; taki, przez który można przepłynąć statkiem

żegnać v
прощаться
wypowiadać słowa, czynić gesty pożegnania rozstając się z kimś

żel ʒɛl n
гель
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
желатин
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelatynowy ˌʒɛlatɨ̃ˈnɔvɨ adj
желатиновый
(przymiotnik) od żelatyna

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
утюг
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
железный занавес
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
железный
(przenośnie, przenośnia) wytrzymały fizycznie, psychicznie, odporny, mocny, silny, twardy jak żelazo
dotyczący żelaza
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
железо феррум
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelazobeton ˌʒɛlazɔˈbɛtɔ̃n n
железобетон
(budownictwo) beton wzmocniony elementami ze stali

żelazochrom ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m n
феррохром
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością chromu

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
ферросилиций
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu;

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
ферромарганец
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelazostop ˌʒɛlaˈzɔstɔp n
ферросплав
(chemia, chemiczny) stop żelaza z innymi pierwiastkami chemicznymi;

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
железобетон
= (budownictwo) żelazobeton;

żelbetowy ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ adj
железобетонный
wykonany z żelbetu

żeliwny adj
чугунный
taki, który wykonano z żeliwa

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
чугун
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żenada ʒɛ̃ˈnada n
стыд
wstyd, skrępowanie, zawstydzenie, zażenowanie

żenić ˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
женить
(zobacz) ożenić
жениться
(zobacz) ożenić się

żerca n
жрец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan słowianowierczy zajmujący się żertwą, czyli składaniem bogom ofiar;

żeń-szeń ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ n
женьшень
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
женский
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żleb ʒlɛp n
кулуар
wcięcie w górskim stoku ze stromymi ścianami;

żmija ˈʒmʲija n
гадюка
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;
(przenośnie, przenośnia) osoba zła i podstępna

żmijówka ʒmʲiˈjufka n
змеиное вино
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce

żmudny ˈʒmudnɨ adj
кропотливый
taki, który wymaga dużo czasu, pracy i cierpliwości

żmudzki adj
жемайтский
dotyczący regionu Żmudź

żniwa ˈʒʲɲiva n
жатва
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;
pora roku, kiedy wykonuje się te prace

żniwiarka ʒʲɲiˈvʲjarka n
жнея
kobieta, która pracuje przy żniwach

żniwiarz ˈʒʲɲivʲjaʃ n
жнец косарь косильщик
osoba pracująca przy żniwach

żniwny adj
жатвенный
związany z żniwem, dotyczący żniwa

żniwo ˈʒʲɲivɔ n
жатва урожай
(przestarzałe, przestarzały) zboże zżęte i zebrane z pola

żona ˈʒɔ̃na n
жена
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
женатый
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żoneczka ʒɔ̃ˈnɛʧ̑ka n
жёнушка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: żona, żonka

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
жонглёр
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonka n
жёнушка
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) żona

żołd ʒɔwt n
денежное довольствие
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę;

żołnierski adj
солдатский
dotyczący żołnierza, związany z żołnierzem

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
солдат воин
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołnierzyk ʒɔwʲˈɲɛʒɨk n
солдатик
(zdrobniale) od: żołnierz
zabawka w formie drobnej figurki żołnierza

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
желудок
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
желудочный
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
жёлудь
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;
трефы
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach;
головка полового члена жёлудь
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia;

żreć ʒrɛʨ̑ v
жрать
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie
o zwierzęciu: jeść

żrący adj
едкий
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się”

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
зуав
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz oddziału żuawów (1.2)
зуави
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach;

żubr ʒupr̥ n
зубр
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żubrowy adj
зубровый
właściwy żubrowi, należący do żubra

żubrzyca n
зубриха
(zoologia, zoologiczny) samica żubra

żubrzę n
зубрёнок
(zoologia, zoologiczny) młode żubra

żuchwa ˈʒuxfa n
нижняя челюсть челюсть
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuk ʒuk n
жук
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych;

żul ʒul ˈʒulɛ n
жулик
(pospolicie) (pogardliwie, pogardliwy) chuligan lub drobny przestępca

żur n
жур
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa o kwaskowatym smaku, gotowana na zakwasie, najczęściej żytnim;
закваска
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) naturalny zakwas do sporządzania żurku lub innych potraw

żuraw ˈʒuraf n
журавль
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
кран подъёмный кран
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;

żuraw biały ˈʒurav ˈbʲjawɨ n
стерх
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

żurawi ʒuˈravʲi adj
журавлиный
charakterystyczny dla żurawia; dotyczący, odnoszący się do żurawia

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
клюква
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żurawinowy adj
клюквенный
związany z żurawiną, dotyczący żurawiny

żurek ˈʒurɛk n
суп на мучная закваска
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zupa na zakwasie z mąki żytniej lub owsianej;

żuć ʒuʨ̑ v
жевать
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żużel ˈʒuʒɛl n
спидвей
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) sport żużlowy, zawody motocyklowe;
шлак
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali;

żużlobeton ˌʒuʒlɔˈbɛtɔ̃n n
шлакобетон
(budownictwo) lekki beton z wypełniaczem w postaci żużla

żużlobetonowy ˌʒuʒlɔbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
шлакобетонный
dotyczący żużlobetonu, związany z żużlobetonem, wykonany z żużlobetonu

żwawo ˈʒvavɔ adv
живо
w energiczny sposób

żwawy ˈʒvavɨ adj
бойкий оживлённый прыткий резвый
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
галька
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
жизнь
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;
существование
utrzymanie, wyżywienie

życiorys ʒɨˈʨ̑ɔrɨs n
жизнеописание
(urzędowy) (biurowość, biurowy) pismo zawierające podstawowe dane osobowe, wykształcenie i ewentualnie przebieg kariery zawodowej oraz dane kontaktowe
жизнеописание биография
opis czyjegoś życia i czyjejś działalności

życiowy ʒɨˈʨ̑ɔvɨ adj
жизненный
związany z życiem, dotyczący życia

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
желание пожелание
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzliwie ʒɨʧ̑ˈlʲivʲjɛ adv
благожелательно благосклонно доброжелательно
w życzliwy sposób

życzliwość ʒɨʧ̑ˈlʲivɔɕʨ̑ n
приветливость благожелательность доброжелательность
przyjazny stosunek do innych

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
доброжелательный благожелательный
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
желать
składać życzenia
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia
пожелать
pragnąć czyjegoś szczęścia

żyd ʒɨt n
еврей иудей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydaczowski ˌʒɨdaˈʧ̑ɔfsʲci adj
жидачовский
związany z Żydaczowem, dotyczący Żydaczowa

żydostwo ʒɨˈdɔstfɔ n
еврейство
(pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) ogół Żydów
ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
еврейский
związany z Żydami, ich religią, kulturą
związany z żydami

żydzić ˈʒɨʥ̑iʨ̑ v
жидиться
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) skąpić

żydówka n
еврейка иудейка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żygulowski adj
жигулёвский
związany z Żygulowskiem, dotyczący Żygulowska

żyletka ʒɨˈlɛtka n
лезвие
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
жираф
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrafi adj
жирафовый
związany z żyrafą, dotyczący żyrafy

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
люстра
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyro- ˈʒɨrɔ
гиро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem, kręgiem lub wirowaniem

żyrokompas ˌʒɨrɔˈkɔ̃mpas n
гирокомпас
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;

żyronda n
жиронда
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stronnictwo żyrondystów w czasie rewolucji francuskiej;

żyrondysta n
жирондист
(historia, historyczny, historycznie) członek lub sympatyk żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

żyrondystka n
жирондистка
(historia, historyczny, historycznie) członkini lub sympatyczka żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej;

żyrondystowski adj
жирондистский
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany z żyrondystami, żyrondą, dotyczący żyrondystów

żyroskopowy ˌʒɨrɔskɔˈpɔvɨ adj
гироскопический
(przymiotnik) od żyroskop

żytni ˈʒɨtʲɲi adj
ржаной
dotyczący żyta (Secale L.)
wykonany z ziarna żyta

żyto ˈʒɨtɔ n
рожь
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żytomierski ˌʒɨtɔ̃ˈmʲjɛrsʲci adj
житомирский
dotyczący Żytomierza, związany z Żytomierzem

żywa pagina ˈʒɨva paˈɟĩna n
колонтитул
(drukarstwo, drukarski) informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba);

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
смола
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywiecki ʒɨˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
живецкий
odnoszący się do Żywca, związany z Żywcem

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
питательный
związany z żywieniem, dotyczący żywienia

żywić ˈʒɨvʲiʨ̑ v
питаться
żywić (1.1) samego siebie, jeść coś, odżywiać się

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
продовольствие
ogół produktów spożywczych;

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
окопник
(botanika, botaniczny) Symphytum L., bylina z rodziny ogórecznikowatych o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach;

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
живая изгородь
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żyworodność n
живорождение
(zoologia, zoologiczny) forma rozrodu zwierząt polegająca na tym, że zarodek początkowo rozwija się wewnątrz organizmu matki;

żyworodny adj
живородящий
(botanika, botaniczny) rozmnażający się w sposób wegetatywny lub z nasion kiełkujących na roślinie macierzystej
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki

żywot ˈʒɨvɔt n
житие
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych

żywotny ʒɨˈvɔtnɨ adj
одушевлённый
(językoznawstwo, językoznawczy) o rodzajach rzeczowników: dotyczący osób i zwierząt

żywy ˈʒɨvɨ adj
живой
przejawiający oznaki życia
będący w użyciu
jasny, jaskrawy, niestonowany
живой оживлённый
żwawy, szybki

żywy trup ˈʒɨvɨ ˈtrup n
живой труп
człowiek bliski śmierci, schorowany, bardzo źle wyglądający lub niezdolny do życia wskutek załamania psychicznego
зомби
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zombi

żyzny ˈʒɨznɨ adj
плодородный
(rolnictwo, rolniczy) posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów

żyć ʒɨʨ̑ v
жить
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyć jak pies z kotem ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m v
жить как кошка с собакой
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
кататься как сыр в масле
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym

żyć na kocią łapę ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkɔʨ̑ɔ̃w̃ ˈwapɛ v
сожительствовать
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨʨ̑ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
жить на широкую ногу
żyć luksusowo, wystawnie

żyła ˈʒɨwa n
вена
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;
жила
(technologia, technika, techniczny) jedna z części przewodzących kabla elektrycznego;
жила вена
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach;

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
жёлчный
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółta febra n
жёлтая лихорадка
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
жёлтая карточка жёлтая ка́рточка
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
желтуха
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;
пожелтение
(botanika, botaniczny) niedorozwój chlorofilu u roślin powodujący powstawanie żółtych plam

żółtaczkowy adj
желтушный
(medycyna, medyczny) związany z żółtaczką, dotyczący żółtaczki; typowy dla żółtaczki

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
желтоватый
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtko ˈʒuwtkɔ n
желток
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów

żółtodzioby ˌʒuwtɔˈʥ̑ɔbɨ adj
желтоклювый
taki, który ma żółty dziób

żółtodziób ʒuwˈtɔʥ̑up n
желторотый птенец
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator

żółtogłowy ˌʒuwtɔˈɡwɔvɨ adj
желтоголовый
taki, który ma żółtą głowę

żółtopióry ˌʒuwtɔˈpʲjurɨ adj
желтопёрый
taki, który ma żółte pióra, pierze

żółtopomarańczowy adj
жёлто-оранжевый
mający kolor pomarańczowy o odcieniu żółtym

żółtoskrzydły ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ adj
желтокрылый
taki, który ma żółte skrzydła; posiadający skrzydła koloru żółtego

żółtoskóry adj
желтокожий
mający żółtą skórę

żółtozielony adj
жёлто-зелёный
kolor zielony z żółtym odcieniem

żółtoziem ʒuwˈtɔʑɛ̃m n
желтозём
(geologia, geologiczny) mało żyzna gleba w strefie klimatu równikowego;

żółty ˈʒuwtɨ adj
жёлтый
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
черепаха
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1);

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲʨ̑i n
леопардовая черепаха
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates

żółw morski ˈʒuwf ˈmɔrsʲci n
морская черепаха
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze

żółw skórzasty ˈʒuwf skuˈʒastɨ n
кожистая черепаха
(zoologia, zoologiczny) (systematyka) Dermochelys coriacea, gatunek gada z monotypowej rodziny żółwi skórzastych;

żółwi ˈʒuwvʲi adj
черепаший
związany z żółwiem lub żółwiami

żółwik ˈʒuwvʲik n
черепашка
(zdrobniale) od: żółw
черепашонок
(potocznie, potoczny) młody, mały żółw

żółwiowy ʒuwˈvʲjɔvɨ adj
черепаховый
zrobiony z żółwia

żółć ʒuwʲʨ̑ n
жёлчь желчь
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądanie ʒɔ̃nˈdãɲɛ n
требование
kategorycznie wyrażone życzenie
(rzeczownik odczasownikowy) od żądać

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
требовать
domagać się czegoś kategorycznie

żądlić v
жалить
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wbijać żądło

żądny adj
жадный
pragnący czegoś w sposób niepohamowany

żądza ˈʒɔ̃nʣ̑a n
жажда
silne pragnienie, chęć
похоть
fizyczne pożądanie

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
жало
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żąć ʒɔ̃ɲʨ̑ v
жать
(rolnictwo, rolniczy) ścinać zboże lub trawę ręcznie, za pomocą jakiegoś narzędzia np. sierpa, kosy

żłobek ˈʒwɔbɛk n
детские ясли
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia;

żłób n
кормушка ясли
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni