fagia ˈfaɟja suffix
фагия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem

fil suffix
фил
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających amatora lub miłośnika czegoś

filia ˈfʲilʲja suffix
филия
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś

fob suffix
фоб
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających: strach, lęk

graf suffix
граф
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający osobę zajmującą się dziedziną określoną przez pierwszy człon
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający przedmiot związany z pisaniem, zapisem, opisywaniem czegoś

grafia suffix
графия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją

izm ism̥ suffix
изъм
…tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami

logia ˈlɔɟja suffix
логия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

metr mɛtr̥ suffix
метър
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z miarą lub mierzeniem

metria ˈmɛtrʲja suffix
метрия
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z mierzeniem

nauta ˈnawta suffix
навт
oznaczający podróżnika przemierzającego jakąś przestrzeń

AA a‿ˈː acronym
АА
= Anonimowi Alkoholicy;

Aarhus pn
Орхус
(geografia, geograficzny) miasto w Danii;

Abchaz ˈapxas n
абхазец
mieszkaniec Abchazji;

Abchazja apˈxazʲja pn
Абхазия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abchazka apˈxaska n
абхазка
mieszkanka Abchazji

Aberdeen pn
Абърдийн
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Абиджан
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Абисиния
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
абисинка
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
абисинец
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
абориген
(antropologia, antropologiczny) pierwotny mieszkaniec Australii;

Abraham abˈraxãm pn
Авраам
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
Абу Даби
(geografia, geograficzny) (administracja) emirat w Zjednoczonych Emiratach Arabskich;
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Ахил
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Achtopol pn
Ахтопол
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na wybrzeżu Morza Czarnego, przy granicy z Turcją;

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
Доха
(geografia, geograficzny) stolica Kataru;

Adam ˈadãm pn
Адам
imię męskie;

Adamowy possessiveAdjective
адамов
(przestarzałe, przestarzały) (gwara, gwarowe) należący do Adama

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
Адис Абеба
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii;

Adelina ˌadɛˈlʲĩna pn
Аделина
imię żeńskie;

Aden ˈadɛ̃n pn
Аден
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Адонис
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Adrastea pn
Адрастея
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;

Adrian ˈadrʲjãn pn
Адриан
imię męskie;

Adriana aˈdrʲjãna pn
Адриана
imię żeńskie;

Adżaria pn
Аджария
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Афганистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
афганистанка афганка
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
афганистанец афганец
obywatel Afganistanu

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
афроамериканец
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Afroamerykanka n
афроамериканка
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóra Amerykanka pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Афродита
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afryka ˈafrɨka pn
Африка
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afryka Południowa pn
Южна Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący południową część tego kontynentu;

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu;

Afryka Wschodnia pn
Източна Африка
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
африканец
mieszkaniec Afryki

Afrykanka ˌafrɨˈkãŋka n
африканка
mieszkanka Afryki

Akra ˈakra pn
Акра
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Aksu pn
Аксу
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, w Regionie Autonomicznym Sinciang-Ujgur, nad rzeką Aksu He;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Аахен
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Alaska aˈlaska pn
Аляска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) półwysep w Ameryce Północnej;

Albania alˈbãɲja pn
Албания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albanka alˈbãŋka n
албанка
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
албанец
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Alberta alˈbɛrta pn
Албърта
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
Алдебаран
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie;

Alej pn
Алей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Александър
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Александра
imię żeńskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Александрия
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie nad rzeką Ingulec;

Aleksy aˈlɛksɨ pn
Алексей
imię męskie;

Aleuty pn
Алеутски острови
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego,

Algier ˈalʲɟɛr pn
Алжир
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
алжирец
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Алжир
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
алжирка
obywatelka Algierii

Allah ˈalːax pn
Аллах
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpejczyk n
алпиец
mieszkaniec obszaru Alp

Alpejka n
алпийка
mieszkanka obszaru Alp

Alpy ˈalpɨ pn
Алпи
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Елзас
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
елзасец
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Alzatka alˈzatka n
елзаска
mieszkanka Alzacji lub osoba płci żeńskiej pochodząca z tego regionu

Amaltea pn
Амалтея
(astronomia, astronomiczny) największy z wewnętrznych księżyców Jowisza;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Амазонка
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;
амазонка
(mitologia grecka) członkini plemienia wojowniczych kobiet;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна Америка
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Америка
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
Латинска Америка
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
американец
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
американка
mieszkanka kontynentu amerykańskiego
obywatelka Stanów Zjednoczonych

Amga pn
Амга
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Jakucji; lewy dopływ Ałdanu;

Amman ˈãmːãn pn
Аман
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Амстердам
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Амударя
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Амур
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anansi pn
Ананси
(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
Анастасия
imię żeńskie;

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
Анастас
imię męskie;

Anatolijczyk ˌãnatɔˈlʲijʧ̑ɨk n
анадолец
mieszkaniec Anatolii

Anatolijka ˌãnatɔˈlʲijka n
анадолка
mieszkanka Anatolii

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Андалусия
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna położona w południowej Hiszpanii;
Андалусия Андалузия
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andora ãnˈdɔra pn
Андора
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Liguria, w prowincji Savona;
Андора ла Веля
(geografia, geograficzny) stolica państwa Andora (1.1);

Andromacha pn
Андромаха
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Андромеда
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
Андрей
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Анди
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Aneta ãˈnɛta pn
Анета
imię żeńskie;

Angara pn
Ангара
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Jeniseju, wypływa z jeziora Bajkał;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
англичанка
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Англия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii

Anglik ˈãŋɡlʲik n
англичанин
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Ангола
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Angolczyk ãŋˈɡɔlʧ̑ɨk n
анголец
obywatel Angoli

Angolka ãŋˈɡɔlka n
анголка
obywatelka Angoli

Anguilla pn
Ангила
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Aniela ãˈɲɛla pn
Анелия
imię żeńskie;

Aniuj pn
Анюй
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja;

Ankara ãŋˈkara pn
Анкара
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Anna ˈãnːa pn
Ана Анна
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Anschluss n
аншлус
(historia, historyczny, historycznie) przyłączenie Austrii do III Rzeszy;

Antares ãnˈtarɛs pn
Антарес
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Антарктида Антарктика
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
Антарктика
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Антигуа и Барбуда Анти́гуа и Барбу́да
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antiochia pn
Антакия
(geografia, geograficzny) współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Антон
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Антония
imię żeńskie;

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Антверпен
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Нидерландски Антили Холандски Антили
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Apia ˈapʲja pn
Апия
(geografia, geograficzny) stolica Samoa;

Apulia pn
Пулия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
арабин
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Арабия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Саудитска Арабия Саудитка Арабия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
арабка
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Арагон
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Ararat aˈrarat pn
Арарат
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Armenii, w południowej części kraju;
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji;

Arcach pn
Арцах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
Архангелск
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części europejskiej Rosji;

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Архимед
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Archipelag Malajski pn
Малайски архипелаг
(geografia, geograficzny) największy archipelag na Ziemi znajdujący się między Azją Południowo-Wschodnią a Australią;

Ares ˈarɛs pn
Арес
(mitologia grecka) bóg wojny;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Аржентина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentynka ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃ŋka n
аржентинка
obywatelka Argentyny

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
аржентинец
obywatel Argentyny

Argonauta n
аргонавт
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo;

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
Аризона
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
Арканзас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, główny prawy dopływ Missisipi;

Arktyka ˈarktɨka pn
Арктика
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
Армагедон
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Армения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armia Czerwona pn
Червена армия
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946;

Armoryka pn
Арморика
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Арсений
imię męskie;

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
Артемида
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody, łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą;

Aruba aˈruba pn
Аруба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Aryjczyk aˈrɨjʧ̑ɨk n
ариец
(etnografia, etnograficzny) osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Аристотел
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Astana aˈstãna pn
Астана
(historia, historyczny, historycznie) stolica Kazachstanu;

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Астрахан
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Астурия
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna i prowincja Hiszpanii;

Asuan pn
Асуан
(geografia, geograficzny) miasto na południu Egiptu, na wschodnim brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie;

Asunción pn
Асунсион
(geografia, geograficzny) stolica Paragwaju;

Asyria aˈsɨrʲja pn
Асирия
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Aszchabad aʃˈxabat pn
Ашхабад
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu;

Aszura pn
Ашура
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie święto przypadające dziesiątego dnia miesiąca muharram;

Atanazy pn
Атанас
imię męskie;

Atena aˈtɛ̃na pn
Атина
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Атина
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
атинянин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Атлантида
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Attyka pn
Атика
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Авгий
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Августин
imię męskie;

Australia awˈstralʲja pn
Австралия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Западна Австралия
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
австралиец
mieszkaniec, obywatel Australii

Australijka ˌawstraˈlʲijka n
австралийка
mieszkanka, obywatelka Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Австрия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
австрийка
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
австриец
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Австро-Унгария
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
Палестинска автономия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Азербайджан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
азербайджанец
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu

Azerbejdżanka ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãŋka n
азербайджанка
mieszkanka lub obywatelka Azerbejdżanu

Azja ˈazʲja pn
Азия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Мала Азия
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Югоизточна Азия
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Środkowa pn
Централна Азия
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjata aˈzʲjata n
азиатец
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego

Azjatka aˈzʲjatka n
азиатка
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Азорски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

Aztek n
ацтек
(etnografia, etnograficzny) członek historycznego indiańskiego plemienia z Ameryki Środkowej;

Ałatau Kuźniecki pn
Кузнецки Алатау
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na terytorium Rosji, w Syberii Południowej, pomiędzy rzekami Tomem a Białym Ijusem;

Ałtaj ˈawtaj pn
Алтай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) autonomiczna republika Federacji Rosyjskiej;
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie;

Ałtaj Południowy pn
Южен Алтай
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowym Ałtaju, na ziemiach Kazachstanu, Rosji i Chin;

Ałtajczyk n
алтаец
mieszkaniec Ałtaju (Republiki Ałtaju)

Ałtajka n
алтайка
mieszkanka Ałtaju (Republiki Ałtaju)

BWP n
БМП
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

Bab al-Mandab pn
Баб ел-Мандеб
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód;

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
Баба Яга
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła

Babadag pn
Бабадаг
(geografia, geograficzny) miasto w Dobrudży, w południowo-wschodniej Rumunii, w okręgu Tulcza;

Babia Góra ˈbabʲja ˈɡura pn
Бабя Гура
(geografia, geograficzny) szczyt górski w Beskidach;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Вавилон
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
Вавилония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku;

Babilonka n
вавилонка
mieszkanka państwa babilońskiego albo Babilonii

Babilończyk n
вавилонец
mieszkaniec państwa babilońskiego albo Babilonii

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Баден-Вюртемберг
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Багдад
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Бахамски острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Бахрейн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bairiki ˌba<sup>j</sup>iˈrʲici pn
Байрики
(geografia, geograficzny) stolica Kiribati;

Bajkał ˈbajkaw pn
Байкал
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Bakczysaraj pn
Бахчисарай
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie;

Baku ˈbaku pn
Баку
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Balaton baˈlatɔ̃n pn
Балатон
(geografia, geograficzny) jezioro na Nizinie Panońskiej, największe jezioro Węgier;

Bali pn
Бали
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Бангладеш
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Barabasz baˈrabaʃ pn
Варава
(biblijny) imię męskie;

Baran ˈbarãn pn
Овен
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Barbados barˈbadɔs pn
Барбадос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Барселона
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barnauł pn
Барнаул
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Вартоломей
imię męskie;

Baszkiria pn
Башкирия
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Baszkortostan pn
Башкортостан
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Batak pn
Батак
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Bułgarii;

Bawarczyk baˈvarʧ̑ɨk n
баварец
mieszkaniec Bawarii

Bawaria baˈvarʲja pn
Бавария
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bawarka baˈvarka n
баварка
mieszkanka Bawarii

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Базел
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bałakława pn
Балаклава
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola;

Bańska Bystrzyca ˈbãj̃ska bɨˈsṭʃɨʦ̑a pn
Банска Бистрица
(geografia, geograficzny) miasto na Słowacji;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
бедуин
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Beduinka n
бедуинка
(etnografia, etnograficzny) członkini koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Бейрут
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belebej pn
Белебей
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji;

Belg bɛlk n
белгиец
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Белгия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
белгийка
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Белград
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Белиз
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Belmopan bɛlˈmɔpãn pn
Белмопан
(geografia, geograficzny) stolica Belize;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Бенгалия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Bengalczyk n
бенгалец
(etnografia, etnograficzny) członek azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Бенин
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berdiańsk pn
Бердянск
(geografia, geograficzny) miasto i port nad Morzem Azowskim, położony na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Bergamo pn
Бергамо
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Берлин Берли́н
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Западен Берлин
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Бермудски острови Бермуда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Берн
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;

Besarabia pn
Бесарабия
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Витлеем
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Бутан Бута́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Biała Cerkiew pn
Била Церква
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, największe w obwodzie kijowskim, stolica rejonu położona nad rzeką Roś;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
беларусин белорусин
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białorusinka ˌbʲjawɔruˈɕĩŋka n
беларуска белоруска
kobieta lub dziewczyna narodowości białoruskiej, obywatelka Białorusi, mieszkanka Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Беларус
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Białystok bʲjaˈwɨstɔk pn
Бялисток
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodniej Polsce;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Библия би́блия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Bieriezniki n
Березники
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy;

Biesiedź pn
Бесед
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży;

Biełaja pn
Белая
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi;

Biełgorod pn
Белгород
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego;

Birma ˈbʲirma pn
Бирма
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Birmanka bʲirˈmãŋka n
бирманка
obywatelka Mjanmy (Birmy)

Birmańczyk bʲirˈmãj̃n͇ʧ̑ɨk n
бирманец
obywatel Mjanmy (Birmy)

Birmingham pn
Бирмингам
(geografia, geograficzny) miasto w Anglii, siedziba władz hrabstwa West Midlands;

Bissau ˈbʲisːaw pn
Бисау
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Bissau;

Biszkek ˈbʲiʃkɛk pn
Бишкек
(geografia, geograficzny) stolica Kirgistanu;

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Византия Византион
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Bizantyjczyk n
византиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Bizancjum (cesarstwa bizantyjskiego)

Bizantyjka n
византийка
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Bizancjum (cesarstwa bizantyjskiego)

Blanka ˈblãnka pn
Бианка
imię żeńskie;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Близък Изток
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Близнаци
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bogumił bɔˈɡũmʲiw pn
Богомил
imię męskie;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Боливия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
боливиец
obywatel Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Болоня
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Borowicze pn
Боровичи
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą;

Borys ˈbɔrɨs pn
Борис
imię męskie;

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
Бостън
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Botnik Południowy pn
Ботническо море
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Ботсвана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bołgrad pn
Болград
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Босна
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Босна и Херцеговина Бо́сна и Херцего́вина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Коледа Рождество Христово
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Bożydar bɔˈʒɨdar pn
Божидар
imię męskie;

Brabancja Flamandzka braˈbãnʦ̑ʲja flãˈmãnʦ̑ka pn
Фламандски Брабант
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, we Flandrii;

Brabancja Północna pn
Северен Брабант
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brabancja Walońska braˈbant͡sja vaˈlɔ̃ɲska pn
Валонски Брабант
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Belgii, w Walonii;

Brahmaputra ˌbraxmaˈputra pn
Брахмапутра
(geografia, geograficzny) rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu;

Brandenburgia pn
Бранденбург
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Братислава
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Бразилия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
бразилец
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
бразилка
obywatelka Brazylii

Brazzaville pn
Бразавил
(geografia, geograficzny) stolica Konga;

Brema ˈbrɛ̃ma pn
Бремен
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą;
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, złożony z dwóch miast: Bremy (1.1) i Bremerhaven;

Brenner ˈbrɛ̃nɛr pn
Бренер
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch;

Briańsk pn
Брянск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego

Bridgetown pn
Бриджтаун
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu;

Brno brnɔ pn
Бърно
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Brugia pn
Брюж Брюге
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Брюксел
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Бруней
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
британец
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjka brɨˈtɨjka n
британка
obywatelka Wielkiej Brytanii

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Британски Вирджински острови Вирджиски острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Brześć pn
Брест
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską;

Buchara n
Бухара
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Будапеща
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budziak pn
Буджак
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem;

Buenos Aires pn
Буенос Айрес
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Argentynie;

Bureja pn
Бурея
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru;

Burgas pn
Бургас
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Бургундия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Бурятия
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Буркина Фасо
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Бурунди
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bułgar ˈbuwɡar n
българин
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
България
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Byk bɨk pn
Телец Бик
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Bystrzyca pn
Бистрица
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Бившата Югославска Република Македония
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóg buk n
Бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Błagojewgrad pn
Благоевград
(geografia, geograficzny) miasto i uzdrowisko w południowo-zachodniej Bułgarii;

Canberra pn
Канбера
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Caracas kaˈrakas pn
Каракас
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Cardiff ˈkardʲif pn
Кардиф
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii;

Carycyn ʦ̑aˈrɨʦ̑ɨ̃n pn
Царицин
(historia, historyczny, historycznie) nazwa Wołgogradu do 1925 roku

Casablanca pn
Казабланка
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Цефей Кефей
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1);
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów;
Цефей
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok;

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
Цейлон
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Cejlończyk n
цейлонец
mieszkaniec Cejlonu

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Цербер
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Церера
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Ceuta pn
Сеута
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące eksklawą Maroka,

Chakasja pn
Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Chanka pn
Ханка
(geografia, geograficzny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku;

Chankendi pn
Ханкенди
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Charków ˈxarkuf pn
Харков
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy;

Chartum ˈxartũm pn
Хартум
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Chersoń pn
Херсон
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chicago pn
Чикаго
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Чили
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chilijczyk ʧ̑ʲiˈlʲijʧ̑ɨk n
чилиец
obywatel Chile

Chilijka ʧ̑ʲiˈlʲijka n
чилийка
obywatelka Chile

Chinka ˈxʲĩŋka n
китайка
kobieta lub dziewczyna narodowości chińskiej, obywatelka lub mieszkanka Chin

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
Китай
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chisaria pn
Хисаря
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, w obwodzie Płowdiw;

Chiłok pn
Хилок
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Selengi;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
китаец
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
Китайска народна република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chocim pn
Хотин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Хърватска Хърватия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
хърватин
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chorwatka xɔrˈvatka n
хърватка
kobieta lub dziewczyna narodowości chorwackiej, obywatelka Chorwacji, mieszkanka Chorwacji

Chronos pn
Хронос
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Cieśnina Beringa pn
Берингов проток
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa;

Cieśnina Gibraltarska pn
Гибралтарски проток
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Śródziemne z Oceanem Atlantyckim, oddzielająca Afrykę od Europy;

Cieśnina Kerczeńska pn
Керченски проток
(geografia, geograficzny) płytka cieśnina pomiędzy Półwyspem Kerczeńskim i Półwyspem Tamańskim, łącząca Morze Azowskie z Morzem Czarnym;

Cieśnina Mesyńska pn
Месински пролив
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca wody Morza Tyrreńskiego i Morza Jońskiego;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
циганин
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
циганка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cylicja pn
Киликия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cymlańsk pn
Цимлянск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie rostowskim;

Cymła pn
Цимла
(geografia, geograficzny) rzeka w obwodzie rostowskim i wołgogradzkim Rosji, prawy dopływ Donu;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Кипър
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cyrena pn
Кирена
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
Киренайка
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego;

Cyryl ˈʦ̑ɨrɨl pn
Кирил
imię męskie;

Czad ʧ̑at pn
Чад
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;
(geografia, geograficzny) zanikające jezioro w Afryce na pograniczu Nigerii, Nigeru, Kamerunu i Czadu (1.1);

Czara pn
Чара
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy;

Czarnobyl pn
Чернобил Черно́бил
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Черна гора
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
черногорец
obywatel Czarnogóry

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
черногорка
mieszkanka Czarnogóry

Czarnogórzec ˌʧ̑arnɔˈɡuʒɛʦ̑ n
черногорец
człowiek narodowości czarnogórskiej, obywatel Czarnogóry, mieszkaniec Czarnogóry

Czarny Timok pn
Кривовирски Тимок Църна река Църни Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, razem z Białym Timokiem tworzy Timok

Czeboksary pn
Чебоксари
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech ʧ̑ɛx n
чех
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Чехословакия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Чехия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Чечения Чечня
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czerniachowsk pn
Черняховск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Czernihów pn
Чернигов Чернихив
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północnej części Ukrainy, położone nad Desną;

Czerski pn
Черски
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego;

Czerwonogród pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Червен кръст
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czeszka ˈʧ̑ɛʃka n
чехкиня
osoba płci żeńskiej narodowości czeskiej, obywatelka Czech, mieszkanka Czech

Czesław ˈʧ̑ɛswaf pn
Чеслав
imię męskie;

Czuja pn
Чуя
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, na Ałtaju, prawy dopływ Katuni;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Buriacji i obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Czukotka ʧ̑uˈkɔtka pn
Чукотка
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) półwysep w północno wschodniej Azji;

Czułym pn
Чулим
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu;

Czyta pn
Чита
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
Ченстохова
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
ДНК
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dafne ˈdafnɛ pn
Дафне
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Дагестан
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dagestanka n
дагестанка
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu

Dagestańczyk n
дагестанец
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut pn
Далечен Изток
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Далмация
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Dalmatynka ˌdalmaˈtɨ̃nka n
далматинка
mieszkanka Dalmacji

Dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
далматинец
mieszkaniec Dalmacji

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Дамаск
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Dania ˈdãɲja pn
Дания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Даниел
imię męskie;

Dardżyling pn
Дарджилинг
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach;

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
Дарий
imię męskie;

Darkiejmy pn
Озьорск
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy);

Debora pn
Девора
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
Деймос
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa;

Dejmos pn
Деймос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy;

Demetriusz dɛ̃ˈmɛtrʲjuʃ pn
Димитър
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Демократична република Конго
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
Демократична република Сао Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Derbent pn
Дербент
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem;

Dhaka pn
Дака
(geografia, geograficzny) stolica Bangladeszu;

Diana ˈdʲjãna pn
Диана
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
imię żeńskie;

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Диоген
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dioma pn
Дьома
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkortostanie i obwodzie orenburskim, uchodzi do Biełej w dorzeczu Wołgi;

Disneyland pn
Дисниленд
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Diwali pn
Дивали
hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi;

Dmitrow pn
Дмитров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Днепър
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;
Днипро
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie;

Dobromir dɔˈbrɔ̃mʲir pn
Добромир
imię męskie;

Dobrudża pn
Добруджа
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju;

Dolina Róż pn
Розова долина
(geografia, geograficzny) dolina w środkowej Bułgarii, w okolicach miasta Kazanłyk;

Dolne Łużyce ˈdɔlnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Долна Лужица
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Brandenburgii;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Доминика
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
Доминиканска република Доминикана
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Drawa pn
Драва
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Дрезден
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Млечен път
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Дубай
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Дъблин
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Dudinka pn
Дудинка
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem;

Dunaj ˈdũnaj pn
Дунав
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunajec dũˈnajɛʦ̑ pn
Дунаец
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły;

Dunka ˈdũŋka n
датчанка
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Душанбе
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
датчанин
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dziadek Mróz ˈʥ̑adɛk ˈmrus n
Дядо Мраз
postać z rosyjskiego folkloru, odpowiednik świętego mikołaja, w Polsce popularny w czasach PRL;

Dzierżyńsk pn
Дзержинск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Джибути
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

EBOR ˈɛbɔr acronym
ЕБВР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
ЕБВР
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EPL acronym
ЕНП
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
ЕСЦБ
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ESP acronym
ПАВЕЦ
= (technologia, technika, techniczny) elektrownia szczytowo-pompowa

Edmund ˈɛdmũnt pn
Едмонд
imię męskie;

Edward ˈɛdvart pn
Едуард
imię męskie;

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Единбург
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Egina ɛˈɟĩna pn
Егина
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
египтянин
mieszkaniec Egiptu

Egipcjanka ˌɛɟipˈʦ̑ʲjãŋka n
египтянка
mieszkanka Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Египет
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Еквадор
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
еквадорец
obywatel Ekwadoru

Ekwadorka ˌɛkfaˈdɔrka n
еквадорка
obywatelka Ekwadoru

Elbrus ˈɛlbrus pn
Елбрус
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Kaukazu;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Елисавета
imię żeńskie;

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
Енгелберт
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Epikur pn
Епикур
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Еритрея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Ереван
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Essex pn
Есекс
(geografia, geograficzny) hrabstwo ceremonialne i niemetropolitalne we wschodniej Anglii;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Естония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
естонка
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej, obywatelka Estonii

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
естонец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
етиопец
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Етиопия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etiopka ɛˈtʲjɔpka n
етиопка
obywatelka Etiopii

Etna pn
Етна
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech;

Etruria ɛˈtrurʲja pn
Етрурия
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.;

Etrusk ˈɛtrusk n
етруск
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Eufrat ˈɛwfrat pn
Ефрат
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Евгения
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Евгений
imię męskie;

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
Евклид
grecki matematyk;

Eupatoria pn
Евпатория
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Евразия
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Европа
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;

Europa Południowa n
Южна Европа Ю́жна Евро́па
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Западна Европа
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Централна Европа
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
европеец
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
европейка
mieszkanka Europy

Ewa ˈɛva pn
Ева
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
Евелина
imię żeńskie;

Fastów pn
Фастов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim;

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Руска федерация
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Финикия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
финикиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Fenicjanka ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjãŋka n
финикийка
(historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Fenicji

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Фердинанд
imię męskie;

Fez fɛs pn
Фес
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Фиджи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filip ˈfʲilʲip pn
Филип
imię męskie;

Filipinka ˌfʲilʲiˈpʲĩnka n
филипинка
obywatelka Filipin

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Филипини
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
филипинец
obywatel Filipin

Finlandczyk n
финландец
obywatel Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Финландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Finlandka n
финландка
obywatelka Finlandii

Flamand n
фламандец
mężczyzna narodowości flamandzkiej

Flamandka n
фламандка
kobieta narodowości flamandzkiej

Flandria ˈflãndrʲja pn
Фландрия
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Флоренция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Floryda flɔˈrɨda n
Флорида
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Фобос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
Франция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
французин
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
французойка
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Frankfurt nad Menem pn
Франкфурт на Майн
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Frankfurt nad Odrą pn
Франкфурт на Одер
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Фридрих
imię męskie;

Frygia pn
Фригия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Габон
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabończyk ɡaˈbɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
габонец
obywatel Gabonu

Gagauzja pn
Гагаузия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Galapagos pn
Галапагос
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej;

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Галиция
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Гамбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Гент
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
Ганг
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach;

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
Ганимед
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe;
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych;

Gargantua pn
Гаргантюа
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Gałacz pn
Галац
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Rumunii, położone na lewym brzegu Dunaju;

Gdow pn
Гдов
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa;

Geldria pn
Гелдерланд
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Женева
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Geniczesk pn
Геническ
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Генуа
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Джорджия
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Getynga pn
Гьотинген
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Ghana ˈɡãna pn
Гана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Ghanka ˈɡãŋka n
ганайка
obywatelka Ghany

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ганаец
obywatel Ghany

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Гибралтар
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gioconda pn
Мона Лиза
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci

Gotlandia ɡɔˈtlãndʲja pn
Готланд
(geografia, geograficzny) szwedzka wyspa na Morzu Bałtyckim;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Гърция
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
гъркиня Гъркиня
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
грък
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Гренада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandczyk n
гренландец
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Гренландия
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczne terytorium zależne Danii obejmujące Grenlandię (1.1) i przybrzeżne wyspy

Grenlandka n
гренландка
mieszkanka Grenlandii

Grenoble pn
Гренобъл
(geografia, geograficzny) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy;

Grozny pn
Грозни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, na obszarze Kaukazu, stolica Czeczenii;

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Грузия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Гуам
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych na wyspie Guam (1.1)

Gudermes pn
Гудермес
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii;

Guernsey pn
Гърнси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Гвиана Гаяна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Френска Гвиана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gusiew pn
Гусев
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Гваделупа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwardiejsk pn
Гвардейск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Гватемала
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwatemalczyk ˌɡvatɛ̃ˈmalʧ̑ɨk n
гватемалец
obywatel Gwatemali

Gwatemalka ˌɡvatɛ̃ˈmalka n
гватемалка
obywatelka Gwatemali

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Гвинея
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Гвинея-Бисау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Екваториална Гвинея Екваториа́лна Гвине́я
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Górne Łużyce ˈɡurnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Горна Лужица
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Saksonii;

Górny Śląsk pn
Горна Силезия
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
Нагорни Карабах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem;

Góry Bajkalskie pn
Байкалски хребет
(geografia, geograficzny) góry w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim i Buriacji;

Góry Iberyjskie pn
Иберийски планини
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Hiszpanii;

Góry Nerczyńskie pn
Нерчински хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w azjatyckiej części Rosji, na Zabajkalu, położone między Górami Borszczowocznymi a rzeką Argun;

Głuchów pn
Глухов
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań;

Haga ˈxaɡa pn
Хага
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Hagåtña pn
Хагатна
(geografia, geograficzny) stolica Guamu, amerykańskiego terytorium zależnego położonego na Pacyfiku;

Haitanka ˌxa<sup>j</sup>iˈtãŋka n
хаитянка
obywatelka Haiti

Haitańczyk ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
хаитянец
obywatel Haiti

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Хаити
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hajmos pn
Хемус
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną

Halicz pn
Галич
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem;

Hamburg ˈxãmburk pn
Хамбург
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hanoi ˈxãnɔj pn
Ханой
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu;

Harare xaˈrarɛ pn
Хараре
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe;

Hawajczyk xaˈvajʧ̑ɨk n
хаваец
mieszkaniec Hawajów

Hawaje xaˈvajɛ pn
Хаваи
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA położony na archipelagu Hawajów (1.1);
Хавайски острови
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawajka xaˈvajka n
хавайка
mieszkanka Hawajów

Hawana xaˈvãna pn
Хавана
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hawr pn
Хавър
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Елена
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
Хелиос
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, utożsamiany z rzymskim Solem;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Хелзинки
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Hera ˈxɛra pn
Хера
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną;

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
Херцег-Босна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Hercegowina ˌxɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Херцеговина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina;

Herkules xɛrˈkulɛs pn
Херкулес
(mitologia rzymska) mityczny heros;
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na półkuli północnej;

Herod ˈxɛrɔt pn
Ирод
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) imię męskie

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Хезиод
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik;

Higieja xʲiˈɟɛ̇ja pn
Хигия
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zdrowia;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Хималаи
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Hims pn
Хомс
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindukusz xʲĩnˈdukuʃ pn
Хиндукуш
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie;

Hindus ˈxʲĩndus n
индиец
obywatel Indii

Hinduska xʲĩnˈduska n
индийка
obywatelka Indii

Hiroszima ˌxʲirɔˈʃʲĩma pn
Хирошима
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
испанец
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Испания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
испанка
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Холандия Нидерландия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Южна Холандия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holandia Północna pn
Северна Холандия
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
холандец
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
холандка
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii

Holofernes pn
Олоферн
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Honduranin ˌxɔ̃nduˈrãɲĩn n
хондурасец
obywatel Hondurasu

Honduranka ˌxɔ̃nduˈrãŋka n
хондураска
obywatelka Hondurasu

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Хондурас
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Хонг Конг Хонконг
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
Хонолулу
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje;

Hydra ˈxɨdra pn
Хидра
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie;
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona;
(geografia, geograficzny) wyspa należąca do archipelagu Wysp Sarońskich;
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

Hypatia pn
Хипатия
(historia, historyczny, historycznie) aleksandryjska filozofka neoplatońska i matematyczka działająca w IV w.;

IKEA acronym
ИКЕА
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne;

Ibrahim iˈbraxʲĩm pn
Ибрахим
imię męskie;

Ifigenia pn
Ифигения
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Игнат
imię męskie;

Igor ˈiɡɔr pn
Игор
imię męskie;

Illinois pn
Илиной Илинойс
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield;

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Индиана
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn n
индианец
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej;

Indianka ĩnˈdʲjãŋka n
индианка
forma żeńska od: Indianin

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Индия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indochiny pn
Индокитай
(geografia, geograficzny) wschodnia część Półwyspu Indochińskiego

Indochiny Francuskie pn
Френски Индокитай
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Индонезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
индонезиец
obywatel Indonezji

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
индонезийка
obywatelka Indonezji

Indus ˈĩndus pn
Инд
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji przepływająca przez Chiny, Indie i Pakistan;

Iowa pn
Айова
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, dopływ Missisipi;

Irak ˈirak pn
Ирак Ира́к
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
иракчанин
obywatel Iraku

Irakijka ˌiraˈcijka n
иракчанка
obywatelka Iraku

Iran ˈirãn pn
Иран Ира́н
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Iranka iˈrãŋka n
иранка
obywatelka Iranu

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
иранец
obywatel Iranu

Irkuck pn
Иркутск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
ирландец
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Ирландия Ейре
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Ирландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
ирландка
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Irszawa pn
Иршава
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką;

Iset pn
Исет
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji. lewy dopływ Tobołu; przepływa przez terytorium obwodu swierdłowskiego, kurgańskiego i tiumeńskiego;

Islamabad ˌislãˈmabat pn
Исламабад
(geografia, geograficzny) stolica Pakistanu;

Islamska Republika Iranu pn
Ислямска република Иран
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iranu jako państwa

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
исландец
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Исландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Islandka isˈlãntka n
исландка
kobieta lub dziewczyna narodowości islandzkiej, obywatelka Islandii

Iszymbaj pn
Ишимбай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego;

Itaka iˈtaka pn
Итака
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Iwan ˈivãn pn
Иван
imię męskie

Iwano-Frankiwsk pn
Ивано-Франкивск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego;

Iwanowo pn
Иваново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy;

Iwdel pn
Ивдел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego;

Iwo ˈivɔ pn
Иво
imię męskie;

Izrael izˈraɛl pn
Израел
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
израелец
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelka ˌizraˈɛlka n
израелка
obywatelka Izraela

Jabłonków pn
Яблунков
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Czechach na Zaolziu;

Jagodzin pn
Яхотин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Яхве
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Яков
imię męskie;

Jamajczyk jãˈmajʧ̑ɨk n
ямаец
obywatel Jamajki

Jamajka jãˈmajka n
ямайка
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki (1.2)

Jamajka jãˈmajka pn
Ямайка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
Иван
imię męskie;

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Ян Майен
(geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jana ˈjãna pn
Яна
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnej Rosji, w Jakucji, powstaje na Płaskowyżu Jańskim z połączenia dwóch rzek, uchodzi do Zatoki Jańskiej Morza Łaptiewów;

Jangcy pn
Яндзъ
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji;

January ˌjãnuˈ<sup>w</sup>arɨ pn
Януарий
imię męskie;

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Япония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
японка
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
японец
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jarowit pn
Яровит
(mitologia słowiańska) połabski bóg wojny czczony w Wołogoszczy i Hobolinie;

Jaryło pn
Ярило
(mitologia słowiańska) słowiańskie bóstwo płodności i wiosny;

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
Гущер
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Jawa ˈjava pn
Ява
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawajczyk n
яванец
mieszkaniec Jawy

Jaworzno jaˈvɔʒnɔ pn
Явожно
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Jałta ˈjawta pn
Ялта
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jekaterynburg pn
Екатеринбург
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Йемен Йе́мен
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jemenka jɛ̃ˈmɛ̃ŋka n
йеменка
obywatelka Jemenu

Jemeńczyk jɛ̃ˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
йеменец
obywatel Jemenu

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Енисей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Йерусалим
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jersey pn
Джърси
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Йерихон
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Георги
imię męskie;

Jessentuki pn
Есентуки
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Jezioro Atanasowskie pn
Атанасовско езеро
(geografia, geograficzny) słone jezioro przybrzeżne, położone w Bułgarii, nieopodal wybrzeża Morza Czarnego

Jezioro Bodeńskie pn
Боденско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezioro Burgaskie pn
Бургаско езеро
(geografia, geograficzny) nizinne jezioro limanowe w południowo-wschodniej Bułgarii, położone na zachód od miasta Burgas;

Jezioro Genewskie pn
Женевско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa;

Jezioro Warneńskie pn
Варненско езеро
(geografia, geograficzny) jezioro w Bułgarii, położone na południowy zachód od miasta Warna

Jezus ˈjɛzus pn
Исус
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Иисус Христос Исус Христос
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Йордан
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;
imię męskie;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Йордания Йорда́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Joszkar-Oła pn
Йошкар Ола
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El;

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Юпитер
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Judea juˈdɛa pn
Юдея
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska;

Judejczyk n
юдей
mieszkaniec Judei

Judejka n
юдейка
mieszkanka Judei

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Югославия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
югославянин
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Jugosłowianka n
югославянка
(historia, historyczny, historycznie) obywatelka Jugosławii

Jukon ˈjukɔ̃n pn
Юкон
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Julia ˈjulʲja pn
Юлия
imię żeńskie;

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Юлий
imię męskie;

Jura pn
Юра
(geografia, geograficzny) (administracja) francuskojęzyczny kanton, w północno-zachodniej części Szwajcarii;

Józef ˈjuzɛf pn
Йосиф
imię męskie;

Kabul ˈkabul pn
Кабул
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kachowka pn
Каховка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim;

Kafarnaum pn
Капернаум
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Кайро
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Кайманови острови Каймански острови
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kalabria kaˈlabrʲja n
Калабрия
(geografia, geograficzny) (administracja) region w południowych Włoszech;

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Каледония
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Калифорния
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
калифорниец
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalifornijka n
калифорнийка
mieszkanka Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalina kaˈlʲĩna pn
Калина
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Kaliningrad pn
Калининград
(geografia, geograficzny) (administracja) Królewiec, miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Kalisz ˈkalʲiʃ pn
Калиш
(geografia, geograficzny) (administracja) duże miasto w Polsce, w południowo-wschodniej Wielkopolsce;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Камбоджа Камбо́джа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Камерун
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kamerunka ˌkãmɛˈrũŋka n
камерунка
obywatelka Kamerunu

Kameruńczyk ˌkãmɛˈrũj̃n͇ʧ̑ɨk n
камерунец
obywatel lub mieszkaniec Kamerunu

Kamieniec Podolski pn
Каменец Подолски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem;

Kamionka Dnieprowska pn
Камянка Днипровска
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim;

Kampala kãmˈpala pn
Кампала
(geografia, geograficzny) stolica Ugandy;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Кампания
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kampucza pn
Кампучия
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) nazwa Kambodży w latach 1976–1989;

Kanada kãˈnada pn
Канада
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
канадец
obywatel Kanady

Kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
канадка
mieszkanka Kanady

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
Суецки канал
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym;

Kandałaksza pn
Кандалакша
(geografia, geograficzny) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1);

Kansas ˈkãw̃zas pn
Канзас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowej części Stanów Zjednoczonych

Kara-kum pn
Каракум
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej;

Karabach kaˈrabax pn
Карабах
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Карачи
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karelia kaˈrɛlʲja pn
Карелия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii;

Karies pn
Карея
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w północno-wschodniej Grecji, stolica Autonomicznej Republiki Athos;

Karniów pn
Кърнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Karolina Południowa pn
Южна Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karolina Północna pn
Северна Каролина
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Карпати
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Каталония Каталуния
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katar ˈkatar pn
Катар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Катерина Екатерина Катрин
imię żeńskie;

Katmandu katˈmãndu pn
Катманду
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
Катовице
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce, stolica województwa śląskiego;

Katuń pn
Катун
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez azjatycką część Rosji, łącząc się z Biją tworzy Ob;

Kaukaz ˈkawkas pn
Кавказ
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Казахстан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazanka pn
Казанка
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, lewy dopływ Wołgi;

Kaługa pn
Калуга
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego;

Kałusz pn
Калуш
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim;

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Кения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kercz pn
Керч
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Киев
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

King Kong pn
Кинг Конг
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kirenga pn
Киренга
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Киргизстан Киргизия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kirgiz ˈcirʲɟis n
киргиз
człowiek narodowości kirgiskiej, mieszkaniec lub obywatel Kirgistanu

Kirgizka cirʲˈɟiska n
киргизка
obywatelka Kirgistanu

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Кирибати
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Кишинев
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Kizieł pn
Кизел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu;

Klińce pn
Клинци
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Кьолн
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Колумб
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Колумбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Британска Колумбия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
колумбиец
obywatel Kolumbii

Kolumbijka ˌkɔlũmˈbʲijka n
колумбийка
obywatelka Kolumbii

Komi ˈkɔ̃mʲi pn
Коми
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z republik wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej;

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Европейска комисия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Коморски острови Комори
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Конго
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konstanca pn
Кюстенджа Констанца
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, port nad Morzem Czarnym, stolica okręgu;

Konstanty kɔ̃w̃ˈstãntɨ pn
Константин
imię męskie;

Konstantyn kɔ̃w̃ˈstãntɨ̃n pn
Константин
imię męskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Константинопол
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Konstantynówka pn
Константиновка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim;

Kopciuszek pn
Пепеляшка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Копенхаген
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Коран
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Кордоба
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Корея
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна Корея Република Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Северна Корея
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreanka ˌkɔrɛˈãŋka n
корейка
obywatelka Korei Południowej lub Korei Północnej; kobieta narodowości koreańskiej

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
кореец
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Корейска народнодемократична република
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej;

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна корона
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba;

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
Северна корона
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Корсика
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korsykanin n
корсиканец
mieszkaniec Korsyki

Korsykanka n
корсиканка
mieszkanka Korsyki

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Косово
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Коста Рика Коста Ри́ка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
костариканец
obywatel Kostaryki

Kostarykanka ˌkɔstarɨˈkãŋka n
костариканка
obywatelka Kostaryki

Kostroma kɔˈstrɔ̃ma pn
Кострома
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Federacji Rosyjskiej;
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, lewy dopływ Wołgi;

Koszalin kɔˈʃalʲĩn pn
Кошалин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce w województwie zachodniopomorskim, dawniej koszalińskim;

Kozak ˈkɔzak n
казак
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Козирог
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kołomna pn
Коломна
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy;

Kołomyja pn
Коломия
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem;

Kołyma pn
Колима
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji;

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
църква черква
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna;

Kraj Ałtajski pn
Алтайски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w południowej części Syberii;

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
Страна на баските
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1);

Kraj Chabarowski pn
Хабаровски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona na Dalekim Wschodzie, nad Morzem Ochockim;

Kraj Kamczacki pn
Камчатски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Pietropawłowsku Kamczackim;

Kraj Krasnodarski pn
Краснодарски край
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnodarze

Kraj Krasnojarski ˈkraj ˌkrasnɔˈjarsʲci pn
Красноярски край
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnojarsku;

Kraj Nadmorski pn
Приморски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, w Dalekowschodnim Okręgu Federalnym, mająca stolicę we Władywostoku;

Kraj Permski ˈkraj ˈpɛrm̥sʲci pn
Пермски край
(geografia, geograficzny) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona na Uralu, ze stolicą w Permie, jedna z dziewięciu jednostek administracyjnych Federacji posiadająca status kraju;

Kraj Stawropolski pn
Ставрополски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej w Północnokaukaskim Okręgu Federalnym;

Kraj Zabajkalski pn
Забайкалски край
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, w Syberyjskim Okręgu Federalnym;

Kraków ˈkrakuf pn
Краков
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Краснодар
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Красноярск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreml pn
Кремъл
(architektura, architektoniczny) kreml w Moskwie, Kreml moskiewski

Kreta ˈkrɛta pn
Крит
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Krnów pn
Кърнов
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach;

Krym krɨ̃m pn
Крим
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
Кристиан
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Кристина Христина
imię żeńskie;

Krystynopol pn
Червоноград
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy);

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Христо
imię męskie;

Krzyż Południa ˈkʃɨʃ pɔˈwudʲɲa pn
Южен кръст
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów;

Ksenia ˈksɛ̃ɲja pn
Аксиния
imię żeńskie;

Kserkses pn
Ксеркс
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Луна
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Kuala Lumpur pn
Куала Лумпур
(geografia, geograficzny) stolica Malezji;

Kuba ˈkuba pn
Куба Ку́ба
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubań pn
Кубан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kuma pn
Кума
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji płynąca we wschodniej części Przedkaukazia;

Kurdystan pn
Кюрдистан
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurejka pn
Курейка
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju;

Kursk pn
Курск
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku;

Kurytyba pn
Куритиба
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kurówka kuˈrufka pn
Куровка
(geografia, geograficzny) polska rzeka przepływająca przez Lubelszczyznę;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Кувейт Куве́йт
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

Kwiatosław kfʲjaˈtɔswaf pn
Цветослав
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Kyzył pn
Кизил
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy;

LGBT acronym
ЛГБТ
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Ла Манш
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Лацио
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Lankijczyk lãŋʲˈcijʧ̑ɨk n
шриланкиец
obywatel Sri Lanki

Laos ˈlaɔs pn
Лаос
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laotanka ˌlaɔˈtãŋka n
лаоска
obywatelka Laosu

Laotańczyk ˌlaɔˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
лаосец
obywatel Laosu

Lejda pn
Лайден
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Lenin ˈlɛ̃ɲĩn pn
Ленин
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pseudonim Władimira Iljicza Uljanowa, rosyjskiego polityka i radzieckiego przywódcy;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Ленинград
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Лесото
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Лъв
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lhasa ˈlasa pn
Лхаса
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Ливан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libanka lʲiˈbãŋka n
ливанка
obywatelka Libanu

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ливанец
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Либерия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Либия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Лихтенщайн
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Лигурия
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Liliana lʲiˈlʲjãna pn
Лиляна
imię żeńskie

Lilongwe pn
Лилонгве
(geografia, geograficzny) stolica Malawi;

Lima ˈlʲĩma pn
Лима
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Limburgia pn
Лимбург
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w południowo-wschodniej Holandii;

Lipieck pn
Липецк
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż;

Lipsk lʲipsk pn
Лайпциг
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Lisek ˈlʲisɛk pn
Малка лисица
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Litwa ˈlʲitfa pn
Литва
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
литовец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Litwinka lʲitˈfʲĩŋka n
литовка
kobieta narodowości litewskiej, mieszkanka, obywatelka Litwy

Liverpool pn
Ливърпул
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii;

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Лисабон
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardczyk lɔ̃mˈbarṭʧ̑ɨk n
ломбардец
mieszkaniec Lombardii, osoba płci męskiej pochodząca z Lombardii

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Ломбардия
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Лондон
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Los Angeles pn
Лос Анджелис
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Лотарингия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lozanna lɔˈzãnːa pn
Лозана
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;

Luanda luˈ<sup>w</sup>ãnda pn
Луанда
(geografia, geograficzny) stolica Angoli;

Lubiercy pn
Люберци
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Lublana luˈblãna pn
Любляна
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Люцерн
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucyfer pn
Луцифер
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię nadane w Wulgacie jednemu z upadłych aniołów;

Luizjana pn
Луизиана
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Люксембург
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Lusaka luˈsaka pn
Лусака
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Luzytania pn
Лузитания
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Лвов
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
МААЕ
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
МВФ
= (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Międzynarodowy Fundusz Walutowy;

MSK acronym
МКС
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Егейска Македония
(historia, historyczny, historycznie) region w północnej Grecji;
Македония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedonia Północna pn
Северна Македония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Europie Południowej;

Macedonka ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ŋka n
македонка
kobieta lub dziewczyna narodowości macedońskiej, obywatelka Macedonii

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
македонец
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Мадагаскар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim

Madagaskarczyk ˌmadaɡaˈskarʧ̑ɨk n
мадагаскарец
obywatel Madagaskaru

Madagaskarka ˌmadaɡaˈskarka n
мадагаскарка
obywatelka Madagaskaru

Madera maˈdɛra pn
Мадейра
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madryt ˈmadrɨt pn
Мадрид Мадри́д
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magadan maˈɡadãn pn
Магадан
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Ochockim, stolica obwodu magadańskiego;

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
Магдалена
imię żeńskie;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Магреб
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Мохамед
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Maja ˈmaja pn
Мая
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Ałdanu;
(mitologia grecka) nimfa góry Kyllene w Arkadii, jedna z Plejad; kochanka Zeusa i matka Hermesa; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Maja (1.3);

Majorka pn
Майорка
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Майот
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Maksym ˈmaksɨ̃m pn
Максим
imię męskie;

Malawi maˈlavʲi pn
Малави
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malawijczyk ˌmalaˈvʲijʧ̑ɨk n
малавиец
obywatel Malawi

Malawijka ˌmalaˈvʲijka n
малавийка
obywatelka Malawi

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Малдиви
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Малайзия
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Мали
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malijczyk maˈlʲijʧ̑ɨk n
малиец
obywatel Mali

Malijka maˈlʲijka n
малийка
obywatelka Mali

Malta ˈmalta pn
Малта
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltanka malˈtãŋka n
малтийка
obywatelka Malty

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
малтиец
obywatel Malty

Mamonowo pn
Мамоново
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji;

Manama mãˈnãma pn
Манама
(geografia, geograficzny) stolica Bahrajnu;

Manchester pn
Манчестър
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy;

Mandżur pn
манджурец манджурин
mieszkaniec Mandżurii

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Манджурия
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Манила
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Манитоба
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Мартин
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Мария
imię żeńskie;

Marian ˈmarʲjãn pn
Мариан
imię męskie;

Marianna marʲˈjãnːa pn
Мариана
imię żeńskie;

Marokanka ˌmarɔˈkãŋka n
мароканка
obywatelka Maroka

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
мароканец
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Мароко
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Mars mars pn
Марс
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
марсианец марсианин
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa

Marsjanka marˈsʲjãŋka n
марсианка
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczna mieszkanka Marsa

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Марсилия
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
Мартиника
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach

Maryja maˈrɨja pn
Мария
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Masyw Armorykański pn
Арморикански възвишения
(geografia, geograficzny) masyw górski pochodzenia hercyńskiego, położony w północno-zachodniej Francji, na terenie Bretanii i Normandii;

Masyw Centralny pn
Централен масив
(geografia, geograficzny) wyżynno-górska kraina w środkowej i południowej Francji;

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Матей
imię męskie;

Maur mawr n
мавър
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Мавритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauretanka ˌmawrɛˈtãŋka n
мавританка
obywatelka Mauretanii

Mauretańczyk ˌmawrɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
мавританец
obywatel Mauretanii

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Мавриций
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mazury pn
Мазурия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Малка мечка
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Маргарита Маргари́та
imię żeńskie;

Mały Jenisej pn
Малък Енисей
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju;

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
Малък лъв
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
Малко куче
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego;

Mały Uzeń pn
Малък Узен
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Милано
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Медуза
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Megrelia pn
Мегрелия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym;

Megrelia-Górna Swanetia pn
Мегрелия-Горна Сванетия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji;

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
Меконг
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Azji;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Мексико
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Men mɛ̃n pn
Майн
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Меркурий
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesyna pn
Месина
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metys ˈmɛtɨs n
метис
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec żółtej rasy człowieka z rasą białą, zwłaszcza potomek Indianki i białego mężczyzny albo białej kobiety i Indianina;

Mezoameryka pn
Мезоамерика
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Miami maˈjãmʲi pn
Маями
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Михаил Майкъл
imię męskie;

Michigan pn
Мичиган
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;
(geografia, geograficzny) jezioro w Stanach Zjednoczonych, trzecie co do wielkości w zespole pięciu Wielkich Jezior;

Mieszko ˈmʲjɛʃkɔ pn
Мешко
imię męskie;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Никола Николай
imię męskie;

Mineralne Wody pn
Минералние води
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu;

Mirosław mʲiˈrɔswaf pn
Мирослав
imię męskie;

Mistra pn
Мистра
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji;

Mitra ˈmʲitra pn
Митра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników;

Miśnia ˈmʲiɕɲa pn
Майсен
(geografia, geograficzny) miasto w Saksonii;

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
Могадишу
(geografia, geograficzny) stolica Somalii;

Mohikanin n
мохикан
(etnografia, etnograficzny) członek indiańskiego plemienia z Ameryki Północnej;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Моисей Мойсей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Мюнхен
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Монако
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Монголия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Monrovia mɔ̃nˈrɔvʲja pn
Монровия
(geografia, geograficzny) stolica Liberii;

Morawy mɔˈravɨ pn
Моравия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry;

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Морфей
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Адриатическо море
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Andamańskie pn
Андаманско море
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone w części północno-wschodniej Oceanu Indyjskiego na południowy wschód od Zatoki Bengalskiej, pomiędzy Półwyspem Indochińskim a wyspami: Nikobarami, Andamanami i Sumatrą;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
Арабско море
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Азовско море
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Baffina pn
Бафиново море
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy;

Morze Balearskie pn
Балеарско море
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
Баренцово море
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Балтийско море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Beringa pn
Берингово море
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Бяло море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Черно море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
Червено море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim;

Morze Czukockie pn
Чукотско море
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Егейско море
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Filipińskie pn
Филипинско море
(geografia, geograficzny) morze otwarte w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Ирландско море
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Японско море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Йонийско море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Карибско море
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
Каспийско море
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Koralowe ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ pn
Коралово море
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym;

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
Мъртво море
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii;

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔʦ̑ʲcɛ pn
Охотско море
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Южнокитайско море
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
Северно море
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Тиренско море
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Wattowe pn
Ваденско море
(geografia, geograficzny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich;

Morze Wschodniochińskie pn
Източнокитайско море
(geografia, geograficzny) morze położone w zachodniej części Oceanu Spokojnego, na południe od Morza Żółtego, między wybrzeżem chińskim a wyspami Riukiu; z Morzem Południowochińskim łączy je Cieśnina Tajwańska;

Morze Wschodniosyberyjskie pn
Източносибирско море
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Средиземно море
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
Жълто море
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskal n
москал
(dawniej, dawny) Rosjanin

Moskwa ˈmɔskfa pn
Москва
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Мостар
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mount Everest pn
Еверест
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Маугли
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Маас
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Мозамбик
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Молдова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
молдовец
obywatel Mołdawii

Mołdawianka ˌmɔwdaˈvʲjãŋka n
молдовка
obywatelka Mołdawii

Msta pn
Мста
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Rosji, na terenie obwodów nowogrodzkiego i twerskiego, uchodzi do jeziora Ilmen;

Mulat ˈmulat n
мулат
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec białej i czarnej rasy człowieka;

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Мурманск
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
негър
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Murzynka muˈʒɨ̃nka n
негърка
ciemnoskóra kobieta

NASA n
НАСА
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
НАТО НА́ТО
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
НСПВС
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

Nabierieżnyje Czełny pn
Набережние Челни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą;

Nablus ˈnablus pn
Наблус
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nachiczewan pn
Нахичеван
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Azerbejdżanie;

Nachodka pn
Находка
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim;

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Приднестровие
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadia ˈnadʲja pn
Надя
imię żeńskie;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Северен Рейн-Вестфалия
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
Надежда
imię żeńskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Найроби
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Nalczyk pn
Налчик
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Намибия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Namur pn
Намюр
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii;
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1);

Nanga Parbat pn
Нанга Парбат
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata;

Nankin ˈnãŋʲcĩn pn
Нандзин Нанкин
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica;

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
Нарян Мар
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego;

Nawarra naˈvarːa pn
Навара
(geografia, geograficzny) (administracja) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii

Nazaret naˈzarɛt pn
Назарет
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazrań pn
Назран
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
Нджамена
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Неапол
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nebraska nɛˈbraska pn
Небраска
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha;

Nepal ˈnɛpal pn
Непал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Нептун
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Nercza pn
Нерча
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki;

Nerczyńsk pn
Нерчинск
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, w Kraju Zabajkalskim, nad Nerczą;

Nesebyr pn
Несебър
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, położone na niewielkim półwyspie na wybrzeżu Morza Czarnego;

Nevada pn
Невада
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City;

Newel pn
Невел
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel;

Niamey ˈɲãmɛj pn
Ниамей
(geografia, geograficzny) stolica Nigru;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Ница
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Nieftiejugansk pn
Нефтеюганск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Германия Герма́ния
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
немец германец
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
Германска демократична република Германска демократическа република
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
германка немкиня
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Nieriungri pn
Нерюнгри
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji;

Niestierow pn
Нестеров
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Niger ˈɲiɡɛr pn
Нигер
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
нигерец
obywatel Nigru

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Нигерия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nigerka ɲiˈɡɛrka n
нигерка
obywatelka Nigru

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
нигериец
obywatel Nigerii

Nigeryjka ˌɲiɡɛˈrɨjka n
нигерийка
obywatelka Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Никарагуа
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nikaraguanka ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãŋka n
никарагуанка
obywatelka Nikaragui

Nikaraguańczyk ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃n͇ʧ̑ɨk n
никарагуанец
obywatel Nikaragui

Nil ɲil pn
Нил
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Niszawa pn
Нишава
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej;

Nix ɲiks pn
Никс
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżniaja Sałda pn
Нижняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim;

Niżniekamsk pn
Нижнекамск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą;

Niżniewartowsk pn
Нижневартовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim;

Niżny Nowogród pn
Нижни Новгород
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Niżny Tagił pn
Нижни Тагил
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Нормандия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Норвегия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
норвежка
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Нова Гвинея
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Нова Скотия
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Нова Зеландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Ню Делхи
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowokuźnieck pn
Новокузнецк
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Noworosja n
Новорусия Новору́сия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Новосибирск
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
Ню Брънзуик
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
Ню Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Нова година
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Numea pn
Нумеа
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Нумидия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

Nunavut pn
Нунавут
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Nysa Łużycka pn
Ниса Лужицка
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Polskę, Czechy i Niemcy;

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ООН
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Oakland n
Оукланд
(geografia, geograficzny) miasto leżące w północnej części Kalifornii;

Ob ɔp pn
Об
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie nowosybirskim;

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Северен ледовит океан Арктически океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Атлантически океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Индийски океан
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южен океан
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Тихи океан
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Океания
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Ochryda ɔxˈrɨda pn
Охрид
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Macedonii

Odessa pn
Одеса
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odra ˈɔdra pn
Одер
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech;

Ohio ɔˈxajɔ n
Охайо
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1);

Ohio ɔˈxajɔ pn
Охайо
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus;

Ojmiakon pn
Оймякон
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką;

Oka pn
Ока
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy i zarazem najdłuższy dopływ Wołgi;

Oklahoma ˌɔklaˈxɔ̃ma pn
Оклахома
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju;

Oktiabrskij pn
Октябърски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Олимпия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;
imię żeńskie;

Olita ɔˈlʲita pn
Алитус
(geografia, geograficzny) miasto na Litwie nad Niemnem;

Olokma pn
Ольокма
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie czytyjskim, amurskim i Jakucji; prawy dopływ Leny;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Оман
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omsk pn
Омск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Onega pn
Онега
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Онтарио
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
Орегон
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Orenburg pn
Оренбург
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Orkus pn
Оркус
(mitologia rzymska) demon śmierci z mitologii Starożytnego Rzymu;
(astronomia, astronomiczny) duża planetoida transneptunowa obiegająca Słońce w pasie Kuipera;

Orlando pn
Орландо
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast w USA

Orlean pn
Орлеан
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
арменец
osoba narodowości ormiańskiej

Ormianka n
арменка
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości ormiańskiej

Orszowa pn
Орсово
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii nad Dunajem;

Orzeł ˈɔʒɛw pn
Орел
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu;
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Oką;

Osetia pn
Осетия
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków;

Ostia pn
Остия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ostrowiec pn
Островец
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi;

Ostrowiec Świętokrzyski n
Островец Швентокшиски
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie świętokrzyskim;

Ottawa ɔtˈːava pn
Отава
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie;

Oziorsk pn
Озьорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji;

Pad pat pn
По
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Падуа
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja położona w regionie Wenecja Euganejska;

Pakistan paˈcistãn pn
Пакистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistanka ˌpaciˈstãŋka n
пакистанка
obywatelka Pakistanu

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
пакистанец
obywatel Pakistanu

Palau ˈpalaw pn
Палау
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Палестина
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestynka ˌpalɛˈstɨ̃ŋka n
палестинка
mieszkanka Palestyny

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
палестинец
mieszkaniec Palestyny

Palmyra pn
Палмира Тадмор
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Panama pãˈnãma pn
Панама
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;
(geografia, geograficzny) stolica Panamy (1.1);

Panamczyk pãˈnãmʧ̑ɨk n
панамец
obywatel Panamy

Panamka pãˈnãmka n
панамка
obywatelka Panamy

Pandora pãnˈdɔra n
Пандора
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Пангея
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Panna ˈpãnːa pn
Дева
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Панония
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Парагвай
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paragwajczyk ˌparaˈɡvajʧ̑ɨk n
парагваец
obywatel Paragwaju

Paragwajka ˌparaˈɡvajka n
парагвайка
obywatelka Paragwaju

Parnawa pn
Пярну
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Estonii, położone nad Morzem Bałtyckim;

Paryż ˈparɨʃ pn
Париж
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
Пояс на Кайпер
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji;

Pasmo Boczne pn
Страничен хребет
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Wielkim Kaukazie, w Rosji, Gruzji i częściowo w Azerbejdżanie;

Pasmo Stanowe pn
Станов хребет
(geografia, geograficzny) góry położone równoleżnikowo w azjatyckiej części Rosji, pomiędzy środkowym biegiem Olokmy na zachodzie, a górnym biegiem Uczuru;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Патагония
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Pałana pn
Палана
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2);

Pański adj
господен
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do Boga, związany z Bogiem, w szczególności Chrystusem

Państwo Islamskie pn
Ислямска държава
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Kościelne pn
Папска държава
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) państwo istniejące w środkowej Italii w latach 755-1870;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Пекин
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Пелопонес
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;
(administracja) region administracyjny Grecji zajmujący południową i wschodnią część Peloponezu (1.1);

Persefona pn
Персефона
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Peru ˈpɛru pn
Перу
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Peterhof pn
Петерхоф
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Санкт Петербург
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Pewek pn
Певек
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym;

Piatigorsk pn
Пятигорск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu;

Piec pʲjɛʦ̑ pn
Пещ
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Пиемонт
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
Първи май
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy

Pigmej n
пигмей
(etnografia, etnograficzny) członek ludu afrykańskiego;

Pilica pn
Пилица
(geografia, geograficzny) miasto w województwie śląskim;
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, lewy dopływ Wisły;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Петър
imię męskie;

Piotra ˈpʲjɔtra pn
Петра
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Piotrogród pn
Петроград
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Petersburg

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Пиренеи
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pisz pʲiʃ pn
Пиш
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie warmińsko-mazurskim;

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Питагор
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Питсбърг
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
Пхенян
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej;

Platon ˈplatɔ̃n pn
Платон
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Плутон
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
Подгорица
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry;

Podolsk pn
Подолск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim;

Polak ˈpɔlak n
поляк
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Марсово поле
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Полинезия
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Френска Полинезия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polska ˈpɔlska pn
Полша
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Померания
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Пуерто Рико
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim w archipelagu Wielkich Antyli

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
португалец
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Португалия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Portugalka ˌpɔrtuˈɡalka n
португалка
kobieta narodowości portugalskiej

Posawie pn
Посавие
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina położona w dolinie rzeki Sawy, na obszarze Słowenii, Chorwacji, Bośni i Serbii

Połtawa pn
Полтава
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Południowoafrykanka ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãŋka n
южноафриканка
obywatelka Republiki Południowej Afryki

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
южноафриканец
obywatel Republiki Południowej Afryki

Praga ˈpraɡa pn
Прага
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Прая
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Primorsk pn
Приморск
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji;

Prisztina pn
Прищина
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju;

Prokopjewsk pn
Прокопевск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą;

Prokrustowe łoże n
прокрустово ложе
(mitologia grecka) narzędzie tortur mitycznego attyckiego rozbójnika w formie łoża, na którym dopasowywał ofiarę rozciągając jej ciało lub skracając członki
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której coś jest gwałtem dostosowywane do jakiegoś sztywnego schematu; arbitralny standard, z którym zgodność jest egzekwowana

Protobułgar n
прабългарин
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mężczyzna lub chłopiec z ludu koczowniczego zamieszkującego w V-VII w. tereny nadczarnomorskie, będącego przodkami współczesnych Bułgarów;

Prudnik 'prudɲik pn
Прудник
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Polski;
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w województwie opolskim, lewy dopływ Osobłogi;

Prusy ˈprusɨ n
Прусия
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Prut pn
Прут
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Europie, lewy dopływ Dunaju, rzeka graniczna pomiędzy Rumunią a Mołdawią;

Prypeć pn
Припят
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru;

Przasnysz pn
Пшасниш
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie przasnyskim;

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Ловджийски кучета
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
Райска птица
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba;

Pusan ˈpusãn pn
Пусан
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej;

Puszkin pn
Пушкин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga;

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci pn
Арабски полуостров
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Балкански полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Półwysep Czukocki pn
Чукотски полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim;

Półwysep Iberyjski puwˈvɨsɛp ˌibɛˈrɨjsʲci pn
Иберийски полуостров
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-zachodniej Europie, między Oceanem Atlantyckim a Morzem Śródziemnym;

Płowdiw pn
Пловдив
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Bułgarii, położone nad rzeką Maricą;

Quebec n
Квебек
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, stolica prowncji Quebec (1.1);

Quito pn
Кито
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
ФРГ
= Republika Federalna Niemiec

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
РНК
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas rybonukleinowy;

Rabat ˈrabat pn
Рабат
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rak rak pn
Рак
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ratyzbona pn
Регенсбург
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Равена
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rea pn
Рея
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna;
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności;

Reda ˈrɛda pn
Реда
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Ren rɛ̃n pn
Рейн
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Republika Albanii pn
Република Албания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa;

Republika Argentyńska pn
Република Аржентина
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny

Republika Bułgarii pn
Република България
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Chakasji pn
Република Хакасия
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chakasji jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej

Republika Chińska pn
Република Китай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa

Republika Cypryjska pn
Република Кипър
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
Чешка република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
Федерална република Германия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
Френска република
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Haiti pn
Република Хаити
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Haiti, państwa na Karaibach

Republika Irlandii pn
Република Ирландия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
Република Коми
(geografia, geograficzny) republika w północno-zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi;

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
Република Конго
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
Република Корея
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej;

Republika Mołdawii pn
Република Молдова
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mołdawii jako państwa;

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
Република Южна Африка Южноафриканска република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Seszeli pn
Република Сейшели
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Seszeli jako państwa

Republika Sudanu Południowego pn
Република Южен Судан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
Словашка република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Кабо Верде Република Зелени нос Република Кабо Верде
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
Централноафриканска република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Rewda pn
Ревда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim;

Riazań pn
Рязан
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rijad ˈrʲijat pn
Рияд
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rio de Janeiro pn
Рио де Жанейро
(geografia, geograficzny) miasto w Brazylii;

Rjukan pn
Рюкан
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna;

Rodopy pn
Родопи
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Rom rɔ̃m n
ром
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej;

Ropotamo pn
Ропотамо
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Bułgarii, uchodząca do Morza Czarnego;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Русия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
руснак
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rotterdam pn
Ротердам
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa;

Roś pn
Рос
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie, prawy dopływ Dniepru;

Rumun ˈrũmũn n
румънец
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Румъния
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rumunka rũˈmũŋka n
румънка
kobieta lub dziewczyna narodowości rumuńskiej, obywatelka Rumunii

Rwanda ˈrvãnda pn
Руанда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Rwandyjczyk rvãnˈdɨjʧ̑ɨk n
руандиец
obywatel Rwandy

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
Летяща риба
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Южна риба
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Риби
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Рига
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Rzym ʒɨ̃m pn
Рим
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
римлянин
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
римлянка
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Róża ˈruʒa pn
Ружа
imię żeńskie;

Sachalin saˈxalʲĩn pn
Сахалин
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym u wybrzeży Rosji;

Sahara saˈxara pn
Сахара
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Западна Сахара
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna pn
Сахарска арабска демократична република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sahary Zachodniej

Saint Kitts i Nevis pn
Сейнт Китс и Невис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Сейнт Лусия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
Сейнт Винсент и Гренадини
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saint-Pierre i Miquelon pn
Сен Пиер и Микелон
(geografia, geograficzny) terytorium zamorskie należące do Francji;

Saipan pn
Сайпан
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Саксония
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Saksonka n
саксонка
mieszkanka Saksonii

Saksończyk pn
саксонец
mieszkaniec Saksonii

Salechard pn
Салехард
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem;

Salsk pn
Салск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji;

Salwador salˈvadɔr pn
Салвадор
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
салвадорец
obywatel Salwadoru

Salwadorka ˌsalvaˈdɔrka n
салвадорка
obywatelka Salwadoru

Samara sãˈmara pn
Самара
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu samarskiego;

Samarkanda pn
Самарканд
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Самоа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Американска Самоа Американски Самоа
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
самоанец
obywatel Samoa

Samotraka pn
Самотраки
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Trackim;

San Francisco pn
Сан Франциско
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
Сан Марино
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) stolica San Marino (1.1);

San Salvador pn
Сан Салвадор
stolica Salwadoru;

Santa Fe pn
Санта Фе
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
Сантяго Сантяго де Чиле
(geografia, geograficzny) stolica Chile;

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Сараево
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Сардиния
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Sardynka sarˈdɨ̃nka n
сардинка
mieszkanka Sardynii

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
сардинец
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii

Saskatchewan pn
Саскачеван
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Saturn ˈsaturn pn
Сатурн
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
Сцила
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Sejm sɛjm pn
Сейм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedna z izb polskiego parlamentu;
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Rosji i na Ukrainie, lewy dopływ Desny;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Сена
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Semita sɛ̃ˈmʲita n
семит
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Сенегал
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Senegalczyk ˌsɛ̃nɛˈɡalʧ̑ɨk n
сенегалец
obywatel, mieszkaniec Senegalu

Senegalka ˌsɛ̃nɛˈɡalka n
сенегалка
obywatelka, mieszkanka Senegalu

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Сърбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Сърбия и Черна гора
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Сергей
imię męskie;

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Сейшели
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Сеул
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Севиля
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Федеративни щати Микронезия
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Siebież pn
Себеж
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim;

Siergiejewicz pn
Сергеевич
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie)

Siergijew Posad pn
Сергиев Посад
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Сиера Леоне
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Сингапур
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
сингапурец
obywatel Singapuru

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
скандинавец
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Скандинавия
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
скандинавка
mieszkanka Skandynawii

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Скорпион
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Славония
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Sofia ˈsɔfʲja pn
София
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Сократ
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Солон
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Сомалия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Sopot ˈsɔpɔt pn
Сопот
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe i nadmorski kurort w Polsce, w województwie pomorskim;

Sosnowy Bór pn
Соснови Бор
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim;

Soż pn
Сож
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Białorusi i w Rosji, lewy dopływ Dniepru;

Spitsbergen ʃpʲiʣ̑ˈbɛrɡɛ̃n pn
Шпицберген
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Arktycznym, na północ od Norwegii;

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Шри Ланка
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Истанбул Цариград
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Съединени американски щати Съединени щати
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Съединени американски щати
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stawropol pn
Ставропол
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego;

Stefan ˈstɛfãn pn
Стефан
imię męskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Степанакерт
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Sterlitamak pn
Стерлитамак
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie;

Strasburg pn
Страсбург
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Стрелец
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Щутгарт
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Suazi pn
Свазиленд
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Судан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южен Судан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudanka suˈdãnka n
суданка
mieszkanka Sudanu, obywatelka Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
суданец
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Суец
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sumy pn
Суми
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Ukrainie;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Суринам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Surinamczyk ˌsurʲĩˈnãmʧ̑ɨk n
суринамец
obywatel Surinamu

Surinamka ˌsurʲĩˈnãmka n
суринамка
obywatelka Surinamu

Suzdal pn
Суздал
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim;

Svalbard ˈsfalbart pn
Свалбард
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Swanetia pn
Сванетия
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji;

Swijaga pn
Свияга
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Wołgi;

Swobodny pn
Свободни
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją;

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Сицилия
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sydney pn
Сидни
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Сирия
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
сириец
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syryjka sɨˈrɨjka n
сирийка
obywatelka Syrii

Sysoła pn
Сисола
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodniej Rosji, lewy dopływ Wyczegdy;

Syzyf pn
Сизиф
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Szachty pn
Шахти
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim;

Szanghaj pn
Шанхай
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Шчечин
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Шотландия
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Шкодра
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkot ʃkɔt n
шотландец
mieszkaniec Szkocji

Szkotka ˈʃkɔtka n
шотландка
mieszkanka Szkocji

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Стокхолм
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szumadia pn
Шумадия
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w środkowej Serbii

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Швабия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
швейцарец
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Швейцария
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwajcarka ʃfajˈʦ̑arka n
швейцарка
obywatelka Szwajcarii

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Швеция Шве́ция
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
швед
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Szwedka ˈʃfɛtka n
шведка
kobieta narodowości szwedzkiej lub obywatelka Szwecji

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
Симон
imię męskie;

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Словакия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowaczka swɔˈvaʧ̑ka n
словачка
osoba płci żeńskiej narodowości słowackiej, obywatelka Słowacji, mieszkanka Słowacji

Słowak ˈswɔvak n
словак
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Словения
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
словенец
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowenka swɔˈvɛ̃ŋka pn
словенка
kobieta narodowości słoweńskiej

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
славянин
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słowianka swɔˈvʲjãnka n
славянка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Слънце
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

Słupsk swupsk n
Слупск
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce;

Tadź Mahal pn
Тадж Махал
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Таджикистан Таджикиста́н
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tahiti taˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Таити
(geografia, geograficzny) wyspa na południowym Pacyfiku, należąca do Polinezji Francuskiej;

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
тайландец
obywatel Tajlandii

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Тайланд
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajlandka tajˈlãntka n
тайландка
obywatelka Tajlandii

Tajwan ˈtajvãn n
Тайван
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;

Tajwanka tajˈvãŋka n
тайванка
mieszkanka Tajwanu

Tajwańczyk tajˈvãj̃n͇ʧ̑ɨk n
тайванец
mieszkaniec Tajwanu

Tallin ˈtallʲĩn pn
Талин
(geografia, geograficzny) stolica Estonii;

Tambow pn
Тамбов
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Темза
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Танзания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tartu n
Тарту
(geografia, geograficzny) miasto w Estonii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Тасмания
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Ташкент
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tatar ˈtatar n
татарин
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej;

Tatry ˈtatrɨ pn
Татри
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji;

Tegucigalpa pn
Тегусигалпа
(geografia, geograficzny) stolica Hondurasu;

Teksas ˈtɛksas pn
Тексас
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Telemach pn
Телемах
(mitologia grecka) postać z mitologii greckiej, syn Odyseusza i Penelopy;

Teodor tɛˈɔdɔr pn
Тодор
imię męskie;

Teodozja pn
Феодосия
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wybrzeżu Krymu;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Термопили
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Северозападни територии
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Teuton n
тевтонец
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Тезей
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Timok pn
Тимок
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Serbii i północno-wschodniej Bułgarii, prawy dopływ Dunaju;

Timor ˈtʲĩmɔr pn
Тимор
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Източен Тимор
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tiosza pn
Тьоша
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, prawy dopływ Oki;

Tiumeń pn
Тюмен
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tobolsk pn
Тоболск
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid;
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza;

Togliatti pn
Толиати
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Того
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Токио
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Toledo pn
Толедо
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii;

Tom tɔ̃m pn
Том
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, na Nizinie Zachodniosyberyjskiej, prawy dopływ Obu;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Тома
imię męskie;

Tomsk pn
Томск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Тонга
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Tora ˈtɔra pn
Тора
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Тоскана
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Toskańczyk tɔˈskãj̃n͇ʧ̑ɨk n
тосканец
mieszkaniec Toskanii

Tracja pn
Тракия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trak n
тракиец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tracji

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Тринидад и Тобаго
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
Триъгълник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Южен триъгълник
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tuapse pn
Туапсе
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym;

Tukan ˈtukãn pn
Тукан
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tulcza pn
Тулча
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Тунис
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
тунисец
obywatel Tunezji

Tunezyjka ˌtũnɛˈzɨjka n
туниска
obywatelka Tunezji

Tunis ˈtũɲis pn
Тунис
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Турция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turczynka turˈʧ̑ɨ̃ŋka n
туркиня
kobieta narodowości tureckiej, obywatelka Turcji, mieszkanka Turcji

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
Севернокипърска турска република
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową;

Turek ˈturɛk n
турчин
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji

Turgaj pn
Тургай
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Туркменистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turks i Caicos pn
Търкс и Кайкос
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Торино
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Tuvalu tuˈvalu pn
Тувалу
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika;

Tuła pn
Тула
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego;

Twer pn
Твер
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Tyber ˈtɨbɛr pn
Тибър
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym;

Tyberiada pn
Тиберия
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Тибет
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;

Tyfon pn
Тифон
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile;

Tyr tɨr pn
Тир
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrteusz pn
Тиртей
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

UNESCO uˈnɛsko acronym
ЮНЕСКО
= (angielski) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
САЩ
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki;

Udmurcja pn
Удмуртия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) autonomiczna republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona w Europie, we wschodniej części Niziny Wschodnioeuropejskiej, ze stolicą w Iżewsku;

Ufa ˈufa pn
Уфа
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Baszkirii;
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, prawy dopływ Biełej;

Uganda uˈɡãnda pn
Уганда
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Украйна
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
украинец
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Ukrainka ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩŋka n
украинка
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna narodowości ukraińskiej, obywatelka Ukrainy, mieszkanka Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
Слънчева система
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Uljanowsk pn
Уляновск
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Умбрия
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
Европейски съюз
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Upa pn
Упа
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji w obwodzie tulskim, prawy dopływ Oki w dorzeczu Wołgi;

Ural ˈural pn
Урал
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;

Uran ˈurãn pn
Уран
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urengoj pn
Уренгой
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Уругвай
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urumczi pn
Урумчи
(geografia, geograficzny) stolica Regionu Autonomicznego Sinciang-Ujgur w Chinach;

Uzbeczka uzˈbɛʧ̑ka n
узбечка
członkini narodu Uzbeków

Uzbek ˈuzbɛk n
узбек
(etnografia, etnograficzny) członek narodu Uzbeków;

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Узбекистан
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
Улан Батор
(geografia, geograficzny) stolica Mongolii;

Vaduz pn
Вадуц
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Liechtensteinu;

Valletta pn
Валета
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vancouver vãŋˈkuvɛr pn
Ванкувър
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie;
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Waszyngton;
(geografia, geograficzny) wyspa w Kanadzie na Oceanie Spokojnym;

Vanuatu pn
Вануату
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

Vicenza pn
Виченца
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Вацлав
imię męskie;

Waga ˈvaɡa pn
Вага
(geografia, geograficzny) rzeka na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, lewy dopływ Dwiny;
Везни
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Валенсия
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Валентин
imię męskie;

Walentyna ˌvalɛ̃nˈtɨ̃na pn
Валентина
imię żeńskie;

Walia ˈvalʲja pn
Уелс
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walonia pn
Валония
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden z trzech regionów federalnych Belgii

Wandal ˈvãndal n
вандал
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu germańskiego;

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
Косите на Вероника
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego;

Warna pn
Варна
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna;

Warszawa varˈʃava pn
Варшава
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waszka pn
Вашка
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, w Republice Komi i obwodzie archangielskim, lewy dopływ rzeki Mezeń;

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
Вашингтон
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych;

Watykan vaˈtɨkãn pn
Ватикан Ватикана
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wałdaj pn
Валдай
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim;

Wehrmacht n
вермахт
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w latach 1935-1946 całość wojsk III Rzeszy, wraz z marynarką i lotnictwem, z wyłączeniem jednak jednostek Waffen-SS;

Wellington pn
Уелингтън
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Венеция
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Венецуела
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
венецуелец
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli

Wenezuelka ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlka n
венецуелка
obywatelka Wenezueli

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Венера
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Вероника
imię żeńskie;

Werra pn
Вера
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech, łącząc się z Fuldą tworzy Wezerę;

Wersal ˈvɛrsal pn
Версай
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich;

Weselina pn
Веселина
imię żeńskie;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Весела Коледа Честита Коледа
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Wessex pn
Уесекс
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo istniejące w południowej Anglii w latach 519–927;

Westa ˈvɛsta pn
Веста
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią;

Wiara ˈvʲjara pn
Вера
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Widyń pn
Видин
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Bułgarii, nad Dunajem, stolica obwodu Widyń;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Виена Вие́на
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Великобритания
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Голяма мечка
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Великден Възкресение Христово Пасха
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
Голямо куче
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wielkie Tyrnowo pn
Велико Търново
(geografia, geograficzny) miasto położone w północno-centralnej Bułgarii, nad rzeką Jantrą, stolica obwodu;

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
Кит
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Виентян
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wierchniaja Sałda pn
Верхняя Салда
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Виетнам
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
виетнамец
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wietnamka vʲjɛtˈnãmka n
виетнамка
obywatelka Wietnamu, mieszkanka Wietnamu, kobieta narodowości wietnamskiej

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
Бъдни вечер
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Уикипедия
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Уикиречник
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Уикиизточник
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
Виктор
imię męskie;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Виктория
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii;
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike;
imię żeńskie;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Уилям
imię męskie;

Wilk vʲilk pn
Вълк
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Вилнюс
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Windawa pn
Вентспилс
(geografia, geograficzny) miasto portowe na Łotwie, położone nad Morzem Bałtyckim w zachodniej części Kurlandii, u ujścia rzeki Windawy (1.2);

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
Виндхук
(geografia, geograficzny) stolica Namibii;

Wirakocza pn
Виракоча
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i inkaski bóg stworzyciel;

Wirginia pn
Вирджиния
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Wisła ˈvʲiswa pn
Висла
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Водолей
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wojwodina pn
Войводина
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Woroneż pn
Воронеж
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Волга
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
Волгоград
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą;

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
Вологда
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej;

Wołżski pn
Волжски
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą;

Wuhan ˈvuxãn ˈwuxãn pn
Ухан
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Chinach, położone nad rzeką Jangcy, stolica prowincji Hubei;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Кот д'Ивоар
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
Остров Принц Едуард
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Wielkanocna pn
Великденски остров
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Świętej Heleny ˈvɨspa ˈɕfʲjɛ̃ntɛj xɛˈlɛ̃nɨ pn
Света Елена
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Oceanie Atlantyckim

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Аландски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii;

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
Британски острови
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy;

Wyspy Dziewicze pn
Вирджински острови
(geografia, geograficzny) grupa wysp w archipelagu Małych Antyli, które leżą na wschód od Portoryko

Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych pn
Американски Вирджински острови
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Stanów Zjednoczonych;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Канарски острови
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Kurylskie pn
Курилски острови
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Маршалови острови
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
Нормандски острови
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Фарьорски острови
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Сао Томе и Принсипи
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Wąż Wodny ˈvɔ̃w̃ʒ ˈvɔdnɨ pn
Водна змия
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
Ъгломер
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
унгарец
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
унгарка
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Унгария Унга́рия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Владикавказ
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władysław vwaˈdɨswaf pn
Владислав
imię męskie;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Владивосток
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
италианец
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Италия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włodzimierz vwɔˈʥ̑ĩmʲjɛʃ pn
Владимир
imię męskie;

Włoszka ˈvwɔʃka n
италианка
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

York pn
Йорк
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
СССР
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

Zabajkale pn
Задбайкалие
(geografia, geograficzny) górska kraina w azjatyckiej części Rosji, położona między Bajkałem na zachodzie a środkowym biegiem Olekmy i połączeniem Szyłki i Argunu na wschodzie

Zachód ˈzaxut n
Запада
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zalew Szczeciński pn
Шчечински залив
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem;

Zambezi zãmˈbɛzʲi pn
Замбези
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej części Afryki;

Zambia ˈzãmbʲja pn
Замбия
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Adeńska pn
Аденски залив
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
Бенгалски залив
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Бискайски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
Ботнически залив
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią;

Zatoka Burgaska pn
Бургаски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas

Zatoka Drińska pn
Дрински залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w północnej części Albanii;

Zatoka Gwinejska pn
Гвинейски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Hudsona pn
Хъдсънов залив Хъдсън
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady;

Zatoka Kalifornijska pn
Калифорнийски залив
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Мексикански залив
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
Персийски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem;

Zatoka Sachalińska pn
Сахалински залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin

Zatoka Tokijska pn
Токийски залив
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Warneńska pn
Варненски залив
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna

Zeus ˈzɛus pn
Зевс
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;

Zielenogradsk pn
Зеленоградск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Земя
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Зимбабве
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Обединени арабски емирства
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Обединено кралство Обединеното кралство
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
Обединено кралство Великобритания и Северна Ирландия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej;

Zurych pn
Цюрих
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
Съюз на съветските социалистически републики
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zyrianka pn
Зирянка
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej;

Złatoust pn
Златоуст
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj;

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
Златна рибка
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

a posteriori adv
апостериори
(logika, logiczny) z obserwacji faktów

a priori adv
априори
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
апчих апчиху
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

a- a prefix
а-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy

abaja aˈbaja n
аба
(krawiectwo) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich;

abaka aˈbaka n
абака
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakus aˈbakus n
абак
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;

abazja aˈbazʲja n
абазия
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
абажур
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abażurek ˌabaˈʒurɛk n
абажурче
(zdrobniale) od: abażur

abażurowy adj
абажурен
zaopatrzony w abażur; związany z abażurem; taki jak abażur, przypominający abażur

abchaski apˈxasʲci adj
абхазки
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abchaski apˈxasʲci n
абхазки
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Abchazji;

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
абдукция
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

abduktor abˈduktɔr n
абдуктор
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
абдикация
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykowanie ˌabdɨkɔˈvãɲɛ n
абдикиране
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rezygnowanie ze sprawowania władzy przez monarchę, zrzekanie się tronu

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
абдикирам отказвам се от престола
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

abecadło ˌabɛˈʦ̑adwɔ n
азбука
(przenośnie, przenośnia) elementarne podstawy jakiejś dziedziny wiedzy, rzemiosła, itp.
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku

abelsonit ˌabɛlˈsɔ̃ɲit n
абелсонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał organiczny odkryty w 1975 roku;

abernathyit n
абернатит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
аберация
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne;
(genetyka) zmiana w strukturze chromosomów występująca samorzutnie w warunkach naturalnych, a także wywoływana sztucznie działaniem promieniowania jonizującego, różnych związków chemicznych itp., powodująca dziedziczne zmiany cech organizmu;

aberracyjny ˌabɛrːaˈʦ̑ɨjnɨ adj
аберационен
nieprawidłowy

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
абеталипопротеинемия
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB;

abiogeneza ˌabʲjɔɡɛ̃ˈnɛza n
абиогенеза абиогенезис
(biologia, biologiczny) spontaniczne powstawanie życia z materii nieożywionej;

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
абиотичен
nieożywiony

abisalny ˌabʲiˈsalnɨ adj
абисален
(geografia, geograficzny) związany z abisalem, dotyczący abisalu lub w nim istniejący

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
абисински
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

abituriencki adj
абитуриентски
związany z abiturientami (maturzystami); przeznaczony dla nich

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
абитуриент
uczeń kończący szkołę średnią, przystępujący do matury;

abiturientka ˌabʲiturʲˈjɛ̃ntka n
абитуриентка
uczennica kończąca szkołę, najczęściej średnią, przystępująca do matury

ablacja abˈlaʦ̑ʲja n
аблация
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego

ablaktacja ˌablakˈtaʦ̑ʲja n
аблактация
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) metoda szczepienia roślin przez złączenie rosnących obok siebie roślin;

ablatyw abˈlatɨf n
аблатив
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika;

ablatywny adj
аблативен
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem

ablutofobia ˌablutɔˈfɔbʲja n
аблутофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed kąpielą;

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
абнегация
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

abolicjonista ˌabɔlʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
аболиционист
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
zwolennik abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

abolicjonistka n
аболиционистка
(historia, historyczny, historycznie) w XVIII–XIX w.: zwolenniczka ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej
zwolenniczka abolicjonizmu, ruchu społecznego domagającego się zniesienia jakiegoś prawa

abolicjonistyczny adj
аболиционистки
związany z abolicjonizmem, dotyczący abolicjonizmu lub abolicjonistów

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
аболиционизъм
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;
ruch społeczny, domagający się zniesienia jakiegoś prawa

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
абонамент
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
абонамент абонаментна такса паушална сума
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonamentowy ˌabɔ̃nãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
абонаментен
związany z abonamentem, dotyczący abonamentu

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
абонат
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonentka ˌabɔ̃ˈnɛ̃ntka n
абонатка
kobieta płacąca stałą opłatę, abonament

abonowanie ˌabɔ̃nɔˈvãɲɛ n
абониране
korzystanie z jakiegoś produktu lub usługi po opłaceniu abonamentu

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
абонирам
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
аборт
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
абордаж
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

abordażowy ˌabɔrdaˈʒɔvɨ adj
абордажен
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) związany z abordażem, przeznaczony do abordażu

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
абориген
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju

abrazja abˈrazʲja n
абразия
(medycyna, medyczny) w ginekologii: zabieg łyżeczkowania macicy
абразия абразия
(medycyna, medyczny) usuwanie próchnicy przy użyciu strumienia powietrza wzbogaconego ładunkiem ścierniwa o różnej granulacji;

abrazyjny adj
абразионен
(geologia, geologiczny) / (medycyna, medyczny) / (technologia, technika, techniczny) związany z abrazją, dotyczący abrazji

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
абревиатура
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skrót zapisu muzycznego

absces ˈapsʦ̑ɛs n
абсцес
(medycyna, medyczny) ropień

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
отсъствие
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy

absolut apˈsɔlut n
абсолют абсолютна идея
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg;

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
абсолютно
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutność n
абсолютност
bezwzględność, niezależność od wszelkiego uwarunkowania

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
абсолютен
całkowity, zupełny, bezwzględny
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad
(fizyka, fizyczny) o temperaturze: wyrażona w skali Kelvina

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
абсолютизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absolutyzm oświecony n
просветен абсолютизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ostatnia faza absolutyzmu;

absolutyzowanie n
абсолютизиране
traktowanie czegoś jako rzeczy bezwzględnej, niezmiennej

absolutyzować v
абсолютизирам
traktować coś jako rzecz absolutną, niezmienną, bezwzględną

absolwencki adj
абсолвентски
związany z absolwentami, dotyczący absolwentów; przeznaczony dla absolwentów

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
абсолвент
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs;

absolwentka ˌapsɔlˈvɛ̃ntka n
абсолвентка
dziewczyna lub kobieta, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
абсорбент
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat)

absorber apˈsɔrbɛr n
абсорбер
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz.

absorbowanie ˌapsɔrbɔˈvãɲɛ n
абсорбиране
(fizyka, fizyczny) pochłanianie substancji

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
абсорбирам
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
абсорбция
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

absorpcyjny ˌapsɔrpˈʦ̑ɨjnɨ adj
абсорбционен
związany z absorpcją

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
абстрахирам
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego
абстрахирам се
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś

abstrakcja apsˈtrakʦ̑ʲja n
абстракция
pojęcie ogólne

abstrakcjonista ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
абстракционист
artysta tworzący dzieła zgodnie z założeniami abstrakcjonizmu

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
абстракционизъм
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze;

abstrakcyjnie adv
абстрактно
w sposób abstrakcyjny

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
абстрактен отвлечен
będący wynikiem wydzielenia cech ogólnych

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
абстиненция въздържание
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
абстинент въздържател
osoba nie pijąca napojów alkoholowych

absurd ˈapsurt n
абсурд
(logika, logiczny) wyrażenie wewnętrznie sprzeczne;
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
абсурдно
w sposób absurdalny

absurdalność n
абсурдност
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
абсурден
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu

absynt ˈapsɨ̃nt n
абсент
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

absyntowy adj
абсентен
związany z absyntem; zawierający absynt

abulia aˈbulʲja n
абулия
(medycyna, medyczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

acetaldehyd n
ацеталдехид
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
ацетон
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonowy adj
ацетонов
(chemia, chemiczny) związany z acetonem, zawierający aceton

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
ацетилен
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn

acetylenowy adj
ацетиленов
(chemia, chemiczny) lub (technologia, technika, techniczny) dotyczący acetylenu, zawierający acetylen, wykorzystujący acetylen do działania

acetyloceluloza n
ацетилцелулоза
(chemia, chemiczny) związek chemiczny otrzymany z bezwodnika kwasu octowego i celulozy (błonnika), używany do wyrobu filmów i sztucznego jedwabiu;

acetylocholinoesteraza n
ацетилхолинестераза
(biochemia, biochemiczny) enzym, który rozkłada acetylocholinę na cholinę;

ach ax interjection
ах
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie

achanie n
ахане ахване ахкане
(potocznie, potoczny) wyrażanie zachwytu w egzaltowany sposób

achać ˈaxaʨ̑ v
ахам ахвам ахкам
(potocznie, potoczny) zachwycać się czymś w sposób afektowany

achillesowy adj
ахилесов
mający związek z mitycznym Achillesem

achromatopsja n
ахроматопсия
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

achromatyczny adj
ахроматичен ахроматически
(fizyka, fizyczny) o układzie optycznym: niedający rozczepienia na barwy widmowe

acydymetria n
ацидиметрия
(chemia, chemiczny) dział chemicznej analizy ilościowej (miareczkowej), podający sposoby ilościowego oznaczania kwasów

acylowanie n
ацилиране
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na podstawieniu grupy acylowej do cząsteczki związku chemicznego w miejsce atomu wodoru;

aczkolwiek aʧ̑ˈkɔlvʲjɛk conjunction
макар че въпреки че
… wprowadzający treść przeciwstawną lub znacznie się różniącą

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ adv
адажио
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wolno, powoli

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ n
адажио
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powoli wykonywany utwór muzyczny lub jego część

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
дамаска дамаск
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
адаптация
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;

adaptacyjny adj
адаптивен
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adapter aˈdaptɛr n
адаптер адаптор
(technologia, technika, techniczny) główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa

adekwatnie adv
адекватно
w sposób adekwatny

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
адекватност
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
адекватен подходящ съответстващ
dokładnie czemuś odpowiadający

adept ˈadɛpt n
адепт
zwolennik jakiejś idei, doktryny

adeński adj
аденски
związany z Adenem, dotyczący Adenu (miasta w Jemenie)

adiutancki adj
адютантски
związany ze stanowiskiem adiutanta

adiutant aˈdʲjutãnt n
адютант
(wojskowość, wojskowy) żołnierz asystujący dowódcy;

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
администрация
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp.
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
административен
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
администратор
osoba zarządzająca czymś
(informatyka, informatyczny) osoba lub grupa osób nadzorująca system komputerowy lub sieć komputerową, zwykle też przydzielająca ich użytkownikom konta i prawa dostępu

administratorka ˌadmʲĩɲistraˈtɔrka n
администраторка
kobieta, która jest administratorem, zarządzająca czymś

administratorski ˌadmʲĩɲistraˈtɔrsʲci adj
администраторски
dotyczący administratora

administrowanie ˌadmʲĩɲistrɔˈvãɲɛ n
администриране
wykonywanie czynności zarządczych, należących do administratora

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
администрирам
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności

admiracja n
адмирация
(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
адмиралтейство
budynek mieszący admiralicję (1.1)
władze naczelne marynarki wojennej

admiralski adj
адмиралски
związany ze stanowiskiem admirała, należący do admirała

admirał adˈmʲiraw n
адмирал
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admirowanie n
адмириране
(przestarzałe, przestarzały) albo (podniośle) podziwianie, uwielbianie kogoś lub czegoś

admirować v
адмирирам
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go

admitancja n
адмитанс
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adoptowanie ˌadɔptɔˈvãɲɛ n
адоптиране
dokonywanie lub dokonanie adopcji

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
адоптирам
dokonywać / dokonać adopcji

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
адреналин
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adrenalinowy adj
адреналинов
(biochemia, biochemiczny) związany z adrenaliną, dotyczący działania adrenaliny

adres ˈadrɛs n
адрес
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków identyfikujący urządzenie, konto E-mail, stronę WWW itp. w sieci komputerowej, w szczególności w Internecie
(informatyka, informatyczny) numer komórki pamięci komputera

adresat aˈdrɛsat n
адресат
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.

adresowanie ˌadrɛsɔˈvãɲɛ n
адресиране
(przenośnie, przenośnia) odnoszenie, kierowanie czegoś do jakiejś osoby lub podmiotu
umieszczanie adresu na liście lub innej przesyłce

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
адресирам
umieszczać adres na liście, przesyłkę
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy

adresowy ˌadrɛˈsɔvɨ adj
адресен
dotyczący adresu, związany z adresem

adriatycki adj
адриатически
dotyczący Adriatyku, związany z Adriatykiem (Morzem Adriatyckim)

adsorbowanie n
адсорбиране
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) skupianie, wiązanie cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

adsorbować v
адсорбирам
(chemia, chemiczny) wiązać cząsteczki cieczy lub gazu na powierzchni ciała stałego

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
адсорбция
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adsorpcyjny adj
адсорбционен
(chemia, chemiczny) związany z adsorpcją, dotyczący adsorpcji

adwent ˈadvɛ̃nt n
Адвент
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
адвентист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentystka ˌadvɛ̃nˈtɨstka n
адвентистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty

adwentystyczny adj
адвентистки
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z adwentystami, dotyczący adwentystów

adwentyzm n
адвентизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię;

adwokacki adj
адвокатски
związany z adwokatem lub adwokaturą

adwokat adˈvɔkat n
адвокат
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
адвокат на дявола
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

adwokatka n
адвокатка
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta adwokat

adwokatować v
адвокатствам адвокатствувам
(potocznie, potoczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) być adwokatem, pełnić rolę, obowiązki adwokata

adźiwika n
адживика
(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm

adżarski adj
аджарски
związany z Adżarią lub Adżarami

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
аерация
napowietrzanie;

aero- aˈɛrɔ prefix
аеро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
аеробика
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki;

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
аеродрум
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczność n
аеродинамичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aerodynamiczne

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
аеродинамичен аеродинамически
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
аеродинамика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
аерофобия
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem)

aerograf n
аерограф
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerolit ˌaɛˈrɔlʲit n
аеролит
(astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
аерология
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerologiczny adj
аерологичен аерологически
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią

aeromechanika n
аеромеханика
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się równowagą i ruchem gazów oraz znajdujących się w nich ciał stałych

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
аерометър
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu

aeronauta ˌaɛrɔ̃ˈnawta n
аеронавт
(przestarzałe, przestarzały) lotnik

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
аеронавтика
(książkowy) lotnictwo

aeronawigacja n
аеронавигация
(lotnictwo, lotniczy) nawigacja lotnicza

aeronawigacyjny adj
аеронавигационен
związany z aeronawigacją, nawigacją lotniczą

aeroplan ˌaɛˈrɔplãn n
аероплан
(przestarzałe, przestarzały) samolot

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
аеростат
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerostatyka n
аеростатика
(fizyka, fizyczny) nauka o równowadze gazów i zanurzonych w nich ciałach stałych

aerozol ˌaɛˈrɔzɔl n
аерозол
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) roztwór koloidowy powstający w wyniku rozproszenia ciał stałych lub cieczy w ośrodku gazowym

aerozolowy adj
аерозолен
mający formę aerozolu
związany z aerozolami, dotyczący aerozoli

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
аерогел
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afazja aˈfazʲja n
афазия
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afekt ˈafɛkt n
афект
(psychologia, psychologiczny) wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
афектация
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afera aˈfɛra n
афера
wydarzenie, które wywołało skandal;

afganistański ˌavɡãɲiˈstãj̃sʲci adj
афганистански
odnoszący się do Afganistanu (państwa na Środkowym Wschodzie)

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
афгански
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiks ˈafʲiks n
афикс
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afiksacja ˌafʲiˈksaʦ̑ʲja n
афиксация
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie nowych wyrazów z innych, już istniejących;

afisz ˈafʲiʃ n
афиш
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

afiszowy adj
афишен
związany z afiszem; taki jak na afiszach

afonia aˈfɔ̃ɲja n
афония
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu;

aforystycznie adv
афористично
od: aforystyczny

aforystyczny adj
афористичен
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
афоризъм
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afroamerykański adj
афроамерикански
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
афродизиак
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afront ˈafrɔ̃nt n
афронт
zniewaga, lekceważące zachowanie

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
африкаанс
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykata n
африкат
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa;

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
африкански
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

afta ˈafta n
афта
(medycyna, medyczny) mały bolesny pęcherzyk pokryty białawym włóknistym nalotem i otoczony czerwoną zapalną obwódką, powstający na błonie śluzowej jamy ustnej w wyniku zakażenia wirusowego;

aga ˈaɡa n
ага
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji;
tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan)

agardyt aˈɡardɨt n
агардит
rodzaj minerału;

agat ˈaɡat n
ахат
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agatowy adj
ахатов
związany z agatem, dotyczący agatu, wykonany z agatu, zawierający agat

agencja reklamowa n
рекламна агенция
(ekonomia, ekonomiczny) firma zajmująca się reklamą;

agent ˈaɡɛ̃nt n
агент
przedstawiciel jakiejś firmy
pracownik wywiadu
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agentka aˈɡɛ̃ntka n
агентка
forma żeńska od: agent

agentura ˌaɡɛ̃nˈtura n
агентура
część wywiadu złożona z kilku agentów na terytorium innego państwa;
przedstawicielstwo rządu, organizacji lub przedsiębiorstwa na obcym terenie, poza siedzibą

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
агитация
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitacyjny adj
агитационен
służący agitacji, pozyskaniu nowych zwolenników dla sprawy czy idei

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
агитатор
osoba prowadząca agitację

agitatorka ˌaɟitaˈtɔrka n
агитаторка
forma żeńska od: agitator

agitatorski adj
агитаторски
związany z agitatorem, dotyczący agitatora

agitka aˈɟitka n
агитка
(potocznie, potoczny) krótki utwór, ulotka, przemówienie itp. o charakterze propagandowym, agitacyjnym

agitowanie ˌaɟitɔˈvãɲɛ n
агитиране
prowadzenie agitacji

agitować ˌaɟiˈtɔvaʨ̑ v
агитирам
zjednywać zwolenników dla jakiejś sprawy, idei

aglomeracja n
агломерация
(hutnictwo, hutniczy) proces spiekania pyłów, miałkich rud i koncentratów, celem uzyskania właściwości i kształtu potrzebnych dla dalszych etapów obróbki hutniczej
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miast i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego;

aglomerat n
агломерат
(hutnictwo, hutniczy) spiek

aglomerowanie n
агломериране
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne skupianie mniejszych kawałków w większe, np. brykietowaniu węgla albo przeróbce rud

aglutynacja n
аглутинация
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzenie form gramatycznych przez dołączanie do rdzenia afiksów
(medycyna, medyczny) zlepianie się rozproszonych w płynie komórek

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
агностицизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
агностически
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
агностик
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agnozja n
агнозия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie lub utrata zdolności rozpoznawania bodźców oddziałujących na narządy zmysłów, przy zachowaniu podstawowych funkcji tych narządów;

agonalny adj
агонален
związany z agonią, stanem poprzedzającym zgon

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
агония
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;
(przenośnie, przenośnia) pogorszenie się stanu czegoś prowadzące do upadku

agora aˈɡɔra n
агора
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich miastach-państwach
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) główny plac greckiego miasta-państwa;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
агорафобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrafia aˈɡrafʲja n
аграфия
(medycyna, medyczny) częściowa lub całkowita utrata umiejętności pisania; (zobacz) dysgrafia

agranulocytoza n
агранулоцитоза
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na gwałtownym zmniejszeniu liczby granulocytów, zwłaszcza neutrofili, we krwi;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
аграрен
rolniczy, rolny

agrawacja ˌaɡraˈvaʦ̑ʲja n
агравация
(medycyna, medyczny) wyolbrzymianie objawów chorobowych;

agregat aˈɡrɛɡat n
агрегат
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze

agresja aˈɡrɛsʲja n
агресия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
агресор
ktoś, kto dopuszcza się agresji
państwo działające lub posługujące się metodami agresji

agresywność n
агресивност
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agrobiolog n
агробиолог
specjalista w dziedzinie agrobiologii

agrobiologia n
агробиология
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt;

agrobiologiczny adj
агробиологичен агробиологически
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

agrochemia n
агрохимия
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrochemiczny adj
агрохимичен агрохимически
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią

agrofizyczny adj
агрофизически
(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki

agrofizyka n
агрофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agromelioracja n
агромелиорация
(rolnictwo, rolniczy) zabiegi melioracyjne mające na celu poprawę urodzajności gleby

agromelioracyjny adj
агромелиоративен
(rolnictwo, rolniczy) związany z agromelioracją, dotyczący agromelioracji

agrometeorologia n
агрометеорология
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa;

agrometeorologiczny adj
агрометеорологичен агрометеорологически
(rolnictwo, rolniczy) (meteorologia, meteorologiczny) związany z agrometeorologią

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
агроном
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomiczny ˌaɡrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
агрономичен агрономически
związany z agronomią, dotyczący agronomii

agronomka ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mka n
агрономка
kobieta agronom

agrotechniczny adj
агротехнически
(rolnictwo, rolniczy) związany z agrotechniką, dotyczący agrotechniki

ahinsa aˈxʲĩw̃sa n
ахинса
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi;

aikido ajˈcidɔ n
айкидо
japońska sztuka samoobrony;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
аятолах
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajran n
айрян айран
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
акация
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akacjowy ˌakaˈʦ̑ʲjɔvɨ adj
акациев
będący częścią akacji
składający się z akacji
wykonany z drewna lub innej części akacji

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
академия
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
академичен
(sztuka) odnoszący się do akademizmu
академичен академически
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
академик
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) członek akademii

akademizm ˌakaˈdɛ̃mʲism̥ n
академизъм
kierunek w sztuce polegający na stosowaniu reguł estetyki antycznej;
ścisłe trzymanie się form tradycyjnych, klasycznych w sztukach pięknych

akapit aˈkapʲit n
абзац
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akatyst aˈkatɨst n
акатист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw;

akcelerator n
акселератор
(fizyka, fizyczny) przyrząd do przyspieszania elektrycznie naładowanych cząstek;
(technologia, technika, techniczny) pedał gazu

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
акцент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
(przenośnie, przenośnia) szczegół wyróżniający się z otoczenia
акцент ударение
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
(termin typograficzny) znak diakrytyczny oznaczający m.in. akcent (1.1)

akcentologia n
акцентология
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający akcent, iloczas i intonację

akcentować ˌakʦ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
акцентирам акцентувам
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu
(przenośnie, przenośnia) podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk

akcentowy adj
акцентен
(fonetyka, fonetyczny) związany z akcentem, dotyczący akcentu

akcept ˈakʦ̑ɛpt n
акцепт
(ekonomia, ekonomiczny) zobowiązanie się do uiszczenia na zlecenie sumy wymienionej na wekslu lub czeku

akceptant n
акцептант
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy;

akcja ˈakʦ̑ʲja n
акция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);
działanie zorganizowane
действие
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową;

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
акционер
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

akcyza akˈʦ̑ɨza n
акциз
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji;

akcyzowy ˌakʦ̑ɨˈzɔvɨ adj
акцизен
dotyczący akcyzy

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
акламация
jednogłośny wybór, uznanie czegoś
(dawniej, dawny) obyczajowy powitalny okrzyk ku czci wysoko postawionych osób

aklamowanie n
акламиране
(dawniej, dawny) witanie okrzykiem

aklamować v
акламирам
(dawniej, dawny) witać okrzykiem

aklimatyzacja n
аклиматизация
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmów roślinnych i zwierzęcych do nowego środowiska;
(przenośnie, przenośnia) przystosowanie się do nowej sytuacji

aklimatyzacyjny adj
аклиматизационен
(biologia, biologiczny) związany z aklimatyzacją, dotyczący aklimatyzacji

aklimatyzowanie n
аклиматизиране
dostosowywanie się do nowych warunków lub sytuacji

aklimatyzować v
аклиматизирам
(biologia, biologiczny) przystosowywać organizm do odmiennych warunków otoczenia
аклиматизирам се
(biologia, biologiczny) o organizmie: przystosowywać się do odmiennych warunków otoczenia
(rzadki, rzadko używany) (przenośnie, przenośnia) dostosowywać się do nowej sytuacji

akmeizm n
акмеизъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
акомодация
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia

akomodowanie n
акомодиране
(fizjologia, fizjologiczny) przystosowywanie się układu optycznego oka do wyraźnego widzenia przedmiotów znajdujących się w różnej odległości

akomodować v
акомодирам
(medycyna, medyczny) o układzie optycznym oka: przystosowywać się do wyraźnego widzenia z różnej odległości

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
акомпанимент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
акомпанятор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

akompaniatorka ˌakɔ̃mpãɲaˈtɔrka n
акомпаняторка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawczyni akompaniamentu

akompaniowanie ˌakɔ̃mpãɲɔˈvãɲɛ n
акомпаниране
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
акомпанирам
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło

akord ˈakɔrt n
акорд
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) system wynagrodzeń uzależniający je od mierzalnych skutków pracy
акорд ако́рд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
акордеон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
акордеонист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akordeonistka ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲistka n
акордеонистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na akordeonie

akordeonowy adj
акордеонен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący akordeonu, związany z akordeonem

akordowy adj
акорден
(ekonomia, ekonomiczny) związany z pracą na akord (systemem pracy w którym wynagrodzenie zależy od ilości wykonanej pracy)

akrobata ˌakrɔˈbata n
акробат
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
акробатка
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
акробатичен акробатически акробатски
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrobatyka n
акробатика
(sport, sportowy) dziedzina sportu lub sztuki cyrkowej polegająca na wykonywaniu trudnych, pokazowych ćwiczeń gimnastycznych

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
акрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
акромегалия
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
акроним
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akropol aˈkrɔpɔl n
акропол
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

akrostych n
акростих
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór wierszowany, w którym początkowe litery lub słowa wersów albo zwrotek tworzą wyraz bądź zdanie;

aksamit aˈksãmʲit n
кадифе
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksamitnie adv
кадифено
od: aksamitny

aksamitny ˌaksãˈmʲitnɨ adj
кадифен
wykonany z aksamitu
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny

akselbant aˈksɛlbãnt n
акселбант
(wojskowość, wojskowy) zdobiący mundur, gruby i pleciony sznur noszony na ramieniu;

aksjologia ˌaksʲjɔˈlɔɟja n
аксиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wartościach;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
аксиома
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
аксиоматичен
oparty na aksjomatach

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
аксинит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

akt akt n
акт
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument
czyn, działanie
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela;
акт действие
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
актьор
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
актриса
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktorski adj
актьорски
dotyczący aktorów lub aktorstwa

aktorsko adv
актьорски
od: aktorski

aktorstwo n
актьорство
sztuka aktorska, zawód aktorski, powołanie aktorskie

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
актуализация
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja

aktualizowanie n
актуализиране
(rzeczownik odczasownikowy) od aktualizować

aktualizować v
актуализирам
czynić aktualnym

aktualność ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
актуалност
bycie zgodnym ze stanem obecnym

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
актуален
dotyczący teraźniejszości

aktuariusz n
актюер
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych;

aktyn ˈaktɨ̃n n
актиний
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktyw n
актив
najbardziej wartościowa, aktywna grupa w obrębie organizacji

aktywa n
актив
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywacja ˌaktɨˈvaʦ̑ʲja n
активация
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) wzmaganie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu

aktywacyjny adj
активационен
związany z aktywacją, dotyczący aktywacji, służący do aktywacji

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
активист
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywistka ˌaktɨˈvʲistka n
активистка
forma żeńska od: aktywista

aktywizm n
активизъм
czynna postawa; bycie aktywnym

aktywizowanie n
активизиране
(książkowy) pobudzanie do aktywności, działania

aktywnie adv
активно
w sposób aktywny

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
активност
(chemia, chemiczny) pozorne efektywne stężenie substancji w roztworze;
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
активен
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający

aktywowanie ˌaktɨvɔˈvãɲɛ n
активиране
czynienie czegoś aktywnym

akumulacja n
акумулация
(ekonomia, ekonomiczny) przeznaczanie części dochodu narodowego na inwestycje;
(geologia, geologiczny) proces gromadzenia się osadów na powierzchni ziemi albo na dnie basenów wodnych, powodowany zazwyczaj działalnością wiatru, wody lub lodowców, prowadzący do powstania skał osadowych;
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulacyjny adj
акумулативен акумулационен
(geologia, geologiczny) związany z akumulacją
związany z akumulacją, gromadzeniem

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
акумулатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akumulatorek ˌakũmulaˈtɔrɛk n
акумулаторче
(technologia, technika, techniczny) bateria, którą można ponownie naładować

akumulatorowy adj
акумулаторен
(technologia, technika, techniczny) związany z akumulatorem; wykorzystujący akumulator do zasilania

akupresura ˌakuprɛˈsura n
акупресура
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
акупунктура
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akuratność n
аккуратность
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni

akustyczność n
акустичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akustyczne

akustyczny adj
акустичен акустически
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych
(fizyka, fizyczny) odpowiednio przenoszący dźwięk, z dobrą akustyką

akustyk n
акустик
specjalista w dziedzinie akustyki – nauki o falach dźwiękowych
specjalista zajmujący się jakością dźwięku i obsługą sprzętu nagłaśniającego

akustyka n
акустика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akwaforta ˌakfaˈfɔrta n
офорт
(sztuka) grafika wykonana techniką akwaforty (1.1)
(sztuka) technika trawienia płyt z naniesionym rysunkiem i wykonywania z nich odbitek;

akwalung aˈkfalũŋk n
акваланг
zespół urządzeń i czynników oddechowych pozwalających nurkowi na swobodne nurkowanie i przebywanie pod wodą;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
аквамарин
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;

akwarela ˌakfaˈrɛla n
акварел
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie
(sztuka) obraz malowany akwarelami (1.1)

akwarelista n
акварелист
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi

akwarium aˈkfarʲjũm n
аквариум
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę

akwedukt aˈkfɛdukt n
акведукт
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

akwizgrański adj
аахенски
związany z Akwizgranem, pochodzący z Akwizgranu

alabaster ˌalaˈbastɛr n
алабастър
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alabastrowy ˌalabaˈstrɔvɨ adj
алабастрен алабастров
dotyczący alabastru, zrobiony z alabastru
(książkowy) przypominający alabaster barwą, gładkością i delikatnością

alandzki adj
аландски
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Alandzkimi

alarm ˈalarm n
аларма
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem
urządzenie do nadawania sygnału alarmu (1.1)
wezwanie do działania

alarmowanie n
алармиране
wszczynanie alarmu

alarmować v
алармирам
wywoływać niepokój
zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania

alarmowy adj
алармен
dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie

albatros alˈbatrɔs n
албатрос
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
албански
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
албански
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albigens n
албигоец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji;

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
албинизъм
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albinos alˈbʲĩnɔs n
албинос
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
(weterynaria, weterynaryjny) zwierzę dotknięte albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)
(botanika, botaniczny) roślina dotknięta albinizmem (brakiem chlorofilu)

albinoska ˌalbʲĩˈnɔska n
албиноска
(medycyna, medyczny) kobieta albinos

albo ˈalbɔ conjunction
или
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
албум
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
(drukarstwo, drukarski) wydawnictwo o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
албумин
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

albuminowy adj
албуминов
związany z albuminą, dotyczący albuminy

albumowy ˌalbũˈmɔvɨ adj
албумен
związany z albumem, dotyczący albumu

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
алхимия
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
алхимичен алхимически
dotyczący alchemii

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
алхимик
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

alcista alʲˈʨ̑ista n
алтист
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem

alcistka alʲˈʨ̑istka n
алтистка
kobieta śpiewająca altem

aldehyd alˈdɛxɨt n
алдехид
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
но
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
алегория
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
алегорически алегорично
przenośnie, w sposób alegoryczny

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
алегоричен алегорически
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
авеню
szeroka, reprezentacyjna ulica
алея авеню
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksandryjski ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci adj
александрийски
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
алерген
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
алергия
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;
(przenośnie, przenośnia) nieprzyjazne uczucie do kogoś lub czegoś

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
алергичен
związany z alergią

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
алерголог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
алергология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

alergologiczny adj
алергологичен
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii

aleucki adj
алеутски
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa ˈalfa n
алфа
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
азбука
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;
(przenośnie, przenośnia) podstawy danej dziedziny wiedzy lub umiejętności, podstawowe zasady czegoś, podstawowe informacje o czymś

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
азбучен
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie

algebra alˈɡɛbra n
алгебра
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
алгебричен алгебрически
dotyczący algebry

algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
алжирец
mieszkaniec Algieru

algierka alʲˈɟɛrka n
алжирка
mieszkanka Algieru

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
алжирски
odnoszący się do państwa Algieria

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
алгоритъм
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

algorytmiczny adj
алгоритмичен
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki

alibi aˈlʲibʲi n
алиби
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
алигатор
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
алитерация
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
ализарин
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
алкалност
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

alkaliczny adj
алкален
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alkalizowanie ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ n
алкализиране
(chemia, chemiczny) proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady

alkalizować ˌalkalʲiˈzɔvaʨ̑ v
алкализирам
(chemia, chemiczny) dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
алкалоид
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot;

alkaloidowy ˌalkalɔ<sup>j</sup>iˈdɔvɨ adj
алкалоиден
dotyczący alkaloidu, związany z alkaloidem

alkohol alˈkɔxɔl n
алкохол спирт
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);

alkoholiczka ˌalkɔxɔˈlʲiʧ̑ka n
алкохоличка
kobieta, która cierpi na alkoholizm

alkoholiczny adj
алкохоличен алкохолически
związany z alkoholikiem lub alkoholizmem, taki jak u alkoholika

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
алкохолик
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
алкохолизъм
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(potocznie, potoczny) nadmierne, zbyt częste spożywanie alkoholu

alkoholizowanie n
алкохолизиране
dodawanie do czegoś alkoholu
sprawianie, że ktoś staje się alkoholikiem; zachęcanie do spożywania alkoholu

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
алкохолен
zawierający alkohol; związany z alkoholem

allegretto ˌalːɛˈɡrɛtːɔ adv
алегрето
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybko, niemal allegro

allegretto ˌalːɛˈɡrɛtːɔ n
алегрето
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dość szybko wykonana część utworu
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w dość szybkim tempie

allegro alˈːɛɡrɔ adv
алегро
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wesoło; żywo, szybko

allegro alˈːɛɡrɔ n
алегро
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część utworu wykonana w allegro (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w allegro (1.1)

allel ˈalːɛl n
алел
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
алелуя алилуя
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

almanach alˈmãnax n
алманах
rodzaj publikacji;

aloes aˈlɔɛs n
алое
(botanika, botaniczny) Aloë L., rodzaj sukulentów liściowych;

alogiczność n
алогичност
cecha tego, co alogiczne

alogizm n
алогизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który neguje możliwość poznania rzeczywistości za pomocą logiki
brak logiki w czymś

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
отпускане разпределение
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alopata ˌalɔˈpata n
алопат
(medycyna, medyczny) lekarz stosujący alopatię

alopatia n
алопатия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
алопатичен алопатически
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
алотропия
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

alpaka alˈpaka n
алпака
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;
gładka, wełniana tkanina w pasy;
wełna z lamy (1.1)
(chemia, chemiczny) stop miedzi, cynku i niklu o białym kolorze; nowe srebro;

alpejski alˈpɛjsʲci adj
алпийски
związany z Alpami, dotyczący Alp

alpinarium ˌalpʲĩˈnarʲjũm n
алпинеум
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród skalny roślin wysokogórskich;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
алпинист
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinistka ˌalpʲĩˈɲistka n
алпинистка
kobieta uprawiająca alpinizm

alpinistyczny ˌalpʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
алпинистки
dotyczący alpinizmu lub alpinistów

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
алпинизъм
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

altana alˈtãna n
беседка
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
алтернатива
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami
дизюнкция
(logika, logiczny) suma logiczna; zdanie złożone współrzędnie, prawdziwe, gdy jedno ze zdań składowych jest prawdziwe;

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
виолист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na altówce

altowiolistka ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka n
виолистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na altówce

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
алтруист
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistka ˌaltruˈ<sup>j</sup>istka n
алтруистка
kobieta bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruistycznie adv
алтруистически алтруистично
w sposób altruistyczny

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
алтруистичен алтруистически
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
алтруизъм
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

altówka alˈtufka n
виола
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny;

aluminiowy ˌalũmʲĩˈɲɔvɨ adj
алуминиев
wykonany z aluminium
związany z aluminium, dotyczący aluminium

aluwium aˈluvʲjũm n
алувий
(dawniej, dawny) (geologia, geologiczny) najmłodsza epoka geologiczna, holocen;
(geologia, geologiczny) osady powstające w procesie akumulacji na skutek działalności wód płynących;

aluzja aˈluzʲja n
алюзия
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
елзаски
związany z Alzacją

amalgamat n
амалгама
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amalgamatowy adj
амалгамен
związany z amalgamatem; wykonany z amalgamatu

amalgamowanie n
амалгамиране
(technologia, technika, techniczny) (metaloznawstwo, metalurgia) pozyskiwanie metali szlachetnych z rud za pomocą rtęci

amarant ãˈmarãnt n
амарант
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny szarłatowatych;

amator ãˈmatɔr n
аматьор
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

amatorski adj
аматьорски любителски
wykonany, uprawiany przez amatora

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
амазонски
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią

ambasada ˌãmbaˈsada n
посолство
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek
посолство амбаса́да
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;

ambasador dobrej woli n
посланик на добра воля
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
амбиция
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
амбициозен
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambona ãmˈbɔ̃na n
амвон
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambrazura ˌãmbraˈzura n
амбразура
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym;

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
амброзия
(botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność;

ambulans ãmˈbulãw̃s n
линейка
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych;

ambulatorium ˌãmbulaˈtɔrʲjũm n
амбулатория
(medycyna, medyczny) miejsce lekarskiej pomocy doraźnej przy szpitalu, sanatorium lub w zakładzie pracy;

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
амбулаторен
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

ameba ãˈmɛba n
амеба
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
амин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

amenorrhea n
аменорея
(medycyna, medyczny) brak miesiączki

ameryk ãˈmɛrɨk n
америций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanista ˌãmɛrɨkãˈɲista n
американист
specjalista z dziedziny amerykanistyki

amerykanistyka n
американистика
(edukacja, edukacyjny) kierunek studiów na uczelni wyższej, którego przedmiotem jest kultura, literatura i sztuka Stanów Zjednoczonych
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) interdyscyplinarna dziedzina nauki badająca m.in. historię, kulturę, literaturę i sztukę Stanów Zjednoczonych, jak i amerykańską odmianę języka angielskiego

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
американизация
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych;

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
американизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka amerykańskiego angielskiego
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki

amerykanizowanie n
американизиране
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucanie kultury amerykańskiej, przeprowadzanie amerykanizacji

amerykanizować v
американизирам
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację
американизирам се
stawać się Amerykaninem, nabierać cech amerykańskich

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
американски
dotyczący Ameryki (kontynentu)
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki

ametyst ãˈmɛtɨst n
аметист
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

ametystowy ˌãmɛtɨˈstɔvɨ adj
аметистов
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
амфетамин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
амфибия
(lotnictwo, lotniczy) pojazd wodno-powietrzny
(motoryzacja) pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze

amfilada n
анфилада
(architektura, architektoniczny) ciąg pomieszczeń ułożonych jedno za drugim, połączonych przejściami umieszczonymi w jednej linii;

amfiladowy adj
анфиладен
(architektura, architektoniczny) związany z amfiladą; wykorzystujący układ przestrzenny taki jak w amfiladzie

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
амфитеатър
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej
(książkowy) w teatrze, sali koncertowej itp.: część widowni wznosząca się koliście lub półkoliście ku górze

amfora ãw̃ˈfɔra n
амфора
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
аминокиселина
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

amnestia ãmˈnɛstʲja n
амнистия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnestionowanie n
амнистиране
udzielanie amnestii

amnestionować ˌãmnɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
амнистирам
udzielać / udzielić amnestii

amnezja ãmˈnɛzʲja n
амнезия
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amok ˈãmɔk n
амок
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji;

amon ˈãmɔ̃n n
амоний
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru;

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
амоняк
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amoniakowy adj
амонячен
(chemia, chemiczny) związany z amoniakem; zawierający amoniak

amonowy adj
амониев
(chemia, chemiczny) związany z amonem, dotyczący amonu

amoralnie adv
аморално
w sposób amoralny

amoralność n
аморалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest amoralne; cecha tych, którzy są amoralni

amorficzność n
аморфност
cecha tego, co jest amorficzne; cecha tych, którzy są amorficzni

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
аморфен
bezkształtny, niemający określonej budowy

amorfizm n
аморфизъм
(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy

amortyzacja n
амортизация
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
амортизатор амортисьор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amortyzować ˌãmɔrtɨˈzɔvaʨ̑ v
амортизирам
(ekonomia, ekonomiczny) zaliczać do kosztów danego okresu część kosztu środka trwałego odpowiadającą stosunkowi tego okresu do planowanej długości okresu użytkowania tego środka
(technologia, technika, techniczny) łagodzić w różny sposób i za pomocą różnych urządzeń wstrząsy i uderzenia w pojazdach, maszynach itp.

amper ˈãmpɛr n
ампер
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
амперчас
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
амперметър
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
амплитуда
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amplitudowy adj
амплитуден
(fizyka, fizyczny) związany z amplitudą

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
ампутация
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputowanie ˌãmputɔˈvãɲɛ n
ампутиране
(medycyna, medyczny) wykonywanie amputacji

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
ампутирам
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ампула
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amsterdamski ˌãmstɛrˈdãmsʲci adj
амстердамски
odnoszący się do Amsterdamu (miasta w Holandii)

amulet ãˈmulɛt n
амулет
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

anabioza n
анабиоза
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachroniczny adj
анахроничен анахронически
błędny chronologicznie, przypisujący zjawiska, fakty i ludzi do niewłaściwych czasów i epok historycznych
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
анахронизъм
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;
coś niezgodnego z duchem czasów i stanem wiedzy, przestarzałego (np. pogląd, rzecz)

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
анафилаксия
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anaforeza n
анафореза
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody

anagram ãˈnaɡrãm n
анаграма
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
анаконда
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel;

analcym n
аналцим
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów;

analgetyczny ˌãnalɡɛˈtɨʧ̑nɨ adj
аналгетичен
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból

analgetyk n
аналгетик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

analityczka ˌãnalʲiˈtɨʧ̑ka n
аналитичка
rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (chemik, naukowiec badający budowę chemiczną substancji)
rodzaj żeński od rzeczownika → analityk (specjalista zajmujący się analizą danych i prognozowaniem)

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
аналитичен аналитически
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
аналитик
naukowiec lub specjalista badający budowę chemiczną substancji
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
анализ
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;
określanie składu ilościowego, składników lub struktury badanego związku chemicznego;

analizator ˌãnalʲiˈzatɔr n
анализатор
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które wykonuje analizy
ten, kto coś analizuje, bada, czegoś docieka

analizatorski adj
анализаторски
związany z analizatorem, dotyczący analizatora, właściwy analizatorowi (temu kto analizuje)

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
анализирам
przeprowadzać proces analizy

analny ãˈnalnɨ adj
анален
(książkowy) odbytniczy, odbytowy

analogicznie adv
аналогически аналогично
w sposób analogiczny

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
аналогичен аналогически
podobny do czegoś

analogowy adj
аналогов непрекъснат
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
анамнеза
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ананас
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ананас анана́с
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)

ananasowy adj
ананасов
dotyczący ananasów, związany z ananasami
przyrządzony z ananasów, z dodatkiem ananasów

anapest ãˈnapɛst n
анапест
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w wierszach stopa metryczna złożona z dwóch sylab krótkich i jednej długiej;

anarchia ãˈnarxʲja n
анархия
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchiczny adj
анархичен анархически
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
анархист
ktoś, kto nie podporządkowuje się obowiązującym przepisom
zwolennik anarchizmu
zwolennik kompletnego rozprężenia (anarchii) w życiu publicznym

anarchistka n
анархистка
zwolenniczka anarchizmu

anarchistowski adj
анархистки
związany z anarchistą, dotyczący anarchisty, właściwy anarchiście

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
анархизъм
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anataz n
анатаз
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu;

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
анатема
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
анадолски
dotyczący Anatolii, związany z Anatolią

anatom ãˈnatɔ̃m n
анатом
uczony lub lekarz zajmujący się anatomią

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
анатомия
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);
(potocznie, potoczny) lekcja, zajęcia z anatomii (1.2)

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
анатомичен анатомически
związany z anatomią, dotyczący anatomii

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
андалуски
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
андалузит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów;

andante ãnˈdãntɛ adv
анданте
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie wolno

andante ãnˈdãntɛ n
анданте
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiarkowanie wolno wykonana część utworu, szybsza niż adadżio
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wykonany w umiarkowanie wolnym tempie

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
андорски
odnoszący się do Andory (państwa)

androfobia n
андрофобия
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
андроген
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androlog ãnˈdrɔlɔk n
андролог
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
андрология
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
андски
związany z Andami, dotyczący Andów

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
анекдот
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
анекдотичен анекдотически
posiadający cechy anegdoty

aneksja ãˈnɛksʲja n
анексия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anektowanie ˌãnɛktɔˈvãɲɛ n
анексиране
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokonywanie aneksji terytorium innego państwa

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
анексирам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

anemicznie adv
анемично
w sposób anemiczny

anemiczność n
анемичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest anemiczne; cecha tych, którzy są anemiczni

anemiczny adj
анемичен
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii
(przenośnie, przenośnia) niemrawy, słaby, działający powoli, niezdecydowanie

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
анемо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
анемометър
(technologia, technika, techniczny) (meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do pomiaru prędkości gazów

anestetyk n
анестетик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego;

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
анестезия
(medycyna, medyczny) znieczulenie

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
анестезиолог
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
анестезиология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
анестезиологичен
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
английски
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
английски
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angina ãŋʲˈɟĩna n
ангина
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła;

angio- ˈãŋʲɟɔ prefix
ангио-
(medycyna, medyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z układem naczyniowym

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
ангиография
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
ангиология
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

angiostenoza n
ангиостеноза
(medycyna, medyczny) zwężenie naczyń krwionośnych w wyniku zakrzepu lub zapalenia

anglezyt n
англезит
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
англицизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
англиканец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanizm n
англиканизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
англиканка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu

anglikański adj
англикански
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglista n
англицист
znawca języka, literatury i kultury angielskiej

anglistka n
англицистка
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) znawczyni języka, literatury i kultury angielskiej

anglistyka n
англицистика
nauka o języku i literaturze angielskiej

anglo- ˈãŋɡlɔ
англо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Anglią lub językiem angielskim

anglofil n
англофил
(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości

anglofilski adj
англофилски
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii

anglofilstwo n
англофилство
zamiłowanie i sprzyjanie Anglii, Anglikom lub wszelkim przejawom angielskości

anglofob n
англофоб
osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

anglofobia n
англофобство
niechęć do Anglików i wszystkiego co angielskie

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
англоезичен
posługujący się językiem angielskim
spisany, stworzony w języku angielskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim

angloman n
англоман
miłośnik i naśladowca wszystkiego, co angielskie

anglomania ˌãŋɡlɔ̃ˈmãɲja n
англомания
nadmierna i bezkrytyczna sympatia do osób, przedmiotów, zjawisk związanych z Anglią;

anglomanka n
англоманка
miłośniczka i naśladowniczka wszystkiego, co angielskie

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
англосаксонски
związany z językiem anglosaskim (1.1)
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii)

angolski ãŋˈɡɔlsʲci adj
анголски
odnoszący się do Angoli (państwa w Afryce)

angorski adj
ангорски
(dosłownie) (historia, historyczny, historycznie) związany z Angorą, dotyczący Angory ((współcześnie) Ankara)
związany z angorą, dotyczący angory

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
анхедония
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
анхидрит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4);

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
ангелски
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami
(przenośnie, przenośnia) na wzór anioła

anihilacja n
анихилация
(fizyka, fizyczny) proces w którym cząstki i anty-cząstki, podlegają unicestwieniu;

anihilowanie n
анихилиране
(fizyka, fizyczny) uleganie procesowi anihilacji

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
анилин
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca;

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
анимация
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animator ˌãɲĩˈmatɔr n
аниматор
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego

anime ãˈɲĩmɛ n
аниме
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) japoński film animowany;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
анимист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
анимистичен анимистически
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
анимизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

animowany adj
анимационен
wykonany z poklatkowych rysunków

anion ˈãɲjɔ̃n n
анион
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anionowy adj
анионен
(chemia, chemiczny) związany z anionami, dotyczący anionów

anioł ˈãɲɔw n
ангел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

aniołek ãˈɲɔwɛk n
ангелче
(zdrobniale) od: anioł
pieszczotliwie o dziecku, szczególnie małym lub grzecznym

anizokoria n
анизокория
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

anizotropowy adj
анизотропен
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

ankarski ãŋˈkarsʲci adj
анкарски
odnoszący się do miasta Ankara

ankeryt ãŋˈkɛrɨt n
анкерит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan wapnia i żelaza;

ankieta ãŋʲˈcɛta n
анкета
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
анкетьор
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety

ankietowy adj
анкетен
związany z ankietą, dotyczący ankiety; mający formę ankiety

annabergit ˌãnːaˈbɛrʲɟit n
анабергит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów;

annały n
анали
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anoda ãˈnɔda n
анод
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anodowy adj
аноден
związany z anodą, dotyczący anody

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
аномалия
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
аномален
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
анонимка
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy
аноним
autor nieznany z nazwiska;

anonimowo adv
анонимно
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
анонимност
cecha tego, kto jest anonimowy;

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
анонимен
nieznanego autorstwa
o nieujawnionym nazwisku
z udziałem nieznanych osób

anons ˈãnɔ̃w̃s n
анонс
podanie do publicznej wiadomości, w szczególności poprzez ogłoszenie w prasie

anonsowanie n
анонсиране
ogłaszanie czegoś, co za chwilę ma nastąpić

anorak ãˈnɔrak n
анорак
ciepła nieprzemakalna kurtka z kapturem uszyta na wzór anoraka (1.1)

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
анорексия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anorektyczka n
анорексичка
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na anoreksję

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
анорексик
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

anormalnie ˌãnɔrˈmalʲɲɛ adv
анормално
w sposób anormalny

anormalność n
анормалност
cecha tego, co anormalne; cecha tych, którzy są anormalni

anortyt n
анортит
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
антагонист
przeciwnik;

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антагонистичен антагонистически
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
антагонизъм
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób

antarktyczny adj
антарктичен антарктически
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
антена анте́на
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antena satelitarna n
сателитна антена
(telekomunikacja) antena umożliwiająca odbiór telewizji satelitarnej;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
антология
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
антологичен
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
антоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonimiczny adj
антонимен антонимичен
(językoznawstwo, językoznawczy) o przeciwstawnym znaczeniu

antracenowy adj
антраценов
(chemia, chemiczny) związany z antracenem; zawierający antracen

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
антрацит
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antracytowy ˌãntraʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
антрацитен
(geologia, geologiczny) dotyczący antracytu, związany z antracytem

antrakt ˈãntrakt n
антракт
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przerwa między aktami, w trakcie spektaklu

antropo- ãnˈtrɔpɔ
антропо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem

antropocentryczny adj
антропоцентричен
skupiony na człowieku, stawiający człowieka na najważniejszym miejscu

antropocentryzm n
антропоцентризъм
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofag ˌãntrɔˈpɔfak n
антропофаг
(książkowy) człowiek zjadający innych ludzi

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
антропофагия
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
антропофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeneza n
антропогенеза
(antropologia, antropologiczny) pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju;

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
антрополог
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
антропология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
антропологичен антропологически антроположки
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
антропометричен антропометрически
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
антропоморфизъм
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antroponimia ˌãntrɔpɔ̃ˈɲĩmʲja n
антропонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o antroponimach, dział onomastyki;
(językoznawstwo, językoznawczy) nazewnictwo osobowe, będące przedmiotem badań antroponimii (1.1)

antyamerykanizm n
антиамериканизъм
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych

antyamerykański adj
антиамерикански
wymierzony przeciwko Stanom Zjednoczonym Ameryki i jej obywatelom, niechętny wobec Stanów Zjednoczonych Ameryki i jej obywateli

antyatom n
антиатом
(fizyka, fizyczny) atom zbudowany z antycząstek;

antybakteryjnie ˌãntɨbaktɛˈrɨjɲɛ adv
антибактериално
w sposób antybakteryjny

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
антибактериален противобактериен
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
антибиотик
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antybiotykowy adj
антибиотичен
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
антигерой
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym;

antybolszewicki ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲiʦ̑ʲci adj
антиболшевишки
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

antybułgarski adj
антибългарски противобългарски
taki, który jest przeciwny lub wrogi Bułgarii i Bułgarom
taki, który jest przejawem postawy antybułgarskiej (1.1)

antycellulitowy adj
антицелулитен
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zapobiegający lub redukujący cellulit

antychryst n
антихрист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antychrystowy adj
антихристки
dotyczący antychrysta, związany z antychrystem

antycyklon n
антициклон
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antycyklonowy adj
антициклонален антициклоничен
(meteorologia, meteorologiczny) związany z antycyklonem

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
античен
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antycząstka n
античастица
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii;

antydatować ˌãntɨdaˈtɔvaʨ̑ v
антидатирам
wpisywać gdzieś datę wcześniejszą niż rzeczywista, zwykle w celu oszustwa

antydemokratyczny adj
антидемократичен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antydepresant n
антидепресант
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji;

antydopingowy ˌãntɨdɔpʲĩŋˈɡɔvɨ adj
антидопингов
przeznaczony do walki z dopingiem u sportowców, do wykrywania niedozwolonych środków dopingujących

antydynastyczny adj
антидинастически
skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
антифашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystka n
антифашистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
антифашистки
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
антифашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeudalny adj
антифеодален
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
антиген
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygenowy adj
антигенен
związany z antygenem, dotyczący antygenów

antyglobalistyczny adj
антиглобалистки
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec globalizmu
taki, który się sprzeciwia globalizmowi

antyhitlerowski adj
антихитлеристки
taki, który jest przeciwny lub wrogi hitleryzmowi i hitlerowcom

antyimperialistyczny ˌãntɨ<sup>j</sup>ĩmpɛrʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антиимпериалистичен антиимпериалистически
nastawiony na walkę z imperializmem, zwalczający imperialistów

antyk ˈãntɨk n
антика
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antykapitalistyczny adj
антикапиталистически
wrogi wobec kapitalizmu

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
антиклерикализъм
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antyklerykalny ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ adj
антиклерикален
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym

antykolonialny ˌãntɨkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
антиколониален
przeciwny kolonializmowi

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
антикомунист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
антикомунистически
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
антикомунизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
контрацепция
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
антикорозионен
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją

antykorupcyjny ˌãntɨkɔrupˈʦ̑ɨjnɨ adj
антикорупционен
mający na celu przeciwdziałanie i zwalczanie korupcji

antykryzysowy ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ adj
антикризисен
mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy)

antykwa ãnˈtɨkfa n
антиква
(drukarstwo, drukarski) krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach;

antykwariat ˌãntɨˈkfarʲjat n
антиквариат
sklep z antykami;
sklep z używanymi książkami;

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
антиквар
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami

antykwaryczny ˌãntɨkfaˈrɨʧ̑nɨ adj
антикварен
dotyczący antykwariatu i przedmiotów w nim sprzedawanych

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
антилопа
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antylopi adj
антилопски
związany z antylopą

antymarksistowski adj
антимарксистки антимарксически
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec marksizmu
taki, który sprzeciwia się marksizmowi

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
антиматерия антивещество
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
антимилитаристичен антимилитаристически
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
антимон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
антимонит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antymonowy ˌãntɨ̃mɔ̃ˈnɔvɨ adj
антимонов
(chemia, chemiczny) dotyczący antymonu, zawierający antymon

antynarodowy adj
антинационален
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu

antynaukowy adj
антинаучен
odrzucający metodę naukową
sprzeczny ze stanowiskiem nauki

antyneutron n
антинеутрон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką neutronu;

antynomia n
антиномия
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antyoksydacyjny adj
антиоксидантен
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
антипапа
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
антипатия
niechęć do kogoś

antypatriotyczny adj
антипатриотичен
sprzeciwiający się patriotyzmowi

antypatyczność n
антипатичност
cecha tego, co antypatyczne

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
антипатичен
budzący odrazę, niechęć

antypaństwowy adj
антидържавен
taki, który jest przejawem sprzeciwu wobec państwa i państwowości
taki, który sprzeciwia się instytucji państwa i państwowości

antypowieść n
антироман
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku

antyproton n
антипротон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca antycząstką protonu;

antyradziecki adj
антисъветски
taki, który jest przeciwny lub wrogi ZSRR

antyreligijny ˌãntɨrɛlʲiˈɟijnɨ adj
антирелигиозен противорелигиозен
skierowany przeciwko religii, niechętny wobec religii

antyrewolucyjny adj
антиреволюционен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
антиправителствен противоправителствен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
антисемитски
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
антисемит
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm

antysemitka ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitka n
антисемитка
kobieta uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; kobieta, którą cechuje antysemityzm

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
антисемитизъм
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptycznie ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
антисептично
w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
антисептичен
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antyseptyk ˌãntɨˈsɛptɨk n
антисептик
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów

antyspołeczny adj
антиобществен антисоциален противообществен
wrogi społeczeństwu; działający na szkodę społeczeństwa

antyterrorystyczny ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
антитерористичен
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami

antyteza n
антитеза
(filozofia, filozoficzny) wg Hegla drugie stadium dialektycznego rozwoju rzeczywistości przez triady
(filozofia, filozoficzny) wg Kanta jeden z dwóch sprzecznych, równorzędnych sądów odnoszących się do tego samego metafizycznego zagadnienia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obok siebie w utworze dwóch przeciwstawnych znaczeniowo wyrażeń w jedną całość treściową, celem wywołania silniejszej ekspresji
twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
антитоксичен
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych

antyutopia n
антиутопия
wizja społeczeństwa albo przyszłości przeciwna do utopii, to jest czarna, pesymistyczna, przedstawiająca często także regres ludzkości

antywirusowy ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ adj
антивирусен
(informatyka, informatyczny) służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
антивоенен
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie

anulowanie ˌãnulɔˈvãɲɛ n
анулиране
unieważnianie, odwoływanie czegoś

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
анулирам
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś

anyż ˈãnɨʃ n
анасон
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa uzyskiwana z anyżu (1.1)

anyżowy adj
анасонов
(botanika, botaniczny) (spożywczy) dotyczący anyżu, zrobiony z anyżu

aorta aˈɔrta n
аорта ао́рта
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aortalny adj
аортен
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą

aoryst aˈɔrɨst n
аорист
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły;

aorystyczny ˌaɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
аористен
mający związek z aorystem

aparat aˈparat n
апарат
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
instytucje, urzędy zajmujące się kontrolą lub kierowaniem pewną dziedziną życia państwowego, społecznego

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
фотоапарат фотографски апарат
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
рентгенов апарат
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

aparatura ˌaparaˈtura n
апаратура
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość

aparaturowy adj
апаратурен
związany z aparaturą

apartamencik ˌapartãˈmɛ̃ɲʨ̑ik n
апартаментче
(zdrobniale) od: apartament

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
апартамент
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie

apartheid aˈpartxajt aˈpartxɛjt n
апартейд
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras i polityka segregacji rasowej połączona z ograniczeniem praw i dyskryminacją ludności niebiałej w RPA w latach 1948-1990;

apatia aˈpatʲja n
апатия
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
апатично
w sposób apatyczny

apatyczność n
апатичност
cecha tego, co apatyczne

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
апатичен
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje

apatyt aˈpatɨt n
апатит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

apel ˈapɛl n
апел
publiczne wezwanie skierowane do jakiegoś ogółu do podjęcia działań lub uczestniczenia w czymś

apelacja n
апелация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji

apelacyjny adj
апелативен апелационен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z odwołaniami od wyroków
związany z apelacją, dotyczący apelacji

apelowanie ˌapɛlɔˈvãɲɛ n
апелиране
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) składanie apelacji od wyroku
zwracanie się z apelem

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
аперитив
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apetycznie adv
апетитно
w sposób apetyczny, zachęcający do jedzenia

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
апетитен
zachęcający do jedzenia
(przenośnie, przenośnia) atrakcyjny pod względem seksualnym

apetyt aˈpɛtɨt n
апетит
chęć jedzenia, łaknienie;
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

apetyt rośnie w miarę jedzenia aˈpɛtɨt ˈrɔɕɲɛ ˈv‿mʲjarɛ jɛˈʣ̑ɛ̃ɲa proverb
апетитът идва с яденето
im więcej masz, tym więcej chcesz mieć

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
апликация
przyszyta ozdoba tkaniny

aplikatura ˌaplʲikaˈtura n
апликатура
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zalecany układ palców podczas gry na instrumencie;

apogeum n
апогей
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apokaliptyczny adj
апокалиптичен апокалиптически
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
апокопа
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apokryf aˈpɔkrɨf n
апокриф
(przenośnie, przenośnia) utwór rzekomo autentyczny, np. podrobione dzieło wielkiego pisarza lub recenzja nieistniejącej książki
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą dany Kościół uważa za niezgodną ze swoją doktryną;

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
апокрифен
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mający charakter apokryfu

apolitycznie adv
аполитично
w sposób apolityczny

apolityczność n
аполитичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest apolityczne; cecha tych, którzy są apolityczni

apolityczny adj
аполитичен
niezwiązany z polityką

apologeta ˌapɔlɔˈɡɛta n
апологет
osoba broniąca określonej idei, postawy

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
апология
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apopleksja ˌapɔˈplɛksʲja n
апоплексия
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) udar mózgu

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
апоплектичен апоплектически
będący przejawem / następstwem apopleksji

apoplektyk n
апоплектик
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

aport interjection
апорт
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) komenda dla psa, aby coś przyniósł;

aport n
апорт
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wkład niepieniężny wnoszony do spółki handlowej na pokrycie kapitału zakładowego;

apostata ˌapɔˈstata n
вероотстъпник
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
апостасия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porzucenie jakiejś wiary religijnej;

aposterioryczny ˌapɔstɛrʲjɔˈrɨʧ̑nɨ adj
апостериорен
(filozofia, filozoficzny) taki, który opiera, bazuje się na doświadczeniu; jest udowodniony za pomocą doświadczenia

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
апостолически
dotyczący papieża (jako następcy św. Piotra Apostoła)
апостолски
dotyczący apostołów

apostolstwo n
апостолство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) propagowanie wiary chrześcijańskiej;
misja głoszenia jakiś idei lub poglądów

apostoł aˈpɔstɔw n
апостол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

apostrof aˈpɔstrɔf n
апостроф
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
апострофа
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
апотеоз
(książkowy) otoczenie osoby bądź rzeczy szczególną czcią;

aprioryczny ˌaprʲjɔˈrɨʧ̑nɨ adj
априорен
(filozofia, filozoficzny) taki, który przyjęty z góry jako założenie niezależne od doświadczenia, a bazujące na sądzie rozumowym

apsyda apˈsɨda n
абсида апсида
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej

apteczka apˈtɛʧ̑ka n
аптека аптечка
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami;

apteczny adj
аптечен
związany z apteką

apteka apˈtɛka n
аптека
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
аптекарка
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
аптекарски
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy

aptekarstwo ˌaptɛˈkarstfɔ n
аптекарство
profesja aptekarza

aptekarz apˈtɛkaʃ n
аптекар
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

aquapark akˈfapark n
аквапарк
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ar ar n
ар
(jednostka miary) jednostka powierzchni gruntu równa stu metrom kwadratowym;

ara ˈara n
ара
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

arabeska ˌaraˈbɛska n
арабеска
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek prozy, drobny utwór zawierający wiele motywów fantastyki baśniowej

arabista ˌaraˈbʲista n
арабист
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistka ˌaraˈbʲistka n
арабистка
specjalistka w zakresie arabistyki

arabistyka ˌaraˈbʲistɨka n
арабистика
nauka o języku, kulturze i historii Arabów;

arabizacja n
арабизация
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizm aˈrabʲism̥ n
арабизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego;

arabski aˈrapsʲci adj
арабски
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
арабски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arachid n
фъстък
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
арахнофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
арагонит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
арагонски
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aranżacja n
аранжимент аранжировка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej;

aranżować v
аранжирам
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dostosować kompozycję do użycia innych instrumentów czy śpiewu

arbiter arˈbʲitɛr n
арбитър
(sport, sportowy) sędzia sportowy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozjemca, sędzia polubowny powołany aby rozstrzygnąć spór

arbitraż n
арбитраж
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbitrażowy adj
арбитражен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu

arbuz ˈarbus n
диня
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

arbuzowy ˌarbuˈzɔvɨ adj
динен
dotyczący arbuza, związany z arbuzami

archaiczność n
архаичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest archaiczne; cecha tych, którzy są archaiczni

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
архаичен
(geologia, geologiczny) związany z archaikiem, dotyczący archaiku
(pejoratywnie, pejoratywny) niezgodny z nowoczesnością lub postępem
архаичен стар
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
архаизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia
rzecz przestarzała

archaizowanie n
архаизиране
(językoznawstwo, językoznawczy) (sztuka) naśladowanie stylu lub języka epok minionych, nadawanie czemuś cech archaicznych

archaizować v
архаизирам
nadawać utworowi cechy charakterystyczne dla dzieł dawnych epok

archangielski adj
архангелски
dotyczący Archangielska, związany z Archangielskiem

archanielski adj
архангелски
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła

archanioł arˈxãɲɔw n
архангел
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeo- arˈxɛɔ
архео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
археолог
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw
uczona badająca materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
археология
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
археологичен археологически археоложки
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
археоложка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
архетип
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archijerejski adj
архиерейски
(kościelny) związany z osobą lub funkcją archijereja

archimandrycki adj
архимандритски
(kościelny) związany z osobą lub funkcją archimandryty

archimandryta n
архимандрит
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
архипелаг
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

archipelagowy adj
архипелагски архипелажки
związany z archipelagiem; taki jak archipelag

architekt arˈxʲitɛkt n
архитект
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektka ˌarxʲiˈtɛktka n
архитектка
(potocznie, potoczny) kobieta projektująca budynki oraz obiekty infrastruktury w zakresie architektury

architektoniczny ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
архитектоничен
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
архитектура
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

archiwalny adj
архивен
dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum

archiwista n
архивар
pracownik archiwum
архивист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista z zakresu archiwistyki, badacz archiwaliów

archiwistka n
архиварка
pracowniczka archiwum
архивистка
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalistka z zakresu archiwistyki, badaczka archiwaliów

archiwizowanie n
архивиране
dokonywanie archiwizacji, porządkowanie i przekazywanie czegoś już nieaktualnego do archiwum

archiwizować v
архивирам
zbierać, gromadzić do archiwum

archiwum arˈxʲivũm n
архив архива
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1)
instytucja zajmująca się gromadzeniem, przechowywaniem oraz udostępnianiem zgromadzonych archiwaliów

archont n
архонт
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach, od VIII w. p.n.e. do czasów reform Klejstensa, jeden z dziewięciu najważniejszych urzędników polis, zasiadał w Areopagu;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
архиепископ архиепи́скоп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcybiskupi adj
архиепископски
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem

arcybiskupstwo n
архиепископия архиепископство
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa;
архиепископство
godność arcybiskupa, jego urząd

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
шедьовър
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi;

arcykapłański adj
първосвещенически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący arcykapłana, określający arcykapłana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charakterystyczny dla arcykapłana, mający cechy arcykapłana

arcykapłański possessiveAdjective
първосвещенически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) należący do arcykapłana

areał aˈrɛaw n
ареал
(zoologia, zoologiczny) (botanika, botaniczny) obszar występowania określonego gatunku

arena aˈrɛ̃na n
арена
(przenośnie, przenośnia) miejsce jakichś wydarzeń, działań
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

areometr n
ареометър
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru gęstości cieczy

areopag ˌarɛˈɔpak n
ареопаг
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) grono osób rozstrzygających o czymś w sposób autorytatywny

areszt ˈarɛʃt n
арест
miejsce, gdzie wykonywany jest areszt (1.1)
tymczasowe pozbawienie wolności;

aresztancki adj
арестантски
związany z aresztantem, dotyczący aresztanta

aresztant aˈrɛʃtãnt n
арестант
osoba zatrzymana w areszcie

aresztantka n
арестантка
osoba płci żeńskiej osadzona w areszcie

aresztowanie ˌarɛʃtɔˈvãɲɛ n
арестуване
osadzenie kogoś w areszcie

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
арестувам
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argentyt n
аргентит
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S;

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
аржентински
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
аргон арго́н
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argonaucki adj
аргонавтски
(rzadki, rzadko używany) związany z Argonautami, dotyczący Argonautów

argument arˈɡũmɛ̃nt n
аргумент
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik

argumentacja n
аргументация
uzasadnianie za pomocą argumentów

argumentowanie n
аргументиране
używanie, przytaczanie argumentów

argumentować v
аргументирам
uzasadniać swoje stanowisko, swój pogląd

aria ˈarʲja n
ария
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariergarda n
ариергард
(wojskowość, wojskowy) straż tylna

arizoński adj
аризонски
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
Ноев ковчег
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkada arˈkada n
аркада
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arktyczny arkˈtɨʧ̑nɨ adj
арктичен арктически
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego

arlekin n
арлекин арлекино
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armada arˈmada n
армада
(historia, historyczny, historycznie) flota wysłana przez Filipa II hiszpańskiego przeciw Anglii w 1588
(morski) (wojskowość, wojskowy) wielka flota wojenna

armata arˈmata n
топ
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armatni arˈmatʲɲi adj
топовен
dotyczący armaty

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
арменски
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
армия войска
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

armijny adj
армейски
(wojskowość, wojskowy) związany z armią, dotyczący armii

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
арогантен
(książkowy) będący oznaką arogancji
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja

arogancko adv
арогантно
w sposób arogancki

aroganckość n
арогантност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aroganckie; cecha tych, którzy są aroganccy

aromat aˈrɔ̃mat n
аромат
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
ароматерапия
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
ароматен
(chemia, chemiczny) o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla
ароматен ароматичен
mający silny, miły zapach

aromatyzowanie n
ароматизиране
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dodawanie do czegoś aromatów w celu nadania jakiegoś zapachu

aromatyzować v
ароматизирам
(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

arsen ˈarsɛ̃n n
арсен
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
арсенал
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenałowy adj
арсенален арсеналски
związany z arsenałem, dotyczący arsenału

arsenopiryt n
арсенопирит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

arsenowy adj
арсенов
(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen

arszenikowy adj
арсеников
(chemia, chemiczny) związany z arszenikiem

artefakt arˈtɛfakt n
артефакт
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;

arteria arˈtɛrʲja n
артерия
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

artezyjski adj
артезиански
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artykulacja n
артикулация
(fonetyka, fonetyczny) ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków;

artykulacyjny adj
артикулационен
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją, dotyczący artykulacji

artykuł arˈtɨkuw n
артикул
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
статия
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie

artykułować ˌartɨkuˈwɔvaʨ̑ v
артикулирам
(fonetyka, fonetyczny) wymawiać głoski

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
артилерия
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej
(wojskowość, wojskowy) uzbrojenie artylerii (1.1), np. armaty, haubice, moździerze

artyleryjski ˌartɨlɛˈrɨjsʲci adj
артилерийски
(wojskowość, wojskowy) (przymiotnik) od artyleria

artylerzysta n
артилерист
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

artysta arˈtɨsta n
артист художник
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystka arˈtɨstka n
художничка
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
артистично
w sposób artystyczny

artystyczność ˌartɨˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
артистичност
cecha tego, co jest artystyczne, co ma walory artystyczne

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
артистичен
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

aryjski aˈrɨjsʲci adj
арийски
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
аристокрация
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;
(przenośnie, przenośnia) elitarna grupa ludzi, wyróżniająca się w społeczeństwie

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
аристократ
osoba należąca do arystokracji
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) osoba będąca członkiem elity jakiegoś środowiska

arystokratka ˌarɨstɔˈkratka n
аристократка
kobieta należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
аристократически аристократично
w sposób arystokratyczny

arystokratyczność n
аристократичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest arystokratyczne; cecha tych, którzy są arystokratyczni

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
аристократичен аристократически
związany z arystokracją
аристократичен аристократически аристократски
charakterystyczny dla arystokratów, posiadający cechy przypisywane arystokratom lub arystokracji

arytmetycznie ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
аритметически аритметично
według działań arytmetycznych (zgodnie z nimi, za ich pomocą)

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
аритметичен аритметически
dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyk ˌarɨtˈmɛtɨk n
аритметик
człowiek zajmujący się arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
аритметика
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
аритмия
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

arytmiczny adj
аритмичен
(medycyna, medyczny) związany z arytmią serca

ascendent asˈʦ̑ɛ̃ndɛ̃nt n
асцендент
(astrologia, astrologiczny) punkt ekliptyki, który wschodzi w określonym momencie i miejscu na Ziemi;

asceta asˈʦ̑ɛta n
аскет
człowiek uprawiający ascezę
(przenośnie, przenośnia) człowiek nie mający wielkich wymagań

ascetycznie adv
аскетически аскетично
w sposób ascetyczny

ascetyczny adj
аскетичен аскетически
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
аскетизъм
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
аскетизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego
surowy tryb życia bez przyjemności i wygód

asejsmiczny adj
асеизмичен
(geologia, geologiczny) nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
асексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

aseksualność n
асексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) trwałe nieodczuwanie pociągu seksualnego wobec innych osób

aseksualny ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
асексуален
(potocznie, potoczny) pozbawiony seksu, zmysłowości
(seksuologia, seksuologiczny) obojętny na sprawy płci i seksu, nieodczuwający pociągu seksualnego

aseptyczny adj
асептичен
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych

asfalt ˈasfalt n
асфалт
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltobeton n
асфалтобетон
(budownictwo) beton z wypełniaczem w postaci asfaltu;

asfaltowanie n
асфалтиране
pokrywanie nawierzchni drogi asfaltem

asfaltować v
асфалтирам
pokrywać powierzchnię asfaltem

asfaltowy ˌasfalˈtɔvɨ adj
асфалтен асфалтов
wykonany z asfaltu

asklepiejon n
асклепион
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) starożytna świątynia grecka poświęcona Asklepiosowi, czasem połączona ze szpitalem lub szkołą medyczną;

asocjować ˌasɔˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
асоциирам
kojarzyć, łączyć wrażenia, fakty, obrazy

asomatyczny adj
асоматичен
(książkowy) bezcielesny

asonans n
асонанс
(językoznawstwo, językoznawczy) rym polegający na identyczności tylko samogłosek

asortyment ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt n
асортимент
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom;

asortymentowy adj
асортиментен
związany z asortymentem, towarami i usługami stanowiącymi stałą ofertę handlową

aspartam asˈpartãm n
аспартам
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
аспект
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana
(astronomia, astronomiczny) położenie gwiazd względem siebie i znaków zodiaku;

aspermia n
аспермия
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie;

aspiracja ˌaspʲiˈraʦ̑ʲja n
аспирация
(fonetyka, fonetyczny) przydech
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

aspirować v
аспирирам
starać się, ubiegać się o coś

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
аспирин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją;

aspirynowy adj
аспиринов
związany z aspiryną, dotyczący aspiryny

aspołeczność n
асоциалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest aspołeczne; cecha tych, którzy są aspołeczni

aspołeczny adj
асоциален
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego

astat ˈastat n
астат астатин
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
астения
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

asteniczny adj
астеничен астенически
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
астеносфера
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

aster ˈastɛr n
астра
(botanika, botaniczny) roślina ogrodowa o pięknych różnokolorowych kwiatach;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
астероид
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

astma ˈastma n
астма
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astma oskrzelowa ˈastma ˌɔskʃɛˈlɔva n
бронхиална астма
(medycyna, medyczny) przewlekła, zapalna choroba dróg oddechowych z napadami duszności i kaszlu;

astmatyczka ˌastmaˈtɨʧ̑ka n
астматичка
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na astmę

astmatyczny adj
астматичен
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astmatyk aˈstmatɨk n
астматик
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę

astrachański ˌastraˈxãj̃sʲci adj
астрахански
dotyczący Astrachania, związany z Astrachaniem, pochodzący z Astrachania

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
астрафобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami

astralny aˈstralnɨ adj
астрален
gwiezdny

astro- ˈastrɔ
астро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi

astrobiologiczny adj
астробиологичен астробиологически астробиоложки
(astronomia, astronomiczny) (biologia, biologiczny) związany z astrobiologią lub astrobiologami

astrofizyczka n
астрофизичка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astrofizyki

astrofizyczny adj
астрофизичен астрофизически
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
астрофизик
specjalista w zakresie astrofizyki

astrofizyka n
астрофизика
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrofotometr ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥ n
астрофотометър
(technologia, technika, techniczny) fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich;

astrolog aˈstrɔlɔk n
астролог
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
астрология
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
астрологичен астрологически
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astrolożka n
астроложка
kobieta zajmująca się astrologią, przepowiadająca przyszłość z położenia ciał niebieskich

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
астронавт
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautka ˌastrɔ̃ˈnawtka n
астронавтка
kobieta, która zajmuje się lotami w kosmos

astronautyczny adj
астронавтски
związany z astronautyką lub astronautami, dotyczący astronautyki lub astronautów

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
астронавтика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
астроном
specjalista w zakresie astronomii;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
астрономия
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
астрономичен астрономически
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki

astrospektroskop ˌastrɔspɛkˈtrɔskɔp n
астроспектроскоп
spektroskop astronomiczny;

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
астигматичен астигматически
związany z astygmatyzmem

astygmatyk n
астигматик
(medycyna, medyczny) osoba mająca astygmatyzm

astygmatyzm n
астигматизъм
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asuański adj
асуански
związany z Asuanem, dotyczący Asuanu

asymetryczność n
асиметричност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest asymetryczne; cecha tych, którzy są asymetryczni

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
асиметричен асиметрически
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
асимилация
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymilacyjny adj
асимилационен
(biologia, biologiczny) związany z asymilacją
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z asymilacją

asymilowanie n
асимилиране
(biologia, biologiczny) pobieranie z zewnątrz substancji i przetwarzanie ich na potrzeby własnego organizmu
(językoznawstwo, językoznawczy) upodobnianie się pod względem artykulacyjnym danej głoski do sąsiedniej

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
асимптота
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
асиндетон
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

asyrologia n
асириология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
асирийски
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii

asystencki adj
асистентски
związany z osobą lub funkcją asystenta

asystent n
асистент
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy
(studencki) stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko

asystentka n
асистентка
kobieta asystent

asystolia ˌasɨˈstɔlʲja n
асистолия
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca;

asystowanie n
асистиране
wspomaganie specjalisty w trakcie wykonywanych przez niego zadań

asystować v
асистирам
pomagać przy czym

aszchabadzki ˌaʃxaˈbaʦ̑ʲci adj
ашхабадски
odnoszący się do miasta Aszchabad

atak ˈatak n
атака
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi
agresywne wystąpienie przeciw komuś lub czemuś
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych
(sport, sportowy) nagła akcja mająca na celu zdobycie przewagi nad rywalem

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
инфаркт на миокарда
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

atakowanie n
атакуване
przypuszczanie ataku

atawistycznie adv
атавистично
w sposób atawistyczny

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
атавистичен атавистически
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
атавизъм
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
атеист
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
атеистка
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
атеистичен атеистически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
атеизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

atelier n
ателие
(sztuka) pracownia artysty (malarza, fotografika itp.) z odpowiednim wyposażeniem i oświetleniem, będąca częstym tematem w malarstwie
павилион
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) zespół specjalnie urządzonych pomieszczeń, w których kręci się filmy

atenka aˈtɛ̃nka n
атинянка
mieszkanka Aten

atestacyjny adj
атестационен
związany z atestacją, atestowaniem, dotyczący atestacji

ateńczyk aˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
атинянин
mieszkaniec Aten

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
атински
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

athoski adj
атонски
związany z górą Athos, dotyczący góry Athos

atlant ˈatlãnt n
атлант
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu;

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
атлантически
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący państw NATO

atlas ˈatlas n
атлас
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;
атлант
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna;

atleta aˈtlɛta n
атлет
(sport, sportowy) zawodnik dyscyplin siłowych;
człowiek postawny, silny, z rozwiniętą muskulaturą

atletka aˈtlɛtka n
атлетка
(sport, sportowy) zawodniczka dyscyplin siłowych
kobieta postawna, silna, z rozwiniętą muskulaturą

atletyczny adj
атлетически
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie
(sport, sportowy) odnoszący się do atletyki, związany z atletyką

atletyka aˈtlɛtɨka n
атлетика
wszystkie ćwiczenia sportowe

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
атмосфера
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
атмосферен
związany z atmosferą ziemską

atol ˈatɔl n
атол
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
атом
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
атомист
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii
(fizyka, fizyczny) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej

atomizowanie n
атомизиране
rozbijanie na atomy

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
атомен
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu
wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego

atonalność n
атоналност
cecha utworu, który jest atonalny

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
мастило
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrofia aˈtrɔfʲja n
атрофия
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;
(psychologia, psychologiczny) zanik wrażliwości

atroficzny adj
атрофичен
(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii

atropina n
атропин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atropinowy adj
атропинов
(medycyna, medyczny) związany z atropiną

atrybut aˈtrɨbut n
атрибут
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

attaché n
аташе
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (dyplomacja) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego – urzędnik dyplomatyczny przydzielony do poselstwa jako specjalista w danej dziedzinie;

atto- ˈatːɔ
ато-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych;

attycki adj
атически
związany z Attyką

atut ˈatut n
коз
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru

atłas ˈatwas n
атлаз
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca;

atłasowy adj
атлазен
dotyczący atłasu, zrobiony z atłasu

au aw interjection
ох
…wyrażający ból

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
аудиенция
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku

audio-
аудио-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze słuchem, słyszeniem, dźwiękiem

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
аудиометър
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu;

audiowizualny adj
аудиовизуален
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
аудитория
sala wykładowa, odczytowa;
ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie

augiaszowy adj
авгиев
(mitologia grecka) związany z królem Augiaszem

augit ˈawʲɟit n
авгит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy piroksenów;

augmentacja ˌawɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
аугментация
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika imitacyjna polegająca na wydłużeniu, najczęściej dwukrotnym, wszystkich wartości rytmicznych tematu;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
аукцион
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aukcyjny adj
аукционен
związany z aukcjami, służący do przeprowadzania aukcji

aula ˈawla n
аула
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy

aura ˈawra n
аура
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm;

aureola ˌawrɛˈɔla n
ореол
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych

aurypigment n
аурипигмент
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
австралийски
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
австралийски кетълдог австралийско пастирско куче
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
австрийски
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
австро-унгарски
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

aut awt n
аут
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem;

autarkia awˈtarʲca n
автаркия
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;
(filozofia, filozoficzny) wyznawany przez stoików pogląd, według którego do osiągnięcia szczęścia wystarczy sama cnota;

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
автентично
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
автентичност
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
автентичен
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką

auto- ˈawtɔ prefix
авто-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący samochodu, motoryzacji

autoanaliza n
самоанализ
rozpatrywanie swoich czynów i przeżyć

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
автобиография
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobiograficzny adj
автобиографичен автобиографически
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia

autobus awˈtɔbus n
автобус
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
автобусен
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem

autochton n
автохтон
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium

autochtoniczny adj
местен
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autoerotyzm n
автоеротизъм
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autograf awˈtɔɡraf n
автограф
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do prezentacji zdjęć wykonanych z lotu ptaka w formie trójwymiarowych map
rękopis wykonany przez autora dzieła
własnoręczny podpis

autoironia ˌawtɔ<sup>j</sup>iˈrɔ̃ɲja n
самоирония
ironia dotycząca samego siebie

autokefaliczny adj
автокефален
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
автоклав
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
автокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
автократизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę;

automat awˈtɔ̃mat n
автомат
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;
maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy

automatycznie adv
автоматически автоматично
wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości
автоматично автоматически
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu

automatyczność n
автоматичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest automatyczne

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
автоматичен
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli

automatyka n
автоматика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (technologia, technika, techniczny) dyscyplina zajmująca się urządzeniami sterującymi procesami bez udziału człowieka lub z jego ograniczonym udziałem

automatyzm n
автоматизъм
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia

automatyzowanie n
автоматизиране
czynienie czegoś automatycznym

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
автомобилист
(dawniej, dawny) kierowca
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe

autonomicznie adv
автономно
w sposób autonomiczny

autonomiczność n
автономност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest autonomiczne; cecha tych, którzy są autonomiczni

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
автономен
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autonomista n
автономист
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej

autonomistka n
автономистка
zwolenniczka autonomii, np. politycznej, gospodarczej lub kulturowej

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
автопортрет
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autopsja awˈtɔpsʲja n
аутопсия
sekcja zwłok;

autor ˈawtɔr n
автор
twórca, wynalazca, założyciel

autoreklama n
самореклама
reklamowanie siebie samego

autorka n
авторка
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorski awˈtɔrsʲci adj
авторски
związany z autorem

autorstwo n
авторство
fakt bycia twórcą dzieła

autorytarny adj
авторитарен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu

autorytaryzm n
авторитаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytatywnie ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ adv
авторитетно
od: autorytatywny

autorytatywność n
авторитетност
cecha tego, co autorytatywne, miarodajne, wiarygodne

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
авторитетен
oparty na wiarygodnym autorytecie
władczy, stanowczy

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
авторитет
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi
wpływ osobisty, powaga, prestiż

autoryzowanie n
авторизиране
dokonywanie autoryzacji

autostop awˈtɔstɔp n
автостоп
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami

autostrada ˌawtɔˈstrada n
автомагистрала автострада магистрала аутобан
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
самовнушение
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu;

autotomia n
автотомия
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
отунит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autysta n
аутист
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
аутистичен
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
аутизъм
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

auł n
аул
rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej

awangarda n
авангард
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły;
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny
авангардизъм
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół niejednorodnych tendencji w sztuce XX wieku, zrywających z tradycją, cechujących się radykalnym nowatorstwem

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
авангарден
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce)
taki, który charakteryzuje się nowatorstwem, prekursorstwem; jest postępowy

awanport aˈvãnpɔrt n
аванпорт
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) obszar wodny znajdujący się wewnątrz portu;

awanturyn ˌavãnˈturɨ̃n n
авантюрин
(mineralogia, mineralogiczny) zielony, żółty lub brunatnoczerwony kamień półszlachetny;

awaria aˈvarʲja n
авария
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie

awaryjny ˌavaˈrɨjnɨ adj
авариен
stworzony na wypadek awarii

awatar aˈvatar n
аватар
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga

awenturyn n
авантюрин
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2;

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
авитаминоза
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awizo aˈvʲizɔ n
авизо
(marynarka) niewielki, szybki okręt wojenny;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
авокадо
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;

azalia n
азалия
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
азбест
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azbestowy adj
азбестов
związany z azbestem, wykonany z azbestu; mający w sobie azbest

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
азербайджански
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
азиатски
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
азооспермия
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu;

azorski adj
азорски
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
азот
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
нитрат
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
азотен
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azowski adj
азовски
(geografia, geograficzny) związany z Azowem (miastem w Rosji)

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
ацтекски
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki

azuryt aˈzurɨt n
азурит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azymut n
азимут
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałtajski awˈtajsʲci adj
алтайски
związany z Ałtajem, dotyczący Ałtaju

ałunit n
алунит
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

ałycza n
джанка
(botanika, botaniczny) Prunus cerasifera lub Prunus divaricata, ciernisty krzew lub drzewo z rodziny różowatych (Rosaceae), o małych jadalnych owocach, często uprawiane jako roślina żywopłotowa;

babcia ˈbapʲʨ̑a n
баба
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

babciny bapʲˈʨ̑ĩnɨ adj
бабин
związany z babcią, dotyczący babci, należący do babci

babilonka n
вавилонка
mieszkanka miasta Babilon

babilończyk n
вавилонец
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
вавилонски
związany z Babilonią, Babilonem

babskie gadanie ˈbapsʲcɛ ɡaˈdãɲɛ n
бабешки приказки
plotkowanie, gadanie bez większego sensu

bachantka baˈxãntka n
вакханка
(historia, historyczny, historycznie) uczestniczka bachanaliów
(przestarzałe, przestarzały) uczestniczka hulanek i orgii

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
бадминтон бадминто́н
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
бадминтонист
gracz w badmintona

badmintonistka n
бадминтонистка
osoba płci żeńskiej grająca w badmintona

bagaż ˈbaɡaʃ n
багаж
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
багажник
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach

bagażowy adj
багажен
związany z bagażem, dotyczący bagażu

bagdadzki baɡˈdaʦ̑ʲci adj
багдадски
odnoszący się do Bagdadu (stolicy Iraku)

bagietka baˈɟɛtka n
франзела багета
(spożywczy) długa, cienka bułka;

bagnet ˈbaɡnɛt n
щик байонет
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bahamski baˈxãmsʲci adj
бахамски
odnoszący się do archipelagu Bahamy
odnoszący się do państwa Bahamy

bajadera n
баядерка
hinduska tancerka pełniąca służbę przy świątyni

bajkalski bajˈkalsʲci adj
байкалски
związany z Bajkałem, dotyczący Bajkału

bajt bajt n
байт
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bakałarz baˈkawaʃ n
бакалавър
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich osoba posiadająca tytuł bakałarza (2.1);
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) m.in. w krajach anglosaskich tytuł lub stopień naukowy (zawodowy) uzyskiwany po ukończeniu studiów pierwszego stopnia

bakelit baˈkɛlʲit n
бакелит
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakelitowy ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ adj
бакелитен бакелитов
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu

baklawa bakˈlava n
баклава
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego tłuczonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi;

bakteria bakˈtɛrʲja n
бактерия
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriobójczo ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɔ adv
бактерицидно
w sposób bakteriobójczy

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
бактерициден
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
бактериолог
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
бактериология
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
бактериологичен бактериологически бактериоложки
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
бактериален бактериен
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

bal bal n
бал
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

balast ˈbalast n
баласт
(lotnictwo, lotniczy) w balonach i sterowcach: dodatkowy ładunek służący do zrzucania w ramach regulowania tempa wznoszenia się i opadania
(morski) obciążenie stosowane głównie do obniżenia środka ciężkości i poprawienia stateczności;

balboa n
балбоа
(jednostka monetarna) waluta Panamy;

baldachim balˈdaxʲĩm n
балдахин
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balet ˈbalɛt n
балет
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
балерина
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

baletowy adj
балетен
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu, zajmujący się baletem, skupiający się na balecie

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
балистичен
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balkon ˈbalkɔ̃n n
балкон
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

balkonik n
балконче
(architektura, architektoniczny) mały balkon

balkonowy adj
балконски
związany z balkonem, dotyczący balkonu; stanowiący część balkonu; dziejący się na balkonie

ballada balˈːada n
балада
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nastrojowy utwór

balneolog n
балнеолог
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami

balneologia ˌbalnɛɔˈlɔɟja n
балнеология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny uzdrowiskowej zajmująca się badaniem właściwości leczniczych wód podziemnych i borowin oraz ich zastosowaniem w lecznictwie;

balneologiczny adj
балнеологичен балнеологически балнеоложки
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii

balneoterapeutyczny adj
балнеолечебен балнеотерапевтичен
(medycyna, medyczny) związany z balneoterapią, dotyczący balneoterapii; oparty na balneoterapii

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
балнеотерапия
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych;

balon ˈbalɔ̃n n
аеростат балон
(lotnictwo, lotniczy) wyposażony w gondolę aerostat bez napędu;
балон
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balonik n
балонче
(zdrobniale) od balon

balowy adj
бален
związany z balem, dotyczący balu

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
балсамиране
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem

balustrada ˌbaluˈstrada n
балюстрада
zabezpieczenie, obramowanie balkonów, dachów, mostów, schodów, tarasów, wiaduktów, itp., montowane zazwyczaj na krawędzi zabezpieczanego elementu i często pełniące jednocześnie funkcję ozdobną;

bambus ˈbãmbus n
бамбук
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju bambus (1.1)

bambusowy adj
бамбуков
związany z bambusem, dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa

banalizowanie n
банализиране
czynienie czegoś banalnym

banalność n
баналност
cecha tego, co banalne

banan ˈbãnãn n
банан
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

bananowy ˌbãnãˈnɔvɨ adj
бананов
dotyczący bananów (drzew i owoców)

banał ˈbãnaw n
баналност
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane

banderola ˌbãndɛˈrɔla n
бандерол
papierowa opaska na towarach, banknotach, dokumentach;

bandycki adj
бандитски
związany z bandytą, dotyczący bandyty
właściwy bandycie, charakterystyczny dla bandyty

bandyta bãnˈdɨta n
бандит
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

bandytyzm n
бандитизъм
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów

bank bãŋk n
банка
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)

bankiet ˈbãŋcɛt n
банкет
wystawne, uroczyste przyjęcie

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
фалит
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

bankrut ˈbãŋkrut n
банкрут
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność

bankrutowanie n
банкрутиране фалиране
(ekonomia, ekonomiczny) popadanie w stan niewypłacalności i upadłości

bankrutować v
банкрутирам фалирам
stawać się bankrutem, tracić cały majątek

baobab baˈɔbap n
баобаб
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
баптизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu;

bar bar n
бар
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
барий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

baran ˈbarãn n
овен
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
агне
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

barbaryzm n
варваризъм
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) zapożyczenie;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
варварин
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
варварски
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barchan ˈbarxãn n
бархан
(geologia, geologiczny) wydma w kształcie półksiężyca
бархет
(włókiennictwo) rodzaj grubej tkaniny bawełnianej

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
много
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo
по
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków

bark bark n
барк
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe;

barograf n
барограф
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów

barok ˈbarɔk n
барок
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
барометър
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

barter ˈbartɛr n
бартер
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barterowy adj
бартерен
związany z barterem, handlem wymiennym, bezgotówkowym

barwnie ˈbarvʲɲɛ adv
цветисто
(przenośnie, przenośnia) w sposób różnorodny, ciekawy

barwnik ˈbarvʲɲik n
багрило
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

baryt ˈbarɨt n
барит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczanów;

baseball n
бейзбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basetla baˈsɛtla n
басетля
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj smyczkowego instrumentu ludowego;

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
баскски
związany z Baskami, dotyczący Basków

basztan n
бостан
(rolnictwo, rolniczy) pole, w którym uprawia się głównie arbuzy, melony, ogórki, dynie; (zobacz) też basztan w Encyklopedii staropolskiej

baszybuzuk n
башибозук
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny żołnierz turecki, muzułmański ochotnik pochodzący często z bezpośredniego terenu walk;

bat bat n
бат
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
батальон
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batalionowy adj
батальонен
(wojskowość, wojskowy) związany z batalionem, dotyczący batalionu

batalista n
баталист
(sztuka) artysta tworzący sztukę o tematyce wojennej

batalistyczny adj
батален
związany z batalistyką, dotyczący batalistyki

bateria baˈtɛrʲja n
батарея
(wojskowość, wojskowy) w artylerii: pododdział ogniowy i taktyczny składający się z kilku plutonów, uzbrojony w broń artyleryjską lub rakietową;
батерия
(elektryczność) (potocznie, potoczny) dowolne małe ogniwo elektryczne do zasilania urządzeń codziennego użytku

batik ˈbatʲik n
батик
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;

batyskaf baˈtɨskaf n
батискаф
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bawarski baˈvarsʲci adj
баварски
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawoli baˈvɔlʲi adj
биволов биволски
charakterystyczny dla bawołu; dotyczący, odnoszący się do bawołu

bawół ˈbavuw n
бивол
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
база
(architektura, architektoniczny) podstawa kolumny;
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
podstawa, fundament, ogół elementów istotnych dla powstania i funkcjonowania lub zrozumienia

baza danych n
база данни
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
базалт
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazaltowy adj
базалтов
dotyczący bazaltu, wykonany z bazaltu

bazar ˈbazar n
базар
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazarowy adj
базарен
związany z bazarem, właściwy bazarowi

bazia ˈbaʑa n
реса
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa

bazooka baˈzuka n
базука
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych;

bazować baˈzɔvaʨ̑ v
базирам
opierać się na czymś, mieć coś za podstawę

bazylia baˈzɨlʲja n
босилек
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
базилика
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom

bazylozaur n
базилозавър
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Basilosaurus, rodzaj prawalenia żyjącego w eocenie;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju bazylozaur (1.1)

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
боя се
martwić się, niepokoić się
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałagan baˈwaɡãn n
безпорядък бъркотия
stan braku porządku

bałałajka ˌbawaˈwajka n
балалайка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rosyjski i ukraiński ludowy instrument strunowy z trójkątnym pudłem rezonansowym;

bałkanizacja n
балканизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
балтийски
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
идол кумир
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego
снежен човек
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bałwochwalca n
идолопоклонник
czciciel bożków

bałwochwalczy adj
идолопоклоннически
związany z bałwochwalstwem lub bałwochwalcą, dotyczący bałwochwalstwa

bałwochwalczyni n
идолопоклонница
czcicielka bożków

bałwochwalstwo n
идолопоклонничество идолопоклонство
(przenośnie, przenośnia) bezkrytyczne uwielbienie osoby lub rzeczy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (pejoratywnie, pejoratywny) kult bożków (bałwanów);

bańka ˈbãɲka n
вендуза вентуза
(medycyna, medyczny) szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej
гюм
blaszane naczynie na płyny

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
сапунен мехур
(przenośnie, przenośnia) coś ulotnego, nietrwałego, złudnego
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie;

bażanci baˈʒãɲʨ̑i adj
фазанов
charakterystyczny dla bażanta; dotyczący, odnoszący się do bażanta

bażant ˈbaʒãnt n
фазан
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
беатификация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beczka ˈbɛʧ̑ka n
бъчва
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

beczkowy adj
бъчвен
odnoszący się do beczki, mający związek z beczką, pochodzący z beczki

bednarnia bɛdˈnarʲɲa n
бъчварница
miejsce pracy bednarza, gdzie wytwarza się lub naprawia beczki ewentualnie inne naczynia z klepek

bednarski bɛdˈnarsʲci adj
бъчварски
dotyczący bednarza lub bednarstwa

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
бъчварство
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic)

bednarz ˈbɛdnaʃ n
бъчвар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

beduiński adj
бедуински
związany z Beduinem; dotyczący Beduinów

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
бегония
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty;

behawioryzm n
бихевиоризъм
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bejca ˈbɛjʦ̑a n
байц
(chemia, chemiczny) roztwór do barwienia drewna;

bejcowanie n
байцване
(technologia, technika, techniczny) pokrywanie powierzchni drewna bejcą

bejsbolista n
бейзболист
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w bejsbol, zawodowo lub rekreacyjnie

bejsbolowy adj
бейзболен
związany z baseballem, dotyczący baseballu

bekon ˈbɛkɔ̃n n
бекон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędzonka z bekonu (1.1)

bekonowy adj
беконен
związany z bekonem

beletrystyczny adj
белетристичен белетристически
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z beletrystyką

beletrystyka ˌbɛlɛˈtrɨstɨka n
белетристика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórczość prozatorska zaliczana do literatury pięknej, obejmująca powieść, opowiadanie, nowelę, reportaż literacki

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
белгийски
odnoszący się do Belgii lub Belgów

belgradczyk bɛlˈɡraṭʧ̑ɨk n
белградчанин
mieszkaniec Belgradu

belgradka bɛlˈɡratka n
белградчанка
mieszkanka Belgradu

belgradzki bɛlˈɡraʦ̑ʲci adj
белградски
związany z Belgradem (stolicą Serbii)

bemol ˈbɛ̃mɔl n
бемол
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton;

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
бенедиктинец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu założonego przez świętego Benedykta z Nursji
бенедиктин
(spożywczy) likier korzenno-ziołowy

benedyktynka n
бенедиктин
likier o smaku ziołowo-korzennym
бенедиктинка
zakonnica z zakonu św. Benedykta

benedyktyński adj
бенедиктински
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów

benedyktyński possessiveAdjective
бенедиктински
należący do benedyktynów, będący ich własnością

beneficjent n
бенефициент
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś

benefis bɛ̃ˈnɛfʲis n
бенефис
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedstawienie organizowane na cześć artysty obchodzącego znaczący jubileusz pracy artystycznej;

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci adj
бенгалски
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
бензен бензол
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzoesan sodu n
натриев бензоат
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant żywności;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
бензин бензи́н
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

benzynowy adj
бензинен бензинов
dotyczący benzyny, napędzany benzyną

berek interjection
ти гониш
okrzyk używany po dotknięciu podczas zabawy w berka (1.1)

berek n
гоненица
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób

berkel ˈbɛrkɛl n
берклий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

bermudzki adj
бермудски
dotyczący Bermudów

beryl ˈbɛrɨl n
берил
(mineralogia, mineralogiczny) minerał należący do grupy krzemianów pierścieniowych;
берилий бери́лий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berylowy ˌbɛrɨˈlɔvɨ adj
берилиев
dotyczący berylu, związany z berylem

berło ˈbɛrwɔ n
жезъл скиптър
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

bestia ˈbɛstʲja n
животно
dzikie, drapieżne zwierzę

beta ˈbɛta n
бета
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

betlejemski ˌbɛtlɛˈjɛ̃msʲci adj
витлеемски
odnoszący się do Betlejem, związany z Betlejem

beton ˈbɛtɔ̃n n
бетон
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
автобетонобъркачка
samochód ciężarowy przystosowany do transportu mieszanki betonowej
бетонарка бетонобъркачка
maszyna do wyrobu betonu

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
бетонен
wykonany z betonu

bez bɛs preposition
без
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bezadresowy adj
безадресен
niemający odbiorcy, adresata

bezakcyzowy ˌbɛzakʦ̑ɨˈzɔvɨ adj
безакцизен
taki, za który akcyza nie została zapłacona, choć być powinna

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
безалкохолен
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezalternatywność n
безалтернативност
sytuacja, w której nie ma możliwości żadnego wyboru

bezalternatywny adj
безалтернативен
jedyny możliwy, pozbawiony alternatywy

bezapelacyjnie adv
безапелационно
w sposób ostateczny, kategorycznie

bezatomowy adj
безатомен
nieposiadający broni jądrowej

bezawaryjnie adv
безаварийно
w sposób pozbawiony awarii

bezawaryjność n
безаварийност
cecha tego, co bezawaryjne

bezawaryjny adj
безавариен
(technologia, technika, techniczny) działający bez problemów, awarii, usterek

bezbarwnie adv
безцветно
w sposób bezbarwny

bezbarwność n
безцветност
cecha tego, co bezbarwne

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
безцветен
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony
(przenośnie, przenośnia) niczym się nie wyróżniający

bezbolesność n
безболезненост
cecha tego, co jest bezbolesne

bezbolesny adj
безболезнен
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezboleśnie ˌbɛzbɔˈlɛɕɲɛ adv
безболезнено
w sposób bezbolesny

bezbożnica ˌbɛzbɔʒʲˈɲiʦ̑a n
безбожница
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lub (obraźliwie) kobieta negująca istnienie boga lub bogów, występująca przeciw religii

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
безбожник
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezbożność bɛzˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
безбожие безбожност
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa negująca istnienie Boga

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
безбожен
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga

bezcelowość n
безцелност
cecha tego, co bezcelowe

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
безцелен
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
безценен
mający ogromną wartość

bezceremonialnie adv
безцеремонно
w sposób bezceremonialny

bezceremonialność n
безцеремонност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezceremonialne; cecha tych, którzy są bezceremonialni

bezceremonialny adj
безцеремонен
nie robiący ceremonii, nie zwracający uwagi na ogólnie przyjęte zwyczaje lub formy towarzyskie

bezcielesny adj
безплътен безтелесен
niemający ciała, nieistniejący fizycznie

bezczynnie adv
бездейно
w sposób bezczynny

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
бездомен безприютен
taki, który nie ma domu

bezdymny adj
бездимен
niewydzielający dymu

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
бездетен
niemający dzieci, potomstwa

bezgranicznie adv
безгранично
(książkowy) w sposób bezgraniczny, w najwyższym stopniu

bezgraniczność n
безграничност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest bezgraniczne; cecha tych, którzy są bezgraniczni

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
безграничен
taki, który jest pełny, ma duże nasilenie
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś

bezgrzesznie adv
безгрешно
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nie poddając się grzechowi

bezgrzeszny adj
безгрешен
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny

bezgłowy bɛzˈɡwɔvɨ adj
безглав
(książkowy) taki, który nie ma głowy; pozbawiony głowy
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony rozumu

bezideowo adv
безидейно
w sposób bezideowy

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
безименен безимен
nie mający imienia czy nazwy

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
безкористен
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków

bezkarnie adv
безнаказано
w sposób unikający przykrych konsekwencji, bez kary

bezkarny adj
безнаказан
taki, który uchodzi bez kary

bezkompromisowo adv
безкомпромисно
w sposób bezkompromisowy

bezkrwawy adj
безкръвен
taki, który obywa się bez rozlewu krwi

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
безкритично
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
безкритичен
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu

bezkrólewie ˌbɛskruˈlɛvʲjɛ n
междуцарствие
okres pomiędzy śmiercią lub abdykacją króla a koronacją jego następcy

bezkręgowy adj
безгръбначен
(zoologia, zoologiczny) nieposiadający szkieletu

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
безформен
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie

bezmierny adj
безмерен
ogromny tak, że aż niemożliwy do zmierzenia

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
безмесен
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
безнадежден
pozbawiony wszelkiej nadziei

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
инфинитив
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezokolicznikowy adj
инфинитивен
(gramatyka) związany z bezokolicznikem, dotyczący bezokolicznika

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
безличен
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezpartyjny adj
безпартиен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych

bezpański adj
безстопанствен
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
безопасност
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
безопасен
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezpodstawnie ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ adv
безпочвено
w sposób bezpodstawny

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
безпочвен
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw

bezprawnie adv
противозаконно
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem

bezprawny adj
противозаконен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezpłatnie bɛsˈpwatʲɲɛ adv
безвъзмездно
w sposób bezpłatny, bez opłat(y)

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
безплатен
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezpłodność n
безплодие
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nieodwracalny brak zdolności do rozrodu; cecha tego, kto bezpłodny, cecha tego, co bezpłodne

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
безработица
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrolny adj
безземен
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego

bezrybny adj
безрибен
taki, w którym nie ma ryb

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
безсъние безсъница
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezskuteczny adj
безрезултатен
nieprzynoszący żadnego z oczekiwanych skutków

bezsporny adj
безспорен
taki, który nie budzi wątpliwości

bezterminowy adj
безсрочен
niemający wyznaczonej daty zakończenia

beztroska bɛsˈtrɔska n
безгрижие безгрижност
brak trosk, zmartwień
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
безгрижен
nie mający trosk, zmartwień
świadczący o braku problemów, zmartwień

beztrosko adv
безгрижно
w sposób beztroski

bezuchy bɛzˈuxɨ adj
безух
niemający ucha lub uch - uchwytów
niemający ucha lub uszu - narządu słuchu

bezwietrznie adv
безветрено
bez wiatru

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
безветрен
charakteryzujący się brakiem wiatru

bezwizowy adj
безвизов
niewymagający uzyskania wizy

bezwodny adj
безводен
pozbawiony wody, wilgoci
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej

bezwolnie adv
безволево безволно
w sposób bezwolny

bezwolny adj
безволев безволен
o słabej woli, niepotrafiący się sprzeciwić

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
безсрамен
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów
taki, który świadczy o braku skromności

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
инерция
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
беззъб
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

biatlon n
биатлон
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biatlonista n
биатлонист
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon

biatlonistka ˌbʲjatlɔ̃ˈɲistka n
биатлонистка
(sport, sportowy) kobieta, która uprawia biatlon

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
бяла магия
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
левкемия
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

biało-
бело-
pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na białą barwę tego, co nazywa drugi, rzeczownikowy człon złożenia

białobrody adj
белобрад
o białej brodzie

białogwardyjski adj
белогвардейски
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z białą gwardią (stronnictwem białych podczas rosyjskiej wojny domowej)

białogwardzista n
белогвардеец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz białej gwardii

białogłowy ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ adj
белоглав
mający siwe lub bardzo jasne włosy
taki, który ma białą głowę

białolicy adj
белолик
o białym licu

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
белоруски беларуски
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
белоруски беларуски
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białoskrzydły ˌbʲjawɔˈskʃɨdwɨ adj
белокрил
taki, który ma białe skrzydła

białoskóry adj
белокож
mający białą skórę

białostocki ˌbʲjawɔˈstɔʦ̑ʲci adj
бялистокски
dotyczący Białegostoku, związany z Białymstokiem

białowłosy adj
белокос
taki, który ma białe włosy

biały ˈbʲjawɨ adj
бял
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
бял фосфор
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych;

biblia ˈbʲiblʲja n
библия
(przenośnie, przenośnia) najważniejsza książka w danej dziedzinie; ważna, ceniona książka omawiająca podstawy jakiejś nauki

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
библейски
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

biblio- ˈbʲiblʲjɔ
библио-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z książką

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
библиофил
miłośnik książek

bibliofilka n
библиофилка
miłośniczka książek

bibliofilski adj
библиофилски
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili

bibliofilstwo n
библиофилство
miłośnictwo książek polegające na ich znawstwie i kolekcjonowaniu

bibliograf n
библиограф
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
библиография
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych;
библиография книгопис
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

bibliograficzny adj
библиографичен библиографски
związany z bibliografią

bibliologia ˌbʲiblʲjɔˈlɔɟja n
библиология
nauka o książce

biblioman n
библиоман
(książkowy) osoba gromadząca kolekcję książek

bibliomania ˌbʲiblʲjɔ̃ˈmãɲja n
библиомания библиоманство
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych

bibliomanka n
библиоманка
forma żeńska od: biblioman

biblioteczka ˌbʲiblʲjɔˈtɛʧ̑ka n
библиотечка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: biblioteka
niewielki księgozbiór
przeszklony regał na książki

biblioteczny adj
библиотечен
związany z biblioteką

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
библиотека
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
mebel do przechowywania książek
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;

bibliotekarka ˌbʲiblʲjɔtɛˈkarka n
библиотекарка
kobieta, która pracuje w bibliotece

bibliotekarski adj
библиотекарски
związany z osobą lub zawodem bibliotekarza

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
библиотекар
pracownik biblioteki;

biblistyka n
библеистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bicz bʲiʧ̑ n
бич
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
биде
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biedak ˈbʲjɛdak n
бедняк
osoba, której brakuje środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
беден
taki, któremu brakuje środków do życia

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
калинка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
бягане с препятствия
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki;

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
бегач
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi
(sport, sportowy) osoba uprawiająca biegi narciarskie

biegaczka bʲjɛˈɡaʧ̑ka n
бегачка
(sport, sportowy) sportsmenka uprawiająca biegi

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
бягане
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa

biegun ˈbʲjɛɡũn n
полюс
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
диария
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
винителен падеж акузатив
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

bieługa bʲjɛˈwuɡa n
моруна
(ichtiologia, ichtiologiczny) Huso huso, duża ryba drapieżna;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
бигамия
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigamiczny adj
бигамен
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią

bilet ˈbʲilɛt n
билет
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
билирубин
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
билокация
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bingo ˈbʲĩŋɡɔ n
бинго
rodzaj gry hazardowej

bio- bʲjɔ prefix
био-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi

biocenoza n
биоценоза
(ekologia, ekologiczny) zespół populacji różnych gatunków, żyjących w określonej przestrzeni środowiska lądowego lub wodnego;

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
биохимия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

bioetyka n
биоетика
dział etyki dotyczący analizy dylematów moralnych, które pojawiają się w naukach medycznych i biologicznych

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
биография
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
биографически
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
биолог
specjalista w zakresie biologii

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
биология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
биологичен биологически
związany z biologią, dotyczący biologii

biolożka n
биоложка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii

biorca n
реципиент
(medycyna, medyczny) przyjmujący przeszczep lub przetaczaną krew

biosfera n
биосфера
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

birmański bʲirˈmãj̃sʲci adj
бирмански
odnoszący się do państwa Mjanma (Birma), wywodzący się z Mjanmy (Birmy), dotyczący Mjanmańczyków (Birmańczyków)

birr bʲir n
бир
(jednostka monetarna) waluta Etiopii;

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
бисексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biskup ˈbʲiskup n
епископ владика
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
пандишпан
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych;

biszkoptowy ˌbʲiʃkɔpˈtɔvɨ adj
пандишпанен пандишпанов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący biszkoptu, związany z biszkoptem

bitcoin n
биткойн
(finanse, finansowy) jedna z kryptowalut, wprowadzona do użytku w 2009 roku;

bitwa ˈbʲitfa n
битка сражение
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biuletyn n
бюлетин
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji;

biurko ˈbʲjurkɔ n
бюро
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
туристическа агенция
(turystyka, turystyczny) instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd.

biurokrata n
бюрократ
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
сутиен
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

biwak ˈbʲivak n
бивак
(turystyka, turystyczny) obozowanie pod gołym niebem w namiotach, najczęściej jedna z form obozów młodzieżowych

biwakowy adj
бивачен
związany z biwakiem, dotyczący biwaku

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
византийски
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący Bizancjum, związany z Bizancjum

bizmut ˈbʲizmut n
бисмут би́смут
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznes ˈbʲiznɛs n
бизнес
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
бизнесмен
(potocznie, potoczny) (ekonomia, ekonomiczny) osoba oficjalnie prowadząca działalność gospodarczą

biznesmeński adj
бизнесменски
związany z biznesmenem, dotyczący biznesmena

biznesowy adj
търговски
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
бизон
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

blado adv
бледно
z obecnością bladości lub innych cech typowych dla bladych przedmiotów

bladolicy adj
бледнолик бледолик
(książkowy) taki, który ma bladą twarz (lico)

bladoniebieski adj
бледосин
niebieski o bladym odcieniu

bladoróżowy adj
бледорозов
różowy o bladym, rozbielonym odcieniu

bladozielony adj
бледозелен
jasnozielony, zielony o słabym, bladym odcieniu

bladożółty adj
бледожълт
żółty o bladym odcieniu

blef blɛf n
блъф
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd, próba zaskoczenia, onieśmielenia kogoś poprzez stworzenie pozorów, że ma się przewagę, jakieś poważne atuty przeciwko komuś lub czemuś

blefowanie n
блъфиране
(przenośnie, przenośnia) wprowadzanie kogoś w błąd poprzez wywołanie wrażenia, że się ma jakieś mocne, ukryte atuty
(termin karciany) udawanie, że gracz ma karty silniejsze niż w rzeczywistości

blefować v
блъфирам
(przenośnie, przenośnia) umyślnie wprowadzać w błąd
(termin karciany) udawać, że się ma lepsze karty niż w rzeczywistości

bliski ˈblʲisʲci adj
близък
taki, który jest w niewielkiej odległości
taki, który jest w niewielkiej odległości czasowej; który ma niedługo nastąpić

blisko ˈblʲiskɔ adv
близо
w niewielkiej odległości

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
близнак
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

blogosfera n
блогосфера
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blok blɔk n
блок
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
zeszyt, notes z kartkami większego formatu
rodzaj budynku wielopiętrowego; (zobacz) blok mieszkalny

blokada blɔˈkada n
блокада
(medycyna, medyczny) metoda leczenia polegająca na wstrzykiwaniu środków znieczulających
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji
(sport, sportowy) w siatkówce: wystawienie rąk przez wszystkich graczy ponad siatkę, w celu zatrzymania piłki uderzanej przez przeciwnika

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
блондин
mężczyzna mający włosy koloru blond

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
блондинка
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie

bluszcz bluʃʧ̑ n
бръшлян
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluszczowy adj
бръшлянен бръшлянов
związany z bluszczem; upleciony z bluszczu

bluźnienie n
богохулстване богохулствуване
(rzeczownik odczasownikowy) od bluźnić

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
богохулствам богохулствувам
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte

boa ˈbɔa n
боа
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;
długi kobiecy szal z piór lub futra

bobrowy bɔˈbrɔvɨ adj
бобров
dotyczący bobra, odnoszący się do bobra
pochodzący od bobra

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
бобслей
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym;

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
щъркел
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały

bociani bɔˈʨ̑ä̃ɲi adj
щъркелов щърков
dotyczący bociana, należący do bociana

bocianica ˌbɔʨ̑ä̃ˈɲiʦ̑a n
щъркелица
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana

bodeński adj
боденски
związany z Jeziorem Bodeńskim, dotyczący Jeziora Bodeńskiego, związany z obszarem nad tym jeziorem

bodhićitta n
бодхичита
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
богатство
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność

bogacz ˈbɔɡaʧ̑ n
богаташ
osoba bardzo bogata

bogaczka bɔˈɡaʧ̑ka n
богаташка
kobieta bardzo bogata

bogaty bɔˈɡatɨ adj
богат
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś

bohater bɔˈxatɛr n
герой
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu
osoba budząca chwilowe zainteresowanie, chwilowo skupiająca na sobie uwagę otoczenia

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
героиня
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna
forma żeńska od: bohater; postać utworu

bohaterskość n
героичност
cecha tego, kto jest bohaterski

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
героизъм
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi

bohr bɔxr̥ n
борий бо́рий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
игрище
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

boja ˈbɔja n
шамандура
pływający znak nawigacyjny

bojar n
болярин
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów;

bojarski adj
болярски
związany z bojarem albo bojarstwem, dotyczący bojara albo bojarstwa

bojarski possessiveAdjective
болярски
należący do bojara

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
боязлив
(książkowy) wyrażający strach, bojaźń; wystraszony, nieśmiały, niepewny
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
боязън
(książkowy) lęk, strach, obawa

bojkot ˈbɔjkɔt n
бойкот
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bojkotować v
бойкотирам
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu

boks bɔks n
бокс
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

boksyt n
боксит
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
боля
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
скръбен
pełen boleści

bolid n
болид
(astronomia, astronomiczny) meteor o dużej jasności;
(potocznie, potoczny) jednomiejscowy samochód wyścigowy o otwartym nadwoziu używany w wyścigach Formuły 1;

bolszewicki adj
болшевишки
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z partią lub frakcją bolszewików

bolszewik n
болшевик
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej

bolszewizm n
болшевизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu

bomba ˈbɔ̃mba n
бомба
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
атомна бомба
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
бомбардирам
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
бомбардировач
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bombowy adj
бомбен
związany z bombą

bonapartyzm n
бонапартизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

boom n
бум
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej

bor bɔr n
бор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
борелиоза
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;

bornit ˈbɔrʲɲit n
борнит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki siarczek, bogate źródło miedzi;

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
обикновена манатарка
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych;

borsuk ˈbɔrsuk n
язовец
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

bostoński adj
бостънски
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
ботанически
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botnicki adj
ботнически
(geografia, geograficzny) związany z Zatoką Botnicką

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
ботулизъм
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bouillabaisse n
буйабес
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska zupa rybna (lub gulasz);

bowling ˈbɔwlʲĩŋk n
боулинг
(sport, sportowy) rodzaj kręgli

bożodrzew gruczołowaty n
айлант
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
коледен
związany z Bożym Narodzeniem

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
недостигам
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać
бракувам
(urzędowy) kontrolować jakość towarów, wyrobów poprzez odrzucanie braków

bramka samobójcza n
автогол
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
вратар
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;
портиер
(potocznie, potoczny) ochroniarz stojący „na bramce” przy wejściu do lokalu

bransoleta n
гривна
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku lub ramieniu

branża ˈbrãw̃ʒa n
бранш
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności

branżowy adj
браншов
dotyczący (danej) branży

brat brat n
брат
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

bratanek braˈtãnɛk n
племенник
syn brata

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
племенница
córka brata

bratobójca n
братоубиец
(książkowy) zabójca brata

bratobójczy ˌbratɔˈbujʧ̑ɨ adj
братоубийствен
dotyczący bratobójcy lub bratobójstwa

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
братоубийство
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp.

bratysławski ˌbratɨˈswafsʲci adj
братиславски
odnoszący się do miasta Bratysława

brawo ˈbravɔ interjection
браво
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
бразилски
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii

brać braʨ̑ n
братство
bractwo, grupa ludzi dobrze się znających

brać braʨ̑ v
вземам взимам
(potocznie, potoczny) przekraczać, mijać coś
chwytać coś ręką, unosić coś
chwytać, łapać, zniewalać
wykorzystywać kogoś do czegoś; zobowiązywać kogoś
(potocznie, potoczny) wziąć jako czasownik posiłkowy w trybie rozkazującym
kierować czymś/kimś, prowadzić coś, ustawiać coś
uważać, postrzegać
вземам взимам купувам
kupić lub wynająć coś
вземам взимам приемам
zażywać coś
поемам
zobowiązywać się do czegoś
приемам
rozumieć, przyjmować coś
хайде
weź, weźmy, weźcie używane jako zachęta do wykonania czynności
залавям се захващам се
rozpoczynać jakąś czynność
хващам се
chwytać siebie wzajemnie

brew brɛf n
вежда
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
часослов
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Брексит
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brezentowy adj
брезентов
wykonany, zrobiony z brezentu

briefing ˈbrʲifʲĩŋk n
брифинг
odprawa dla dziennikarzy, rodzaj konferencji prasowej, zwykle na jeden temat

broda ˈbrɔda n
брада
zarost na brodzie (1.1)
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupionych przed wlotem do ula, wyglądem przypominające brodę (1.2)

brodawka n
брадавица
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
папила
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze

brokat ˈbrɔkat n
брокат
(włókiennictwo) (krawiectwo) jedwabna tkanina z wypukłym, wzorem, przetykana złotą lub srebrną nicią;

brokatowy adj
брокатен
(włókiennictwo) (krawiectwo) zrobiony z brokatu (tkaniny)

broker ˈbrɔkɛr n
брокер
(finanse, finansowy) osoba zajmująca się pośrednictwem w transakcjach towarowych, pieniężnych, frachtowych lub ubezpieczeniowych

brom brɔ̃m n
бром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromowy adj
бромов
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom

brona ˈbrɔ̃na n
брана
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;

bronchitowy adj
бронхитен
(medycyna, medyczny) odnoszący się do bronchitu, związany z bronchitem

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
бранувам
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony

broszka ˈbrɔʃka n
брошка
element biżuterii; ozdoba przypinana do stroju kobiecego przy pomocy zapinki;

broszura brɔˈʃura n
брошура
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie;

broszurowy adj
брошурен
związany z broszurą

browning n
броунинг
niewielki, płaski, poręczny pistolet szybkostrzelny, w okresie międzywojennym popularny jako broń „kieszonkowa”

broń brɔ̃ɲ n
оръжие
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

brudnopis brudˈnɔpʲis n
чернова
tekst roboczy

brudny ˈbrudnɨ adj
мръсен
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud

bruk bruk n
паваж
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką;

brukowanie ˌbrukɔˈvãɲɛ n
павиране
układanie bruku

brukować bruˈkɔvaʨ̑ v
павирам
układać bruk

brukowy adj
паважен
związany z brukiem, dotyczący bruku

brukselski bruˈksɛlsʲci adj
брюкселски
odnoszący się do Brukseli, dotyczący Brukseli, pochodzący z Brukseli

brunet ˈbrũnɛt n
брюнет
człowiek o włosach czarnego koloru

brunetka brũˈnɛtka n
брюнетка
kobieta o włosach czarnego koloru

brutto ˈbrutːɔ adv
бруто
bez potrąceń

bryczka ˈbrɨʧ̑ka n
бричка
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu;

brydż brɨʧ̑ n
бридж
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
бригантина
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym;

brykiet ˈbrɨcɛt n
брикет брикета
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego;

brykietowanie n
брикетиране
formowanie brykietów

brylancik n
брилянтче
(zdrobniale) od brylant

brylant ˈbrɨlãnt n
брилянт
(jubilerstwo, jubilerski) oszlifowany diament;

brylantowy adj
брилянтен брилянтов
związany z brylantem, zawierający brylant, taki jak brylant

brylantyna n
брилянтин
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów

brytfanna brɨtˈfãnːa n
тава
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
британски
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryza ˈbrɨza n
бриз
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem;

bryła ˈbrɨwa n
тяло
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzeg bʒɛk n
бряг
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
бреме
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
звук
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
праскова
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;

brzoza ˈbʒɔza n
бреза
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzuch bʒux n
корем
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchaty adj
коремест
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
вентролог гастрилог
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzuszny ˈbʒuʃnɨ adj
абдоминален коремен
związany z brzuchem, dotyczący brzucha

brzydal n
грозник
człowiek brzydki

brzydota bʒɨˈdɔta n
грозота
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydula n
грозница
(obraźliwie) brzydka kobieta

bród brut n
брод
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
бронз
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
кафяв
mający kolor brązu;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
будистки
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
будист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddystka budˈːɨstka n
будистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje buddyzm

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
будизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

buduar n
будоар
(dawniej, dawny) wytwornie urządzony pokój kobiecy;

budzik ˈbuʥ̑ik n
будилник
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budżet ˈbuḍʒɛt n
бюджет
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

budżetowy ˌbuḍʒɛˈtɔvɨ adj
бюджетен
związany z budżetem, dotyczący budżetu

bufor n
буфер
(kolejnictwo) urządzenie służące do łagodzenia siły uderzenia lub wzajemnego nacisku pojazdów szynowych

bujny ˈbujnɨ adj
буен
taki, który się obficie rozrasta
z rozmachem

buk buk n
бук
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;
drewno bukowe

bukowy buˈkɔvɨ adj
буков
będący częścią buka
składający się z buka
wykonany z drewna lub innej części buka

bukszpan ˈbukʃpãn n
чемшир чимшир
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach;

bukszpanowy adj
чемширов чимширов
(botanika, botaniczny) dotyczący bukszpanu, bukszpanów

bulion ˈbulʲjɔ̃n n
бульон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywar z mięsa i jarzyn

bulla ˈbulːa n
була
oficjalny dokument papieski;

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
бултериер
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów;

bum bũm interjection
бум
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) odgłos uderzenia, upadku, wybuchu

bumerang bũˈmɛrãŋk n
бумеранг
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
бункер
(wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) schron, zwykle żelbetowy

bunt bũnt n
бунт
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi
sprzeciw, opór, protest

buntować bũnˈtɔvaʨ̑ v
бунтувам
zachęcać do buntu
бунтувам се
przeciwstawiać się czemuś

buntownik n
бунтар бунтовник
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie

buraczany adj
цвеклов
związany z burakami, dotyczący buraków

burak ˈburak n
цвекло
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
захарно цвекло
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier;

burak ćwikłowy n
червено цвекло
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grupa kultywarów podgatunku buraka zwyczajnego; burak o wyraźnie czerwonej barwie, wykorzystywany szeroko w kulinariach, o cennych właściwościach odżywczych;

burgaski adj
бургаски
odnoszący się do Burgas, związany z Burgas

burgundzki adj
бургундски
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii

buriacki adj
бурятски
związany z Buriacją albo Buriatami

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
кмет
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
кехлибар янтар
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
янтарен
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący bursztynu, związany z bursztynem, wykonany z bursztynu, zawierający domieszkę bursztynu

burundyjski ˌburũnˈdɨjsʲci adj
бурундийски
odnoszący się do państwa Burundi

burza ˈbuʒa n
буря
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza piaskowa n
пясъчна буря
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
буржоазия
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
буржоазен
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

burżuj ˈburʒuj n
буржоа
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek należący do burżuazji

burżujka n
буржоазка
(pogardliwie, pogardliwy) kobieta należąca do burżuazji

but but n
обувка
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butan ˈbutãn n
бутан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG;

butelka buˈtɛlka n
бутилка
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butonierka n
бутониера бутониерка
(krawiectwo) niewielki otwór na guzik w lewej klapie marynarki lub żakietu na wysokości obojczyka; obecnie często fabrycznie zaszyty;

buzdygan n
боздуган
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wschodnia broń obuchowa o stalowej głowicy;

buzuki buˈzuci n
бузуки
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany

buława buˈwava n
жезъл
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
български
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
български
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
хлебче
wypiek o niewielkich rozmiarach;

byczy ˈbɨʧ̑ɨ possessiveAdjective
бичи
charakterystyczny dla byka; dotyczący, odnoszący się do byka

byk bɨk n
бик
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

być bɨʨ̑ v
съм
istnieć; trwać
znajdować się w jakimś miejscu

być może
може би
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

bzowy adj
бъзов
(przymiotnik) od: bez

bób bup n
бакла
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;

bóbr bupr̥ n
бобър
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
бог
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

ból bul n
болка
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
болка бо́лка
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

bąk bɔ̃ŋk n
пумпал фарфалак
rodzaj wirującej, mechanicznej zabawki;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
барабан
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;
барабан макара
część jakiegoś urządzenia o kształcie walca

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
копеле
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błogosławić v
благославям
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błona ˈbwɔ̃na n
ципа
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
химен девствена ципа
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błonica bwɔ̃ˈɲiʦ̑a n
дифтерит дифтерия
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
калник
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
светкавица
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
мълниеносно светкавично
bardzo szybko, prędko

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
светкавичен мълниеносен
niezwykle szybki

błąd bwɔ̃nt n
грешка
niezgodność z zasadami, założeniami

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznafʧ̑ɨ n
когнитивно отклонение
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci;

cabernet n
каберне
odmiana winorośli z owocami o ciemnej skórce, pochodząca z terenów między Bordeaux a Krajem Basków;
wino wyprodukowane z owoców cabernet (1.1)

cadillac n
кадилак
(motoryzacja) samochód marki Cadillac

cal ʦ̑al n
инч дюйм
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

car ʦ̑ar n
цар
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

carobójca n
цареубиец
zabójca cara

carobójstwo n
цареубийство
(historia, historyczny, historycznie) zabójstwo cara

caryca n
царица
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

całka ˈʦ̑awka n
интеграл
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
доста
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę

całkowanie n
интегриране
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
изцяло напълно съвсем
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całkowy ʦ̑awˈkɔvɨ adj
интегрален
(matematyka, matematyczny) związany z całką, dotyczący całki

całodniowy ˌʦ̑awɔˈdʲɲɔvɨ adj
целодневен
trwający cały dzień, będący rezultatem całego dnia

całodobowy adj
целодневен
trwający całą dobę

całonocny ˌʦ̑awɔ̃ˈnɔʦ̑nɨ adj
всенощен
trwający całą noc

całoroczny adj
целогодишен
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok

całowanie ˌʦ̑awɔˈvãɲɛ n
целуване
dotykanie ustami kogoś, rzadziej czegoś

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
целувам
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
целувам се
dawać i dostawać pocałunek

całun n
саван покров плащаница
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
невредим цял
nie uszkodzony
цял
jedyny, wyłączny
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni
duży, wielki

ceber ˈʦ̑ɛbɛr n
чебър
(dawniej, dawny) duże, drewniane naczynie do noszenia wody i trunków;

cebula ʦ̑ɛˈbula n
лук
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
тухларница
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny;

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
тухлен
wykonany z cegły

ceglarstwo ʦ̑ɛɡˈlarstfɔ n
тухларство
dział rzemiosła związany z wytwarzaniem cegieł

ceglarz ˈʦ̑ɛɡlaʃ n
тухлар
rzemieślnik wytwarzający cegły, trudniący się ceglarstwem

ceglasty ʦ̑ɛɡˈlastɨ adj
тухлен
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
тухла
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
цейлонски
(historia, historyczny, historycznie) związany z historycznym Cejlonem (obecnie Sri Lanka)
związany z wyspą Cejlon

cel ʦ̑ɛl n
цел
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cela ˈʦ̑ɛla n
килия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) surowy pokój w klasztorze, izba pustelnika, mnicha
pokój więźnia w więzieniu

celestyn ʦ̑ɛˈlɛstɨ̃n n
целестин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan strontu;

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
целибат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych;

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
целулит
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
митничар
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
митнически
związany z cłem

celofan ʦ̑ɛˈlɔfãn n
целофан
przezroczyste i wytrzymałe tworzywo sztuczne otrzymywane z celulozy;

celofanowy adj
целофанен
zrobiony z celofanu

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
дателен падеж датив
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
келтски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloidowy adj
целулоиден
zrobiony z celuloidu

celuloza n
целулоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

celulozowy adj
целулозен
związany z celulozą, dotyczący celulozy, wykonany z celulozy

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
цимент
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementowanie n
циментиране
zalewanie cementem

cementować v
циментирам
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cementowy ˌʦ̑ɛ̃mɛ̃nˈtɔvɨ adj
циментен циментов
dotyczący cementu, związany z cementem, wykonany z cementu, zawierający cement

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
цена
(przenośnie, przenośnia) wyrzeczenie, jakie trzeba podjąć, aby coś uzyskać
цена цена́
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
ценоразпис
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami
(handel, handlowy) spis usług wraz z opłatami za nie

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
ценен
mający dużą wartość

cent ʦ̑ɛ̃nt n
цент
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa;

centrala ʦ̑ɛ̃nˈtrala n
централа
(telekomunikacja) urządzenie sterujące połączeniami telekomunikacyjnymi;
główna siedziba jakiejś firmy lub instytucji

centralistyczny adj
централистичен
związany z centralizmem, dotyczący centralizmu; właściwy centralizmowi

centralizacja n
централизация
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku

centralizowanie n
централизиране
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dokonywanie centralizacji

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
централен
główny
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
център
środkowa część czegoś
główna, zwykle środkowa część miasta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół stronnictw i partii politycznych między lewicą a prawicą
miejsce, gdzie coś się koncentruje

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
сантиметър
miara długości; jedna setna metra;

cenzor n
цензор
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
цензура
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;
urząd sprawujący taką kontrolę

cenzurowanie n
цензуриране
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym

cer ʦ̑ɛr n
церий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

cera ˈʦ̑ɛra n
тен
wygląd cery (1.1)

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
керамика
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny;

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
церемония
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
церемониален
związany z uroczystością

cerkiew ˈʦ̑ɛrʲcɛf n
църква
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnota chrześcijan wyznania prawosławnego;
църква черква
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia prawosławna;

cerkiewny adj
църковен черковен
związany z cerkwią, dotyczący cerkwi

cerkwisko n
черковище
miejsce na którym dawniej stała cerkiew;

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
кърпя репризирам
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
сертификат
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

cerusyt ʦ̑ɛˈrusɨt n
церусит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan ołowiu;

cesarski ʦ̑ɛˈsarsʲci adj
императорски
dotyczący cesarza; dotyczący cesarstwa

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
императрица
kobieta cesarz
żona cesarza

cez ʦ̑ɛs n
цезий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

cha xa interjection
ха
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) … oznaczający śmiech

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
халцедон
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chan xãn n
кан хан
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
ханство
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chaos ˈxaɔs n
хаос
nieporządek, bezład
(mitologia grecka) w kosmologii starożytnych Greków pierwotny stan materii, z którego powstał świat;

chaotycznie adv
хаотично
(książkowy) w sposób nieuporządkowany, chaotyczny

chaotyczność n
хаотичност
cecha tego, co chaotyczne; cecha tych, którzy są chaotyczni

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
хаотичен
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
характер
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
zespół cech psychicznych kogoś, kto odznacza się silną wolą, nieustępliwością i zdecydowaniem
характер естество
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju

charakterologia n
характерология
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterologiczny adj
характерологичен
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii

charakterystycznie adv
характерно
w sposób charakterystyczny

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
характерен
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
характеристика
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

charakteryzować ˌxaraktɛrɨˈzɔvaʨ̑ v
охарактеризирам
robić charakterystykę, opisywać cechy charakterystyczne

charkowski xarˈkɔfsʲci adj
харковски
związany z Charkowem, dotyczący Charkowa

chart xart n
хрътка
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową;

chartumski xarˈtũmsʲci adj
хартумски
odnoszący się do miasta Chartum

charyzma xaˈrɨzma n
харизма
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmatyczny adj
харизматичен
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chałtura xawˈtura n
халтура
dodatkowa, łatwa praca (szczególnie z dziedziny kultury, sztuki), ale zazwyczaj mało ambitna, wykonywana jedynie dla szybkiego zarobku, często niedbale

chałwa ˈxawva n
халва
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chałwowy adj
халвен
związany z chałwą

chański adj
хански
związany z osobą lub tytułem chana, dotyczący chana

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
искам
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwie ˈxʲʨ̑ivʲjɛ adv
алчно
w sposób charakteryzujący się chciwością

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
алчност
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲʨ̑ivɨ adj
алчен
taki, który odznacza się chciwością

chemia ˈxɛ̃mʲja n
химия
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;
(potocznie, potoczny) szkolna lekcja chemii (1.1)

chemia fizyczna n
физикохимия
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się badaniem zależności między strukturą chemiczną substancji a ich właściwościami fizycznymi;

chemia nieorganiczna n
неорганична химия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (chemia, chemiczny) dział chemii dotyczący wszystkich substancji, w których nie występuje wiązanie węgiel-wodór

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
органична химия
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczka xɛ̃ˈmʲiʧ̑ka n
химичка
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie chemii, kobieta zajmująca się chemią

chemicznie xɛ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
химически химично
w sposób odnoszący się do chemii

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
химически химичен
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
химик
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemikalia ˌxɛ̃mʲiˈkalʲja n
химикал
preparaty, odczynniki i inne substancje chemiczne

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
химиотерапия
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chersoński adj
херсонски
związany z Chersoniem, dotyczący Chersonia

cherubin xɛˈrubʲĩn n
херувим
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga;

chiaroscuro n
светлосянка
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie

chicagowski adj
чикагски
odnoszący się do Chicago, związany z Chicago

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
чилийски
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
химера
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;

chimeryczny adj
химерен
nierealny, niemożliwy do urzeczywistnienia

chinina xʲĩˈɲĩna n
хинин
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chiromancja n
хиромантия
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chiromanta n
хиромант
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk

chirurg ˈxʲirurk n
хирург
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
хирургия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) oddział szpitala, kliniki lub uczelni medycznej, który zajmuje się chirurgią (1.1)

chiton ˈxʲitɔ̃n n
хитон
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach;

chityna n
хитин
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chitynowy adj
хитинов
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny

chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
Не се сърди, човече
gra planszowa dla 2-4 osób;

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
китайски
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
китайски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
хляб
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chlew xlɛf n
свинарник кочина
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
хлор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
хлорид
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
натриев хлорид
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej;

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
хлорофил
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor;

chlorofilowy ˌxlɔrɔfʲiˈlɔvɨ adj
хлорофилен
(biochemia, biochemiczny) związany z chlorofilem

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
хлороформ
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chlorowanie n
хлориране
(rzeczownik odczasownikowy) od chlorować

chlorować v
хлорирам
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor

chlorowodorowy adj
хлороводороден
związany z chlorowodorem, dotyczący chlorowodoru

chlorowy adj
хлорен хлоров
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor

chmiel xmʲjɛl n
хмел
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmielowy xmʲjɛˈlɔvɨ adj
хмелен хмелов
związany z chmielem

chmura ˈxmura n
облак
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
черпак
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
въпреки че макар че макар да макар и да
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
поне
…uznająca to, co następuje za minimum, na które można się jednak zgodzić

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
ходя
poruszać się za pomocą nóg
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
коледна елха
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholera xɔˈlɛra interjection
по дяволите мамка му
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
холера
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholerowy adj
холерен
(medycyna, medyczny) związany z cholerą

choleryczka n
холеричка
kobieta o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

choleryczny adj
холеричен
skłonny do gwałtownych reakcji

choleryk xɔˈlɛrɨk n
холерик
(psychologia, psychologiczny) jeden z typów temperamentu; człowiek o szybkich i silnych reakcjach uczuciowych, za to wytrwały i odporny
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
холестерол xолестерол
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
хамстер хомяк
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

chomąto n
хамут
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję;

chorał ˈxɔraw n
хорал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uroczysty wielogłosowy śpiew kościelny

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
хореограф
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
хореография
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych
kompozycja taneczna

choreograficzny adj
хореографен хореографичен хореографски
związany z układem tańca, choreografią, choreografami

choreografka n
хореографка
forma żeńska od: choreograf

choroba xɔˈrɔba n
болест
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
болест на Алцхаймер
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka;

choroba Creutzfeldta-Jakoba xɔˈrɔba ˌkrɔjʦ̑fɛlda‿jaˈkɔba n
болест на Кройцфелд-Якоб
(medycyna, medyczny) jedna z chorób mózgu;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
болест на Паркинсон
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba legionistów n
легионерска болест
(medycyna, medyczny) ciężka choroba zakaźna dróg oddechowych wywoływana przez bakterię Legionella pneumophila;

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
кинетоза
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;

choroba psychiczna n
психично разстройство психична болест
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba wrzodowa xɔˈrɔba vʒɔˈdɔva n
язвена болест
(medycyna, medyczny) obecność wrzodów trawiennych w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy;

choroba wysokościowa n
височинна болест
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

choroba z Lyme n
лаймска болест
(medycyna, medyczny) wieloukładowa choroba odzwierzęca wywoływaną przez krętki z rodzaju Borrelia

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
боледувам
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
хърватски
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
хърватски
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
болен
dotknięty chorobą

chowany xɔˈvãnɨ n
криеница
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka;

chrapanie xraˈpãɲɛ n
хъркане
o ludziach: hałaśliwe charczenie w czasie snu

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
хъркам
oddychać w trakcie snu charcząc

chrestomatia ˌxrɛstɔ̃ˈmatʲja n
христоматия
wypisy, wybór fragmentów pism (z jakiegoś względu szczególnie ważnych, przydatnych do czegoś - np. do badań lub do ogólnej orientacji w piśmiennictwie jakiegoś typu)

chrom xrɔ̃m n
хром
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromatyczny adj
хроматичен
(fizyka, fizyczny) (sztuka) mający wiele barw; związany z barwami; zdolny do rozdziału kolorów widma poprzez załamanie światła
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wydobywający barwę muzyki poprzez postępowanie kolejno półtonami

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
хромозома
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
хромозомен
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chromować v
хромирам
pokrywać chromem

chromowy adj
хромов
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu

chronicznie adv
хронично
w sposób chroniczny

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
хроничен хронически
(książkowy) trwający bardzo długo

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
хронология
następstwo, kolejność zdarzeń
nauka zajmująca się rachubą czasu;

chronologiczny adj
хронологически хронологичен
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
хронометър
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chrystologia n
христология
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej;

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
хризопраз
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu;

chrzan xʃãn n
хрян
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku chrzan pospolity
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzanowy adj
хрянов
zawierający chrzan, mający smak chrzanu
związany z chrzanem, dotyczący chrzanu

chrzcić v
кръщавам
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) rozcieńczać coś wodą, pogarszając jakość
(przenośnie, przenośnia) nadawać komuś lub czemuś imię lub nazwę

chrzczenie n
кръщаване
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielanie chrztu

chrzest xʃɛst n
кръщение
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;
(potocznie, potoczny) w związkach wyrazowych: inicjacja, pierwszy udział w czymś

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
бойно кръщение
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
християнин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijanka ˌxʃɛɕʨ̑iˈjãnka n
християнка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje chrześcijaństwo

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
християнски
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
християнство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;
ogół wiernych wszystkich wyznań w obrębie chrześcijaństwa (1.1)

chrześniaczka n
кръщелница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrześniak n
кръщелник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny

chrześnica n
кръщелница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
хрущял
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
бръмбар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chrzęstny adj
хрущялен
(anatomia, anatomiczny) taki, który zbudowany jest z chrząstki

chuj xuj n
кур хуй
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chuligan n
хулиган
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd;

chuliganka n
хулиганка
kobieta naruszająca porządek publiczny, skłonna do wszczynania burd

chuligański adj
хулигански
związany z chuliganami, dotyczący chuliganów, taki jak chuligan

chuligaństwo n
хулиганство хулиганщина
zachowanie właściwe chuliganom

chusteczka do nosa n
носна кърпа
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
хваля
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
хваля се
podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach

chwast xfast n
плевел
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwila ˈxfʲila n
момент
punkt w czasie
момент миг
bardzo krótki czas

chód xut n
ход
chodzenie, (zobacz) krok

chór xur n
хор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)

chóralny adj
хоров
interpretowany przez chór

chórzysta xuˈʒɨsta n
хорист
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze

chórzystka xuˈʒɨstka n
хористка
kobieta lub dziewczyna, która śpiewa w chórze

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
близкородствено размножаване
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;

chłodno adv
хладно
(przenośnie, przenośnia) w sposób pozbawiony serdeczności
do pewnego stopnia zimno

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
хладен
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany
raczej zimny; rześki

chłopak ˈxwɔpak n
момче
dziecko płci męskiej
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
момче
młody człowiek płci męskiej

chłód xwut n
хлад
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasto ˈʨ̑astɔ n
сладкиш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka;
тесто
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
поле тяло
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);
тяло
organizm ludzki lub zwierzęcy
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
zwłoki człowieka lub zwierzęcia

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
небесно тяло
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

cicerone n
чичероне
(dawniej, dawny) przewodnik oprowadzający po zabytkach

cichaczem ʨ̑iˈxaʧ̑ɛ̃m adv
тихомълком
bez wywoływania hałasu, po cichu, niepostrzeżenie, ukradkiem

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
тих безшумен
o małej głośności

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
тетерка
(ornitologia, ornitologiczny) samica cietrzewia

ciekawie adv
интересно
w sposób ciekawy

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
интересен занимателен увлекателен
taki, który wzbudza zainteresowanie
любопитен
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
теле
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
телешко
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

cielęcy adj
телешки
związany z cielęciem

cielętnik n
телчарник
(zootechnika, zootechniczny) obora, czasem także pastwisko lub zagroda, przeznaczone dla cieląt

ciemnica n
тъмница
panowanie ciemności
pomieszczenie bez dostępu światła, zwłaszcza więzienne

ciemno- ˈʨ̑ɛ̃mnɔ
тъмно-
pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na ciemny odcień lub intensywność określonej barwy
pierwszy człon przymiotników złożonych wskazujący na ciemną barwę tego, co nazywa drugi człon złożenia

ciemnobrązowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
тъмнокафяв
mający kolor brązowy o ciemnym odcieniu

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
тъмночервен
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu

ciemnofioletowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
тъмновиолетов
mający kolor fioletowy o ciemnym odcieniu

ciemnokasztanowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔkaʃtãˈnɔvɨ adj
тъмнокестеняв
mający kolor kasztanowy o ciemnym odcieniu

ciemnolicy adj
тъмнолик
taki, który ma ciemną twarz (lico)

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
тъмносин
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu

ciemnooki ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈːci adj
тъмноок
(książkowy) mający ciemne oczy

ciemnopomarańczowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
тъмнооранжев
mający kolor pomarańczowy o ciemnym odcieniu

ciemnoróżowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔruˈʒɔvɨ adj
тъмнорозов
mający kolor różowy o ciemnym odcieniu

ciemnoskóry ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈskurɨ adj
тъмнокож
o ciemnym kolorze skóry

ciemnoszary ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈʃarɨ adj
тъмносив
mający kolor szary o ciemnym odcieniu

ciemnowłosy ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
тъмнокос
mający ciemne włosy

ciemnozielony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
тъмнозелен
w kolorze ciemnego odcienia zieleni

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
тъмнина
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemnożółty ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈʒuwtɨ adj
тъмножълт
mający kolor żółty o ciemnym odcieniu

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
тъмен
nieoświetlony lub słabo doświetlony
o przedmiocie: mający kolor zbliżony do czarnego

cienisty adj
сенчест
pogrążony w cieniu; osłonięty przed światłem
dający cień

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
тънък
mający niewielki przekrój poprzeczny

cienki klient n
тънък клиент
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
топло
powodując wzrost lub przynajmniej utrzymanie temperatury

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
топлина
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;

ciepłokrwisty adj
топлокръвен
(potocznie, potoczny) (zoologia, zoologiczny) o niezmieniającej się temperaturze ciała przy zmianch temperatury otoczenia

ciepłownia ʨ̑ɛpˈwɔvʲɲa n
топлоцентрала
zakład, w którym wytwarza się ciepło w postaci najczęściej gorącej pary wodnej, w celu ogrzewania bądź wykorzystania w przemyśle;

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
топъл
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
понасям търпя
(przestarzałe, przestarzały) znosić, tolerować kogoś lub coś
страдам
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny
chorować na coś
ubolewać z powodu czegoś

cierpliwie ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
търпеливо
w sposób cierpliwy

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
търпеливост
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
търпелив
znoszący przeciwności w sposób opanowany

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
трън
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

ciesak ˈʨ̑ɛsak n
тесла
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew;

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
тетрев
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
сянка
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
проток пролив
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
леля
siostra matki
siostra ojca
w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka

cipa ˈʨ̑ipa n
путка пичка
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis ʦ̑is ʨ̑is n
тис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisza ˈʨ̑iʃa interjection
тишина
wezwanie do uciszenia się, milczenia, zachowania spokoju

cisza ˈʨ̑iʃa n
спокойствие
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) brak wiatru
тишина
brak dźwięku

cisza przed burzą n
затишие пред буря
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
сляпа баба
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
прогресия
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych;
редица
ciągłość zdarzeń następujących po sobie
układ rzeczy położonych jedna za drugą
тяга
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
аритметична прогресия
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;

ciąg geometryczny ˈʨ̑ɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
геометрична прогресия
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę;

ciągnik ˈʨ̑ɔ̃ŋʲɟɲik n
влекач
(motoryzacja) pojazd mechaniczny o dużej sile pociągowej, napędzany silnikiem spalinowym

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
бременност
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

cięciwa n
тетива
linka łącząca końce łuku albo kuszy;
хорда
(geometria) odcinek łączący dwa wybrane punkty krzywej lub powierzchni;

ciężka woda n
тежка вода
(chemia, chemiczny) woda zawierająca deuter zamiast zwykłego wodoru;

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
налягане
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
гробищен
związany z cmentarzem, dotyczący cmentarza

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
гробище
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
какво що
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ pronoun
какво
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
всекидневно ежедневно
w każdym dniu, co dzień

codzienność ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɔɕʨ̑ n
всекидневие всекидневност ежедневие
życie i sprawy codzienne (zwykłe, powszechne)

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
всекидневен
zwyczajny, normalny, taki, jak każdego dnia
ежедневен всекидневен
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

coraz ˈʦ̑ɔras adv
все по-
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym

corocznie adv
ежегодно
(powtarzając) co rok

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
ежегоден
powtarzający się co roku

cosinus kɔˈsʲĩnus n
косинус
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

cotangens kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s n
котангенс
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta;

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
ежеседмичен
powtarzający się co tydzień

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
нещо
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

credo n
кредо
(przenośnie, przenośnia) kardynalna zasada, którą ktoś się kieruje

cud ʦ̑ut n
чудо
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
чужденец
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
чужденка
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzoziemski adj
чуждестранен чуждоземен
pochodzący z obcego kraju, właściwy obcemu krajowi lub cudzoziemcom

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
кавички
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
захар
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
захарница
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
тиквичка
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrowniczy adj
захарен
dotyczący cukrowni, cukrownika lub cukrownictwa

cukrowy ʦ̑uˈkrɔvɨ adj
захарен
dotyczący cukru, związany z cukrem
zrobiony z cukru

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
диабет
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

cukrzycowy ˌʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
диабетичен
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą

cwaniak n
шмекер
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych

cyberkultura n
киберкултура
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cyborg n
киборг
organizm, którego procesy życiowe są realizowane lub wspomagane przez urządzenia techniczne;

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
сайдер
(spożywczy) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu;

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
циферблат
tarcza zegara

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
цифра
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
цифров
związany z cyframi

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
пура
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
цигански
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjan n
циан
(chemia, chemiczny) jednowartościowy rodnik złożony z atomów węgla i azotu

cyjanek n
цианид
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
цианкалий
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cyjanowodór n
циановодород
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów;

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
цикъл
szereg audycji, utworów literackich, muzycznych itp. powiązanych ze sobą treściowo, tworzących pewną całość
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cyklamen ʦ̑ɨkˈlãmɛ̃n n
циклама
(botanika, botaniczny) Cyclamen L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cyklamenów (1.1)

cyklamenowy adj
цикламен
koloru cyklamenu: różowego o odcieniu fioletowym

cyklicznie adv
циклично
w sposób cykliczny

cykliczny adj
цикличен циклически
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cyklina ʦ̑ɨkˈlʲĩna n
цикла
(technologia, technika, techniczny) płytka o ostrych krawędziach do wygładzania drewna;

cyklinowanie n
циклене
(technologia, technika, techniczny) wygładzanie powierzchni drewna przy pomocy cykliniarki lub cykliny

cyklinować v
цикля
(technologia, technika, techniczny) oczyszczać i wygładzać parkiet poprzez zdzieranie jego wierzchniej warstwy cyklinarką lub cykliną

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
циклон
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
циклоп
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła;

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
циклотимия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
цикория
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
цилиндър
(technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
цилиндричен
taki, który ma kształt cylindra

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
цимбал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy;

cymlański adj
цимлянски
związany z Cymlańskiem, dotyczący Cymlańska

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
калай
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
канела дарчин
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynamonowy ˌʦ̑ɨ̃nãmɔ̃ˈnɔvɨ adj
канелен
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) dotyczący cynamonu, związany z cynamonem, zrobiony z cynamonu, zawierający cynamon, otrzymywany z cynamonu
mający kolor rdzawobrązowy, taki jak kolor cynamonu

cynicznie adv
цинично
w sposób cyniczny

cyniczny ʦ̑ɨ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
циничен
lekceważąco odnoszący się do ogólnie uznawanych autorytetów i zasad etycznych

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
циник
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
цинизъм
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
цинк
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynkowy adj
цинков
dotyczący cynku

cynober ʦ̑ɨ̃ˈnɔbɛr n
цинобър
(mineralogia, mineralogiczny) minerał stosowany jako czerwony barwnik w malarstwie;

cynocefal n
кинокефал
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie;

cynować v
калайдисвам
pokrywać cyną

cynowy adj
калаен
związany z cyną, dotyczący cyny
zrobiony z cyny

cypryjski ʦ̑ɨˈprɨjsʲci adj
кипърски
odnoszący się do państwa Cypr
odnoszący się do wyspy Cypr

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
кипарис
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyrk ʦ̑ɨrk n
цирк
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
пергел
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
циркон
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów;
цирконий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkonia n
фианит
(jubilerstwo, jubilerski) syntetyczny kamień ozdobny;

cyrkowiec ʦ̑ɨrˈkɔvʲjɛʦ̑ n
циркаджия
artysta występujący w cyrku

cyrkowy ʦ̑ɨrˈkɔvɨ adj
цирков
związany z cyrkiem, dotyczący cyrku

cyrkulacja n
циркулация
obieg zamknięty

cyrkulowanie n
циркулиране
krążenie czegoś w jakimś obiegu

cyrkówka ʦ̑ɨrˈkufka n
циркаджийка
artystka występująca w cyrku

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
кирилица
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich;

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
цистерна
(motoryzacja) pojazd do przewożenia płynów
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody
duży pojemnik do magazynowania wody

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
цитадела
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
цитат
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
цитология
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytoplazma n
цитоплазма
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytowanie ˌʦ̑ɨtɔˈvãɲɛ n
цитиране
(rzeczownik odczasownikowy) od cytować

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
цитирам
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈʦ̑ɨtra n
цитра
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytrus ˈʦ̑ɨtrus n
цитрус
(botanika, botaniczny) Citrus L., tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach;

cytrusowy ˌʦ̑ɨtruˈsɔvɨ adj
цитрусов
związany z cytrusem

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
цитрин
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
лимон
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytyzyna n
цитизин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
цивилизация
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizacyjny ˌʦ̑ɨvʲilʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
цивилизационен
związany z cywilizacją

cywilizator n
цивилизатор
ktoś, kto szerzy cywilizację

cywilizatorski adj
цивилизаторски
związany z cywilizatorami, cywilizowaniem, zaprowadzaniem cywilizacji

cywilizowanie n
цивилизоване
szerzenie cywilizacji

cywilizować v
цивилизовам
szerzyć cywilizację

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
цивилен
nie należący do wojska

czaban n
чобан чобанин
(dawniej, dawny) pasterz owiec lub wołów

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
чадски
odnoszący się do państwa Czad

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
чайник
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
чайник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapeczka ʧ̑aˈpɛʧ̑ka n
шапчица
(zdrobniale) od: czapka
mała czapka

czapka ˈʧ̑apka n
шапка
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek;

czapla ˈʧ̑apla n
чапла
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czardasz n
чардаш
(choreografia, choreograficzny) (ludowy) taniec węgierski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do czardasza (1.1)

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
черна дупка
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
синя боровинка
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem;
owoc czarnej jagody (1.1)

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
черна магия
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku;

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
касис
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ n
черно злато
ropa naftowa

czarniawy ʧ̑arʲˈɲavɨ adj
черникав
mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny

czarnobrody ˌʧ̑arnɔˈbrɔdɨ adj
чернобрад
taki, który ma czarny zarost na brodzie

czarnobylski adj
чернобилски
związany z Czarnobylem, dotyczący Czarnobyla

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
черногорски
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnoksiężnik n
чернокнижник
osoba zajmująca się czarami i zjawiskami nadprzyrodzonymi

czarnomorski ˌʧ̑arnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
черноморски
dotyczący Morza Czarnego, związany z Morzem Czarnym

czarnooki ˌʧ̑arnɔˈːci adj
черноок
taki, który ma czarne oczy

czarnoseciniec n
черносотник
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek czarnej sotni, reakcyjnego ruchu politycznego w Rosji z początku XX wieku

czarnoskrzydły ˌʧ̑arnɔˈskʃɨdwɨ adj
чернокрил
taki, który ma czarne skrzydła

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ adj
чернокож
mający ciemny kolor skóry

czarnoskóry ˌʧ̑arnɔˈskurɨ n
чернокож
mężczyzna o ciemnym kolorze skóry, przedstawiciel czarnej rasy człowieka

czarnowidz n
черногледец
człowiek widzący wszystko w ciemnych barwach, spodziewający się, że wszystko przybierze jak najgorszy obrót

czarnowidztwo n
черногледство
pesymizm, postrzeganie przyszłości / przyszłego zdarzenia w ciemnych barwach, wyobrażanie sobie najgorszego scenariusza

czarnowłosy adj
чернокос
mający czarne włosy

czarnoziem ʧ̑arˈnɔʑɛ̃m n
чернозем
(geologia, geologiczny) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach;

czarnoziemny adj
черноземен
związany z czarnoziemami, dotyczący czarnoziemów; bogaty w czarnoziemy

czarność n
чернота
cecha tego, co czarne

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
черен че́рен
mający najciemniejszy możliwy kolor

czarodziejka n
фея
(fantasy) kobieta potrafiąca czarować, rzucać czary

czarodziejski adj
вълшебен
związany z czarowaniem lub czarodziejem

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
вещица
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia

czas ʧ̑as n
време
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
chwila, moment, pora
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
минало време
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
бъдеще време
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
сегашно време
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
времето е пари
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
понякога
niekiedy, co pewien czas

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
списание
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
глагол
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik modalny ʧ̑aˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
модален глагол
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
възвратен глагол
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
временен
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
череп
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
черепен
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
поклонник
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
чехословашки
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją

czeczeński adj
чеченски
dotyczący Czeczenii, Czeczenów

czek ʧ̑ɛk n
чек
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
пикел
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
чакам
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
шоколад
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
шоколадов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady

czekowy adj
чеков
związany z czekiem, dotyczący czeku

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
калфа
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
челеста
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze;

czeremsza n
чремош
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) czosnek niedźwiedzi
(spożywczy) jarzyna z czosnku niedźwiedziego

czerep ˈʧ̑ɛrɛp n
череп
(anatomia, anatomiczny) czaszka

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
череша
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego
(technologia, technika, techniczny) drewno uzyskane z czereśni (1.1)
череша черешов дърво
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;

czereśniowy ˌʧ̑ɛrɛɕˈɲɔvɨ adj
черешов
związany z czereśnią (drzewem)
związany z czereśnią (owocem)

czereśniówka n
черешовка
(spożywczy) napój alkoholowy przygotowany poprzez zalanie spirytusem owoców czereśni

czerwcowy ʧ̑ɛrfˈʦ̑ɔvɨ adj
юнски
od: czerwiec

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
юни
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
червен картон
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
червен касис
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych;
owoc tego krzewu

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
червеникав
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwono adv
червено
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni

czerwonoarmijny adj
червеноармейски
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z Armią Czerwoną, dotyczący Armii Czerwonej

czerwonoarmista n
червеноармеец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz Armii Czerwonej

czerwonoskóry adj
червенокож
mający czerwonawy kolor skóry

czerwonoskóry n
червенокож
(książkowy) Indianin

czerwoność n
червенина
cecha tego, co czerwone

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
червен
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
червен гигант
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
чешки
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
чешки
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
здравей здравейте здрасти
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
хълцам
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
чесън чеснов лук
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czosnek niedźwiedzi n
левурда
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku czosnek niedźwiedzi (1.1)
(systematyka) (botanika, botaniczny) Allium ursinum L., gatunek rośliny z podrodziny czosnkowych, z rodziny amarylkowatych;

czosnkowy ʧ̑ɔsn̥ˈkɔvɨ adj
чеснов
(przymiotnik) od: czosnek

czołg ʧ̑ɔwk n
танк
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
чело
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czołowy ʧ̑ɔˈwɔvɨ adj
челен
dotyczący czoła
frontowy, przedni
główny, wiodący

czterdziestolecie ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
четиридесетгодишнина четирийсетгодишнина
czterdziesta rocznica

czterdziestoletni ˌʧ̑tɛrʲʥ̑ɛstɔˈlɛtʲɲi adj
четиридесетгодишен четирийсетгодишен
mający czterdzieści lat
trwający czterdzieści lat

czternastoletni ˌʧ̑tɛrnastɔˈlɛtʲɲi adj
четиринадесетгодишен четиринайсетгодишен
mający czternaście lat
trwający czternaście lat

czterocyfrowy ˌʧ̑tɛrɔʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
четирицифров
składający się z czterech cyfr, mający cztery cyfry

czterocylindrowy adj
четирицилиндров
(technologia, technika, techniczny) mający cztery cylindry

czterodniowy ˌʧ̑tɛrɔˈdʲɲɔvɨ adj
четиридневен
będący w wieku czterech dni
trwający cztery dni

czterogodzinny ˌʧ̑tɛrɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
четиричасов
trwający cztery godziny

czterokrotny ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtnɨ adj
четирикратен
odbywający się / powtarzający się cztery razy
taki, który osiągnął / zdobył / robił coś cztery razy

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
четиригодишен
mający cztery lata
trwający cztery lata

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
четирилистен
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków

czteroliterowy ˌʧ̑tɛrɔlʲitɛˈrɔvɨ adj
четирибуквен
taki, który składa się z czterech liter

czterometrowy adj
четириметров
mierzący cztery metry albo cztery metry kwadratowe

czteromiesięczny ˌʧ̑tɛrɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
четиримесечен
będący w wieku czterech miesięcy
trwający cztery miesiące

czteroosobowy ˌʧ̑tɛrɔːsɔˈbɔvɨ adj
четиричленен
złożony z czterech osób, wykonywany przez cztery osoby

czteropokojowy ˌʧ̑tɛrɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
четиристаен
z czterema pokojami

czterosilnikowy adj
четиримоторен
taki, który jest wyposażony w cztery silniki

czterosylabowy ˌʧ̑tɛrɔsɨlaˈbɔvɨ adj
четирисричен
liczący cztery sylaby, składający się z czterech sylab

czterotygodniowy ˌʧ̑tɛrɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
четириседмичен
będący w wieku czterech tygodni
trwający cztery tygodnie

czterowiersz n
четиристишие
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów;

czubrica n
чубрица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bułgarska przyprawa z cząbru górskiego (Satureja montana);

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
бдителен
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały

czukocki adj
чукотски
związany z Czukotką, dotyczący Czukotki lub Czukczów

czule adv
нежно
w sposób czuły, przepełniony czułością

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
четвъртък
czwarty dzień tygodnia

czwartkowy ʧ̑fartˈkɔvɨ adj
четвъртъчен
związany z czwartkiem; dziejący się w czwartek

czwartoklasista n
четвъртокласник
(edukacja, edukacyjny) uczeń czwartej klasy

czwartoklasistka n
четвъртокласничка
(edukacja, edukacyjny) uczennica czwartej klasy

czworo ˈʧ̑fɔrɔ collective
четирима
4

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
четириъгълник
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworokątny adj
четириъгълен
mający cztery kąty

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
четирикрак
mający cztery nogi

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
четириного
zwierzę czworonożne

czworościan n
тетраедър
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈʧ̑furka n
четворка
czwarta rzecz lub osoba spośród wielu ponumerowanych (np. tramwaj, bila, zawodnik na boisku, pokój w hotelu)
grupa czterech osób, zbiór czterech rzeczy lub pojęć abstrakcyjnych
nazwa cyfry 4

czy ʧ̑ɨ particle
ли
słowo rozpoczynające pytanie, na które pytający spodziewa się odpowiedzi „tak” lub „nie”

czyj ʧ̑ɨj pronoun
чий
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
нечий
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
фактор
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek

czyrak n
фурункул
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystek ˈʧ̑ɨstɛk n
цистус
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich

czystka ˈʧ̑ɨstka n
чистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób;

czystka etniczna n
етническо прочистване
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czysto adv
чисто
bez domieszek
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń
zupełnie, w całości, wyłącznie

czystopis ʧ̑ɨˈstɔpʲis n
белова
tekst po poprawkach, przepisany na czysto

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
чистота
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
чист
pozbawiony brudu
bez dodatków, domieszek
zupełny
przejrzysty, klarowny
moralnie bez skazy

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
четене
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane

czytanka ʧ̑ɨˈtãnka n
читанка
podręcznik zawierający czytanki (1.1)

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
чета
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytać jednym tchem ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈjɛdnɨ̃m ˈtxɛ̃m idiom
чета на един дъх
czytać szybko, z zapałem

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
читалня
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelniczka ˌʧ̑ɨtɛlʲˈɲiʧ̑ka n
читателка
kobieta lub dziewczyna, która czyta książki, gazety, itp.
kobieta lub dziewczyna, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelnie adv
четливо
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
читател
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czytelność n
четливост
cecha tego, co jest czytelne, łatwe do przeczytania

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
четлив
taki, który daje się odczytać, przeczytać

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
чистилище чисти́лище
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
чистя
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
чубрица
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
частица
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
често
(zobacz) częsty

częstochowski ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci adj
ченстоховски
związany z Częstochową, dotyczący Częstochowy

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
честота
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
честота
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
чест
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
частично
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
частичен
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
част
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

człekokształtny ˌʧ̑wɛkɔˈkʃtawtnɨ adj
човекоподобен
podobny do człowieka, kształtem, rysami, sylwetką; przypominający ludzi

człekopodobny adj
човекоподобен
podobny do człowieka, przypominający człowieka

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
член
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
(anatomia, anatomiczny) penis;

członkostwo n
членство
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej

członkowski adj
членски
dotyczący członkostwa
dotyczący członków organizacji

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
човек
ktoś, jakaś osoba
pracownik, podwładny, członek
човек человек
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

córka ˈʦ̑urka n
дъщеря щерка
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cło ʦ̑wɔ n
мито митница
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
покрив
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dachówka daˈxufka n
керемида цигла
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów;

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
дадаизъм
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

dagestański adj
дагестански
odnoszący się do Dagestanu lub Dagestańczyków; związany lub wywodzący się z Dagestanu

daktyloskopia n
дактилоскопия
metoda ustalania tożsamości na podstawie odcisku palca i porównania linii papilarnych

daktyloskopijny adj
дактилоскопичен
związany z daktyloskopią, dotyczący daktyloskopii

dalekopis n
телетип
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalekopisowy adj
телетипен
dotyczący dalekopisu

dalekowschodni ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi adj
далекоизточен
dotyczący Dalekiego Wschodu, wywodzący się z Dalekiego Wschodu

dalekowzroczność n
далновидност
(przenośnie, przenośnia) przewidywanie tego, co może się zdarzyć

dalekowzroczny adj
далновиден
(przenośnie, przenośnia) przewidujący

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
далматин
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
далматински
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

dalmierz n
далекомер
przyrząd do zdalnego pomiaru odległości;

daltonizm n
далтонизъм
(medycyna, medyczny) nierozróżnianie kolorów

dama ˈdãma n
дама
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
дамаски
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

damski ˈdãmsʲci adj
дамски
przeznaczony dla kobiet

dancing n
дансинг
zabawa z tańcami organizowana w lokalu

dane ˈdãnɛ n
данни
informacje na temat jakiejś osoby
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach

danie ˈdãɲɛ n
блюдо ястие
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

dany ˈdãnɨ adj
даден
ten, o którym się mówi; omawiany; ten, którego dotyczy sprawa

darczyńca darˈʧ̑ɨ̃j̃nʦ̑a n
дарител
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba obdarowująca, ofiarodawca

darmowy darˈmɔvɨ adj
безплатен
dany za darmo, bezpłatny

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
дармщадтий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
дарвинист
zwolennik darwinizmu

darwinistka ˌdarvʲĩˈɲistka n
дарвинистка
forma żeńska od: darwinista

darwinizm n
дарвинизъм
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

darń darʲɲ n
чим
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił;

data ˈdata n
дата
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dawanie daˈvãɲɛ n
даване
(rzeczownik odczasownikowy) od dawać

dawać ˈdavaʨ̑ v
давам
(zobacz) dać

dawkowanie n
дозиране дозировка
odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku

dać daʨ̑ v
дам
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
дам оставя позволя разреша
pozwolić, umożliwić coś
пусна
(potocznie, potoczny) o kobiecie: umożliwić odbycie z sobą stosunku seksualnego, (porównaj) dać dupy
дам се откажа се
umożliwić komuś pokonanie się lub oszukanie
може
być możliwym do wykonania

decentralizacja n
децентрализация
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decymetr n
дециметър
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

dedukcja n
дедукция
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

dedukcyjny adj
дедуктивен
związany z dedukcją; oparty na dedukcji

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
дефекация
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału;
oczyszczanie soku z buraków cukrowych;

defekt ˈdɛfɛkt n
дефект
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
дефектология
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi;

defektoskop ˌdɛfɛkˈtɔskɔp n
дефектоскоп
(technologia, technika, techniczny) aparat służący do wykrywania wad w strukturze metalu

defetystyczny adj
пораженски
nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
дефетизъм пораженство
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

defibrylacja ˌdɛfʲibrɨˈlaʦ̑ʲja n
дефибрилация
(medycyna, medyczny) zabieg medyczny, którego celem jest przywrócenie akcji serca, polegający na przystawieniu elektrod defibrylatora i krótkotrwałym działaniu na organizm chorego prądem stałym

defibrylator ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr n
дефибрилатор
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji;

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
дефицит
(ekonomia, ekonomiczny) przewaga wydatków nad dochodami
niedobór, brak;

deficytowy ˌdɛfʲiʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
дефицитен
istniejący, występujący w zbyt małej ilości, by zaspokoić zapotrzebowanie
przynoszący większe straty niż zyski

defilować ˌdɛfʲiˈlɔvaʨ̑ v
дефилирам
maszerować grupowo w defiladzie

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
дефиниция
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
дефинирам
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

definitywnie ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ adv
дефинитивно
w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany

definitywny ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvnɨ adj
дефинитивен
kończący sprawę, rozstrzygający, ostateczny

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
дефлация
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki
(geologia, geologiczny) wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu

deflagracja n
дефлаграция
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
дефлорация
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

deformacja n
деформация
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy

degeneracja n
дегенерация
(biologia, biologiczny) nieodwracalne zmiany patologiczne w komórkach, tkankach albo narządach
postępowanie, zachowanie lub moralność niezgodne z powszechnie akceptowanymi normami

degustacja n
дегустация
ocena smaku produktów spożywczych

degustator ˌdɛɡuˈstatɔr n
дегустатор
profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku

dehumanizacja n
дехуманизация
pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
деист
wyznawca deizmu

deistyczny adj
деистичен деистически
(filozofia, filozoficzny) związany z deizmem, dotyczący deizmu

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
деизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
декабрист
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych;

dekada dɛˈkada n
декада
dziesięć dni
dziesięć lat

dekadentyzm n
декадентство
(sztuka) kierunek w sztuce przełomu XIX i XX wieku będący przejawem świadomości upadku cywilizacji zachodniej;

dekagram n
декаграм
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa dziesięciu gramom

deklamacja n
декламация
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego

deklamator n
декламатор
osoba recytująca utwór literacki

deklamatorka n
декламаторка
kobieta recytująca utwór literacki

deklamatorski adj
декламаторски
związany z deklamatorem; taki jak u deklamatora

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
декламирам
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
декларация
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań

deklasować v
декласирам
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
деклинация
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;
склонение
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;

dekoder n
декодер
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odkodowywania zaszyfrowanych informacji;

dekolt ˈdɛkɔlt n
деколте
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1)

dekomunizacja n
декомунизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu

dekomunizować v
декомунизирам
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej

dekoncentracja n
деконцентрация
rozpraszanie tego co było skupione

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
декорация
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjność n
декоративност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest dekoracyjne; cecha tych, którzy są dekoracyjni

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
декоративен
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekorator n
декоратор
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
декорирам
upiększać coś, dodawać dekoracje

dekret ˈdɛkrɛt n
декрет
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej;

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
делегация
grupa osób reprezentująca pewną społeczność
командировка
wyjazd w sprawach służbowych

delegat dɛˈlɛɡat n
делегат
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delegatka n
делегатка
forma żeńska od delegat

delegować v
делегирам
wysyłać jako przedstawiciela celem wykonania określonego zadania

delfin ˈdɛlfʲĩn n
делфин
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
делфин дофин
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delfini adj
делфинов делфински
(rzadki, rzadko używany) dotyczący delfina

delikates ˌdɛlʲiˈkatɛs n
деликатес
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wykwintny, wyszukany artykuł spożywczy;

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
деликатно
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
деликатност
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
деликатен
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością
wymagający taktu, taktowny

delta ˈdɛlta n
делта
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
демагогия
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demograf dɛ̃ˈmɔɡraf n
демограф
osoba zawodowo zajmująca się demografią

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
демография
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
демографски
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
демокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
демократ
zwolennik demokracji
osoba należąca do partii demokratycznej

demokratka n
демократка
zwolenniczka demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
демократично
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczność n
демократичност
cecha tego, co demokratyczne

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
демократичен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
демократизация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzm n
демократизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad

demokratyzować ˌdɛ̃mɔkratɨˈzɔvaʨ̑ v
демократизирам
dokonywać procesu demokratyzacji
демократизирам се
dokonywać na sobie procesu demokratyzacji

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
демон
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
демонология
(etnografia, etnograficzny) dział etnografii i religioznawstwa zajmujący się badaniem wyobrażeń o demonach;
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demonstracyjnie ˌdɛ̃mɔ̃w̃straˈʦ̑ɨjɲɛ adv
демонстративно
w sposób demonstracyjny

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
демонстрант
uczestnik demonstracji

demonstrantka ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstrãntka n
демонстрантка
forma żeńska od: demonstrant

demoralizować v
деморализирам
gorszyć, szerzyć demoralizację

dendro- ˈdɛ̃ndrɔ
дендро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drzewem lub drewnem

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
дендрология
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

dendrologiczny adj
дендрологически
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
зъболекар
(zobacz) stomatolog;

deoksyrybonukleinowy adj
дезоксирибонуклеинов
(chemia, chemiczny) tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
департамент
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji,

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
обезкосмяване
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych;
(technologia, technika, techniczny) proces uszlachetniania i wykańczania skór futerkowych poprzez mechaniczne usuwanie sztywnych, wystających włosów

depozytowy adj
депозитен
związany z depozytem, dotyczący depozytu, stanowiący depozyt

depresja dɛˈprɛsʲja n
депресия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;
(meteorologia, meteorologiczny) obszar obniżonego ciśnienia atmosferycznego

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
дрян
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego

derogacja n
дерогация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

desant ˈdɛsãnt n
десант
(wojskowość, wojskowy) operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren nieprzyjaciela;

desantowiec n
десантчик
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest wykonanie desantu

desantowy adj
десантен
(wojskowość, wojskowy) związany z desantem, dotyczący desantu

deser ˈdɛsɛr n
десерт десе́рт
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deserowy adj
десертен
dotyczący deseru, właściwy deserowi, słodki, serwowany na deser

deseń n
десен
ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś

deska do krojenia n
дъска за рязане
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

despota dɛsˈpɔta n
деспот
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny, narzucający swoją wolę

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
деспотично
w sposób despotyczny

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
деспотизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich
bezwzględne postępowanie, nieliczące się z nikim i niczym wymuszanie na innych swej woli

destalinizacja n
десталинизация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
дестилация
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

destylacyjny adj
дестилационен
związany z destylacją, destylowaniem, dotyczący destylacji, destylowania

destylat dɛˈstɨlat n
дестилат
produkt destylacji;

destylator n
дестилатор
(technologia, technika, techniczny) aparat służący do destylacji

destylować v
дестилирам
(chemia, chemiczny) poddawać destylacji czyli procesowi odparowywania i skraplania cieczy w celu usunięcia z niej substancji nielotnych

deszcz dɛʃʧ̑ n
дъжд
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;

detal ˈdɛtal n
детайл подробност
szczegół, coś mało ważnego

detektor dɛˈtɛktɔr n
детектор
urządzenie służące wykrywaniu obecności substancji, cząsteczek albo obiektów;

detektyw dɛˈtɛktɨf n
детектив
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa

detektywistyczny adj
детективски
związany z detektywistyką i detektywami

determinista ˌdɛtɛrmʲĩˈɲista n
детерминист
zwolennik determinizmu

determinizm n
детерминизъм
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

detoksykacja n
детоксикация
(toksykologia) oczyszczanie organizmu z substancji trujących;

detonacja ˌdɛtɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
детонация
eksplozja materiału wybuchowego połączona z hukiem;
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przebiegająca wybuchowo
(mechanika) nadmiernie szybkie spalanie się mieszanki paliwowej w cylindrze silnika połączone z charakterystycznym stukaniem

detonacyjny adj
детонационен
związany z detonacją, służący do detonacji

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
детонатор
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego;

detronizacja n
детронация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu;

detronizować v
детронирам
pozbawiać panującego władzy monarszej

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
девалвация
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty;
(książkowy) obniżenie (się) wartości lub znaczenia czegoś

dewaluować ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
девалвирам
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo obniżać kurs danej waluty
(książkowy) tracić na wartości

dewiza n
девиз
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje

dezawuować ˌdɛzavuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
дезавуирам
umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi

dezerter n
беглец дезертьор
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezerterski adj
дезертьорски
związany z dezerterem, dotyczący dezertera

dezinformacja n
дезинформация дезинформа́ция
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
дезинтеграция
rozpad jakiejś całości

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
дезодорант
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

dezorganizacja n
дезорганизация
brak porządku, zamęt w jakiejś strukturze, działaniu

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
дезинфекция
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale;

dezynfekcyjny ˌdɛzɨ̃nfɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
дезинфекционен
taki, który dezynfekuje

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
дезинфекцирам
dokonywać dezynfekcji

dezynsekcja n
дезинсекция
tępienie stawonogów ze względów sanitarnych i gospodarczych;

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
дяволски
związany z diabłem, dotyczący diabła

diabetyk dʲjaˈbɛtɨk n
диабетик
(medycyna, medyczny) osoba chora na cukrzycę

diabeł ˈdʲjabɛw n
дявол
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
диадема
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnosta n
диагностик
(medycyna, medyczny) lekarz, który stawia diagnozę

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
диагностичен диагности́чен
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
диагностика
(medycyna, medyczny) nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie przeprowadzonych badań (zarówno u ludzi, jak i u zwierząt);

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
диагноза
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozowanie ˌdʲjaɡnɔzɔˈvãɲɛ n
диагнозиране диагностиране диагностициране
(medycyna, medyczny) stawianie diagnozy

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
диагностицирам диагнозирам диагностирам
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
диаграма диагра́ма
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

diakon n
дякон
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem święceń sakramentalnych;

diakoński adj
дяконски
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona

diakrytyczny ˌdʲjakrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
диакритичен
(językoznawstwo, językoznawczy) odróżniający

dialekt ˈdʲjalɛkt n
диалект
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektolog n
диалектолог
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologia n
диалектология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dialektologiczny adj
диалектоложки
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach

dializa n
диализа
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
диалог
rozmowa dwóch osób
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rozmowa toczona przez bohaterów powieści, filmu, sztuki teatralnej itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki niesceniczny, napisany w formie rozmowy

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
диамант елмаз
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diamentowy ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
диамантен диамантов
zbudowany z diamentów
związany z diamentem, dotyczący diamentu

diametralnie ˌdʲjãmɛˈtralʲɲɛ adv
диаметрално
przeciwstawnie, krańcowo różnie

diapozytyw n
диапозитив
(fotografia) slajd, przezrocze

diaskop ˈdʲjaskɔp n
диаскоп
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie;

diaspora dʲjaˈspɔra n
диаспора
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem

diateza dʲjaˈtɛza n
диатеза
(medycyna, medyczny) skłonność do zachorowania na określoną chorobę;

dichlorodifenylotrichloroetan n
дихлоро-дифенил-трихлороетан
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

didżej n
диджей
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką

didżejski adj
диджейски
związany z didżejem, dotyczący didżeja

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
диоцез епархия
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

diesel ˈdʲizɛl n
дизел
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) pojazd z dieslem (1.1)
(technologia, technika, techniczny) silnik wysokoprężny;

dieta ˈdʲjɛta n
диета
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się
(potocznie, potoczny) odchudzanie się, niskokaloryczne jedzenie

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
диетичен
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany

digitalizacja ˌdʲiɟitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
дигитализация
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej;

diler ˈdʲilɛr n
дилър
sprzedawca-dystrybutor

dilerka n
дилърка
kobieta pośrednicząca w transakcjach handlowych

dilerski adj
дилърски
związany z dilerem, dotyczący dilera

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
динозавър
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
диод
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

diodowy adj
диоден
(elektryczność) związany z diodą, dotyczący diod; zbudowany z diod

dioksyna n
диоксин
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn

dla dla preposition
за
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
защо що
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
защо що
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dniówka n
надница
wynagrodzenie za przepracowany dzień

do dɔ n
до
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku C;

do góry adv
нагоре
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do ostatniego tchu ˌdɔ‿ːstatʲˈɲɛɡɔ ˈtxu adv
до последен дъх
robić coś do samego końca, do ostatnich sił

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
довиждане
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

doba ˈdɔba n
денонощие
(jednostka miary) jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny)

doberman dɔˈbɛrmãn n
доберман
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści;

dobowy adj
денонощен
mający związek z dobą; trwający dobę

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
лека нощ
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobroduszność n
благодушие добродушие добросърдечие добросърдечност
cecha tego, co dobroduszne; cecha tych, którzy są dobroduszni

dobrosąsiedzki adj
добросъседски
taki, jak między dobrymi sąsiadami

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
доброволно
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobrowolność n
доброволност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest dobrowolne; cecha tych, którzy są dobrowolni

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
доброволен
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu

dobrudzki adj
добруджански
związany z Dobrudżą, dotyczący Dobrudży, pochodzący z Dobrudży

dobry ˈdɔbrɨ adj
добър
miły, uczynny, usłużny, szlachetny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
добър вечер
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobór n
подбор
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

dodatek dɔˈdatɛk n
добавка
coś dodanego, dodatkowego

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
събиране
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus);

dog dɔk n
дог
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa;

dogmatyzm n
догматизъм
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
доя
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo

dojadać v
дояждам
jeść, aż do końca

dojarka n
доячка
kobieta dojąca zwierzę mleczne

dojenie dɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
доене
(rzeczownik odczasownikowy) od doić

dojrzałość n
зрялост
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
зрял
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
докторант
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora

doktorat n
докторат
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie

doktorski dɔkˈtɔrsʲci adj
докторски
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z doktorem, ze stopniem doktora; należący do doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
доктрина
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
документ
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
накъде
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
нанякъде някъде
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
точност
cecha tego, co dokładne

dolar ˈdɔlar n
долар
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolina dɔˈlʲĩna n
долина
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
долмен
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
долнолужишки
związany z Łużycami Dolnymi lub Dolnołużyczanami

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
доломит
(geologia, geologiczny) skała osadowa, zbudowana głównie z tego minerału;
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
дом къща
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym
къща
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
къща дом
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny

domieszka n
добавка примес
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominium n
доминион
(geografia, geograficzny) (administracja) forma ustrojowa imperium brytyjskiego, pośrednia między samorządną kolonią a suwerennym państwem;

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
домино
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
предполагаем
oparty na przypuszczeniu

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
домашно приготвен
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
саксия
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

doniczkowy ˌdɔ̃ɲiʧ̑ˈkɔvɨ adj
саксиен
taki, który rośnie w doniczce
związany z doniczką, dotyczący doniczki

donosiciel ˌdɔ̃nɔˈɕiʨ̑ɛl n
доносник
ten, kto donosi

donosicielka n
доносница доносничка
kobieta, która na kogoś donosi

donosicielski adj
доноснически
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia

donosicielstwo n
доносничество
potajemne donoszenie do władz lub przełożonych

donosić v
донасям
powiadamiać o czymś
przynosić, dostarczać do określonego miejsca
доноснича
(pejoratywnie, pejoratywny) zawiadamiać o czymś władze, przełożonych
донося
(potocznie, potoczny) zużyć nosząc jakieś ubranie

donżuan n
донжуан
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel

dopić ˈdɔpʲiʨ̑ v
допия
dokończyć picie czegoś, co już było wcześniej pite

dopłacić dɔˈpwaʨ̑iʨ̑ v
доплатя
aspekt dokonany od: dopłacać

doradca n
съветник
osoba udzielająca porad

doradzanie n
съветване
dawanie rad

dorożka dɔˈrɔʃka n
дрошка
lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki;

dosiadać dɔˈɕadaʨ̑ v
яхвам
siedzieć na grzbiecie zwierzęcia
siedzieć na motorze, rowerze

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
достатъчно
w wystarczającym stopniu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
достигам стигам
dosięgać do czegoś
заразявам се с прихващам хващам
nabawiać się czegoś, chorować
получавам придобивам
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny

dostać ˈdɔstaʨ̑ v
получа придобия
aspekt dokonany od: dostawać

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
сановник
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostosować v
пригодя
aspekt dokonany od: dostosowywać

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
докосвам допирам
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
виц
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

dowód ˈdɔvut n
доказателство
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
документ за самоличност лична карта
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
командир военачалник
(wojskowość, wojskowy) osoba kierująca grupą wojskowych;

dozowanie n
дозиране дозировка
(rzeczownik odczasownikowy) od dozować

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
дозирам
wydzielać coś określonymi porcjami

dozór n
дозор
ludzie wyznaczeni do dozoru (1.1)
надзор
sprawowanie pieczy nad kimś lub nad czymś

dośrodkowy adj
центростремителен
skierowany do środka

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
опит преживяване
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

dożylny adj
венозен интравенозен
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

drabina draˈbʲĩna n
стълба
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

drakoński adj
драконов драконовски драконски
(książkowy) bardzo restrykcyjny i surowy

dramaturg drãˈmaturk n
драматург
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
небостъргач
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapać ˈdrapaʨ̑ v
чеша
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami

draperia n
драперия
materiał ułożony kunsztownie w fałdy

drapieżnica n
хищница
(zoologia, zoologiczny) samica zwierzęcia, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżnie adv
хищно
zachowując się w sposób napastliwy, agresywny

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
хищник
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
хищен
o zwierzętach: taki, który żywi się innymi zwierzętami
(przenośnie, przenośnia) cechami przypominający drapieżnika

drażetka draˈʒɛtka n
драже
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) rodzaj tabletki powlekanej;
cukierek w formie pastylki w skorupce (otoczce cukrowej)

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
щекотливост
cecha czegoś, co drażni, wywołuje zadrażnienia, może prowadzić do nieporozumień

drażliwy draʒˈlʲivɨ adj
щекотлив
taki, który drażni, prowadzi do rozdrażnienia, nieporozumień, zdenerwowania

dred n
расти
kosmyk włosów splecione w strąk

dres drɛs n
анцуг
(krawiectwo) (sport, sportowy) wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców

dreszcz drɛʃʧ̑ n
тръпка
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
дървен
wykonany z drewna

drobnolistny adj
дребнолист дребнолистен
(botanika, botaniczny) posiadający drobne liście

drobnoziarnisty ˌdrɔbnɔʑarʲˈɲistɨ adj
дребнозърнест
złożony z drobnych ziarenek, cząstek, zawierający drobne ziarna

droga ˈdrɔɡa n
път
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
път маршрут
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)
път пътуване
podróżowanie

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
пътят към Голгота
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogi ˈdrɔɟi adj
скъп
posiadający wysoką cenę
скъп драг
bliski uczuciowo

drogocenny adj
драгоценен
taki, który ma dużą wartość materialną

drogowskaz drɔˈɡɔfskas n
пътепоказател
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży;

drozd drɔst n
дрозд
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
дрожди
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;
мая
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie

druciany druˈʨ̑ãnɨ adj
телен
wykonany z drutu

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
друид
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
печат
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
принтер
urządzenie służące do drukowania

drukarnia druˈkarʲɲa n
печатница
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukarski druˈkarsʲci adj
печатарски печатен
odnoszący się do druku, drukarni, drukarza albo drukowania

drukarstwo n
печатарство
(technologia, technika, techniczny) drukowanie książek, gazet itp.

drukarz ˈdrukaʃ n
печатар
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni;

drukowanie ˌdrukɔˈvãɲɛ n
печатане
oddawanie publikacji do druku
umieszczanie na tkaninach wzorów poprzez barwienie, wytłaczanie, odciskanie
wykonywanie odbitek przy pomocy prasy drukarskiej albo drukarki

drukowany adj
печатен
o piśmie: wyglądem naśladujący drukowane (1.1) książki (proste, niepochyłe i niepołączone litery, zazwyczaj tylko wersaliki)
powstały za pomocą druku, nieodręczny

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
печатам
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce
umieszczać na tkaninie wzór przez barwienie, wytłaczanie, odciskanie

drut drut n
жица
(potocznie, potoczny) przewód elektryczny, zwłaszcza gdy mało elastyczny
жица тел
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;
кука
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
бодлива тел
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
дърво
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
родословно дърво генеалогично дърво
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzeworyt n
ксилография
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
врата
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

dualizm n
дуализъм
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje

dubajski adj
дубайски
związany z Dubajem, dotyczący Dubaju, pochodzący z Dubaju

dubbing ˈdabʲĩŋk n
дублаж
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej;

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
двуцевка
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach;

dublet n
дублет
(językoznawstwo, językoznawczy) jedno z dwóch lub kilku słów w języku, które ostatecznie współdzieli z nimi etymologię, lecz dotarło do tego języka inną drogą
drugi albo kolejny identyczny egzemplarz czegoś

dubleton n
дубъл
(termin karciany) w brydżu: dwie karty w tym samym kolorze

dubliński duˈblʲĩj̃sʲci adj
дъблински
odnoszący się do miasta Dublin

dubn dupn̥ n
дубний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
дух
umysł, myśli ludzkie
душа
dusza ludzka
фантом призрак
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchowieństwo n
духовенство
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny;

dudek ˈdudɛk n
папуняк
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

duma ˈdũma n
гордост
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1)
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumnie adv
гордо
w sposób dumny

duopol n
дуопол
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
гъз задник
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dupek ˈdupɛk n
задник
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności

duplikat n
дубликат
drugi egzemplarz lub odpis jakiegoś dokumentu
kopia

dur dur n
мажор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej;
тиф
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna;

dur rzekomy n
паратиф
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez jeden z serotypów bakterii Salmonella enterica, przebiegająca podobnie do duru brzusznego, lecz łagodniej;

durowy adj
мажорен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem

dusza ˈduʃa n
душа душа́
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszkiem ˈduʃʲcɛ̃m adv
екс
o piciu: bez przerwy, pomiędzy jednym a drugim oddechem; jednym tchem

duński ˈdũj̃sʲci adj
датски
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
датски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
главна буква
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
много
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
голям
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki
starszy, dojrzalszy niż poprzednio

dworzanin n
царедворец
(historia, historyczny, historycznie) osoba będąca członkiem świty arystokraty, należąca do dworu;

dworzec autobusowy n
автогара
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
двуцифрен
składający się z dwóch cyfr

dwucylindrowy ˌdvuʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
двуцилиндров
(technologia, technika, techniczny) składający się z dwóch cylindrów

dwudniowy dvuˈdʲɲɔvɨ adj
двудневен
trwający dwa dni

dwudziestolecie ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlɛʨ̑ɛ n
двадесетгодишнина
dwudziesta rocznica

dwudziestoletni ˌdvuʥ̑ɛstɔˈlɛtʲɲi adj
двадесетгодишен двайсетгодишен
mający dwadzieścia lat
trwający dwadzieścia lat

dwufazowy ˌdvufaˈzɔvɨ adj
двуфазен двуфазов
składający się z dwóch faz, etapów

dwugodzinny ˌdvuɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
двучасов
trwający dwie godziny

dwukolorowy ˌdvukɔlɔˈrɔvɨ adj
двуцветен
taki, który ma dwa kolory

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
двукратно
dwa razy

dwukrotny dvuˈkrɔtnɨ adj
двукратен
odbywający się/powtarzający się dwa razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dwa razy

dwuletni dvuˈlɛtʲɲi adj
двегодишен двугодишен
mający dwa lata
trwający dwa lata

dwumian n
бином двучлен
(matematyka, matematyczny) suma lub różnica dwóch jednomianów;

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
дванадесетопръстник дванайсетопръстник
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego;

dwuosobowy ˌdvu<sup>w</sup>ɔsɔˈbɔvɨ adj
двучленен
składający się z dwóch osób

dwupokojowy ˌdvupɔkɔˈjɔvɨ adj
двустаен
z dwoma pokojami, mający dwa pokoje

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
ъглополовяща
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy;

dwustronny dvuˈstrɔ̃nːɨ adj
двустранен
taki, którego można używać z dwóch stron tego czegoś
taki, w który angażują się dwie strony

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
двусричен
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab

dwutlenek n
диоксид
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
двутомен
składający się z dwóch tomów, zawarty w dwóch tomach, wydany w dwóch tomach

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
дидактичен дидактически
wykonany w celu pouczania
związany z dydaktyką

dydaktyk n
дидактик
(książkowy) zdolny pedagog

dydaktyka dɨˈdaktɨka n
дидактика
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia

dyferencjacja ˌdɨfɛrɛ̃nˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
диференциация
zróżnicowanie, różnicowanie się, wyodrębnianie się różnorodnych składników z całości

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
дифтонг
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dyfuzja dɨˈfuzʲja n
дифузия
(fizyka, fizyczny) proces samorzutnego rozprzestrzeniania się cząsteczek lub energii w materialnym ośrodku – gazie, cieczy, ciele stałym lub plazmie;

dyfuzor dɨˈfuzɔr n
дифузор
(technologia, technika, techniczny) przewód z rosnącym przekrojem poprzecznym, powodującym spowolnienie przepływu cieczy lub gazu i rozproszenie ich strumienia;

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
диктофон
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku;

dyktando n
диктовка
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktat ˈdɨktat n
диктат
narzucanie komuś swej woli lub swego zdania

dyktator dɨkˈtatɔr n
диктатор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi;

dyktatorski adj
диктаторски
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą

dyktatura n
диктатура
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dylemat n
дилема
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
дилетантски
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu

dyletant dɨˈlɛtãnt n
дилетант
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
дилижанс
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
дим пушек
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
димя пуша
wydzielać dym

dymka ˈdɨ̃mka n
арпаджик
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion

dymorfizm n
диморфизъм
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.;

dynamicznie adv
динамично
w sposób dynamiczny

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
динамика
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) siła dźwięku;

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
динамит
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynamitowy adj
динамитен
związany z dynamitem, dotyczący dynamitu

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
династия
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii

dynastyczny adj
династичен династически
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
тиква
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
тиквен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni
dotyczący rośliny dyni, związany z rośliną dyni

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
диплома
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy
rodzaj wyróżnienia

dyplomacja n
дипломация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
дипломат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatycznie adv
дипломатично
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
дипломантичен дипломатически
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
директор
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
директорка
forma żeńska od: dyrektor

dyrektorowa n
директорша
żona dyrektora

dyrektorski adj
директорски
związany z dyrektorem, dotyczący dyrektora lub jego funkcji

dyrektorstwo n
директорство
(zarządzanie) sprawowanie funkcji dyrektora

dyrektywa n
директива
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regulacja prawna, zarządzenie dot. danej kwestii

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
диригент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
дисциплина
dział nauki, techniki itp.
rodzaj uprawianego sportu
rygorystyczne zasady postępowania

dyscyplinarny adj
дисциплинарен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odnoszący się do wykroczeń przeciwko dyscyplinie

dysfagia n
дисфагия
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
дисфория
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysharmonia n
дисхармония
brak harmonii zestawionych elementów

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
твърд диск
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
дискета
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych;

dyskografia n
дискография
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskomfort n
дискомфорт
uczucie braku zaspokojenia wygody, komfortu

dyskonto n
дисконто
(bankowość, bankowy) operacja zakupu przez bank weksli lub papierów wartościowych przed terminem ich płatności za niższą stawkę

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
дискотека
(przestarzałe, przestarzały) płytoteka
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);
zabawa młodzieżowa, na której się tańczy przy muzyce

dyskotekowy ˌdɨskɔtɛˈkɔvɨ adj
дискотечен
związany z dyskoteką, dotyczący dyskoteki

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
дискретен
zachowujący tajemnice i taktowny

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
дискриминация
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskusja dɨsˈkusʲja n
дискусия
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;
rozważanie wszystkich aspektów czegoś

dyskusyjny ˌdɨskuˈsɨjnɨ adj
дискусионен
budzący dyskusje, spory

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
дискутирам
prowadzić dyskusję

dyskwalifikacja n
дисквалификация
(sport, sportowy) pozbawienie kogoś prawa udziału w dalszych etapach rywalizacji ze względu na naruszenie zasad

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
дислексия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysonans dɨˈsɔ̃nãw̃s n
дисонанс
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia
(przenośnie, przenośnia) brak zgodności, rozbieżność

dyspozytorski adj
диспечерски
związany z dyspozytorem, dotyczący dyspozytora

dysproporcja n
диспропорция
zakłócenie równowagi, brak harmonii

dysproz ˈdɨsprɔs n
диспросий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dysputa dɨsˈputa n
диспут
dyskusja na poważny temat

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
дистопия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)
(medycyna, medyczny) patologiczne, złe umiejscowienie narządu, organu

dystrybucyjny adj
дистрибутивен
związany z dystrybucją, dotyczący dystrybucji; służący do dystrybucji

dystrybutor n
дистрибутор
urządzenie do wydzielania czegoś
ten, kto dystrybuuje

dystymia n
дистимия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej;

dysza ˈdɨʃa n
дюза
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu

dyszkant n
дискант
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wysoki głos chłopięcy;

dyszkantowy adj
дискантов
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dyszkantem, dotyczący dyszkantu; wypowiedziany dyszkantem, piskliwym głosem

dytyramb n
дитирамб
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) oda albo pieśń pochwalna o charakterze patetycznym, wzniosłym, niekiedy tragicznym, wywodząca się ze starożytnej Grecji;

dywersant n
диверсант
osoba dokonująca dywersji

dywersja n
диверсия
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
дивидент
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dywizja dɨˈvʲizʲja n
дивизия
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna złożona z kilku pułków;

dywizjon n
дивизион
(wojskowość, wojskowy) pododdział w artylerii, lotnictwie albo marynarce wojennej

dywizjonowy adj
дивизионен
związany z dywizjonem, dotyczący dywizjonu

dywizyjny ˌdɨvʲiˈzɨjnɨ adj
дивизионен
związany z dywizją, dotyczący dywizji

dyzenteria n
дизентерия
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dyżur ˈdɨʒur n
дежурство
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach

dyżurny dɨˈʒurnɨ adj
дежурен
pełniący dyżur, dyżurujący

dyżurny dɨˈʒurnɨ n
дежурен
osoba, która pełni dyżur

dziadek ˈʥ̑adɛk n
дядо
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku
дядо прадядо
ojciec ojca
ojciec matki

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
лешникотрошачка
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

dziadkowie ʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
баба и дядо дядо и баба
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek

działacz ˈʥ̑awaʧ̑ n
деец деятел
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działaczka ʥ̑aˈwaʧ̑ka n
деятелка
kobieta aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
дейност
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
действие
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa;
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
действам
aktywnie uczestniczyć, pracować

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
бебенце
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko

dziecinada ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ĩˈnada n
детинщина
(potocznie, potoczny) zachowanie niepoważne, dziecinny postępek

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
детински
zachowujący się jak dziecko
детски
właściwy dziecku, taki jak u dziecka
przeznaczony dla dziecka; (zobacz) dziecięcy

dzieciobójca ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujʦ̑a n
детеубиец
(książkowy) zabójca dziecka lub dzieci

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
детеубийство
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dzieciątko n
детенце
(zdrobniale) od: dziecię

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
детски
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku
związany z dziećmi, dotyczący dzieci

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
детство детинство
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
дете
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
наследяване
(rzeczownik odczasownikowy) od dziedziczyć

dziedziczność n
наследственост
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących podczas powstawania i rozwoju osobniczego organizmów, prowadzący do odtwarzania cech organizmów rodzicielskich;

dziekan n
декан
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;
доайен
(dyplomacja) najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego

dziekanat ʥ̑ɛˈkãnat n
деканат
(edukacja, edukacyjny) biuro, zajmujące się administracją wydziału wyższej uczelni

dziekański ʥ̑ɛˈkãj̃sʲci adj
декански
(urzędowy) związany z dziekanem (na uczelni)

dzielna n
делимо
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
район
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta;

dzielnica czerwonych latarni n
квартал на червените фенери
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne;

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
делител
(matematyka, matematyczny) liczba, przez którą dzielimy inną liczbę;

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
всекидневник ежедневник
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie

dziennik okrętowy n
корабен дневник
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg rejsu;

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
журналистика
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
журналист
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierżawa n
аренда
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę
(potocznie, potoczny) czynsz opłacany przez dzierżawcę

dzierżawca n
арендатор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba użytkująca mienie lub prawo majątkowe oddane w dzierżawę w zamian za czynsz

dzierżawczy adj
притежателен
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dzierżawienie n
арендуване
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) branie w dzierżawę

dzierżawić v
арендувам
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) brać lub mieć w dzierżawie

dziesięciobój n
десетобой
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciodniowy ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈdʲɲɔvɨ adj
десетдневен
będący w wieku dziesięciu dni
trwający dziesięć dni

dziesięciokilometrowy adj
десеткилометров
taki, który ma wielkość (długość) dziesięciu kilometrów

dziesięciokrotny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
десетократен
odbywający się/powtarzający się dziesięć razy

dziesięciokąt n
десетоъгълник
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
десетгодишнина
dziesiąta rocznica (w latach)
десетилетие
okres dziesięciu lat

dziesięcioletni ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
десетгодишен
mający dziesięć lat
trwający dziesięć lat

dziesięciometrowy adj
десетметров
mierzący dziesięć metrów albo dziesięć metrów kwadratowych

dziesięciomiesięczny ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
десетмесечен
będący w wieku dziesięciu miesięcy
trwający dziesięć miesięcy

dziesięciominutowy adj
десетминутен
trwający dziesięć minut

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
десетичен
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
момиче
młoda, niezamężna kobieta

dziewictwo n
девственост
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewierz ˈʥ̑ɛvʲjɛʃ n
девер
(staropolski) (książkowy) brat męża; (zobacz) też dziewierz w Encyklopedii staropolskiej

dziewięciokąt n
деветоъгълник
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dziewięcioletni ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
деветгодишен
mający dziewięć lat
trwający dziewięć lat

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
ден
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
добро утро добър ден
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzik ʥ̑ik n
дива свиня глиган
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dzikus ˈʥ̑ikus n
дивак
(obraźliwie) osobnik niecywilizowany

dzikuska n
дивачка
kobieta niecywilizowana

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
птицечовка
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dziobać ˈʥ̑ɔbaʨ̑ v
кълва
uderzać dziobem
jeść dziobem

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
днес днеска
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
днес днеска в днешен време в наш ден понастоящем
w obecnym czasie, w bieżącym okresie

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
днешен
ogólnie: aktualny, mający miejsce w obecnych czasach
taki, który wydarzył się dziś

dziupla ˈʥ̑upla n
хралупа коруба
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa;

dziura ˈʥ̑ura n
дупка ду́пка
otwór powstały wskutek uszkodzenia

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʤ̑ bʲjuˈrɔvɨ n
перфоратор за офис
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach;

dziwacznie ʥ̑iˈvaʧ̑ʲɲɛ adv
странно
w sposób dziwaczny

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
странен
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
клюн човка
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
венец
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
черен кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius Linnaeus, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce;

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
зелен кълвач
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
благодаря мерси
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
камбана
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
глокеншпил
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki;

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
камбанария
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dąb dɔ̃mp n
дъб
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąbrowa n
дъбрава
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ adj
дъбов
składający się z dębu
wykonany z drewna lub innej części dębu

dębowy dɛ̃mˈbɔvɨ possessiveAdjective
дъбов
należący do dębu, będący częścią dębu

dłoń dwɔ̃ɲ n
длан
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

długi ˈdwuɟi adj
дълъг
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
trwający znaczny czas

długo ˈdwuɡɔ adv
дълго продължително
przez, na znaczny czas

długobrody adj
дългобрад
mający długą brodę

długoletni adj
дългогодишен
trwający wiele lat

długometrażowy adj
дългометражен
o filmie przekraczający 55 minut projekcji

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
дългокрак дългоног
mający długie nogi

długopis dwuˈɡɔpʲis n
химикалка химикал писалка
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długoterminowy adj
дългосрочен
trwający długo; przewidziany na długi okres lub mający odległy termin realizacji

długotrwały ˌdwuɡɔˈtr̥fawɨ adj
дълготраен
trwający przez długi czas

długouchy adj
дългоух
mający długie uszy

długowłosy ˌdwuɡɔˈvwɔsɨ adj
дългокос
(książkowy) mający długie włosy

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
дължина
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;
(fizyka, fizyczny) o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań;
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych, zmieniająca się w kierunku wschód-zachód
o czasie: czas trwania czegoś

długość geograficzna n
географска дължина
jedna ze współrzędnych geograficznych, kąt dwuścienny zawarty między półpłaszczyzną południka 0, a półpłaszczyzną południka przechodzącego przez dany punkt na powierzchni Ziemi;

dźwigacz ˈʥ̑vʲiɡaʧ̑ n
атлас
(anatomia, anatomiczny) kręg szyjny, na którym opiera się czaszka;

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
лост
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;

dźwięczność n
звучност
cecha tego, co dźwięczne

dźwięczny adj
звучен
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
звук
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dźwiękonaśladowczy ˌʥ̑vʲjɛ̃ŋkɔ̃naɕlaˈdɔfʧ̑ɨ adj
звукоподражателен
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naśladujący dźwięki lub odgłosy natury

dźwiękonaśladownictwo n
звукоподражание
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (zobacz) onomatopeja

dźwiękoszczelny ˌʥ̑vʲjɛ̃ŋkɔˈʃʧ̑ɛlnɨ adj
звуконепроницаем
nie przepuszczający dźwięków

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
звуков
dotyczący dźwięku

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
дъждовен червей
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
конфитюр
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
муджахидин
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżinn ʤ̑ʲĩn n
джин
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
жокей
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżokejski adj
жокейски
związany z dżokejem, dotyczący dżokeja

dżul ʤ̑ul n
джаул
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J;

dżuma ˈʤ̑ũma n
чума
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
джунгла
wilgotny las tropikalny;

ebonit n
ебонит
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

ebonitowy adj
ебонитов
dotyczący ebonitu, lub z niego wykonany

echo ˈɛxɔ n
ек ехо
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ехолалия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
ехолокация
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

echolokacyjny adj
ехолокационен
związany z echolokacją, dotyczący echolokacji

echosonda n
ехосонда
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiarów podwodnych wykorzystujące echolokację;

edycja n
издание тираж
wydanie, publikacja

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
редактирам
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt ˈɛfɛkt n
ефект
osiągnięcie, wynik
wrażenie

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
парников ефект
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane;

efektownie adv
ефектно
w sposób efektowny

efektowność n
ефектност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest efektowne; cecha tych, którzy są efektowni

efektowny ˌɛfɛkˈtɔvnɨ adj
ефектен
sprawiający zadziwiająco dobre wrażenie

efektywnie ˌɛfɛkˈtɨvʲɲɛ adv
ефективно
od: efektywny

efektywność n
ефективност
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efektywny ˌɛfɛkˈtɨvnɨ adj
ефективен
skuteczny, wydajny

efemeryczność n
ефимерност
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ефимерен
taki, który szybko przemija

egalitaryzm n
егалитаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egejski adj
егейски
dotyczący Morza Egejskiego

egipski ɛˈɟipsʲci adj
египетски
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
египтолог
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
египтология
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu;

egiptologiczny ˌɛɟiptɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
египтоложки
(archeologia, archeologiczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący egiptologa lub egiptologii

egocentryczka n
егоцентричка
kobieta uważająca, że świat „kręci się” wokół niej

egocentrycznie ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑ʲɲɛ adv
егоцентрично
w sposób egocentryczny

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
егоцентричен
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
егоцентрик
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej”

egoistycznie ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
егоистично
w sposób egoistyczny

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
егоистичен
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
егоизъм
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
еготизъм
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą;

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
екзалтация
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
изпит
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzaminator n
екзаминатор
osoba przeprowadzająca egzamin, (także, też) osoba oceniająca arkusze egzaminacyjne

egzaminatorka n
екзаминаторка
kobieta przeprowadzająca egzamin

egzarcha n
екзарх
(historia, historyczny, historycznie) tytuł naczelnika prowincji egzarchatu;
biskup zarządzający egzarchatem

egzegeza n
екзегеза
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
екзекуция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykonanie wyroku, orzeczenia, decyzji administracyjnej lub uchwały organu kolegialnego
wykonanie wyroku śmierci

egzekucyjny adj
екзекутивен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z procesem odzyskiwania należnego sobie majątku poprzez instytucje sądu, komornika lub innych organów
екзекутивен екзекуционен
związany z egzekucjami, straceniami, służący do straceń

egzotycznie adv
екзотично
w sposób egzotyczny

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
екзистенциализъм
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

egzystencjalny adj
екзистенциален
(książkowy) dotyczący egzystencji

einstein ˈajn͇ʃtajn n
айнщайний айнштайний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
еякулация
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
еякулат
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

ekistyka n
екистика
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich;

eklektycznie adv
еклектично
w sposób eklektyczny, łącząc w jedną całość niejednorodne elementy

eklerka ɛkˈlɛrka n
еклер
(spożywczy) (cukiernictwo) podłużne ciastko z parzonego ciasta, po przecięciu na dwie części napełniane bitą śmietaną lub kremem, zwykle polewane czekoladą;

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
еклиптика
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
еколог
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
екология
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
екологичен екологически
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomista n
икономист
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
екосистема
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
екран
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje

ekranizacja n
екранизация
film na podstawie sztuk teatralnej, powieści itp.
opracowanie sztuki teatralnej, powieści itp. w wersji filmowej

eks-
екс-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: były, dawny

ekscelencja ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
екселенц
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni)

ekscentryczność n
ексцентричност
cecha tego, co jest ekscentryczne; cecha tych, którzy są ekscentryczni

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
ексцентричен
dziwaczny, odbiegający od normy

ekscentryk n
ексцентрик
(psychologia, psychologiczny) człowiek odbiegający od norm w zachowaniu, ubiorze, itp.

eksdyrektor n
ексдиректор
ktoś, kto był dawniej dyrektorem

ekshibicjonista ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
ексхибиционист
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych;

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
ексхибиционизъм
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

ekshumacja n
ексхумация
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków;

ekslibris n
екслибрис
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

eksmisja n
евикция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi;

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
експанзия
(ekonomia, ekonomiczny) zdobywanie rynków zbytu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

ekspansywny adj
експанзивен
nieopanowany w przejawianiu swych uczuć

ekspert ˈɛkspɛrt n
експерт
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

ekspertka ɛksˈpɛrtka n
експертка
forma żeńska od: ekspert

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
експеримент опит
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;
опит
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu

eksperymentator ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtatɔr n
експериментатор
człowiek realizujący nowe pomysły, testujący nowości, przeprowadzający eksperymenty

eksperymentatorka ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
експериментаторка
forma żeńska od: eksperymentator

eksperymentatorski adj
експериментаторски
właściwy eksperymentatorowi, związany z eksperymentami

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
експериментиране
prowadzenie eksperymentów

eksperymentować v
експериментирам
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksploatacja n
експлоатация
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn

eksploatatorski adj
експлоататорски
związany z eksploatatorem, tym kto eksploatuje, wyzyskuje czyjąś pracę, trud

eksploatowanie n
експлоатиране
(rzeczownik odczasownikowy) od eksploatować

eksploatować ˌɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
експлоатирам
wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
експлодирам
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
експлозия
rozerwanie się z hukiem;

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
експонат
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp.

eksport ˈɛkspɔrt n
експорт износ
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi

eksporter n
експортьор
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

eksportowanie ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ n
експортиране
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedawanie towarów lub usług za granicę

eksportować ˌɛkspɔrˈtɔvaʨ̑ v
експортирам
(ekonomia, ekonomiczny) wywozić towary, kapitały za granicę w celu wymiany handlowej lub świadczyć odpłatne usługi na rzecz kontrahenta zagranicznego

eksportowy ˌɛkspɔrˈtɔvɨ adj
експортен
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący eksportu, przeznaczony do sprzedaży za granicę

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
експозиция
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu

ekspres ˈɛksprɛs n
експрес
szybszy pociąg osobowy o wysokim standardzie poruszający się między dużymi miastami;
кафемашина
urządzenie elektryczne służące do parzenia kawy;

ekspresja ɛksˈprɛsʲja n
експресия
wyraziste i sugestywne wyrażanie (uzewnętrznianie) uczuć

ekspresjonistyczny adj
експресионистичен
(sztuka) związany z ekspresjonizmem, dotyczący ekspresjonizmu albo ekspresjonisty

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
експресионизъм
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjność n
експресивност
cecha tego, co jest ekspresyjne; cecha tych, którzy są ekspresyjni

ekspresyjny adj
експресивен изразителен
odznaczający się siłą wyrazu

eksprezydent n
експрезидент
ktoś, kto był dawniej prezydentem

ekstatyczny ˌɛkstaˈtɨʧ̑nɨ adj
екстазен екстатичен
dotyczący ekstazy, wywodzący się z ekstazy; będący wynikiem ekstazy

ekstaza ɛkˈstaza n
екстаз
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości;

ekstensywnie adv
екстензивно
w sposób ekstensywny

eksterytorialność n
екстериториалност
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw

ekstradycja n
екстрадиция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa

ekstrahować v
екстрахирам
(chemia, chemiczny) wyodrębniać składnik z mieszaniny przy pomocy rozpuszczalnika lub w inny sposób
(medycyna, medyczny) wydobywać z organizmu chirurgicznie lub laboratoryjnie

ekstrakcja ɛksˈtrakʦ̑ʲja n
екстракция
(chemia, chemiczny) wyodrębnianie składnika lub składników mieszaniny;
(stomatologia, stomatologiczny) zabieg usunięcia zęba;

ekstrakt n
екстракт
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
екстраполация
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
екстравагантност
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
екстравагантен
taki, który jest przejawem ekstrawagancji

ekstrawagancko ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑kɔ adv
екстравагантно
w sposób ekstrawagancki

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
екстремист
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremistyczny adj
екстремистки
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
екстремизъм
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
екстремум
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji;

ekumenizm n
икуменизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
еквадорски
odnoszący się do państwa Ekwador

ekwilibrystyka ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka n
еквилибристика
zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie

ekwiwalent n
еквивалент
rzecz, która jest równa innej wartością

elasmozaur n
еласмозавър
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Elasmosaurus, rodzaj plezjozaura żyjącego w późnej kredzie na terenie Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju elasmozaur (1.1)

elastycznie adv
еластично
w sposób elastyczny, giętko

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
еластичност
cecha tego, co elastyczne

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
еластичен еластически
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
елегантност
dobry smak w ubiorze i zachowaniu

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
елегантен
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
елегантно
w sposób elegancki

elegia ɛˈlɛɟja n
елегия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elektro- ɛˈlɛktrɔ
електро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością

elektrochemia n
електрохимия
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochemiczny adj
електрохимичен електрохимически
związany z elektrochemią, dotyczący elektrochemii

elektrochirurgia n
електрохирургия
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
електрод
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektroenergetyczny ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrɡɛˈtɨʧ̑nɨ adj
електроенергетичен електроенергетически
związany z elektroenergetyką; wytwarzający, przetwarzający, przesyłający energię elektryczną

elektroenergetyka ˌɛlɛktrɔɛ̃nɛrˈɡɛtɨka n
електроенергетика
dział energetyki i elektrotechniki zajmujący się wytwarzaniem, przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej;

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
електрофилтър
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej;

elektrofizjologiczny adj
електрофизиологичен електрофизиологически
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii

elektrofor n
електрофор
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) prosty przyrząd do wytwarzania ładunków elektrycznych przez pocieranie, stosowany w dydaktyce;

elektroforeza n
електрофореза
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod;

elektrofotograficzny adj
електрофотографичен електрофотографски
związany z elektrofotografią, dotyczący elektrofotografii

elektrokardiograf n
електрокардиограф
(medycyna, medyczny) urządzenie rejestrujące pracę serca

elektrokardiograficzny adj
електрокардиографен електрокардиографичен електрокардиографски
(medycyna, medyczny) związany z elektrokardiografią lub elektrokardiografem, dotyczący elektrokardiografii lub elektrokardiografu

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
електролит
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektrolityczny adj
електролитен
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem

elektromagnes n
електромагнит
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego;

elektromagnetyczny adj
електромагнетичен електромагнетически
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem

elektromagnetyzm n
електромагнетизъм
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się współzależnością zjawisk elektrycznych i magnetycznych
(fizyka, fizyczny) magnetyzm o podłożu elektrycznym; ogół zjawisk magnetycznych powodowanych przez prąd elektryczny

elektrometalurgia n
електрометалургия
(technologia, technika, techniczny) wydobywanie metali z rud lub oczyszczanie ich przy użyciu prądu elektrycznego;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
електрон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
електронен
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
електроника
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektronowy adj
електронен
(fizyka, fizyczny) związany z elektronami

elektrostatyczny adj
електростатичен
(fizyka, fizyczny) związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki

elektroterapia n
електролечение електротерапия
(medycyna, medyczny) leczenie prądem elektrycznym;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
електроцентрала
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
хидроелектростанция
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną;

elektrowstrząs n
електрошок
(medycyna, medyczny) (elektryczność) zabieg polegający na przepuszczeniu prądu elektrycznego przez ciało pacjenta

elektrowstrząsowy adj
електрошоков
(medycyna, medyczny) związany z elektrowstrząsami, dotyczący elektrowstrząsów

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
електричество
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny
(potocznie, potoczny) sztuczne światło otrzymywane z prądu elektrycznego

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
електрически
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryfikowanie n
електрифициране
zapewnianie możliwości korzystania z energii elektrycznej na jakimś terenie

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
елемент
część składowa

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
елементарен
podstawowy, najprostszy

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
буквар
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;

eliminacja n
елиминация
usuwanie, często drogą selekcji

eliminacyjny ˌɛlʲĩmʲĩnaˈʦ̑ɨjnɨ adj
елиминационен
związany z eliminacją, dotyczący eliminacji

eliminowanie ˌɛlʲĩmʲĩnɔˈvãɲɛ n
елиминиране
(rzeczownik odczasownikowy) od eliminować

eliminować ˌɛlʲĩmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
елиминирам
dokonywać eliminacji, usuwać, wykluczać coś

elipsa ɛˈlʲipsa n
елипса
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elizja n
елизия
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu;

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
емблема
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embrionalny adj
ембрионален
(biologia, biologiczny) zarodkowy

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
емиграция
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigracyjny adj
емигрантски
związany z emigracją, dotyczący emigracji

emir ˈɛ̃mʲir n
емир
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
емотикон
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

emploi n
амплоа
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) typ ról, w których specjalizuje się aktor

emu ˈɛ̃mu n
ему
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

en face adv
анфас
o twarzy, postaci: widziany z przodu, twarzą do patrzącego

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
енциклика
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
енциклопедия
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczność n
енциклопедичност
cecha tego, co encyklopedyczne

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
енциклопедичен енциклопедически
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
енциклопедист
(przenośnie, przenośnia) człowiek inteligentny, mający wiedzę z wielu różnych dziedzin
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemiczny adj
ендемитен ендемичен ендемически
występujący tylko na określonym obszarze

endemit n
ендемит
(botanika, botaniczny) (zoologia, zoologiczny) takson występujący tylko na danym obszarze;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
ендокринолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
ендокринология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;

endokrynologiczny adj
ендокринологичен ендокринологически
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii

endometrioza n
ендометриоза
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

energetyzm n
енергетизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który tłumaczy wszelkie zjawiska przyrody jako przemiany energii

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
енергия
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
енергично
w sposób energiczny, stanowczo, żywo

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
енергичен
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
енигма
zagadka, tajemnica

enigmatycznie ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
енигматично
w sposób enigmatyczny

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
енигматичен
zagadkowy, trudny do zrozumienia

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
анклав
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

enklityka n
енклитика
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz niemający własnego akcentu i tworzący całość akcentową z wyrazem go poprzedzającym;

enterowirus n
ентеровирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj wirusa wywołującego choroby u ssaków, w tym u ludzi, najczęstszy czynnik sprawczy aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych;

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
ентомолог
naukowiec zajmujący się badaniami owadów

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
ентомология инсектология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ентомологичен ентомологически
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
ентропия
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
ентусиаст
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastka ˌɛ̃ntuˈzʲjastka n
ентусиастка
kobieta pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; kobieta żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą

entuzjastycznie adv
ентусиазирано
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny

entuzjastyczny adj
ентусиазиран
trwający w stanie zachwytu, emocjonalnie zaangażowany

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
ентусиазъм
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
ензим фермент
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

enzymatyczny adj
ензимен
(biochemia, biochemiczny) zachodzący z udziałem enzymów

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
еоцен
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu
(geologia, geologiczny) środkowy oddział paleogenu

eoceński adj
еоценен еоценски
(geologia, geologiczny) dotyczący eocenu, związany z eocenem, występujący lub powstały w eocenie

epicentrum n
епицентър
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epicki adj
епичен епически
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epiką

epicko adv
епически епично
właściwie dla epiki, w sposób epicki

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
епидемия
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemicznie adv
епидемически епидемично
jak podczas epidemii

epidemiczny adj
епидемичен епидемически
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
епидемиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
епидемиология
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
епидемиологичен
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidot n
епидот
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epigoński adj
епигонски
(książkowy) taki jak epigon: wtórny, nieoryginalny

epigramat ˌɛpʲiˈɡrãmat n
епиграма
(historia, historyczny, historycznie) krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny;

epik n
епик
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca epiki

epika n
епос
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

epikryza n
епикриза
(medycyna, medyczny) podsumowanie danych z postępowania lekarskiego wraz z zaleceniami dalszego leczenia;

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
епикурейство
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych;

epikurejczyk n
епикуреец
(filozofia, filozoficzny) zwolennik epikureizmu
(książkowy) człowiek korzystający z życia

epikurejski adj
епикурейски
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura

epileptyk n
епилептик
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na epilepsję

epilog ɛˈpʲilɔk n
епилог
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epistemologia n
епистемология
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epitet ɛˈpʲitɛt n
епитет
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizod ɛˈpʲizɔt n
епизод
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) drobna rola, drobna scena
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wątek, odrębny fragment utworu powiązany z fabułą książki

epizodycznie adv
епизодично
w sposób epizodyczny

epizodyczny adj
епизодичен
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) występujący w epizodach
pojawiający się rzadko i nieregularnie

epokowy adj
епохален
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw

epolet ɛˈpɔlɛt n
еполет
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
палеозойска ера
(zobacz) paleozoik

erb ɛrp n
ербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
ерекция
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

ergofobia n
ергофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

ergonomiczny adj
ергономичен ергономически
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

erotyka ɛˈrɔtɨka n
еротика
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erozja ɛˈrɔzʲja n
ерозия
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erozyjny adj
ерозивен ерозионен
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji

erupcyjny adj
еруптивен
(geologia, geologiczny) związany z erupcją, dotyczący erupcji

eskapizm n
ескапизъм
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
есперанто
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

estetyka ɛˈstɛtɨka n
естетика
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie;
subiektywne kryteria piękna
ładny, gustowny wygląd czegoś

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
естонски
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
естонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

eszelon ɛˈʃɛlɔ̃n n
ешелон
(wojskowość, wojskowy) jednostka przewozowa

eten ˈɛtɛ̃n n
етилен
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon;

eterycznie adv
ефирно
w sposób eteryczny

eteryczny ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
ефирен
(książkowy) delikatny, subtelny

etiologia n
етиология
(medycyna, medyczny) przyczyny choroby

etiologiczny adj
етиологичен
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
етиопски
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
етюд
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etnicznie ɛtʲˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
етнически
w sposób etniczny, dotyczący etniczności

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
етнически
związany z przynależnością do grupy narodowej

etno- ˈɛtnɔ prefix
етно-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ludem, narodem, społeczeństwem lub grupą społeczną

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
етноцентризъм
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
етногенеза етногенезис
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnograficzny adj
етнографски
związany z etnografią

etnolingwistyczny adj
етнолингвистичен
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki

etnologia n
етнология
(antropologia, antropologiczny) nauka zajmująca się klasyfikacją i opisem ludów oraz kultur

etnologiczny adj
етнологичен етнологически етноложки
związany z etnologią, dotyczący etnologii

etnonim ɛtˈnɔ̃ɲĩm n
етноним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa ludu, rodu, klanu, plemienia, szczepu, narodu;

etnonimia ˌɛtnɔ̃ˈɲĩmʲja n
етнонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach plemion i narodów

etnopsychologia n
етнопсихология
psychologia ludów, poddyscyplina antropologii kulturowej;

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
етология
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
етологичен
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii

etruski ɛˈtrusʲci adj
етруски
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etruski ɛˈtrusʲci n
етруски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Etrusków;

etycznie adv
етично
w sposób zgodny z etyką

etyczność n
етичност
cecha tego, co etyczne

etyk n
етик
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie etyki

etyka ˈɛtɨka n
етика
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogół zasad i norm postępowania przyjętych w danej epoce i środowisku

etylenowy adj
етиленов
(chemia, chemiczny) dotyczący etylenu

etylowy adj
етилов
(chemia, chemiczny) związany z etylem, dotyczący etylu; zawierający etyl

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
евхаристия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;

eudajmonizm n
евдемонизъм
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemistyczny adj
евфемистичен
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
евфемизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
еуфория
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
евгеничен
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
евгеника
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
евкалипт
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eukaliptusowy ˌɛwkalʲiptuˈsɔvɨ adj
евкалиптов
będący częścią eukaliptusa
wykonany z drewna lub innej części eukaliptusa
związany z eukaliptusem, dotyczący eukaliptusa

eunuch ˈɛwnux n
евнух
mężczyzna z wyciętymi jądrami;

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
евразийски
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji

eureka ɛwˈrɛka interjection
еврика
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
евро
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

eurodeputowana n
евродепутатка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) deputowana do Parlamentu Europejskiego

eurodeputowany ˌɛwrɔdɛputɔˈvãnɨ n
евродепутат европарламентарист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poseł do Parlamentu Europejskiego;

europ ˈɛwrɔp n
европий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
европеизация
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizowanie n
европеизиране
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich

europeizować v
европеизирам
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
европейски
dotyczący Europy

eurosceptycyzm ˌɛwrɔsʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
евроскептицизъм
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską;

eurosceptyczny adj
евроскептичен
przeciwny Unii Europejskiej

eurosceptyk ˌɛwrɔˈsʦ̑ɛptɨk n
евроскептик
osoba przeciwna integracji z Unią Europejską

eurowaluta ˌɛwrɔvaˈluta n
евровалута
(ekonomia, ekonomiczny) waluta danego kraju w formie znajdującego się poza tym krajem depozytu bankowego lub pożyczki

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
евтаназия
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
евакуация
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuacyjny adj
евакуационен
związany z ewakuacją, dotyczący ewakuacji

ewakuowanie n
евакуиране
(rzeczownik odczasownikowy) od ewakuować

ewakuować ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
евакуирам
przemieszczać ludzi, zwierzęta, mienie z niebezpiecznego miejsca
евакуирам се
opuszczać samemu jakieś niebezpieczne miejsce

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
евангелие
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangelicki adj
евангелистичен евангелистки
związany z ewangelicyzmem

ewangelista n
евангелист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii;

ewentualnie adv
евентуално
w razie zaistnienia pewnych okoliczności

ewentualność ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
евентуалност
możliwość nastąpienia jakiegoś zdarzenia, okoliczność

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
евентуален
przypuszczalny, możliwy

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
еволюция
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ewolucyjny adj
еволюционен
związany z ewolucją

ewoluowanie ˌɛvɔlu<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
еволюиране
stopniowe i powolne zmienianie się, przekształcanie się

exposé ɛkspɔˈzɛ n
експозе
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przemówienie premiera lub ministra przedstawiane w sejmie

fa fa n
фа
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

fabianizm n
фабианство
doktryna głosząca pokojową, ewolucyjną transformację kapitalizmu w socjalizm;

fabrycznie adv
фабрично
przez pracowników fabryki

fabryczny adj
фабричен
związany z fabryką

fabryka ˈfabrɨka n
фабрика завод
produkcyjny zakład przemysłowy

fabrykancki adj
фабрикантски
związany z fabrykantem, dotyczący fabrykanta

fabrykant faˈbrɨkãnt n
фабрикант
(przestarzałe, przestarzały) właściciel fabryki

fabrykantka ˌfabrɨˈkãntka n
фабрикантка
(przestarzałe, przestarzały) właścicielka fabryki

fabrykowanie n
фабрикуване
(książkowy) produkowanie czegoś na masową skalę
(potocznie, potoczny) sporządzanie imitacji czegoś w przestępczym celu

fabuła n
фабула
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym

fagocista n
фаготист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagocistka n
фаготистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
фагот
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fair play n
честна игра
uczciwa rywalizacja w sporcie

fajans ˈfajãw̃s n
фаянс
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;

fajansowy adj
фаянсов
zrobiony z fajansu

fajerwerk n
фойерверк
(przenośnie, przenośnia) efektowne działanie lub jego wyniki
wybuch fajerwerku (1.1) rozświetlający niebo

fajka ˈfajka n
лула
przedmiot do palenia tytoniu;

fakir ˈfacir n
факир
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański;

faks faks n
факс
(technologia, technika, techniczny) (biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) urządzenie przesyłające wiadomość za pomocą łącza telefonicznego;
(biurowość, biurowy) (dawniej, dawny) (usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przesłana faksem (1.1)

faksowy adj
факсов
związany z faksem, dotyczący faksu

faksymile n
факсимиле
dokładna reprodukcja rękopisu, dokumentu lub rysunku
kopia podpisu odbita na dokumencie sposobem mechanicznym;

fakt fakt n
факт
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoria n
фактория
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

faktura fakˈtura n
фактура
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób łączenia równocześnie brzmiących melodii;

faktycznie adv
фактически фактично
zgodnie z faktami, z rzeczywistością

faktyczność n
фактичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest faktyczne; cecha tych, którzy są faktyczni

faktyczny fakˈtɨʧ̑nɨ adj
фактичен фактически
oparty na faktach

fakultatywność n
факултативност
cecha tego, co fakultatywne

fakultatywny adj
факултативен
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fakultet faˈkultɛt n
факултет
wydział szkoły wyższej

fala ˈfala n
вълна
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;

falafel n
фалафел
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem;

falanga faˈlãŋɡa n
фаланга
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji;

fallus ˈfalːus n
фалос
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
вълнолом вълнорез
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

falset n
фалцет
wysoki rejestr głosu ludzkiego

falstart n
фалстарт
(sport, sportowy) przewinienie polegające na przedwczesnym rozpoczęciu konkurencji

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
фалшификация
fałszerstwo, podrobienie czegoś

falsyfikat n
фалшификат
podrobiony przedmiot albo dokument łudząco przypominający oryginał

familiarność n
фамилиарност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest familiarne; cecha tych, którzy są familiarni

familiarny adj
фамилиарен
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach

fan fãn n
фен
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś;

fanariota n
фанариот
(historia, historyczny, historycznie) potomek greckiej arystokracji, członek zamożnej i wpływowej grupy Greków w czasach Imperium Osmańskiego;

fanatyczka n
фанатичка
żarliwa zwolenniczka idei lub religii

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
фанатически фанатично
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczność n
фанатичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fanatyczne; cecha tych, którzy są fanatyczni

fanatyczny adj
фанатичен фанатически
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
фанатизъм
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanfara n
фанфара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trąbka fanfarowa

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
фанфарон
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny

fanfaronada n
фанфаронство
przechwalanie się, chełpienie się

fanfarowy adj
фанфарен
związany z fanfarami, dotyczący fanfar

fanklub ˈfãŋklup n
фенклуб
nieformalne zrzeszenie fanów;

fantasmagoria n
фантасмагория
(książkowy) omamy wzrokowe, przywidzenia

fantasta n
фантазьор
(potocznie, potoczny) ktoś, kto wierzy w fantazje, nierealne przedsięwzięcia
фантаст
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca literatury, filmu z rodzaju fantastyki

fantastka n
фантазьорка
kobieta, która żyje w świecie fantazji

fantastyczność n
фантастичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fantastyczne; cecha tych, którzy są fantastyczni

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
фантастичен
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny
fikcyjny, zmyślony
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) przedstawiający świat nierealny

fantastyka fãnˈtastɨka n
фантастика
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj twórczości literackiej, filmowej, plastycznej, który przedstawia świat i wydarzenia nierealne;
wytwory wyobraźni obecne w mitach, folklorze, literaturze itp.

fantastyka naukowa n
научна фантастика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
фантазия
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;
wyobraźnia

fantazjowanie n
фантазиране
(rzeczownik odczasownikowy) od fantazjować

fantazjować v
фантазирам
wyobrażać sobie wiele rzeczy

fantom ˈfãntɔ̃m n
фантом
zjawa, przywidzenie

farad ˈfarat n
фарад
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
фараон
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

faraoński adj
фараонов фараонски
mający związek z faraonem

farba ˈfarba n
боя
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarz n
бояджия
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
фармацевт
specjalista, znawca farmacji

farmaceutka ˌfarmaˈʦ̑ɛwtka n
фармацевтка
specjalistka w dziedzinie farmacji

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
фармацевтичен
związany z farmacją

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
фармация
nauka o lekach;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
фармакология
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
фармакологичен
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farsa ˈfarsa n
фарс
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekka komedia o żywej akcji;
(potocznie, potoczny) sytuacja absurdalna

faryzejski adj
фарисейски
(przenośnie, przenośnia) obłudny, fałszywy, dwulicowy

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
фарисей
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę);
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek obłudny

faryzeuszostwo n
фарисейство фарисейщина
postawa charakteryzująca się brakiem szczerości

fasada faˈsada n
фасада
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;

fasadowy adj
фасаден
(architektura, architektoniczny) związany z fasadą, dotyczący fasady

fascynacja n
очарование
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynujący adj
пленителен
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
фасоль боб
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

fason ˈfasɔ̃n n
фасон
(krawiectwo) kształt obuwia lub ubioru

faszerowany adj
фарширован
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem

faszysta faˈʃɨsta n
фашист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystka n
фашистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
фашистки
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
фашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

faszyzować v
фашизирам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać faszyzm

fatalista ˌfataˈlʲista n
фаталист
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatalizm faˈtalʲism̥ n
фатализъм
wiara w przeznaczenie

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
фатално
nieuchronnie, pechowo

fatalność n
фаталност
cecha tego, co fatalne; cecha tych, którzy są fatalni

fatalny adj
фатален
niosący nieszczęście, pecha
z góry przeznaczony przez los

faul fawl n
фаул
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

faulowanie n
фаулиране
(rzeczownik odczasownikowy) od faulować

fauna ˈfawna n
фауна
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym;

fawela faˈvɛla n
фавела
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faworyt n
фаворит
(sport, sportowy) osoba lub drużyna typowana na zwycięzcę w zawodach
ktoś lubiany, faworyzowany

faworyzowanie n
фаворизиране
(rzeczownik odczasownikowy) od faworyzować

faworyzować ˌfavɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
фаворизирам
wyróżniać kogoś, darzyć szczególnymi względami

faza ˈfaza n
фаза
miejsce, etap

fał faw n
фал
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś (np. żagla, drzewca);

fałsz fawʃ n
фалш
nieprawda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepoprawnie wykonany (zagrany/zaśpiewany) dźwięk
udawanie, nieszczerość, dwulicowość

fałszerz n
фалшификатор
osoba, która coś fałszuje

fałszowanie ˌfawʃɔˈvãɲɛ n
фалшифициране
(rzeczownik odczasownikowy) od fałszować

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
фалшифицирам
przedstawiać coś niezgodnie z prawdą

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
фалшиво
w sposób fałszywy

fałszywość fawˈʃɨvɔɕʨ̑ n
фалшивост
cecha tego, co jest fałszywe, niezgodne z prawdą

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
фалшив
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami
o dźwięku: nieharmoniczny
sztuczny, podrobiony

fałszywy prorok fawˈʃɨvɨ ˈprɔrɔk n
лъжепророк
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach abrahamicznych (chrześcijaństwo, islam, judaizm): osoba kłamliwie przypisująca sobie tytuł przywódcy charyzmatycznego i utrzymująca, iż posiada dar prorokowania;

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
федерация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;
związek stowarzyszeń, organizacji zawodowych, politycznych i innych

federacyjny adj
федеративен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji

federalizacja n
федерализация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
федерален федера́лен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

feeria fɛˈːrʲja n
феерия
(książkowy) bogactwo i różnorodność mieniących się barw, świateł
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne o treści fantastycznej, posługujące się grą dźwięków świateł i barw

fekalny adj
фекален
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów

felczer ˈfɛlʧ̑ɛr n
фелдшер
osoba uprawniona do świadczenia prostej pomocy medycznej chorym;

felczerka fɛlˈʧ̑ɛrka n
фелдшерка
kobieta uprawniona do świadczenia prostej pomocy medycznej chorym i rannym

felczerski fɛlˈʧ̑ɛrsʲci adj
фелдшерски
mający związek z felczerką albo felczerami

feldmarszałek n
фелдмаршал
(wojskowość, wojskowy) w niektórych krajach: najwyższy stopień wojskowy

feldmarszałkowski adj
фелдмаршалски
związany z osobą lub stopniem feldmarszałka (marszałka polnego)

felieton n
фейлетон
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

felietonista n
фейлетонист
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor felietonu lub ich cyklu

felietonistka n
фейлетонистка
autorka felietonów, kobieta zajmująca się felietonistyką

felietonowy adj
фейлетонен
związany z felietonem; charakterystyczny dla felietonu

felinologia ˌfɛlʲĩnɔˈlɔɟja n
фелинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o kotach;

feminista ˌfɛ̃mʲĩˈɲista n
феминист
zwolennik feminizmu

feministka ˌfɛ̃mʲĩˈɲistka n
феминистка
kobieta dążąca do wprowadzenia w życie zasad feminizmu, zwolenniczka feminizmu

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
феминистичен феминистически феминистки
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
феминизъм
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

feminizowanie n
феминизиране
(rzeczownik odczasownikowy) od feminizować

feminizować v
феминизирам
poddawać feminizacji

fenek ˈfɛ̃nɛk n
фенек
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
финикийски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
финикийски език
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
феникс
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności;

fenol ˈfɛ̃nɔl n
фенол
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenolowy adj
фенолен
(chemia, chemiczny) związany z fenolem dotyczący fenolu

fenomen fɛ̃ˈnɔ̃mɛ̃n n
феномен
(filozofia, filozoficzny) zjawisko będące przedmiotem poznania zmysłowego
coś lub ktoś niezwykły, zadziwiający czymś
rzadkie lub niezwykłe zjawisko

fenomenalizm n
феноменализъм
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenalnie adv
феноменално
w sposób fenomenalny

fenomenalność n
феноменалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fenomenalne; cecha tych, którzy są fenomenalni

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
феноменален
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy

fenomenologia n
феноменология
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

ferm fɛrm n
фермий
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
ферментация
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentacyjny adj
ферментационен
związany z fermentacją, dotyczący fermentacji, służący do fermentacji

fermentowanie ˌfɛrmɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
ферментиране
poddawanie lub uleganie fermentacji

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ферментирам
ulegać procesowi fermentacji

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
фермион
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

feromon fɛˈrɔ̃mɔ̃n n
феромон
(biochemia, biochemiczny) substancja chemiczna wabiąca osobników płci przeciwnej;

festiwal fɛˈstʲival n
фестивал
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

festiwalowy adj
фестивален
związany z festiwalem, dotyczący festiwalu

fetyszyzm n
фетишизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
феодализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
феодален
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

feudał n
феодал
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu i w ustroju feudalnym: posiadacz ziemski

fez fɛs n
фес
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem;

fiasko ˈfʲjaskɔ n
фиаско
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś

fibromialgia n
фибромиалгия
(medycyna, medyczny) przewlekła, niezapalna choroba reumatyczna tkanek miękkich charakteryzujące się rozległym bólem;

fibryna n
фибрин
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

fibrynogen n
фибриноген
(biologia, biologiczny) białko osocza krwi wytwarzane w wątrobie, biorące udział w końcowej fazie procesu krzepnięcia;

fibula fʲiˈbula n
фибула
(archeologia, archeologiczny) ozdobna, metalowa zapinka do spinania odzieży używana od epoki brązu do średniowiecza;

fideista ˌfʲidɛˈ<sup>j</sup>ista n
фидеист
zwolennik fideizmu

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
фидеизъм
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym;

figa ˈfʲiɡa n
смокиня
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
смокиня
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych;

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
реторическа фигура риторическа фигура
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń;

figurant fʲiˈɡurãnt n
фигурант
osoba zajmująca wysokie stanowisko, ale niesprawująca faktycznej władzy, niemająca wpływu na podejmowane decyzje

fikcja n
фикция
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjne małżeństwo n
фиктивен брак
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

fikcyjność n
фиктивност
cecha tego, co fikcyjne

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
фиктивен
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

filantrop n
филантроп
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filantropia ˌfʲilãnˈtrɔpʲja n
филантропия
bezinteresowne świadczenie pomocy

filatelista n
филателист тимброфил
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych

filatelistka ˌfʲilatɛˈlʲistka n
филателистка
kobieta, która kolekcjonuje znaczki pocztowe

filatelistyczny adj
филателен
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
филателия
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filc fʲilʦ̑ n
филц
materiał ze zbitej wełny,

filcowy adj
филцов
wykonany z filcu

filet ˈfʲilɛt n
филе
(spożywczy) płat czystego mięsa – bez skóry i kości

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
филхармония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków

filia ˈfʲilʲja n
филиал
(zarządzanie) oddział przedsiębiorstwa, uczelni lub urzędu znajdujący się w innym miejscu niż centralny

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
филигран
(jubilerstwo, jubilerski) technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę;

filipiński ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃sʲci adj
филипински
związany z Filipinami, odnoszący się do państwa Filipiny

filister n
филистер
(książkowy) człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach

filisterstwo ˌfʲilʲiˈstɛrstfɔ n
филистерство
bezideowość, kołtuństwo, małostkowość, ograniczoność

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
чаша
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
филм
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna

film grozy n
филм на ужасите
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror

filmoteka ˌfʲilmɔˈtɛka n
филмотека
skatalogowany zbiór materiałów filmowych; także prywatna kolekcja filmów

filmowanie n
филмиране
nagrywanie filmu

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
филмирам
nagrywać coś kamerą filmową

filmowy fʲilˈmɔvɨ adj
филмов
związany z filmem, dotyczący filmu

filolog fʲiˈlɔlɔk n
филолог
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
филология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
филологичен филологически филоложки
(przymiotnik) od: filologia

filosemityzm n
филосемитизъм
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej;

filozof fʲiˈlɔzɔf n
философ
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
философия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
философски
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filtr fʲiltr̥ n
филтър
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
филтриране
proces przepuszczania czegoś przez filtr

filtrować v
филтрирам
oczyszczać, przepuszczając przez filtr

finalista ˌfʲĩnaˈlʲista n
финалист
(książkowy) uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie

finalistka ˌfʲĩnaˈlʲistka n
финалистка
uczestniczka finału w zawodach sportowych lub konkursie

finanse n
финанси
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem
(potocznie, potoczny) zasoby pieniężne

finansista n
финансист
specjalista w dziedzinie finansów

finansowanie n
финансиране
(rzeczownik odczasownikowy) od finansować

finansować v
финансирам
dostarczać finansów

finansowo adv
финансово
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
финансов
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
финал
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia

finałowy ˌfʲĩnaˈwɔvɨ adj
финален
dotyczący finału, dziejący się w finale

finezja fʲĩˈnɛzʲja n
финес
subtelność, wytworność, wyrafinowanie

finisz ˈfʲĩɲiʃ n
финиш
(sport, sportowy) najbardziej zacięty, ostatni odcinek wyścigu, biegu, rozgrywający się tuż przed metą

finiszowanie n
финиширане
(rzeczownik odczasownikowy) od finiszować

finiszować ˌfʲĩɲiˈʃɔvaʨ̑ v
финиширам
(przenośnie, przenośnia) kończyć jakieś przedsięwzięcie, czynność
(sport, sportowy) dobiegać, dojeżdżać do mety wyścigu

finlandzki fʲĩnˈlãnʦ̑ʲci adj
финландски
odnoszący się do państwa Finlandia

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
виолетов лилав
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiord fʲjɔrt n
фиорд
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
теменуга
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju fiołek (1.1)

firma ˈfʲirma n
фирма
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

firmowy adj
фирмен
związany z firmą, dotyczący firmy

fisharmonia n
хармониум
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy instrumentów dętych klawiszowych;

fiskalny adj
фискален
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa

fiskus ˈfʲiskus n
фиск
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skarb państwa;

fistaszek n
фъстък
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne nasiono orzachy podziemnej

fito- ˈfʲitɔ prefix
фито-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
фитогеография
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej;

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
фитопатология
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin i zwalczaniu tychże chorób;

fitoterapia n
фитотерапия
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
физиолог
specjalista w dziedzinie fizjologii

fizjologia n
физиология
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów
procesy życiowe organizmu

fizjologiczny adj
физиологичен физиологически
dotyczący działu fizjologii
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu

fizjonomia n
физиономия
rysy twarzy, twarz
wygląd czegoś, cechy charakterystyczne

fizjonomista n
физиономист
mężczyzna posiadający umiejętność rozpoznawania właściwości umysłowych i emocji osoby z wyglądu jego twarzy i ciała

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
физиотерапевт
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii

fizjoterapeutyczny adj
физиотерапевтичен
(medycyna, medyczny) związany z fizjoterapią, dotyczący fizjoterapii

fizjoterapia n
физиотерапия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia usprawniającego poprzez stymulowania organizmu bodźcami fizycznymi

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
физичен физически
związany z fizyką i zjawiskami, którymi ona się zajmuje
физически
dotyczący organizmu człowieka
dotyczący przyrody, ukształtowania powłoki skorupy ziemskiej
seksualny
służący do badań w dziedzinie fizyki
wykonujący pracę wymagającą siły mięśni; (także, też) oparty na sile mięśni

fizyk ˈfʲizɨk n
физик
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
физика
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizyka atomowa n
атомна физика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki badający budowę i właściwości atomów;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
фински
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
фински
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
флаг знаме
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flaki ˈflaci n
шкембе
(spożywczy) części żołądka wołowego lub cielęcego, produkt na flaki (1.1)

flakon ˈflakɔ̃n n
флакон
butelka na perfumy

flamandzki adj
фламандски
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii

flamandzki n
фламандски
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii

flaming ˈflãmʲĩŋk n
фламинго
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu;

flanela flãˈnɛla n
фланела
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flanelowy adj
фланелен
wykonany z flaneli

flanka ˈflãnka n
фланг
(wojskowość, wojskowy) skrzydło szyku wojskowego

flecista flɛˈʨ̑ista n
флейтист
muzyk, który gra na flecie

flecistka flɛˈʨ̑istka n
флейтистка
kobieta, która gra na flecie

flegma n
флегма
(psychologia, psychologiczny) temperament, któremu właściwy jest brak gwałtownych emocji i poważna powolność działania

flegmatycznie adv
флегматично
na sposób flegmatyczny

flegmatyczność n
флегматичност
cecha tego, co flegmatyczne; cecha tych, którzy są flegmatyczni

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
флегматичен
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny

flegmatyk n
флегматик
osoba bardzo powolna, bez emocji

fleksja ˈflɛksʲja n
флексия
(gramatyka) odmiana wyrazów

fleksyjny adj
флексивен
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) dotyczący fleksji

flerow n
флеровий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114;

flet flɛt n
флейта
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flirt flʲirt n
флирт
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa;

flirtować v
флиртувам
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

floks flɔks n
флокс
(botanika, botaniczny) Phlox, roślina o długich łodygach i silnie pachnących kwiatach;

flora ˈflɔra n
флора
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych

floren n
флорин
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka;

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
флорентински
związany z Florencją, dotyczący Florencji

flotylla n
флотилия
(marynarka) grupa statków tego samego typu
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) jednostka wojskowa występująca w marynarce wojennej odpowiadająca dywizji piechoty.

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
флуор флуо́р
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluorescencja n
флуоресценция
(fizyka, fizyczny) samorzutne świecenie niektórych substancji pod wpływwem różnych czynników (jak np. światło, promienie katodowe, promieniowanie nadfioletowe, promienie rentgenowskie) trwające dopóty, dopóki działają te czynniki

fluorescencyjny adj
флуоресцентен
związany z fluorescencją, dotyczący fluorescencji, wykorzystujący zjawisko fluorescencji, oparty na fluorescencji

fobia ˈfɔbʲja n
фобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foczy ˈfɔʧ̑ɨ adj
тюленов
związany z foką, dotyczący foki

foka ˈfɔka n
тюлен
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
фокстрот
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte);

folia ˈfɔlʲja n
фолио
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folklor ˈfɔlklɔr n
фолклор
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

folklorysta n
фолклорист
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru

folklorystka n
фолклористка
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru

folklorystyczny adj
фолклорен
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką

folklorystyka n
фолклористика
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor;

folusznictwo n
тепавичарство
(rzemiosło, rzemieślniczy) dział rzemiosła związany z wytwarzaniem sukna, profesja folusznika;

foluszniczy adj
тепавичарски
(włókiennictwo) związany z folusznictwem, dotyczący folusznictwa

fondue n
фондю
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
фонема
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczka fɔ̃nɛˈtɨʧ̑ka n
фонетичка
kobieta zajmująca się fonetyką

fonetyczny adj
фонетичен фонетически
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyk fɔ̃ˈnɛtɨk n
фонетик
językoznawca zajmujący się fonetyką

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
фонетика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

foniatria fɔ̃ˈɲatrʲja n
фониатрия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem i zaburzeniami wydawania głosu (przez człowieka);

fonograf n
фонограф
(historia, historyczny, historycznie) (technologia, technika, techniczny) dawne urządzenie nagrywające i odtwarzające dźwięk, zwykle z zastosowaniem na woskowych płyt lub wałków;

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
фонология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;

fonologiczny adj
фонологичен фонологически
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
фонтан шадраван водоскок
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

forhend n
форхенд
(sport, sportowy) (w tenisie ziemnym, tenisie stołowym, badmintonie i speed-ballu) odbicie z prawej strony rakietą trzymaną w prawej ręce;

forint ˈfɔrʲĩnt n
форинт
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier;

formacja fɔrˈmaʦ̑ʲja n
формация
(geologia, geologiczny) jednostka podstawowa w litostratygrafii
(wojskowość, wojskowy) samodzielny oddział wojskowy

formalina n
формалин
(chemia, chemiczny) roztwór wodny formaldehydu, stosowany jako środek odkażający i konserwujący;

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
формалист
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalistka n
формалистка
kobieta zbytnio przywiązująca wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalistycznie ˌfɔrmalʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
формалистически формалистично
w sposób formalistyczny

formalistyczny adj
формалистичен формалистически
charakteryzujący się formalizmem

formalizm n
формализъм
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formalizowanie n
формализиране
(rzeczownik odczasownikowy) od formalizować

formalnie adv
формално
zgodnie z przepisami
uwzględniając formę

formalność fɔrˈmalnɔɕʨ̑ n
формалност
czynność wykonywana według przepisów, urzędowo

formalny fɔrˈmalnɨ adj
формален
dotyczący formy
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku

format ˈfɔrmat n
формат
(informatyka, informatyczny) rodzaj pliku związany z odpowiednim sposobem zapisu i odczytu
rozmiar arkusza papieru, książki itp.

formatowanie ˌfɔrmatɔˈvãɲɛ n
форматиране
(rzeczownik odczasownikowy) od formatować

formatowy adj
форматен
związany z formatem, dotyczący formatu

formowanie n
формиране
(rzeczownik odczasownikowy) od formować

formularz fɔrˈmulaʃ n
формуляр
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia

formuła fɔrˈmuwa n
формула
przepis na daną czynność, sposób funkcjonowania czegoś

formułować v
формулирам
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie

fornir ˈfɔrʲɲir n
фурнир
cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie;

fornirowanie n
фурниране
(rzeczownik odczasownikowy) od fornirować

fornirować v
фурнирам
(technologia, technika, techniczny) okładać wyroby stolarskie fornirem

fort fɔrt n
форт
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna

forte adv
форте
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głośno, silnie, mocno

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
роял
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fortuna fɔrˈtũna n
фортуна
los, szczególnie ten dobry

forum ˈfɔrũm n
форум
(historia, historyczny, historycznie) (urbanistyka, urbanistyczny) rynek handlowy, główny plac w miastach starożytnego Rzymu;

fosfor ˈfɔsfɔr n
фосфор
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
фосфат
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fosforanowy adj
фосфатен
(chemia, chemiczny) związany z fosforanem, dotyczący fosforanów

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
фосфоресценция
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu;

fosforowy adj
фосфорен
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor

fosforyzowanie n
фосфоресциране
(rzeczownik odczasownikowy) od fosforyzować

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
фосген
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej;

fotel ˈfɔtɛl n
фотьойл
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotogeniczność n
фотогеничност
cecha tego, co fotogeniczne; cecha tych, którzy są fotogeniczni

fotogeniczny adj
фотогеничен
korzystnie wyglądający na zdjęciach

fotograf fɔˈtɔɡraf n
фотограф
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
фотография
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
фотографен фотографичен фотографски
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografowanie ˌfɔtɔɡrafɔˈvãɲɛ n
фотографиране
czynność wykonywania fotografii

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
фотографирам
robić zdjęcie, robić fotografię

fotokomórka n
фотоклетка
(elektronika, elektroniczny) urządzenie służące do pomiaru światła, przetwarzające sygnały optyczne na elektryczne

fotometr n
фотометър
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotometryczny adj
фотометричен
(fizyka, fizyczny) związany z fotometrią, dotyczący fotometrii

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
фотомонтаж
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
фотон
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotoreporter ˌfɔtɔrɛˈpɔrtɛr n
фоторепортер
mężczyzna wykonujący zdjęcia na zlecenie redakcji lub agencji prasowej

fotosynteza n
фотосинтеза
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototerapia ˌfɔtɔtɛˈrapʲja n
фототерапия
(medycyna, medyczny) (zobacz) światłolecznictwo

foyer n
фоайе
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
фрагмент
wyodrębniona część czegoś

fragmentaryczność n
фрагментарност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest fragmentaryczne; cecha tych, którzy są fragmentaryczni

frak frak n
фрак
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu;

frakcja ˈfrakʦ̑ʲja n
фракция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program

frakcyjny adj
фракционен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
френски
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
френски Френски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

frank frãŋk n
франк
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich

frans frãw̃s n
франций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fraza n
фраза
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu

frazeologia n
фразеология
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń;
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o frazeologii (1.1)

frazeologiczny adj
фразеологичен фразеологически
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii

frazeologizm ˌfrazɛɔˈlɔɟism̥ n
фразеологизъм
(zobacz) związek frazeologiczny

frazes ˈfrazɛs n
фраза
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu

fregata frɛˈɡata n
фрегата
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;

frenetyczny ˌfrɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
френетичен френетически
(książkowy) entuzjastyczny, burzliwy, wyrażający wręcz szalony zapał

frenologia n
френология
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

frenologiczny adj
френологичен
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii

fresk frɛsk n
фреска стенопис
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

freskowy adj
стенописен
(sztuka) związany z freskami, dotyczący fresków

frez frɛs n
фреза
(technologia, technika, techniczny) narzędzie skrawające do obróbki powierzchni

frezarka frɛˈzarka n
фрезмашина
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu;

frezja ˈfrɛzʲja n
фрезия
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty;

front frɔ̃nt n
фронт
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych;
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza;

frontalnie adv
фронтално
w sposób frontalny

frontalny adj
фронтален
czołowy, przedni

fronton n
фронтон
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

frontowy frɔ̃nˈtɔvɨ adj
фронтален
taki, który znajduje się z przodu
фронтов фронтови
(wojskowość, wojskowy) związany z frontem wojennym, dotyczący frontu wojennego

fruktoza n
фруктоза плодова захар
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
фрустрация
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frytkownica n
фритюрник
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

frywolny frɨˈvɔlnɨ adj
фриволен
świadczący o frywolności

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
фризьор коафьор
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzjerka frɨˈzʲjɛrka n
фризьорка
forma żeńska od: fryzjer

fryzjerski frɨˈzʲjɛrsʲci adj
фризьорски
związany z fryzjerstwem lub fryzjerami

fryzjerstwo frɨˈzʲjɛrstfɔ n
фризьорство
zawód fryzjera, zajmowanie się zawodowo strzyżeniem i czesaniem włosów

fryzura frɨˈzura n
прическа
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
ресна
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuga ˈfuɡa n
фуга
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze

fugas ˈfuɡas n
фугас
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa;

fuj interjection
пфу
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
фондация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
фундаментален
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundusz ˈfũnduʃ n
фонд
(ekonomia, ekonomiczny) wyodrębniony zasób finansowy przeznaczony na określone cele

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
функция
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
функционалност
cecha tego, co jest funkcjonalne

funkcjonalny adj
функционален
bardziej użytkowy niż estetyczny

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
функционер
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;

funkcjonowanie ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
функциониране
działanie

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
функционирам
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

furmański furˈmãj̃sʲci adj
талигарски
dotyczący furmana

furmaństwo furˈmãj̃stfɔ n
талигарство
zawód furmana

furora n
фурор
powodzenie, sukces, wzbudzony podziw

futerał fuˈtɛraw n
футляр
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu

futurolog n
футуролог
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
футурология
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurysta n
футурист
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
футуристичен футуристически
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
футуризъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
габардин
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabardynowy adj
габардинен габардинов
(włókiennictwo) uszyty z tkaniny z przędzy czesankowej, o skośnym splocie

gabaryt ɡaˈbarɨt n
габарит
wymiar zewnętrzny

gabarytowy adj
габаритен
odnoszący się do wymiarów zewnętrznych

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
кабинет
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu
pokój przeznaczony do pracy umysłowej

gablota ɡaˈblɔta n
витрина
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
габонски
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce

gacek n
дългоух прилеп
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Plecotus, rodzaj wielkouchego nietoperza z podrodziny mroczków;

gad ɡat n
влечуго
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
гадолиний
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gal ɡal n
галий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
галактичен галактически
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
галактика
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galanteria ˌɡalãnˈtɛrʲja n
галантерия
drobne dodatki do ubrań

galanteryjny adj
галантериен
odnoszący się do galanterii (drobnych wyrobów)

galas ˈɡalas n
шикалка
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj;

galera ɡaˈlɛra n
галера
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
галерия
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum
(sztuka) miejsce, w którym prezentuje się i sprzedaje dzieła sztuki
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższa kondygnacja widowni w teatrze; również publiczność ją zajmująca

galowy adj
гала
dotyczący gali

galwanizacja n
галванизация
(medycyna, medyczny) galwanoterapia
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu

galwanometr n
галванометър
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

galwanotechnika ˌɡalvãnɔˈtɛxʲɲika n
галванотехника
dział techniki zajmujący się teoretycznymi aspektami oraz praktycznymi metodami elektrolitycznego wytwarzania powłok na rozmaitych podłożach

gama ˈɡãma n
гама
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku;
(przenośnie, przenośnia) szereg odmian czegoś do wyboru

gambit hetmański n
дамски гамбит
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe rozpoczynające się od posunięć 1. d4 d5 2. c4;

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
гангрена
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;

gangrenowy adj
гангренен гангренозен
(medycyna, medyczny) związany z gangreną (zgorzelą), dotyczący gangreny (zgorzeli)

gangster ˈɡãŋkstɛr n
гангстер
osoba należąca do gangu

gangsterski adj
гангстерски
związany z gangsterem, charakterystyczny dla gangstera

gap niebieskonogi n
синьокрак рибояд
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków;

garaż ˈɡaraʃ n
гараж
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garażowy adj
гаражен
związany z garażem, dotyczący garażu

garb ɡarp n
гърбица
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;
гърбица легнал полицай
wypukłość na jakimś przedmiocie

garbarski adj
табашки
związany z garbarstwem albo garbarzem, dotyczący garbarstwa

garbarz ˈɡarbaʃ n
щавач
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbowanie n
щавене
(rzeczownik odczasownikowy) od garbować

gardło ˈɡardwɔ n
гърло фаринкс
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

gardłowy adj
гърлен
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła
o dźwięku: chrapliwy lub niski

garncarnia n
грънчарница
pracownia garncarska; zakład wytwarzający ceramikę z gliny

garncarski adj
грънчарски
dotyczący garncarstwa albo garncarza

garncarstwo ɡarn̥ˈʦ̑arstfɔ n
грънчарство
rzemiosło zajmujące się ręcznym wyrobem naczyń glinianych;

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
грънчар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garnek ˈɡarnɛk n
гърне тенджера
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
костюм
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
гарнизон
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu

garść ɡarʲɕʨ̑ n
шепа
ilość mieszcząca się w garści (1.1)
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić

gastroenterologiczny adj
гастроентерологичен
(medycyna, medyczny) związany z gastroenterologią, dotyczący gastroenterologii

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
гастроентеролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
гастрономия
sztuka przyrządzania potraw

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
вид
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaucho n
гаучо
południowoamerykański konny pasterz;

gaz ɡas n
газ
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
парников газ
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze;

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
горчичен газ
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
благороден газ
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
природен газ
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
газ
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana
марля
(medycyna, medyczny) materiał opatrunkowy z gazy (1.1);

gazański adj
газки газски
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy

gazeciarz ɡaˈzɛʨ̑aʃ n
вестникар
(dawniej, dawny) dziennikarz, reporter
вестникар вестникопродавач вестникопродавец
(handel, handlowy) człowiek, który sprzedaje lub dostarcza gazety

gazeta ɡaˈzɛta n
вестник
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
индийско орехче
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałązka ɡaˈwɔ̃w̃ska n
вейка
mała gałąź

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
къде където
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
другаде
do innego miejsca
w innym miejscu

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
много баби – хилаво дете
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
някъде
w pewnym miejscu
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości

gejsza ˈɡɛjʃa n
гейша
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
гейзер
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
гекон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gem ɡɛ̃m n
гейм
(sport, sportowy) część seta w tenisie

gemmologia n
гемология
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
ген
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
генеалогия
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje
(historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się dziejami rodów
pochodzenie czegoś

genealogiczny adj
генеалогичен генеалогически
związany z genealogią

generacja n
поколение
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generalicja n
генералитет
(wojskowość, wojskowy) korpus generałów

generalski adj
генералски
związany z generałem, dotyczący generała

generalski possessiveAdjective
генералски
taki, który należy do generała, będący jego własnością

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
генерал
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
генерал-лейтенант
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji;

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
генерал-майор
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni

genetycznie adv
генетически генетично
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
генетика
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewski ɡɛ̃ˈnɛfsʲci adj
женевски
dotyczący Genewy, związany z Genewą

genialność ɡɛ̃ˈɲalnɔɕʨ̑ n
гениалност
cecha tego, co genialne

genialny adj
гениален
znakomity
wybitnie uzdolniony

genitalia ˌɡɛ̃ɲiˈtalʲja n
гениталии
(anatomia, anatomiczny) narządy płciowe;

genitalny adj
генитален
związany z genitaliami, dotyczący genitaliów

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
гений
(mitologia rzymska) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) duch sprawujący pieczę nad człowiekiem, społecznością lub miejscem
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
(potocznie, potoczny) ponadprzeciętność, wybitność czegoś
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
геном
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

genowy adj
генен
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z genem, genami, dotyczący genów

genuenka ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃nka n
генуезка
mieszkanka Genui, kobieta pochodząca z tego miasta

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
генуезец
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
генуезки
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geo- prefix
гео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ziemią

geobotaniczny adj
геоботаничен геоботанически
(botanika, botaniczny) związany z geobotaniką, dotyczący geobotaniki

geobotanik n
геоботаник
(botanika, botaniczny) specjalista w zakresie geobotaniki

geobotanika n
геоботаника
(botanika, botaniczny) dział botaniki badający wzajemne oddziaływanie roślinności i środowiska geograficznego;

geocentryczny adj
геоцентричен геоцентрически
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
геоцентризъм
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geochemiczny adj
геохимичен геохимически
związany z geochemią, dotyczący geochemii

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
геодезист
osoba zajmująca się geodezją

geodetka n
геодезистка
kobieta zajmująca się geodezją

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
геодезия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geodezyjny ˌɡɛɔdɛˈzɨjnɨ adj
геодезен геодезичен геодезически геодезки
dotyczący geodezji, związany z geodezją

geofizyczny adj
геофизичен геофизически
dotyczący geofizyki

geofizyk n
геофизик
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
геофизика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
географ
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
география
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficznie adv
географски
w sposób odnoszący się do geografii

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
географски географичен
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
геолог
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
геология
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
геологически геоложки
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
геологичен геологически геоложки
związany z geologią

geometra ˌɡɛɔ̃ˈmɛtra n
геометрик геометър
(matematyka, matematyczny) specjalista z dziedziny geometrii

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
геометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi

geometrycznie adv
геометрически геометрично
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (matematyka, matematyczny) według geometrii

geometryczność n
геометричност
cecha tego, co jest geometryczne

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
геометричен геометрически
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii
składający się z elementów będących figurami geometrycznymi

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
геоморфология
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geomorfologiczny adj
геоморфологичен геоморфологически геоморфоложки
(geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
геополитически
związany z geopolityką, zgodny z doktryną geopolityki

geopolityka n
геополитика
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

geosfera n
геосфера
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego;

geotektonika ˌɡɛɔtɛkˈtɔ̃ɲika n
геотектоника
(geologia, geologiczny) nauka o ruchach skorupy ziemskiej i ułożenie mas skalnych

german ˈɡɛrmãn n
германий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanista ˌɡɛrmãˈɲista n
германист
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawca języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistka n
германистка
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) znawczyni języka, literatury i kultury niemieckiej

germanistyka n
германистика
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizowanie n
германизиране
narzucanie lub przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizować v
германизирам
(książkowy) narzucać kulturę i język niemiecki

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ
геронто-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami

gerontologiczny adj
геронтологичен геронтологически
(medycyna, medyczny) związany z gerontologią, dotyczący gerontologii

gestykulacja n
жестикулация
ruchy rąk, które uwypuklają treść wypowiedzi, wykonywanie gestów

getto ˈɡɛtːɔ n
гето
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej

ghański ˈɡãj̃sʲci adj
ганайски
odnoszący się do państwa Ghana

ghul n
гул
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej;

giaur ɟawr n
гяур гяурин
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina

giaurski adj
гяурски
związany z giaurem, dotyczący giaura

gigant ˈɟiɡãnt n
гигант
(zobacz) olbrzym
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai;

gigantyzm n
гигантизъм
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
гинеколог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
гинекология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
гинекологичен гинекологически гинеколожки
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

gips ɟips n
гипс
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;
(potocznie, potoczny) opatrunek unieruchamiający wykonany z gipsu
(budownictwo) materiał budowlany, półwodny siarczan wapnia

gipsowanie ˌɟipsɔˈvãɲɛ n
гипсиране
(rzeczownik odczasownikowy) od gipsować

gipsować ɟipˈsɔvaʨ̑ v
гипсирам
nakładać na coś gips

gitara ɟiˈtara n
китара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
електрическа китара
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarowy ˌɟitaˈrɔvɨ adj
китарен
związany z gitarą, dotyczący gitary

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
китарист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

gitarzystka ˌɟitaˈʒɨstka n
китаристка
kobieta, która gra na gitarze

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
глациология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gleba ˈɡlɛba n
почва
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gleboznawca n
почвовед
(rolnictwo, rolniczy) specjalista w dziedzinie gleboznawstwa

gleboznawstwo n
почвознание
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (rolnictwo, rolniczy) nauka o glebach;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
глицерин
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
глицеринов
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

glikozyd n
гликозид
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zbudowany z części cukrowej i aglikonowej

glin ɡlʲĩn n
алуминий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
глина
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
глинен
sformowany, ulepiony z gliny

gliniasty adj
глинест
zawierający dużo gliny

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
глобализация
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalizacyjny adj
глобализационен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) związany z globalizacją, dotyczący globalizacji

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
глобален
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

globus ˈɡlɔbus n
глобус
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

gloryfikować v
славя
(książkowy) wysławiać, podnosić czyjeś zasługi, zalety

glottochronologia n
глотохронология
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
глюкомер
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
глюкоза
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

glukozowy adj
глюкозен
(biochemia, biochemiczny) związany z glukozą, dotyczący glukozy; zawierający glukozę

gluten ˈɡlutɛ̃n n
глутен
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
гнездо
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gnicie n
гниене
(biologia, biologiczny) proces rozkładu materii ożywionej pod wpływem drobnoustrojów

gnida ˈɟɲida n
гнида
jajo wszy;

gniew ɟɲɛf n
гняв
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnilny adj
гнилостен
dotyczący procesu gnicia

gnić ɟɲiʨ̑ v
гния
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przebywać gdzieś pod przymusem lub w złych warunkach

gnostycyzm n
гностицизъм
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
гностичен гностически
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnostyk n
гностик
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu

gnu ɡnu n
гну
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gobelin ɡɔˈbɛlʲĩn n
гоблен
(sztuka) ozdobna tkanina, naśladująca malowidło, stosowana do ozdoby ścian

gobelinowy adj
гобленен
związany z gobelinami, dotyczący gobelinów, wytwarzania gobelinów

goblin ˈɡɔblʲĩn n
гоблин
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści;

gocki adj
готски
związany z Gotami, dotyczący Gotów

gocki n
готски
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów;

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
час
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
вечерен час полицейски час
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godzinowy adj
на всеки час почасов часов
odnoszący się do godziny

gol ɡɔl n
гол
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

golem ˈɡɔlɛ̃m n
голем
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich;

golf ɡɔlf n
поло
(odzieżownictwo) rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję;
(odzieżownictwo) sweter lub bluzka z golfem (1.1)
голф
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golgota n
голгота
(podniośle) (przenośnie, przenośnia) umęczenie, cierpienie, przede wszystkim moralne

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
бръсна
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze
бръсна се
usuwać zarost samemu sobie

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
гондола
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gong ɡɔ̃ŋk n
гонг
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu;

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
офицер
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
синап
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno gorczycy (1.1) do spożycia lub na siew

gorset ˈɡɔrsɛt n
корсет
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;
(medycyna, medyczny) aparat do unieruchamiania, odciążania i korekcji kręgosłupa;

goryl ˈɡɔrɨl n
горила
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
горчив
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
температура висока температура повишена температура
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
гостоприемник домакин
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;
домакин
osoba przyjmująca gości
(administracja) osoba sprawująca opiekę nad budynkiem mieszkalnym
(potocznie, potoczny) właściciel domu, lokalu, mieszkania, stancji, pokoju lub pensjonatu przeznaczonego na wynajem
(sport, sportowy) klub sportowy na którego obiekcie rozgrywane są zawody
земеделец
(rolnictwo, rolniczy) rolnik posiadający własne gospodarstwo

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
варене
(rzeczownik odczasownikowy) od gotować

gotowany adj
варен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie gotowania

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
готов
skończony, wykonany
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
przygotowany do czegoś, na coś

gotycki ɡɔˈtɨʦ̑ʲci adj
готически
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) związany z gotykiem, stylem sztuki średniowiecznej

gotyk ˈɡɔtɨk n
готика
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
гълъб
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gościni n
гостенка
(rzadki, rzadko używany) kobieta przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

gościnnie adv
гостолюбиво гостоприемно
w sposób gościnny

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
гостоприемен гостолюбив
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
гост
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
гост гостенин
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
карамфил
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;

gra ɡra n
игра
zabawa według ustalonych reguł;
(sport, sportowy) mecz
zadanie aktorskie

grab ɡrap n
габър
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze;
drewno grabu (1.1)

grabarz ˈɡrabaʃ n
гробокопач гробар
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabieżca n
грабител
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi

gracz ɡraʧ̑ n
играч плейър
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
град градушка
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
градушка
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

grafit ˈɡrafʲit n
графит
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
графология
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

grafologiczny adj
графологичен графологически
związany z grafologią, dotyczący grafologii

grafomania n
графомания
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
граматик
specjalista w dziedzinie gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
граматика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
грамофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych;

gramofonowy ˌɡrãmɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
грамофонен
związany z gramofonem, dotyczący gramofonu

granat ˈɡrãnat n
гранат
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny;
граната ръчна бомба
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym;
нар
(spożywczy) owoc granatowca

granatnik n
гранатохвъргачка
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
тъмносин
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
призма
(geometria) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
граница
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
гранича
mieć wspólną granicę, sąsiadować

grasica n
тимус
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
поздравление
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

grawerować v
гравирам
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
гравитация
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
гравитационен
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grać ɡraʨ̑ v
свиря
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
o przedmiocie: wydawać dźwięki
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
гръцки
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
гръцки
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
грейпфрут
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grekofil ɡrɛˈkɔfʲil n
гъркофил
(książkowy) zwolennik, wielbiciel kultury greckiej, języka greckiego; przyjaciel Greków

grenadier ɡrɛ̃ˈnadʲjɛr n
гренадир
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony w rzucaniu granatów;

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
гренландски
od Grenlandia

groch ɡrɔx n
грах
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;
(spożywczy) strąki lub nasiona grochu (1.1)

grochowy adj
грахов
związany z grochem, dotyczący grochu; zawierający groch

grog ɡrɔk n
грог
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gromadnie adv
масово
tłumnie, masowo, grupowo, w gromadzie

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
хермелин
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

gros ɡrɔ ɡrɔs n
гроса
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki;

groteska n
гротеска
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością;
(sztuka) ornament roślinny, w który wplecione są inne elementy, takie jak: postacie ludzkie, zwierzęta, części uzbrojenia, obrazy lub owoce

groteskowość n
гротескност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest groteskowe; cecha tych, którzy są groteskowi

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
гротескен гротесков
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
заплашвам
straszyć czymś, zapowiadać coś złego
stwarzać stan niebezpieczeństwa, być niebezpiecznym, groźnym

groźba ˈɡrɔʑba n
заплаха
zagrożenie; coś, co zagraża
заплаха угроза
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
черешарка
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

gruboziarnisty ˌɡrubɔʑarʲˈɲistɨ adj
едрозърнест
złożony z grubych ziaren, cząstek, zawierający grube ziarna

grubość n
дебелина
wymiar w krótszej osi

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
жлеза
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

grudniowy ɡrudʲˈɲɔvɨ adj
декемврийски
dotyczący grudnia, dziejący się w grudniu

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
декември
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
гръндж
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grupa krwi n
кръвна група
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

gruszka ˈɡruʃka n
круша
(spożywczy) owoc gruszy;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
туберкулоза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gruźliczy adj
туберкулозен
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy

gruźlik n
туберкулозен
(medycyna, medyczny) mężczyzna chorujący na gruźlicę

gryf ɡrɨf n
грифон
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
гримаса
wykrzywienie twarzy

grypa ˈɡrɨpa n
грип инфлуенца
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

grypowy adj
грипен грипозен
(medycyna, medyczny) związany z grypą, dotyczący grypy

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
гризач
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

grzanka ˈɡʒãnka n
кротон препечена филийка
kromka chleba przyrumieniona z obu stron

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
гребен
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;
(ornitologia, ornitologiczny) mięsisty czerwony wyrostek na głowie i dziobie niektórych ptaków; także zębate wyrostki wzdłuż grzbietu i ogona gadów
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do upinania włosów
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) górna, wystająca część hełmu lub szyszaka

grzech ɡʒɛx n
грях
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
грешен
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
гъба
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
микоза
(potocznie, potoczny) grzybica, choroba wywoływana przez grzyby (1.1) pasożytnicze

grzybiarka ɡʒɨˈbʲjarka n
гъбарка
kobieta, która lubi zbierać grzyby

grzybica n
микоза
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby;

grzybowy adj
гъбен
związany z grzybami, dotyczący grzybów

grób ɡrup n
гроб
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
губернатор
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorowa n
губернаторша
żona gubernatora

gubernatorski adj
губернаторски
odnoszący się do gubernatora, związany z gubernatorem

gubernialny adj
губернски
odnoszący się do guberni, związany z gubernią

gulasz n
гулаш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) rodzaj mięsnego ragoût;

guma ˈɡũma n
гума
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
дъвка
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumowy ɡũˈmɔvɨ adj
гумен
wykonany z gumy

guwernantka n
гувернантка
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guzik ˈɡuʑik n
копче
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
ГУЛАГ
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
гаранция
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad);
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś

gwarancyjny adj
гаранционен
dotyczący gwarancji

gwarant n
гарант
ten, który daje gwarancję

gwarantować v
гарантирам
zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać

gwardia ˈɡvardʲja n
гвардия
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska

gwardzista n
гвардеец
(wojskowość, wojskowy) członek gwardii

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
гватемалски
odnoszący się do państwa Gwatemala
odnoszący się do miasta Gwatemala

gwiazda ˈɡvʲjazda n
звезда
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda filmowa n
кинозвезда
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) popularny aktor lub aktorka filmowa;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
съзвездие
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
пирон гво́здей
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gzyms ɡzɨ̃ms n
корниз
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
планина
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
айсберг
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góralka n
планинка
kobieta pochodząca z gór;

górnik ˈɡurʲɲik n
миньор
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górnolotnie ˌɡurnɔˈlɔtʲɲɛ adv
високопарно
w sposób górnolotny, wyszukany

górnolotność n
високопарност
cecha tego, co górnolotne

górnolotny ˌɡurnɔˈlɔtnɨ adj
високопарен
wyszukany, przesadnie wzniosły

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
горнолужишки
związany z Górnymi Łużycami

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
планински
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
говно лайно
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
гъсок
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi
дамаджана
pękate naczynie szklane z wąską szyjką służące do przechowywania płynów oraz do produkcji win lub nalewek;
позорен стълб стълб на позора
(historia, historyczny, historycznie) narzędzie, w którym umieszczano ręce i szyję w celu wymierzenia kary;

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
гъсталак
gęste skupienie drzew lub krzewów

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
гъска
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
гъска патка
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona

gęśle ˈɡɛ̃j̃ɕlɛ n
гусла
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument smyczkowy;

głagolica ˌɡwaɡɔˈlʲiʦ̑a n
глаголица
(językoznawstwo, językoznawczy) najstarszy alfabet słowiański;

głagolicki adj
глаголически
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z głagolicą; zapisany głagolicą; posługujący się głagolicą

głodnemu chleb na myśli ɡwɔdˈnɛ̃mu ˈxlɛp na‿ˈmɨɕlʲi proverb
гладна кокошка просо сънува
człowiek naturalnie kieruje swoje myśli i starania ku temu, czego mu najdotkliwiej brakuje

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
гладен
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głodować ɡwɔˈdɔvaʨ̑ v
гладувам
nie jeść zupełnie lub jeść zbyt mało

głogowy adj
глогов
zrobiony z głogu, zawierający głóg
związany z głogiem, odnoszący się do głogu

głos ɡwɔs n
глас
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym

głosik n
гласец гласче
(zdrobniale) od głos

głoska ˈɡwɔska n
звук
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych;

głosowy adj
гласов
związany z głosem, dotyczący głosu

głowa ˈɡwɔva n
глава
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;

głowica ɡwɔˈvʲiʦ̑a n
глава
(technologia, technika, techniczny) robocza część jakiegoś urządzenia

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
високоговорител
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
гласно
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głuchy ˈɡwuxɨ adj
глух
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupi ˈɡwupʲi adj
глупав
niemądry, ograniczony intelektualnie

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
глухар
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem;

głód ɡwut n
глад
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
глог
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju głóg (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
дълбоко
daleko w głębi

ha xa interjection
ха
powtórzony kilkakrotnie oznacza śmiech
wyraz o funkcji ekspresywnej, podkreślającej wyrażane uczucia

habilitacja n
хабилитация
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora;
(potocznie, potoczny) rozprawa naukowa wymagana podczas procedury habilitacji (1.1), rozprawa habilitacyjna

habilitacyjny adj
хабилитационен
związany z habilitacją, dotyczący habilitacji

habsburski adj
хабсбургски
związany z Habsburgami, dotyczący dynastii Habsburgów

hacjenda n
хасиенда
(rolnictwo, rolniczy) duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej;

hadżdż n
хадж
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańska pielgrzymka do świątyni Al-Kaba w Mekce;

hafciarka n
бродеристка бродирачка бродировачка
kobieta zajmująca się hafciarstwem

hafciarski adj
везбарски
związany z haftem

hafn xafn̥ n
хафний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
везба
wyszywanie haftów (1.1)
везба везмо
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

haftowanie ˌxaftɔˈvãɲɛ n
бродиране везане
(rzeczownik odczasownikowy) od haftować

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
бродирам веза
(rękodzieło, rękodzielniczy) (włókiennictwo) wyszywać igłą wzór na materiale

hagiograf n
агиограф
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
агиография
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiograficzny adj
агиографски
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych

haitański ˌxa<sup>j</sup>iˈtãj̃sʲci adj
хаитянски
odnoszący się do państwa Haiti

hajduk n
хайдутин
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz piechoty węgierskiej zorganizowanej w Polsce przez króla Stefana Batorego; oddziały hajduków stanowiły gwardię przyboczną władców Polski i hetmanów.

hak xak n
ъперкът
(sport, sportowy) zagranie wykonane przez ruszenie ręką po łuku

haker ˈxakɛr n
хакер
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery;

hakerski adj
хакерски
dotyczący hakerów i/lub hakerstwa

hala ˈxala ˈxalɛ n
хале
(architektura, architektoniczny) bardzo duże pomieszczenie o rozległej powierzchni;

halabarda ˌxalaˈbarda n
алебарда
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halit n
халит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu;

halka ˈxalka n
фуста
(krawiectwo) część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę;

halo ˈxalɔ interjection
ало
wyrażenie używane przy odbieraniu telefonu

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
халюцинация
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynacyjny adj
халюцинационен
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją

halucynogen n
халюциноген
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

halucynogenny adj
халюциногенен
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
хамак
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburger xãmˈburɡɛr n
хамбургер ха́мбургер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburski xãmˈbursʲci adj
хамбургски
związany z Hamburgiem

hammam n
турска баня хамам
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich;

hamulcowy adj
спирачен
(technologia, technika, techniczny) odnoszący się do hamulca

hamulcowy n
спирач
(kolejnictwo) kolejarz obsługujący hamulec w pociągu

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
спирачка
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

handel ˈxãndɛl n
търговия търго́вия
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handlować xãnˈdlɔvaʨ̑ v
търгувам
zajmować się kupnem, sprzedażą lub wymianą towarów i usług

handlowiec n
търговец
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
търговски
związany z handlem, odnoszący się do handlu

hangar ˈxãŋɡar n
хангар
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hanojski xãˈnɔjsʲci adj
ханойски
odnoszący się do miasta Hanoi, pochodzący z Hanoi

haploid xaˈplɔ<sup>j</sup>it n
хаплоид
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów;
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) komórka zawierająca tylko jeden garnitur chromosomowy;

haploidalny adj
хаплоиден
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
хаплология
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie;

haplotyp n
хаплотип
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

harakiri n
харакири
(historia, historyczny, historycznie) japoński rytuał samobójstwa poprzez rozpłatanie mieczem brzucha

harem ˈxarɛ̃m n
харем
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni;
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1)

haremowy adj
харемски
związany z haremem, dotyczący haremu

harfa ˈxarfa n
арфа
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
арфист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harfistka xarˈfʲistka n
арфистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na harfie

harfowy adj
арфов
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z harfą, dotyczący harfy

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
хармония
ład

harmoniczność n
хармоничност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest harmoniczne

harmoniczny adj
хармоничен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbudowany według zasad harmonii muzycznej
oparty na właściwych proporcjach

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
устна хармоника
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz;

harmonijnie adv
хармонично
w sposób harmonijny

harmonijność n
хармоничност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest harmonijne; cecha tych, którzy są harmonijni

harmonista ˌxarmɔ̃ˈɲista n
хармонист
muzyk, który gra na harmonii

harmonizować v
хармонизирам
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dopełniać melodię akordami według zasad harmonii
хармонирам
pozostawać w harmonii

harpun ˈxarpũn n
харпун
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
харпунер
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
хасий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haski ˈxasʲci adj
хагски
odnoszący się do miasta Haga

haszysz ˈxaʃɨʃ n
хашиш
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hau xaw interjection
бау джаф
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
гаубица
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hawajski xaˈvajsʲci adj
хавайски
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawański xaˈvãj̃sʲci adj
хавански
odnoszący się do miasta Hawana

hazard ˈxazart n
хазарт
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardowy ˌxazarˈdɔvɨ adj
хазартен
związany z hazardem

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
хазартджия
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
шум врява
głośne, uciążliwe dźwięki;

heban ˈxɛbãn n
абанос
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebanowy adj
абаносов
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu
głęboko czarny lub bardzo ciemny

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
еврейски
związany z Hebrajczykami

hedonista n
хедонист
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
хедонистичен
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
хедонизъм
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
хегемония
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

hekatomba n
хекатомба
(książkowy) wielka ofiara dla jakiejś sprawy pociągająca śmierć wielu ludzi
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom;

hektar ˈxɛktar n
хектар
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
хектолитър
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hektometr n
хектометър
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom;

hel xɛl n
хелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helleński adj
елински
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

helleński n
елински
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z języków z rodziny językowej w obrębie języków indoeuropejskich, wywodzący się z języka protohelleńskiego;

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
хелминтология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi;

helowy adj
хелиев
(chemia, chemiczny) dotyczący helu, wypełniony helem

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
хелзинкски
odnoszący się do miasta Helsinki

hematologia n
хематология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się krwią i układem krwiotwórczym;

hematyt n
хематит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemiceluloza n
хемицелулоза
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemiplegia ˌxɛ̃mʲiˈplɛɟja n
хемиплегия
(medycyna, medyczny) porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała

hemofilia n
хемофилия
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofobia n
хемофобия
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
хемоглобин
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

henna ˈxɛ̃nːa n
къна
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
хепарин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatomegalia n
хепатомегалия
(medycyna, medyczny) chorobliwe powiększenie wątroby;

hepatosplenomegalia n
хепатоспленомегалия
(medycyna, medyczny) powiększenie wątroby i śledziony

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
хералдически
dotyczący heraldyki

heraldyka n
хералдика
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
герб
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe

herbaciany ˌxɛrbaˈʨ̑ãnɨ adj
чаен
dotyczący herbaty, związany z herbatą, zawierający domieszkę herbaty

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
чайна
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty

herbata xɛrˈbata n
чай
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
хербицид
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herc xɛrʦ̑ n
херц
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

hercegowiński adj
херцеговински
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny

herezja xɛˈrɛzʲja n
ерес
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
ересиарх
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermafrodyta n
хермафродит
(biologia, biologiczny) osobnik wytwarzający gamety zarówno męskie, jak i żeńskie

hermafrodytyzm ˌxɛrmafrɔˈdɨtɨsm̥ n
хермафродитизъм
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

hermetycznie adv
херметично херметически
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

hermetyczny adj
херметичен херметически
(technologia, technika, techniczny) bardzo dokładnie zamknięty, nieprzepuszczający powietrza

heroiczny adj
героичен
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
хероин
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroinowy adj
хероинов
(chemia, chemiczny) związany z heroiną, dotyczący heroiny (narkotyku)

heroizm n
героизъм
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herold ˈxɛrɔlt n
херолд
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu poseł ogłaszający zarządzenia w imieniu władcy

heroldowski adj
херолдски
związany z osobą lub pracą herolda, dotyczący herolda

hetera xɛˈtɛra n
хетера
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: prostytutka, często inteligentna i wykształcona;

heterogeniczność n
хетерогенност
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni

heterogeniczny adj
хетерогенен
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze

heterogenny adj
нееднороден хетирогенен
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
хетеросексуален
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hetman ˈxɛtmãn n
хетман
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy;
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) przywódca Kozaków

heurystyczny adj
евристичен евристически
związany z heurystyką; oparty na heurystyce

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
евристика
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
зюмбюл хиацинт
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hiacyntowy adj
хиацинтов
związany z hiacyntem, dotyczący hiacyntu

hiena ˈxʲjɛ̃na n
хиена
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hierarcha n
йерарх
wysoki dostojnik w Kościele katolickim lub wschodnich kościołach chrześcijańskich

hierarchiczny adj
йерархичен йерархически
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hierodiakon n
йеродякон
(kościelny) prawosławny mnich wyświęcony na diakona;

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
йероглиф
starożytne egipskie pismo obrazkowe;
(przenośnie, przenośnia) pismo nieczytelne

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
хигиена
dbanie o czystość ciała
(medycyna, medyczny) nauka o wpływie środowiska na zdrowie ludzkie

higienicznie ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
хигиенично
w sposób higieniczny, zgodny z higieną

higieniczny adj
хигиеничен
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higienista ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲista n
хигиенист
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie higieny

higienistka ˌxʲiɟɛ̇̃ˈɲistka n
хигиенистка
(medycyna, medyczny) specjalistka w zakresie higieny

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
хигроскопичност
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

higroskopijny adj
хигроскопичен
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
хималайски
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
хинди хи́нди
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduista ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
индуист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca hinduizmu

hinduistka ˌxʲĩnduˈ<sup>j</sup>istka n
индуистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje hinduizm

hinduistyczny ˌxʲĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
индуистки
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
индуизъм
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hinduski xʲĩnˈdusʲci adj
индуски
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z hinduizmem

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
хипербола
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk;

hipercholesterolemia ˌxʲipɛrxɔlɛstɛrɔˈlɛ̃mʲja n
хиперхолестеролемия
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi;

hipermarket n
хипермаркет
(handel, handlowy) bardzo duży nowoczesny sklep samoobsługowy oferujący szeroki asortyment towarów codziennego użytku;

hiperrzeczywistość n
хиперреалност
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hiperseksualność n
хиперсексуалност
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych;

hipertrofia n
хипертрофия
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym

hiperwitaminoza n
хипервитаминоза
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnotycznie adv
хипнотично
w sposób hipnotyczny

hipnotyczny adj
хипнотичен хипнотически
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z hipnozą

hipnotyzer n
хипнотизатор
człowiek stosujący hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
хипноза
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipochondria n
хипохондрия
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
хипохондричен
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipochondryk ˌxʲipɔˈxɔ̃ndrɨk n
хипохондрик
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory

hipodrom n
хиподрум
(sport, sportowy) współczesny obiekt sportowy, na którym odbywają się zawody konne;

hipoglikemia n
хипогликемия
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipoksja n
хипоксия
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
хипопотам
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hipoteczny adj
ипотекарен ипотечен
związany z hipoteką, dotyczący hipoteki

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
ипотека
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipoterapia n
хипотерапия
(medycyna, medyczny) forma rehabilitacji z wykorzystaniem konia;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
хипотермия
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
хипотетичен хипотети́чен
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
хипотеза
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
хирзутизъм
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

histerektomia n
хистеректомия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
истерия
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczka ˌxʲistɛˈrɨʧ̑ka n
истеричка
(potocznie, potoczny) kobieta reagująca zbyt gwałtownie lub jest przesadnie wrażliwa
(przestarzałe, przestarzały) kobieta cierpiąca na histerię, która ma ataki histerii

histerycznie adv
истерически истерично
w sposób histeryczny

histeryczny adj
истеричен истерически
właściwy histerii

histeryk xʲiˈstɛrɨk n
истерик
(potocznie, potoczny) człowiek reagujący zbyt gwałtownie lub taki, który jest przesadnie wrażliwy
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii

histologia n
хистология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
хистологичен хистологически
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
история
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
историография
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiograficzny adj
историографски
dotyczący historiografii, właściwy historiografii

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
философия на историята
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczka ˌxʲistɔˈrɨʧ̑ka n
историчка
(potocznie, potoczny) nauczycielka historii
(potocznie, potoczny) specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
исторически
o czymś doniosłym, ważnym
o czymś starym, dawnym
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
историк
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
испански
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
испански
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hitlerowiec ˌxʲitlɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
хитлерист
nazista

hitlerowski ˌxʲitlɛˈrɔfsʲci adj
хитлеристки
(historia, historyczny, historycznie) związany z Hitlerem, hitleryzmem lub hitlerowcami, dotyczący Hitlera, hitleryzmu lub hitlerowców

hitleryzm xʲiˈtlɛrɨsm̥ n
хитлеризъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu;

hobby ˈxɔbbʲi n
хоби
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
хокеист
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej

hokeistka ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>istka n
хокеистка
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w hokeja

hokej ˈxɔkɛj n
хокей
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
хокей на лед
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

hokej na trawie ˈxɔkɛj na‿ˈtravʲjɛ n
хокей на трева
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na boisku pokrytym trawą;

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
хокеен
związany z hokejem, dotyczący hokeja

hol xɔl n
хол
(architektura, architektoniczny) duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
холандски
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
холандски
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

hollywoodzki adj
холивудски
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z filmami wyprodukowanymi w Hollywoodzie (także z amerykańską kinematografią w ogólności)
związany z Hollywoodem, dotyczący Hollywoodu (dzielnicy miasta Los Angeles)

holm xɔlm n
холмий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram n
холограма
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
влекач
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek;

homar ˈxɔ̃mar n
омар
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;

homeopata n
хомеопат
osoba stosująca w leczeniu homeopatię

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
хомеопатия
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
хомеопатичен
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homiletyka n
омилетика
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
хомилия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

homofob n
хомофоб
osoba odczuwająca silną niechęć do homoseksualistów i homoseksualizmu

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
хомофобия
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homofobiczny adj
хомофобски
świadczący o niechęci i wrogości wobec homoseksualistów

homogeniczność n
хомогенност
cecha tego, co homogeniczne; cecha tych, którzy są homogeniczni

homogeniczny adj
хомогенен
jednorodny, taki, który nie wykazuje różnic w np. budowie

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
омоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homonimia n
омонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) identyczne brzmienie i pisownia wyrazów o różnych znaczeniach

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
хомосексуалист
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualistka n
хомосексуалистка
(seksuologia, seksuologiczny) kobieta odczuwająca popęd seksualny do innych kobiet

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
хомосексуализъм хомосексуалността
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualność n
хомосексуалност
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co homoseksualne; cecha tych, którzy są homoseksualni

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
хомосексуален
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

homotransplantacja ˌxɔ̃mɔtrãw̃splãnˈtaʦ̑ʲja n
хомотрансплантация
(medycyna, medyczny) transplantacja od osobnika tego samego gatunku

honduraski ˌxɔ̃nduˈrasʲci adj
хондураски
odnoszący się do państwa Honduras

hongkoński adj
хонгконгски
związany z Hongkongiem, dotyczący Hongkongu

honorarium ˌxɔ̃nɔˈrarʲjũm n
хонорар
wynagrodzenie za pracę lub usługę zazwyczaj wykonywaną jednorazowo, nieregularnie

hora ˈxɔra n
хоро
(choreografia, choreograficzny) rodzaj folklorystycznego tańca grupowego;

horda ˈxɔrda n
орда
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
хормон
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormon stresu n
хормон на стреса
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji

hormonalny adj
хормонален
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach

horoskop xɔˈrɔskɔp n
хороскоп
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię
przepowiednia sporządzona na podstawie konfiguracji ciał niebieskich

hortensja xɔrˈtɛ̃w̃sʲja n
хортензия
(botanika, botaniczny) Hydrangea L., rodzaj roślin z rodziny hortensjowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju hortensja (1.1)

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
хоризонт
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzontalnie ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalʲɲɛ adv
хоризонтално
(książkowy) w sposób ukierunkowany w poziomie

horyzontalność n
хоризонталност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest horyzontalne; cecha tych, którzy są horyzontalni

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
хоризонтален
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hospicjum n
хоспис
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
хоспитализация
(medycyna, medyczny) umieszczenie pacjenta w szpitalu

hospitalizowanie n
хоспитализиране
umieszczanie pacjenta w szpitalu lub innym zamkniętym zakładzie leczniczym

hostia ˈxɔstʲja n
нафора
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
хотдог
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami;

hotel ˈxɔtɛl n
хотел хоте́л
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hotelarski ˌxɔtɛˈlarsʲci adj
хотелиерски
związany z hotelarstwem lub hotelarzem, dotyczący hotelarstwa

hotelarstwo ˌxɔtɛˈlarstfɔ n
хотелиерство
działalność gospodarcza polegająca na udzielaniu gościny przyjezdnym w przeznaczonych do tego obiektach bazy noclegowej;

hotelowy ˌxɔtɛˈlɔvɨ adj
хотелски
związany z hotelem, dotyczący hotelu, będący częścią hotelu, przynależny do hotelu

hrabia ˈxrabʲja n
граф
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
графиня
żona hrabiego

hrabiowski adj
графски
odnoszący się do hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
графство
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

hrywna ˈxrɨvna n
гривна
(jednostka monetarna) waluta Ukrainy;

huba ˈxuba n
праханова гъба
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) Polyporus, grzyb pasożytniczy, rosnący na drzewach, mający zwykle stwardniały owocnik

hufnal ˈxufnal n
клинец
gwóźdź o niemal kwadratowym przekroju służący do przybijania podkowy koniowi;

hugenot n
хугенот
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek wspólnoty Kościoła francuskich ewangelików reformowanych;

hulk xulk n
блокшив
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stary okręt wycofany z normalnej eksploatacji, zwykle przycumowany na stałe do nabrzeża i służący np. jako magazyn lub koszary;

humanista ˌxũmãˈɲista n
хуманист
przedstawiciel humanizmu

humanistyczny adj
хуманистичен
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) związany z humanizmem epoki renesansu
хуманитарен
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych

humanitarnie adv
хуманно
w sposób humanitarny

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
хуманен
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu

humanizm n
хуманизъм
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie

hummus n
хумус
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
хумор
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humoreska ˌxũmɔˈrɛska n
хумореска
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótkie opowiadanie o zabawnym zdarzeniu, zwykle zamknięte dowcipną puentą
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura instrumentalna powstała w okresie romantyzmu, przeważnie o żartobliwym charakterze, zbliżona do scherza lub capriccia

humorystycznie adv
хумористично
z humorem

humorystyczny adj
хумористичен хумористически
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

hunwejbin xũnˈvɛjbʲĩn n
хунвейбин
(historia, historyczny, historycznie) członek chińskiej Czerwonej Gwardii, komunistycznej organizacji młodzieżowej działająca podczas rewolucji kulturalnej;

huragan xuˈraɡãn n
ураган
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hutnik ˈxutʲɲik n
стъклар
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik huty szkła formujący szkło

huzar n
хусар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huzarski adj
хусарски
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z huzarem, huzarami, dotyczący huzara

huśtawka xuɕˈtafka n
люлка
przyrząd do bujania dzieci;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
хибрид
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;

hybrydowy adj
хибриден
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hydrant ˈxɨdrãnt n
хидрант
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych;

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
хидравличен
dotyczący ciśnienia płynów
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
водопроводчик
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
хидравлика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrobiolog n
хидробиолог
specjalista w dziedzinie hydrobiologii

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
хидробиология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi;

hydrobiologiczny adj
хидробиологичен
(biologia, biologiczny) związany z hydrobiologią, dotyczący hydrobiologii

hydrodynamiczny adj
хидродинамичен
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki

hydrogeologia n
хидрогеология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geologia, geologiczny) dział geologii zajmujący się wodami podziemnymi

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
хидрография
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
хидрографски
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii

hydroliza ˌxɨdrɔˈlʲiza n
хидролиза
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody;

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
хидрология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrometeorologiczny adj
хидрометеорологичен хидрометеорологически
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydronim xɨˈdrɔ̃ɲĩm n
хидроним
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna zbiornika wodnego, rzeki, jeziora itp.;

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
хидроплан
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydrosfera n
хидросфера
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie;

hydrostatyczny adj
хидростатичен
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
хидростатика
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymn xɨ̃mn n
химн
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
и
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
и така нататък
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

iberyjski adj
иберийски
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii

ibis ˈibʲis n
ибис
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ich ix pronoun
техен
3. (osoba) lm

ichtiofauna n
ихтиофауна
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunki ryb żyjące w zbiorniku wodnym

ichtiol n
ихтиол
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne;

ichtiolog n
ихтиолог
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ихтиология
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idea iˈdɛa n
идея
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
идеалист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
(przenośnie, przenośnia) lub (ironicznie) marzyciel
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami

idealistka ˌidɛaˈlʲistka n
идеалистка
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka idealizmu
kobieta kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami
kobieta mająca skłonność do idealizowania rzeczywistości

idealizować v
идеализирам
postrzegać kogoś (coś) jako doskonalszego niż w rzeczywistości

idealnie adv
идеално
w sposób bliski ideałowi

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
идеален
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
идеал
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień
stan rzeczy uznawany za najdoskonalszy

identycznie adv
идентично
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę

identyczność n
идентичност
cecha tego, co identyczne

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
идентичен
dokładnie taki sam

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
идентификация
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś

identyfikacyjny ˌidɛ̃ntɨfʲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
идентификационен
związany z identyfikacją, służący do identyfikacji

identyfikować v
идентифицирам
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest
uznawać dwie rzeczy, osoby, sytuacje i tym podobne za takie same

ideografia n
идеография
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo ideograficzne

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
идеограма
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
идеолог
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
идеология
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologicznie adv
идеологически идеологично
w sposób dotyczący ideologii

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
идеологичен идеологически
związany z ideologią, mający cechy ideologii

ideowość n
идейност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ideowe; cecha tych, którzy są ideowi

ideowy adj
идеен
związany z pewną ideą, ideologią

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
идиолект
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy;

idiom ˈidʲjɔ̃m n
идиом
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie językowe, którego znaczenie jest swoiste, odmienne od znaczenia, jakie należałoby mu przypisać, biorąc pod uwagę poszczególne części składowe oraz reguły składni;

idiomatyczny adj
идиоматичен
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiomatyka n
идиоматика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o idiomach
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór idiomów np. w określonym języku, dialekcie lub dziele

idiosynkratyczny adj
идиосинкратичен
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
идиосинкразия
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osobnicza, wrodzona nadwrażliwość organizmu na określone związki chemiczne
wstręt, niechęć do kogoś lub czegoś;

idiota iˈdʲjɔta n
идиот
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi, tępak
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) człowiek upośledzony umysłowo w stopniu znacznym

idiotka iˈdʲjɔtka n
идиотка
(potocznie, potoczny) kobieta głupia
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) kobieta lub dziewczyna upośledzona umysłowo w stopniu znacznym

idiotycznie ˌidʲjɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
идиотски
w sposób idiotyczny

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
идиотски
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi

idiotyzm n
идиотизъм
(medycyna, medyczny) (przestarzałe, przestarzały) upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym;
идиотщина идиотизъм идиотство
(grubiański, grubiańsko) coś głupiego, nieroztropnego

idol ˈidɔl n
кумир идол
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

idylla n
идилия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi
(potocznie, potoczny) sielankowe życie

idyllicznie adv
идилически идилично
w sposób idylliczny, sielankowo

iglasty iɡˈlastɨ adj
игловиден
taki, który jest zakończony ostrym szpicem, którego zakończenie przypomina igłę
иглолистен
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł

igrek n
игрек
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa litery y / Y
(matematyka, matematyczny) oznaczenie niewiadomej lub zmiennej zależnej (funkcji)

igła ˈiɡwa n
игла
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej
(medycyna, medyczny) podłużny metalowy pręcik pusty w środku wbijany w ciało w czasie wykonywania zastrzyku;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych

ikebana ˌikɛˈbãna n
икебана
kompozycja ułożona według zasad sztuki ikebana (1.1)
tradycyjna japońska sztuka układania kompozycji z kwiatów i innych części roślin;

ikona iˈkɔ̃na n
икона
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;
(informatyka, informatyczny) niewielki obrazek widoczny na ekranie, symbolizujący określony plik, folder, aplikację lub program i stanowiący odsyłacz uruchamiający je;

ikonografia n
иконография
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;
иконография иконопис
(sztuka) pisanie ikon

ikonostas n
иконостас
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w cerkwiach: ozdobna, pokryta rzędami ikon przegroda oddzielająca ołtarz od reszty świątyni, zawierająca troje drzwi;

ikra ˈikra n
хайвер
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

iks n
хикс
(matematyka, matematyczny) określenie niewiadomej
nazwa litery x / X

ile ˈilɛ interrogativePronoun
колко
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze
używany do pytania o wielkość

ileostomia n
илеостомия
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ilościowy adj
количествен
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
количество
liczba określająca objętość lub masę;

iluminacja ˌilũmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
илюминация
intensywne oświetlenie sztucznym światłem; zwykle nocne, ozdobne podświetlenie budynku lub innego obiektu

iluminator n
илюминатор
(lotnictwo, lotniczy) okienko w samolocie
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wodoszczelne okienko w na statku;

iluminowanie n
илюминиране
(rzeczownik odczasownikowy) od iluminować

ilustracja ˌiluˈstraʦ̑ʲja n
илюстрация
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu;
(książkowy) przykład, który wyjaśnia, komentuje lub interpretuje coś, np. wykład, tezę

ilustracyjny adj
илюстративен
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację
илюстрационен
związany z ilustracją

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
илюстратор
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

ilustrowanie n
илюстриране
(rzeczownik odczasownikowy) od ilustrować

ilustrować v
илюстрирам
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją

iluzja n
илюзия
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie
błędna interpretacja

iluzjonista n
илюзионист
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
илюзорен
złudny, pozorny

im ĩm conjunction
колкото по-… толкова по-…
im… tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej

imadło ĩˈmadwɔ n
менгеме
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu;

image n
имидж
wykreowany wizerunek, którym jakaś osoba, organizacja itp. jest postrzegana

imam ˈĩmãm n
имам
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbir ˈĩmbʲir n
джинджифил
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imbryk n
чайник
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (przestarzałe, przestarzały) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
имен ден
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;
przyjęcie z okazji czyjegoś święta imieninowego

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
адаш едноименник съименник
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imienny adj
именен
związany z imieniem i nazwiskiem; wskazujący kogoś z imienia i nazwiska; zawierający nazwisko

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
имиграция
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim
ogół cudzoziemców przybyłych do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigracyjny ˌĩmʲiɡraˈʦ̑ɨjnɨ adj
имиграционен
związany z imigracją, należący do niej

imigrancki ˌĩmʲiˈɡrãnʦ̑ʲci adj
имигрантски
związany z imigrantami, dotyczący imigrantów

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
имигрант
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
имигрирам
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imitacja n
имитация
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika polifoniczna polegająca na powtórzeniu melodii z jednego głosu przez inny;
czynność polegająca na udawaniu, naśladowaniu czegoś; naśladowanie
rzecz udająca, naśladująca inną rzecz

imitatywny ˌĩmʲitaˈtɨvnɨ adj
имитативен
naśladowczy, naśladujący

imitować ˌĩmʲiˈtɔvaʨ̑ v
имитирам
naśladować coś lub kogoś

imię ˈĩmʲjɛ n
име
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;
imię (1.1) i nazwisko

immunitet ˌĩmːũˈɲitɛt n
имунитет
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom

immunizacja n
имунизация
(medycyna, medyczny) uzyskiwanie odporności na chorobotwórczy patogen poprzez pobudzanie mechanizmów odpornościowych organizmu;

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
имунология
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunosupresja n
имуносупресия
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

immunoterapia n
имунотерапия
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
император
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł władcy w niektórych monarchiach
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie w okresie republiki: zwycięski wódz, tytuł cesarza

imperatyw n
императив
nakaz, zwłaszcza moralny

imperialista ˌĩmpɛrʲjaˈlʲista n
империалист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik imperializmu

imperialistyczny adj
империалистичен империалистически
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
империализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli

imperialny adj
имперски
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imponowanie ˌĩmpɔ̃nɔˈvãɲɛ n
импониране
(rzeczownik odczasownikowy) od imponować

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
импонирам
wzbudzać w kimś uznanie, podziw

imponująco adv
импозантно
w sposób, który komuś imponuje

imponujący adj
внушителен
wzbudzający uznanie i zachwyt

import ˈĩmpɔrt n
внос импорт
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym;

importer ĩmˈpɔrtɛr n
импортьор
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub podmiot gospodarczy, który sprowadza towary z zagranicy

importować v
внасям
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

importowy adj
импортен
związany z importem, dotyczący importu

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
импотентност
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego;
(przenośnie, przenośnia) niezdolność do działania

impregnowanie n
импрегниране
(technologia, technika, techniczny) (budownictwo) nasączanie jakiegoś materiału płynem, najczęściej w celu konserwacji

impresario ˌĩmprɛˈsarʲjɔ n
импресарио
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy;

impresja n
импресия
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym

impresjonista n
импресионист
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistka n
импресионистка
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawicielka impresjonizmu, kobieta tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonistyczny adj
импресионистичен импресионистически
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu

impresjonizm n
импресионизъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

improwizacja n
импровизация
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania
działanie pod wpływem chwili, nieprzygotowane zawczasu
wynik działania będącego improwizacją (1.1)

improwizować v
импровизирам
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania

impuls ˈĩmpuls n
импулс
(fizjologia, fizjologiczny) krótki stan przewodzony poprzez włókno mięśniowe albo nerwowe
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania

impulsywnie adv
импулсивно
w sposób impulsywny

impulsywność n
импулсивност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest impulsywne; cecha tych, którzy są impulsywni

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
импулсивен
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
другояче иначе инак
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie

incydent ĩnˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
инцидент
nagłe, krótkotrwałe, nieoczekiwane, zwykle nieprzyjemne w skutkach wydarzenie

ind ĩnt n
индий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeks ˈĩndɛks n
индекс
uporządkowany spis, np. pojęć, terminów, nazwisk, przytoczonych lub omówionych w danej książce;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
индиански
związany z Indianami, dotyczący Indian

indochiński adj
индокитайски
odnoszący się do Indochin

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
индоевропейски
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
индоктринация
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
индонезийски
odnoszący się do państwa Indonezja

indukcja magnetyczna n
магнитна индукция
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość wektorowa opisująca pole magnetyczne;

industrializacja n
индустриализация
uprzemysłowienie

industrialny adj
индустриален
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji

indyczy ĩnˈdɨʧ̑ɨ adj
пуйчи
charakterystyczny dla indyka; dotyczący, odnoszący się do indyka

indyferencja ˌĩndɨfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
индиферентност
(książkowy) obojętność

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
индиферентен
(książkowy) obojętny; taki, który ma bierny stosunek

indygo n
индиго
(botanika, botaniczny) roślina, z której otrzymywano barwnik o tej samej nazwie
(chemia, chemiczny) ciemnoniebieski barwnik kadziowy

indygowy ˌĩndɨˈɡɔvɨ adj
индигов
mający kolor ciemnobłękitny, taki jak kolor indyga (barwnik)

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
индийски
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
пуйка
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualista n
индивидуалист
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie

indywidualistka n
индивидуалистка
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie

indywidualistyczny adj
индивидуалистичен индивидуалистически
związany z indywidualizmem, charakteryzujący się indywidualizmem

indywidualizm n
индивидуализъм
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów
(filozofia, filozoficzny) zasada zgodnie z którą jednostka ludzka uznawana jest za najwyższe dobro;

indywidualnie adv
индивидуално
występując osobno

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
индивидуален
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

indywiduum n
индивид
poszczególny, pojedynczy człowiek

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
инерция
bierne poddawanie się, niechęć do czynu, brak woli podjęcia własnej inicjatywy

infant ˈĩnfãnt n
инфант
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;

infantylizm ˌĩnfãnˈtɨlʲism̥ n
инфантилизъм
(psychologia, psychologiczny) patologiczne zahamowanie rozwoju psychicznego człowieka;
naiwność, niedojrzałość w zachowaniu kogoś dorosłego

infantylny ˌĩnfãnˈtɨlnɨ adj
инфантилен
o kimś dorosłym: zachowujący się niedojrzale, jak dziecko
wykazujący objawy infantylizmu

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
инфекция
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekcyjny adj
инфекциозен
związany z infekcją, dotyczący infekcji; powodowany przez infekcję

infekować v
инфектирам
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infiks ˈĩnfʲiks n
инфикс
(gramatyka) cząstka słowotwórcza występująca w rdzeniu, wrostek;

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
инфилтрация
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
инфлация
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

inflacyjny adj
инфлационен
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący inflacji

infografika n
инфографика
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
информация
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie
miejsce, w którym udziela się wiadomości z określonej dziedziny

informatorka n
информаторка
forma żeńska od: informator

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
информатик
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
информатика
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
информирам
przekazywać wiadomość i objaśniać

infradźwięk n
инфразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz);

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
инфраструктура
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
инхалация
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych;

inhalator n
инхалатор
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inhibitor ˌĩnxʲiˈbʲitɔr n
инхибитор
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną;

inicjator ˌĩɲiˈʦ̑ʲjatɔr n
инициатор
(książkowy) osoba występująca z inicjatywą, inicjująca coś, dająca czemuś początek
(chemia, chemiczny) czynnik konieczny do zapoczątkowania niektórych reakcji chemicznych, głównie reakcji polimeryzacji

inicjatywa n
инициатива
propozycja zrealizowania określonych działań
skłonność do samodzielnego inicjowania działań

inicjatywny adj
инициативен
związany z inicjatywą

inicjał ĩˈɲiʦ̑ʲjaw n
инициал
duża, zwykle ozdobna litera rozpoczynająca akapit tekstu

iniekcja n
инжекция
(medycyna, medyczny) zastrzyk
(technologia, technika, techniczny) wtłaczanie lub wstrzyknięcie cieczy lub gazów

inkarnacja n
инкарнация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wcielenie bóstwa w osobę ludzką;

inkasent ĩŋˈkasɛ̃nt n
инкасатор
pracownik zajmujący się pobieraniem od płatników należności w ich miejscu zamieszkania;

inkaso ĩŋˈkasɔ n
инкасо
pobranie należności pieniężnej dokonane przez inkasenta (lub za pomocą rozliczenia bankowego)

inkasować ˌĩŋkaˈsɔvaʨ̑ v
инкасирам
pobierać pieniądze

inkontynencja n
инконтиненция
(medycyna, medyczny) nietrzymanie wydalania – moczu lub stolca;

inkorporacja ˌĩŋkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
инкорпорация
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko włączania do orzeczenia dopełnieniowych określeń zaimkowych lub rzeczownikowych
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zebranie przepisów w usystematyzowaną całość

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
инкубатор
(zootechnika, zootechniczny) urządzenie do sztucznego wylęgu piskląt
кувьоз
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
инквизиция
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inkwizycyjny adj
инквизиционен
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji

inkwizytor n
инквизитор
(historia, historyczny, historycznie) członek sądu inkwizycyjnego

inkwizytorski adj
инквизиторски
(historia, historyczny, historycznie) związany z inkwizytorem, dotyczący inkwizytora; złożony z inkwizytorów

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
друговерец
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku

inochód ĩˈnɔxut n
раван
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych;

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
инсценировка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie

inspekcja ĩw̃ˈspɛkʦ̑ʲja n
инспекция
kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca
urząd nadzorujący i kontrolujący stan lub pracę czegoś

inspekcyjny adj
инспекционен
związany z inspekcją, dotyczący inspekcji; służący do inspekcji

inspektor ĩw̃ˈspɛktɔr n
инспектор
urzędnik, który kontroluje pracę instytucji dokonując inspekcji

inspektorski adj
инспекторски
związany z osobą lub pracą inspektora, dotyczący inspektora

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
инспирация
natchnienie, twórczy zapał, wena

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
инспиратор
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje

inspirować v
инспирирам
dostarczać natchnienia

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
инсталация
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość

instalator n
инсталатор
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
инсталирам
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach

instancja n
инстанция
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
инструкция
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie
książka lub broszura z opisem działania

instruktaż n
инструктаж
udzielanie komuś instrukcji, wskazówek

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
инструктор
osoba instruująca, ucząca na kursie

instruktorka n
инструкторка
kobieta instruująca, ucząca na kursie

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
инструмент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu

instrument muzyczny n
музикален инструмент
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instrumentalista ˌĩw̃strũmɛ̃ntaˈlʲista n
инструменталист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, grający na instrumencie

instrumentalistka n
инструменталистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, dziewczyna grająca na instrumencie

instrumentalny adj
инструментален
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu

instruowanie ˌĩw̃stru<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
инструктиране
(rzeczownik odczasownikowy) od instruować

instruować ˌĩw̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
инструктирам
wydawać instrukcje, pouczać

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
инстинкт
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktownie adv
инстинктивно
w sposób instynktowny

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
инстинктивен
(przymiotnik) od: instynkt

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
институт
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
инсулин
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insulinowy adj
инсулинов
(medycyna, medyczny) związany z insuliną, dotyczący insuliny

insynuacja n
инсинуация
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

insynuować v
инсинуирам
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

intarsja ĩnˈtarsʲja n
интарзия
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;
(sztuka) ozdoba wykonana metodą intarsji (1.1)

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
интеграция
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

integralność n
интегралност
nierozdzielność, związek całości

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
интегрален
nierozerwalnie związany z czymś

integrować v
интегрирам
(książkowy) scalać

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
интелект
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualista n
интелектуалец
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe;

intelektualistka n
интелектуалка
kobieta posiadająca dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe

intelektualizacja n
интелектуализация
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie

intelektualizm n
интелектуализъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym
(psychologia, psychologiczny) pogląd przywiązujący szczególną wagę do roli intelektu w rozwoju psychicznym człowieka

intelektualnie adv
интелектуално
pod względem intelektualnym

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
интелектуален
dotyczący intelektu lub intelektualistów

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
интелигентност
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;
интелигенция
(przenośnie, przenośnia) ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową;

inteligencki adj
интелигентски
dotyczący inteligencji – ludzi wykonujących zawodowo pracę umysłową

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
интелигентен
odznaczający się inteligencją

intendent n
интендант
pracownik administracyjny zarządzający sprawami gospodarczymi, zaopatrzeniem, wypłatami czy budynkami

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
интензификация
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś

intensyfikowanie n
интензифициране
(rzeczownik odczasownikowy) od intensyfikować

intensywna terapia ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvna tɛˈrapʲja n
интензивна медицина
leczenie chorych w stanie zagrożenia życia;

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
интерактивен
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
интересувам
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić
интересувам се
być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby)

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
интересен
ciekawy, zajmujący

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
потребителски интерфейс
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem;

interferencja n
интерференция
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
интерферон
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek na bazie interferonu (1.1)

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
интерлингва
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalistyczny adj
интернационалистически
związany z internacjonalizmem

internacjonalizm n
интернационализъм
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo pojawiające się w kilku językach, mające w nich to samo znaczenie i tę samą lub nieznacznie inną formę
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) komunizm: światowa solidarność ludzi pracy w walce przeciwko kapitalistom
współpraca, solidarność międzynarodowa

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
интернист
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

internistka ˌĩntɛrʲˈɲistka n
интернистка
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka zajmująca się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych

interpelacja n
интерпелация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę

interpolacja ˌĩntɛrpɔˈlaʦ̑ʲja n
интерполация
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach;

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
интерпретация
(sztuka) twórcze odtworzenie utworu lub dzieła
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interpretować ˌĩntɛrprɛˈtɔvaʨ̑ v
интерпретирам
robić interpretację, analizować znaczenie

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
пунктуация
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;

interpunkcyjny ˌĩntɛrpũŋkˈʦ̑ɨjnɨ adj
пунктуационен
związany z interpunkcją, dotyczący interpunkcji

interwał ĩnˈtɛrvaw n
интервал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
интервенция
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
интервенционализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
интонация
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym;

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
интонирам
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
интродукция
(ekologia, ekologiczny) wprowadzenie gatunku do ekosystemu

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
книговезец
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw;

introligatornia ˌĩntrɔlʲiɡaˈtɔrʲɲa n
книговезница
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa

introligatorski adj
книговезки
związany z introligatorstwem lub introligatorem

introspekcja ˌĩntrɔˈspɛkʦ̑ʲja n
интроспекция
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych

introspekcyjny ˌĩntrɔspɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
интроспективен
(psychologia, psychologiczny) taki, który opiera się na introspekcji, dotyczy introspekcji

intryga ĩnˈtrɨɡa n
интрига
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intrygancki adj
интригантски
związany z osobą lub cechami intryganta; dotyczący intryganta lub właściwy intrygantowi; polegający na intrygach

intryganctwo n
интригантство
snucie intryg

intrygant n
интригант
człowiek czyniący intrygi, działający podstępnie przeciwko komuś

intrygować v
интригантствам
robić intrygi, knuć spiski
интригувам
wzbudzać zainteresowanie, zaciekawienie, dawać do myślenia

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
интуиция
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
интуитивно
za pomocą intuicji

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
интуитивен
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji
związany z intuicją

intymność n
интимност
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
интимен
mocno osobisty
związany z erotyką

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
инвалид
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia

inwalidztwo n
инвалидност
brak pełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej u danej osoby spowodowany chorobą, urazem lub wadą wrodzoną

inwazja ĩnˈvazʲja n
инвазия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan albo proces zarażenia organizmu lub populacji przez pasożyty, drobnoustroje albo inne czynniki chorobotwórcze
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;

inwektywa n
инвектива
zniewaga, obelga

inwencja ĩnˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
инвенция
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki instrumentalny utwór polifoniczny oparty na imitacji, często zbliżony do uproszczonej fugi
cecha kogoś, kto jest pomysłowy i wynajduje rzeczy nowe, oryginalne

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzaʦ̑ʲja n
инвентаризация
spisywanie inwentarza

inwentaryzacyjny adj
инвентаризационен
związany z inwentaryzacją, dotyczący inwentaryzacji

inwentaryzować v
инвентаризирам
ujmować coś w inwentarz, spis rzeczowy i ilościowy

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
инвентар
spis ilościowy i wartościowy inwentarza (1.1)
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej

inwersja n
инверсия
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawnia, przestawka, szyk przestawny

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
инвеститор
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestorski adj
инвеститорски
związany z inwestorem, dotyczący inwestora; przeznaczony dla inwestorów

inwestowanie ˌĩnvɛstɔˈvãɲɛ n
инвестиране
przeznaczanie pieniędzy na coś w celu osiągnięcia zysku

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
инвестирам
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
инвестиция
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inwestycyjny adj
инвестиционен
dotyczący inwestycji

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
инженер
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
инженерство
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

inżynierski adj
инженерски
dotyczący inżynierii i/lub inżynierów

iperyt iˈpɛrɨt n
иприт
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
ипсилон
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ;

iracki iˈraʦ̑ʲci adj
иракски
odnoszący się do państwa Irak

irański iˈrãj̃sʲci adj
ирански
odnoszący się do państwa Iran

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
ирландски
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
ирландски
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ирония
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
иронично
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczność n
ироничност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ironiczne; cecha tych, którzy są ironiczni

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
ироничен
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
иронизирам
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią

irracjonalnie ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
ирационално
w sposób irracjonalny

irracjonalność n
ирационалност
cecha tego, co jest irracjonalne

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
ирационален
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
иридий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

irygacja n
иригация
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą;
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól;

iskiereczka ˌisʲcɛˈrɛʧ̑ka n
искричка
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: iskierka

iskierka iˈsʲcɛrka n
искрица
(zdrobniale) od: iskra

iskra ˈiskra n
искра
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
ислям
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamista ˌislãˈmʲista n
ислямист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu

islamistyczny ˌislãmʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ислямистки
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący islamizmu lub islamisty, związany z islamizmem lub islamistą

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
ислямизация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamizm isˈlãmʲism̥ n
ислямизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa;

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
ислямофобия
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
ислямски
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
исландски
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
исландски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
съществуване
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
съществувам
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
същество
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać
същина същност
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy

iterb ˈitɛrp n
итербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
долна камара
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
горна камара
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
изокоста
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam;

izolacja n
изолация
(fizyka, fizyczny) warstwa materiału o niskiej przewodności cieplnej chroniąca, ograniczająca dopływ lub odpływ ciepła;
oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
изолационизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izolacyjny adj
изолационен
mający zdolność izolacji

izolatka ˌizɔˈlatka n
изолатор
wydzielona jednoosobowa sala dla chorych, zwykle zakaźnie

izolator n
изолатор
materiał izolujący

izolować v
изолирам
wydzielać z całości
pokrywać izolacją
oddzielać od otoczenia, nie dopuszczać do zetknięcia
изолирам се
odsuwać się od innych, pozostawać w odosobnieniu, trzymać się na uboczu

izotop iˈzɔtɔp n
изотоп
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
израелски
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
отивам
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem

ja ja personalPronoun
аз
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
адамова ябълка
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
държава
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
капаче капачка патела
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie
ябълка
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
адамова ябълка
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn)

jabłkowaty adj
ябълковиден
przypominający kształtem jabłko

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
ябълков ябълчен
zrobiony z jabłek, zawierający jabłka

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
ябълка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
яхта я́хта
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jacuzzi ʤ̑aˈkuzʲi n
джакузи
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki;

jagniątko jäɟˈɲɔ̃ntkɔ n
агънце
(zdrobniale) od: jagnię

jagnię ˈjäɟɲɛ n
агне
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
агнешко
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z jagnięciny (1.1)

jagnięcy jäɟˈɲɛ̃nʦ̑ɨ adj
агнешки
charakterystyczny dla jagnięcia; dotyczący, odnoszący się do jagnięcia

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
ягуар
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajeczkować v
овулирам
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
бъркани яйца
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) smażona potrawa z wymieszanych jajek;

jajeczny jäˈjɛʧ̑nɨ adj
яйчен
taki, który zawiera jajka

jajko ˈjäjkɔ n
яйце
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajnik ˈjäjɲik n
яйчник
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
яйце
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;

jajorodny adj
яйценосен
(zoologia, zoologiczny) odznaczający się rozwojem zarodkowym w jaju poza organizmem matki

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
яйцевиден яйцеобразен
kształtem przypominający ptasie jajo

jajowodowy adj
яйцепроводен
(anatomia, anatomiczny) związany z jajowodem, dotyczący jajowodu

jajowód jäˈjɔvut n
яйцепровод
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika;

jak jak pronoun
как
…używany w pytaniach o sposób lub stan

jakobin n
якобинец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie rewolucji francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki;

jakobiński adj
якобински
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu

jakościowy adj
качествен
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
качество
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jama brzuszna n
коремна кухина
(anatomia, anatomiczny) jama tułowia położona pomiędzy klatką piersiową a miednicą;

jama ustna ˈjãma ˈustna n
устна кухина
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego;

jamajski jãˈmajsʲci adj
ямайски
odnoszący się do państwa Jamajka
odnoszący się do wyspy Jamajka

jamb jãmp n
ямб
(językoznawstwo, językoznawczy) w wersyfikacji antycznej: stopa, miara wierszowa złożona z sylaby krótkiej i długiej;

jamnik ˈjãmʲɲik n
дакел
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

janczar n
еничарин
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz dawnej regularnej, doborowej piechoty tureckiej, tworzonej początkowo z młodych chrześcijańskich brańców zmuszonych do przyjęcia islamu;

janczarski adj
еничарски
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z janczarami, dotyczący janczarów

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
японски
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
японски япо́нски
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
ярд
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmark ˈjarmark n
панаир
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego;

jarzmo ˈjaʒmɔ n
иго
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów
хомот
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi;

jarzynowy adj
зеленчуков
związany z warzywami, dotyczący warzyw

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
лещарка
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia Linnaeus, gatunek eurazjatyckiego ptaka łownego zamieszkującego gęste starodrzewy;

jaskier ˈjasʲcɛr n
лютиче
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju jaskier (1.1)

jaskrawoczerwony ˌjaskravɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
яркочервен
czerwony o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawoniebieski ˌjaskravɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
яркосин
niebieski o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawozielony ˌjaskravɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
яркозелен
zielony o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawość n
яркост
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: jaskrawy

jaskrawożółty ˌjaskravɔˈʒuwtɨ adj
яркожълт
żółty o intensywnym, jasnym odcieniu

jaskrawy jasˈkravɨ adj
ярък
(przenośnie, przenośnia) bardzo wyraźny, dobitny; skrajny
o kolorze: intensywny
o przedmiocie: mający intensywny kolor
o świetle: mocno świecący, rażący oczy

jaskółczy jaˈskuwʧ̑ɨ adj
лястовичи
charakterystyczny dla jaskółki; dotyczący, odnoszący się do jaskółki (o ptaku)

jaskółka jaˈskuwka n
лястовица
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnobeżowy ˌjasnɔbɛˈʒɔvɨ adj
светлобежов
beżowy o jasnym odcieniu

jasnobrązowy ˌjasnɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
светлокафяв
kolor brązowy o jasnym odcieniu

jasnoczerwony ˌjasnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
светлочервен
w kolorze czerwonym o niezbyt intensywnym nasyceniu / odcieniu

jasnofioletowy ˌjasnɔfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
светловиолетов
mający kolor fioletowy o jasnym odcieniu

jasnolicy adj
светлолик
(poetycki, poetycko) taki, który ma jasną twarz

jasnoniebieski ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
светлосин
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu

jasnooki ˌjasnɔˈːci adj
светлоок
(książkowy) mający jasne oczy

jasnoróżowy ˌjasnɔruˈʒɔvɨ adj
светлорозов
mający kolor różowy o jasnym odcieniu

jasnoskóry adj
светлокож
o jasnej skórze, karnacji

jasnoszary ˌjasnɔˈʃarɨ adj
светлосив
w kolorze szarym o jasnym odcieniu

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
ясновидец
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowidzenie n
ясновидство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowłosy ˌjasnɔˈvwɔsɨ adj
светлокос
mający jasne włosy

jasnozielony ˌjasnɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
светлозелен
mający kolor zielony o jasnym odcieniu

jasnożółty ˌjasnɔˈʒuwtɨ adj
светложълт
mający kolor żółty o jasnym odcieniu

jaspis ˈjaspʲis n
яспис
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
ястреб
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jastrzębi jaˈsṭʃɛ̃mbʲi possessiveAdjective
ястребов
należący do jastrzębia

jaszczurczy jaʃˈʧ̑urʧ̑ɨ adj
гущеров
należący do jaszczurki, właściwy jaszczurce

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
гущер
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jaszmak n
яшмак
część tradycyjnego muzułmańskiego ubioru kobiecego, która okrywa twarz i szyję, jedynie z otworami na oczy

jawa ˈjava n
реалност действителност
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
явански
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jawnie ˈjavʲɲɛ adv
явно
w sposób jawny, widoczny dla każdego, niczego nie ukrywając

jawny ˈjavnɨ adj
явен
taki, który jest jasny i oczywisty
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje

jawor n
обикновен явор
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach;

jaz jas n
яз
(technologia, technika, techniczny) zapora, tama;

jazda ˈjazda n
езда
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji

jazz ʤ̑ɛs n
джаз
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jazzman n
джазмен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk jazzowy

jazzowy adj
джазов
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu

jałmużna jawˈmuʒna n
милостиня подаяние
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałowcowy ˌjawɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
хвойнов
dotyczący jałowca

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
хвойна
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałtański adj
ялтенски
(geografia, geograficzny) związany z Jałtą, dotyczący Jałty

jałówka jaˈwufka n
юница
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
жасмин
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jaśminowy ˌjäɕmʲĩˈnɔvɨ adj
жасминов
(przymiotnik) od jaśmin

jebać ˈjɛbaʨ̑ v
еба
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna)

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
един едно
liczba 1

jeden za drugim adv
един по един
pojedynczo i bez przerw

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
един за всички, всички за един
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność

jedenastoletni ˌjɛdɛ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
единадесетгодишен единайсетгодишен
mający jedenaście lat
trwający jedenaście lat

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
едноактен
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt

jednoatomowy adj
едноатомен
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z jednego atomu

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
едноцветен еднобагрен
mający jedną barwę

jednoczesność n
едновременност
cecha tego, co jednoczesne, co odbywa się w tym samym czasie

jednofazowy ˌjɛdnɔfaˈzɔvɨ adj
еднофазен
składający się z jednej fazy (jednego etapu)

jednogarbny ˌjɛdnɔˈɡarbnɨ adj
едногръб
o wielbłądach: mający jeden garb

jednogodzinny ˌjɛdnɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
едночасов
trwający jedną godzinę

jednogłośnie adv
едногласно
bez ani jednego głosu sprzeciwu; wszystkimi głosami

jednogłośny ˌjɛdnɔˈɡwɔɕnɨ adj
едногласен
jednomyślny

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
едноклетъчен
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednokrotnie adv
еднократно
jeden raz

jednokrotny ˌjɛdnɔˈkrɔtnɨ adj
еднократен
występujący tylko jeden raz, nie powtarzający się po raz drugi

jednolufowy adj
едноцевен
(wojskowość, wojskowy) mający jedną lufę

jednomasztowy ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
едномачтов
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglowcu – mający jeden maszt

jednomiesięczny ˌjɛdnɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
едномесечен
będący w wieku jednego miesiąca
trwający jeden miesiąc

jednominutowy adj
едноминутен
trwający jedną minutę

jednomyślny adj
единодушен
bez różnic w przekonaniach

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
еднокрак
mający jedną nogę

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
едноок
taki, który ma jedno oko

jednopokojowy ˌjɛdnɔpɔkɔˈjɔvɨ adj
едностаен
z jednym pokojem

jednopłat n
моноплан
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednoroczny ˌjɛdnɔˈrɔʧ̑nɨ adj
едногодишен
mający lub trwający jeden rok

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
еднорог
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednorzędowy adj
еднореден
składający się z jednego rzędu, mający jeden rząd, występujący w jednym rzędzie

jednoręki ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci adj
еднорък
mający jedną rękę

jednosilnikowy adj
едномоторен
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik

jednostka astronomiczna n
астрономическа единица
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostronnie adv
едностранно
w sposób jednostronny

jednostronność n
едностранност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest jednostronne; cecha tych, którzy są jednostronni

jednostronny adj
едностранен
dokonywany przez jedną ze stron
o wąskim zakresie; uwzględniający interes lub opinię tylko jednej ze stron
poruszający się w jednym kierunku, odbywający się w jedną stronę
znajdujący się na jednej z dwu stron

jednotomowy ˌjɛdnɔtɔ̃ˈmɔvɨ adj
еднотомен
składający się z jednego tomu, zawarty w jednym tomie, wydany w jednym tomie

jednożeństwo ˌjɛdnɔˈʒɛ̃j̃stfɔ n
еднобрачие
życie w związku z tylko jednym partnerem

jedwab ˈjɛdvap n
коприна
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabisty adj
копринен
przypominający jedwab swoją miękkością, gładkością i połyskiem

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
копринена пеперуда копринена буба
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
копринен
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu

jedwabny szlak n
път на коприната
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie;

jedynobóstwo ˌjɛdɨ̃nɔˈbustfɔ n
еднобожие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) monoteizm

jego ˈjɛɡɔ pronoun
негов
3. (osoba) lp, rodzaj męski
3. (osoba) lp, rodzaj nijaki

jej jɛ̇j pronoun
неин
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleni jɛˈlɛ̃ɲi adj
еленов еленски
związany z jeleniem, dotyczący jelenia

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
елен
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
черво
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
тънко черво
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
дебело черво
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelito ślepe n
сляпо черво
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
бръмбар рогач
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków;

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
йеменски
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
имел
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jen jɛ̃n n
йена
(jednostka monetarna) waluta Japonii;

jer jɛr n
планинска чинка
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jerozolimski ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci adj
йерусалимски
odnoszący się do Jerozolimy, związany z Jerozolimą

jerychoński ˌjɛrɨˈxɔ̃j̃sʲci adj
йерихонски
związany z Jerychem, dotyczący Jerycha

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
есенен
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
есен
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
ясен
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
още
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już
още отново пак
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo

jeziorko jɛ̇ˈʑɔrkɔ n
езерце
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: jezioro

jeziorny adj
езерен
związany z jeziorem, dotyczący jeziora, pochodzący z jeziora

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
езеро
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuicki adj
йезуитски
dotyczący zakonu jezuitów albo członka tego zakonu

jezuita n
йезуит
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
ям
przyjmować pokarmy

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
ездач
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym;

jeźdźczyni jɛ̇ɕʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
ездачка
(przestarzałe, przestarzały) (rzadki, rzadko używany) osoba płci żeńskiej jeżdżąca na jakimś zwierzęciu wierzchowym, uprawiająca jazdę konną

jeż jɛʃ n
таралеж еж
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
ако
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
къпина
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jeżynowy adj
къпинов
dotyczący jeżyn (krzewów i owoców)
przyrządzony z jeżyn, z dodatkiem owoców jeżyn

jidysz ˈjidɨʃ n
идиш
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
йод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodoform n
йодоформ
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu;

jodyna jɔˈdɨ̃na n
йодна тинктура
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu;

jodynować v
йодирам
(medycyna, medyczny) dezynfekować ranę przy pomocy jodyny

joga ˈjɔɡa n
йога
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
джогинг
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogurt ˈjɔɡurt n
йогурт кисело мляко
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jon jɔ̃n n
йон
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
йонизация
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jonizacyjny adj
йонизационен
działający na zasadzie jonizacji

jonizować v
йонизирам
(fizyka, fizyczny) powodować jonizację

jonoforeza n
йонофореза
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg leczniczy lub kosmetyczny polegający na wprowadzeniu jonów zdysocjowanego leku do organizmu za pomocą prądu stałego

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
йоносферен
związany z jonosferą ziemską

jonowy adj
йонен
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) związany z jonem lub jonami, dotyczący jonu lub jonów

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
йордански
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

jota ˈjɔta n
йот
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa trzynastej litery alfabetu polskiego, j;
йота
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dziewiątej litery alfabetu greckiego, ι;

joystick n
джойстик
(informatyka, informatyczny) manipulator zbudowany z drążka, używany do sterowania programami komputerowymi;

joński adj
йонийски
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Jońskiego

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
юан
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubilat juˈbʲilat n
юбиляр
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia

jubilatka ˌjubʲiˈlatka n
юбилярка
(książkowy) lub (podniośle) forma żeńska od: jubilat

jubiler juˈbʲilɛr n
бижутер
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubilerski ˌjubʲiˈlɛrsʲci adj
ювелирен
związany z jubilerstwem, dotyczący jubilerstwa

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
юбилей
uroczystość dla uczczenia ważnej rocznicy
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

jubileuszowy adj
юбилеен
odnoszący się do jubileuszu, związany z jubileuszem

jucht juxt n
юфт
rodzaj wyprawionej skóry bydlęcej

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
юдаизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

judejski adj
юдейски
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
югославски
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

junacki adj
юнашки
związany z junakem, dotyczący junaka
юначен юнашки
mający cechy przypisywane junakowi

junacki possessiveAdjective
юнашки
należący do junaka, będący jego własnością

junkier n
юнкер
(historia, historyczny, historycznie) pruski szlachcic, właściciel majątku ziemskiego; junkrzy często służyli jako oficerowie w armii pruskiej;

junta n
хунта
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;

jurajski juˈrajsʲci adj
юрски
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurta ˈjurta n
юрта
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii;

jury n
жури
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie

jurysdykcja n
юрисдикция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obszar, na którym obowiązuje jurysdykcja (1.1)

jurysprudencja ˌjurɨspruˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
юриспруденция
nauka lub znajomość prawa

jus jus n
юс
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa liter reprezentujących w języku prasłowiańskim samogłoski nosowe. Występowały one we wczesnej cyrylicy i głagolicy;

juta ˈjuta n
юта
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutowy adj
ютен
wykonany z juty (tkaniny)

jutro ˈjutrɔ adv
утре
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
утре
(przenośnie, przenośnia) bliska przyszłość
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
вече досега
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
тестис тестикул
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;
ядро
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(geologia, geologiczny) wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;

jądro komórkowe n
клетъчно ядро
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
ядрен
(biologia, biologiczny) dotyczący jądra komórkowego
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego

jęczmienny jɛ̃n͇ʧ̑ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
ечемичен
dotyczący jęczmienia (Hordeum L.)
wykonany z ziarna jęczmienia

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
ечемик
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
език
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
część buta osłaniająca stopę pod sznurówką

język literacki n
книжовен език литературен език
(językoznawstwo, językoznawczy) staranniejszy rejestr języka, używany głównie w piśmie (forma języka stawiana w opozycji do standardowej mowy potocznej)
(językoznawstwo, językoznawczy) język standardowy, język ogólny (odmiana języka przeciwstawiana niskoprestiżowym dialektom i socjolektom)

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
чужд език
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
майчин език роден език
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
език за програмиране
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

język standardowy n
книжовен език литературен език стандартен език
(językoznawstwo, językoznawczy) prestiżowa odmiana danego języka, pełniąca funkcję normy ogólnoetnicznej, stawiana w opozycji do wernakularnych form języka

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
езиков езичен
związany z językiem

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
езиковед
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa

językoznawczy ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʧ̑ɨ adj
езиковедски
dotyczący językoznawstwa, nauki o języku

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
езикознание
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku;

kabalistyczny adj
кабалистичен кабалистически
dotyczący kabały lub kabalistyki

kabaret kaˈbarɛt n
кабаре
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabaretowy ˌkabarɛˈtɔvɨ adj
кабаретен
związany kabaretem, dotyczący kabaretu

kabała n
кабала
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowa i mistyczno-filozoficzna szkoła judaizmu;

kabel ˈkabɛl n
кабел
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
кабелт
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;

kabina n
кабина
bardzo małe pomieszczenie użytkowe, zwykle do czasowego użytkowania

kablogram kaˈblɔɡrãm n
каблограма
(telekomunikacja) telegram przesyłany za pomocą kabla podmorskiego;

kablowy kaˈblɔvɨ adj
кабелен
związany z kablem; przesyłany przez kable, wykorzystujący przesył kablami

kabotażowy ˌka.bɔ.ta.ˈʒɔ.vɨ adj
каботажен
związany z kabotażem

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
кабриолет
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu)
lekki powóz dwukołowy o podwyższonym siedzeniu

kabura n
кобур
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
махмурлук
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kaczka ˈkaʧ̑ka n
патица патка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

kadaif n
кюнефе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser na bazie sera i opcjonalnie – ciasta filo lub makaroników z semoliny; zwykle po wierzchu barwiony na pomarańczowo i posypywany siekanymi pistacjami; specjalność kuchni narodowych na Bałkanach, Bliskim Wschodzie i w Maghrebie

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
кадаверин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów";

kadet ˈkadɛt n
кадет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) członek Partii Konstytucyjno-Demokratycznej (K-D)
(wojskowość, wojskowy) uczeń szkoły wojskowej;

kadi ˈkadʲi n
кадия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sędzia muzułmański

kadryl n
кадрил
(dawniej, dawny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do kadryla (1.1)
(przestarzałe, przestarzały) (choreografia, choreograficzny) figurowy taniec salonowy, tańczony parami w grupach, popularny w XIX wieku;

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
тамян
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
кадилница
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła;

kadzić v
кадя
dymić kadzidłem

kaganek kaˈɡãnɛk n
светилник
mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem;

kairski kaˈ<sup>j</sup>irsʲci adj
каирски
odnoszący się do Kairu, związany z Kairem

kajak ˈkajak n
каяк
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajman ˈkajmãn n
кайман
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów;

kajuta kaˈjuta n
каюта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku;

kakadu kaˈkadu n
какаду
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
какао
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca

kakaowy ˌkakaˈɔvɨ adj
какаов
dotyczący kakao lub kakaowca
zrobiony z kakao lub z domieszką kakao

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
какофония
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
кактус
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kaktusowy ˌkaktuˈsɔvɨ adj
кактусов
(przymiotnik) od kaktus

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
калабрийски
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii

kalafior kaˈlafʲjɔr n
карфиол цветно зеле
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
колофон
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalambur n
каламбур
żartobliwa gra słów podobnych pod względem brzmienia, ale różniących się znaczeniowo

kalander n
каландър
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
алабаш
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
калцит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, składnik skał osadowych;

kaldera kalˈdɛra n
калдера
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
калейдоскоп
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) zbiór różnych i zmieniających się szybko obrazów, wydarzeń, wrażeń

kalejdoskopowy adj
калейдоскопичен
związany z kalejdoskopem, dotyczący kalejdoskopu

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
календар календа́р
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;

kaliber kaˈlʲibɛr n
калибър
(wojskowość, wojskowy) średnica otworu lufy w milimetrach
rozmiar, wielkość
znaczenie, waga, istotność

kalif ˈkalʲif n
халиф
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
халифат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
калифорний калифо́рний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
калифорнийски
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligraf kaˈlʲiɡraf n
калиграф
ktoś, kto zajmuje się kaligrafią (mężczyzna lub kobieta)

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
калиграфия
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kalwinista ˌkalvʲĩˈɲista n
калвинист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca kalwinizmu

kalwinistka ˌkalvʲĩˈɲistka n
калвинистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta wyznająca kalwinizm

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
калвинизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kambr kãmpr̥ n
камбрий
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
хамелеон
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
камелия
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamerdyner n
иконом
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kameruński ˌkãmɛˈrũj̃sʲci adj
камерунски
odnoszący się do państwa Kamerun

kamieniarski adj
каменарски
związany z kamieniarzami lub kamieniarstwem

kamieniarstwo ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲarstfɔ n
каменарство
(rzemiosło, rzemieślniczy) wydobycie i obróbka kamienia użytkowego oraz montaż elementów kamiennych

kamieniarz n
каменар
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni

kamieniołom n
каменоломна
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
каменист каменлив
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
каменен
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
камък
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody

kamień młyński n
воденичен камък водени́чен ка́мък
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
камикадзе
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza;
(przenośnie, przenośnia) samobójca atakujący w analogiczny sposób jak kamikaze (1.1)

kampania wyborcza n
избирателна кампания предизборна кампания
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
канадски
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalarz n
каналджия
robotnik zajmujący się konserwacją kanałów ściekowych

kanalia kãˈnalʲja n
каналия
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacyjny ˌkãnalʲizaˈʦ̑ɨjnɨ adj
канализационен
związany z kanalizacją, dotyczący kanalizacji

kanapka kãˈnapka n
сандвич
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo posmarowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim;

kanarek kãˈnarɛk n
канарче
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
канарски
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanasta n
канаста
(termin karciany) wieloosobowa gra karciana rozgrywana dwoma pełnymi taliami;

kanciasty kãɲˈʨ̑astɨ adj
ъглест ъгловат
taki, który ma kanty

kanclerski adj
канцлерски
związany z kanclerzem, dotyczący kanclerza

kandela kãnˈdɛla n
кандела
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandelabr n
канделабър
stojący kilkuramienny świecznik;

kandydacki adj
кандидатски
związany z kandydatem, dotyczący kandydata

kandydat kãnˈdɨdat n
кандидат
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kandydatka n
кандидатка
kobieta, która kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kangur ˈkãŋɡur n
кенгуру
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kanibal kãˈɲibal n
канибал
człowiek, który jada ludzkie mięso
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek okrutny, krwiożerczy

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
канибализъм канибалство
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanibalski adj
канибалски
dotyczący kanibali lub kanibalizmu

kankan ˈkãŋkãn n
канкан
(choreografia, choreograficzny) francuski, kabaretowy taniec rewiowy;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do tego tańca

kanonada n
канонада
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska

kanoniczny adj
каноничен канонически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów

kanonier n
канонир
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący działo, szeregowiec artylerii

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
канонерка
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonierski adj
канонерски
(wojskowość, wojskowy) związany z kanonierem, dotyczący kanoniera

kanonik n
каноник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny katolicki uhonorowany członkostwem w kapitule katedralnej lub kolegiackiej;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
канонизация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kanonizowanie n
канонизиране
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonywanie kanonizacji

kanonizować v
канонизирам
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kansaski adj
канзаски
związany z Kansas, dotyczący Kansas (rzeki, miasta albo stanu)

kantata kãnˈtata n
кантата
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
кантон
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
валутно бюро обменно бюро
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną

kaolin kaˈɔlʲĩn n
каолин
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapelmistrz kaˈpɛlmʲisṭʃ n
капелмайстор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk kierujący chórem, kapelą lub orkiestrą, dyrygent

kapelusik ˌkapɛˈluɕik n
шапчица
(zdrobniale) od: kapelusz
mały kapelusz

kapelusz kaˈpɛluʃ n
шапка
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;
шапчица
(mikologia, mikologiczny) górna część owocnika grzybów kapeluszowych;

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
капиталист
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem

kapitalistka n
капиталистка
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właścicielka dysponująca własnym kapitałem

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
капиталистически
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
капитализъм
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
параклис
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;

kapsaicyna n
капсаицин
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapusta kaˈpusta n
зеле
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
картечница
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karafka kaˈrafka n
гарафа
rodzaj butelki z wąską szyjką;

karakuły ˌkaraˈkuwɨ n
астраган
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) futro ze skór jagniąt karakułów;

karaluch kaˈralux n
хлебарка
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
караоке
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karawan n
катафалка
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawanseraj n
кервансарай
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
каравела
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karaś ˈkaraɕ n
каракуда
(systematyka) (ichtiologia, ichtiologiczny) Carassius carassius Linnaeus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych;

karcer n
карцер
(więziennictwo, więzienny) karna cela więzienna bez pryczy i często bez okna
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
ангинар артишок
(spożywczy) jarzyna z jadalnego pąku kwiatowego karczocha (1.1)
артишок ангинар
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
кардамон
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
кардиолог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
кардиология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
кардиологичен кардиологически
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalny adj
кардинален
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
кардинал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
кариатида
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms;

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
кариерист
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery

kark kark n
врат тил
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karkołomny adj
главоломен
taki, który grozi śmiercią, kalectwem, połamaniem karku

karma ˈkarma n
карма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmel ˈkarmɛl n
карамел
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa

karmelizacja n
карамелизация
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proces rozkładu cukru pod wpływem ciepła;

karmin ˈkarmʲĩn n
кармин
odcień intensywnej, głębokiej czerwieni
barwnik lub pigment w odcieniu karminu (1.1)

karminowy ˌkarmʲĩˈnɔvɨ adj
карминен карминов
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu

karnawał karˈnavaw n
карнавал
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnawałowy ˌkarnavaˈwɔvɨ adj
карнавален
związany z karnawałem, dotyczący karnawału, używany, odbywający się, pojawiający się, zakładany w okresie karnawału

karnizm n
карнизъм
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
каро кари
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
каросерия
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
каротин
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
каротиноид
(biochemia, biochemiczny) substancja z grupy organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze;

karp karp n
шаран
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
карта за игра
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych;

karta do głosowania n
бюлетина
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
звукова карта
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
кредитна карта
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

karta wizytowa n
визитна картичка
(książkowy) kartonik z wydrukowanymi danymi kontaktowymi

kartel ˈkartɛl n
картел
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartka ˈkartka n
картичка
(potocznie, potoczny) karta pocztowa lub pocztówka
купон
bon towarowy na artykuły deficytowe
лист страница
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartograf karˈtɔɡraf n
картограф
specjalista w zakresie kartografii; rysownik map

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
картография
nauka o tworzeniu map;

karton ˈkartɔ̃n n
картон
gruby, sztywny papier

karuk ˈkaruk n
туткал
klej otrzymywany z pęcherzy rybnych, odpadków skór, rogów, kości zwierzęcych;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
карикатура
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturalnie adv
карикатурно
od karykaturalny

karykaturalny ˌkarɨkatuˈralnɨ adj
карикатурен
mający cechy karykatury, przejaskrawiony, wyolbrzymiony

karykaturzysta n
карикатурист
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karykaturzystka n
карикатуристка
(sztuka) artystka rysująca karykatury, autorka karykatur

kasacja kaˈsaʦ̑ʲja n
касация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji;

kaseta magnetofonowa n
аудиокасета
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych;

kasiarz ˈkaɕaʃ n
касоразбивач
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne

kasjer ˈkasʲjɛr n
касиер
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze
pracownik kina, teatru, muzeum, kolei itp. sprzedający bilety

kasjerka kaˈsʲjɛrka n
касиерка
forma żeńska od: kasjer (pracownik przyjmujący/wypłacający pieniądze)
forma żeńska od: kasjer (sprzedawca biletów)

kask kask n
каска
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;

kaskader n
каскадьор
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasownik kaˈsɔvʲɲik n
бекар
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola;

kaspijski adj
каспийски
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego

kasta ˈkasta n
каста
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
бокс
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastowy adj
кастов
związany z kastą, dotyczący kast; podzielony na kasty

kastracja kaˈstraʦ̑ʲja n
кастрация
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usunięcie chirugiczne gruczołów płciowych lub zniszczenie komórek rozrodczych promieniami rentgenowskimi;

kastrat ˈkastrat n
кастрат
mężczyzna, który został poddany kastracji
(weterynaria, weterynaryjny) (zootechnika, zootechniczny) samiec zwierzęcia, który został poddany kastracji

kastrowanie ˌkastrɔˈvãɲɛ n
кастриране
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) usuwanie jąder

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
кастрирам
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
казино
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
кашалот
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszel ˈkaʃɛl n
кашлица
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszkiet ˈkaʃʲcɛt n
каскет
(potocznie, potoczny) sztywna czapka męska z daszkiem

kat kat n
палач екзекутор
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

kataklizm n
катаклизъм
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie

katakumba n
катакомба
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia

katalepsja n
каталепсия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zespół objawów zaburzeń psychicznych wyrażający się zanikiem wykonywania ruchów dowolnych, zastyganiem chorego w nienaturalnych ułożeniach ciała

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
каталитичен
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
катализа
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
катализатор
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalizować v
катализирам
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie

katalog kaˈtalɔk n
каталог
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami
spis zawartości biblioteki

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvaʨ̑ v
каталогизирам
tworzyć katalog
umieszczać coś w katalogu, porządkować katalog

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
каталожен
związany z jakimś katalogiem

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
каталонски
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
каталонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katapulta ˌkataˈpulta n
катапулт
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie wyrzucające fotel z pilotem w przypadku awarii samolotu

katarynka n
латерна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
кадастър
(finanse, finansowy) podatek nałożony w wyniku katastru (1.1)
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastralny ˌkataˈstralnɨ adj
кадастрален
(przymiotnik) od: kataster (kadaster)

katastrofalny ˌkatastrɔˈfalnɨ adj
катастрофален
mający cechy katastrofy, tragiczny

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
категория
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji
każde z podstawowych pojęć danego systemu filozoficznego, bądź nauki

kategorycznie ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
категорично
w sposób kategoryczny

kategoryczność n
категоричност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest kategoryczne; cecha tych, którzy są kategoryczni

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
категоричен
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu

kategoryzacja ˌkatɛɡɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
категоризация
podział na kategorie, klasyfikacja

katharewusa n
катаревуса
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

katiusza n
катюша
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;

katoda kaˈtɔda n
катод
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
католически
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

kaukaski kawˈkasʲci adj
кавказки
wywodzący się z Kaukazu

kaval ˈkaval n
кавал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach

kawa ˈkava n
кафе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
кавалерия
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawalerski adj
бекярски ергенски
dotyczący kawalera, przeznaczony dla kawalera

kawalerzysta n
кавалерист
(wojskowość, wojskowy) żołnierz na służbie w oddziale kawalerii

kawalkada ˌkavalˈkada n
кавалкада
grupa jeźdźców albo pojazdów jadących gdzieś razem

kawior ˈkavʲjɔr n
хайвер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawka ˈkafka n
чавка
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
казеин
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
кръвосмешение кръвосмеше́ние
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
проповедник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
казуар
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
мастилница
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
локва
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
всеки
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
палец
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

kebab ˈkɛbap n
кебап
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami;

kelner ˈkɛlnɛr n
келнер сервитьор
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
келнерка сервитьорка
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
кенийски
odnoszący się do państwa Kenia

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
кайнозой
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

kerczeński adj
керченски
związany z Kerczem, dotyczący Kerczu

kichać ˈcixaʨ̑ v
кашлям
(potocznie, potoczny) o pojeździe wydawać przerywane dźwięki
кихам
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
кога
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia

kielichowaty adj
чашковиден
przypominający kielich, w kształcie kielicha

kielnia ˈcɛlʲɲa n
маламашка
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
шофьор водач
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
кормило
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
направление течение
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży
посока
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich prostych lub wektorów równoległych do danej prostej.
посока направле́ние
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
мигач
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
джоб
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;
(przenośnie, przenośnia) o czyichś środkach finansowych, funduszach

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
джебчия
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kiełbasa cɛwˈbasa n
наденица колбас
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kijanka ciˈjãnka n
попова лъжичка
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kilim ˈcilʲĩm n
килим
dwustronna, wełniana tkanina dekoracyjna

kilka ˈcilka indefinitePronoun
няколко
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od trzech do dziewięciu w odniesieniu do grupy rzeczowników niemęskoosobowych (kobiet, zwierząt lub rzeczy)

kilkakrotny ˌcilkaˈkrɔtnɨ adj
няколкократен
taki, który odbył się kilka razy, został powtórzony (miał miejsce) określoną ilość razy

kilkudniowy ˌcilkuˈdʲɲɔvɨ adj
няколкодневен
trwający kilka dni

kilkugodzinny adj
няколкочасов
taki, który trwa kilka godzin

kilkuletni adj
няколкогодишен
taki, który liczy kilka lat
trwający kilka lat, obejmujący okres kilku lat

kilkumiesięczny ˌcilkũmʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
няколкомесечен
trwający, żyjący kilka miesięcy

kilkuminutowy ˌcilkũmʲĩnuˈtɔvɨ adj
няколкоминутен
trwający kilka minut

kilo ˈcilɔ n
кило
(potocznie, potoczny) kilogram

kilobajt ciˈlɔbajt n
килобайт
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilof ˈcilɔf n
кирка търнокоп
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.;

kilogram ciˈlɔɡrãm n
килограм
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kiloherc n
килохерц
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
километър киломе́тър
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
километраж
przebyta droga zmierzona w kilometrach

kilometrowy ˌcilɔ̃mɛˈtrɔvɨ adj
километров
mający długość jednego kilometra

kilowat n
киловат
(fizyka, fizyczny) (metrologia, metrologiczny) tysiąc watów (jednostka mocy)

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
киловатчас
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny;

kilwater cilˈvatɛr n
килватер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
кимоно
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kindżał n
кинжал
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym

kinematograf n
кинематограф
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kinematografia n
кинематография
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika i sztuka kręcenia filmów; także: przemysł filmowy, twórczość filmowa

kinematograficzny adj
кинематографен кинематографичен кинематографически кинематографски
związany z kinematografią, przemysłem filmowym

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
кинематичен кинематически
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
кинематика
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał;

kineskop cĩˈnɛskɔp n
кинескоп
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz

kinezjologia n
кинезиология
nauka o mięśniach w ruchu;

kino ˈcĩnɔ n
кино
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę;

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
киноман
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinomania n
киномания
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów

kioskarka n
будкаджийка
sprzedawczyni w kiosku

kioskarz n
будкаджия
(handel, handlowy) sprzedający w kiosku

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
киргизки
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kiszyniowski ˌciʃɨ̃ˈɲɔfsʲci adj
кишиневски
odnoszący się do miasta Kiszyniów

kit cit n
маджун
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kiur cjur n
кюри
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka radioaktywności;
кюрий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiła ˈciwa n
сифилис
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕʨ̑ n
грозд чепка
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klakier ˈklacɛr n
клакьор
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem

klakson ˈklaksɔ̃n n
клаксон
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klarnet ˈklarnɛt n
кларинет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
клас
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole
(botanika, botaniczny) jednostka podziału świata roślin
класа
dobry styl
pewien zbiór spełniający dane kryteria
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu
класна стая
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje

klasowo adv
класово
(społeczny) w obrębie klasy społecznej

klasycyzm n
класицизъм
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasztor ˈklaʃtɔr n
манастир
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom buddyjskiej wspólnoty mniszej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) zakon, wspólnota zakonników

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
манастирски
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
гръден кош гърди
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
стълбище
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klatkowy adj
клетъчен
dotyczący klatki, odbywający się w klatce

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
клаустрофобия
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauzula klawˈzula n
клауза
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
чембало клавесин
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
клавиатура
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawiatura numeryczna ˌklavʲjaˈtura ˌnũmɛˈrɨʧ̑na n
цифрова клавиатура
część klawiatury komputera zawierająca pogrupowane klawisze z cyframi;

klawiaturowy adj
клавиатурен
związany z klawiaturą, dotyczący klawiatury

klawisz ˈklavʲiʃ n
клавиш
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

klawiszowy adj
клавишен
związany z klawiszami

kleisty adj
лепкав
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

klej klɛj n
лепило
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klejnot n
бижу
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień lub wyrób jubilerski

klepsydra klɛpˈsɨdra n
некролог
niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu
пясъчен часовник
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przechodzą przez wąski kanalik łączący;

kleptomania ˌklɛptɔ̃ˈmãɲja n
клептомания
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania;

kler klɛr n
клир
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju

klerykalizm n
клерикализъм
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie;

klerykalny adj
клерикален
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu

klerykał n
клерикалист
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
клещи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
клиент
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej

klientela ˌklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nˈtɛla n
клиентела
ogół klientów jakiejś instytucji, jakiegoś sklepu, punktu usługowego itp.

klientka klʲiˈ<sup>j</sup>ɛ̃ntka n
клиентка
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kobieta kupująca, nabywająca towary lub usługi

klika ˈklʲika n
клика
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą;

klimat ˈklʲĩmat n
климат
(przenośnie, przenośnia) atmosfera, stosunki między członkami grupy
климат кли́мат
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klimatologia n
климатология
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem klimatu

klimatologiczny adj
климатологически климатоложки
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii

klin klʲĩn n
клин
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;

klinicysta n
клиницист
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej

kliniczny adj
клиничен
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego

klinika ˈklʲĩɲika n
клиника
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;

klon klɔ̃n n
клонинг
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym;
явор клен
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klucz kluʧ̑ n
ключ
przyrząd do otwierania zamka;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;
kod do szyfru;
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
френски гаечен ключ
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klucz wiolinowy n
виолинов ключ
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umieszczany na pięciolinii znak graficzny wyznaczający położenie nuty g;

knot knɔt n
фитил
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

koala kɔˈala n
коала
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
коалиция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sojusz państw zawiązany w celu prowadzenia wspólnej polityki, zwłaszcza wojskowej
коалиция коали́ция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

koalicyjny adj
коалиционен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z koalicją, dotyczący koalicji; stworzony przez koalicję

kobalt ˈkɔbalt n
кобалт
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecość n
женственост
cecha tego, co kobiece

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
женствен
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety

kobieta kɔˈbʲjɛta n
жена
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
любима любими мила мили скъпа скъпи
zwrot do osoby, której chce się okazać uczucie sympatii

kochanie kɔˈxãɲɛ n
любим
osoba ukochana
обичане
(rzeczownik odczasownikowy) od kochać

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
обичам
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

kochliwy kɔxˈlʲivɨ adj
влюбчив
mający skłonność do łatwego zakochiwania się

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
чергарски
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu

koczownik n
чергар чергарин
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
баркод
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
пощенски код
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kodeina n
кодеин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny;

kodeks ˈkɔdɛks n
кодекс
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa;

kodyfikacja n
кодификация
(językoznawstwo, językoznawczy) formalne uregulowanie norm danego języka w wydawnictwach normatywnych;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowanie istniejących przepisów prawnych w jeden zbiór, usuwając sprzeczności, aktualizując i uzupełniając je

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
кофеин
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kofeinowy ˌkɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
кофеинов
dotyczący kofeiny, zawierający kofeinę

kogut ˈkɔɡut n
петел
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
кокаин
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokietka n
кокетка
kobieta zalotna, starająca się podobać, wywrzeć wrażenie swym zachowaniem, strojem itp.

koks kɔks n
кокс
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

koksowy adj
коксов
związany z koksem, dotyczący koksu

koktajl ˈkɔktajl n
коктейл
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;
(książkowy) oficjalne przyjęcie popołudniowe, na którym podaje się alkohole oraz skromne przekąski

koktajlowy adj
коктейлен
związany z koktajlem, dotyczący koktajlu (przyjęcia)

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
вечеря
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
завой
miejsce w którym koryto rzeki silnie zakręca
коляно
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarski kɔˈlarsʲci adj
колоездачен
mający związek z kolarstwem lub kolarzem

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
колоездене
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolba ˈkɔlba n
колба
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką;
приклад
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej;

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
ехидна
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
бодил
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin
(zoologia, zoologiczny) twardy, ostry wyrostek na powierzchni ciała niektórych zwierząt
шип
wydłużony przedmiot lub część przedmiotu o zaostrzonym, kłującym końcu

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
коловоз
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu;

kolej ˈkɔlɛj n
железница
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;
ред
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku

kolej linowa n
лифт
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami;

kolej zębata n
зъбчата железница
(kolejnictwo) kolej mogąca pokonywać trasę o dużych nachyleniach dzięki dodatkowej szynie zębatej, na którą oddziałują zębate koła napędowe i hamujące;

kolejarka ˌkɔlɛˈjarka n
железничарка
kobieta pracująca na kolei

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
железничар
(kolejnictwo) pracownik kolei

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
последователност
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
пореден
następny po tym, który jest teraz; przyszły

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
железопътен
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
кориандър
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koloid n
колоид
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) niejednorodna mieszanina tworząca układ dwóch substancji, w którym jedna z nich jest rozproszona w drugiej

kolokwium n
колоквиум
(edukacja, edukacyjny) (studencki) rodzaj sprawdzianu na studiach
sympozjum naukowe, sesja

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
колония
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;
ludzka jednostka osadnicza;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
колониализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonialny ˌkɔlɔ̃ˈɲalnɨ adj
колониален
związany z terytorium kolonii, dotyczący terytorium kolonii

kolonista ˌkɔlɔ̃ˈɲista n
колонист
mieszkaniec kolonii

kolonizacja n
колонизация
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
колонизатор
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizatorski adj
колонизаторски
dotyczący kolonizatorów

kolonizować v
колонизирам
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolor ˈkɔlɔr n
цвят
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;
(fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym;
цвят боя
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;

koloryt n
колорит
charakter czegoś
zabarwienie

kolos ˈkɔlɔs n
колос
(książkowy) olbrzymi posąg
(książkowy) potężnie zbudowany, wielkiego wzrostu człowiek

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
колосален
bardzo duży; wielki

koloński adj
кьолнски
związany z Kolonią, dotyczący Kolonii

kolumbijski ˌkɔlũmˈbʲijsʲci adj
колумбийски
odnoszący się do państwa Kolumbia

kolumna kɔˈlũmna n
колона
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;
uformowana grupa osób lub pojazdów wojskowych
(technologia, technika, techniczny) zestaw głośników umieszczonych w specjalnej obudowie;
pomnik składający się z kolumny (1.1) i umieszczonej na niej figury

kolumnada ˌkɔlũmˈnada n
колонада
(architektura, architektoniczny) dekoracyjny rząd połączonych kolumn lub kilka takich rzędów

kolędnik kɔˈlɛ̃ndʲɲik n
коледар
(etnografia, etnograficzny) osoba, która kolęduje, chodzi po kolędzie

kolędowanie ˌkɔlɛ̃ndɔˈvãɲɛ n
коледуване
(etnografia, etnograficzny) chodzenie po kolędzie

kolędować ˌkɔlɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
коледувам
chodzić po kolędzie

komar ˈkɔ̃mar n
комар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
комбайн
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów

kombajnista n
комбайнер
(technologia, technika, techniczny) (rolnictwo, rolniczy) kierowca kombajnu

kombinacja n
комбинация
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
комбинат
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie;

kombinerki n
комбинирани клещи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu;

kombinezon n
комбинезон
jednoczęściowe ubranie ochronne;

kombinować v
комбинирам
łączyć różne części w spójną całość

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
комедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
o obłudnym zachowaniu kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści
o sytuacji ocenianej przez kogoś jako śmieszna lub niepoważna

komediant n
комедиант
(dawniej, dawny) osoba grająca różne postaci zawodowo
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie

komediowość n
комедийност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest komediowe; cecha tych, którzy są komediowi

komediowy adj
комедиен
dotyczący komedii

komendant n
комендант
(wojskowość, wojskowy) dowódca wojskowy

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
коментатор
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy
osoba, która komentuje coś

komentatorka ˌkɔ̃mɛ̃ntaˈtɔrka n
коментаторка
forma żeńska od: komentator

komentowanie ˌkɔ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
коментиране
(rzeczownik odczasownikowy) od komentować

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
коментирам
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

kometa kɔ̃ˈmɛta n
комета
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
комфортен
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
комично
w sposób komiczny

komiczność n
комичност
cecha tego, co jest komiczne

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
комичен
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny
związany z komedią; taki, jak komedia; humorystyczny

komik ˈkɔ̃mʲik n
комик
artysta estradowy zabawiający publiczność śmiesznymi występami

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
комикс
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
комин
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
камина
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia;

kominiarski adj
коминочистачен коминочистачески
związany z osobą lub zawodem kominiarza, dotyczący kominiarstwa lub kominiarza

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
коминочистач
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisarz n
комисар
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
комитет
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komizm ˈkɔ̃mʲism̥ n
комизъм
zespół cech jakiejś osoby lub sytuacji budzący wesołość

komnata kɔ̃mˈnata n
стая в дворец
pomieszczenie mieszkalne w pałacu lub rezydencji, zwykle pełne przepychu;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
газова камера
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
коморски
odnoszący się do państwa Komory

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
рота
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera;

kompas ˈkɔ̃mpas n
компас
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompendium kɔ̃mˈpɛ̃ndʲjũm n
компендиум
książka zawierająca zwięzły wykład podstawowych wiadomości z danej dziedziny wiedzy;

kompetencja ˌkɔ̃mpɛˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
компетенция
zakres czyjejś wiedzy

kompetentny adj
компетентен
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
компилатор
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto kompiluje

komplement n
комплимент
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała

komplementariusz n
комплементар
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zarządzanie) aktywny wspólnik w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, który ponosi odpowiedzialność bez ograniczenia za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli

komplet ˈkɔ̃mplɛt n
комплект
pełny zestaw elementów, które stanowią pewną całość

kompletność kɔ̃mˈplɛtnɔɕʨ̑ n
комплектност
cecha tego, co jest kompletne, nie ma braków

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
комплектен
cały, będący w komplecie

komplikować v
комплицирам
czynić bardziej złożonym, trudniejszym

komponent n
компонент
część składowa, element

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
композирам
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
компост
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
компот
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozycyjny adj
композиционен
związany z kompozycją, dotyczący kompozycji

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
композитор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompozytorka ˌkɔ̃mpɔzɨˈtɔrka n
композиторка
kobieta tworząca, komponująca muzykę

kompozytorski adj
композиторски
związany z kompozytorem, dotyczący kompozytora, komponowania

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
компрес
zimny lub gorący okład

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
компромис
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

kompromisowość n
компромисност
cecha tego, co kompromisowe, ugodowe

kompromisowy adj
компромисен
dotyczący kompromisu

kompromitować ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
компрометирам
o człowieku szkodzić czyjejś opinii, narażać na wstyd lub śmieszność
компрометирам се
kompromitować (1.1) siebie samego

komputer kɔ̃mˈputɛr n
компютър
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
компютърен
dotyczący komputera, związany z komputerem

komsomolec n
комсомолец
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek komsomołu

komsomolski adj
комсомолски
(historia, historyczny, historycznie) związany z komsomołem, dotyczący komsomołu

komsomołka n
комсомолка
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini komsomołu

komuna kɔ̃ˈmũna n
комуна
wspólnota ludzi żyjących razem w oparciu o dzielenie się pracą i własnością;

komunalny adj
комунален
(urzędowy) podlegający samorządowi miejskiemu

komunard n
комунар
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik Komuny Paryskiej, zrywu ludności Paryża w 1871 roku

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
комуникация
(książkowy) porozumiewanie się, przekazywanie myśli, udzielanie wiadomości
комуникация общуване
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikacyjny ˌkɔ̃mũɲikaˈʦ̑ɨjnɨ adj
комуникационен
związany z komunikacją, dotyczący komunikacji

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
комюнике
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja.

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
комунист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistka ˌkɔ̃mũˈɲistka n
комунистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
комунистически
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
комунизъм комуни́зъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komunizować v
комунизирам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm

komórka jajowa n
яйцеклетка
(biologia, biologiczny) komórka rozrodcza żeńska

koncentrat n
концентрат
artykuł zawierający więcej składników wartościowych niż wyjściowy
produkt wzbogacenia niskoprocentowych kopalin użytecznych

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
концепция
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncern ˈkɔ̃nʦ̑ɛrn n
концерн
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej;

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
концерт
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pokrewna sonacie;
(przenośnie, przenośnia) hałaśliwe zachowanie ludzi lub zwierząt

koncertowy adj
концертен
związany z koncertem, dotyczący koncertu, przeznaczony na koncert

koncesja n
концесия
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej

koncesyjny ˌkɔ̃nʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
концесионен
(urzędowy) zezwalający na prowadzenie działalności gospodarczej, określający jej warunki

konchiologia ˌkɔ̃nxʲjɔˈlɔɟja n
конхология
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach;

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
кондензация
(fizyka, fizyczny) przejście ze stanu gazowego w ciecz lub w ciało stałe

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
кондензатор
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
съболезнование съболезнования
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
кондор
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondotier n
кондотиер
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
кондуктор
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.);

konduktorka ˌkɔ̃ndukˈtɔrka n
кондукторка
forma żeńska od: konduktor

konduktorski adj
кондукторски
związany z osobą lub zawodem konduktora

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
конфедерация
(społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

konfederacyjny adj
конфедеративен конфедерационен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją

konfekcja n
конфекция
bielizna i lekka odzież szyta fabrycznie

konferansjer n
конферансие
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
конференция
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferować v
конферирам
(książkowy) obradować, naradzać się, omawiać ważne sprawy

konfesjonał n
изповедалня изповедня
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiguracja n
конфигурация
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje

konfirmacja ˌkɔ̃nfʲirˈmaʦ̑ʲja n
конфирмация
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora;

konfiskata n
конфискация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
конфитюр
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
конфликт
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konfliktowość n
конфликтност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest konfliktowe; cecha tych, którzy są konfliktowi

konfliktowy ˌkɔ̃nflʲikˈtɔvɨ adj
конфликтен
będący tematem sporu
taki, który popada w ciągłe konflikty z otoczeniem, nie jest skłonny do ugody

konformista n
конформист
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistka n
конформистка
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
конформизъм
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

konfuzja kɔ̃nˈfuzʲja n
конфузия
(książkowy) poczucie zakłopotania

konglomerat n
конгломерат
(geologia, geologiczny) grubookruchowa, lita skała osadowa o różnych barwach, złożona z ziaren żwiru (lub głazów) spojonych lepiszczem;

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
конгрес
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji

koniak ˈkɔ̃ɲak n
коняк
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniakowy adj
конячен
związany z koniakiem, dotyczący koniaku; mający smak koniaku

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
детелина
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
край
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

koniecznie adv
непременно задължително обезателно
bezwzględnie, absolutnie

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
необходимост
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
необходим
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

koniokrad kɔ̃ˈɲɔkrat n
конекрадец
złodziej koni

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
конюнкция
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”;

koniunktura n
конюнктура
(ekonomia, ekonomiczny) ogólna sytuacja i nastroje panujące w gospodarce
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny)

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
конклав
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
конкордат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkretnie adv
конкретно
w sposób dokładnie określony

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
конкретен
dobrze określony

konkurent kɔ̃ŋˈkurɛ̃nt n
конкурент
firma, osoba będąca rywalem dla innej firmy, osoby

konkursowy ˌkɔ̃ŋkurˈsɔvɨ adj
конкурсен
związany z konkursem, biorący udział w konkursie, wybrany w drodze konkursu

konkwistador n
конквистадор
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w.

konnica n
конница
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych

konny ˈkɔ̃nːɨ adj
конен
wykorzystujący konie do zaprzęgu
związany z koniem, z jazdą na nim

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
консеквенция
skutek czegoś, rezultat

konsekwentnie ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntʲɲɛ adv
консеквентно
w sposób konsekwentny

konsekwentność n
консеквентност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest konsekwentne; cecha tych, którzy są konsekwentni

konsekwentny adj
консеквентен
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
консенсус
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwa kɔ̃w̃ˈsɛrva n
консерва
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pogardliwie, pogardliwy) (obraźliwie) osoba lub grupa ludzi o konserwatywnych poglądach
(spożywczy) zapasteryzowana żywność w hermetycznym, trwałym opakowaniu, najczęściej metalowym;

konserwacja n
консервация
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
консервант
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwator n
консерватор
(rzemiosło, rzemieślniczy) (sztuka) osoba konserwująca dzieła sztuki

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
консерватор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk
(książkowy) osoba przywiązana do tradycji i niechętna wszelkim zmianom

konserwatystka n
консерваторка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini partii konserwatywnej lub jej sympatyczka
osoba przywiązana do tradycji i niechętna zmianom

konserwatywnie adv
консервативно
w sposób konserwatywny, nie czyniąc szybkich zmian

konserwatywność n
консервативност
bycie konserwatystą, niechęć do zmian

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
консервативен
zachowawczy, nie lubiący zmian

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
консерватизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konserwowanie ˌkɔ̃w̃sɛrvɔˈvãɲɛ n
консервиране
(rzeczownik odczasownikowy) od konserwować

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
консервирам
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie

konsola kɔ̃w̃ˈsɔla n
конзола
(informatyka, informatyczny) tryb wprowadzania poleceń do komputera w postaci komend wpisywanych z klawiatury
(technologia, technika, techniczny) zestaw cyfrowych urządzeń multimedialnych do gier, odtwarzania muzyki, filmów itp.;
(architektura, architektoniczny) ozdobny wspornik podpierający balkon, rzeźbę, gzyms itp.;

konsonant kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãnt n
консонант
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk języka mówionego powstający poprzez zablokowanie przepływu powietrza w aparacie mowy

konsonantyzm n
консонантизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) ogół konsonantów danego języka

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
консорциум
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspekt ˈkɔ̃w̃spɛkt n
конспект
zarys, plan, szkic wykładu, utworu

konspiracja n
конспирация
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspiracyjność n
конспиративност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest konspiracyjne; cecha tych, którzy są konspiracyjni

konspiracyjny adj
конспиративен
związany z konspiracją, dotyczący konspiracji

konspirator n
конспиратор
uczestnik konspiracji

konstantynopolitanka n
константинополчанка
mieszkanka Konstantynopola

konstantynopolitańczyk n
константинополчанин
mieszkaniec Konstantynopola

konstantynopolitański adj
константинополски
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem

konstatacja n
констатация
(książkowy) stwierdzenie danego faktu

konstatować ˌkɔ̃w̃staˈtɔvaʨ̑ v
констатирам
(książkowy) stwierdzać zaistnienie jakiegoś faktu, zdarzenia; ustalać coś

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
конструкция
proces budowania, konstruowania
układ elementów, sposób ich powiązania

konstrukcyjny ˌkɔ̃w̃strukˈʦ̑ɨjnɨ adj
конструктивен конструкционен
dotyczący konstrukcji, związany z konstrukcją

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
конструктор
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstruktorski adj
конструкторски
związany z konstruktorem, dotyczący konstruktora

konstruktywizm n
конструктивизъм
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstruowanie ˌkɔ̃w̃stru<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
конструиране
(rzeczownik odczasownikowy) od konstruować

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
конструирам
budować, tworzyć konstrukcję

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
конституция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;
(biologia, biologiczny) stan organizmu zwierzęcia uwarunkowany jakością tkanek, czynnością narządów wewnętrznych i regulacyjną działalnością gruczołów dokrewnych;

konstytucjonalista ˌkɔ̃w̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
конституционалист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchii konstytucyjnej

konstytucjonalistyczny adj
конституционалистки
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konstytucjonalizmem, dotyczący konstytucjonalizmu

konstytucyjnie adv
конституционно
w sposób właściwy dla konstytucji

konstytucyjność n
конституционност
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
конституционен
dotyczący konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
консул
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsularny adj
консулски
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa)

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
консулство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
консултация
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy

konsument kɔ̃w̃ˈsũmɛ̃nt n
консуматор
(handel, handlowy) nabywca lub użytkownik towarów, usług, zasobów lub dóbr;

konsumowanie ˌkɔ̃w̃sũmɔˈvãɲɛ n
консумиране
(rzeczownik odczasownikowy) od konsumować

konsumować v
консумирам
nabywać i użytkować coś, zużywać
spożywać, jeść

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
консумация
spożywanie, jedzenie
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie

konsumpcyjny adj
консумативен
związany z konsumpcją

konsylium n
консилиум консулт
(medycyna, medyczny) narada lekarzy mająca na celu rozpoznanie choroby i ustalenie sposobu leczenia

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
консистенция
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
контакт
zetknięcie się
gniazdo sieci elektrycznej

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
контекст
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontekstowy adj
контекстов
związany z kontekstem, dotyczący kontekstu

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
съзерцание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
контейнер
standaryzowany pojemnik służący do przechowywania i przewożenia towarów;

kontenerowy adj
контейнерен
związany z kontenerem, dotyczący kontenera

konto ˈkɔ̃ntɔ n
конто
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
контрабанда
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabandowy adj
контрабанден
związany z kontrabandą, dotyczący kontrabandy

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
контрабас
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
контрабасист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na kontrabasie

kontrabasistka n
контрабасистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na kontrabasie

kontradmiralski adj
контраадмиралски
związany z kontradmirałem, dotyczący kontradmirała; dowodzony przez kontradmirała

kontradmirał n
контраадмирал
(marynarka) oficer mający stopień kontradmirała (1.1)
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi brygady w wojskach lądowych i lotnictwie;

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
контрагент
każda ze stron zawierających umowę

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
контракт
umowa dotycząca jakiegoś przedsięwzięcia lub czyjegoś zatrudnienia

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
контраст
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu
(książkowy) sprzeczność występująca między zestawionymi elementami (przedmiotami, zjawiskami itp.)

kontrastowanie n
контрастиране
(rzeczownik odczasownikowy) od kontrastować

kontrastowość n
контрастност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest kontrastowe

kontratak n
контраатака
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp.

kontrofensywa n
контраофанзива
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
контрол
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
контрольор
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś

kontrolerka ˌkɔ̃ntrɔˈlɛrka n
контрольорка
forma żeńska od: kontroler

kontrolerski adj
контрольорски
związany z kontrolerem, dotyczący kontrolera, tego, kto wykonuje kontrole

kontrolny kɔ̃nˈtrɔlnɨ adj
контролен
związany z kontrolą lub kontrolowaniem

kontrolowanie ˌkɔ̃ntrɔlɔˈvãɲɛ n
контролиране
sprawowanie kontroli, wykonywanie czynności kontrolnych

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
контролирам
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
контроверсия
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
контроверсен
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje

kontrreformacja ˌkɔ̃ntr̥rɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
контрареформация
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele;

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
контрареволюция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji;

kontrrewolucyjny adj
контрареволюционен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
контраразузнаване
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontrybucja n
контрибуция
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium

kontur ˈkɔ̃ntur n
контур очертание контура
linia, zarys kształtu

konturowy adj
контурен
oparty o kontury

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
контузия
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
континент материк
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
континентален
dotyczący kontynentu

kontyngent n
контингент
(handel, handlowy) maksymalna norma importu, eksportu lub tranzytu określona w umowach międzypaństwowych
(wojskowość, wojskowy) jednostki wojskowe jakiegoś kraju, które pełnią służbę w międzynarodowych siłach zbrojnych
przydział, określona ilość

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
конвенционален
oparty na konwencji, umowie
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity

konwergencja ˌkɔ̃nvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
конвергенция
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach;
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok;
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę;

konwersacyjny adj
разговорен
związany z konwersacją, dotyczący konwersowania

konwojować v
конвоирам
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki

konwulsja n
конвулсия
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała

konwój ˈkɔ̃nvuj n
конвой
(wojskowość, wojskowy) poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo;
grupa uzbrojonych osób ochraniająca przewożony ładunek lub ludzi

kooptować v
кооптирам
dokonywać kooptacji, uzupełniać skład decyzją samych jego członków

koordynacja n
координация
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynator n
координатор
osoba koordynująca dane działania

koordynowanie n
координиране
(rzeczownik odczasownikowy) od koordynować

koordynować v
координирам
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopacz n
копач
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem

koparka kɔˈparka n
екскаватор багер
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
копенхагенски
odnoszący się do miasta Kopenhaga

koper ˈkɔpɛr n
копър
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koperek n
копър
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) młode pędy kopru, wykorzystywane do przyprawiania potraw

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
коперниций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112;

koperta kɔˈpɛrta n
плик
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopiejka kɔˈpʲjɛ̇jka n
копейка
(jednostka monetarna) drobna jednostka monetarna Rosji, Białorusi, a dawniej także ZSRR, jedna setna rubla;

kopiować kɔˈpʲjɔvaʨ̑ v
копирам
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie

kopulacja n
копулация
(biologia, biologiczny) połączenie się gamet w zygotę
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
копулирам
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
купол
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
копитен
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
копито
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
кора
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką

koral ˈkɔral n
корал
(biologia, biologiczny) koralowiec
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców;

koralik kɔˈralʲik n
мънисто
mały koral, paciorek

koralowy adj
корален коралов
dotyczący korali, złożony z korali, będący koralami, zrobiony z korali
podobny kolorem do korala

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
корейски
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
корейски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korektor kɔˈrɛktɔr n
коректор
osoba sprawdzająca i poprawiająca tekst pod kątem redakcyjnym przed oddaniem go do druku;

korektorka ˌkɔrɛkˈtɔrka n
коректорка
(drukarstwo, drukarski) kobieta zawodowo poprawiająca teksty na różnych etapach przygotowywania druku

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
корелация
współzależność między dwoma lub więcej zjawiskami

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
кореспонденция
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)

korespondent n
дописник кореспондент
ktoś kto koresponduje

korespondowanie ˌkɔrɛspɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
кореспондиране
prowadzenie korespondencji

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
кореспондирам
mieć związek z czymś
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
тирбушон
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kornet ˈkɔrnɛt n
корнет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki;

korona kɔˈrɔ̃na n
корона
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
monarchia

koronacja n
коронация
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
коронавирус коронави́рус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
дантела
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;
коронка
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba

koronować v
коронясвам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego
коронясвам се
stawać się władcą poprzez akt koronacji

korozja n
корозия
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korporacyjny adj
корпоративен
dotyczący korporacji

korpus ˈkɔrpus n
корпус
(anatomia, anatomiczny) tułów człowieka lub zwierzęcia
(technologia, technika, techniczny) główna część maszyny lub urządzenia;
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa utworzona tymczasowo w celach administracyjnych, szkoleniowych lub taktycznych;
(architektura, architektoniczny) główna część budowli;

korrida kɔrˈrʲida n
корида
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii;

korsarz n
корсар
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pirat na usługach państwa;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
корсикански
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

kort kɔrt n
корт
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa, badmintona, squasha itp.;

kortykosteroid n
кортикостероид
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy lub otrzymywany syntetycznie;

kortyzol n
кортизол
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
кортизон
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korund ˈkɔrũnt n
корунд
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
корупция
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

koryfeusz n
корифей
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

korygować v
коригирам
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście
usuwać niedokładności

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
галерия
(górnictwo, górniczy) długie, wąskie przejście wykopane, wyżłobione w ziemi lub w skale
коридор
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
корито
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
корен
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;

kos kɔs n
кос
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosiarka kɔˈɕarka n
косачка
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy;

kosiarz n
косач
(rolnictwo, rolniczy) ten, kto używa kosy; osoba ścinająca kosą

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
козметичен
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
козметика
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
космичен космически
odbywający się w kosmosie
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży

kosmo- ˈkɔsmɔ
космо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kosmosem

kosmogoniczny adj
космогоничен
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii

kosmografia n
космография
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata

kosmolog n
космолог
specjalista w dziedzinie kosmologii

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
космология
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmonauta ˌkɔsmɔ̃ˈnawta n
космонавт
człowiek, który wziął udział w podróży kosmicznej

kosmonautka ˌkɔsmɔ̃ˈnawtka n
космонавтка
kobieta, która wzięła udział w podróży kosmicznej

kosmonautyczny ˌkɔsmɔ̃nawˈtɨʧ̑nɨ adj
космонавтски
związany z kosmonautyką i kosmonautami

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
космополит
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
космополитен
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
космос
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kosowski adj
косовски
odnoszący się do Kosowa

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
костарикански
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostka ˈkɔstka n
глезен
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;
кокълче костица
(zdrobniale) od: kość
паве
nawierzchnia drogi z prostopadłościennych kamieni
перце
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała płytka, którą gra się na niektórych instrumentach strunowych

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
куб на Рубик
zabawka logiczna o kształcie sześcianu;

kostka do gry n
зар
niewielki wielościan, najczęściej sześcian, z umieszczonymi na poszczególnych bokach liczbami, wykorzystywany w grach planszowych, fabularnych i hazardowych w celu wygenerowania losowych wyników

kosz kɔʃ n
кофа за боклук кошче за боклук
pojemnik na odpady
кош кошница
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego

koszaliński ˌkɔʃaˈlʲĩj̃sʲci adj
кошалински
dotyczący Koszalina, związany z Koszalinem, pochodzący z Koszalina

koszarowy adj
казармен
(wojskowość, wojskowy) związany z koszarami

koszary kɔˈʃarɨ n
казарма
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze

koszmar ˈkɔʃmar n
кошмар
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
баскетбол
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
котка котарак
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kotek ˈkɔtɛk n
коте котенце
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

koteria kɔˈtɛrʲja n
котерия
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy

kotlarz ˈkɔtlaʃ n
казанджия
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik, który wyrabia naczynia metalowe, kotły;

kotlina n
котловина
(geografia, geograficzny) teren otoczony górami;

koto ˈkɔtɔ n
кото
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny, japoński instrument strunowy;

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
котва
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kotylion n
котильон
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1);

kowal ˈkɔval n
ковач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowalski adj
ковашки
związany z kowalstwem, dotyczący kowalstwa

kowalstwo n
ковачество
(rzemiosło, rzemieślniczy) fach kowala

kowboj ˈkɔvbɔj n
каубой ковбой
pasterz bydła w Ameryce;

kowbojski adj
каубойски ковбойски
związany z kowbojami, dotyczący kowbojów

koza ˈkɔza n
коза
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozacki kɔˈzaʦ̑ʲci adj
казашки
odnoszący się do Kozaków (ludności ruskiej/ukraińskiej)

kozak ˈkɔzak n
казак
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce;
казачок
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do tańczenia tego tańca;

kozieradka n
сминдух
(botanika, botaniczny) Trigonella, rodzaj aromatycznych roślin z rodziny bobowatych, używanych jako przyprawa i w celach leczniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z nasion kozieradki pospolitej (Trigonella foenum-graecum)

kołchoz ˈkɔwxɔs n
колхоз
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
колчан
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
юрган
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
фланец
występ na powierzchni elementu konstrukcyjnego otaczający go na całym obwodzie, który służy do połączeń;
яка
część ubrania otaczająca szyję;

kołnierzyk kɔwʲˈɲɛʒɨk n
якичка
(zdrobniale) od: kołnierz

koło ˈkɔwɔ n
колело
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
зъбно колело зъбчато колело
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołowrotek n
чекрък
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;

kołowrót n
чекрък
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą

koń kɔ̃ɲ n
кон
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach
кон конче
dziecięca zabawka wyobrażająca konia (1.1)

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
църковен черковен
związany z określonym kościołem (instytucją)
(architektura, architektoniczny) (sztuka) związany z budynkiem kościoła
związany z regułami określonego kościoła (instytucji)

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
църква черква
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
генерал ямб
(zobacz) kości
зар зарче
wielościan z oczkami służący do gry;
кост кокал
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;

kość strzałkowa n
фибула
(anatomia, anatomiczny) kość po stronie bocznej goleni, łącząca się z piszczelą;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
слонова кост
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlę n
козле яре
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej

koźlęcy possessiveAdjective
ярешки
należący do koźlęcia

krab krap n
краб рак
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;

krach krax n
крах
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne
(ekonomia, ekonomiczny) nagły, gwałtowny spadek kursu walut, akcji, obligacji lub innych aktywów;
(przenośnie, przenośnia) klęska

kraciasty adj
кариран
o wzorze w kratę

kraj kraj n
страна държава
państwo (obszar państwa)
страна край
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;

krakowski kraˈkɔfsʲci adj
краковски
związany z Krakowem, dotyczący Krakowa

kran krãn n
кран
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

kras n
карст
(geologia, geologiczny) formy skalne powstające w wyniku krasu (1.1)
(geologia, geologiczny) proces rozpuszczania skał wapiennych;

krasnojarski ˌkrasnɔˈjarsʲci adj
красноярски
dotyczący Krasnojarska, związany z Krasnojarskiem

krasowy adj
карстов
związany z geologicznym zjawiskiem krasu, dotyczący krasu

krawat ˈkravat n
вратовръзка
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
шивачка
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
шивач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawiecki kraˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
шивашки
związany z krawiectwem, dotyczący krawiectwa

krawiectwo kraˈvʲjɛʦ̑tfɔ n
шивачество
dział rzemiosła zajmujący się szyciem ubrań i innych wyrobów

kraść kraɕʨ̑ v
крада
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
креационизъм
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga);

kreatywność n
креативност
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
креативен
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego

kreda ˈkrɛda n
креда
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredowy adj
тебеширен
biały, jasny, blady
dotyczący kredy, zrobiony z kredy

kredyt ˈkrɛdɨt n
кредит
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

kredytorski adj
кредиторен кредиторски
(dawniej, dawny) związany z kredytorem, dotyczący kredytora

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
кредитен
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy

krem krɛ̃m n
крем мази́ло
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
кремация
spalenie ciała zmarłej osoby

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
крематориум
budynek, w którym spopiela się zwłoki ludzkie;

kreml n
кремъл
(historia, historyczny, historycznie) gród warowny w dawnej Rusi;

kremowy krɛ̃ˈmɔvɨ adj
кремав
bladożółty

kreolski adj
креолски
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem

kret krɛt n
къртица
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
критски
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

kreton n
кретон
(włókiennictwo) barwna tkanina bawełniana;

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
кретен
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem

kretyński krɛˈtɨ̃j̃sʲci adj
кретенски
(potocznie, potoczny) bezsensowny, idiotyczny, wyjątkowo głupi

krew krɛf n
кръв
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa

krewetka krɛˈvɛtka n
скарида
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewna ˈkrɛvna n
роднина
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka

krewny ˈkrɛvnɨ n
роднина
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krezus ˈkrɛzus n
крез
osoba bardzo bogata, milioner;

kreślarski adj
чертожнически
związany z kreślarstwem lub kreślarzem

krocze n
перинеум
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

kroczyć ˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ v
крача
iść wolno, dużymi krokami, dostojnie

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
нарязвам
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
крачка
sposób poruszania się przez kroki (1.1), chód
стъпка
(choreografia, choreograficzny) sposób ułożenia nóg w tańcu
(dawniej, dawny) miara długości odpowiadająca około 0,75 m
(przenośnie, przenośnia) działanie w określonym celu
стъпка крачка
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
крокодил
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokosz barwierski n
шафранка
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych, występującej na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawianej już w starożytności jako roślina farbierska i oleista;

krokus ˈkrɔkus n
минзухар
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;

kromka ˈkrɔ̃mka n
филия
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
хроника
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odmiana felietonu, cykliczny utwór publicystyczno-dziennikarski, rejestrujący bieżące wydarzenia społeczno-obyczajowe, kulturalne, towarzyskie wraz z odautorskim komentarzem
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
гутатор капкомер
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli

krowa ˈkrɔva n
крава скот
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;

krowi ˈkrɔvʲi adj
кравешки крави
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy

krtaniowy adj
гръклянов
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani

krtań kr̥tãɲ n
ларинкс
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchość n
крехкост
cecha tego, co kruche i łamliwe

kruchy ˈkruxɨ adj
крехък
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
кръстоносен поход
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;

kruk kruk n
гарван
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

krupier n
крупие
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole

krwawienie n
кървене кръвоизлив
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
кървя
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
кръводарител
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawczyni ˌkr̥fʲjɔdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
кръводарителка
kobieta oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
кръводаряване
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne;

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
хематурия
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu

krwionośny kr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
кръвоносен
(medycyna, medyczny) mający związek z krążeniem krwi

krwioplucie n
кръвохрачене
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią;

krwiożerczość n
кръвожадност
cecha tego, kto krwiożerczy; cecha tego, co krwiożercze

krwiożerczy kr̥fʲjɔˈʒɛrʧ̑ɨ adj
кръвожаден
o zwierzętach: żywiący się mięsem lub krwią upolowanych istot żywych

krykiet ˈkrɨcɛt n
крикет
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

kryminalistyka ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲistɨka n
криминалистика
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o metodach i sposobach wykrywania przestępstw i ich sprawców;

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
криминален
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa
taki, którego tematem jest przestępstwo i metody jego wykrywania
związany ze ściganiem przestępców

kryminał krɨ̃ˈmʲĩnaw n
криминале
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film kryminalny
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o tematyce kryminalnej, związanej z przestępstwem

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
криминология
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach);

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
кримски
od Krym

kryolit n
криолит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków;

krypta ˈkrɨpta n
крипта
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptologia n
криптология
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
криптон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

kryptonowy ˌkrɨptɔ̃ˈnɔvɨ adj
криптонен криптонов
(przymiotnik) od krypton

krystalizacja n
кристализация
proces tworzenia się kryształów

kryterium n
критерий
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyk ˈkrɨtɨk n
критик
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
критикувам
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
криза
zła sytuacja (trwająca dłużej)
(ekonomia, ekonomiczny) załamanie procesu wzrostu gospodarczego
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby, pogorszenie się stanu chorego

kryzysowy adj
кризисен
dotyczący kryzysu, właściwy kryzysowi

krzak kʃak n
храст храсталак
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
силиций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemienny adj
кремъчен
wykonany z krzemienia

krzemień n
кремък
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzesło ˈkʃɛswɔ n
стол
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
магарешка кашлица коклюш пертусис
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności;

krzywa ˈkʃɨva n
крива
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywica n
рахит
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
кривокрак кривоног
mający krzywe nogi

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
лъжесвидетелство
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
крив
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
кръст
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gest czyniony w chrześcijaństwie na początku i na końcu modlitwy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol chrześcijaństwa
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa;

krzyżowiec n
кръстоносец
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
кръстоска
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników;
кръстословица
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
крал цар
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
цар крал
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
поп цар
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;
цар крал
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
кралство царство
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewski kruˈlɛfsʲci adj
кралски
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
заек
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królobójca n
цареубиец
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
кралица
żona króla
кралица царица
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
царица кралица
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman

krótki ˈkrutʲci adj
кратък
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
кратък къс
trwający niedługo
къс кратък
mający małą długość

krótko ˈkrutkɔ adv
кратко
od krótki

krótkonogi ˌkrutkɔ̃ˈnɔɟi adj
късокрак късоног
mający krótkie nogi

krótkoterminowy adj
краткосрочен
taki, który krótko trwa
taki, który został przewidziany na krótki okres lub który ma krótki termin realizacji

krótkotrwale adv
краткотрайно
w sposób krótkotrwały, na krótki czas

krótkotrwały ˌkrutkɔˈtr̥fawɨ adj
кратковременен краткотраен малотраен
trwający przez krótki czas

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
късогледство
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;
късогледство недалновидност
(przenośnie, przenośnia) brak zdolności przewidywania

krótkowzroczny adj
късоглед
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
недалновиден късоглед
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krążek ˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
шайба
(sport, sportowy) przedmiot, którym rozgrywa się hokej

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
гръбнак гръбначен стълб
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
ксенофобия
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobka n
ксенофобка
kobieta negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
ксенон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenotym n
ксенотим
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej;

książeczka cɕɔ̃w̃ˈʒɛʧ̑ka n
книжка
kilkustronicowy dokument w formie małej książki
книжка книжле
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: książka
mała książka

książeczka wojskowa n
военна книжка
(wojskowość, wojskowy) wojskowy dokument tożsamości żołnierza;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
книга
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;
oprawiony plik arkuszy papieru przeznaczony do zapisków
treść książki (1.1) (np. powieść)

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
телефонен указател
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
книжен
odnoszący się do książki, zawarty w książce
(językoznawstwo, językoznawczy) zaczerpnięty z książek, wysublimowany, wyszukany

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
херцог
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;

książęcy adj
херцогски
odnoszący się do księcia, związany z księciem

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
книжарница
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgarstwo n
книжарство
(zawód, zawodowy, zawodowo) profesja księgarza

księgarz n
книжар
(handel, handlowy) sprzedawca w księgarni

księgi n
книга
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
счетоводител
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
херцогиня
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie
żona księcia

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
принцеса
córka księcia i/lub księżnej

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
ксилофон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
форма
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kto ktɔ interrogativePronoun
кой
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
кой
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
някой
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
кой
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie
който
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego

kubek ˈkubɛk n
чаша канче
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubizm ˈkubʲism̥ n
кубизъм
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kucharz ˈkuxaʃ n
готвач
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchenka mikrofalowa n
микровълнова фурна
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych;

kuchenny kuˈxɛ̃nːɨ adj
кухненски
związany z kuchnią, używany w kuchni

kuchnia ˈkuxʲɲa n
кухня
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
komplet mebli kuchennych

kufel ˈkufɛl n
халба
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina;

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
царевица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukurydziany ˌkukurɨˈʥ̑ãnɨ adj
царевичен
dotyczący kukurydzy
zrobiony z kukurydzy

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
кукуригу
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułczy kuˈkuwʧ̑ɨ adj
кукувичи
charakterystyczny dla kukułki; dotyczący, odnoszący się do kukułki

kula ˈkula n
гюле
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą;
куршум гюле
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
кълбо
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
патерица
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;

kulawy kuˈlavɨ adj
куц хром
utykający na nogę

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
кулинарен
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw

kulminacja ˌkulmʲĩˈnaʦ̑ʲja n
кулминация
(astronomia, astronomiczny) proces przejścia ciała niebieskiego poprzez płaszczyznę południka
szczytowy punkt, najmocniejsze nasilenie jakiegoś procesu

kulminacyjny ˌkulmʲĩnaˈʦ̑ɨjnɨ adj
кулминационен
najwyższy, szczytowy pod względem napięcia uczuciowego, nasilenia, nagromadzenia jakichś zjawisk, przeżyć

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
гюлетласкач
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą

kult kult n
култ
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem

kultowy adj
култов
związany z kultem, dotyczący kultu

kultura kulˈtura n
култура
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi
(biologia, biologiczny) sztuczna hodowla mikroorganizmów, komórek lub tkanek
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin użytkowych uprawianych na danym terenie, także teren takiej uprawy
społeczeństwo, rozpatrywane pod kątem jego osiągnięć materialnych i duchowych
wysoki poziom doskonałości społeczeństwa w jakiejś dziedzinie, specjalności

kulturysta n
културист
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kulturystyka n
бодибилдинг културизъм
(sport, sportowy) kształtowanie sylwetki ciała poprzez ćwiczenia fizyczne wykonywane z obciążeniem;

kumaryna n
кумарин
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kupić ˈkupʲiʨ̑ v
купя
(zobacz) kupować

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
купувам
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
куприт
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kuracjusz n
курортист
ktoś poddawany kuracji

kuracjuszka n
курортистка
kobieta poddawana kuracji

kurdystański adj
кюрдистански
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu

kurhan ˈkurxãn n
курган
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca;

kurier ˈkurʲjɛr n
куриер
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości;

kurierski adj
куриерски
związany z osobą lub zawodem kuriera, kurierstwem

kuriozalny ˌkurʲjɔˈzalnɨ adj
куриозен
wyjątkowo osobliwy, budzący zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kuriozum kurʲˈjɔzũm n
куриоз
rzecz lub zjawisko wyjątkowo osobliwe, które budzi zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością

kurnik ˈkurʲɲik n
кокошарник курник
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
яребица
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kuropatwi ˌkurɔˈpatfʲi adj
яребичен яребичи
charakterystyczny dla kuropatwy; dotyczący, odnoszący się do kuropatwy

kurort ˈkurɔrt n
курорт
miejscowość wypoczynkowa

kurs kurs n
курс
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie

kursantka n
курсистка
uczestniczka kursu

kursor ˈkursɔr n
курсор
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej;

kursywa n
курсив
(poligrafia) pochylone pismo drukarskie, naśladujące pismo odręczne

kurtka ˈkurtka n
яке
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtuazja ˌkurtuˈ<sup>w</sup>azʲja n
куртоазия
wyszukana, oficjalna uprzejmość i takt w zachowaniu

kurtyzana ˌkurtɨˈzãna n
куртизанка
(przestarzałe, przestarzały) utrzymanka kogoś wysoko postawionego

kurwa ˈkurva interjection
ебаси
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu;

kurwa ˈkurva n
курва
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie, pogardliwy) do kobiety / o kobiecie

kurylski adj
курилски
związany z Kurylami (Wyspami Kurylskimi), dotyczący Kurylów (Wysp Kurylskich)

kurz kuʃ n
прах
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kurza ślepota n
кокоша слепота
(potocznie, potoczny) zaburzenie widzenia w warunkach słabego oświetlenia, niedowidzenie o zmierzchu

kusiciel n
изкусител
ten, kto kusi

kuskus ˈkuskus n
кускус
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kusza ˈkuʃa n
арбалет
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
братовчед
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
братовчедка
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć kuʨ̑ v
кова
bić młotkiem metal nadając mu kształt
zakładać koniowi podkowy

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
желязото се кове, докато е горещо
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kułacki adj
кулашки
(historia, historyczny, historycznie) związany z kułakami, dotyczący kułaków

kułak n
кулак
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie, pogardliwy) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką;

kuźnia ˈkuʑɲa n
ковачница
warsztat kowala;

kwadrat ˈkfadrat n
квадрат
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
квалификация
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii

kwalifikacje n
квалификация
etap turnieju sportowego w którym zawodnicy lub drużyny walczą o przejście (czyli zakwalifikowanie się) do kolejnego etapu
umiejętności, wykształcenie, doświadczenie potrzebne do wykonywania zawodu

kwalifikacyjny adj
квалификационен
związany z wykształceniem, przygotowaniem do zawodu

kwant kfãnt n
квант
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
квантов
(fizyka, fizyczny) związany z kwantami, dotyczący kwantów

kwanza ˈkfãw̃za n
кванза
(jednostka monetarna) waluta Angoli;

kwarc kfarʦ̑ n
кварц
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwarcowy kfarˈʦ̑ɔvɨ adj
кварцов
(mineralogia, mineralogiczny) dotyczący kwarcu, związany z kwarcem

kwark kfark n
кварк
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartał ˈkfartaw n
квартал
część miasta, czworokąt utworzony przez cztery przecinające się ulice
тримесечие
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
квартет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na cztery instrumenty lub cztery głosy

kwartetowy adj
квартетен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z kwartetem; przeznaczony do zagrania przez kwartet, czterech muzyków

kwas kfas n
киселина
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
акриловата киселина
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
азотна киселина
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas butanowy n
бутанова киселина
(chemia, chemiczny) powszechny związek organiczny, kwas monokarboksylowy z czterema atomami węgla

kwas chlebowy n
квас
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego;

kwas deoksyrybonukleinowy n
дезоксирибонуклеинова киселина
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
фолиева киселина
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
хиалуронова киселина
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas masłowy n
маслена киселина
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas salicylowy n
салицилова киселина
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny);

kwas solny n
солна киселина
(chemia, chemiczny) silnie żrący kwas nieorganiczny, będący m.in. ważnym czynnikiem trawiennym zwierząt, odczynnikiem laboratoryjnym czy środkiem przemysłowym

kwas szczawiowy n
оксалова киселина
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwasowość n
киселина
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwasowy adj
киселинен
dotyczący kwasu

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
кисел
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu
(dosłownie) mający cierpki smak

kwestionariusz n
въпросник
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwestor ˈkfɛstɔr n
квестор
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: urzędnik sprawujący początkowo funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych, a później administratora skarbu publicznego;

kwiaciarka kfʲjäˈʨ̑arka n
цветарка
(handel, handlowy) kobieta, która sprzedaje kwiaty
(rolnictwo, rolniczy) kobieta, która hoduje kwiaty na sprzedaż

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
цветарница
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiaciarz ˈkfʲjäʨ̑aʃ n
цветар
hodowca kwiatów
sprzedawca kwiatów, pracownik kwiaciarni

kwiat kfʲjat n
цвете саксиен растение
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
цвете цвят
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
цвят цвете
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
съцветие
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
цветен
dotyczący kwiatów

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
април
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwiecisty adj
цветист
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi
pokryty licznymi kwiatami

kwietniowy kfʲjɛtʲˈɲɔvɨ adj
априлски
charakterystyczny dla kwietnia, związany z kwietniem; taki, jak w kwietniu

kwintal ˈkfʲĩntal n
квинтал
jednostka masy równa 100 kg, stosowana w obrocie rolniczym;

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
квинтесенция
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
квинтет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
цъфтя
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
кинология
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kynologiczny ˌkɨ̃nɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
киноложки
związany z kynologią, dotyczący kynologii

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
къпя
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych
къпя се
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
къпане
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąpielisko ˌkɔ̃mpʲjɛˈlʲiskɔ n
къпалня
(turystyka, turystyczny) (sport, sportowy) część akwenu przeznaczona do kąpieli

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
къпален
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli

kąt kɔ̃nt n
гледна точка
(przenośnie, przenośnia) punkt widzenia, aspekt
ъгъл
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
двустенен ъгъл
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
прав ъгъл
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kąt rozwarty n
тъп ъгъл
(geometria) (matematyka, matematyczny) kąt o mierze większej od 90 stopni lecz mniejszej od 180 stopni

kątomierz n
ъгломер
przyrząd kreślarski służący do ustalania miar kątów;

kąśliwy adj
хаплив
(przenośnie, przenośnia) sprawiający przykrość
gotów do kąsania

kępa ˈkɛ̃mpa n
туфа
(botanika, botaniczny) zwarta grupa roślin, np. drzew, krzewów, kwiatów

kęs kɛ̃w̃s n
хапка
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
лъжа
świadomie mówić nieprawdę

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
лъжа
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłapouchy ˌkwapɔˈ<sup>w</sup>uxɨ adj
клепоух
mający obwisłe uszy

kłusowanie n
бракониерстване бракониерствуване
uprawianie kłusownictwa

kłusować v
бракониерствам бракониерствувам
(łowiectwo, łowiecki) nielegalnie polować na zwierzynę lub łowić ryby

kłusownictwo n
бракониерство
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusowniczy adj
бракониерски
(łowiectwo, łowiecki) związany z kłusownictwem albo kłusownikiem, dotyczący kłusownictwa albo kłusownika

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
бракониер
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłódka ˈkwutka n
катинар кофар
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

la la n
ла
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna dźwięku A (szóstego w gamie C-dur);

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
лабиализация
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek;

labilność n
лабилност
cecha tego, co labilne

labilny laˈbʲilnɨ adj
лабилен
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
лабиринт
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
лаборант
pracownik laboratorium

laborantka ˌlabɔˈrãntka n
лаборантка
pracownica laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
лаборатория
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

laboratoryjny ˌlabɔratɔˈrɨjnɨ adj
лабораторен
związany z laboratorium, dotyczący laboratorium

labrador laˈbradɔr n
лабрадор
(mineralogia, mineralogiczny) ozdobny minerał;

labrys ˈlabrɨs n
двойна брадва лабрис
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny;

laguna laˈɡũna n
лагуна
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lakier ˈlacɛr n
лак
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony
(fryzjerstwo, fryzjerski) forma skrócona od lakier do włosów
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) forma skrócona od lakier do paznokci

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
лак за нокти
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakier do włosów n
лак за коса
(fryzjerstwo, fryzjerski) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury;

lakierowanie n
лакиране
nakładanie na coś powłoki lakierowej

lakierować v
лакирам
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
лакмус
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

lakmusowy adj
лакмусов
(chemia, chemiczny) związany z lakmusem; zawierający lakmus

lakonicznie adv
лаконично
w sposób lakoniczny

lakoniczność ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
лаконичност
wyrażanie czegoś w sposób zwięzły, krótki; oszczędność w słowach, wypowiedzi

lakoniczny ˌlakɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
лаконичен
zwięźle wyrażony, oszczędny w słowach

lakonizm n
лаконизъм
zwięzłość w wyrażaniu myśli; zwięzłość i treściwość

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
лактация
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia;

laktaza lakˈtaza n
лактаза
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

laktoza lakˈtɔza n
лактоза
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
кукла
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lambada lãmˈbada n
ламбада
pierwotnie boliwijski lub brazylijski, zmysłowy taniec towarzyski wykonywany w ścisłej bliskości z partnerem;

lampa ˈlãmpa n
лампа ла́мпа
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampa sodowa n
натриева лампа
(elektryczność) rodzaj lampy wyładowczej świecącej charakterystycznym żółtawym światłem, której środowiskiem wyładowczym są pary sodu, często używany w oświetleniu zewnętrznym;

lamparci lãmˈparʲʨ̑i adj
леопардов
charakterystyczny dla lamparta; dotyczący, odnoszący się do lamparta

lamperia lãmˈpɛrʲja n
ламперия
ozdobna okładzina na ścianie

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
ланцет
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
шриланкийски
odnoszący się do państwa Sri Lanka

lanolinowy adj
ланолинов
zawierający lanolinę

lansować lãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
лансирам
promować, propagować, reklamować

lantan ˈlãntãn n
лантан
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
лаоски
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
лапароскопия
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej;

laptop ˈlaptɔp n
лаптоп
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
личинка ларва
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
ларинголог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła

laryngologia n
ларингология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

las las n
гора
(przenośnie, przenośnia) mnóstwo czegoś
гора лес
gęste zbiorowisko drzew;

laser ˈlasɛr n
лазер
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

laska ˈlaska n
бастун
wydłużony przedmiot służący do podpierania się;
мацка
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna
пръчка
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu)
свирка
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) fellatio

lasostep n
лесостеп
(geografia, geograficzny) formacja roślinna stanowiąca strefę przejściową między stepem a lasem liściastym, macharakter mozaiki tworzonej przez przemieszane wzajemnie płaty zbiorowisk stepowych i leśnych;

latarka laˈtarka n
фенерче
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
маяк морски фар
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latarnik n
фенерджия
(historia, historyczny, historycznie) osoba, która zapala i gasi latarnie uliczne

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
хвърчило
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latem ˈlatɛ̃m adv
лете лятос лятоска
w czasie trwania lata

lato ˈlatɔ n
лято
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latynista ˌlatɨ̃ˈɲista n
латинист
znawca łaciny i kultury rzymskiej

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
латинизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

lawa ˈlava n
лава
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
лавандула
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
лавандулов
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą

lawina laˈvʲĩna n
лавина
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

leasing n
лизинг
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odpłatne użytkowanie pewnego obiektu, zwłaszcza środka transportu lub maszyny, przez określony czas na podstawie umowy cywilnoprawnej zawieranej z właścicielem tego obiektu;

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
летя
podróżować samolotem
przemieszczać się w powietrzu

lecytyna n
лецитин
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
лечебен лечителен лечителски
pomagający wyzdrowieć

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
лекувам
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
легализация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalizować v
легализирам
czynić coś legalnym

legalnie adv
легално
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa

legalność n
легалност
cecha tego, co jest legalne; cecha tych, którzy są legalni

legalny lɛˈɡalnɨ adj
легален
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legat ˈlɛɡat n
легат
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pierwotnie wysłannik, później wysokiej rangi urzędnik lub dowódca legionu
(kościelny) reprezentant papieża

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
легенда
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu;
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości
легенда леге́нда
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
чуждестранен легион
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legionelloza n
легионелоза
(medycyna, medyczny) choroba legionistów, bakteryjna choroba dróg oddechowych;

legwan n
игуана
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

leitmotiv ˈlajtmɔtʲif n
лайтмотив
motyw przewodni

lej lɛj n
фуния
duże, stożkowe wgłębienie

lej krasowy n
карстова дупка карстова фуния
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody;

lejek n
фуния
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lejkowaty adj
фуниеобразен
mający kształt lejka, podobny do lejka

lejtnant ˈlɛjtnãnt n
лейтенант
(wojskowość, wojskowy) oficerski stopień wojskowy, odpowiednik porucznika;

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
лекарство лек медикамент
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
лекар
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekceważący adj
непочтителен неучтив
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
урок
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą

lekki ˈlɛcːi adj
лека лек
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
лекоатлет
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę

lekkoatletyczny adj
лекоатлетически
związany z lekką atletyką, dotyczący lekkiej atletyki

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
лека атлетика
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

lekkomyślnie adv
лекомислено
w sposób lekkomyślny

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
лекомисленост лекомислие
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący

lekkomyślny adj
лекомислен
czyniony bez głębszego namysłu
o osobie: taki, który nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji własnych poczynań

leksyka ˈlɛksɨka n
лексика
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich wyrazów składających się na jakiś język

leksykalny adj
лексикален
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze słownictwem, dotyczący słownictwa

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
лемеж
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
лимонада
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
лемур
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
лен
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina z lnu (1.2)

leningradzki ˌlɛ̃ɲĩŋˈɡraʦ̑ʲci adj
ленинградски
związany z Leningradem, dotyczący Leningradu

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
ленински
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
мързел леност
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuchować v
безделнича лентяйствам мързелувам
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
лениво
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
ленивец
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);
(potocznie, potoczny) ktoś leniwy

leniwość n
мързеливост
cecha tego, co leniwe

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
ленив мързелив
charakteryzujący się lenistwem

lenno ˈlɛ̃nːɔ n
феод
(historia, historyczny, historycznie) w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie;

lep na muchy n
мухоловка
pułapka na muchy w postaci paska nasmarowanego lepką substancją wabiącą;

lesbijka lɛzˈbʲijka n
лесбийка
homoseksualna kobieta;

lesbijski adj
лесбийски
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom

lesbofobia n
лесбофобия
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
леска
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;

leszczynowy adj
лесков
składający się z leszczyny

letalny adj
летален
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) prowadzący do śmierci

letarg n
летаргия
(medycyna, medyczny) stan pozornej śmierci, polegający na głębokim śnie, w którym zanikają reakcje na bodźce;
apatia, bezwład

letni ˈlɛtʲɲi adj
летен
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata

letniczka lɛtʲˈɲiʧ̑ka n
летовничка
forma żeńska od: letnik

letnik ˈlɛtʲɲik n
летовник
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości

letnisko n
летовище
osada lub miejscowość o funkcji wypoczynkowej, często zamieszkała tylko sezonowo;

letniskowy adj
летовищен
związany z letniskiem, odnoszący się do letniska

leukocyt n
левкоцит
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) komórka krwi pełniąca funkcję ochronną;

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
левкоцитоза
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy;

leukopenia n
левкопения
(medycyna, medyczny) niedobór leukocytów we krwi; zmniejszona liczba krwinek białych we krwi obwodowej

lew lɛf n
лев
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
лъв аслан
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
клизма
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia;

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
левица
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewy ˈlɛvɨ adj
левак
(potocznie, potoczny) o człowieku: nie potrafiący niczego dobrze zrobić
левичар ляв
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy
ляв
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka
(środowiskowy) LGBT: homoseksualny

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
лесничейство
jednostka administracyjna obszaru leśnego

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
лесничей
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa

liana ˈlʲjãna n
лиана
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
ливански
odnoszący się do państwa Liban

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
либийски
odnoszący się do Libii

libretto lʲiˈbrɛtːɔ n
либрето
tekst utworu muzycznego (opery, operetki, oratorium), scenariusz baletu lub pantomimy;

lichtuga n
лихтер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) barka portowa przeznaczona do rozładowania statku w celu zmniejszenia zanurzenia

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
число
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
grupa o określonej liczebności

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
атомен номер
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
цяло число
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
множествено число
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba naturalna n
естествено число
(matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …;

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
ирационално число
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba parzysta n
четно число чифт
(matematyka, matematyczny) liczba calkowita podzielna przez 2

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
просто число
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
двойствено число
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
единствено число
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczba wymierna n
рационално число
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych;

liczba zespolona n
комплексно число
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste, a i reprezentuje jednostkę urojoną;

liczebnie adv
числено
w sposób wyrażający liczbę

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
числително числително име
(gramatyka) nazwa liczby

liczebność lʲiˈʧ̑ɛbnɔɕʨ̑ n
численост
stan liczebny, ilość czegoś

liczebny adj
числен
mogący być wyrażonym liczbami

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
числител
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczność n
многобройност многочисленост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest liczne; cecha tych, którzy są liczni

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
многоброен многочислен
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
броя
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

liechtensteiński ˌlʲixtɛ̃w̃ˈʃtajj̃sʲci adj
лихтенщайнски
odnoszący się do państwa Liechtenstein

liga ˈlʲiɡa n
лига
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

lignitowy adj
лигнитен
związany z lignitem, dotyczący lignitu

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
лигурийски
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii

likier ˈlʲicɛr n
ликьор
(spożywczy) porcja likieru (1.1)
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

likwidacyjny adj
ликвидационен
związany z likwidacją, dotyczący likwidacji

likwidator n
ликвидатор
urzędnik zajmujący się likwidacją przedsiębiorstwa

likwidatorski adj
ликвидаторски
związany z likwidatorem, dotyczący likwidatora; właściwy likwidatorowi

lilak ˈlʲilak n
люляк
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
лилав
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego

liliput lʲiˈlʲiput n
лилипут
(potocznie, potoczny) człowiek bardzo małego wzrostu

limfa n
лимфа
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka;

limfatyczny adj
лимфатичен лимфен
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limit ˈlʲĩmʲit n
лимит
granica niemożliwa do przekroczenia

limuzyna n
лимузина
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
лин
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
въже
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

lincz lʲĩn͇ʧ̑ n
линч
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzanej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej

linczować lʲĩn͇ˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
линчувам
(książkowy) dokonywać linczu

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
лингвист
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca

lingwistka n
лингвистка
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalistka w zakresie lingwistyki

lingwistyczny adj
лингвистичен лингвистически
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
лингвистика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linie lotnicze n
авиокомпания
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego;

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
лайнер
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami;
(lotnictwo, lotniczy) samolot regularnie kursujący między danymi punktami

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
линеен
mający związek z linią

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
линолеум
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

lipa ˈlʲipa n
липа
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;
drewno lipowe

lipcowy lʲipˈʦ̑ɔvɨ adj
юлски
związany z lipcem, dotyczący lipca

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
юли
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipowy lʲiˈpɔvɨ adj
липов
będący częścią lipy
składający się z lip
wykonany z drewna lub innej części lipy

lir lʲir n
лира
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861–2002;

lira ˈlʲira n
лира
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun;

lirycznie adv
лирически лирично
w sposób liryczny

liryczność n
лиричност
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nastrojowość, liryzm w utworze lub zachowaniu osób

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
лиричен лирически
(książkowy) pełny liryzmu, uczuciowości lub poetyczności
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z liryką, lirykiem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos, który ma zdolności do ekspresji, właściwy do wykonywania utworów muzycznych tego typu

liryk n
лирик
autor utworów lirycznych

liryka n
лирика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki;

liryzm n
лиризъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób

lis lʲis n
лисица
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lisi ˈlʲiɕi adj
лисичи
(potocznie, potoczny) wykonany z lisiego (1.1) futra
(przenośnie, przenośnia) chytry, postępujący nieszczerze
charakterystyczny dla lisa; dotyczący, odnoszący się do lisa

list lʲist n
писмо
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie

lista ˈlʲista n
списък
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
пощальон пощар
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
ноември ное́мври
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

listwa ˈlʲistfa n
летва
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby

lit lʲit n
литий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
литания
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
буква
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
литературен книжовен
mający związek z literaturą

literackość n
литературност
cecha tego, co literackie; literacki charakter

literat lʲiˈtɛrat n
литератор
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz, autor

literatka ˌlʲitɛˈratka n
литераторка
pisarka

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
литература
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literatura piękna n
изящна литература
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ogół utworów literackich o charakterze artystycznym;

literaturoznawca n
литературовед
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) naukowiec badający literaturę

literaturoznawczy adj
литературоведски
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z literaturoznawstwem, dotyczący literaturoznawstwa

literaturoznawczyni n
литературоведка
badaczka literatury

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
литературознание
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą;

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
литовски
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
литовски
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litograf n
литограф
(sztuka) artysta, rzemieślnik stosujący technikę litografii

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
литография
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litosfera ˌlʲitɔˈsfɛra n
литосфера
(geologia, geologiczny) zewnętrzna, najbardziej sztywna sfera kuli ziemskiej;

litr lʲitr̥ n
литър
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

litrowy lʲiˈtrɔvɨ adj
литров
mający pojemność jednego litra, zawierający jeden litr czegoś

liturgia lʲiˈturʲɟja n
литургия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
богослужебен литургиен литургичен литургически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liverpoolski adj
ливърпулски
odnoszący się do Liverpoolu, związany z Liverpoolem

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
лисабонски
odnoszący się do miasta Lizbona

lizol n
лизол
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym;

liść lʲiɕʨ̑ n
лист
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

lniany ˈlʲɲãnɨ adj
ленен
dotyczący lnu, związany z lnem
wykonany lub otrzymany z rośliny len
wykonany z tkaniny wykonanej z lnu

lobotomia n
лоботомия
(medycyna, medyczny) zabieg neurochirurgiczny, który polega na odcięciu połączeń pomiędzy korą przedczołową oraz innymi strukturami mózgowia;

locha ˈlɔxa n
свинка
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica dzika
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni

lockout n
локаут
(ekonomia, ekonomiczny) uniemożliwienie strajku przez zakaz wstępu do fabryki do czasu akceptacji przez pracowników warunków zatrudnienia stawianych przez zarząd

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
глетчер гле́тчер
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lody n
сладолед
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
хладилник
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
логаритъм
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

logarytm naturalny n
естествен логаритъм
(matematyka, matematyczny) logarytm o podstawie e, tzw. liczbie Eulera, równej w przybliżeniu 2{,}718281828...;

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
логаритмичен логаритмически
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów

loggia n
лоджия
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
логически
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką
логично
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)

logiczność n
логичност
cecha tego, co logiczne

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
логичен
(potocznie, potoczny) mający sens, zrozumiały, rozsądny
логически
związany z logiką, zgodny z logiką

logik ˈlɔɟik n
логик
osoba zajmująca się zawodowo logiką

logika ˈlɔɟika n
логика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych
prawa i mechanizmy rządzące jakimiś zdarzeniami

logo ˈlɔɡɔ n
лого
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną;

logopeda n
логопед
specjalista w zakresie logopedii

logopedia n
логопедия
nauka o wadach mowy;

logopedyczny adj
логопедически
związany z logopedią, dotyczący logopedii

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
лоялно
w sposób lojalny

lojalność n
лоялност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lojalny lɔˈjalnɨ adj
лоялен
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi

lokajski adj
лакейски
związany z lokajem, dotyczący lokaja
(pogardliwie, pogardliwy) właściwy lokajowi; mający cechy lokaja, zwłaszcza służalczość

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
локализация
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
локален
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokator lɔˈkatɔr n
квартирант
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokatorka n
квартирантка
kobieta odnajmująca mieszkanie

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
локомотив
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
ломбардски
związany z Lombardią

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
лондончанка
mieszkanka Londynu

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
лондончанин
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
лондонски
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

longboard n
лонгборд
(sport, sportowy) deskorolka o dłuższym rozmiarze, pozwalająca rozwinąć większą prędkość;

lont lɔ̃nt n
фитил
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika

lord lɔrt n
лорд
mężczyzna posiadający tytuł lorda (1.1)
tytuł szlachecki stosowany w Anglii i Szkocji

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
лоуренсий лавренций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

loteria lɔˈtɛrʲja n
лотария
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

loteryjny adj
лотариен
związany z loterią

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
авиация
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
авиационен
związany z lotnictwem

lotnik ˈlɔtʲɲik n
авиатор летец
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
летище
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
самолетоносач авионосец
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotność n
летливост
(fizyka, fizyczny) właściwość niektórych substancji do występowania w stanie lotnym lub do przechodzenia w stan lotny

lotny adj
летлив
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący

lotos ˈlɔtɔs n
лотос
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

lub lup conjunction
или
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
люцерна
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
население
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludowy luˈdɔvɨ adj
народен
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów

ludowładztwo n
народовластие
(książkowy) forma rządów sprawowanych przez wszystkich obywateli

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
човекоядец людоед
człowiek zjadający mięso ludzkie

ludożerstwo ˌludɔˈʒɛrstfɔ n
людоедство човекоядство
jedzenie mięsa ludzkiego przez innych ludzi

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
човечество
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie
човечност човещина
natura człowieka, która jest utożsamiana z dobrymi cechami ludzi

lufa ˈlufa n
цев
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
лакриц
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;
сладник
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
люксембургски
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksusowo adv
луксозно
w sposób, który zaspokaja czyjeś wymagania dotyczące luksusu

luksusowy adj
луксозен
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lumbago lũmˈbaɡɔ n
лумбаго
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

lunapark lũˈnapark n
лунапарк
(turystyka, turystyczny) teren z zespołem urządzeń rozrywkowych;

lupa ˈlupa n
лупа
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustro ˈlustrɔ n
огледало
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lutenica n
лютеница
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bałkańska pasta z pomidorów i pieczonych papryk;

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
лютеран
osoba, która wyznaje luteranizm

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
лютеранство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra;

luteranka ˌlutɛˈrãnka n
лютеранка
kobieta, która wyznaje luteranizm

luterański adj
лютерански
związany z luteranizmem

lutet ˈlutɛt n
лутеций лютеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
лютня
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
споявам
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

lutowy luˈtɔvɨ adj
февруарски
od: luty

luty ˈlutɨ n
февруари
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

lwi lvʲi possessiveAdjective
лъвски
należący do lwa

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
лъвица
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
лед
stały stan skupienia wody;
лед ледена пързалка
(potocznie, potoczny) lodowisko
кавал минет свирка фелацио
(potocznie, potoczny) (pospolicie) fellatio
сладолед лед
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
кацам приземявам се
osiadać na czymś – z powietrza lub wody

maca ˈmaʦ̑a n
маца
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
македонски
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
македонски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii;

machinacja ˌmaxʲĩˈnaʦ̑ʲja n
машинация
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść

machinalny adj
машинален
dziejący się mimowolnie, bez udziału świadomości

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
матрица
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
майчински
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
майчинство
bycie matką

macocha maˈʦ̑ɔxa n
мащеха
żona ojca, ale nie matka;

madagaskarski ˌmadaɡaˈskarsʲci adj
мадагаскарски
odnoszący się do państwa Madagaskar
odnoszący się do wyspy Madagaskar

madrycki maˈdrɨʦ̑ʲci adj
мадридски
odnoszący się do miasta Madryt

madrygałowy adj
мадригален
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) lub (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z madrygałem, dotyczący madrygału

maestro maˈɛstrɔ n
маестро
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka

mafia ˈmafʲja n
мафия
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
мафиоз мафиот
(kryminologia, kryminologiczny) członek mafii

mag mak n
маг
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w starożytnej Persji: kapłan (członek kasty kapłańskiej), który zajmował się astrologią i magią
(ezoteryka) osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną

magadański adj
магадански
związany z Magadanem (miastem w Rosji)

magia ˈmaɟja n
магия
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;
coś, co wydaje się nadprzyrodzone; niezwykła siła oddziaływania osób, miejsc, wydarzeń

magicznie adv
магически
w sposób magiczny

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
магичен магически
taki, który ma wyjątkowy, czarujący, dziwny urok
магически магичен
związany z magią

magister maˈɟistɛr n
магистър
(edukacja, edukacyjny) (studencki) osoba, która zdobyła tytuł magistra (1.1)
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia

magisterski adj
магистърски
związany z osobą magistra
związany z tytułem magistra

magistrat n
магистрат
władze miejskie;
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie

magistratura n
магистратура
(historia, historyczny, historycznie) zespół urzędów w starożytnym Rzymie;

magma ˈmaɡma n
магма
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magmowy maɡˈmɔvɨ adj
магматичен магматически магмен
(geologia, geologiczny) powstały z magmy, mający związek z magmą

magnat n
магнат
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel potężnego przedsiębiorstwa, który kontroluje poważną część rynku w określonej branży
(historia, historyczny, historycznie) szlachcic z arystokratycznego rodu, który ma wielki majątek

magnes ˈmaɡnɛs n
магнит
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magneto- maɡˈnɛtɔ
магнето- магнито-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z magnesem, magnetyzmem

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
магнетофон
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetofonowy adj
магнетофонен
związany z magnetofonem, dotyczący magnetofonu

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
магнетичен магнитен
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym)

magnetyt maɡˈnɛtɨt n
магнетит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady tlenków, o silnych właściwościach magnetycznych, najbogatsza ruda żelaza;

magnetytowy ˌmaɡnɛtɨˈtɔvɨ adj
магнетитен магнетитов магнетичен
zrobiony z magnetytu , składający się z magnetytu, zawierający magnetyt

magnetyzm n
магнетизъм
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca

magnez ˈmaɡnɛs n
магнезий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezowy adj
магнезиев
dotyczący magnezu

magnezyt n
магнезит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
магнитуд
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
магнолия
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

mahajana ˌmaxaˈjãna n
Махаяна
(filozofia, filozoficzny) kierunek buddyzmu, wyodrębniony w pierwszym wieku p.n.e.;

maharadża n
махараджа
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahometanin n
мохамеданин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
мохамеданство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa

mahometański adj
мохамедански
związany z mahometanizmem i mahometanami, dotyczący mahometanizmu

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
махагон
drewno otrzymywane z mahoniowca
kolor czerwonobrunatny

maj maj n
май
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majaczyć v
бълнувам
mówić głupstwa z powodu wysokiej gorączki, choroby, wyczerpania

majolika n
майолика
materiał ceramiczny z gliny pokrytej polewą ołowiowo-cynową;

majonez maˈjɔ̃nɛs n
майонеза
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
майор
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

majorowa ˌmajɔˈrɔva n
майорка майорша
(potocznie, potoczny) żona majora

majowy maˈjɔvɨ adj
майски
związany z majem, dotyczący maja

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
имотен имуществен
dotyczący majątku

majętność maˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
имотност
(przestarzałe, przestarzały) dostatek, bogactwo, zamożność

majętny maˈjɛ̃ntnɨ adj
имотен
posiadający duży majątek

mak mak n
мак
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2)

makadamowy adj
макадамов
(technologia, technika, techniczny) związany z makadamem, dotyczący makadamu

makak ˈmakak n
макак
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
макиавелизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i strategia postępowania opisana przez Niccolò Machiavellego;
(psychologia, psychologiczny) postawa cyniczna, obłudna, pozbawiona skrupułów; wiara w to, że cel uświęca środki;

makieta maˈcɛta n
макет
model czegoś wykonany w małej skali

makijaż maˈcijaʃ n
грим гримиране
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
гримиране
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makowy maˈkɔvɨ adj
маков
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) odnoszący się do nasion maku, przyrządzony z maku lub z dodatkiem maku
odnoszący się do maku (rośliny)

makrocząsteczka ˌmakrɔʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
макромолекула
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) cząsteczka zbudowana z bardzo dużej liczby atomów;

makroekonomiczny adj
макроикономически
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makroflora n
макрофлора
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) organizmy roślinne wchodzące w skład makrobentosu, o rozmiarach od 0,3 mm × 0,3 mm do 1 mm × 1 mm

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
максимум
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
максима
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalnie ˌmaksɨ̃ˈmalʲɲɛ adv
максимално
w sposób maksymalny

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
максимален
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

makulatura ˌmakulaˈtura n
макулатура
(drukarstwo, drukarski) arkusze zużyte podczas druku, arkusze z defektem
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bezwartościowe, mierne książki
niepotrzebny, zużyty lub zniszczony papier przeznaczony do recyklingu;

makulaturowy adj
макулатурен
wytworzony z makulatury
związany z makulaturą, odnoszący się do makulatury

malachit maˈlaxʲit n
малахит
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malachitowy ˌmalaxʲiˈtɔvɨ adj
малахитов
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący malachitu, wykonany z malachitu, związany z malachitem, ozdobiony malachitem
(książkowy) mający kolor szmaragdowozielony, taki jak kolor malachitu

malakolog n
малаколог
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
малакология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami;

malaria maˈlarʲja n
малария
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malaryczny adj
малариен маларичен
odnoszący się do malarii, związany z malarią
sprzyjający powstawaniu i rozwojowi ognisk malarii

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
малавийски
odnoszący się do państwa Malawi

malijski maˈlʲijsʲci adj
малийски
odnoszący się do państwa Mali

malina maˈlʲĩna n
малина
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malinnik n
малинаж малинак
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce uprawy malin, plantacja malin

malinowoczerwony adj
малиненочервен малиновочервен
koloru czerwonego o odcieniu malinowym

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
малинен малинов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin
dotyczący malin (krzewów i owoców)
mający kolor dojrzałego owocu maliny, różowoczerwony

maltański malˈtãj̃sʲci adj
малтийски
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta

maltretowanie ˌmaltrɛtɔˈvãɲɛ n
малтретиране
(rzeczownik odczasownikowy) od maltretować

maltretować ˌmaltrɛˈtɔvaʨ̑ v
малтретирам
znęcać się nad kimś lub czymś

malutki maˈlutʲci adj
мъничък
bardzo mały; (zdrobniale) od: mały

mama ˈmãma n
мама
(potocznie, potoczny) matka

mamba ˈmãmba n
мамба
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży;

maminy adj
мамин
dotyczący mamy, należący do mamy, właściwy mamie, charakteryzujący mamę

mamuci adj
мамонтов мамутов
(zoologia, zoologiczny) związany z mamutem, dotyczący mamuta, odnoszący się do mamuta

mamut ˈmãmut n
мамут мамонт
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

manchesterski adj
манчестърски
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem

mandala mãnˈdala n
мандала
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii;

mandaryn n
мандарин
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
мандарина
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców;

mandaryński adj
мандарински
(historia, historyczny, historycznie) związany, odnoszący się do mandarynów

mandat ˈmãndat n
мандат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
мандолина
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;

mandolinowy adj
мандолинен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z mandoliną, dotyczący mandoliny

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
мандрагора
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

mandżurski mãn͇ˈʤ̑ursʲci adj
манджурски
dotyczący Mandżurii, związany z Mandżurią, pochodzący z Mandżurii

manekin mãˈnɛcĩn n
манекен
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka;

manewr ˈmãnɛfr̥ n
маневра
(przenośnie, przenośnia) zręczne posunięcie
(wojskowość, wojskowy) zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej;
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania

manewrowy adj
маневрен
przeznaczony do manewrów, dotyczący manewrów, związany z manewrami

maneż n
манеж
(jeździectwo, jeździecki) plac służący do ujeżdżania koni
arena cyrkowa

mangan ˈmãŋɡãn n
манган
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

manganowy adj
манганов
dotyczący manganu

mango ˈmãŋɡɔ n
манго
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju mango (1.1)

mangusta mãŋˈɡusta n
мангуста
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki;

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
маниак
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

maniakalność n
маниакалност
cecha tego, co maniakalne; cecha tych, którzy są maniakalni

maniakalny adj
маниакален
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka

manicheizm n
манихейство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) system religijno-filozoficzny, stworzony przez Maniego, zgodnie z którym podstawą bytu są dwie przeciwstawne siły: dobro i zło oraz światło i ciemność;

manichejczyk n
манихеец манихей
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
манихейски
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny;

manicure n
маникюр
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk;

maniera mãˈɲɛra n
маниер
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) charakterystyczny dla pewnego kręgu twórców sposób tworzenia dzieł; styl

manierka n
манерка
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów;

manifest mãˈɲifɛst n
манифест
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odezwa władz skierowana do narodu
(urzędowy) wykaz ładunku
publiczna deklaracja zawierająca program działania

manifestacja ˌmãɲifɛˈstaʦ̑ʲja n
манифестация
czynne publiczne wystąpienie dla wyrażenia swego stanowiska, protestu, sympatii, solidarności
ostentacyjne okazywanie swoich uczuć, emocji

manifestant ˌmãɲiˈfɛstãnt n
манифестант
uczestnik manifestacji

manifestantka n
манифестантка
kobieta biorąca udział w manifestacji

manifestowanie n
манифестиране
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne wyrażanie swoich poglądów

manifestować v
манифестирам
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publicznie wyrażać swoje poglądy

manikiurzystka n
маникюристка
kobieta zajmująca się zawodowo pielęgnacją dłoni i paznokci u rąk

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
маншет
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manna ˈmãnːa n
манна
(biblijny) pokarm z nieba, który Bóg zsyłał Izraelitom przez 40 lat na pustyni;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
манометър
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mansarda mãw̃ˈsarda n
мансарда
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
мансарден
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy

mantra ˈmãntra n
мантра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu

manufaktura n
манифактура
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu;

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
манускрипт
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie;

maoizm n
маоизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

mapa ˈmapa n
карта
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

marathi n
маратхи
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra;

maraton maˈratɔ̃n n
маратон
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

maratończyk ˌmaraˈtɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
маратонец
(sport, sportowy) biegacz biorący udział w maratonie

maratoński ˌmaraˈtɔ̃j̃sʲci adj
маратонски
(sport, sportowy) związany z maratonem, dotyczący maratonu

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
марципан
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób z marcepanu (1.1)

marcepanowy ˌmarʦ̑ɛpãˈnɔvɨ adj
марципанов
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z marcepanu, zawierający marcepan

marchew ˈmarxɛf n
морков
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

marcowy mar.ˈʦ̑ɔ.vɨ adj
мартенски
odnoszący się do marca, trzeciego miesiąca roku

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
маргарин
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margrabia marˈɡrabʲja n
маркграф
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: zwierzchnik marchii

margrabstwo n
маркграфство
(historia, historyczny, historycznie) tytuł i urząd margrabiego
(historia, historyczny, historycznie) ziemie zarządzane przez margrabiego

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
марихуана
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marimba maˈrʲĩmba n
маримба
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
марионетка
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) ktoś, kto jest czyimś bezwolnym narzędziem, kto ślepo wykonuje czyjeś polecenia

marionetkowy adj
марионетен
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) będący bezwolnym narzędziem w czyichś rękach, całkowicie zależny od kogoś
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący marionetki, związany z marionetką

marketing n
маркетинг
(ekonomia, ekonomiczny) działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów;

marketingowy adj
маркетингов
związany z marketingiem, dotyczący marketingu

markiz n
маркиз
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

markiza marʲˈciza n
маркиза
(architektura, architektoniczny) daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.
arystokratka – żona markiza

markizeta n
маркизет
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina siateczkowa wytwarzana z bardzo cienkiej przędzy, współcześnie używana głównie do wyrobu firan, a dawniej również bielizny i innej odzieży damskiej

marksista marʲˈcɕista n
марксист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu

marksistka marʲˈcɕistka n
марксистка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka marksizmu

marksistowski adj
марксистки марксически
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
марксизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
мармалад
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
мрамор
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;
przedmiot wykonany z marmuru (1.1)

marmurowy ˌmarmuˈrɔvɨ adj
мраморен
wykonany z marmuru, zbudowany z marmuru

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
пилея прахосвам разхищавам
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
суета
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
марокански
odnoszący się do Maroka

marskość ˈmarskɔɕʨ̑ n
цироза
(medycyna, medyczny) stwardnienie narządu i związane z tym upośledzenie jego czynności

marsylianin n
марсилец
mieszkaniec Marsylii

marsylianka ˌmarsɨˈlʲjãnka n
марсилка
mieszkanka Marsylii

marsylski adj
марсилски
związany z Marsylią, dotyczący Marsylii

marsz marʃ n
марш
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszałek marˈʃawɛk n
маршал
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przewodniczący sejmu;

marszałkowski ˌmarʃawˈkɔfsʲci adj
маршалски
(wojskowość, wojskowy) dotyczący wojskowego w stopniu marszałka

marszczyć v
бърча
pokrywać zmarszczkami
бърча се
ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami

marszowy adj
маршов
związany z marszem, dotyczący marszu

marszruta marʃˈruta n
маршрут
wyznaczona trasa dojazdu, dojścia, dotarcia do jakiegoś celu

martwy ˈmartfɨ adj
мъртъв
taki, który umarł

maruder n
мародер
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw

maruderstwo n
мародерство
(wojskowość, wojskowy) ogół zachowań i postępków charakterystycznych dla maruderów, którzy w warunkach wojennych dopuszczają się różnych przestępstw, zwłaszcza rabunków i kradzieży

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
марина военноморски сили
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie
сако
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
моряк матрос
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
марината
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy zakonserwowany marynatą (1.1) octową

marynista n
маринист
(sztuka) artysta tworzący sztukę o tematyce morskiej

marynistyka n
маринизъм
(sztuka) twórczość o tematyce morskiej;

marynowanie n
мариноване
(rzeczownik odczasownikowy) od marynować

marynowany adj
маринован
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie marynowania

marynować v
мариновам
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
март
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
мечта мечтание
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marzyciel n
мечтател
ten, kto marzy

marzycielka ˌmaʒɨˈʨ̑ɛlka n
мечтателка
forma żeńska od: marzyciel

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
мечтая
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
марж
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa atomowa n
атомна маса
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa molowa n
моларна маса
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
седеф
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masaż ˈmasaʃ n
масаж
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
масажист
osoba zajmująca się masażem

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
масажистка
kobieta wykonująca masaż

maselnica n
буталка
urządzenie do wyrobu masła

maska ˈmaska n
маска
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskować v
маскирам
(psychologia, psychologiczny) ukrywać prawdziwe stany wewnętrzne (zamiary, uczucia, itp.)
(technologia, technika, techniczny) czynić niedostrzegalnym, niewidocznym, używając jakiejś techniki zasłaniania
маскирам се
(psychologia, psychologiczny) ukrywać swoje prawdziwe uczucia, usposobienie, zamiary, itp.
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) zakrywać się czymś tak, aby nie być widocznym

masochistka ˌmasɔˈxʲistka n
мазохистка
(psychologia, psychologiczny) forma żeńska od: masochista; kobieta znajdująca upodobanie w masochizmie

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
мазохизъм
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

mason ˈmasɔ̃n n
масон
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
масонство франкмасонство
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów;

masowanie n
масажиране
(rzeczownik odczasownikowy) od masować

masować v
масажирам
wykonywać masaż

masowo adv
масово
w sposób masowy

masowość maˈsɔvɔɕʨ̑ n
масовост
cecha tego, co masowe

masoński adj
масонски
związany z masonerią, dotyczący masonerii

mass media n
масмедия
(publikatory) prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp.

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
мастектомия
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
мастодонт
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
мастурбация
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masyw ˈmasɨf n
масив
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę

masywnie maˈsɨvʲɲɛ adv
масивно
w sposób masywny

masywność n
масивност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest masywne; cecha tych, którzy są masywni

masywny adj
масивен
o mocnej budowie i dużym ciężarze

maszerowanie ˌmaʃɛrɔˈvãɲɛ n
маршировка маршируване
(rzeczownik odczasownikowy) od maszerować

maszerować v
марширувам
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
мачта
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

masztowy adj
мачтов
związany z marsztem, dotyczący masztu

maszyna maˈʃɨ̃na n
машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy
(przenośnie, przenośnia) osoba wykonująca coś automatycznie i bezmyślnie
pojazd mechaniczny, zwłaszcza samolot

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
пишеща машина
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
шевна машина ше́вна маши́на
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
машинист
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg;
машинописец
(rzadki, rzadko używany) zwykle (żartobliwie) osoba posługująca się zawodowo maszyną do pisania

maszynistka n
машинистка
kobieta kierująca lokomotywą
машинописка
kobieta zawodowo pisząca na maszynie do pisania

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
самобръсначка
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
месомелачка
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa;

maszynopis n
машинопис
tekst napisany na maszynie do pisania;

maszynopisanie n
машинопис
pisanie na maszynie

maszynopisowy adj
машинописен
dotyczący maszynopisu

maszynowy adj
машинен
wytworzony przez maszynę
związany z maszyną, dotyczący maszyny

maszynoznawstwo n
машинознание
nauka o budowie i zasadach funkcjonowania maszyn;

masło ˈmaswɔ n
масло
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
фъстъчено масло
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

mat mat n
мат
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść;

matador maˈtadɔr n
матадор
(etnografia, etnograficzny) główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą;

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
майчин
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę

matematyczka n
математичка
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka matematyki w szkole
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie matematyki
(potocznie, potoczny) studentka albo absolwentka wydziału matematycznego

matematycznie adv
математически
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
математически математичен
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
математик
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
математика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
матрак дюшек
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
материя
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;
(dawniej, dawny) tkanina, materiał
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
материалист
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu
(potocznie, potoczny) człowiek kierujący się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materialistka ˌmatɛrʲjaˈlʲistka n
материалистка
(filozofia, filozoficzny) zwolenniczka materializmu w filozofii
kobieta kierująca się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
материализъм
kierowanie się w życiu względami materialnymi
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny głoszący, że materia jest jedynym istniejącym bytem

materialnie adv
материално
w sposób dotyczący dóbr materialnych

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
материален
dotyczący materii, związany z pojęciem materii
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
материал
to, z czego są wytwarzane przedmioty
zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
взривно вещество експлозив взрив
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
майка
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
кръстница
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną

matlockit n
матлокит
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków;

matowy maˈtɔvɨ adj
матов
bez połysku
(szachy, pojęcie szachowe) związany z matem
świecący rozproszonym światłem

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
матриархален
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
матриархат
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

matryca maˈtrɨʦ̑a n
матрица
(technologia, technika, techniczny) forma służąca do seryjnego odlewania, kucia, toczenia itp. przedmiotów o tym samym kształcie

matura maˈtura n
матура
(edukacja, edukacyjny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej;

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
мавритански
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce

mauryjski adj
мавърски
związany z Maurami, dotyczący Maurów

maurytyjski ˌmawrɨˈtɨjsʲci adj
маврицийски
odnoszący się do państwa Mauritius

mauzer n
маузер
(wojskowość, wojskowy) broń palna produkcji albo systemu Mausera; w szczególności karabin powtarzalny lub pistolet

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
мавзолей
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazut n
мазут
(chemia, chemiczny) oleista ciecz pozostała po destylacji ropy naftowej niskiej jakości, używana jako paliwo lub olej opałowy;

mazutowy adj
мазутен мазутов
związany z mazutem, dotyczący mazutu; wykorzystujący, spalający mazut

mała litera ˈmawa lʲiˈtɛra n
малка буква
(językoznawstwo, językoznawczy) litera pisana tak, jak w środku wyrazu; litera normalnej wielkości

małoazjatycki adj
малоазиатски малоазийски
związany z Azją Mniejszą, dotyczący Azji Mniejszej

małokalibrowy adj
малокалибрен
o broni, amunicji: mający niewielki kaliber

małoletni adj
малолетен
tak młody, że nie posiada pełni praw obywatelskich

małoletni n
малолетен
osoba małoletnia (1.1)

małpa ˈmawpa n
кльомба
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
маймуна маймун
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpi ˈmawpʲi adj
маймунски
związany z małpą, dotyczący małpy
charakterystyczny dla małpy, mający cechy małpy

małpka ˈmawpka n
маймунка
(zdrobniale) od: małpa
mała lub młoda małpa

małpolud n
маймуночовек
(potocznie, potoczny) półczłowiek półmałpa

mały ˈmawɨ adj
малък
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą)

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
кутле кутре малък пръст
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
брак
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
съпруг
mąż (czyjś)

małżowina uszna n
ушна мида
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślak ˈmaɕlak n
масловка
(mikologia, mikologiczny) grzyb z rodzaju maślakowatych (Suillaceae);

maślak pstry ˈmaɕlak ˈpstrɨ n
синееща масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus variegatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o oliwkowej barwie kapelusza;

maślak sitarz ˈmaɕlac ˈɕitaʃ n
кравешка масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus bovinus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o dużych porach rurek;

maślak ziarnisty ˈmaɕlaɟ ʑarʲˈɲistɨ n
зърнеста масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus granulatus, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych bez pierścienia;

maślak zwyczajny ˈmaɕlaɡ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
обикновена масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus luteus, pospolity, jadalny gatunek grzyba z rodziny maślakowatych;

maślak żółty ˈmaɕlaɡ ˈʒuwtɨ n
елегантна масловка
(mikologia, mikologiczny) Suillus grevillei, gatunek grzyba z rodziny maślakowatych o żółtej barwie kapelusza;

maślany maɕˈlãnɨ adj
маслен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zrobiony z wykorzystaniem masła

meander mɛˈãndɛr n
меандър
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U;
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny przypominający meandrującą rzekę;

meblowy mɛˈblɔvɨ adj
мебелен
dotyczący mebli

mech mɛx n
мъх
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanika kwantowa n
квантова механика
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanika nieba n
небесна механика
(astronomia, astronomiczny) nauka o wzajemnym oddziaływaniu i ruchach ciał niebieskich;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
механизъм
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność

mecz mɛʧ̑ n
мач
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
джамия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
медал
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
медальон
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owalny kotlet bez panierki
(sztuka) element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu;

medalista ˌmɛdaˈlʲista n
медалист
(sport, sportowy) sportowiec, który zdobył medal

medalistka ˌmɛdaˈlʲistka n
медалистка
(sport, sportowy) kobieta, która zdobyła medal

medialny adj
медиен
związany z mass mediami, dotyczący mass mediów

mediana mɛˈdʲjãna n
медиана
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
милански
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

medium społecznościowe n
социална медия
(społeczny) (socjologia, socjologiczny) serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami;

meduza mɛˈduza n
медуза
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
медицина
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;
(edukacja, edukacyjny) kierunek na wyższej uczelni, obejmujący studia w zakresie medycyny (1.1)

medycyna weterynaryjna n
ветеринарна медицина
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce;

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
медицински
(medycyna, medyczny) związany z medycyną, dotyczący medycyny

medyk ˈmɛdɨk n
медик
(potocznie, potoczny) student medycyny (kierunku lekarskiego)
(przestarzałe, przestarzały) lekarz

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
медитация
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
pogrążanie się w myślach

medytacyjny ˌmɛdɨtaˈʦ̑ɨjnɨ adj
медитативен
związany z medytacją

megaloman ˌmɛɡaˈlɔ̃mãn n
грандоман
(książkowy) człowiek, który ma manię wielkościową, charakteryzuje się megalomanią, ma zbyt wysokie mniemanie o sobie

meitner ˈmajtnɛr n
майтнерий мейтнерий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
мейоза
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
мелатонин
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

meldunek mɛlˈdũnɛk n
адресна регистрация
(potocznie, potoczny) zapis w książce meldunkowej osoby mieszkającej w jakimś miejscu
доклад отчет
oficjalnie przekazana informacja

melisa lekarska n
маточина
(botanika, botaniczny) Melissa officinalis L. gatunek byliny z rodziny jasnotowatych stosowanej jako roślina lecznicza;

melizmat n
мелизъм
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu;

melodia mɛˈlɔdʲja n
мелодия
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
мелодраматичен мелодраматически
dotyczący melodramatu

melodyjnie adv
мелодично
w sposób melodyjny

melodyjność n
мелодичност
cecha tego, co melodyjne

melodyjny adj
мелодичен
o przyjemnym brzmieniu

memorandum ˌmɛ̃mɔˈrãndũm n
меморандум
niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
менажерия
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych;

menażka mɛ̃ˈnaʃka n
бака
(harcerski) (wojskowość, wojskowy) lekki metalowy pojemnik służący do spożywania posiłków, czasami też do ich przygotowywania;

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
менделеевий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
менструация
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalność n
манталитет
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

mentolowy adj
ментолов
o smaku mentolu

menu n
меню
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
zestaw dań składających się na posiłek

menzurka n
мензура
(chemia, chemiczny) (laboratoryjny, związany z laboratorium) cylindryczne szklane naczynie z podziałką, służące do pomiaru objętości cieczy

merytokracja n
меритокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
месианизъм месианство
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
мескалин
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

mesyński adj
месински
(geografia, geograficzny) związany z Mesyną, dotyczący Mesyny

meszek ˈmɛʃɛk n
мъх
delikatne, krótkie i gęste włoski

meta ˈmɛta n
финиш
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach

metaboliczny adj
метаболитен метаболичен
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
метаболизъм
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
метафора
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metal ˈmɛtal n
метал мета́л
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;

metamfetamina n
метамфетамин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym;

metan ˈmɛtãn n
метан
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

meteor mɛˈtɛɔr n
метеор
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
метеоролог
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
метеорология
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
метеорологичен метеорологически метеороложки
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
метеорит
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

metka ˈmɛtka n
етикет
(handel, handlowy) kartonik albo kawałek tkaniny zawierający informacje – przyczepiony lub przyszyty do towaru;

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
методология
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
метонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
метър
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;
miarka, której długość jest równa 1 metr (1.1)

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
квадратен метър
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
кубически метър
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metresa n
метреса
(dawniej, dawny) kochanka i utrzymanka, zazwyczaj króla lub magnata

metro ˈmɛtrɔ n
метро
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
метроном
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
метрополия
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo kolonialne w stosunku do swych kolonii;
митрополия
(administracja) (kościelny) prowincja kościelna zarządzana przez arcybiskupa, składająca się z kilku diecezji;

metropolita ˌmɛtrɔpɔˈlʲita n
митрополит
(administracja) (kościelny) arcybiskup zajmujący czołowe miejsce w prowincji kościelnej – metropolii;

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
метросексуален
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii

metrowy mɛˈtrɔvɨ adj
метров
mający długość jednego metra

metyl n
метил
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

mewa ˈmɛva n
чайка
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
мъглив
pełen mgły
(przenośnie, przenośnia) mało konkretny, niesprecyzowany lub mało zrozumiały

mgła mɡwa n
мъгла
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
мъглявина
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mi mʲi n
ми
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
знаменател
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
именителен падеж
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
градче градец
(zdrobniale) od miasto
małe miasto

miasto ˈmʲjastɔ n
град
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)

miau mʲjaw interjection
мяу
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczenie mʲjawˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
мяукане мяучене
(rzeczownik odczasownikowy) od miauczeć

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
мяукам мяуча
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
артериосклероза атеросклероза
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

miażdżycowy adj
артериосклеротичен атеросклеротичен атеросклеротически
(medycyna, medyczny) właściwy miażdżycy, związany z miażdżycą

miech mʲjɛx n
мях
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
меч
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
светлинен меч
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
леген
duża miska, głównie do mycia lub prania;
таз
(anatomia, anatomiczny) wklęsła, parzysta kość w obrębie lędźwi, łącząca kończynę dolną (tylną) z kręgosłupem;

miednicowy adj
тазов
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedza ˈmʲjɛʣ̑a n
межда
(rolnictwo, rolniczy) wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi;

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
меден
koloru miedzi
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
мед бакър
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
място
obszar lub punkt w przestrzeni
(sport, sportowy) ranga, pozycja
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
градска легенда
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
градски
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
плитчина пясъци
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienszewicki adj
меншевишки
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z mienszewikami, dotyczący mienszewików, mienszewizmu

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
месец
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiączkowy adj
менструален менструационен
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesięcznie mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
месечно
w ciągu miesiąca; dotyczy ilości czegoś

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
ежемесечник месечник
czasopismo wydawane co miesiąc

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
смесвам бъркам меся размесвам
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)
смущавам
wtrącać się, wdawać się w coś, za bardzo się czymś interesować

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
апартамент
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
жител
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkaniowy ˌmʲjɛʃkãˈɲɔvɨ adj
квартирен
odnoszący się do mieszkania, związany z mieszkaniem

mieszkanka mʲjɛˈʃkãnka n
жителка
kobieta na stałe mieszkająca w jakimś miejscu (regionie, mieście)

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
имам
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dążyć do oddania czegoś komuś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
czuć coś
трябва
musieć coś zrobić

mieć rację v
имам право прав съм
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

migdałowaty adj
бадемен бадемов бадемовиден
przypominający kształtem migdał

migdałowiec n
бадем клепуш миндал
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migdałowiec pospolity n
бадем миндал
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Prunus dulcis, gatunek krzewu lub niedużego drzewa z rodziny różowatych, o owocach z jadalnym nasieniem;

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
бадемов
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem
odnoszący się do migdałowca
(przenośnie, przenośnia) przypominający migdał, kształtem, kolorem lub zapachem

mikołajki ˌmʲikɔˈwajci n
Николай Чудотворец
zwyczaj obdarowywania się drobnymi prezentami 6 (w dzień Świętego Mikołaja, patrona dzieci i ubogich) lub 5 grudnia (w wigilię);

mikrob ˈmʲikrɔp n
микроб
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) bardzo drobny, jednokomórkowy organizm

mikrobiolog ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk n
микробиолог
specjalista zajmujący się mikrobiologią

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
микробиология
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikrobiologiczny adj
микробиологичен микробиологически
dotyczący mikrobiologii

mikrobowy adj
микробен
dotyczący mikrobów, zarazków

mikrobus n
микробус
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
микрокефалия микроцефалия
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki;

mikroelement n
микроелемент
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych

mikroflora n
микрофлора
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku;

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
микрофон микрофо́н
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrokomputer n
микрокомпютър
(informatyka, informatyczny) komputer do użytku personalnego

mikrometr n
микрометър
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
микроорганизъм
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
микроскоп
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mila ˈmʲila n
миля ми́ля
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczek ˈmʲilʧ̑ɛk n
мълчаливец
człowiek małomówny, milczący

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
мълчане мълчене
(rzeczownik odczasownikowy) od milczeć
мълчание
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
мълча
nie mówić, nie wydawać głosu
nie chcieć wypowiadać się na jakiś temat

milczący adj
мълчалив
nieodzywający się wcale lub wypowiadający się rzadko
przebiegający bez użycia słów

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
хилядолетие
okres tysiąca lat

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
милиардер
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

miliarderka ˌmʲilʲjarˈdɛrka n
милиардерка
kobieta bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
милиция
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

milicjant n
милиционер
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego

milicjantka ˌmʲilʲiˈʦ̑ʲjãntka n
милиционерка
forma żeńska od: milicjant

milicyjny adj
милиционерски
odnoszący się do milicji, związany z milicją

miligram mʲiˈlʲiɡrãm n
милиграм
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka masy równa jednej tysięcznej grama

mililitr n
милилитър
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, milionowa część metra sześciennego

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
милиметър
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
милиметров
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
милион
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
милионер
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

milionerka n
милионерка
kobieta majętna, o majątku przekraczającym milion

milionerski adj
милионерски
związany z milionerem, milionerami; taki jak u milionera; przeznaczony dla milionera

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
милитаризация
podporządkowanie wszelkich dziedzin życia państwa przygotowaniom do wojny
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
милитаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) agresywna polityka zewnętrzna polegająca na celowym wywoływaniu konfliktów zbrojnych lub dążeniu do rozstrzygania konfliktów metodami siłowymi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

milord ˈmʲilɔrt n
милорд
tytuł grzecznościowy stosowany wobec lordów angielskich - członków Izby Lordów

mim mʲĩm n
мим
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor występujący w pantomimie;

mimiczny adj
мимичен мимически
dotyczacy mimiki, wyrażony za pomocą mimiki

mimikra mʲĩˈmʲikra n
мимикрия
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości

mimo że
въпреки че макар че
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mimochodem ˌmʲĩmɔˈxɔdɛ̃m adv
мимоходом
przy okazji, od niechcenia, ubocznie

mimoza mʲĩˈmɔza n
мимоза
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego;

minaret mʲĩˈnarɛt n
минаре
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
минерален
nie będący organicznym

mineralog ˌmʲĩnɛˈralɔk n
минералог
(mineralogia, mineralogiczny) specjalista zajmujący się mineralogią

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
минералогия
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

minerał mʲĩˈnɛraw n
минерал
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

mini ˈmʲĩɲi adj
мини
bardzo mały lub bardzo krótki

minia ˈmʲĩɲja n
миний миниум
zwyczajowa nazwa czerwonego barwnika nieorganicznego, najczęściej ołowiowego

miniatura ˌmʲĩɲaˈtura n
миниатюр миниатюра
mały model czegoś lub kopia w pomniejszeniu
миниатюра
(sztuka) malowidło małego formatu, zwykle portret, często na kości słoniowej, masie perłowej lub porcelanie
krótki utwór literacki, sceniczny, filmowy, muzyczny itp.
ręcznie malowana ilustracja lub inicjał w średniowiecznym rękopisie

miniaturowy ˌmʲĩɲatuˈrɔvɨ adj
миниатюрен
taki, który jest mniejszą wersją czegoś większego

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
минималист
zwolennik minimalizmu

minimalistka ˌmʲĩɲĩmaˈlʲistka n
минималистка
forma żeńska od minimalista

minimalnie ˌmʲĩɲĩˈmalʲɲɛ adv
минимално
w sposób minimalny

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
минимален
najniższy z możliwych lub dopuszczalnych

minimum ˈmʲĩɲĩmũm adv
минимум
w połączeniu z określeniem liczby: co najmniej

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
минимум
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
минижуп
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
министър мини́стър
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
министър без портфейл
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerialny adj
министерски
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
министерство
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

minuta mʲĩˈnuta n
минута
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);

miodowy mʲjɔˈdɔvɨ adj
меден
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) miły, słodki, przyjemny, rozkoszny
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) dotyczący miodu, zawierający miód, zrobiony z miodu
mający kolor złotawy, taki jak kolor miodu
przypominający miód w smaku lub zapachu

miotła ˈmʲjɔtwa n
метла
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
миоза
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirliton mʲirˈlʲitɔ̃n n
казу
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną;

misjonarka n
мисионерка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uczestnicząca w działalności misyjnej

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
мисионер
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

mistrz mʲisṭʃ n
майстор
(rzemiosło, rzemieślniczy) najwyższy stopień kształcenia zawodowego;
шампион
(sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw

mistrzostwa n
шампионат
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
майстория майсторлък майсторство
najwyższa biegłość w czymś

mistrzowski mʲiˈsṭʃɔfsʲci adj
майсторски
świetny, wspaniały, doskonały w swojej dziedzinie; doskonale wykonany

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
мистификация
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozory prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania;

miswak n
мисвак
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.);

mitochondrium n
митохондрия
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitolog mʲiˈtɔlɔk n
митолог
(antropologia, antropologiczny) (historia, historyczny, historycznie) badacz mitologii

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
митология
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
митологичен митологически
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitoza n
митоза
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
митра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
митичен митически
związany z mitem, mitologią

mityng n
митинг
otwarte zgromadzenie wielu osób

miód mʲjut n
мед
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
медовина
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw;

między-
между-
pierwszy człon wyrazów złożonych, utworzonych z połączenia przyimka między z rzeczownikami określającymi obiekty lub rzeczy, pomiędzy którymi coś się odbywa lub znajduje, np. międzymorze (między morzami), międzynarodowy (między narodami)

międzykomórkowy adj
междуклетъчен
(biologia, biologiczny) dotyczący przestrzeni między komórkami

międzymiastowy adj
междуградски
odbywający się między miastami, mający miejsce pomiędzy miastami; łączący miasta

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
международен
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzypaństwowy adj
междудържавен
dotyczący wielu państw; zachodzący, odbywający się przy udziale różnych państw; złożony z wielu państw (ich przedstawicieli)

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
междупланетен
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

międzyresortowy adj
междуведомствен
dotyczący kilku resortów

międzyżebrowy adj
междуребрен междуребров
znajdujący się między żebrami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
мек
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

mięsak n
саркома
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
мускул
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsisty adj
месест
o roślinach, częściach roślin, owocach: wypełniony soczystą substancją, soczystym miąższem
zawierający w sobie dużo mięsa, ciała

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
месен
(zootechnika, zootechniczny) hodowany dla pozyskania mięsa
dotyczący mięsa
zrobiony z mięsa, zawierający mięso

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ n
месарница месопродавница
(potocznie, potoczny) sklep mięsny (1.2) (w którym sprzedaje się mięso)

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
месо
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa (1.1)

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
пушечно месо
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
месояден
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
мента
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
ментов
(rzadki, rzadko używany) związany z miętą, dotyczący mięty
otrzymywany z mięty lub zawierający miętę

miętówka mʲjɛ̃nˈtufka n
ментовка
(spożywczy) wódka lub likier o smaku miętowym

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
мускулен
dotyczący mięśni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
милосърдие
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
милосърден състрадателен
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
любов
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym
любов обич
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
любов от пръв поглед
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
платонична любов
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna

miły ˈmʲiwɨ adj
вежлив
uprzejmy, serdeczny

miśnieński mʲiɕˈɲɛ̇̃j̃sʲci adj
майсенски
związany z Miśnią, dotyczący Miśni, pochodzący z Miśni

mleczarnia n
млекарница мандра
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleko ˈmlɛkɔ n
мляко
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji;

mnemotechnika ˌmnɛ̃mɔˈtɛxʲɲika n
мнемотехника
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.;

mniejszościowy adj
малцинствен
związany z mniejszością, dotyczący mniejszości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
малцинство
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mniejszość narodowa n
национално малцинство
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa obywateli danego państwa odróżniająca się od większości wspólnoty państwowej językiem, kulturą, pochodzeniem etnicznym bądź religią;

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
мобилизация
(wojskowość, wojskowy) postawienie sił zbrojnych na stopie wojennej i przestawienie gospodarki pokojowej na potrzeby wojny
bycie w stanie gotowości
мобилизация мобилиза́ция
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mobilizacyjny adj
мобилизационен
(wojskowość, wojskowy) związany z mobilizacją, dotyczący mobilizacji

mobilizować v
мобилизирам
dawać bodźce do działania
powoływać do czynnej służby
мобилизирам се
przygotowywać się do działania; zbierać wszelkie siły

mocarz n
бабанка
(podniośle) człowiek posiadający wielką siłę fizyczną lub duchową

mocz mɔʧ̑ n
урина
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczary n
блато
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

moczowód n
пикочопровод уретер
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
мода
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

model ˈmɔdɛl n
модел
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu
kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach
mężczyzna pozujący artyście do zdjęcia, obrazu czy rzeźby
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody

modelka mɔˈdɛlka n
манекенка
kobieta prezentująca stroje na pokazach mody

modem ˈmɔdɛ̃m n
модем
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modernizm n
модернизъм
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;

modlitewnie adv
молитвено
na modlitwie

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
молитвеник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw;

modlitewny ˌmɔdlʲiˈtɛvnɨ adj
молитвен
związany z modlitwą, dotyczący modlitwy

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
молитва
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualny tekst modlitwy (1.1) – wypowiadany lub napisany

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
моля се
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modnie adv
модно
w sposób modny, zgodnie z modą

modny ˈmɔdnɨ adj
моден
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas

moher ˈmɔxɛr n
мохер
wełna z kóz angorskich;

moherowy adj
мохерен
wykonany z moheru; związany z moherem

moim zdaniem adv
по мое мнение по моему според мен
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
мохито
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokradło mɔˈkradwɔ n
мочурище
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą;

mokry ˈmɔkrɨ adj
мокър
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

molekularny adj
молекулен
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
молекула
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
молибден
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
момент
krótki odcinek czasu

monachijski ˌmɔ̃naˈxʲijsʲci adj
мюнхенски
związany z Monachium, dotyczący Monachium, pochodzący z Monachium

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
монарх
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
монархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
монета
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
монитор
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera

monodram n
монодрама
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramat, w którym występuje tylko jeden aktor;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
монограм вензел
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
монокултура
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
монолог
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
монопол
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monopolowy ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ adj
монополен
związany z monopolem, dotyczący monopolu

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
монотеист
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
монотеистичен монотеистически
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
монотеизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monotonnie ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲːɛ adv
монотонно
w sposób monotonny

monotonność n
монотонност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest monotonne; cecha tych, którzy są monotonni

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
монотонен
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
мусон
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

monsunowy ˌmɔ̃w̃sũˈnɔvɨ adj
мусонен
związany z monsunem

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
монтаж
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) montaż filmowy;
(budownictwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura zamocowania danego elementu konstrukcyjnego lub urządzenia i ewentualne podłączenie go do źródła zasilania, jeżeli takowe jest konieczne

monument mɔ̃ˈnũmɛ̃nt n
монумент
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego

moralista ˌmɔraˈlʲista n
моралист
człowiek wskazujący innym, jak mają postępować, głoszący surowe zasady moralne
filozof lub pisarz zajmujący się zagadnieniami moralności

moralistka n
моралистка
kobieta pouczająca innych o zasadach moralności

moralizator n
морализатор
osoba mająca tendencję do moralizowania

moralizatorka n
морализаторка
kobieta mająca tendencję do moralizowania

moralizatorski adj
морализаторски
związany z moralizatorstwem, dotyczący moralizatorstwa

moralnie mɔˈralʲɲɛ adv
морално
w sposób zgodny z moralnością

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
моралност
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

morawski mɔˈravsʲci adj
моравски
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
убиец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
убийство
celowe odebranie komuś życia

morela mɔˈrɛla n
кайсия
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
кайсиев кайсиен
dotyczący moreli (drzew i owoców)
mający kolor owocu moreli, różowy z odcieniem żółtawym
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
морфология
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

mors mɔrs n
морж моржови
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;
морж
(potocznie, potoczny) osoba, która kąpie się w bardzo zimnej wodzie

morze ˈmɔ.ʒɛ n
море
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
месинг
stop miedzi z cynkiem;

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
месингов
wykonany z mosiądzu

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
московски
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

most mɔst n
мост
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

mostek ˈmɔstɛk n
гръдна кост
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej;

motocross n
мотокрос
(sport, sportowy) (motoryzacja) forma wyścigów motocyklowych na trasie z utrudnieniami;

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
мотоциклет мотоцикъл
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
мотоциклетист
osoba kierująca motocyklem

motocyklistka ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲistka n
мотоциклетистка
kobieta kierująca motocyklem

motocyklowy adj
мотоциклетен
od: motocykl

motornicza ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑a n
ватманка
kobieta zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju;

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
ватман
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
мотопед мотопе́д
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motorowy ˌmɔtɔˈrɔvɨ adj
моторен
związany z motorem, dotyczący motoru (silnika)
związany z motorem, dotyczący motoru (pojazdu)

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
моторница
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motyka mɔˈtɨka n
мотика
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
пеперуда пеперуди
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motyw ˈmɔtɨf n
мотив
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) najmniejsza elementarna jednostka świata przedstawionego dzieła literackiego: zdarzenie, przedmiot, cecha, sytuacja lub przeżycie;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy element formy w utworze muzycznym, struktura powstająca w wyniku współdziałania elementów muzycznych;
(sztuka) powtarzający się element kompozycyjny w dziełach sztuki

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
мотивация
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

mowa ciała n
език на тялото
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

mozaika mɔˈzajka n
мозайка
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozzarella n
моцарела
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

mołdawski mɔwˈdafsʲci adj
молдовски
odnoszący się do Mołdawii

mołdawski mɔwˈdafsʲci n
молдовски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mołdawii

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
хаван
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
възможност избор
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
мравуняк
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;

mrozoodporność n
мразоустойчивост студоустойчивост
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: mrozoodporny

mrozoodporny adj
мразоустойчив студоустойчив
odporny na mróz

mruczenie n
мъркане
(rzeczownik odczasownikowy) od mruczeć

mruczeć v
мъркам
zazwyczaj o kocie: wydawać cichy, niski, przeciągły dźwięk

mruk mruk n
темерут темерутин
(potocznie, potoczny) osoba małomówna

mrówka ˈmrufka n
мравка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
мравояд
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrównik ˈmruvʲɲik n
мравояд
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
мраз
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

mszał n
мисал
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej;

mucha ˈmu.xa n
муха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
мухоморка
(systematyka) (mikologia, mikologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących;

muchomor czerwonawy muˈxɔ̃mɔr ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ n
бисерна гъба
(mikologia, mikologiczny) Amanita rubescens Pers., jadalny gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych;

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
червена мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza;

muchomor jadowity muˈxɔ̃mɔrʲ ˌjadɔˈvʲitɨ n
бяла мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita virosa, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o białej barwie kapelusza;

muchomor plamisty muˈxɔ̃mɔr plãˈmʲistɨ n
пантерка
(mikologia, mikologiczny) Amanita pantherina, silnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o brunatnej barwie kapelusza, z białymi cętkami;

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
зелена мухоморка
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza;

muczenie muˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
мучене
(rzeczownik odczasownikowy) od muczeć

muczeć v
муча
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
мюезин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

mufa n
муфа
(technologia, technika, techniczny) tuleja z wewnętrznym gwintem służąca do łączenia rur;

mulacki adj
мулатски
związany z Mulatem, dotyczący Mulatów, Mulatek

muli adj
мулешки
(zoologia, zoologiczny) związany z mułem, dotyczący muła (zwierzęcia)

multilateralny adj
мултилатерален
(urzędowy) dotyczący wielu stron, podmiotów czegoś

multimedia ˌmultʲĩˈmɛdʲja n
мултимедия
media stanowiące połączenie kilku różnych form przekazu informacji np.: tekstu, dźwięku, grafiki, animacji, wideo;

multimilioner n
мултимилионер
mężczyzna, który posiada wielomilionowy majątek

mulwijski adj
милвийски
związany z osobą Mulviusa lub jego rodziną

mumia ˈmũmʲja n
мумия
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mumifikacja n
мумификация
proces konserwacji zwłok w celu zabezpieczenia przed rozkładem

mundur ˈmũndur n
униформа форма
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej;

mundurek n
униформа форма
strój harcerski lub szkolny

mur mur n
зид
(architektura, architektoniczny) murowane ogrodzenie, zwykle kamienne
зид стена́
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

murarz ˈmuraʃ n
зидар
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murawa muˈrava n
морава
gęsta, niska trawa pokrywająca jakiś teren

murena n
мурена
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

murmański murˈmãj̃sʲci adj
мурмански
związany z Murmańskiem, dotyczący Murmańska

murzyński adj
негърски
związany z Murzynami, dotyczący Murzynów
mający cechy przypisywane Murzynom lub Murzynkom

musaka muˈsaka n
мусака
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej;

musical ˈmuzʲikal ˈmʲjuzʲikal n
мюзикъл
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec;

muskowit muˈskɔvʲit n
мусковит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muskulatura n
мускулатура
(anatomia, anatomiczny) ogół mięśni

musli n
мюсли
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanka płatków zbożowych, suszonych owoców i bakalii

mustang ˈmustãŋk n
мустанг
(zoologia, zoologiczny) zdziczały koń, którego przodkami są konie przywiezione do Ameryki Północnej przez hiszpańskich konkwistadorów;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
мускет
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
мускетар
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz oddziałów specjalnych francuskiej gwardii królewskiej w XVII– i XVIII-wiecznej Francji;

muszkieterski adj
мускетарски
związany z muszkieterem, dotyczący muszkieterów

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
мутация
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;
(fizjologia, fizjologiczny) zmiana wysokości i skali głosu występująca u męskiej młodzieży w okresie dojrzewania płciowego;
przemiana

muzealny ˌmuzɛˈalnɨ adj
музеен
związany z muzeum, dotyczący muzeum i jego zbiorów

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
музей
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
мюсюлманин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
мюсюлманка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
мюсюлмански
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzycznie adv
музикално
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności

muzyczność n
музикалност
cecha tego, co jest muzyczne

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
музикален
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
музикант
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
музика му́зика
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków

muzykalność n
музикалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest muzykalne; cecha tych, którzy są muzykalni

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
музикален
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę

muzykant muˈzɨkãnt n
музикант
(potocznie, potoczny) osoba grająca na instrumencie muzycznym nie posiadająca wykształcenia muzycznego

muzykolog n
музиковед музиколог
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej

muzykologia n
музикология музикознание
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muzykologiczny adj
музиковедски музиколожки
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią

muł muw n
муле
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;
тиня
(geologia, geologiczny) naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
муселин
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

muślinowy adj
муселинен муселинов
(włókiennictwo) zrobiony z muślinu

my mɨ personalPronoun
ние
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
сапунен
zawierający mydło

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
сапунар сапунджия
(handel, handlowy) sprzedawca w sklepie z mydłem
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba produkująca mydło

mydło ˈmɨdwɔ n
сапун
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
микология
(mikologia, mikologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów;

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
мирмекология
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach;

mysi ˈmɨɕi adj
миши
charakterystyczny dla myszy, mający cechy myszy
dotyczący, odnoszący się do myszy

mysz mɨʃ n
мишка
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora

mysz komputerowa n
мишка компютърна мишка
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

myszkować v
мишкувам
szukać, przeszukiwać, zwłaszcza dokładnie, często skrycie, zaglądając w różne miejsca, zakamarki

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
мисля
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu
mieć zdanie

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
изтребител
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga;

móc muʦ̑ modal
мога
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
мой
1. (osoba) lp

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
говоря
posługiwać się jakimś językiem
używać mowy
rozmawiać
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie

mózg musk n
мозък главен мозък
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

móżdżek n
малък мозък
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
мъдрост
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
мъдър
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mądrze ˈmɔ̃nḍʒɛ adv
мъдро
od: mądry

mąka ˈmɔ̃ŋka n
брашно
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
мъж съпруг
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennica ˌmɛ̃n͇ʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
мъченица
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która zginęła za wiarę lub inną ideę

męczennik n
мъченик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;
(przenośnie, przenośnia) osoba, która cierpi z powodu swych przekonań

męczeństwo n
мъченичество
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych)

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
мъдрец
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
мъжки
(gramatyka) (zobacz) rodzaj męski
dotyczący mężczyzny, przeznaczony dla mężczyzny
odważny, śmiały, zachowujący się w sposób właściwy mężczyznom
złożony z mężczyzn
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
мъжественост възмъжалост
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
мъж
dorosły człowiek płci męskiej;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
младост младини
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
млад
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
ранен
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
жених
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
младеж момък юноша
(książkowy) młody mężczyzna

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
юношески
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
младеж
młodzi ludzie

młot mwɔt n
чук
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młotek ˈmwɔtɛk n
чук
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
мелница
budynek, w którym zboże miele się na mąkę
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów

młyn wodny n
воденица
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarka mwɨ̃ˈnarka n
мелничарка
kobieta, która miele mąkę w młynie

młynarski adj
мелничарски
związany z młynarstwem albo młynarzem

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
мелничар воденичар
człowiek, który miele mąkę w młynie

młyński adj
воденичен
związany z młynem, dotyczący młynu; używany we młynie

młócić v
вършея
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

na na preposition
на
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na prawo i lewo na‿ˈpravɔ i‿ˈlɛvɔ idiom
наляво и надясно наляво-надясно
bez umiaru, rozrzutnie
wszędzie dookoła, tu i tam

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
например
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na razie na‿ˈraʑɛ adv
за момента засега
tymczasem, póki coś się nie zmieni

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
до скоро
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce!

na zawsze adv
завинаги
bez możliwości zmiany danego stanu

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
наздраве
zwrot używany przed toastem
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął

nabożnie adv
набожно
w sposób nabożny

nabożność n
набожност
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w Boga i życie zgodnie z jej normami

naczynie krwionośne n
кръвоносен съд
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
капиляр
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

nad nat preposition
над
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

nadawca naˈdafʦ̑a n
адресант
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość

nadbrzeżny nadˈbʒɛʒnɨ adj
брегови
taki, który znajduje się nad brzegiem rzeki, kanału, jeziora lub morza

nadmiar ˈnadmʲjar n
излишък
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadmiernie nadˈmʲjɛrʲɲɛ adv
чрезмерно
w sposób nadmierny

nadmierność n
чрезмерност
cecha tego, co nadmierne

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
чрезмерен
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę

nadmorski nadˈmɔrsʲci adj
крайморски
znajdujący się w niewielkiej odległości od morza

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
злоупотребявам
używać w nadmiarze, przesadzać
wykorzystywać coś, korzystać z czegoś niewłaściwie

nadwozie n
каросерия
część górna pojazdu;

nadwzroczność n
далекогледство
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
надежда
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadziemny nadʲˈʑɛ̃mnɨ adj
надземен
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi

nagan n
наган
(wojskowość, wojskowy) siedmiostrzałowy rewolwer belgijskiej marki Nagant;

nagle ˈnaɡlɛ adv
изведнъж
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagniotek n
мазол
stwardnienie, które tworzy się na dłoni lub stopie wskutek długotrwałego ucisku

nagroda naˈɡrɔda n
награда приз
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
записвам
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku

nahajka n
нагайка
pleciony bicz o krótkiej rękojeści

naiwniaczka n
наивница
(potocznie, potoczny) kobieta naiwna

naiwniak naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak n
наивник
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
наивно
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
наивност
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
наивен
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności

naj- naj prefix
най
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków

najada n
наяда
(mitologia grecka) nimfa wód lądowych, wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior,

najazd ˈnajast n
набег
zbrojna agresja

nakaz ˈnakas n
заповед
polecenie, któremu powinno się podporządkować

naklejka naˈklɛjka n
лепенка стикер
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakręcać v
курдисвам навивам
uruchamiać jakieś urządzenie (lub podtrzymywać jego działanie), kręcąc pokrętłem naciągającym sprężynę wewnątrz tego urządzenia
навивам
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wpływać na kogoś, sprawiając że nabiera więcej chęci i energii do działania
kręcąc mocować coś na gwintowanym przedmiocie
okręcać lub nawijać coś wokół czegoś
снимам
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) realizować film
навивам се
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nabierać coraz więcej zaangażowania emocjonalnego
być okręcanym lub nawijanym na coś
być uruchomianym przez naciąganie sprężyny

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
гайка
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
принадлежа
być w posiadaniu czyimś
трябва
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się
членувам принадлежа част съм
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru

należy naˈlɛʒɨ v
трябва
powinno się; warto, trzeba, wypada

namiot ˈnãmʲjɔt n
палатка
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

nandu ˈnãndu n
нанду
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia;

naostrzyć v
подостря
uczynić ostrym lub ostrzejszym

naparstek naˈparstɛk n
напръстник
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napiec v
напека
(potocznie, potoczny) upiec dużo czegoś

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
напиша
wyrazić coś słowami na piśmie

napiwek naˈpʲivɛk n
бакшиш
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napletek naˈplɛtɛk n
препуциум препу́циум
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

naprawdę naˈpravdɛ particle
наистина
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

napój ˈnapuj n
напитка
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

napój gazowany n
газирана напитка
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
каране на ски
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
скиор
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
нарцис
(botanika, botaniczny) Narcissus L., rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)

narcyzm n
нарцисизъм
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
нарколепсия
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkoman narˈkɔ̃mãn n
наркоман
osoba uzależniona od narkotyków

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
наркомания
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkomanka ˌnarkɔ̃ˈmãnka n
наркоманка
kobieta uzależniona od narkotyków

narkotyczny ˌnarkɔˈtɨʧ̑nɨ adj
наркозен наркотичен
związany z narkozą, dotyczący narkozy
наркотичен
związany z narkotykiem, dotyczący narkotyku

narkotyk narˈkɔtɨk n
дрога наркотик
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narkotyzować ˌnarkɔtɨˈzɔvaʨ̑ v
наркотизирам
(przestarzałe, przestarzały) usypiać bądź znieczulać, używając narkotyków
наркотизирам се
zażywać narkotyki, wprawiać się w stan odurzenia narkotykowego

narkoza narˈkɔza n
наркоза
stan uśpienia spowodowany narkozą (1.1)
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wprowadzenie osoby lub zwierzęcia w stan snu przy użyciu substancji powodujących utratę świadomości i wrażliwości na ból;
(medycyna, medyczny) środek stosowany do narkozy (1.1)

narodnik n
народник
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890;

narodowowyzwoleńczy adj
народноосвободителен народоосвободителен
mający na celu wyswobodzenie narodu

narodowościowy adj
народностен
dotyczący narodowości

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
народност националност
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy socjalizm ˌnarɔˈdɔvɨ sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
националсоциализъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) nazizm;

narożny naˈrɔʒnɨ adj
ъглов
znajdujący się, umieszczony w rogu czegoś

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
годеница
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona

narzeczony n
годеник жених
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
инструмент
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;

narzędziowy ˌnaʒɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
инструментален
(technologia, technika, techniczny) związany z narzędziem, dotyczący narzędzia

naród ˈnarut n
народ
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nasenny naˈsɛ̃nːɨ adj
сънотворен
wywołujący sen

nasieniowód n
семепровод
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód wyprowadzający plemniki z jąder

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
тийнейджър
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

nastolatka ˌnastɔˈlatka n
тийнейджърка
dziewczyna w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
следващ
mający nastąpić, kolejny

następny naˈstɛ̃mpnɨ n
следващ
ten, kto jest następny (1.1)

nasyp ˈnasɨp n
насип
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu;

nasz naʃ pronoun
наш
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszywka naˈʃɨfka n
нашивка
naszyty na odzież (w szczególności na mundur) niewielki kawałek tkaniny z napisem lub znakiem, jako emblemat wyróżniający

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
естественост
cecha tego, co naturalne

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
веднага мигновено направо
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
учител
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
наука
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
учен
człowiek zajmujący się nauką;

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
научен
związany z nauką

nawigator ˌnavʲiˈɡatɔr n
щурман
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) oficer na pokładzie statku lub samolotu zajmujący się nawigacją

nawozić v
торя
(rolnictwo, rolniczy) wzbogacać glebę nawozem

nawyk ˈnavɨk n
навик привичка
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawóz ˈnavus n
тор
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazbierać v
насъбера
zebrać wiele, dostateczną ilość lub liczbę czego

nazistka naˈʑistka n
нацистка
forma żeńska od: nazista

nazizm ˈnaʑism̥ n
нацизъм
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
фамилия презиме
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
моминско име
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
неандерталец
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego;

neandertalski ˌnɛãndɛrˈtalsʲci adj
неандерталски
(antropologia, antropologiczny) związany z neandertalczykami

neapolitanka ˌnɛapɔlʲiˈtãnka n
неаполитанка
mieszkanka Neapolu

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
неаполитанец
mieszkaniec Neapolu

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
неаполитански неаполски
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

negatyw nɛˈɡatɨf n
негатив
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej mający odwrócone barwy;
(fotografia) (potocznie, potoczny) klisza negatywowa

negatywnie adv
негативно
w sposób negatywny, ujemnie

negroidalny adj
негроиден
(antropologia, antropologiczny) mający cechy negroidów, charakterystyczny dla negroidów

nekrolog nɛˈkrɔlɔk n
некролог
afisz z zawiadomieniem o czyjejś śmierci i terminie pogrzebu
notatka prasowa lub artykuł poświęcony zmarłej osobie;

nekromancja n
некромантия
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
неодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
неофашизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neolit nɛˈɔlʲit n
неолит
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia

neolityczny ˌnɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
неолитен
żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
неологизъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
неон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
неонатология
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
неоплатонически
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników

neptun ˈnɛptũn n
нептуний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerczyński adj
нерчински
związany z Nerczyńskiem (miastem w Rosji)
związany z Nerczą (rzeką w Rosji)

nerka ˈnɛrka n
бъбрек
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerwica n
невроза
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne;

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
нервно
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój

neseser nɛˈsɛsɛr n
несесер
niewielka walizka lub torba na podręczne przybory, rzeczy osobiste, używana w podróży

neurastenia n
неврастения
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
неврохирургия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurofizjologia n
неврофизиология
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neuroleptyk n
антипсихотик невролептик
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
невролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
неврология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
неврологичен
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
неврон
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropata n
невропат
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na neuropatię, podatny na schorzenia nerwowe

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
невропатия
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

neuropatolog n
невропатолог
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie neuropatologii

neuropatyczny adj
невропатичен
związany z neuropatią

neurotoksyna n
невротоксин
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
неутрален
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny
taki, który zachowuje neutralność polityczną, nie uczestniczy w wojnie między danymi państwami

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
неутрино
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
неутрон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

newralgia nɛvˈralʲɟja n
невралгия
(medycyna, medyczny) nerwoból

niagarski adj
ниагарски
(rzadki, rzadko używany) związany z Niagarą, dotyczący Niagary (rzeki lub wodospadu)

niamejski ɲãˈmɛjsʲci adj
ниамейски
odnoszący się do miasta Niamey

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
нищо дреболия
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
нидерландски
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
не
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
wyraża zakaz

nie ma ˈɲɛ‿ma v
няма
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu
нямам
(zobacz) [[nie, mieć]]

nie mieć sobie równych ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈruvnɨx idiom
нямам равен
być w czymś najlepszym ze wszystkich

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
хубавите неща стават бавно
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
не всичко, което блести, е злато
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nieadekwatnie adv
неадекватно
w sposób nieadekwatny

nieadekwatny adj
неадекватен
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający

nieaktualność n
неактуалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieaktualne; cecha tych, którzy są nieaktualni

nieaktualny adj
неактуален
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary

nieaktywność n
неактивност
brak aktywności, bezczynność

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
неактивен
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania

nieautentyczność n
неавтентичност
brak autentyczności; cecha tego, co nieautentyczne; cecha tego, kto jest nieautentyczny

nieautentyczny adj
неавтентичен
pozbawiony autentyczności, fałszywy

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
опасност
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
опасен
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
син
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;

niebo ˈɲɛbɔ n
небе
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie

nieboskłon ɲɛˈbɔskwɔ̃n n
небосклон
(książkowy) kopuła nieba, zwłaszcza jej dolna część

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
покойник
człowiek zmarły

niebyt n
небитие
nieistnienie, nicość

niebywały adj
небивал
taki, który prawie się nie zdarza

niechrześcijanin ˌɲɛxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
нехристиянин
osoba niewyznająca chrześcijaństwa

niechrześcijański adj
нехристиянски
taki, który nie wyznaje chrześcijańskiej religii

nieczytelny adj
нечетлив
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
крушата не пада по-далеч от дървото
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach

niedawny adj
неотдавнашен скорошен
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedbale ɲɛˈdbalɛ adv
небрежно
w sposób niedbały

niedbalstwo n
нехайство
niestaranność, niedbałość, brak dbałości

niedbały adj
небрежен
wyrażający lekceważenie
wykonujący coś niedokładnie
świadczący o braku staranności

niedemokratyczny adj
недемократичен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
незрял
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie
o owocu, warzywie: taki, który jeszcze nie nadaje się do jedzenia

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
анемия малокръвие
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedokładnie ˌɲɛdɔˈkwadʲɲɛ adv
неакуратно
w sposób niedokładny

niedokładność n
неакуратност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niedokładne; cecha tych, którzy są niedokładni

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
фас
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedoskonały adj
несъвършен
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
недостиг
zbyt mała ilość

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
неделя
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
неделен
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
мечешки
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia
przypominający niedźwiedzia

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i possessiveAdjective
мечешки
należący do niedźwiedzia

niedźwiedzia przysługa ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑a pʃɨˈswuɡa n
мечешка услуга
przysługa przynosząca szkodę temu, komu chciano przysłużyć

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
мечка мечок
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
бяла мечка
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
полярна мечка
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

niegdysiejszy ˌɲɛɡdɨˈɕɛ̇jʃɨ adj
бивш
(przestarzałe, przestarzały) taki, który był dawniej

niegościnny adj
негостоприемен негостолюбив
taki, który nie jest gościnny

niehigienicznie adv
нехигиенично
w sposób niehigieniczny

niehigieniczność n
нехигиеничност
cecha tego, co niehigieniczne

niehigieniczny ˌɲɛxʲiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
нехигиеничен
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
несъществен
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy

niejasno ɲɛ̇ˈjasnɔ adv
неясно
w sposób trudny do zrozumienia, mętnie, niewyraźnie, zawile

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
нелегален
niezgodny z prawem

nieliczność n
малобройност малочисленост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieliczne; cecha tych, którzy są nieliczni

nieliczny ɲɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
малоброен малочислен
który nie jest liczny, którego nie jest dużo

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
нечовешки
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi
nie taki, jaki jest właściwy człowiekowi, przerastający możliwości czy siły człowieka

niema n
няма
kobieta, która nie jest w stanie mówić

niemal ˈɲɛ̃mal particle
почти
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
немски германски
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
немски Немски
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemodny adj
демоде демодиран
taki, który nie jest w modzie

niemowlęcy adj
кърмачески
dotyczący niemowlęcia

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
невъзможен
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemuzykalny adj
немузикален
taki, który nie ma zdolności muzycznych

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
ням
taki, który nie może mówić

nienaukowość n
ненаучност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nienaukowe

nienaukowy adj
ненаучен
taki, który nie ma charakteru naukowego

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
ненавистно
w sposób nienawistny, pełen nienawiści

nienawistnik n
ненавистник
ktoś, kto nienawidzi

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
ненавист омраза
silna niechęć, awersja, wrogość;

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
ненормално
w sposób nienormalny

nienormalność n
ненормалност
odchylenie od normy

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
отсъстващ
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ n
отсъстващ
mężczyzna, którego nie ma w jakimś miejscu

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
несклоняем
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
безотговорен
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwracalnie adv
безвъзвратно
w sposób nieodwracalny

nieorganiczny adj
неорганичен
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieożywiony ˌɲɛɔʒɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
неодушевен
taki, który nie jest żywym organizmem

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
непълнолетен
niebędący dojrzałym

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi n
непълнолетен
osoba przed wkroczeniem w wiek dojrzały

niepełnoletniość n
непълнолетие
nieposiadanie wieku określonego przez prawo jako wymagany dla pełnoletniości

niepiśmienny adj
неграмотен
taki, który nie umie pisać

niepoczytalność n
невменяемост
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych

niepoczytalny adj
невменяем
taki, który nie jest zdolny do kierowania swoim postępowaniem z powodu zaburzeń psychicznych

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
независимост
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
независим
mający niepodległość; niezależny

niepodobny adj
несходен
niewykazujący podobieństwa

niepodzielny ˌɲɛpɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
неделим
nie dający się podzielić, nie do podziału
(matematyka, matematyczny) niemożliwy do podzielenia bez reszty

niepoprawny adj
некоректен
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami
непоправим
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić

nieporządek n
безпорядък
brak porządku

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
ненужен
taki, który nie jest potrzebny

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
неуспех несполука
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka

niepowtarzalny adj
неповторим
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju

nieprawdopodobny ˌɲɛpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
неправдоподобен
pozbawiony cech prawdopodobieństwa, niedający się uznać za prawdziwy

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
неприятел
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
враждебен антагонистичен неприятелски
nastawiony niechętnie, wrogo
неприветлив неблагоприятен
taki, który nie sprzyja, stanowiący przeszkodę

nieprzyzwoitość n
аморалност безнравственост невъзпитаност неприличие
brak przyzwoitości

nierozpuszczalny adj
неразтворим
taki, którego nie można rozpuścić

nierozsądek n
неблагоразумие неразумност
brak rozsądku

nierozsądnie ˌɲɛrɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
неблагоразумно неразумно
w sposób nierozsądny

nierozsądny adj
неразумен неблагоразумен
bez rozsądku

nieruchomo ˌɲɛruˈxɔ̃mɔ adv
неподвижно
bez ruchu, nie poruszając się, nie wykonując żadnych ruchów

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
недвижимост
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności;

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
неподвижен
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
неравенство
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema liczbami lub funkcjami wskazująca, która z nich jest mniejsza lub większa od drugiej;
неравност
brak równości powierzchni, brak gładkości

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
безвкусен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) źle smakujący
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
изненада сюрприз
coś, czego się ktoś nie spodziewa

niesporczak n
бавноходка
(zoologia, zoologiczny) Tardigrada, typ bardzo małych zwierząt bezkręgowych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z typu niesporczak (1.1)

niesprawiedliwie ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
несправедливо
w sposób niesprawiedliwy

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
несправедливост
brak sprawiedliwości

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
несправедлив
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
за жалост за съжаление
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

niestosownie ˌɲɛstɔˈsɔvʲɲɛ adv
неуместно
w sposób niestosowny

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕʨ̑ n
неуместност
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne

niestrawność n
несмилаемост
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja

niestrawny adj
несмилаем
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia

niestrudzony ˌɲɛstruˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
неуморен неуморим
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności

niesympatyczny adj
несимпатичен
taki, który nie jest sympatyczny; niemiły

nieszczęśnik n
нещастник
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie

nieszkodliwy adj
безвреден
niestanowiący zagrożenia

nieszpory n
вечерня
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin;

nietaktownie adv
нетактично
w sposób nietaktowny

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
нетактичен
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny
świadczący o braku taktu

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
нетолерантност
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
нетолерантен
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
прилеп прилепи
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietowarzyski adj
необщителен
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi

nietykalny adj
неприкосновен недосегаем
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nietypowy ˌɲɛtɨˈpɔvɨ adj
атипичен нетипичен
inny niż powszechnie spotykany, nie należący do żadnego typu

nieubłagany adj
неумолим
niedający się powstrzymać albo zmienić; taki, przeciw któremu nic nie można poradzić
niedający się ubłagać

nieuchronnie adv
неизбежно
w sposób nieuchronny

nieuchronność n
неизбежност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieuchronne

nieuchronny ˌɲɛ<sup>w</sup>uxˈrɔ̃nːɨ adj
неизбежен
taki, przed którym nie da się uciec, uchronić; któremu nie da się zapobiec, powstrzymać

nieudolny adj
некадърен неспособен
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieumiejętność n
неумелост неумение
brak umiejętności

nieumyślny adj
неумишлен
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu

nieuprzejmy adj
невежлив
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości

nieustraszoność n
безстрашие неустрашимост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieustraszone; cecha tych, którzy są nieustraszoni

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
безстрашен неустрашим
dzielny, nie ulegający strachowi

nieuwaga ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈvaɡa n
невнимание
brak uwagi, koncentracji

nieuważnie adv
невнимателно
w sposób nieuważny

niewdzięcznica ˌɲɛvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
неблагодарница
kobieta niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
неблагодарно
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności

niewdzięcznik ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
неблагодарник
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
неблагодарност
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
неблагодарен
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiadoma n
неизвестно
(matematyka, matematyczny) wielkość poszukiwana w równaniu lub nierówności, zwykle oznaczona literą x, y, lub z

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
невидим
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewolnica n
робиня
kobieta będąca własnością innej osoby
kobieta poddająca się czyjejś woli

niewolniczo adv
робски
w sposób właściwy niewolnictwu

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
робски
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
роб
osoba będąca w niewoli
(przenośnie, przenośnia) osoba poddająca się czemuś bezwolnie

niewrażliwy adj
безсърдечен безчувствен
pozbawiony wrażliwości
неповредим неразбиваем
niepodatny na działanie

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
неизвиним
taki, którego nie można wybaczyć

niewykształcony ˌɲɛvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
необразован
niemający wykształcenia

niewypłacalność n
несъстоятелност
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewypłacalny adj
несъстоятелен
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku

niewystarczający adj
недостатъчен
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
несъмнено
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia

niewątpliwy adj
несъмнен
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwości

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
недоволство
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
недоволен
odczuwający niezadowolenie

niezależnie adv
независимо
bez względu na coś (sugeruje, że jakiś argument nie jest wystarczająco ważny)
bez związku z czymś (sugeruje brak koordynacji i zależności)

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
независимост
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
независим
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
незабравка
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
незабравим
taki, którego nie można zapomnieć

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
неизменно
w sposób niezmienny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
неизменен
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

niezwykłość n
необикновеност
cecha tego, co niezwykłe

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
незабавно
bez zwłoki, natychmiast

niezwłoczny ɲɛˈzvwɔʧ̑nɨ adj
незабавен
taki, który powinien nastąpić w jak najkrótszym czasie; taki, którego nie można odłożyć na później

niezłomność ɲɛˈzwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
несломимост
cecha tego, kto jest niezłomny, silny psychicznie, nie poddający się w obliczu trudu

niezłomny adj
несломим
taki, którego nie można zwyciężyć

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
неженен неоженен
zwykle o mężczyźnie: niemający żony

nieżyczliwie adv
недоброжелателно
w sposób nieżyczliwy

nieżyczliwy adj
недоброжелателен
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
никога нивга
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
никъде
do żadnego miejsca
w żadnym miejscu

nigerski ɲiˈɡɛrsʲci adj
нигерски
odnoszący się do państwa Niger

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
нигерийски
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilista ˌɲixʲiˈlʲista n
нихилист
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu

nihilistka ˌɲixʲiˈlʲistka n
нихилистка
forma żeńska od: nihilista

nihilistyczny adj
нихилистичен нихилистически
właściwy nihiliście lub nihilizmowi

nihilizm n
нихилизъм
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nijaki ɲiˈjäci adj
среден
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
никарагуански
odnoszący się do państwa Nikaragua

nikiel ˈɲicɛl n
никел
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

niklowy adj
никелов
zawierający nikiel, zrobiony z niklu, dotyczący niklu

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
никотин
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikotynizm n
никотинизъм
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu

nikotynowy ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
никотинов
dotyczący nikotyny, związany z nikotyną
spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny

nikt ɲikt pronoun
никой
żadna osoba

nilowy adj
нилски
związany z Nilem, dotyczący Nilu

nimfa ˈɲĩw̃fa n
нимфа
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
нимфомания
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet;

nimfomanka ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãnka n
нимфоманка
kobieta o chorobliwie nadmiernym popędzie seksualnym

niob ɲɔp n
ниобий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

nirwana ɲirˈvãna n
нирвана
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej;

niski ˈɲisʲci adj
нисък
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości

niskogatunkowy adj
долнокачествен нискокачествен
taki, który jest w złym gatunku

niskokaloryczny ˌɲiskɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
нискокалоричен
mający/dostarczający małą ilość kalorii

niskopienny ˌɲiskɔˈpʲjɛ̃nːɨ adj
нискостеблен
o drzewie: mający niski, krótki pień

nit ɲit n
нит
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym;

nitkowaty ˌɲitkɔˈvatɨ adj
нишковиден
taki, który kształtem przypomina nitkę

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
нюанс
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień

nizina ɲiˈʑĩna n
низина
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

niż ɲiʃ conjunction
отколкото от
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

nobel ˈnɔbɛl n
нобелий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noblista nɔˈblʲista n
нобелист
osoba, która otrzymała Nagrodę Nobla

noblistka nɔˈblʲistka n
нобелистка
kobieta, która otrzymała Nagrodę Nobla

noc nɔʦ̑ n
нощ
okres od zmierzchu do świtu;

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
цукало
naczynie do wypróżniania się, używane zwłaszcza przez małe dzieci;

noga ˈnɔɡa n
крак
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
крачол
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
нокаут
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nomada nɔ̃ˈmada n
номад
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce;

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
нетеизъм
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

norka n
норка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norka amerykańska n
американска норка
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku norek amerykańskich (1.1)

norma prawna ˈnɔrma ˈpravna n
правна норма
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) reguła postępowania, działania oparta na przepisach prawa

normotwórstwo n
нормотворчество
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawotwórstwo
(rzadki, rzadko używany) ustanawianie norm, prawideł, wytycznych (i tym podobne, i temu podobne)

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
норвежки
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

nos nɔs n
нос
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
dziób samolotu
koniec buta

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
носорог
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
назален
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
носен носов
(przymiotnik) od nos

notariusz n
нотариус
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

nowator nɔˈvatɔr n
новатор
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie

nowatorski adj
новаторски
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie

nowela n
новела
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór literacki pisany prozą i mający prostą zwięzłej fabule
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa częściowo zmieniająca albo uzupełniająca obowiązującą ustawę

nowina nɔˈvʲĩna n
новина
nowa wiadomość

nowobogacki adj
новобогаташки
(pejoratywnie, pejoratywny) od niedawna wzbogacony i ostentacyjnie to ukazujący

nowobogacki n
новобогаташ
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba, która niedawno się wzbogaciła, a wciąż niemająca dobrego smaku, obycia

nowojorczyk ˌnɔvɔˈjɔrʧ̑ɨk n
нюйоркчанин
mieszkaniec Nowego Jorku (miasta)

nowojorski ˌnɔvɔˈjɔrsʲci adj
нюйоркски
dotyczący Nowego Jorku, związany z Nowym Jorkiem, pochodzący z Nowego Jorku

nowy ˈnɔvɨ adj
нов
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
ноздра
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
нозология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nożny adj
крачен
dotyczący nóg, związany z nogami
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą nogi

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
ножица
małe nożyce;

nuda ˈnuda n
скука
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego;

nudysta nuˈdɨsta n
нудист
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą

nudystka nuˈdɨstka n
нудистка
forma żeńska od: nudysta

nuklid n
нуклид
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
нунций
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nylon ˈnɨlɔ̃n n
найлон
(włókiennictwo) tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch;

nylonowy ˌnɨlɔ̃ˈnɔvɨ adj
найлонов
zrobiony, wyprodukowany z nylonu

nóż nuʃ n
нож
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóżka ˈnuʃka n
краче
(zdrobniale) noga
mała noga

o ɔ interjection
о
…używany przy wyrażaniu silnych emocji

o ɔ preposition
за
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)
с със
…wskazujący cechę wyrażoną rzeczownikiem

oaza ɔˈaza n
оазис
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oazowy adj
оазисен
związany z oazą, pochodzący z oazy, wywodzący się z oazy

obcas ˈɔpʦ̑as n
токче ток
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcęgi n
клещи
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
наличие
bycie, przebywanie gdzieś
присъствие
uczestnictwo w wydarzeniu, spotkaniu, stawienie się gdzieś
участие
(urzędowy) udział w lekcji, zajęciach itp.

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
обелиск
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

oberżysta n
ханджия
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący oberżę

obiad ˈɔbʲjat n
обяд обед
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
обект
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
обектив
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
обективен
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
обещание
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

oblegać v
обсаждам
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie
otaczać gromadnie

obligacyjny adj
облигационен
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) dotyczący obligacji

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
обсада
(wojskowość, wojskowy) otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
ключица
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obora ɔˈbɔra n
краварник
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
дълг задължение
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obozować v
лагерувам
przebywać gdzieś, rozbiwszy tam obóz

obozowy adj
лагерен
dotyczący obozów

obraz ˈɔbras n
картина
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji

obrać v
излющя обеля
aspekt dokonany od: obierać

obroża ɔbˈrɔʒa n
нашийник
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
покривка за маса
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
обрязване
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
наблюдение
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów
sformułowanie powstałe w wyniku obserwacji (1.1)

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
обсерватория
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obsesyjny adj
натрапчив
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obstrukcja n
обструкция
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
гражданин
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obój ˈɔbuj n
обой
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz ˈɔbus n
лагер
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niesformalizowana grupa polityczna o wspólnych celach
impreza wypoczynkowa lub tematyczna, której uczestnicy mieszkają w obozie (1.1)
miejsce, w którym są izolowani więźniowie, uchodźcy lub jeńcy
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje

obóz dla uchodźców n
бежански лагер
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
концлагер концентрационен лагер
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz śmierci n
лагер на смъртта
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
облак
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłożyć v
заградя
umieścić wokół czegoś dużo czego

obłudnik ɔbˈwudʲɲik n
лицемер
ktoś, kto jest nieszczery, fałszywy

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
океан
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
оцелот
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
оценка
opinia kogoś o czymś lub kimś
(edukacja, edukacyjny) nota dawana uczniowi lub studentowi

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
оцет
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ocet winny n
винен оцет
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10%

ochlokracja n
охлокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochocki adj
охотски
związany z Ochockiem, dotyczący Ochocka

ochotnik n
доброволец
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś

octan ˈɔktãn n
ацетат
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
очен
dotyczący oka, związany z okiem, oczami

oczywistość n
очевидност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest oczywiste; cecha tych, którzy są oczywiści

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
очевиден
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

od ɔt preposition
от
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
от време на време
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

oda ˈɔda n
ода
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj utworu muzycznego podobnego do kantaty

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
одалиска
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
отражение отразяване
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbyt ˈɔdbɨt n
анус
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
ректум
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków;

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
отсечка
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

oddechowy adj
дихателен респираторен
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddzielnie adv
отделно
nie razem, osobno

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
отделен
taki, który stanowi samodzielną całość

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
изваждане
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;

odgałęzienie n
отклонение
część odchodząca w bok od trzonu

odhaczyć ɔtˈxaʧ̑ɨʨ̑ v
дръпна подръпна
postawić znaczek w kształcie litery v dla potwierdzenia jakiegoś stanu lub wykonania danej czynności

odjemna ɔdʲˈjɛ̃mna n
умаляемо
(matematyka, matematyczny) liczba, od której odejmujemy

odjemnik ɔdʲˈjɛ̃mʲɲik n
умалител
(matematyka, matematyczny) liczba, którą odejmujemy od innej

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
откритие
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej
ujawnienie czegoś, co dotąd było skrywane lub nieznane

odkrywca n
откривател
ktoś, kto coś odkrywa

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
прахосмукачка
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odlewnia n
леярна леярница
(technologia, technika, techniczny) zakład przemysłowy lub jego dział, w którym wytwarzane są odlewy;

odma opłucnowa n
пневмоторакс
(medycyna, medyczny) obecność powietrza lub innych gazów w jamie opłucnej;

odmiana ɔdˈmʲjãna n
словоизменение
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp.

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
различен чуждоземен
różny

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
отдих отмора
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
имунитет
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
устойчив
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
отговарям
udzielać odpowiedzi
odpisywać (np. na list)
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy
reagować, odwzajemniać się
być za coś odpowiedzialnym

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
отговорност
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś
cecha kogoś, kto jest odpowiedzialny, dojrzały, rozsądny

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
одговор отговор
reakcja na pytanie

odpychający adj
отвратителен отблъскващ
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odra ˈɔdra n
морбили дребна шарка
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odruch n
рефлекс
(fizjologia, fizjologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego

odstęp ˈɔtstɛ̃mp n
интервал
odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami
odległość w czasie między jakimiś wydarzeniami

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
обезщетение компенсация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
антидот противоотрова
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odwaga ɔdˈvaɡa n
храброст
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
храбро
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością

odwrót n
отстъпление
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odłamek n
отломка отломък
mała część odłamana od całości

odświętnie adv
празнично
tylko od święta

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
офанзива
(wojskowość, wojskowy) atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie
masowe pojawienie się czegoś

ofensywny adj
офанзивен
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

offset ˈɔfsɛt n
офсет
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego;

ofiarodawca ˌɔfʲjarɔˈdafʦ̑a n
дарител
osoba, która składa ofiarę lub dar na jakiś cel

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
офицер
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficerski ˌɔfʲiˈʦ̑ɛrsʲci adj
офицерски
dotyczący oficera

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
официално
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
официален
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący
reprezentujący określoną instytucję, organ władzy

oftalmo- ɔfˈtalmɔ
офталмо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z okiem lub gałką oczną

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
офталмолог
(medycyna, medyczny) okulista

oftalmologia ˌɔftalmɔˈlɔɟja n
офталмология
(medycyna, medyczny) (zobacz) okulistyka

oftalmologiczny adj
офталмологичен
(medycyna, medyczny) okulistyczny

oftalmoskopia n
офталмоскопия
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

oganeson n
оганесон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Og i liczbie atomowej 118;

ogier ˈɔɟɛr n
жребец жребе́ц
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;
жребец
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) mężczyzna o dużej sprawności i potrzebach seksualnych

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
огън пожар
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądactwo n
воайорство
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
гледам
przypatrywać się komuś lub czemuś

ognioodporny adj
огнеупорен огнеустойчив
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
лагерен огън
ułożony, płonący stos drewna
фокус
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;

ogniskowanie n
фокусиране
(rzeczownik odczasownikowy) od ogniskować

ogon ˈɔɡɔ̃n n
опашка
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
(potocznie, potoczny) długa kolejka
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogradzać v
ограждам
otaczać ogrodzeniem

ogrodnictwo partyzanckie n
нелегално градинарство
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
градинар
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogrodzić v
оградя
otoczyć ogrodzeniem

ogród zimowy n
зимна градина
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
зоологическа градина
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata;

ogólnokształcący adj
общообразователен
(edukacja, edukacyjny) kształcący w zakresie wiedzy ogólnej

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
общонароден
dotyczący całego narodu

ogórek ɔˈɡurɛk n
краставица
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogórkowy adj
краставичен
związany z ogórkiem, dotyczący ogórka, sporządzony z ogórka

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
обява обявление
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu

ogłuszyć ɔˈɡwuʃɨʨ̑ v
зашеметя
uderzeniem pozbawić przytomności
оглуша
uczynić głuchym; upośledzić słuch

ohar ˈɔxar n
бял ангъч
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny;

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
безобразен гаден
obrzydliwy, budzący wstręt

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
баща отец
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
отец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży;

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
кръстник
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
бащинство
bycie ojcem

ojcowizna n
бащиния
ziemia, majątek odziedziczone po ojcu lub należące do jednej rodziny od wielu lat

ojcowski ɔjˈʦ̑ɔfsʲci adj
бащин
dotyczący ojca
бащински
właściwy ojcu

ojcowski ɔjˈʦ̑ɔfsʲci possessiveAdjective
бащин
należący do ojca

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
отечество
kraj, w którym ktoś się urodził;

okap ˈɔkap n
стряха
(architektura, architektoniczny) dolna krawędź dachu, która wystaje poza obrys budynku;

okapi ɔˈkapʲi n
окапи
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okienny ɔˈcɛ̃nːɨ adj
прозоречен
(przymiotnik) od okno

oklaski n
аплодисменти
brawa, aplauz

oklaskiwanie ˌɔklasʲciˈvãɲɛ n
аплодиране
(rzeczownik odczasownikowy) od oklaskiwać

oklaskiwać ˌɔklaˈsʲcivaʨ̑ v
аплодирам
klaskać w dłonie dla wyrażenia uznania

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
прозорец
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
око
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
обстоятелство
(gramatyka) część zdania określająca czasownik;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
обстоятелство
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

około ɔˈkɔwɔ particle
около горе-долу
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
около
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
закръглен
o ciele posiadający krągłości
кръгъл
(potocznie, potoczny) o odcinku czasu, o określonej ilości pieniędzy cały, równy, pełny
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okręt desantowy ˈɔkrɛ̃nd ˌːɛsãnˈtɔvɨ n
десантен кораб
(wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawowym przeznaczeniem jest transport żołnierzy, uzbrojenia i sprzętu wojskowego oraz wyładunek tych sił w postaci desantu na nieprzygotowanym brzegu.

okręt podwodny n
подводница
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

okrętowy adj
корабен
dotyczący okrętu

okrężnica n
вадаперыца
(botanika, botaniczny) Hottonia L., rodzaj roślin wodnych z rodziny pierwiosnkowatych
колон
(anatomia, anatomiczny) najdłuższa część jelita grubego

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
окситоцин
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
очила
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
окулист очен лекар
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okulistka ˌɔkuˈlʲistka n
окулистка очна лекарка
forma żeńska od: okulista

okulistyczny adj
окулистичен окулистки
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki

okultysta n
окултист
zwolennik okultyzmu

okultystka n
окултистка
zwolenniczka okultyzmu

okultystyczny adj
окултен
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi

okultyzm n
окултизъм
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okładka ɔˈkwatka n
корица
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
олеандър
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
олио
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
маслен
związany z farbami sporządzanymi na olejach

olejowy ˌɔlɛˈjɔvɨ adj
маслен
odnoszący się do oleju

oligarcha n
олигарх
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
олигархия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
олигархичен олигархически
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
олигоцен
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu

oligofrenia ˌɔlʲiɡɔˈfrɛ̃ɲja n
олигофрения
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) upośledzenie umysłowe, niepełnosprawność intelektualna;

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
олигопол
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
олимпиада
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata;
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
олимпийски
(przenośnie, przenośnia) taki, jak bogów z Olimpu – majestatyczny, natchniony, boski
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie

oliwa ɔˈlʲiva n
зехтин
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek;

oliwiarka n
масленица
(technologia, technika, techniczny) zbiornik z oliwą służący do oliwienia

oliwka ɔˈlʲifka n
маслина
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

om mani padme hum
ом мани падме хум
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy;

omański ɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
омански
odnoszący się do państwa Oman

ombudsman n
омбудсман
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omen ˈɔ̃mɛ̃n n
знамение поличба предзнаменование
zdarzenie lub zjawisko interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń, dobrych lub złych;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
избягвам отбягвам
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

on ɔ̃n personalPronoun
той
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
тя
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
онанизъм
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
те
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
те
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
онколог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
онкология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
онкологичен
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

online adv
онлайн
(informatyka, informatyczny) za pomocą Internetu

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
то
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
онтология
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
онтологичен онтологически
(przymiotnik) od ontologia

opacki adj
абатски
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
абатство
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
амбалаж
to, co służy do przechowywania

opal ˈɔpal n
опал
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
загар
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opat ˈɔpat n
абат игумен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
абатиса
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
превръзка
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała
(medycyna, medyczny) zakładanie opatrunku w znaczeniu (1.1)

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
опция
jedna z możliwości do wyboru

opera ˈɔpɛra n
опера
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
сапунена опера
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem

operetka n
оперета
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze
miejsce wystawiania operetki (1.1)

operetkowy adj
оперетен
związany z operetką, dotyczący operetki

operowy adj
оперен
związany z operą, dotyczący opery

opisowy adj
описателен
mający charakter opisu

oponent ɔˈpɔ̃nɛ̃nt n
опонент
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
опонирам
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
опортюнист
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
разказвам
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opowiedzieć ˌɔpɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
разкажа
(zobacz) opowiadać

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
опозиция
(astronomia, astronomiczny) przeciwstawne położenie ciał niebieskich względem obserwatora na Ziemi;
(językoznawstwo, językoznawczy) zestawienie przeciwstawnych sobie elementów języka;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) partia, stronnictwo przeciwne rządowi lub większości parlamentarnej;
(szachy, pojęcie szachowe) przeciwstawne położenie króli na jednej linii lub przekątnej, kiedy oddziela je jedno pole
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

opozycjonistka n
опозиционерка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członkini opozycji

opozycyjny adj
опозиционен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący grupy opozycji względem władzy

oprawa n
подвързия
okładka książki, zeszytu itp.

opryszczka n
херпес
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optyk ˈɔptɨk n
оптик
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki

optyka n
оптика
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymalnie ˌɔptɨ̃ˈmalʲɲɛ adv
оптимално
w sposób optymalny

optymalność n
оптималност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest optymalne

optymalny ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ adj
оптимален
najlepszy

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
оптимист
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistka ˌɔptɨ̃ˈmʲistka n
оптимистка
kobieta przeniknięta skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
оптимистичен оптимистически
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
оптимизъм
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opłucna n
плевра
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

orać ˈɔraʨ̑ v
ора
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

order ˈɔrdɛr n
орден
wysokiej rangi odznaczenie, wywodzące się z dawnych zakonów rycerskich (religijnych i świeckich);

ordynans n
вестовой
(wojskowość, wojskowy) żołnierz posługujący oficerowi

organ ˈɔrɡãn n
орган
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś;
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
организация
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
организъм
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organy n
орган
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
оргазъм
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
оргия
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność

orientacja n
ориентация
określone poglądy polityczne lub preferencje seksualne
rozeznanie w sytuacji, jakimś zagadnieniu oraz umiejętność ich oceny
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie
ustawienie, pozycja względem jakiegoś punktu odniesienia

orka ˈɔrka n
косатка
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;
оран
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
оркестър
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

orleański adj
орлеански
związany z Orleanem, dotyczący Orleanu

orli ˈɔrlʲi adj
орлов
charakterystyczny dla orła, podobny do orła
związany z orłem, dotyczący orła

orlica n
орлица
(ornitologia, ornitologiczny) samica orła

orlę n
орле
(ornitologia, ornitologiczny) pisklak orła

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
орнитология
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ортография правопис
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
правописно
poprawnie pod względem ortograficznym

ortograficzny ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
ортографичен правописен
dotyczący ortografii, odnoszący się do ortografii, zgodny z zasadami ortografii, traktujący o ortografii

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
оригинал
rzecz powstała jako pierwsza
(potocznie, potoczny) osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu

orzechowy ˌɔʒɛˈxɔvɨ adj
орехов
dotyczący orzecha (roślin i owocu)
przyrządzony, zrobiony z orzechów, z dodatkiem orzechów
zrobiony z drewna drzewa orzechowego (1.1)
złocistobrązowy, taki jak kolor orzecha

orzeł ˈɔʒɛw n
орел
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;

orzełek n
орелче орле
mały orzeł

orędownik n
ходатай
osoba orędująca, popierająca bądź wstawiająca się za kimś lub czymś

osa ˈɔsa n
оса
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

osesek n
сукалче
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) młode zwierzęcia karmione mlekiem matki

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
жилищен комплекс
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osioł ˈɔɕɔw n
магаре осел
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
(potocznie, potoczny) głupi człowiek

osiołek ɔˈɕɔwɛk n
магаренце
(zdrobniale) od: osioł
młody osioł

oskrzele n
бронх
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

oskrzelowy adj
бронхиален
(anatomia, anatomiczny) dotyczący oskrzeli

osm ɔsm̥ n
осмий о́смий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osoba ɔˈsɔba n
лице човек
pojedynczy człowiek, ktoś

osoba fizyczna ɔˈsɔba fʲiˈzɨʧ̑na n
физическо лице
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wobec prawa: każdy człowiek od chwili urodzenia do chwili śmierci;

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
юридическо лице
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego;

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕʨ̑ɛ adv
лично
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
индивид
(biologia, biologiczny) jednostkowy okaz gatunku;
osoba, człowiek

osocze n
плазма
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa prawdziwa n
вариола сипаница едра шарка
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba zakaźna charakteryzująca się występowaniem plamkowo-grudkowej wysypki mające czarne zabarwienie;

ospa wietrzna n
варицела
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ospałość n
заспалост
(przenośnie, przenośnia) właściwość tego, co ospałe; cecha tych, którzy są ospali
chęć zaśnięcia, potrzeba snu

ospały adj
заспал
powolny, pozbawiony energii, ociężały
taki, który ma potrzebę snu

ostrożność n
предпазливост
zdolność do działania z rozwagą

ostry ˈɔstrɨ adj
лют
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący
остър
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie

ostryga ɔˈstrɨɡa n
стрида
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
обстрел
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie

oszczerca n
хулител
ktoś, kto rzuca oszczerstwo

oszczerczyni n
хулителка
(rzadki, rzadko używany) kobieta rzucająca oszczerstwa

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
хула
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
мошенически
opierający się na oszustwie, nieuczciwości

otawa ɔˈtava n
отава
(rolnictwo, rolniczy) drugi pokos siana;

otrzewna n
коремница перитонеум
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
затлъстяване охраненост
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

outsider n
аутсайдер
(ekonomia, ekonomiczny) przedsiębiorstwo, które nie przystąpiło do monopolu
(psychologia, psychologiczny) człowiek pozostający na uboczu społeczeństwa, izolujący się lub odizolowany od społeczności;
(sport, sportowy) zawodnik lub drużyna wyraźnie słabszy od rywali

owad ˈɔvat n
насекомо инсект
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
насекомояден
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
овал
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owca ˈɔfʦ̑a n
овца овца́
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczarski adj
овчарски
związany z owczarstwem lub owczarzem, dotyczący owczarstwa lub owczarza

owies ˈɔvʲjɛs n
овес ове́с
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
плод
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań
плод овошка
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;

owocnik ɔˈvɔʦ̑ʲɲik n
плодно тяло спорокарп
(mikologia, mikologiczny) zbita część grzybni, występująca u grzybów wyższych, tworząca zarodniki;

owulacja n
овулация
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
фригидност
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia

oziębły adj
фригиден
(seksuologia, seksuologiczny) chłodny

ozon ˈɔzɔ̃n n
озон
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
оловен
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołtarz ˈɔwtaʃ n
олтар
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
олово
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołóweczek ˌɔwuˈvɛʧ̑ɛk n
моливче
(zdrobniale) od: ołówek
mały ołówek

ołówek ɔˈwuvɛk n
молив
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oślarz n
магаретар
(dawniej, dawny) (zootechnika, zootechniczny) mężczyzna pasący osły

ośli ˈɔɕlʲi possessiveAdjective
магарешки
należący do osła

oślica ɔɕˈlʲiʦ̑a n
магарица
(zoologia, zoologiczny) samica osła

ośmiokąt n
осмоъгълник
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
октопод
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
осемхилядник
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.;

pacha ˈpaxa n
подмишница
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachnolit n
пахнолит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy;

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
пациент
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacjentka paˈʦ̑ʲjɛ̃ntka n
пациентка
kobieta pozostająca pod opieką lekarską lub zwracająca się do lekarza o poradę

pacyfista n
пацифист
zwolennik pacyfizmu

pacyfistka ˌpaʦ̑ɨˈfʲistka n
пацифистка
forma żeńska od: pacyfista

pacyfistyczny adj
пацифистичен пацифистически пацифистки
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
пацифизъм
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

padaczka paˈdaʧ̑ka n
епилепсия
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padaczkowy ˌpadaʧ̑ˈkɔvɨ adj
епилептичен епилептически
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją)

padać ˈpadaʨ̑ v
валя
(meteorologia, meteorologiczny) o opadach atmosferycznych: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego)
загивам
ginąć gwałtowną śmiercią
падам
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą
zlatywać, lecieć w dół
o terytorium: ulegać przed siłami nieprzyjaciela
(potocznie, potoczny) o bateriach: wyczerpywać się
развалям се
(potocznie, potoczny) o urządzeniach: psuć się
умирам
o zwierzętach: zdychać

padewski adj
падуански
odnoszący się do Padwy, związany z Padwą

padlina paˈdlʲĩna n
мърша леш
zwierzęce zwłoki

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
мършояд мършоядец
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się padliną

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
мършояден
(zoologia, zoologiczny) żywiący się padliną

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
пагинация
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.)

pagoda paˈɡɔda n
пагода
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia buddyjska o architekturze pagody (1.1)

pagon ˈpaɡɔ̃n n
пагон
(wojskowość, wojskowy) pasek materiału naszyty na ramieniu munduru

pagórek paˈɡurɛk n
хълм
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
хълмест хълмист
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami

pajda ˈpajda n
комат
(potocznie, potoczny) duża kromka chleba

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
паяк
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
паяжина
sieć tkana przez pająka

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
пакистански
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

pakt pakt n
пакт
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym

palacz ˈpalaʧ̑ n
огняр
ktoś, kto zawodowo pali w piecu;
пушач
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palaczka paˈlaʧ̑ka n
пушачка
kobieta, która pali (np. papierosy, tytoń, opium itp.)

palarnia paˈlarʲɲa n
пушалня
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić)

palec ˈpalɛʦ̑ n
палец
(dawniej, dawny) kciuk
пръст
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
показалец
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
пушене
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

paleo- paˈlɛɔ prefix
палео-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią

paleoantropolog n
палеоантрополог
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
палеоантропология
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka;

paleoantropologiczny adj
палеоантропологически палеоантроположки
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii

paleobotaniczny adj
палеоботанически
związany z paleobotaniką, dotyczący paleobotaniki

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
палеоботаника
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych;

paleocen n
палеоцен
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu

paleoceński adj
палеоценски
(geologia, geologiczny) dotyczący paleocenu, związany z paleocenem, występujący lub powstały w paleocenie

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
палеоген
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleogeński ˌpalɛɔˈɡɛ̃j̃sʲci adj
палеогенен палеогенски
(geologia, geologiczny) dotyczący paleogenu, występujący, powstały w paleogenie

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
палеография
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
палеолит
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
палеолитен
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
палеонтолог
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
палеонтоложка
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
палеонтология
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleontologiczny adj
палеонтологичен палеонтологически палеонтоложки
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii

paleozoiczny ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
палеозойски
(geologia, geologiczny) dotyczący paleozoiku, występujący, powstały w paleozoiku

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
палеозой
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi;

paleozoolog ˌpalɛɔzɔˈːlɔk n
палеозоолог
specjalista zajmujący się badaniem zwierząt, które żyły w minionych epokach geologicznych

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
палеозоология
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych;

paleozoologiczny adj
палеозоологически палеозооложки
(zoologia, zoologiczny) związany z paleozoologią, dotyczący paleozoologii

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
палестински
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paliatywny adj
палиативен
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

palilalia n
палилалия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
палиндром
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
гориво
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
горя
niszczyć coś za pomocą ognia
пуша
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo
горя
ulegać działaniu ognia, niszczeć pod wpływem ognia

pallad ˈpalːat n
паладий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palma ˈpalma n
палма
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
памет
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;

panamerykański adj
панамерикански
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odnoszący się do całej Ameryki, zarówno Ameryki Północnej, jak i Ameryki Południowej

panamski pãˈnãmsʲci adj
панамски
odnoszący się do miasta Panama
odnoszący się do państwa Panama

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
броненосец
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

panda ˈpãnda n
панда
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
пандемия панде́мия
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
пандемичен
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

panegiryczny adj
панегирически
dotyczący panegiryku

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
панегирик
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

panika ˈpãɲika n
паника
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panikara ˌpãɲiˈkara n
паникьорка
forma żeńska od: panikarz

panna ˈpãnːa n
госпожица
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
булка невеста невяста
kobieta w dniu swojego ślubu

panoptikum ˌpãnɔpˈtʲikũm n
паноптикум
(książkowy) muzeum, w którym eksponatami są woskowe figury przedstawiające sławne osoby; gabinet figur woskowych

panpsychizm n
панпсихизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
панславизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
пантеист
osoba wyznająca panteizm

papier ˈpapʲjɛr n
хартия
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
тоалетна хартия
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
шкурка
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
цигара
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierosowy ˌpapʲjɛrɔˈsɔvɨ adj
цигарен
dotyczący papierosa

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
хартиен
wykonany z papieru

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
табакера
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów.

papież ˈpapʲjɛʃ n
папа
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papuga paˈpuɡa n
папагал
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

para ˈpara n
водна пара пара
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;
двойка чифт
dwie osoby, darzące się uczuciem
чифт
dwa przedmioty stanowiące komplet

parabola ˌparaˈbɔla n
парабола
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria;
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;

paradoksalnie adv
парадоксално
w sposób paradoksalny

paradoksalność n
парадоксалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest paradoksalne

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
парадоксален
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
парадигма
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
парадигматичен
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi

parafia paˈrafʲja n
енория
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
енорийски
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
енориаш
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej

parafraza n
парафраза
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeróbka tekstu literackiego rozwijająca lub modyfikująca treść pierwowzoru;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór stanowiący fantazję na tematy z innych utworów muzycznych

parafrazowanie n
парафразиране
wyrażanie tej samej treści w inny sposób

paragraf paˈraɡraf n
параграф
(potocznie, potoczny) znak paragrafu (1.1) §
podstawowa jednostka redakcyjna tekstu prawnego (z wyjątkiem ustaw nieokreślanych mianem kodeksów), oznaczana w tekście symbolem §;

paralela n
паралел успоредица
zestawienie cech podobnych, analogicznych

paralelny ˌparaˈlɛlnɨ adj
паралелен
trwający, zachodzący jednocześnie z czymś innym

paralityczka n
паралитичка
(medycyna, medyczny) kobieta sparaliżowana

paralityk n
паралитик
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany

paraliż paˈralʲiʃ n
парализа паралич
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paralotniarstwo ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ n
парапланеризъм
sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni:

parametr paˈrãmɛtr̥ n
параметър
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.)

paranoiczka n
параноичка
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na paranoję

paranoiczny adj
параноичен
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi

paranoik n
параноик
(medycyna, medyczny) chory cierpiący na paranoję

paranoja n
параноя
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu;

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
параплегия
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
парапсихология
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parasol paˈrasɔl n
чадър
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem
чадър дъждобран
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem

parasolowaty adj
чадърест
przypominający parasol, mający kształt parasola

parazytolog n
паразитолог
specjalista w dziedzinie parazytologii

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
паразитология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

park park n
парк
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
национален парк
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

parking ˈparʲcĩŋk n
паркинг
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
парламент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Francji sądy królewskie, ustanowione w XIII wieku przez Ludwika IX;
gmach, w którym obraduje parlament (1.1)

parlamentaryzm n
парламентаризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów z parlamentem mającym władzę ustawodawczą i sprawującym ją nad rządem;

parowiec n
параход
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

partia ˈpartʲja n
партия
(zobacz) partia polityczna
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fragment utworu przeznaczony do wykonywania przez odpowiednią grupę instrumentów, wykonawców
(szachy, pojęcie szachowe) (termin karciany) w niektórych grach: rozgrywka, mecz

partia hiszpańska n
испанска партия
(szachy, pojęcie szachowe) debiut szachowy rozpoczynający się od ruchów 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gb5;

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
частица
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech;

partyzant parˈtɨzãnt n
партизанин
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paryski paˈrɨsʲci adj
парижки
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

paryżanka ˌparɨˈʒãnka n
парижанка
mieszkanka Paryża

parówka paˈrufka n
кренвирш
(spożywczy) tania kiełbasa z przemielonej masy mięsno-kostno-tłuszczowej, spożywana zwykle na gorąco;

pas pas n
ивица лента
szeroka linia na deseniu
колан
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;
кръст пояс талия
miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1)
лента
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga;
писта
(lotnictwo, lotniczy) (zobacz) pas startowy
редица
długi rząd czegoś
ремък
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości

pas planetoid n
астероиден пояс
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid;

pasieka paˈɕɛka n
пчелин
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami;

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
пасианс
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole;

pasożyt paˈsɔʒɨt n
паразит
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasożytnictwo n
паразитизъм
negatywny typ zależności między żywicielem a pasożytem, gdy pasożyt żyje kosztem gospodarza i działa na jego szkodę, równocześnie nie mogąc bez niego utrzymać się przy życiu

pasożytniczy adj
паразитен
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) postępujący jak pasożyt, żyjący na cudzy koszt

pasta do butów n
боя за обувки
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia;

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
паста за зъби
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pasturma paˈsturma n
пастърма
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej;

pasza ˈpaʃa n
паша
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika;
фураж
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma;

paszenog n
баджанак
(staropolski) mąż siostry żony

paszport ˈpaʃpɔrt n
паспорт паспо́рт
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
беля издънка
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
пастет
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

patelnia paˈtɛlʲɲa n
тиган тиганче
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patologiczność n
патологичност
cecha tego, co patologiczne

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
патологичен
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriota paˈtrʲjɔta n
патриот родолюбец
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotka paˈtrʲjɔtka n
патриотка родолюбка
kobieta kochająca swoją ojczyznę, gotowa do poświęceń dla niej

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
патриотизъм родолюбие
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrolować v
патрулирам
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patroszyć v
кормя
usuwać trzewia z martwego zwierzęcia

patrzeć jak cielę na malowane wrota ˈpaṭʃɛʨ̑ ˈjäc ˈʨ̑ɛlɛ ˌna‿malɔˈvãnɛ ˈvrɔta v
гледам като теле в железница
patrzeć w bezmyślnym zdumieniu

paw paf n
паун
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
павиан
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
нокът
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pałac ˈpawaʦ̑ n
дворец
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

państwo ˈpãj̃stfɔ n
държава
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
държавен
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
ангария
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

paź paɕ n
паж
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
октомври
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
октомврийски
dotyczący października, dziejący się w październiku

pchła pxwa n
бълха
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pedant ˈpɛdãnt n
педант
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku

pedantka pɛˈdãntka n
педантка
kobieta bardzo dokładna, przywiązująca dużą wagę do porządku

pedantycznie adv
педантично
w sposób pedantyczny, pedanteryjny

pedantyczność n
педантичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest pedantyczne; cecha tych, którzy są pedantyczni

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
педантичен
skrajnie, nadmiernie dokładny

pedał ˈpɛdaw n
педал
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pederasta ˌpɛdɛˈrasta n
педераст
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) homoseksualista

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
педерастия
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami;
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) homoseksualizm

pediatra pɛˈdʲjatra n
педиатър
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
педиатрия
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pediatryczny adj
педиатричен педиатрически
związany z pediatrią

pedicure n
педикюр
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg pielęgnacji stóp

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
педикюристка
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo

pedofil pɛˈdɔfʲil n
педофил
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
педофилия
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

penis ˈpɛ̃ɲis n
пенис хуй
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
пентаграм
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

percepcja n
рецепция
(fizjologia, fizjologiczny) odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów

perfidnie adv
перфидно
w sposób perfidny

perfidny pɛrˈfʲidnɨ adj
перфиден
przewrotny, podstępny, chytry i złośliwy, przebiegły

perforacja ˌpɛrfɔˈraʦ̑ʲja n
перфорация
(medycyna, medyczny) patologiczny otwór w narządzie lub powłoce;
czynność wykonywania otworów
szereg dziurek wykonanych w jakimś materiale, spełniający różne funkcje;

perforator ˌpɛrfɔˈratɔr n
перфоратор
(zobacz) dziurkarka

pergamin n
пергамент
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

permakultura n
пермакултура
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
перонизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
персонал
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
перуански
odnoszący się do państwa Peru

perwersja n
извращение
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

perygeum n
перигей
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołoziemskiej, który znajduje się najbliżej Ziemi

perła ˈpɛrwa n
перла бисер
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pestka ˈpɛstka n
костилка
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
песимизъм
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
петрография
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał;

pewność siebie n
самоувереност
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości

pewny siebie adj
самоуверен
przekonany o swojej wartości lub swoich możliwościach

pełny ˈpɛwnɨ adj
пълен
wypełniony w największym możliwym stopniu

pi pʲi n
пи
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy;
nazwa szesnastej litery alfabetu greckiego, π;

piana ˈpʲjãna n
пяна
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

piano ˈpʲjãnɔ adv
пиано
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie

piasek ˈpʲjasɛk n
пясък
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowcowy adj
пясъчников
zbudowany z piaskowca, zawierający piaskowiec

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
пясъчник
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
пясъчник
(gry i zabawy) wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piać pʲjäʨ̑ v
кукуригам
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

pieczony adj
печен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
печат
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
пиедестал
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę;

pieg pʲjɛk n
луничка
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
луничав
pokryty piegami

piekarka n
хлебарка
kobieta, która pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
пекарница пекарня
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
пекар фурнаджия хлебопекар
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
адски
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
(przenośnie, przenośnia) nieznośny, bardzo zły, denerwujący, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
ад пъкъл
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień

pielmień n
пелмен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pierożek nadziewany surowym, mielonym mięsem wołowo-wieprzowym, podawany ze stopionym masłem lub śmietaną; tradycyjna potrawa kuchni ukraińskiej i rosyjskiej;

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
болногледачка
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pielęgniarski adj
болногледачески
związany z pielęgniarstwem, pielęgniarzem lub pielęgniarką, dotyczący pielęgniarstwa

pielęgniarz pʲjɛˈlɛ̃ŋʲɟɲaʃ n
болногледач
pracownik służby zdrowia uprawniony do pielęgnowania chorych i do wykonywania prostszych zabiegów leczniczych

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
пари
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
пари
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
пипер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
кресон
(botanika, botaniczny) Lepidium sativum, roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni;

pieprzyk n
бенка
mała, brązowa plama na skórze

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
пърдя
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
меден сладкиш медена курабия
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

piersiowy adj
гръден
dotyczący piersi, związany z piersią

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
химичен елемент химически елемент
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
иглика
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju pierwiosnek (1.1)

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
първенство
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszorzędny ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ adj
първокачествен
najlepszej jakości
първостепенен
najważniejszy, najbardziej znaczący

pies pʲjɛs n
куче пес
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
полицейско куче
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
милувка ласка
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
магданоз
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
песен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego;

pigmejski pʲiɡˈmɛjsʲci adj
пигмейски
związany z Pigmejami, dotyczący Pigmejów, ich kultury, sztuki

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
пигмент
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
пигментация
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach

pigmentacyjny ˌpʲiɡmɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
пигментен
związany z pigmentacją

pigwa ˈpʲiɡva n
дюля
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;

pigwowy adj
дюлев
związany z pigwą; zrobiony z pigwy

pijany pʲiˈjãnɨ adj
пиян
pod wpływem alkoholu

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
пикантен
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw

piknik ˈpʲicɲik n
пикник
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
пиксел
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
пиктограма
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaw ˈpʲilaf n
пилаф
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pinezka pʲĩˈnɛska n
кабърче
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
пингвин
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pion pʲjɔ̃n n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
пешка
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę

piorun ˈpʲjɔrũn n
мълния
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
гръмоотвод
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
песен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
пирамида
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
пиренейски
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piroksen n
пироксен
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
пиролиза
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
пироман
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

pirotechnik n
пиротехник
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
пиротехника
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pirydyna n
пиридин
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

pisarz ˈpʲisaʃ n
писател
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pismo ˈpʲismɔ n
писане
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
sposób pisania

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
шам фъстък
owoc drzewa pistacjowego

pistacja właściwa n
шамфъстък
(systematyka) (botanika, botaniczny) Pistacia vera L., gatunek niewielkich drzew z rodziny nanerczowatych;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
картечен пистолет
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
пивница
lokal, w którym sprzedaje się piwo

piwo ˈpʲivɔ n
бира пиво
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
пица
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
пицария
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

pióro ˈpʲjurɔ n
перо
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;
przyrząd do pisania

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
петък
piąty dzień tygodnia

pić pʲiʨ̑ v
пия
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokrotny ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtnɨ adj
петкратен
odbywający się/powtarzający się pięć razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś pięć razy

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
петоъгълник
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːxʲilˈːɛsa n
ахилесова пета
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości;

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
етаж
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
юмрук пестник пестница
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
трион
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka do metalu n
ножовка
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
футбол
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;
футболна топка
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1)

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
хандбал
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłka wodna n
водна топка
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie;

piłkarka pʲiwˈkarka n
футболистка
zawodniczka grająca w piłkę nożną

piłkarka ręczna n
хандбалистка
(sport, sportowy) kobieta, która gra w piłkę ręczną (szczypiorniak)

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
футболен
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa)

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
футболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarz ręczny n
хандбалист
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
футбол на маса
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżmo n
мускус
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego;

piżmowy adj
мускусен мускусов
o zapachu piżma

plac plaʦ̑ n
площад
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plagiat ˈplaɟjat n
плагиат
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;

plagiator plaˈɟatɔr n
плагиатор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plajta ˈplajta n
фалит
(potocznie, potoczny) bankructwo

plakat ˈplakat n
плакат
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów propagujący coś
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś

plakatowy ˌplakaˈtɔvɨ adj
плакатен
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) ukazany w prosty, schematyczny sposób, stanowiący uproszczenie
dotyczący plakatu, wykorzystywany do produkcji plakatu

plamka ślepa n
сляпо петно
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

planeta plãˈnɛta n
планета
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
планетарий
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;
(astronomia, astronomiczny) (technologia, technika, techniczny) projektor służący do wyświetlania układów gwiazd i innych ciał niebieskich na sferycznym ekranie

planetarny ˌplãnɛˈtarnɨ adj
планетарен
dotyczący planet; taki, który jest właściwy, charakterystyczny dla planet

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
планктон
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

planktonowy ˌplãŋktɔ̃ˈnɔvɨ adj
планктонен
związany z planktonem, dotyczący planktonu

planowy adj
планов
wykonywany z namysłem, sukcesywnie, zgodnie z opracowanym planem

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
плантация
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową

plantator plãnˈtatɔr n
плантатор
właściciel plantacji

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
пластелин пластилин
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci;

plastik ˈplastʲik n
пластмаса
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne

platan ˈplatãn n
платан чинар яблан
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platoński adj
платоничен платонически
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do platonizmu lub do Platona

platyna plaˈtɨ̃na n
платина
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

platynowy adj
платинен платинов
(chemia, chemiczny) (jubilerstwo, jubilerski) (metaloznawstwo, metalurgia) dotyczący platyny, związany z platyną, wykonany z platyny, zawierający platynę
mający kolor srebrzystobiały, taki jak kolor platyny lub przypominający kolor platyny

playboy n
плейбой
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym

plazma ˈplazma n
плазма
(biologia, biologiczny) osocze krwi;
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
плаж
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
плажен
przeznaczony do noszenia, używania na plaży
znajdujący się na plaży, związany z plażą, odbywający się na plaży

plebejusz n
плебей
(historia, historyczny, historycznie) człowiek zaliczany do plebsu, rzymskiej klasy społecznej

plebs n
плебс
w starożytnym Rzymie: warstwa obywateli wolnych, ale niemających pełni praw politycznych

plecak ˈplɛʦ̑ak n
раница
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plenarny adj
пленарен
w pełnym składzie

plenum ˈplɛ̃nũm n
пленум
ogół członków jakiejś organizacji obecnych na zebraniu
zebranie członków wchodzących w skład plenum (1.1)

pleonastyczny adj
плеонастичен плеонастически
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
плеоназъм
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

plewa n
плява
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu

pleweński adj
плевенски
związany z Plewenem, dotyczący Plewenu

pleśń n
мухъл плесен
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
вързоп пачка сноп
pęk papierów (dokumentów, banknotów)
файл
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliszka ˈplʲiʃka n
стърчиопашка
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plomba n
пломба
(stomatologia, stomatologiczny) wypełnienie dentystyczne w zębie

plotka ˈplɔtka n
клюка
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

plotkarka plɔtˈkarka n
клюкарка
kobieta zajmująca się plotkami, rozsiewająca plotki

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
клюкар
osoba zajmująca się plotkami

plotkowanie ˌplɔtkɔˈvãɲɛ n
клюкарстване
(rzeczownik odczasownikowy) od plotkować

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
клюкарствам
opowiadać, roznosić plotki

plusk plusk interjection
пляс
wykrzyknik naśladujący plusk (1.1)

plusk plusk n
пляс
odgłos wydawany przy zderzeniu wody lub innej płynnej substancji (np. błota) i twardego przedmiotu

pluskwa ˈpluskfa n
дървеница
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

plusz n
плюш
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy pluˈʃɔvɨ adj
плюшен
wykonany z pluszu

plutokracja n
плутокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

plutokratyczny adj
плутократичен плутократически плутократски
dotyczący plutokracji

pluton ˈplutɔ̃n n
взвод
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów)
плутоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

plutonowy ˌplutɔ̃ˈnɔvɨ adj
взводен
(wojskowość, wojskowy) związany z plutonem (oddziałem), dotyczący tego plutonu
плутониев плутонов
(chemia, chemiczny) związany z pierwiastkiem plutonem, dotyczący tego plutonu

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
пневматичен
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

pneumatyka pnɛwˈmatɨka n
пневматика
(fizyka, fizyczny) nauka, dział inżynierii mechanicznej;

pobieżny adj
бегъл
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści

pobratymiec n
побратим
dobry przyjaciel

pobrzeże n
крайбрежие
(geografia, geograficzny) ląd na brzegu morza, jeziora lub rzeki

pocałować ˌpɔʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
целуна
aspekt dokonany od: całować

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
целувка
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pochlebca n
ласкател
człowiek pochlebiający komu

pochlebstwo n
ласкателство
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
факел факла
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochwa ˈpɔxfa n
вагина влагалище
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;
ножница
futerał na broń białą;

pochwalać v
одобрявам
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwalny adj
хвалебен хвалебствен
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia

pochwała pɔxˈfawa n
похвала
pochwalenie kogoś lub czegoś

pochwowy adj
вагинален
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy

pocieszyciel n
утешител
ten, który daje pocieszenie

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
влак трен
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
чакалня
miejsce dla osób, które czekają

poczerwienieć ˌpɔʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲɛ̇ʨ̑ v
почервенея
stać się czerwonym, nabrać czerwonego koloru

poczta ˈpɔʧ̑ta n
поща
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy
поща по́ща
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
електронна поща
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
пощенски
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
пощенска картичка
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
чувство за хумор
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

poczucie winy n
гузност
(psychologia, psychologiczny) zespół przykrych uczuć w stosunku do siebie, które powstają w wyniku negatywnej oceny własnego postępowania;

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
какавида
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym;

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
първоначален
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

pod pɔt preposition
под
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

podatek pɔˈdatɛk n
данък налог
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
данъчен
związany z podatkami lub systemem poboru podatków

podatnik pɔˈdatʲɲik n
данъкоплатец
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podatność n
податливост
cecha tego, co podatne

podatny adj
податлив
(technologia, technika, techniczny) łatwo podlegający obróbce, wpływowi fizycznemu
ulegający z łatwością czemuś

podbiał n
подбел
(botanika, botaniczny) Tussilago farfara L., niska bylina z rodziny astrowatych o złocistożółtych kwiatach;

podcast n
подкаст
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja dźwiękowa lub wideo dostarczana za pomocą RSS;

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
инфрачервен
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddaństwo n
крепостничество
(historia, historyczny, historycznie) feudalna zależność chłopa od właściciela ziemi

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
подметка
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami
табан
(potocznie, potoczny) spodnia część stopy

podgatunek n
подвид
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna;

podkast n
подкаст
(publikatory) (informatyka, informatyczny) audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy

podkowa pɔtˈkɔva n
подкова подко́ва
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkład ˈpɔtkwat n
траверса
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami

podlec n
подлец
(potocznie, potoczny) człowiek podły, nikczemny, niegodziwy

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
извънградски
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
подлог субект
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
субект
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
небце
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podniebienny ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̃nːɨ adj
небен небцов
związany z podniebieniem, dotyczący podniebienia

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
вдигам
unieść, wziąć coś do góry
ustawiać coś do pionu
вдигам се
unosić się, wstawać

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
харесвам
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podpalacz n
подпалвач
człowiek umyślnie wzniecający pożar

podpalać pɔtˈpalaʨ̑ v
подпалвам
podkładać ogień pod coś

podpałka pɔtˈpawka n
подпалка
coś co służy do rozniecenia ognia

podpis ˈpɔtpʲis n
подпис
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
подписвам
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie
подписвам се
pisać swoje imię i nazwisko
nadawać ważność dokumentowi poprzez napisanie na nim swojego nazwiska

podrabianie ˌpɔdraˈbʲjä̃ɲɛ n
фалшифициране
(rzeczownik odczasownikowy) od podrabiać

podróbka pɔdˈrupka n
фалшификат
imitacja jakiegoś przedmiotu, która ma być uważana za oryginał

podróż ˈpɔdruʃ n
пътешествие пътуване
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczka ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ka n
пътешественица пътешественичка
forma żeńska od: podróżnik

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
пътешественик
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżny pɔdˈruʒnɨ n
пътешественик
osoba, która podróżuje lub udaje się w podróż

podróżowanie ˌpɔdruʒɔˈvãɲɛ n
пътешестване пътешествуване
przebywanie drogi w celu przybycia do jakiegoś miejsca

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
пътешествам пътешествувам
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
учебник
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podskok ˈpɔtskɔk n
подскок
wybicie się w górę, w miejscu, na niewielką wysokość

podskórny adj
подкожен
umiejscowiony pod skórą

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
основен
główny, elementarny

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
хастар
(krawiectwo) cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania

poduszka pɔˈduʃka n
възглавница
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
подводен
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu

podwoić v
удвоя
zwiększyć dwukrotnie lub znacznie

podwójnie adv
двойно двукратно
dwa razy tyle

podzbiór n
подмножество
(matematyka, matematyczny) zbiór zawarty w innym zbiorze; zbiór którego wszystkie elementy należą do innego zbioru

podział ˈpɔʥ̑aw n
подялба
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części
istnienie dwóch lub więcej różnych grup, stref czegoś w obrębie czegoś

podzielny adj
делим
dający się podzielić
кратен
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę

podziw ˈpɔʥ̑if n
възторг възхищение
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podłoga pɔdˈwɔɡa n
под
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

podły ˈpɔdwɨ adj
подъл
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę
wynikający z czyjejś niegodziwości

poeta pɔˈɛta n
поет
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
поетеса
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poezja pɔˈɛzʲja n
поезия
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poganin pɔˈɡãɲĩn n
езичник поганец
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarszać v
влошавам
sprawiać, że coś staje się gorsze
влошавам се
stawać się gorszym

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
разговорка раздумка
krótka, lekka rozmowa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
езически
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogorszyć v
влоша
zmienić na gorsze
влоша се
ulec zmianie na gorsze

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
погром
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
погребение
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
погребален
związany z pogrzebem, pochówkiem
smutny, ponury

pogróżka pɔˈɡruʃka n
заплаха угроза
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pohukiwanie n
ухане
(ornitologia, ornitologiczny) niski dźwięk wydawany i powtarzany przez sowy i puchacze

pointylizm n
поантилизъм
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojazd ˈpɔjast n
возило превозно средство
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
дуел
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
съд съдина
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
вдругиден
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pojęcie pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
понятие
termin, określenie, hasło, nazwa czegoś istniejącego tylko w myśli
понятие идея представа
rozumienie lub świadomość czegoś, wiedza bądź wyobrażenie na jakiś temat
разбиране
(rzeczownik odczasownikowy) od pojąć

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
показвам
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś

pokojówka ˌpɔkɔˈjufka n
камериерка
(hotelarstwo) pracownica hotelu odpowiedzialna za sprzątanie pokoi

pokornie adv
покорно смирено
w sposób pokorny

pokorny adj
покорен смирен
nie wywyższający się, skromny

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
коприва
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
(botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;

pokrzywowy adj
копривен
związany z pokrzywą, składający się z pokrzywy lub zrobiony z pokrzywy

pokój ˈpɔkuj n
мир
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój
стая
(budownictwo) część mieszkania, izba

polarny pɔˈlarnɨ adj
полярен
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

pole ˈpɔlɛ n
поле
część ziemi przeznaczona pod uprawę;

pole karne n
наказателно поле
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
магнитно поле
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

pole ryżowe n
оризище
(rolnictwo, rolniczy) podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
полиамория
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
полиция
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;
(potocznie, potoczny) grupa policjantów
(potocznie, potoczny) budynek policji (1.1)

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
полицай
funkcjonariusz policji

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
буза
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa
пързалка
(architektura, architektoniczny) rodzaj konstrukcji, na której opierają się stopnie schodów
шамар плесница
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1)

polifagia n
полифагия
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
полигамия
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
полигон
(wojskowość, wojskowy) wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych
(geodezja, geodezyjny) obszar ograniczony liniami prostymi
(przestarzałe, przestarzały) (geometria) wielobok

polikondensacja n
поликондензация
(chemia, chemiczny) reakcja polimeryzacji, podczas której oprócz polimerów powstają inne związki chemiczne o małej masie atomowej;

polimer n
полимер
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
полимеризация
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery);

polimorfizm n
полиморфизъм
(biologia, biologiczny) zjawisko szczególnego zróżnicowania budowy osobników i przystosowania do pełnienia określonych ról w społeczeństwie;
(chemia, chemiczny) zjawisko występowania różnych odmian krystalograficznych tej samej substancji chemicznej. Występuje ono wtedy, gdy ta sama substancja może występować w dwóch lub nawet kilku formach krystalicznych;

polipropylen n
полипропилен
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny;

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
полистирен полистирол
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu;

politechniczny adj
политехнически
dotyczący politechniki, związany z politechniką

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
политехника
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
политеизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politura n
политура
powłoka z politury (1.1)
spirytusowy roztwór szelaku używany w meblarstwie do wykańczania powierzchni drewna; .

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
политически
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
политик
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
политика
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;

poliwęglan n
поликарбонат
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polny ˈpɔlnɨ adj
полеви
związany z polem walki, dotyczący pola walki
полски
związany z polem, dotyczący pola, znajdujący się w polu

polon ˈpɔlɔ̃n n
полоний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polski ˈpɔlsʲci adj
полски
odnoszący się do Polski lub Polaków

polski ˈpɔlsʲci n
полски
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

pomaganie ˌpɔ̃maˈɡãɲɛ n
помагане
(rzeczownik odczasownikowy) od pomagać

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
помагам
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
портокал
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
мерене измерване
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
домат
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
помощ
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomocnica n
помощница помощничка
kobieta pomagająca w czymś, wyręczająca kogoś

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
помощен
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś

pomocnik pɔ̃ˈmɔʦ̑ʲɲik n
полузащитник
(sport, sportowy) piłkarz grający w pomocy;
помощник
osoba do pomocy przy jakiejś pracy

pomocny pɔ̃ˈmɔʦ̑nɨ adj
помощен
(o osobach) taki, który pomaga w czymś

pomóc ˈpɔ̃muʦ̑ v
помогна
aspekt dokonany od: pomagać

ponad ˈpɔ̃nat preposition
над
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia
над повече от
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości

poncz n
пунш
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
понеделник
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
тъй като понеже защото
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

pop pɔp n
поп
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej;

popadia n
попадия
żona popa

popelina ˌpɔpɛˈlʲĩna n
поплин
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny o splocie płóciennym;

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
пепелник
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

poporodowy adj
следродилен
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
следобед подиробед
okres pomiędzy południem a wieczorem

popołudniowy ˌpɔpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
следобеден
dziejący się po południu, dotyczący popołudnia

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
политическа коректност
(socjologia, socjologiczny) norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy;

poprosić pɔˈprɔɕiʨ̑ v
помоля
aspekt dokonany od: prosić

poprzeczny pɔˈpʃɛʧ̑nɨ adj
напречен
ułożony poziomo, prostopadle do czegoś

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
чрез
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
популярност
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
популяризация
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś

popularyzator ˌpɔpularɨˈzatɔr n
популяризатор
osoba zajmująca się popularyzowaniem, upowszechnianiem, czynieniem czegoś znanym, popularnym

popularyzatorka ˌpɔpularɨzaˈtɔrka n
популяризаторка
kobieta zajmująca się popularyzowaniem, upowszechnianiem, czynieniem czegoś znanym, popularnym

popularyzowanie ˌpɔpularɨzɔˈvãɲɛ n
популяризиране
(rzeczownik odczasownikowy) od popularyzować

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvaʨ̑ v
популяризирам
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować

populista ˌpɔpuˈlʲista n
популист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba wyznająca populizm, głosząca poglądy i tezy populistyczne

populistka ˌpɔpuˈlʲistka n
популистка
forma żeńska: populista

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
популистки
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic

populizm pɔˈpulʲism̥ n
популизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

por pɔr n
праз
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
пора
bardzo mały otwór
(anatomia, anatomiczny) mikroskopijne ujście gruczołu w skórze

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
сезон
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
съвет препоръка
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poranny pɔˈrãnːɨ adj
сутрешен утринен
taki, który ma miejsce o poranku

porażka pɔˈraʃka n
поражение
przegrana bitwa
провал
poważne niepowodzenie

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
порцелан
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
дажба
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia

porewolucyjny adj
следреволюционен
następujący po rewolucji; dziejący się po rewolucji

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
порнография
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
порнографен порнографичен порнографски
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
порнокрация
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
аборт
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poronić v
пометна
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

porost ˈpɔrɔst n
лишей
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porowaty adj
порест
posiadający małe otwory (pory) na powierzchni

poroże n
рог
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

portfel ˈpɔrtfɛl n
портфейл
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja)

portier ˈpɔrtʲjɛr n
портиер
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.)

portmonetka n
портмоне
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
портретист
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety

portret ˈpɔrtrɛt n
портрет
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób

portretowy adj
портретен
dotyczący portretu

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
португалски
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
португалски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
лейтенант старши лейтенант
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

porwać ˈpɔrvaʨ̑ v
извадя извлека
aspekt dokonany od: rwać
отвлека
aspekt dokonany od: porywać

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
отвличам
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli

porządek dorycki pɔˈʒɔ̃ndɛɡ dɔˈrɨʦ̑ʲci n
дорийски ордер дорийски ред дорийски стил
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się surowością i monumentalnością;

porządek joński pɔˈʒɔ̃ndɛc ˈjɔ̇̃j̃sʲci n
йонийски ордер йонийски ред йонийски стил
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, charakteryzujący się lekkością i smukłością proporcji;

porządek koryncki pɔˈʒɔ̃ndɛk ːɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci n
коринтски ордер коринтски ред коринтски стил
(architektura, architektoniczny) system konstrukcyjny i kompozycyjny budowli powstały w starożytnej Grecji, będący odmianą porządku jońskiego;

porównywalny adj
сравним
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
сравнявам
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poseł ˈpɔsɛw n
депутат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
имам
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiłek pɔˈɕiwɛk n
ядене
czynność jedzenia czegoś
ядене ястие
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

posoczniczy adj
септичен
(medycyna, medyczny) związany z posocznicą, dotyczący posocznicy

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
обикновен
jeden z wielu, zwyczajny
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany

postprodukcja n
постпродукция
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postulat pɔˈstulat n
постулат
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu;

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
напредък прогре́с
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

postępowo adv
прогресивно
w sposób postępowy

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
търсач
osoba, która czegoś poszukuje

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
статуя
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę

pot pɔt n
пот
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potas ˈpɔtas n
калий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potasowy adj
калиев
dotyczący potasu

potem ˈpɔtɛ̃m adv
после
później, w chwili następnej

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
разговорен
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie;

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
потомък
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk)

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
потомство
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców

potop ˈpɔtɔp n
потоп
(hydrologia, hydrologiczny) powódź powstała na rozległych terenach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga

potrawa pɔˈtrava n
ястие
posiłek stworzony z jadalnych składników

potrawka n
фрикасе
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pokrojone i ugotowane w sosie mięso

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
нужда
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
нужен
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

powiadać v
говоря казвам
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mówić; mówiąc informować, oznajmiać; opowiadać

powidła pɔˈvʲidwa n
мармалад
(spożywczy) przetwór robiony głównie ze smażonych owoców, głównie śliwek z dodatkiem cukru;

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
кажа
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
клепач
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
площ
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
повърхнина
(geometria) dwuwymiarowy odpowiednik krzywej
повърхност
zewnętrzna strona

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
въздух
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;

powinowactwo ˌpɔvʲĩnɔˈvaʦ̑tfɔ n
афинитет
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zdolność pierwiastków do wchodzenia ze sobą w reakcje
(potocznie, potoczny) podobieństwo

powić v
родя
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) wydać potomka na świat
родя се
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) zostać wydanym na świat

powojenny adj
следвоенен
taki, który dzieje się po wojnie

powoli pɔˈvɔlʲi adv
бавно
wolno, z małą prędkością

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
въстание
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
четник
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji

powszedni pɔˈfʃɛdʲɲi adj
делничен
codzienny, pospolity, zwykły

powszedniość n
делничност
cecha tego, co powszednie

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
повтарям
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił
ponownie przyswajać jakiś materiał, wiedzę; uczyć się do sprawdzianu, testu, egzaminu
повтарям се
dziać się, zdarzać się po raz kolejny
mówić lub robić po raz kolejny to samo

powtórka n
преговор
(potocznie, potoczny) (edukacja, edukacyjny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego

powtórzyć pɔˈftuʒɨʨ̑ v
повторя
aspekt dokonany od: powtarzać

powód ˈpɔvut n
ищец
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych;

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
наводнение
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

poza ˈpɔza preposition
освен
(zobacz) oprócz

pozamaciczny ˌpɔzãmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
екстраутеринен извънматочен
(medycyna, medyczny) dziejący się/mający miejsce poza macicą

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
извънбрачен
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaziemski adj
извънземен
pochodzący spoza Ziemi

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
морско равнище
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
либела
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu;
хоризонтал
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie;

poziomka pospolita n
горска ягода
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce;

poziomkowy ˌpɔʑɔ̃mˈkɔvɨ adj
ягодов
dotyczący poziomek (krzaków i owoców)
przyrządzony z poziomek, z dodatkiem poziomek

poziomo adv
хоризонтално
równolegle do podłoża

pozornie adv
привидно както изглежда
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozować pɔˈzɔvaʨ̑ v
позирам
przyjmować nieruchomą pozycję do zdjęcia lub obrazu
udawać kogoś, kim się nie jest

pozwany pɔˈzvãnɨ n
ответник
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo

pozycja misjonarska n
мисионерска поза
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim;

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
позитивен
przynoszący korzyści
положителен
przychylnie nastawiony

połowa pɔˈwɔva n
половина
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
местонахождение местоположение месторазположение
miejsce znajdowania się czegoś

położna pɔˈwɔʒna n
акушерка
(medycyna, medyczny) kobieta pomagająca przy porodach

położnictwo n
акушерство
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położniczy adj
акушерски
(medycyna, medyczny) związany z położnictwem, dotyczący położnictwa

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
акушер
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
разположен
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu
(zobacz) położyć

południe pɔˈwudʲɲɛ n
пладне
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
юг
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
меридиан
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południkowy adj
меридианен меридианов
(geografia, geograficzny) związany z południkami, dotyczący południków

południowiec n
южняк
osoba z południa, z krajów na południu

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
югоизточен
będący na południowym wschodzie

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
югозападен
będący na południowym zachodzie

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
южноафрикански
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
южноамерикански
dotyczący Ameryki Południowej

południowochiński adj
южнокитайски
związany z południem Chin

południowoeuropejski adj
южноевропейски
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
южнокорейски
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowosłowiański ˌpɔwudʲɲɔvɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
южнославянски
odnoszący się do Słowian południowych (Słoweńców, Chorwatów, Serbów, Bośniaków, Czarnogórców, Macedończyków i Bułgarów), związany ze Słowianami południowymi

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
южен
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
югоизток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
югозапад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

pośladek pɔˈɕladɛk n
задник
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

pośmiertny adj
следсмъртен
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci

pośrednio adv
индиректно
w sposób pośredni

poświąteczny ˌpɔɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
следпразничен
przypadający na okres tuż po święcie, następujący po święcie

pożar ˈpɔʒar n
пожар
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnalny adj
прощален
dotyczący chwili pożegnania

pożegnanie n
сбогуване прощаване раздяла
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
заем
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożądliwość n
похотливост
cecha tego, co pożądliwe; cecha tych, którzy są pożądliwi

pożądliwy adj
похотлив
będący wyrazem pożądania

pra- pra
пра-
pierwszy człon wyrazów złożonych nazywających kogoś żyjącego dawno, dalekiego przodka lub potomka
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś bardzo odległym w czasie lub z pierwotną formą bądź pierwszym wystąpieniem czegoś

prababka praˈbapka n
прабаба
matka dziadka lub babki

praca ˈpraʦ̑a n
работа
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
домашна работа
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
работодател
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracoholiczka ˌpraʦ̑ɔxɔˈlʲiʧ̑ka n
работохоличка
forma żeńska od: pracoholik

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
работохолик
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
работохолизъм
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
работя рабо́тя
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowicie ˌpraʦ̑ɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
трудолюбиво
zająć się czymś, przykładając się do tego

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
работливост трудолюбие
cecha tego, kto jest pracowity

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
работен работлив трудолюбив
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracownica ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʦ̑a n
работничка
kobieta zatrudniona, pracująca w zakładzie pracy

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
работник
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
прадядо
ojciec dziadka lub babci

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
прагматично
w sposób pragmatyczny

pragmatyk praɡˈmatɨk n
прагматик
człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania

pragmatysta ˌpraɡmaˈtɨsta n
прагматик
(filozofia, filozoficzny) zwolennik pragmatyzmu, teoretyk pragmatyzmu

pragmatyzm n
прагматизъм
postawa polegająca na faktycznej ocenie możliwości i podejmowaniu takich działań, które gwarantują skuteczność
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny przyjmujący użyteczność za kryterium prawdy

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
жаден съм жадувам
(przestarzałe, przestarzały) być spragnionym, chcieć pić
желая искам
(książkowy) pożądać seksualnie
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie

prajęzyk n
праезик
język, z którego wywodzą się inne języki;

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
практичен
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce
dbający o sprawy życiowe
przydatny do czegoś

pralka ˈpralka n
перална машина пералня
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

prasa ˈprasa n
преса
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;
преса печат
(publikatory) ogół czasopism

praski ˈprasʲci adj
пражки
związany z Pragą, dotyczący Pragi (stolicy Czech)

prasowaczka n
гладачка
(technologia, technika, techniczny) kobieta zajmująca się zawodowo prasowaniem bielizny lub odzieży

prasłowiański adj
праславянски
związany z Prasłowianami lub z prasłowiańszczyzną, dotyczący Prasłowian lub prasłowiańszczyzny
mający cechy przypisywane Prasłowianom

prasłowiański n
праславянски език
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie;

prawda ˈpravda n
истина правда
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
вероятност
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
вероятно
przypuszczalnie, być może
w sposób prawdopodobny

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
вероятен
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy
taki, którego można się spodziewać

prawdziwość pravʲˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
истинност
zgodność z prawdą, z rzeczywistością

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
истински
rzeczywisty
naturalny
typowy dla naszych wyobrażeń
zgodny z prawdą

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
приятел в нужда се познава
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawie ˈpravʲjɛ particle
почти
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawniczka n
юристка
kobieta prawnik

prawnik ˈpravʲɲik n
юрист
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
правнучка
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
правнук
syn wnuczki lub wnuka

prawo ˈpravɔ adv
откровено право честно
(przestarzałe, przestarzały) uczciwie, honorowo

prawo ˈpravɔ n
дясно
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona
закон
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przepis, norma prawna
право
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
nauka o prawie (1.1)

prawo karne ˈpravɔ ˈkarnɛ n
наказателно право
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół norm prawnych zawierających zakazy i nakazy, których naruszenie jest karalne;

prawosławie ˌpravɔˈswavʲjɛ n
православие
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ortodoksyjne wyznanie chrześcijańskie, które powstało w wyniku podziału chrześcijaństwa w 1054 roku (schizmy wielkiej);

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
православен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ n
православен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prawosławia

prawowierny adj
правоверен
całkowicie wierny dogmatom danej religii lub doktryny

prawy ˈpravɨ adj
десен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawicowy, konserwatywny
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
празеодим
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

prefekt ˈprɛfɛkt n
префект
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie;

prefektura ˌprɛfɛkˈtura n
префектура
teren działania prefekta
urząd prefekta

preferans prɛˈfɛrãw̃s n
преферанс
dawna gra karciana

prefiks ˈprɛfʲiks n
представка префикс
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
праистория предистория
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
праисторически предисторически
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
прекогниция
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

premia n
премия
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
министър-председател премиер
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
премиера
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

premierowy adj
премиерен
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) związany z premierą, dotyczący premiery

presja ˈprɛsʲja n
давление
nacisk, przymus wywierany na kogoś w celu zmuszenia go do czegoś

pretekst ˈprɛtɛkst n
предлог
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę

pretensjonalny ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
претенциозен
(książkowy) zachowujący się sztucznie, krygujący się
(książkowy) zbyt wyszukany, świadczący o złym guście

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
подарък дар
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
презерватив
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezydencki adj
президентски
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
президент президе́нт
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

primadonna n
примадона
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa

probówka n
епруветка
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
процент
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
процент
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
продуцирам произвеждам
tworzyć, wytwarzać coś, często w masowych ilościach

profaza n
профаза
(biologia, biologiczny) pierwsze stadium mitozy, w którym dochodzi m.in. do kondensacji chromatyny i zaniku jąderka;

profesor prɔˈfɛsɔr n
професор
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

progesteron n
прогестерон
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognoza prɔˈɡnɔza n
прогноза
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
прогноза за времето
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
проекция
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekcyjny ˌprɔjɛkˈʦ̑ɨjnɨ adj
проекционен
służący do projekcji

projekt ˈprɔjɛkt n
проект
plan działania lub postępowania
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś

projektant n
проектант
osoba opracowująca projekt

projektantka ˌprɔjɛkˈtãntka n
проектантка
forma żeńska od: projektant

projektowanie ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ n
проектиране
(rzeczownik odczasownikowy) od projektować

prokuratorka n
прокурорка
(potocznie, potoczny) forma żeńska od: prokurator

prokuratorski adj
прокурорски
dotyczący prokuratora lub prokuratury, związany z prokuratorem lub prokuraturą

prom prɔ̃m n
ферибот
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
прометий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienica n
актиномикоза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

promiennie adv
лъчезарно
w sposób promienny

promienność n
лъчезарност
cecha tego, co promienne; cecha tych, którzy są promienni

promienny adj
лъчезарен
pełen światła
wyrażający radość i szczęście

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
лъч
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
радиус
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
пропаганда
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propagandowy ˌprɔpaɡãnˈdɔvɨ adj
пропаганден
związany z propagandą, będący propagandą, mający cechy propagandy

propagandzista n
пропагандатор пропагандист
osoba zajmująca się szerzeniem propagandy

propagandzistka n
пропагандаторка пропагандистка
kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy

propan ˈprɔpãn n
пропан
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propedeutyczny ˌprɔpɛdɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
пропедевтичен пропедевтически
wstępny; przygotowujący do czegoś

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
пропедевтика
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie

propolis n
прополис
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
пропорция
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem
(matematyka, matematyczny) równość dwóch stosunków;
harmonia; właściwy, proporcjonalny stosunek między częściami układu

proporcjonalnie adv
пропорционално
w sposób proporcjonalny

proporcjonalność n
пропорционалност
(matematyka, matematyczny) zależność między dwiema wielkościami, w której przy powiększeniu lub pomniejszeniu wartości jednej z nich, wartość drugiej zwiększa się tyleż razy lub tyleż razy się zmniejsza
cecha tego, co proporcjonalne; cecha tych, którzy są proporcjonalni

proporcjonalny adj
пропорционален
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości
o proporcjach zgodnych z kanonem piękna

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
предложение
coś, co się komuś proponuje

proroczo adv
пророчески
w sposób proroczy

proroczy prɔˈrɔʧ̑ɨ adj
пророчески
taki, który niesie w sobie proroctwo; jest proroctwem

prorok ˈprɔrɔk n
пророк
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokowanie n
пророкуване
przepowiadać przyszłe zdarzenia

prorokować ˌprɔrɔˈkɔvaʨ̑ v
пророкувам
(przenośnie, przenośnia) przewidywać przyszłe wydarzenia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić proroctwa

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
помолвам моля
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosta ˈprɔsta n
права
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostata prɔˈstata n
простата
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
правоъгълник
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
правоъгълен
mający kształt prostokąta

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
перпендикулярен
(geometria) tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty

proszek ˈprɔʃɛk n
прах
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
бакпулвер
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
протактиний
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protokolant ˌprɔtɔˈkɔlãnt n
протоколист
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

protokolantka ˌprɔtɔkɔˈlãntka n
протоколистка
kobieta, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp.

proton ˈprɔtɔ̃n n
протон
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
прототип първообраз
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowincjonalny adj
провинциален
położony na prowincji, z dala od metropolii
związany z prowincją, dotyczący prowincji

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
провинциалист
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowincjuszka n
провинциалистка
(lekceważąco, lekceważący) kobieta mieszkająca na prowincji, nie posiadająca wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨʧ̑nɨ adj
провизорен
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
провокация
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
провокационен
zaczepny, mający charakter prowokacji

proza ˈprɔza n
проза
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) mowa niewiązana, bez stałych jednostek rytmicznych ani podziału na wersy; (także, też) ogół utworów pisanych mową niewiązaną
(przenośnie, przenośnia) sprawy codzienne, przyziemne, nieciekawe

prozaiczność n
прозаичност
cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie

prozaiczny adj
прозаичен прозаически
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) napisany prozą
zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący

prozaik n
прозаик
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozelita n
прозелит
neofita, nawrócony

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
прозопагнозия
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

prymus n
отличник
(edukacja, edukacyjny) najlepszy uczeń

prymuska n
отличничка
(edukacja, edukacyjny) najlepsza uczennica

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
душ
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
приватизация
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

prywatyzacyjny adj
приватизационен
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z prywatyzacją, dotyczący prywatyzacji

prywatyzowanie n
приватизиране
(rzeczownik odczasownikowy) od prywatyzować

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
кокиче
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebój n
хит шлагер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
преходен транзитивен
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
запетайка запетая
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego
запетая запетайка
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwastmatyczny ˌpʃɛʨ̑ivastmaˈtɨʧ̑nɨ adj
противоастматичен
działający przeciw astmie, stosowany przeciw astmie

przeciwbłoniczy ˌpʃɛʨ̑ivbwɔ̃ˈɲiʧ̑ɨ adj
противодифтериен противодифтеритен
działający przeciw błonicy, używany przy leczeniu błonicy, zapobiegający błonicy

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
антитяло
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
противотанков
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu

przeciwgazowy adj
противогазов
chroniący przed trującymi gazami

przeciwgruźliczy ˌpʃɛʨ̑ivɡruʑˈlʲiʧ̑ɨ adj
антитуберкулозен противотуберкулозен
(medycyna, medyczny) działający przeciw gruźlicy, używany przy leczeniu gruźlicy, zapobiegający gruźlicy

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
противовъздушен противосамолетен
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi

przeciwmalaryczny ˌpʃɛʨ̑ivmalaˈrɨʧ̑nɨ adj
противомалариен противомаларичен
działający przeciw malarii, używany przy leczeniu malarii, zapobiegający malarii

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
противник
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
бронебоен
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem
противотанков
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
противопаразитен
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

przeciwpiechotny adj
противопехотен
(wojskowość, wojskowy) pomocny w walce z piechotą

przeciwpożarowy adj
противопожарен
(urzędowy) (technologia, technika, techniczny) mający związek z przeciwdziałaniem lub gaszeniem pożaru, zabezpieczający przed rozprzestrzenianiem się ognia

przeciwprostokątna n
хипотенуза
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwreumatyczny ˌpʃɛʨ̑ivrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
антиревматичен противоревматичен
działający przeciw reumatyzmowi, używany przy leczeniu reumatyzmu, zapobiegający reumatyzmowi

przeciwtyfusowy ˌpʃɛʨ̑iftɨfuˈsɔvɨ adj
противотифусен
działający przeciw tyfusowi, używany przy leczeniu tyfusowi, zapobiegający tyfusowi

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
антиоксидант
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

przeciwwaga n
противовес
(przenośnie, przenośnia) zjawisko, instytucja lub działanie stanowiące zrównoważenie innego
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego;

przeciwwirusowy ˌpʃɛʨ̑ivvʲiruˈsɔvɨ adj
антивирусен противовирусен
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów

przeciwwskazanie n
контраиндикация
okoliczność będąca przeszkodą w zrobieniu czegoś

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
противовъзпалителен
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom

przeciwśrodek n
контрамярка
środek zaradczy

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
течение
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami

przeciągać pʃɛˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
забавям задържам
przedłużać czas trwania czegoś

przecznica n
пресечка
ulica przecinająca prostopadle jakąś inną ulicę

przeczyszczający adj
очистителен пургативен
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący biegunkę, powodujący przeczyszczenie

przed pʃɛt preposition
пред
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
преди всичко
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
предмет
rzecz, obiekt nieożywiony

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
предприемач
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
инициативен предприемачески предприемчив
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
фирма предприятие
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
предприятие
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
представител
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
представление
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
детска градина
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
преждевременен
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
преждевременно
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
завчера
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
браузър
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania treści

przegłos ˈpʃɛɡwɔs n
аблаут
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich;

przejście dla pieszych n
пешеходна пътека зебра
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
реле
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przeklinać pʃɛˈklʲĩnaʨ̑ v
проклинам
rzucać klątwę, życzyć źle

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
убеденост
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

przekonany adj
убеден
pewny, całkowicie wierzący w słuszność jakiegoś stwierdzenia lub obserwacji

przekonać pʃɛˈkɔ̃naʨ̑ v
убедя
aspekt dokonany od: przekonywać

przekonywanie ˌpʃɛkɔ̃nɨˈvãɲɛ n
убеждаване
(rzeczownik odczasownikowy) od przekonywać

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
убеждавам
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności
убеждавам се
zmieniać swój stosunek do czegoś, dostrzegając słuszność, prawdziwość czegoś

przekroczenie prędkości n
превишена скорост
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
диагонал
(geometria) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku lub ścianie i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu

przelotny adj
мимолетен
szybko przemijający, nietrwały

przemoc domowa n
домашно насилие
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
индустрия промишленост
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysłowiec n
индустриалец
właściciel zakładu przemysłowego

przemyt n
контрабанда
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przemytniczka ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲiʧ̑ka n
контрабандистка
kobieta dokonująca przemytu, przemycająca coś przez granicę

przemytniczy adj
контрабанден
związany z przemytem, dotyczący przemytu

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
контрабандист
osoba zajmująca się nielegalnym przewozem lub przenoszeniem ludzi lub rzeczy między granicami państw

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
преносен
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny
преносим
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
пропаст
obszar obok stromej ściany góry

przepis ˈpʃɛpʲis n
рецепта
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
пъдпъдък
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
диафрагма диафра́гма
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepołowić v
преполовя
aspekt dokonany od: przepoławiać

przepuklina n
херния
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przepuszczalność n
проницаемост
cecha tego, co przepuszczalne

przesada pʃɛˈsada n
преувеличение
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
прекалявам
przekraczać jakąś granicę, przeginać w czymś
пресаждам
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wykopywać roślinę z ziemi lub wyjmować z doniczki, aby posadzić ją w innym miejscu lub innym pojemniku
преувеличавам
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przestroga n
предупреждение
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
пространство
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
космическо пространство
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
престъпник
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępczyni ˌpʃɛstɛ̃mpˈʧ̑ɨ̃ɲi n
престъпница
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która popełniła przestępstwo

przesycić pʃɛˈsɨʨ̑iʨ̑ v
преситя
aspekt dokonany od: przesycać

przesyt n
пресита
stan odczuwania nieprzyjemności w wyniku nadmiernego spożycia jedzenia lub picia
stan przykrego poczucia nadmiaru wrażeń

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
минало
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesądność n
суеверност
cecha tego, co przesądne; cecha tych, którzy są przesądni

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
суеверен
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów

przetacznik n
великденче вероника
(botanika, botaniczny) Veronica L., rodzaj roślin, współcześnie zaliczany do rodziny babkowatych;

przetarg ˈpʃɛtark n
търг
sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty;

przeważający adj
преобладаващ
będący w większej ilości lub liczbie

przewieźć v
превозя
aspekt dokonany od: przewozić

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
хроничен
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
екскурзовод
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
проводник
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;
пътеводител
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.;

przewozić pʃɛˈvɔʑiʨ̑ v
превозвам
wioząc kogoś lub coś, dostarczać do miejsca przeznaczenia

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
превозвач
człowiek trudniący się przewozem
przedsiębiorstwo trudniące się przewozem

przewożenie n
превозване
dostarczanie do miejsca przeznaczenia, wioząc kogoś lub coś

przewrót n
преврат
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagła zmiana władzy państwowej, często dokonywana przy użyciu wojska
(książkowy) nagła, gwałtowna zmiana w czymś, radykalny zwrot

przewyższać pʃɛˈvɨʃːaʨ̑ v
надвишавам
być wyższym od kogoś lub czegoś
mieć większą liczbę czegoś
prześcigać kogoś, być lepszym

przewyższyć pʃɛˈvɨʃːɨʨ̑ v
надвиша
aspekt dokonany od: przewyższać

przewód ˈpʃɛvut n
кабел проводник
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu;
канал тракт тръба
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów
процес
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (potocznie, potoczny) (zobacz) przewód sądowy
тръба
(technologia, technika, techniczny) kanał (rura, wąż) umożliwiający przepływ substancji sypkich, cieczy, gazów

przewód moczowy n
пикочен канал
(anatomia, anatomiczny) układ umożliwiający wydalanie moczu z organizmu

przewóz ˈpʃɛvus n
превоз
transport, przewiezienie

przez pʃɛs preposition
през
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
…narzędzia użytego do wykonania czynności
…operacji dzielenia (w matematyce)

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
настинка простуда
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
предназначение
cel, dla którego służy dana rzecz
съдба
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać

przezroczystość n
прозрачност
cecha tego, co jest przezroczyste

przełyk ˈpʃɛwɨk n
хранопровод
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

przełykowy adj
хранопроводен
(anatomia, anatomiczny) związany z przełykiem, dotyczący przełyku

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
проход
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
чаршаф
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

przybliżony adj
приблизителен
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przychodnia n
поликлиника
placówka służby zdrowia, w której lekarze różnych specjalności przyjmują chorych, udzielają im porad i w której wykonuje się podstawowe badania

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
благосклонно
w sposób przychylny

przyczepa n
ремарке
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
причина
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przydomek n
прозвище
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przydrożny pʃɨˈdrɔʒnɨ adj
крайпътен
znajdujący się przy drodze, w pobliżu drogi

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
предлог
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
приятел
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
приятелство
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
приемам
odbierać coś (rzecz, informację)

przylatywać v
прилетявам прилитам
lecąc, przybywać dokądś

przylistek n
прилистник
(botanika, botaniczny) wyrostek u nasady liści

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
прилагателно име прилагателно
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
прилагателен
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem

przymus ˈpʃɨ̃mus n
принуда
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś
środki prawne zmuszające do podporządkowania się przepisom lub wyrokowi;

przymusowo adv
принудително
w sposób przymusowy

przymusowość n
принудителност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest przymusowe; cecha tych, którzy są przymusowi

przymusowy adj
принудителен
narzucony przez okoliczności
wynikający z konieczności albo obowiązku

przynależność n
принадлежност
należenie do jakiejś organizacji, społeczności, grupy społecznej, bycie członkiem jakiejś grupy, organizacji

przynęta n
примамка
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
падеж
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;
случай
losowe, nieplanowane wydarzenie
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby)

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
случайно
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności

przypora pʃɨˈpɔra n
контрафорс
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną;

przyprawa pʃɨˈprava n
подправка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprostokątna n
катет
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przyroda pʃɨˈrɔda n
природа
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodniczy adj
природен
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrodnik pʃɨˈrɔdʲɲik n
естественик
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uczony, specjalista w zakresie nauk przyrodniczych

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
наставка
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
хипофиза
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
заклевам се
silnie deklarować, mocno obiecywać

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
автобусна спирка
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przystawka pʃɨˈstafka n
ордьовър
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski;

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
красавец
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec

przyszyć v
пришия
szyjąc, przytwierdzić coś do czegoś

przysługa pʃɨˈswuɡa n
услуга
grzeczność wyświadczona komuś

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
наречие
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przytulny adj
уютен
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przyzwoitość n
благоприличие порядъчност
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

prząść v
преда
(włókiennictwo) przerabiać kłąb włókna na przędzę

próchnica n
кариес
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;

próg pruk n
праг
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny
wielkość graniczna
początek
wejście do domu
(hydrologia, hydrologiczny) (geografia, geograficzny) stopień na rzece, mała kaskada;

próżnia ˈpruʒʲɲa n
вакуум
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżniowy adj
вакуумен
związany z próżnią, dotyczący próżni

próżnowanie n
безделничене
(rzeczownik odczasownikowy) od próżnować

próżnować pruʒˈnɔvaʨ̑ v
безделнича
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
тичинка
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

psalm psalm n
псалом псалм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

pseudo- prefix
псевдо-
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
лъженаука псевдонаука
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonaukowy adj
лъженаучен псевдонаучен
taki, który będąc brednią, podszywa się pod naukę

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
псевдоним
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psiogłowiec pʲɕɔɡˈwɔvʲjɛʦ̑ n
песоглавец
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota mająca ciało człowieka i głowę psa, żyjąca według średniowiecznych legend w odległych krainach

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
кучетата лаят, керванът си върви
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psycho- ˈpsɨxɔ
психо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką

psychoanaliza n
психоанализа психоанализ
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
психолингвистика
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka;

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
психология
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychopatia n
психопатия
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości charakteryzujące się trwałym wzorcem lekceważenia i łamania norm społecznych oraz praw innych ludzi;

psychosomatyczny adj
психоматичен
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychosomatyka n
психосоматика
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który bada związek pomiędzy zaburzeniami psychicznymi i somatycznymi

psychoza psɨˈxɔza n
психоза
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) skłonność do ulegania intensywnym emocjom, nastrojom, szczególnie szerzącym się w jakiejś zbiorowości

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
пчела
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
жито пшени́ца
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;

ptak ptak n
птица
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
птичи грип
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

ptaszarnia n
птичарник
(przestarzałe, przestarzały) pomieszczenie lub woliera do hodowli ptaków

publicysta n
публицист
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystka n
публицистка
autorka artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie

publicystyczny ˌpublʲiʦ̑ɨˈstɨʧ̑nɨ adj
публицистичен
odnoszący się do publicystyki, mający charakter publicystyki, dotyczący dziennikarstwa

publicystyka n
публицистика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jakakolwiek wypowiedź lub tekst polemiczny dotyczący aktualnych wydarzeń i problemów ogłaszany w mediach;

publicznie adv
публично
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
бухал
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

pucołowaty adj
бузест
taki, który ma pulchne, okrągłe policzki

pucybut puˈʦ̑ɨbut n
ваксаджия
ktoś, kto odpłatnie zajmuje się czyszczeniem butów;

pudel ˈpudɛl n
пудел
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy;

puder ˈpudɛr n
пудра
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

puderniczka n
пудриера
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płaskie pudełeczko służące do przechowywania pudru kosmetycznego, najczęściej zdobione i mające lusterko wewnątrz

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
пулмология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

pulsar ˈpulsar n
пулсар
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne;

punicki pũˈɲiʦ̑ʲci adj
пунически
dotyczący Kartaginy

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
гледна точка
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
пурпурен
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryna n
пурин
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

purysta puˈrɨsta n
пурист
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka

purystyczny adj
пуристичен
związany z puryzmem

purytański adj
пуритански
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący purytanizmu albo purytanów

puryzm n
пуризъм
(językoznawstwo, językoznawczy) postawa wobec języka charakteryzująca się koncentracją na ideałach różnie pojmowanej „czystości” językowej;

pustogłowy ˌpustɔˈɡwɔvɨ adj
празноглав
taki, który posiada „pustą głowę” (pozbawioną myśli)

pustułka puˈstuwka n
керкенез черношипа ветрушка
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
пустиня
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
опустиняване
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszka ˈpuʃka n
кутия
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.;

puzon n
тромбон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułapka puˈwapka n
капан
zasadzka, podstęp

pułk n
полк
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
полковник
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pysk pɨsk n
муцуна
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki

pytanie pɨˈtãɲɛ n
въпрос питане
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
реторичен въпрос риторичен въпрос
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
изпитвам
sprawdzać zasób wiadomości ucznia
питам
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pyton ˈpɨtɔ̃n n
питон
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów

półfinał n
полуфинал
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
полица
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkole n
полукръг
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;
(geometria) połowa koła

półkula puwˈkula n
полукълбо
(geometria) połowa kuli;

półmetal puwˈmɛtal n
металоид
(chemia, chemiczny) pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
полунощ
godzina 24:00
север
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
североизточен
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
северозападен
(geografia, geograficzny) będący na północnym zachodzie

północnoamerykański adj
северноамерикански североамерикански
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnoatlantycki adj
северноатлантически
związany z północnym Atlantykiem lub obszarami wokół niego położonymi

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
севернокорейски
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
полунощен среднощен
odbywający się o północy (o godzinie 24:00), dotyczący tej północy
северен
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
североизток
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
северозапад
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półwysep puwˈvɨsɛp n
полуостров
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
полуостровен
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
поничка
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pęcherz moczowy n
пикочен мехур
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
жлъчен мехур
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pęd pɛ̃nt n
филиз
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
четка
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pędziwiatr n
ветрогон ветрогонец
ktoś będący ciągle w ruchu i często podejmujący szybkie decyzje bez zastanowienia

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
пъп
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
пъпна връв
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

płacz pwaʧ̑ n
плач
wylewanie łez;

płaczliwy adj
плачлив
skory do płaczu

płakać ˈpwakaʨ̑ v
плача
wylewać łzy, ronić łzy

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
плато
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach;

płaszcz Ziemi ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃mʲi n
земна мантия
(geologia, geologiczny) strefa między skorupą ziemską a jądrem Ziemi;

płaszcz ziemski ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃msʲci n
земна мантия
warstwa Ziemi o grubości ok. 2900 km, leżąca pomiędzy skorupą a jądrem;

płatek ˈpwatɛk n
лист
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
аквалангист
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą

płeć pwɛʨ̑ n
пол
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płochliwy adj
плах
taki, który się łatwo płoszy

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
пламък
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płowdiwski adj
пловдивски
związany z Płowdiwem, dotyczący Płowdiwu

płucny adj
белодробен
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
бял дроб
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
плуг
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
течност
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona
флуид
(fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz;

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
течност
będący płynem

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
звуча нося се
(przenośnie, przenośnia) brzmieć
минавам тека
o czasie: upływać, mijać
нося се плавам плувам
(przenośnie, przenośnia) o chmurach: poruszać się po nieboskłonie
плавам плувам
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi
тека тече
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku

płyta ˈpwɨta n
грамофонна плоча диск оптичен диск плоча
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych
плоча
(technologia, technika, techniczny) płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości

płyta długogrająca n
дългосвиреща плоча
analogowa płyta gramofonowa grająca około 25 minut po obu stronach;

płyta gramofonowa n
грамофонна плоча
płyta z tworzywa sztucznego z zapisanym spiralnie w postaci rowka analogowym nagraniem dźwiękowym;

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
компактдиск
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego

płytki ˈpwɨtʲci adj
плитък
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
плувам
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
плод фетус
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
платно
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;
(sztuka) obraz malowany na płótnie (1.2)
(sztuka) tkanina rozpięta na ramie i zagruntowana, przeznaczona do malowania obrazów

quiz kwiz n
викторина
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabin ˈrabʲĩn n
равин
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rabinacki adj
равински
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
локум
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek całkowy raˈxũnɛk ʦ̑awˈkɔvɨ n
интегрално смятане
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek;

racja ˈraʦ̑ʲja n
дажба
określona ilość substancji

racja stanu n
национален интерес
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nadrzędny interes państwa i narodu, wspólny dla większości obywateli i organizacji działających na rzecz państwa;

raczenica n
ръченица
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) bułgarski korowodowy taniec ludowy

rad rat n
радий
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
съвет
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radca prawny n
юрисконсулт
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Polsce prawnik uprawniony do świadczenia pomocy prawnej organom państwowym, administracji publicznej, podmiotom gospodarczym i osobom fizycznym oraz do występowania w ich imieniu przed sądami

radioaktywność n
радиоактивност
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
радиоактивен
związany z radioaktywnością

radiolog n
радиолог
lekarz zajmujący się radiologią

radiologia ˌradʲjɔˈlɔɟja n
радиология
(fizyka, fizyczny) nauka o promieniotwórczości i promieniowaniu rentgenowskim
(medycyna, medyczny) dział medycyny wykorzystujący do diagnostyki i leczenia promieniowanie rentgenowskie;

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
радиоприемник радиоапарат
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego;

radiostacja ˌradʲjɔˈstaʦ̑ʲja n
радиостанция
urządzenie radiowe do nadawania, odbioru lub obu tych funkcji;

radiosłuchacz n
радиослушател
człowiek słuchający audycji radiowych; słuchacz radia

radiosłuchaczka n
радиослушателка
kobieta słuchająca audycji radiowych; słuchaczka radia

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
радиотелеграфист
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
радиотерапия
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego;

radiowęzeł n
радиоуредба
sieć kabli i głośników rozprowadzająca z centrali po jakimś obiekcie komunikaty głosowe lub audycje;

radon ˈradɔ̃n n
радон
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
радостен
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radośnie raˈdɔɕɲɛ adv
радостно
w sposób radosny, okazując radość, z radością

radość ˈradɔɕʨ̑ n
радост
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

rafa ˈrafa n
риф
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
коралов риф
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
рафинерия
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
рафинирам
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
рай
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
чорапогащи
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
рак
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rakija n
ракия
(spożywczy) ciężki napój alkoholowy otrzymywany przez destylację przefermentowanych owoców;

ramadan rãˈmadãn n
рамазан
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego

rana ˈrãna n
рана
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
ранявам
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość; urażać czyjeś uczucia
zadać ranę

ranny ˈrãnːɨ adj
ранен
taki, który ma ranę
сутрешен утринен
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia

ranny ˈrãnːɨ n
ранен
ten, kto jest ranny (1.1)

ransomware n
рансъмуер софтуер за изнудване
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu;

raport ˈrapɔrt n
отчет
szczegółowe sprawozdanie

rasa ˈrasa n
раса
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasista raˈɕista n
расист
zwolennik rasizmu

rasistka raˈɕistka n
расистка
zwolenniczka rasizmu

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
расистки
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu

rasizm ˈraɕism̥ n
расизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

rasowy raˈsɔvɨ adj
расов
dotyczący ras, rasy
o zwierzęciu należący do danej rasy

raszyzm n
рашизъм раши́зъм
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

ratyfikacja n
ратификация
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikacyjny adj
ратификационен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z ratyfikacją, dotyczący ratyfikacji

ratyfikować v
ратифицирам
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzić umowę międzynarodową przez organ państwowy

rdzeń kręgowy n
гръбначен мозък
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

re rɛ n
ре
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

reaktywność n
реактивност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reaktywne; cecha tych, którzy są reaktywni

rebetiko n
ребетико
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

recenzencki adj
рецензентски
związany z osobą recenzenta, dotyczący recenzenta

recenzent n
рецензент
osoba dokonująca recenzji, także zawodowo

recenzentka ˌrɛʦ̑ɛ̃w̃ˈzɛ̃ntka n
рецензентка
forma żeńska od: recenzent

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
рецензия
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu

recenzowanie n
рецензиране
(rzeczownik odczasownikowy) od recenzować

recenzować v
рецензирам
poddawać coś recenzji, oceniać coś by podzielić się opinią

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
рецепция
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące

recepcjonista n
рецепционист
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recepcjonistka ˌrɛʦ̑ɛpʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
рецепционистка
kobieta, która pracuje w recepcji

recepta rɛˈʦ̑ɛpta n
рецепта
(medycyna, medyczny) pisemne zlecenie wydania leku
(przenośnie, przenośnia) niezawodna metoda, sprawdzony sposób postępowania

receptor rɛˈʦ̑ɛptɔr n
рецептор
(biologia, biologiczny) wyspecjalizowana komórka lub narząd zmysłowy odbierający informacje z otoczenia;

receptura ˌrɛʦ̑ɛpˈtura n
рецептура
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nauka o przyrządzaniu leków (na podstawie recepty); dział farmacji
(technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu;

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
рецесия
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recital n
рецитал
występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu;

recydywa n
рецидив
(medycyna, medyczny) nawrót objawów chorobowych
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powrócenie do wsześniejszego procederu przez skazanego;
(przenośnie, przenośnia) ponowne wystąpienie negatywnego zjawiska

recydywista n
рецидивист
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępca powracający do ponownego popełniania wykroczenia

recydywistka n
рецидивистка
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia

recykling n
рециклиране
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle;

recytacja n
рецитация
wydeklamowanie utworu literackiego

recytator n
рецитатор
osoba deklamująca utwór literacki

recytowanie n
рецитиране
(rzeczownik odczasownikowy) od recytować

recytować v
рецитирам
wygłaszać z pamięci utwór literacki

reda ˈrɛda n
рейд
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redagować v
редактирам
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku
kierować redakcją czasopisma, dzieła zbiorowego, decydując ostatecznie o jego treści i formie

redakcja n
редакция
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym
wersja tekstu po redakcji (1.1)
miejsce w którym pracują dziennikarze, redaktorzy
praca osoby kierującej zespołem, który opracowuje i wydaje czasopismo, dzieło zbiorowe

redakcyjny adj
редакционен
związany z redakcją i/lub redaktorami

redaktor rɛˈdaktɔr n
редактор
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

redaktorski adj
редакторски
dotyczący redaktora

redukcja rɛˈdukʦ̑ʲja n
редукция
sprowadzenie czegoś do mniejszych rozmiarów
(chemia, chemiczny) proces przejścia atomu z wyższego na niższy stopień utlenienia;
zmniejszenie składu personelu instytucji lub zakładu pracy poprzez zwolnienie pracowników

reduplikacja ˌrɛduplʲiˈkaʦ̑ʲja n
редупликация
(językoznawstwo, językoznawczy) słowotwórcze lub fleksyjne podwojenie rdzenia;

reeksport rɛˈːkspɔrt n
реекспорт
(ekonomia, ekonomiczny) powrotny eksport, wywóz towaru pochodzenia zagranicznego za granicę;

referat rɛˈfɛrat n
реферат
pisemne lub ustne opracowanie danego zagadnienia, często wygłaszane w gronie zainteresowanych osób

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
референдум
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

referent rɛˈfɛrɛ̃nt n
референт
osoba zajmująca się prowadzeniem określonego referatu w danej instytucji i załatwiająca sprawy z tym związane

refleks ˈrɛflɛks n
рефлекс
(fizyka, fizyczny) rozbłysk odbitego światła

refleksja n
рефлексия
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się

refleksoterapia n
рефлексотерапия
(medycyna, medyczny) alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
рефлектор
(astronomia, astronomiczny) teleskop astronomiczny z reflektorem (1.1)
(optyka, optyczny) zwierciadło wklęsłe;
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
реформа
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
реформация
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformator ˌrɛfɔrˈmatɔr n
реформатор
ten, kto reformuje, dokonuje reformy

reformatorka ˌrɛfɔrmaˈtɔrka n
реформаторка
forma żeńska od: reformator

reformowanie n
реформиране
(rzeczownik odczasownikowy) od reformować

reformować v
реформирам
dokonywać reformy
реформирам се
podlegać reformie

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
рефракция
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
рефрен
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
редовно
w sposób regularny

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
рехабилитация
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia;

rehabilitacyjny adj
рехабилитационен
(medycyna, medyczny) związany z rehabilitacją, dotyczący rehabilitacji

rehabilitować v
рехабилитирам
(medycyna, medyczny) przywracać sprawność

rejestracja ˌrɛjɛˈstraʦ̑ʲja n
регистрация
wpisywanie kogoś lub czegoś do rejestru

rekin ˈrɛcĩn n
акула
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;

rekini adj
акулов
związany z rekinem; taki jak u rekina

reklama rɛkˈlãma n
реклама
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;
konkretna postać reklamy (1.1), np. plakat

reklamacja ˌrɛklãˈmaʦ̑ʲja n
рекламация
(handel, handlowy) zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi;

reklamacyjny adj
рекламационен
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z reklamacją, dotyczący reklamacji

reklamować ˌrɛklãˈmɔvaʨ̑ v
рекламирам
informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
рекламен
związany z reklamą, dotyczący reklamy; będący reklamą; służący reklamie

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
рекомендация
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekonesans n
рекогносцировка
(wojskowość, wojskowy) rozpoznanie stanowisk i sił nieprzyjaciela na jakimś terenie

rekonstrukcja n
реконструкция
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

rekonwalescencja n
реконвалесценция
okres, w którym chory powraca do zdrowia
powrót do zdrowia po przebytej chorobie

rekonwalescencki ˌrɛkɔ̃nvalɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲci adj
реконвалесцентен
związany z rekonwalescentem, dotyczący rekonwalescenta

rekonwalescencyjny ˌrɛkɔ̃nvalɛsʦ̑ɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
реконвалесцентен
(medycyna, medyczny) związany z rekonwalescencją, dotyczący rekonwalescencji

rekonwalescent ˌrɛkɔ̃nvaˈlɛsʦ̑ɛ̃nt n
реконвалесцент
(medycyna, medyczny) pacjent powracający do zdrowia po przebytej chorobie

rekord ˈrɛkɔrt n
рекорд
najlepszy wynik;

rekordowo adv
рекордно
w sposób stanowiący rekord; bijąc rekord

rekordowy adj
рекорден
stanowiący rekord, o najwyższym wyniku

rekrut ˈrɛkrut n
новобранец
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska;

rekrutować ˌrɛkruˈtɔvaʨ̑ v
рекрутирам
prowadzić nabór, zaciąg do wojska; brać rekruta
werbować, przyjmować do pracy, na uczelnię

rektor ˈrɛktɔr n
ректор
(edukacja, edukacyjny) osoba zarządzająca uczelnią akademicką

rektorski adj
ректорски
związany z osobą lub urzędem rektora, dotyczący rektora

rekultywacja n
рекултивация
nadawanie gruntowi walorów użyteczności

rekwizycja n
реквизиция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zabranie przez władze żywności lub innych przedmiotów, zazwyczaj na potrzeby wojska;

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
реквизит
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry;

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
реквизитор
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi;

rekwizytorka ˌrɛkfʲizɨˈtɔrka n
реквизиторка
forma żeńska od: rekwizytor

relatywistyczny adj
релативистичен
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie

religia rɛˈlʲiɟja n
религия
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
религиозност
życie zgodnie z zasadami religii

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
религиозен
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwia n
реликва
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) rzecz, która ma dla kogoś dużą wartość sentymentalną
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

remilitaryzacja ˌrɛ̃mʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
ремилитаризация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowne uzbrajanie się państwa, w którym wcześniej zakazano zbrojeń

reminiscencja n
реминисценция
(książkowy) wspomnienie rzeczy, minionej sprawy i refleksje z nimi związane
(książkowy) motyw lub scena, które nawiązuje do motywów lub scen już istniejących w innych dziełach

remisja n
ремисия
(medycyna, medyczny) ustąpienie lub zahamowanie objawów choroby, niekiedy czasowe;

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
ремонт
doprowadzenie do stanu użyteczności

remontowy adj
ремонтен
związany z remontem, dotyczący remontu

ren rɛ̃n n
рений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renegat n
ренегат
(książkowy) człowiek porzucający swoje przekonania, zdradzający dawnych sojuszników

renegatka n
ренегатка
forma żeńska od: renegat

renesans n
ренесанс
(książkowy) odrodzenie się czegoś
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku

renesansowy ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ adj
ренесансов
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu

reneta n
ренета
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) grupa późnych odmian uprawnych jabłoni domowej dających owoce o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu;
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jabłko o charakterystycznym winno-kwaskowatym smaku i soczystym miąższu, owoc renety (1.1)

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
реноме
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś

renomowany adj
реномиран
mający renomę, szeroko rozpowszechnioną dobrą opinię, cieszący się uznaniem

rentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
рентген
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki promieniowania jonizującego;
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) aparatura rentgenowska

rentgenodiagnostyka n
рентгенодиагностика
(medycyna, medyczny) dział radiologii wykorzystujący promienie rentgenowskie do badań diagnostycznych w medycynie i weterynarii

rentgenografia n
рентгенография
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wykonywanie zdjęć narządów wewnętrznych i części ciała za pomocą promieni rentgenowskich

rentgenogram n
рентгенограма
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) zdjęcie fotograficzne otrzymane na skutek działania promieni rentgenowskich

rentgenolog n
рентгенолог
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie rentgenologii

rentgenologia n
рентгенология
nauka o wytwarzaniu promieni rentgenowskich, ich właściwościach i zastosowaniu do celów badawczych, leczniczych i diagnostycznych

rentgenoskopia n
рентгеноскопия
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) obraz rentgenowski powstały w wyniku naświetlania na ekranie fluoryzującym lub na kliszy

rentgenoterapia ˌrɛ̃ndɡɛ̃nɔtɛˈrapʲja n
рентгенотерапия
(medycyna, medyczny) metoda leczenia promieniami rentgenowskimi nowotworów złośliwych oraz niektórych schorzeń skóry

rentowność n
рентабилност
(ekonomia, ekonomiczny) cecha tego, co rentowne, przynoszące nadwyżkę przychodów nad kosztami;

rentowny rɛ̃nˈtɔvnɨ adj
рентабилен
przynoszący zysk

reorganizacja n
реорганизация
ponowna organizacja

reparacje ˌrɛpaˈraʦ̑ʲjɛ n
репарации
odszkodowanie wojenne płacone zwycięzcy przez państwo zwyciężone;

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
репатриация
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

repatriant n
репатриант
(książkowy) osoba powracająca zza granicy, gdzie przebywała niedobrowolnie

repatriowanie n
репатриране
(rzeczownik odczasownikowy) od repatriować

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
репертоар
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów grany w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zestaw utworów opanowanych przez danego artystę

repertuarowy ˌrɛpɛrtu<sup>w</sup>aˈrɔvɨ adj
репертоарен
dotyczący repertuaru

replika ˈrɛplʲika n
реплика
powtórne wykonanie dzieła sztuki, pojazdu, samolotu itp. z możliwie wiernym odtworzeniem oryginału;
odpowiedź na czyjeś uwagi lub zarzuty

reportaż n
репортаж
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

reportażowy adj
репортажен
dotyczący reportażu, związany z reportażem

reporter rɛˈpɔrtɛr n
репортер
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń

represja rɛˈprɛsʲja n
репресия
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku

represyjność n
репресивност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest represyjne; cecha tych, którzy są represyjni

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
репрезентант
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś

reprezentatywność n
репрезентативност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest reprezentatywne; cecha tych, którzy są reprezentatywni

reprezentatywny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈtɨvnɨ adj
репрезентативен
oddający charakterystyczne właściwości populacji, z której pochodzi

reprodukcja ˌrɛprɔˈdukʦ̑ʲja n
репродукция
(sztuka) kopia oryginału wykonana maszynowo
odtworzenie

republika rɛˈpublʲika n
република
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo posiadające ustrój republiki (1.1)

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
бананова република
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
републиканец
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

republikanka n
републиканка
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolenniczka republiki lub republikanizmu, kobieta popierająca republikańską formę rządu

republikański adj
републикански
związany republikanizmem, dotyczący republikanizmu
mający cechy przypisywane republikom i republikanizmowi

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
репутация
opinia o kimś, dobre imię

requiem ˈrɛkfʲi<sup>j</sup>ɛ̃m n
реквием
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza żałobna lub nabożeństwo;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kompozycja mszalna wykonywana w Zaduszki lub podczas uroczystości żałobnych;

resekcja n
резекция
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia narządu wewnętrznego

respekt ˈrɛspɛkt n
респект
szacunek, poważanie

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
респиратор
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;
(technologia, technika, techniczny) maska z filtrem chroniąca układ oddechowy przed pyłem, gazami itp.;

restart ˈrɛstart n
рестарт
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
реставрация
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie
ресторант
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

restauracyjny adj
ресторантски
dotyczący restauracji, związany z restauracją

restaurator ˌrɛstawˈratɔr n
реставратор
(książkowy) (zobacz) konserwator (zabytków)
ресторантьор
(książkowy) właściciel, menadżer restauracji

restrykcja n
рестрикция
(książkowy) ograniczenie praw

restrykcyjny adj
рестриктивен
ograniczający, surowy

reszta ˈrɛʃta n
остатък
elementy, które zostały
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
ресто
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać

retorycznie adv
реторично риторично
w sposób retoryczny

retoryczny adj
риторичен реторичен реторически риторически
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką

retoryka n
реторика риторика
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retrospektywność n
ретроспективност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest retrospektywne; cecha tych, którzy są retrospektywni

retusz n
ретуш
(fotografia) mechaniczna lub chemiczna korekta negatywu lub pozytywu fotograficznego

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
ревматичен
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi

rewizyjny adj
ревизионен
związany z rewizją, dotyczący rewizji

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
революция
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
резервоар
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów;

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
резолюция
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad

reżim n
режим
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
режисьор
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej;

reżyseria n
режисура
ogół działań reżysera

reżyserka n
режисьорка
kobieta uprawiająca zawód reżysera
режисьорство
(potocznie, potoczny) zajęcie reżysera

reżyserować v
режисирам
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

rial rʲjal n
риал
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich;

riksza ˈrʲikʃa n
рикша
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka
trójkołowy rower do przewozu bagażu lub osób;

ring rʲĩŋk n
ринг
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
ризото
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

robaczywy adj
червив
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki

robak ˈrɔbak n
червей
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
правя
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
правя от мухата слон
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
робот
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie

robotnica ˌrɔbɔtʲˈɲiʦ̑a n
работничка
kobieta, która zawodowo pracuje fizycznie, zwykle w fabryce
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezpłodna samica pszczoły, mrówki lub termita, która wykonuje wszystkie prace

robotniczy ˌrɔbɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
работнически
dotyczący robotników

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
работник
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
роботика
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rock and roll rɔk‿ɛ̃nt‿ˈrɔl n
рокендрол
(choreografia, choreograficzny) wywodzący się od lindy hop taniec towarzyski w metrum 4/4, charakteryzujący się dynamicznością i zastosowaniem figur akrobatycznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny lub utwór w tym stylu; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
годишнина
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznie ˈrɔʧ̑ʲɲɛ adv
годишно
w ciągu roku; dotyczy ilości czegoś

rod rɔt n
родий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodaczka n
сънародница съотечественица
kobieta należąca do ta samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru

rodak n
сънародник съотечественик
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodeo n
родео
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków

rododendron ˌrɔdɔˈdɛ̃ndrɔ̃n n
рододендрон
(botanika, botaniczny) różanecznik

rodonit rɔˈdɔ̃ɲit n
родонит
(mineralogia, mineralogiczny) krzemian manganu i wapnia; minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie;

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
род
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;
сорт
typ, odmiana, gatunek

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
мъжки род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
среден род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
женски род
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
член
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
брат и сестра
brat (bracia), siostra (siostry);

rodzicielski adj
родителски
związany z rodzicielstwem

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
семейство
rodzice wraz z ich dziećmi

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
роден
ojczysty
семеен фамилен
związany z rodziną, dotyczący rodziny

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
стафида
suszone winogrono

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
рьонтгений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogal ˈrɔɡal n
кифла
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczywo w kształcie półksiężyca;

rok rɔk n
година
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
високосна година
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
светлинна година
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rolka ˈrɔlka n
ролка
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
ролка руло
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
земеделие
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
аграрен
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
земеделец земевладелец чифликчия
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
романтизъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu;

romb rɔ̃mp n
ромб
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

romski ˈrɔ̃msʲci adj
ромски
odnoszący się do Romów

rondel ˈrɔ̃ndɛl n
тенджерка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) względnie płytki garnek z rączką lub uchami;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
рондо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami;

ropieć v
гноя мокрея
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
абсцес
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

ropny adj
гноен
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy

ropociąg rɔˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
нефтопровод
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu ropy naftowej

rosa ˈrɔsa n
роса
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
руски
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
руски
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

rottweiler n
ротвайлер
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii;

rower ˈrɔvɛr n
велосипед колело
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rowerowy ˌrɔvɛˈrɔvɨ adj
велосипеден
dotyczący rowerów, tematycznie związany z rowerami, charakterystyczny dla rowerów, przeznaczony dla rowerów

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
велосипедист колоездач
osoba jadąca na rowerze;

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
велосипедистка колоездачка
kobieta, która jedzie na rowerze

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
корабокрушенец
osoba ocalała z katastrofy statku;

rozcieńczać v
разреждам разредявам
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
разочарование
niespełnienie oczekiwań

rozdwajać v
раздвоявам
dzielić na dwie (najczęściej równe) części
раздвоявам се
dzielić się na dwie (najczęściej równe) części

rozdwoić v
раздвоя
aspekt dokonany od: rozdwajać

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
глава
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozejm n
примирие
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
морска звезда
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkład ˈrɔskwat n
расписание
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1)

rozlew krwi n
кръвопролитие
przelewanie krwi towarzyszące wojnie i przemocy

rozmowa rɔzˈmɔva n
разговор
ustna wymiana zdań

rozmówki rɔzˈmufʲci n
разговорник
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce

rozpieszczać v
разглезвам
traktować zbyt pobłażliwie

rozpoznawalny adj
разпознаваем
dający się rozpoznać

rozpustnica n
блудница
(przestarzałe, przestarzały) kobieta oddająca się rozpuście

rozruchy n
размирици
burzliwe manifestacje i starcia uliczne

rozstrzelać v
разстрелям
zabić kogoś, strzelając z broni palnej; dokonać egzekucji w ten sposób

roztargnienie n
разсеяност
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
разбирам схващам
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
разумен
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozwodowy adj
бракоразводен разводен
dotyczący rozwodu

rozwód ˈrɔzvut n
развод бракоразвод
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

roślina rɔɕˈlʲĩna n
растение
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
растителност
wszystkie rośliny danego terenu

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
живак меркурий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
рубла
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
рубидий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
рубин
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z rubinu (1.1)

rubinowy adj
рубинен рубинов
wykonany z rubinu
mający kolor rubinu

rubryka ruˈbrɨka n
графа
puste pole na formularzu, kwestionariuszu, księgach rachunkowych przeznaczone na umieszczenie w nim konkretnej informacji
рубрика
w czasopismach: dział poświęcony pewnemu odrębnemu rodzajowi informacji, powtarzający się w każdym numerze i mający tam stałe miejsce

ruch rux n
движение
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego
sposób poruszania się na drodze

rudobrody ˌrudɔˈbrɔdɨ adj
червенобрад
taki, który ma rudy zarost na brodzie

rudowłosy ˌrudɔvˈwɔsɨ adj
червенокос
mający rude włosy

rudzik ˈruʥ̑ik n
червеногръдка червеношийка
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem;

rufa ˈrufa n
кърма
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rufowy adj
кърмов
związany z rufą, dotyczący fufy

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
ръгби
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

rum rũm n
ром
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
лайка
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumieniec n
руменина
czasowe różowe zabarwienie policzków

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
румънски
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
румънски
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

runy n
руни
(historia, historyczny, historycznie) dawne pismo używane przez ludy germańskie;

rupia ˈrupʲja n
рупия
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;
(jednostka monetarna) waluta Malediwów;

rura ˈrura n
пилон
słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych
тръба
przewód do transportu płynów;

rurociąg ruˈrɔʨ̑ɔ̃ŋk n
тръбопровод
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości;

rusofil ruˈsɔfʲil n
русофил
(książkowy) człowiek oddany sprawom związanym z Rosją, sympatyk Rosjan

rusofilski adj
русофилски
nacechowany rusofilstwem, sympatyzujący z Rosją, Rosjanami

rusofob ruˈsɔfɔp n
русофоб
(książkowy) człowiek nielubiący Rosjan i Rosji, ksenofobicznie traktujący sprawy rosyjskie

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
русофобство
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

ruten ˈrutɛ̃n n
рутений
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
ръдърфордий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rutyl ˈrutɨl n
рутил
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, dwutlenek tytanu;

rwandyjski rvãnˈdɨjsʲci adj
руандийски
odnoszący się do państwa Rwanda

rwetes n
шумотевица
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
риба
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybitwa rɨˈbʲitfa n
рибарка
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych;

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
рибофлавин
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
рицар
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

ryczeć ˈrɨʧ̑ɛʨ̑ v
изревавам
o ludziach: wydawać donośny głos płacząc, śpiewając lub śmiejąc się
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos

rydel ˈrɨdɛl n
бел лизгар
rodzaj łopaty

rydwan ˈrɨdvãn n
колесница
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

rykoszet rɨˈkɔʃɛt n
рикошет
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot;

rym rɨ̃m n
рима
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach

rymarz ˈrɨ̃maʃ n
сарач
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry

rynna ˈrɨ̃nːa n
улук
(budownictwo) rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu:

rysi ˈrɨɕi adj
рисов
charakterystyczny dla rysia; dotyczący, odnoszący się do rysia

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
рисувам
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia

rytm rɨtm̥ n
ритъм
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytmicznie adv
ритмично
w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem

rytmiczność n
ритмичност
cecha tego, co rytmiczne

rytmiczny adj
ритмичен
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo
utrzymany w rytmie

rytualnie ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
ритуално
w sposób rytualny

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ритуален
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
обред ритуал
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
съперник
osoba, która konkuruje w czymś

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
риск
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda
możliwość wystąpienia niekorzystnych zdarzeń lub efektów

ryzykowny ˌrɨzɨˈkɔvnɨ adj
рискован
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu

ryś rɨɕ n
рис
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryż rɨʃ n
ориз
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadko ˈʒatkɔ adv
рядко
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛʧ̑ n
вещ предмет
wytwór materialny, przedmiot
предмет тема
temat, treść, wątek

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
съществително име съществително
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
реалност действителност
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeka ˈʒɛka n
река
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemienny adj
ремъчен
wykonany z rzemienia, spleciony z rzemieni

rzemień n
ремък
pasek z odpowiednio wyprawionej grubej skóry używany do wiązania, mocowania czegoś;

rzemieślniczka n
занаятчийка
kobieta uprawiająca rzemiosło

rzemieślniczy ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
занаятчийски
odnoczący się do rzemieślnika lub rzemiosła

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
занаятчия
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzepka n
капачка на коляното капачка
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzeszoto ʒɛˈʃɔtɔ n
решето
sito o dużych otworach

rzeźbiarka ʒɛʑˈbʲjarka n
ваятелка
(sztuka) artystka, która wykonuje rzeźby

rzeźbiarski adj
ваятелски
(sztuka) związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem

rzeźbiarstwo n
ваятелство скулптура
(sztuka) sztuka tworzenia rzeźb

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
ваятел
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźbić ˈʒɛʑbʲiʨ̑ v
вая
(sztuka) wycinać w czymś, nadając określony kształt

rzeźniczy adj
месарски
dotyczący rzeźnictwa, mający zastosowanie w rzeźnictwie
związany z rzeźnikiem, dotyczący rzeźnika

rzeźniczy possessiveAdjective
месарски
należący do rzeźnika, będący jego własnością lub dziełem

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
касапин
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kat, oprawca
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
гонорея трипер
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna;

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
репичка
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bulwa rzodkiewki (1.1)

rzucanie ʒuˈʦ̑ãɲɛ n
хвърляне
(rzeczownik odczasownikowy) od rzucać

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
хвърляне на диск
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość;

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
хвърляне на чук
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem;

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
хвърляне на копие
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
корнер
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
повръщам
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
римски
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rzymskokatolicki adj
римокатолически
związany z katolicyzmem i katolikami obrządku łacińskiego, dotyczący katolicyzmu i katolików obrządku łacińskiego

rząd ʒɔ̃nt n
амуниция сбруя
(jeździectwo, jeździecki) kompletny osprzęt do jazdy konnej;
правителство
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
разред
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;
ред
(potocznie, potoczny) rząd (1.4) foteli na widowni
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) rośliny uprawne posadzone i rosnące w jednej linii
редица
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim lub jeden obok drugiego
управление
sprawowanie władzy

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
правителствен
związany z rządem, wywodzący się z rządu

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
ресница
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
рог
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt
(dawniej, dawny) pojemnik z rogu (1.7), np. na tytoń, sól, proch strzelniczy
рог валдхорна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
рог рогце
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) czułek ślimaka
рогче рог
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
ъгъл
miejsce styku dwóch ulic
ъгъл корнер корнър ъглов
(sport, sportowy) miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym
ъгъл ръб
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu

rów ruf n
ров
podłużny dół wykopany w ziemi

rówieśniczka ˌruvʲjɛ̇ɕˈɲiʧ̑ka n
връстница
kobieta lub dziewczyna w tym samym wieku

rówieśnik ruˈvʲjɛ̇ɕɲik n
връстник
osoba w tym samym wieku

również ˈruvʲɲɛʃ particle
също
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
екватор
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
екваторен екваториален екваторски
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem

równoboczny adj
равностранен
(geometria) mający wszystkie boki równe

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
успоредник паралелограм
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
паралелепипед
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
паралелен
odbywający się, dziejący się w tym samym czasie
успореден паралелен
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek

równoleżnik n
паралел
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równomiernie adv
равномерно
w sposób równomierny, równo

równomierny adj
равномерен
taki, który występuje w równych odstępach czasu, w równych odległościach, ilościach

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
есенно равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny;

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
пролетно равноденствие
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy;

równoramienny adj
равнобедрен
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równouprawnienie n
равноправие равноправност
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
равновесие
spokój i opanowanie
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
равнозначен
mający równe znaczenie, równą wartość

równoznaczność n
равнозначност
cecha tego, co równoznaczne, ma jednakowe znaczenie

róża ˈruʒa n
роза гюл
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
броеница
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
разлика
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różniczka ruʒʲˈɲiʧ̑ka n
диференциал
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną;

różniczkować ˌruʒʲɲiʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
диференцирам
(matematyka, matematyczny) wyznaczać, obliczać pochodne danych funkcji

różowy ruˈʒɔvɨ adj
розов ро́зов
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
рубеола
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
ръце нагоре
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznie ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
ръчно
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
кърпа кърпа за баня
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręczyć ˈrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
гарантирам
odpowiadać za coś lub za kogoś

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
ръка
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce
ръка ръка́
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
ръкав ръка́в
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
ръкопис
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie;
(książkowy) maszynopis autorski przed publikacją

rękopiśmienny adj
ръкописен
pisany ręcznie

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
цвилене
odgłos konia wydawany paszczą

rżeć rʒɛʨ̑ v
цвиля
o koniu: wydawać charakterystyczny głos
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) śmiać się głośno, hałaśliwie

sabotaż saˈbɔtaʃ n
саботаж
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotażowy adj
саботажен
dotyczący sabotażu

sabotowanie ˌsabɔtɔˈvãɲɛ n
саботиране
stosowanie sabotażu

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
саботирам
stosować sabotaż

sachaliński ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci adj
сахалински
dotyczący Sachalinu, związany z Sachalinem, pochodzący z Sachalinu

sadysta n
садист
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystka n
садистка
kobieta lubująca się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadystycznie ˌsadɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
садистично
w sposób sadystyczny

sadystyczny adj
садистичен
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem

sadyzm n
садизъм
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera

sadza ˈsaʣ̑a n
сажда
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
садя
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

safari saˈfarʲi n
сафари
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta;

saga ˈsaɡa n
сага
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
сахарски
odnoszący się do Sahary, związany z Saharą

sak sak n
сак
(rybołówstwo, rybacki) sieć na ryby w formie worka rozpiętego na kabłąkach;

sake ˈsakɛ n
саке
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco;

sakralizacja ˌsakralʲiˈzaʦ̑ʲja n
сакрализация
(medycyna, medyczny) wada wrodzona kręgosłupa, która polega na częściowym lub całkowitym zespoleniu piątego kręgu lędźwiowego z kością krzyżową
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nadanie religijnego charakteru osobom, przedmiotom lub zjawiskom sfery świeckiej; określenie stosowane w religioznawstwie zwłaszcza wobec instytucji społecznych

sakralny saˈkralnɨ adj
сакрален
związany z kultem religijnym

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
саксофон
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonowy ˌsaksɔfɔ̃ˈnɔvɨ adj
саксофонен
(przymiotnik) od saksofon

saksoński saˈksɔ̃j̃sʲci adj
саксонски
dotyczący Saksonii, związany z Saksonią

sala ˈsala n
хале
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową;

salamandra ˌsalãˈmãndra n
дъждовник салама́ндър
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salamandra plamista n
дъждовник огнен саламандър саламандър
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;

salami saˈlãmʲi n
салам
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

salaterka ˌsalaˈtɛrka n
салатиера
naczynie służące do podawania jedzenia (najczęściej sałat, owoców)

saldo ˈsaldɔ n
салдо
(księgowość) suma wszystkich przychodów (strona „Ma”) pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona „Winien”) w danym okresie;

saletra n
селитра
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salicylowy adj
салицилов
(chemia, chemiczny) pochodzący od salicyny, otrzymywany z salicyny; zawierający salicyl

salina saˈlʲĩna n
солница
(górnictwo, górniczy) kopalnia soli

salmonella ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa n
салмонела
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego;

salmonelloza n
салмонелоза
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę

salonowy adj
салонен
charakterystyczny dla salonów – zebrań towarzyskich w salonach

salpingektomia n
салпингектомия
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salsa ˈsalsa n
салса
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2);
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki o pochodzeniu karaibskim, w metrum 4/4, z rozbudowaną sekcją rytmiczną, bogatą sekcją dętą, rytmem wystukiwanym na klawesach oraz melodią wygrywaną zwykle na pianinie w zapętlonych frazach;

salto ˈsaltɔ n
салто
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

salto mortale n
салтомортале
(sport, sportowy) niebezpieczny skok akrobatyczny połączony z koziołkowaniem

salut ˈsalut n
салют
salwy armatnie ku czci jakiejś osoby lub jakiegoś wydarzenia

salutować ˌsaluˈtɔvaʨ̑ v
козирувам
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) pozdrawiać, okazywać szacunek poprzez uniesienie ręki

salwa ˈsalva n
залп
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
салвадорски
odnoszący się do państwa Salwador

sam sãm pronoun
сам
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

samar ˈsãmar n
самарий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarytanin n
самарянин
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym

samarytański adj
самарянски
(przenośnie, przenośnia) miłosierny
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
самба
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do samby (1.1)

samica sãˈmʲiʦ̑a n
самка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
мъжкар самец
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
самоански
związany z Samoa, dotyczący Samoa

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
самоубиец
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczyni n
самоубийца
kobieta celowo zabijająca samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
самоубийство самоуби́йство
zabicie samego siebie;

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
автомобилен
związany z samochodem, dotyczący samochodu

samochodzik ˌsãmɔˈxɔʥ̑ik n
автомобилче
(zdrobniale) od: samochód
samochód-zabawka

samochwalstwo n
самохвалство
(książkowy) zachwalanie siebie

samochód sãˈmɔxut n
кола автомобил
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
вокал гласна
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samokontrola n
самоконтрол
kontrolowanie własnych działań; kontrola nad sobą

samokrytycyzm ˌsãmɔkrɨˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
самокритичност
(książkowy) umiejętność krytycznego i obiektywnego oceniania siebie

samokrytycznie adv
самокритично
krytycznie w stosunku do samego siebie

samokrytyczny adj
самокритичен
wyrażający taką ocenę, nacechowany samokrytycyzmem
zdolny do krytycznej oceny samego siebie

samokrytyka n
самокритика
przyznanie się do błędów, najczęściej publiczne

samolot sãˈmɔlɔt n
самолет
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samolotowy ˌsãmɔlɔˈtɔvɨ adj
самолетен
związany z samolotem, dotyczący samolotu

samolub n
себелюбец
egoista myślący tylko o sobie

samolubnie adv
самолюбиво
w sposób samolubny, egoistycznie

samolubny adj
самолюбив
charakterystyczny dla samoluba

samoobrona n
самозащита
(książkowy) obrona samego siebie

samopoczucie ˌsãmɔpɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
самочувствие
nastrój, humor

samosa n
самоса
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna potrawa indyjska, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju;

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
самота самотност
uczucie braku bliskich osób

samotny sãˈmɔtnɨ adj
самотен
taki, który jest sam, żyje samotnie

samouczek ˌsãmɔˈ<sup>w</sup>uʧ̑ɛk n
самоучител
podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
самоук
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela

samowar sãˈmɔvar n
самовар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samowolny adj
самоволен
postępujący według własnej woli, nie licząc się z innymi, z przepisami

samowyzwalacz n
самоснимачка
(fotografia) mechanizm lub funkcjonalność oprogramowania aparatu fotograficznego pozwalająca na wyzwolenie spustu samoczynnie po określonym czasie;

samozatrudnienie n
самонаемане
podjęcie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną na własny rachunek i odpowiedzialność;

samozwaniec n
самозванец
(książkowy) osoba, która przywłaszcza sobie bezprawnie jakiś tytuł, godność albo stanowisko

samozwańczy adj
самозван
dotyczący samozwańców, właściwy samozwańcom, będący samozwańcem

sampler ˈsãmplɛr n
семплер
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków;

samuraj sãˈmuraj n
самурай
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

samurajski adj
самурайски
związany z samurajami

sanatorium ˌsãnaˈtɔrʲjũm n
санаториум
(medycyna, medyczny) zakład leczniczy dla przewlekle chorych i rekonwalescentów

sanatoryjny adj
санаторен санаториален
związany z sanatorium, dotyczący sanatorium

sandał ˈsãndaw n
сандал
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie;

sangha n
сангха
wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu;

sangwinik sãŋɡˈvʲĩɲik n
сангвиник
(psychologia, psychologiczny) człowiek żywy, porywczy i zmienny

sanie ˈsãɲɛ n
шейна
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
санитар
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitariuszka ˌsãɲitarʲˈjuʃka n
санитарка
(medycyna, medyczny) pracownica medyczny sprawująca czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi;
(wojskowość, wojskowy) kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych

sanitarny adj
санитарен
związany z utrzymaniem higieny i zdrowia
dotyczący służby zdrowia i opieki nad chorymi

sankcja n
санкция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję
санкция са́нкция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sankcjonowanie ˌsãŋkʦ̑ʲjɔ̃nɔˈvãɲɛ n
санкциониране
(rzeczownik odczasownikowy) od sankcjonować

sankcjonować ˌsãŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
санкционирам
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
санскритски
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
санскрит
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

sapać v
сумтя
oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy

saper ˈsapɛr n
сапьор
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi;

saperski saˈpɛrsʲci adj
сапьорски
związany z saperem, dotyczący sapera

saraceński adj
сарацински
(historia, historyczny, historycznie) związany z Saracenami, dotyczący Saracenów

sarajewski ˌsaraˈjɛfsʲci adj
сараевски
odnoszący się do miasta Sarajewo

sardoniczny adj
сардоничен сардонически
(książkowy) ironiczny, złośliwy

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
сардински
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sarkastycznie adv
саркастично
w sposób sarkastyczny

sarkastyczność n
саркастичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest sarkastyczne; cecha tych, którzy są sarkastyczni

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
саркастичен
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
сарказъм
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
саркофаг
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarna ˈsarna n
сърна
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

satanizm n
сатанизъм
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
сателит
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satelitarny adj
сателитен
związany z satelitą

satrapa n
сатрап
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezwzględny i oczekujący całkowitego posłuszeństwa

satrapia n
сатрапия
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

satyna saˈtɨ̃na n
сатен
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu;

satyr ˈsatɨr n
сатир
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;

satyra saˈtɨra n
сатира
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;
(przenośnie, przenośnia) ogólnie: ośmieszanie, piętnowanie czegoś

satyrycznie adv
сатирично
w sposób satyryczny

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
сатиричен сатирически
związany z satyrą, dotyczący satyry

saudyjski sawˈdɨjsʲci adj
саудитски
odnoszący się do Arabii Saudyjskiej (państwa na Półwyspie Arabskim)
odnoszący się do dynastii Saudów

sauna ˈsawna n
сауна са́уна
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
савана
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sawannowy adj
саванен
związany z sawanną, pochodzący z terenów sawanny

sałatka saˈwatka n
салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka szopska n
шопска салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski;

sałatka ziemniaczana n
картофена салата
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

sałatkowy ˌsawatˈkɔvɨ adj
салатен
przeznaczony na sałatkę; używany, dodawany do sałatek

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
сценарий
(przenośnie, przenośnia) przewidywany bądź planowany rozwój czegoś
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
скептицизъм
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;
stosunek do czegoś charakteryzujący się powątpiewaniem

sceptycznie sʦ̑ɛpˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
скептически скептично
w sposób sceptyczny

sceptyczny adj
скептичен скептически
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
скептик
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający

schemat ˈsxɛ̃mat n
схема
ogólny plan albo szkic
przygotowany do powielania wzór
uproszczony rysunek złożonego układu, urządzenia, obiektu lub organizmu

schematycznie adv
схематично
w sposób schematyczny

schematyczność n
схематичност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest schematyczne; cecha tych, którzy są schematyczni

schematyczny adj
схематичен
przedstawiający coś w sposób uproszczony

schematyzm n
схематизъм
postępowanie lub myślenie schematyczne

schizma n
схизма
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii;

schizmatyk n
схизматик
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o członku innej wspólnoty religijnej, która powstała w wyniku podziału jakiejś organizacji wyznaniowej

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
шизофрения
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofreniczka ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑ka n
шизофреничка
forma żeńska od: schizofrenik

schizofreniczny ˌsxʲizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
шизофреничен
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
шизофреник
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schody ˈsxɔdɨ n
стълбище стълба
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
ескалатор
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

scholastycznie adv
схоластично
na sposób scholastyczny

scholastyczny adj
схоластичен схоластически
(filozofia, filozoficzny) związany ze scholastyką, odnoszący się do scholastyki

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
скривалище
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

scjentologia n
сциентология
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
чекия
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
сиборгий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

sejf sɛjf n
сейф
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmograficzny adj
сейсмаграфічны
(geologia, geologiczny) związany z sejsmografią, dotyczący sejsmografii lub sejsmografu

sekcja ˈsɛkʦ̑ʲja n
секция
dział urzędu, organizacji, towarzystwa, związku itp.

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
аутопсиране
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej;

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
орален секс
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
сексуален
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
сексология
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
секта
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekunda sɛˈkũnda n
секунда
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia

sekundant sɛˈkũndãnt n
секундант
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi
(sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika

sekwoja sɛˈkfɔja n
секвоя
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju sekwoja (1.1)

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
селекция
dobór dokonywany poprzez eliminację

selekcyjny adj
селекционен
dotyczący selekcji

selen ˈsɛlɛ̃n n
селен
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
селенография
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;

seler ˈsɛlɛr n
целина
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

semafor sɛ̃ˈmafɔr n
семафор
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
семантичен
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
семантика
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

semazjologia ˌsɛ̃mazʲjɔˈlɔɟja n
семасиология
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o znaczeniu i zmianach znaczeń wyrazów

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
семестър
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

semestralny adj
семестриален
dotyczący semestru, trwający semestr

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
семитски
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
семинар
(studencki) (edukacja, edukacyjny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych
семинария
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

seminarium duchowne n
духовна семинария
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakład naukowo-wychowawczy przygotowujący kandydatów na duchownych;

seminaryjny adj
семинарен
związany z seminarium, odnoszący się do seminarium

seminarzysta n
семинарист
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego
(studencki) (edukacja, edukacyjny) uczestnik seminarium uczelnianego

sen sɛ̃n n
сън
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
зимен сън
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senacki adj
сенатски
związany z senatem, odnoszący się do senatu

senat ˈsɛ̃nat n
сенат
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
сенатор
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senatorski adj
сенаторски
związany z senatorem lub senatorami, odnoszący się do senatora lub senatorów

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
сенегалски
odnoszący się do państwa Senegal

sennik ˈsɛ̃ɲːik n
съновник
książka będąca zbiorem objaśnień snów

sens sɛ̃w̃s n
смисъл
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony
sposób rozumienia czegoś
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu

sensacja n
сензация
silne wrażenie czy znaczne zainteresowanie spowodowane zaskakującym zdarzeniem
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie

sensacyjny adj
сензационен
wywołujący sensację

sensoryczny adj
сетивен
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwalny zmysłami

sensownie sɛ̃w̃ˈsɔvʲɲɛ adv
смислено
w sposób sensowny

sensowność n
смисленост
(książkowy) cecha tego, co jest sensowne

sensowny sɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
смислен
taki, który ma sens, właściwą zawartość, treść; ma uzasadnienie, jest logiczny

sentencja sɛ̃nˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
сентенция
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) najważniejsza część wyroku lub decyzji administracyjnej, zawierająca rozstrzygnięcie sprawy
zwięzłe sformułowanie pewnej ogólnej myśli, np. filozoficznej;

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
сантиментално
w sposób sentymentalny

sentymentalność n
сантименталност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest sentymentalne; cecha tych, którzy są sentymentalni

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
сантиментален
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
сепаратист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik separatyzmu; osoba dążaca do oddzielenia się, wyodrębnienia się z jakiejś grupy

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
сепаративен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
сепаратизъм сепарати́зъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

sepsa ˈsɛpsa n
сепсис
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

ser sɛr n
сирене кашкавал
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraj n
сарай
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana

serbski ˈsɛrpsʲci adj
сръбски
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
сърце
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
безимен пръст безименен пръст
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki

serenada n
серенада
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

seria ˈsɛrʲja n
серия
elementy lub wydarzenia następujące po sobie
szereg jednakowych elementów

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
серология
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami;

serotonina n
серотонин
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serpentyna ˌsɛrpɛ̃nˈtɨ̃na n
серпантина серпентина
kręta droga, ścieżka;
rzucana i rozwijana na imprezach, spiralnie nawinięta wąska taśma papierowa

serum ˈsɛrũm n
серум
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) odwirowane osocze krwi; płynna część krwi pozbawiona włóknika, która w przeciwieństwie do osocza, nie krzepnie

serwatka n
суроватка
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
сървър
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwilizm n
сервилност
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności

serwis ˈsɛrvʲis n
сервиз
komplet naczyń stołowych;
сервис
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.)

seryjnie adv
серийно
w sposób seryjny

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
сериен
następujący w serii, jeden po drugim
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru

seter szkocki ˈsɛtɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
шотландски сетер
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie seterów;

sewilski sɛˈvʲilsʲci adj
севилски
związany z Sewillą, odnoszący się do Sewilli

sezon ˈsɛzɔ̃n n
сезон
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.

sezonowo adv
сезонно
zgodnie z sezonem

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
сезонен
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy

sfera ˈsfɛra n
сфера
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;
strefa, obszar, zwłaszcza działań lub wpływów

sferoida n
сфероид
(matematyka, matematyczny) bryła lub powierzchnia zbliżona do elipsoidy;

sferoidalny adj
сфероиден
w kształcie sferoidy

sferyczny sfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
сферичен сферически
mający kształt odcinka sfery

sfigmomanometr n
сфигмоманометър
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego;

sfinks sfʲĩŋks n
сфинкс
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) osoba, która zachowuje się w tajemniczy sposób

shinto n
шинтоизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

show n
шоу
efektowny pokaz

si sʲi n
си
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

siadanie ɕaˈdãɲɛ n
сядане
(rzeczownik odczasownikowy) od siadać

siadać ˈɕadaʨ̑ v
сядам
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
сено
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
сенокос
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana;
okres, w którym wykonuje się te prace

siarczan ˈɕarʧ̑ãn n
сулфат
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego;

siarczek n
сулфид
(chemia, chemiczny) sól kwasu siarkowodorowego

siarka ˈɕarka n
сяра
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodorowy adj
сероводороден
(chemia, chemiczny) związany z siarkowodorem, dotyczący siarkowodoru

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
сероводород
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siatkarka ɕatˈkarka n
волейболистка
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w siatkówkę

siatkarski adj
волейболен
(sport, sportowy) związany z siatkówką, dotyczący gry w siatkówkę

siatkarz ˈɕatkaʃ n
волейболист
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
волейбол
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;
ретина
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
плажен волейбол
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku;

siedem grzechów głównych n
седемте смъртни гряха
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemdziesięcioletni ˌɕɛdɛ̃mʲʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
седемдесетгодишен
mający siedemdziesiąt lat
trwający siedemdziesiąt lat

siedemnastokąt n
седемнадесетоъгълник хептадекагон
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedmiogodzinny ˌɕɛdmʲjɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
седемчасов
trwający siedem godzin

siedmiokrotny ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtnɨ adj
седемкратен седмократен
odbywający się/powtarzający się siedem razy
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś siedem razy

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
седмоъгълник
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmioletni ˌɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi adj
седемгодишен
mający siedem lat
trwający siedem lat

siedmioosobowy ˌɕɛdmʲjɔːsɔˈbɔvɨ adj
седемчленен седмочленен
złożony z siedmiu osób, wykonywany przez siedem osób

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
седя
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siekać ˈɕɛkaʨ̑ v
кълцам
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno kroić

siekierka n
брадвичка
(zdrobniale) od siekiera
mała lub lekka siekiera

siennik ˈɕɛ̇̃ɲːik n
тюфлек
duży płócienny worek wypełniony słomą (sieczką) lub sianem, służący za materac do spania;

sierociniec ˌɕɛrɔˈʨ̑ĩɲɛʦ̑ n
сиропиталище
(przestarzałe, przestarzały) dom dla sierot

sieroctwo n
сирачество
bycie sierotą

sierocy ɕɛˈrɔʦ̑ɨ adj
сирашки
odnoszący się do sieroty, właściwy sierocie

sierota ɕɛˈrɔta n
сирак
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierotka ɕɛˈrɔtka n
сираче
(zdrobniale) od sierota

sierp ɕɛrp n
сърп
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
август
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpniowy ɕɛrpʲˈɲɔvɨ adj
августов августовски
związany z sierpniem, charakterystyczny dla sierpnia, przypadający w sierpniu; taki, jak w sierpniu

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
сержант
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

sigma ˈsʲiɡma n
сигма
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikora ɕiˈkɔra n
синигер
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

silikon n
силикон
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
факториел
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
мотор двигател
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

simens n
сименс
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma;

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
китаистика синология
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

sinus ˈsʲĩnus n
синус
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej;

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
синусоида
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus

sinusowy adj
синусен
(matematyka, matematyczny) związany z funkcją sinus; taki, dla którego funkcja sinus stanowi ważną część obliczeń albo modelu matematycznego

siodlarz n
седлар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się siodlarstwem – wyrobem i naprawą siodeł

siodłać ˈɕɔdwaʨ̑ v
седлая
nakładać siodło na konia

siostra ˈɕɔstra n
сестра
pielęgniarka
zakonnica
(podniośle) kobieta bliska komuś pod względem wiary, poglądów, pochodzenia itp.
сестра сестра́
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
племенница
córka siostry

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
племенник
syn siostry

sitko ˈɕitkɔ n
цедка
małe sito, używane w kuchni

sito ˈɕitɔ n
сито
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu;

siódmoklasista ˌɕudmɔklaˈɕista n
седмокласник
(edukacja, edukacyjny) uczeń siódmej klasy

siąść ɕɔ̃w̃ɕʨ̑ v
седна
zająć miejsce do siedzenia, przyjąć pozycję siedzącą

się ɕɛ pronoun
се
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków

siła odśrodkowa n
центробежна сила
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
форсмажор
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

skala ˈskala n
мащаб
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
скала
(technologia, technika, techniczny) podziałka pozwalająca odczytać np. wynik pomiaru

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
фелдшпат
(mineralogia, mineralogiczny) minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia;

skalisty adj
скалист
pokryty skałami

skalp skalp n
скалп
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga;

skalpel ˈskalpɛl n
скалпел
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skalpować v
скалпирам
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
вкаменелост
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
скандий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandalicznie adv
скандално
w sposób skandaliczny

skandowanie n
скандиране
(rzeczownik odczasownikowy) od skandować

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
скандинавски
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skaner ˈskãnɛr n
скенер
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do przebiegowego odczytywania: obrazu, kodu kreskowego lub magnetycznego, fal radiowych itp. do formy elektronicznej;

skapolit skaˈpɔlʲit n
скаполит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów

skarb skarp n
съкровище
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
съкровище
zbiór kosztowności
съкровищница
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy;

skarpeta skarˈpɛta n
чорап
okrycie (ubiór) stopy

skała ˈskawa n
скала
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok

sklep sklɛp n
магазин
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
свод
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

sklepienie niebieskie n
небосвод
(książkowy) niebo; sfera niebieska, firmament

sklepik ˈsklɛpʲik n
лавка
(handel, handlowy) mały sklep

sklepowy sklɛˈpɔvɨ adj
магазинен
(przymiotnik) od: sklep

sklerotyk n
склеротик
(potocznie, potoczny) człowiek często o czymś zapominający
mężczyzna chory na sklerozę

skleroza n
склероза
(medycyna, medyczny) (zobacz) miażdżyca

skocznia narciarska n
шанца
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków;

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
висок скок
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
комплициран
składający się z wielu elementów

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
скорпион
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
черупка
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu
чиреп
kawałek rozbitego naczynia ceramicznego

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
земна кора
(geologia, geologiczny) zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery;

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
чучулига
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajny ˈskrajnɨ adj
краен
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
нишесте
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
скромно
w sposób skromny

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
скромност
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skroniowy skrɔ̃ˈɲɔvɨ adj
слепоочен
dotyczący skroni

skroń skrɔ̃ɲ n
слепоочие
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrytykować v
разкритикувам
wyrazić krytykę; ocenić negatywnie

skrzydełko n
крилце
(zdrobniale) od: skrzydło
małe skrzydło

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
крилат
mający skrzydła

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
крило
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
(sport, sportowy) prawa lub lewa część boiska, obszaru gry lub planszy

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
флигорна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego;

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
сандък
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem;

skrzynka pocztowa n
пощенска кутия
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania;

skrzyp skʃɨp n
хвощ
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
полски хвощ
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
цигуларка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
цигулка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypcowy skʃɨpˈʦ̑ɔvɨ adj
цигулков
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze skrzypcami, dotyczący skrzypiec

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
цигулар
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
кръстопът
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrót skrut n
абревиатура
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter;

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
абревиатура
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów;

skunks skũŋks n
скункс
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skurcz skurʧ̑ n
контракция
(fizjologia, fizjologiczny) skrócenie się mięśni pod wpływem bodźca;

skutek ˈskutɛk n
следствие последица
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
моторолер
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skóra ˈskura n
кожа
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;

skórka pomarańczowa ˈskurka ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔva n
портокалова кора
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) skórka otaczająca pomarańczę

skórzany skuˈʒãnɨ adj
кожен
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą
dotyczący wyrobów ze skóry

skąd skɔ̃nt pronoun
откъде
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
скъперник
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze

składany adj
сгъваем
dający się składać

składniowy skwadʲˈɲɔvɨ adj
синтактичен
(przymiotnik) od składnia

slalom ˈslalɔ̃m n
слалом
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slawistyczny ˌslavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
славистичен
związany ze slawistyką

slawistyka slaˈvʲistɨka n
славистика славянознание
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
вкусен
mający dobry smak; dobrze smakujący

smagać v
шибам
uderzać czymś długim oraz wiotkim
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtownie napierać; ostro uderzać

smak smak n
вкус
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna;

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
смартфон
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu;

smażony adj
пържен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
биберон
nasadka na butelkę, dzięki której małe dzieci mogą z niej ssać;

smoczy ˈsmɔʧ̑ɨ adj
драконов
związany ze smokiem, dotyczący smoka

smoczy ˈsmɔʧ̑ɨ possessiveAdjective
драконов
należący do smoka

smok smɔk n
дракон
(zoologia, zoologiczny) jaszczurka ze skórą umożliwiającą szybowanie;
дракон змей
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoła ˈsmɔwa n
смола
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
смрад
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
тъга
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
тъжно
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
тъжен
odczuwający smutek, pogrążony w smutku
wyrażający smutek, charakteryzujący się smutkiem, nacechowany smutkiem

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
лък
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

smyczkowy smɨʧ̑ˈkɔvɨ adj
лъков
(przymiotnik) od smyczek

snob snɔp n
сноб
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snobistyczny adj
снобски
charakteryzujący się snobizmem

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
снобизъм
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne

snobka n
снобка
kobieta, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snuć v
снова
bezcelowo wałęsać się

sobkostwo n
себичност
samolubstwo

sobkowski adj
себичен
samolubny, egoistyczny

sobota sɔˈbɔta n
събота
szósty dzień tygodnia;

soból ˈsɔbul n
самур
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;
wyprawiona skóra sobola (1.1)

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
социализъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
социология
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
сочен
zawierający dużo soku, pełen soku

sodowy adj
натриев
(chemia, chemiczny) dotyczący sodu (pierwiastka)

sofijczyk sɔˈfʲijʧ̑ɨk n
софиянец
mieszkaniec Sofii

sofijka sɔˈfʲijka n
софиянка
mieszkanka Sofii

sofijski sɔˈfʲijsʲci adj
софийски
odnoszący się do miasta Sofia

sojuszniczy adj
съюзен
wynikający z zawartego sojuszu, sprzymierzony

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
съюзник
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
сок
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokół ˈsɔkuw n
сокол
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sol sɔl n
сол
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nazwa solmizacyjna jednego z dźwięków;

solanka n
саламура
(spożywczy) roztwór soli używany do konserwacji żywności

solidarny adj
солидарен
wykazujący się solidarnością

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
соля
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
солница
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

solny adj
солен
związany z solą, dotyczący soli

sombrero sɔ̃mˈbrɛrɔ n
сомбреро
(odzieżownictwo) (etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii;

sondaż n
проучване
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
сонет
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sosna ˈsɔsna n
бор мура
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sowa ˈsɔva n
сова кукумявка
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
съветски
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
разходка
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
шпация
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
парашут
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
спагети
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalony n
засада офсайд
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spać spaʨ̑ v
спя
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
специалист
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specyficzność n
специфичност
(zobacz) specyfika

specyfika n
специфика
zespół cech wyróżniających

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
спелеология
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

sperma ˈspɛrma n
сперма
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spichrz spʲixʃ n
житница хамбар
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż;

spinel ˈspʲĩnɛl n
шпинел
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego spinelu (1.1)

spinka do włosów ˈspʲĩnka dɔ‿ˈvwɔsuf n
фиба
(fryzjerstwo, fryzjerski) zdobiony przedmiot do spinania włosów, najczęściej dla kobiet

spirytystyczny adj
спиритически
związany z spirytyzmem, dotyczący spirytyzmu

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
килер
(budownictwo) pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe

splenektomia n
спленектомия
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

spod spɔt preposition
изпод
z miejsca poniżej czegoś

spodenki spɔˈdɛ̃nʲci n
гащета
krótkie spodnie – sięgające do kolan lub ud

spojówka spɔˈjufka n
конюнктива очна лигавица
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
спокоен
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć
o morzu, wodzie: niezmącony
umiarkowany, nierzucający się w oczy

spokój ˈspɔkuj n
мир
cisza, brak hałasu, rumorów

spontaniczny adj
спонтанен
działający odruchowo, bez innych wpływów

sport spɔrt n
спорт
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
спортист физкултурник
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
спортен
dotyczący sportu, związany ze sportem

sposób ˈspɔsup n
начин
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
среща
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)

spowiadać v
изповядвам
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o duchownym: wysłuchiwać wyznania penitenta w sakramencie spowiedzi
изповядвам се
(przenośnie, przenośnia) opowiadać o osobistych sprawach wybranej osobie
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawać grzechy w spowiedzi

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
изповедник
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;
osoba, której ktoś się zwierza

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
изповед
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia
(przenośnie, przenośnia) szczere wyznanie, ujawnienie komuś osobistych tajemnic

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
общество о́бщество
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
социален обществен
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
жаден
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody
chcący czegoś

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
справедливо
w sposób sprawiedliwy

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
справедлив
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
отчет
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

sprawozdawczość ˌspravɔˈzdafʧ̑ɔɕʨ̑ n
отчетност
całokształt prac raportowania z określonych działań lub wydarzeń

sprawozdawczy ˌspravɔˈzdafʧ̑ɨ adj
отчетен
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie

sprzeczny ˈspʃɛʧ̑nɨ adj
противоречив
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
продавам
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
продавам се
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedać ˈspʃɛdaʨ̑ v
продам
(zobacz) sprzedawać

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
продажба
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzątacz ˈspʃɔ̃ntaʧ̑ n
чистач
(zawód, zawodowy, zawodowo) mężczyzna, który zajmuje się sprzątaniem

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtaʧ̑ka n
чистачка
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
чистя
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
съединител амбреаж
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

spustoszyć v
опустоша
dokonać spustoszenia; obrócić w pustkowie

spójnik ˈspujɲik n
съюз
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spór spur n
спор
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielczy adj
кооперативен
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
кооперация
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;

spółgłoskowy adj
консонантен съгласен
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze spółgłoską, dotyczący spółgłoski

spółka ˈspuwka n
дружество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
акционерно дружество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
събирателно дружество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
командитно дружество
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
командитно дружество с акции
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością n
дружество с ограничена отговорност
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka kapitałowa, której wspólnicy odpowiadają wobec wierzycieli jedynie do wysokości swoich udziałów;

srać sraʨ̑ v
сера
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) (anatomia, anatomiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
сребърен
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
сребро
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
сврака
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

ssak sːak n
бозайник
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
духам лапам
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
смуча
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
odprowadzać płyn (gaz i ciecz) lub drobne przedmioty za pomocą podciśnienia
смуча бозая суча
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki

stabilizacja n
стабилизация
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilny staˈbʲilnɨ adj
стабилен
niezmieniający się przez dłuższy czas

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
станция
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
бензиностанция
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
стадион
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
стагнация
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia ˈstajɲa n
конюшня
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa n
авгиеви обори
coś zaniedbanego, zapuszczonego, zabałaganionego, co możliwe jest do uporządkowania jedynie największym wysiłkiem

stal stal n
стомана
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalowy staˈlɔvɨ adj
стоманен
wykonany ze stali
związany ze stalą, dotyczący stali
(przenośnie, przenośnia) silny, odporny psychicznie; (także, też) będący wyrazem mocnego charakteru
(przenośnie, przenośnia) twardy, mocny, silny fizycznie

stambulski stãmˈbulsʲci adj
истанбулски
dotyczący Stambułu, związany ze Stambułem

stambułczyk n
истанбулец
mieszkaniec Stambułu; osoba z tego miasta

stambułka n
истанбулка
mieszkanka Stambułu; kobieta z tego miasta

stan stãn n
щат
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
военно положение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa;

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
извънредно положение
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa;

stanowy adj
щатски
(administracja) związany ze stanem

stara panna n
стара мома
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

staro-cerkiewno-słowiański n
старославянски староцърковнославянски
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język południowosłowiański, będący najstarszym literackim językiem słowiańskim;

starobułgarski ˌstarɔbuwˈɡarsʲci adj
старобългарски
używany, powstały, dziejący się w dawnej Bułgarii; pochodzący, wywodzący się z dawnej Bułgarii

starogrecki ˌstarɔˈɡrɛʦ̑ʲci adj
старогръцки
używany, powstały, dziejący się w dawnej Grecji; pochodzący, wywodzący się z dawnej Grecji

starogrecki ˌstarɔˈɡrɛʦ̑ʲci n
старогръцки
(językoznawstwo, językoznawczy) język starogrecki;

staromodnie adv
старомодно
w sposób staromodny, według dawnej mody, niemodnie

staromodny adj
старомоден
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny
o człowieku: który nie idzie z postępem

starosłowiański adj
старославянски
związany z dawnymi Słowianami, istniejący w dawnych słowiańskich czasach

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
античност
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;
древност древност
dawne, zamierzchłe czasy

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
античен
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

starszy kapral ˈstarʃɨ ˈkapral n
ефрейтор
(wojskowość, wojskowy) podoficerski stopień wojskowy, w hierarchii pomiędzy kapralem a plutonowym ;

startowy starˈtɔvɨ adj
стартов
(przymiotnik) od start

stary ˈstarɨ adj
стар
mający wiele lat, niemłody
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia

statek ˈstatɛk n
кораб
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;

statek kosmiczny n
космически кораб
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
статуя
okazała rzeźba postaci ludzkiej

statuetka ˌstatuˈ<sup>w</sup>ɛtka n
статуетка
mała statua

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
статичен статически
będący w bezruchu

statysta n
статист
odtwórca ról podrzędnych (zwykle niemych) w scenach zbiorowych;

statystyka staˈtɨstɨka n
статистика стати́стика
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;

statyw ˈstatɨf n
статив
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych

staurolit n
ставролит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów skrystalizowany w formie słupków tworzących krzyż;

staw staf n
става
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
членестоного
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

stać staʨ̑ v
стоя
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
znajdować się w jakimś miejscu

stearyna n
стеарин
(chemia, chemiczny) biała lub żółtawa substancja, będąca mieszaniną kwasu palmitynowego, kwasu stearynowego oraz nieznacznej ilości kwasów nienasyconych, stosowana m.in. do produkcji świec, mydeł, past, a także w farmacji i przemyśle;

stearynowy adj
стеаринов
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę

stegozaur n
стегозавър
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Stegosaurus, rodzaj dinozaura żyjącego w późnej jurze na terenie zachodniej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju stegozaur (1.1)

stek stɛk n
стек
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stela n
стела
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stemplowanie n
щемпелуване
opatrywanie czegoś odciskiem pieczęci

stemplować stɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
щемпелувам
przystawiać stempel (pieczątkę) do dokumentu, listu

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
стенография
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

stenograficzny adj
стенографен стенографски
związany z stenografią; wykonany metodą stenografii

ster stɛr n
кормило рул
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

sterczeć ˈstɛrʧ̑ɛʨ̑ v
стърча
wystawać poza jakąś powierzchnię, stać na sztorc

stereometryczny adj
стереометрически
(matematyka, matematyczny) związany z stereometrią, dotyczący stereometrii

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
цепелин
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

steryd n
стероид
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizacja n
стерилизация
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) niszczenie drobnoustrojów i ich zarodników za pomocą czynników fizycznych i chemicznych przeprowadzane w celach antyseptycznych, do konserwacji produktów żywnościowych itp.;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych

sterylizator n
стерилизатор
(medycyna, medyczny) aparat medyczny do sterylizacji

sterylizować v
стерилизирам
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stetoskop n
стетоскоп
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

stilbit n
стилбит
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia;

stoik n
стоик
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu

stoisko stɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
щанд
(handel, handlowy) wydzielone, samodzielne miejsce sprzedaży wraz z ekspozycją towaru

stolarski stɔˈlarsʲci adj
столарски
związany ze stolarstwem albo stolarzem, dotyczący stolarstwa

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
столарство
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych

stolarz ˈstɔlaʃ n
столар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
столица
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
стоматологичен стоматологически
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii

stonka ˈstɔ̃nka n
колорадски бръмбар
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãna n
колорадски бръмбар
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków;

stop stɔp interjection
стоп
= stój(cie), zatrzymaj(cie) się

stopa ˈstɔpa n
стъпало ходило
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
фут стъпало
jednostka długości, używana w niektórych krajach;

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
превъзходна степен
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
сравнителна степен
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stosunek stɔˈsũnɛk n
отношение
sposób odnoszenia się do kogoś
zależność między różnymi elementami

stotinka n
стотинка
(jednostka monetarna) bułgarska waluta groszowa;

stołeczny stɔˈwɛʧ̑nɨ adj
столичен
dotyczący stolicy, wywodzący się ze stolicy

stołówka stɔˈwufka n
столова
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
конус
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

stożkowaty adj
конусовиден конусообразен
taki, który wyglądem przypomina stożek

stożkowy stɔʃˈkɔvɨ adj
конусен
taki, który ma kształt stożka

strach strax n
страх
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
плашило чучело
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
страхлив
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi

stragan ˈstraɡãn n
сергия
(handel, handlowy) prowizoryczne lub przenośne miejsce handlu, np. na targowisku

straganowy adj
сергиен
(handel, handlowy) targowy

strajk strajk n
стачка
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
страйк
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajkowanie n
стачкуване
uczestniczenie w strajku

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
стачкувам
uczestniczyć w strajku

straszyć v
плаша
wzbudzać strach, lęk w kimś

strażacki adj
пожарен пожарникарски
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

stroiciel strɔˈ<sup>j</sup>iʨ̑ɛl n
акордьор
osoba, która stroi instrumenty muzyczne

stromizna n
стръмнина
(geografia, geograficzny) stroma płaszczyzna, strome zbocze lub stok

stromo ˈstrɔ̃mɔ adv
стръмно
pod dużym kątem w stosunku do podłoża

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
стръмен
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
страна
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
страница
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
сайт
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW;

stront strɔ̃nt n
стронций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strudel ˈstrudɛl n
щрудел
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła;

strug struk n
ренде
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struktura strukˈtura n
структура
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

struna ˈstrũna n
струна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

strusi ˈstruɕi adj
щраусов
związany ze strusiem, dotyczący strusia

strusi ˈstruɕi possessiveAdjective
щраусов
taki, który należy do strusia

struś struɕ n
щраус
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
стрихнин
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strzała ˈsṭʃawa n
стрела
pocisk przeznaczony do łuku;

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
стреме
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
студентски
przeznaczony dla studentów
typowy dla studentów

student ˈstudɛ̃nt n
студент
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studio ˈstudʲjɔ n
студио
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp.
pracownia artysty, np. malarza, fotografika itp.

studnia ˈstudʲɲa n
кладенец
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stulatek stuˈlatɛk n
столетник
osoba w wieku przynajmniej 100 lat

stulatka stuˈlatka n
столетница
kobieta mająca sto lat

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
стогодишнина
setna rocznica
столетие
wiek, sto lat

stuletni stuˈlɛtʲɲi adj
стогодишен
trwający sto lat
стогодишен столетен
mający sto lat

stuttgarcki adj
щутгартски
związany ze Stuttgartem, dotyczący Stuttgartu

stuła n
епитрахил
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
множествена склероза
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwór stfur n
чудовище
dziwna, często odrażająca istota

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
януари
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

stycznik ˈstɨʧ̑ʲɲik n
контактор
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy;

styczniowy stɨʧ̑ʲˈɲɔvɨ adj
януарски
dotyczący stycznia, dziejący się w styczniu

styl stɨl n
стил
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.
(informatyka, informatyczny) wygląd elementu strony HTML, nadawany za pomocą CSS
rodzaj starożytnego przyrządu do pisania, rylec

styl życia n
начин на живот модел на живот
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stylista stɨˈlʲista n
стилист
pisarz, mówca oceniany ze względu na jego styl
projektant mody, fryzur, wnętrz itp.

stylistyka n
стилистика
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) dział nauki zajmujący się opisem i analizą stylów językowych

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
стипендия
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stypendysta n
стипендиант
osoba, która otrzymuje stypendium, jest na stypendium

stypendystka n
стипендиантка
dziewczyna, kobieta, która otrzymuje stypendium, jest na stypendium

stóg stuk n
копа купа
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły

stół stuw n
маса ма́са
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
оттук
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz
следователно оттук
z tego powodu

stępka ˈstɛ̃mpka n
кил
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
суахили
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subiekt ˈsubʲjɛkt n
субект
(filozofia, filozoficzny) osoba poznająca i działająca, przeciwstawiona światu zewnętrznemu będącemu przedmiotem poznania

subiektywnie adv
субективно
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
субективен
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

sublimacja n
сублимация
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia ze stałego na gazowy, z pominięciem fazy ciekłej;

subordynacja n
субординация
podporządkowanie się dyscyplinie, zdyscyplinowanie

subretka subˈrɛtka n
субретка
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) rola sprytnej pokojówki będącej sprężyną intryg

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
вещество
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subsydium supˈsɨdʲjũm n
субсидия
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności

sucho adv
сухо
bez wilgoci

suchy ˈsuxɨ adj
сух
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sucuk n
суджук
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sucha, pikantna kiełbasa wołowa (niekiedy z baraniny lub koniny), tradycyjnie wyrabiana w kuchni bałkańskiej i bliskowschodniej

sudański suˈdãj̃sʲci adj
судански
odnoszący się do Sudanu, związany z Sudanem

sueski adj
суецки
(geografia, geograficzny) związany z Suezem

sufiks ˈsufʲiks n
суфикс
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek;

sufit ˈsufʲit n
таван
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
суфизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sufler ˈsuflɛr n
суфльор
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza;

suflerski adj
суфльорски
związany z suflerem, dotyczący suflera

suflet ˈsuflɛt n
суфле
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) lekka pieczona potrawa przyrządzana na bazie żółtek utartych z cukrem lub masłem oraz piany ubitej z białek, podawana na gorąco;

sugestia suˈɡɛstʲja n
сугестия
przekonywanie kogoś;

sugestywny ˌsuɡɛˈstɨvnɨ adj
сугестивен
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący

sugilit suˈɟilʲit n
сугилит
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suita n
сюита
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów;

suka ˈsuka n
кучка
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukkub n
сукуб
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

sukmana sukˈmãna n
сукман
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów;

sukno ˈsuknɔ n
сукно
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana;

sum sũm n
сом
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

sumaryczny adj
сумарен
taki, który jest wynikiem sumowania

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
съвест
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
супермаркет
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

sura ˈsura n
сура
w islamie: rozdział Koranu;

surinamski ˌsurʲĩˈnãmsʲci adj
суринамски
związany z państwem Surinam, dotyczący państwa Surinam

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
суровина
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
суровост
cecha tego, kto jest surowy

surowy suˈrɔvɨ adj
суров
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony
o surowcach: niepoddany obróbce
nieuznający okoliczności łagodzących ani wyjątków; ostry, rygorystyczny, konsekwentny
o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy
taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
сюрреалист
(sztuka) artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
сюрреалистичен
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
сюрреализъм
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

suseł ˈsusɛw n
лалугер
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Spermophilus F. Cuvier, rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek, występujący w Eurazji;

susza ˈsuʃa n
суша засуха
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

sutener suˈtɛ̃nɛr n
сутеньор
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suweren n
суверен
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca lub podmiot sprawujący niezależną władzę zwierzchnią;

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
суверенитет
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
суверенен
niezależny od innego państwa lub władzy

suwmiarka suvˈmʲjarka n
шублер
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości;

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
сюзерен
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem

sułtan n
султан
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

swastyka sfasˈtɨka ˈsfastɨka n
свастика
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wielokulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach;

swing swʲĩŋk n
суинг
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierunek muzyki jazzowej popularny na przełomie lat 30. i 40. XX wieku;
(choreografia, choreograficzny) styl tańca towarzyskiego tańczony do muzyki jazzowej;

syfilityk n
сифилитик
(medycyna, medyczny) chory na syfilis

syfon ˈsɨfɔ̃n n
сифон
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciśnieniowa butelka na wodę z dozownikiem i mechanizmem nasycania wody dwutlenkiem węgla;
(technologia, technika, techniczny) konstrukcja hydrauliczna umożliwiająca wodną separację instalacji kanalizacyjnej od naczynia sanitarnego;

sygnalista ˌsɨɡnaˈlʲista n
разобличител
człowiek, który działając w dobrej intencji, ujawnia lub zgłasza nieprawidłowości, do jakich dochodzi w miejscu pracy, a które naruszają interes pracodawcy lub interes publiczny;

sygnalizować v
сигнализирам
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
ционистки
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
ционизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
сричка
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylogizm n
силогизъм
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

sylwin n
силвит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków;

symbioza n
симбиоза
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
символ
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu

symetrycznie adv
симетрично
zgodnie z symetrią

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
симфония
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
симпатия
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś
osoba, którą się lubi lub kocha

syn sɨ̃n n
син
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
синагога
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
синапс
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
синхронност
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie

syndrom n
синдром
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zespół objawów charakterystycznych dla jakiejś choroby lub chorób
zespół cech charakterystycznych dla określonego, zwykle negatywnego, zjawiska w dziedzinie nauk ścisłych lub humanistycznych

synestezja n
синестезия
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

synklina n
синклинала
(geologia, geologiczny) wklęsły fałd warstw skalnych;

synod ˈsɨ̃nɔt n
синод
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲiʦ̑a ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
сенегалска гургулица
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
синоним
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synonimiczność n
синонимност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest synonimiczne

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
синонимен
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny

synoptyczny adj
синоптичен
(meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
синтагма
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetycznie adv
синтетично
w sposób syntetyczny, sztucznie

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
синтетичен синтетически
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający

synteza n
синтез синтеза
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna łączenia się substancji prostych w złożone

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
спалня
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrena sɨˈrɛ̃na n
сирена
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;

syrop ˈsɨrɔp n
сироп
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
сирийски
odnoszący się do państwa Syria

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
систематизация
ujęcie czegoś w system, porządkowanie

systemowo adv
системно
w sposób systemowy

systemowość n
системност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest systemowe; cecha tych, którzy są systemowi

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
ситост
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
ситуация
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

sytuacyjny adj
ситуационен
dotyczący pewnej sytuacji

syty adj
сит
taki, który zaspokoił głód, najadł się

szabat ˈʃabat n
шабат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabla ˈʃabla n
сабя
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szablon ˈʃablɔ̃n n
шаблон
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty
przyjęty wzorzec postępowania, często bezmyślnie naśladowany

szablonowość n
шаблонност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest szablonowe; cecha tych, którzy są szablonowi

szablonowy adj
шаблонен
wykonany z użyciem szablonu, według szablonu
(przenośnie, przenośnia) będący przejawem schematycznego myślenia, wykonany standardowo, pozbawiony waloru oryginalności

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
шахматна дъска
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
шах шахмат
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szafa ˈʃafa n
шкаф
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
сапфир
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafirowy adj
сапфирен
koloru intensywnie ciemnoniebieskiego

szafot ˈʃafɔt n
ешафод
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafran ˈʃafrãn n
шафран
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
шагрен
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej;

szagrynowy ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ adj
шагренов
zrobiony z szagrynu

szajka n
шайка
zorganizowana grupa przestępcza

szakal ˈʃakal n
чакал
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakali possessiveAdjective
чакалски
charakterystyczny dla szakala, mający cechy szakala
od szakal: należący do szakala, określający szakala, używany przy szakala

szal ʃal n
шал наметало шарф
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
лудост
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
шалче
pas materiału służący do owijania szyi

szalunek ʃaˈlũnɛk n
кофраж
prowizoryczna konstrukcja drewniana tworząca formę dla wylewanego betonu
warstwa desek stanowiąca pokrycie ściany budynku, wykopu itp., wzmacniająca konstrukcję i uszczelniająca ją

szaman ˈʃãmãn n
шаман
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
шаманизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szamański ʃãˈmãj̃sʲci adj
шамански
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami

szamot ˈʃãmɔt n
шамот
ogniotrwała glina dodawana do wyrobów ceramicznych;

szampan ˈʃãmpãn n
шампанско
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampański adj
шампански
dotyczący szampana, związany z szampanem

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
шампоан шампоа́н
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szanghajski adj
шанхайски
odnoszący się do Szanghaju, związany z Szanghajem

szaniec ˈʃãɲɛʦ̑ n
шанец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu;

szanowny adj
уважаем
(podniośle) wzbudzający szacunek, godny szacunku, poważania, czci
przymiotnik dodawany w zwrotach grzecznościowych

szansa ˈʃãw̃sa n
шанс
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności

szantaż ˈʃãntaʃ n
шантаж
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażowanie ˌʃãntaʒɔˈvãɲɛ n
шантажиране
(rzeczownik odczasownikowy) od szantażować

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
шантажирам
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
шантажист
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szantażystka ˌʃãntaˈʒɨstka n
шантажистка
kobieta, która stosuje szantaż, która szantażuje kogoś

szarawary n
шалвари
(etnografia, etnograficzny) (krawiectwo) długie, bufiaste spodnie pochodzenia wschodniego, zwykle z miękkiej tkaniny; w Polsce noszone zwłaszcza w XVI-XVII wieku;

szariat ˈʃarʲjat n
шериат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie;

szarlatan n
шарлатан
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szarotka ʃaˈrɔtka n
еделвайс
(botanika, botaniczny) Leontopodium, roślina z rodziny astrowatych

szarłat ˈʃarwat n
щир
(botanika, botaniczny) roślina trawiasta z rodzaju Amaranthus;

szata ˈʃata n
одежда
odświętny ubiór

szatański adj
сатанински
taki, który należy do szatana
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy

szatnia ˈʃatʲɲa n
гардероб съблекалня
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szatniarka n
гардеробиерка
forma żeńska od szatniarz

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
гардеробиер
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach;

szałwia ˈʃawvʲja n
салвия
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczaw ʃʧ̑af n
киселец
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) liść lub liść z łodygą szczawiu ogrodowego lub szczawiu zwyczajnego
лапад
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczaw zwyczajny n
киселец
(botanika, botaniczny) Rumex acetosa L., bylina z rodziny rdestowatych, pospolita na obszarze Polski;

szczecina n
четина
(zoologia, zoologiczny) sztywne włosy na ciele świniowatych;

szczeciński ʃʧ̑ɛˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
шчечински
dotyczący Szczecina, związany ze Szczecinem, pochodzący ze Szczecina

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
джавкам лая
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
цепнатина
wąski, podłużny otwór

szczelny adj
въздухонепроницаем херметичен
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany

szczep ʃʧ̑ɛp n
щам
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) populacja drobnoustrojów w obrębie gatunku lub odmiany, wyróżniająca się określonymi cechami;

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
ваксинация
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
ваксиниране
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
ваксина
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczepionkowy adj
ваксинен
(medycyna, medyczny) związany z szczepionkami, dotyczący szczepionek

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
ваксинирам
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę

szczerbaty ʃʧ̑ɛrˈbatɨ adj
щърб щърбав
(potocznie, potoczny) pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich
posiadający szczerbę

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
искреност
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
искрен
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
искрено
od: szczery

szczodrość n
щедрост
(książkowy) cecha tego, co szczodre; cecha tych, którzy są szczodrzy

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
щедър
hojny, dający coś obficie
udzielany w sposób hojny

szczodrze adv
щедро
w sposób szczodry

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
четка за зъби
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
четка
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczotkarz n
четкар
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący szczotki

szczotkowanie ˌʃʧ̑ɔtkɔˈvãɲɛ n
четкане
oczyszczanie powierzchni czegoś przy pomocy szczotki

szczupak ˈʃʧ̑upak n
щука
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃʧ̑ur n
плъх
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
щиглец кадънка
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczękowy adj
челюстен
związany z szczęką, dotyczący szczęki

szczęściara ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ara n
късметлийка щастливка
(potocznie, potoczny) kobieta, której się szczęści, której się w czymś powiodło, mająca w życiu szczęście

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
късметлия щастливец
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
щастие
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności
щастие късмет
uczucie radości i zadowolenia

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
за много години честита Нова година
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwie adv
щастливо
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
щастлив
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szef ʃɛf n
шеф
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szefowa ʃɛˈfɔva n
шефка
(potocznie, potoczny) przełożona, zwierzchniczka
(potocznie, potoczny) żona szefa

szejk n
шейх
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szelak n
шеллак
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer;

szelf ʃɛlf n
шелф
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza;

szelit ˈʃɛlʲit n
шеелит
(mineralogia, mineralogiczny) wolframian wapnia; biały, szary, bądź żółtawy minerał będący istotnym źródłem rudy wolframu;

szelka ˈʃɛlka n
тиранти
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szelmowski adj
дяволит
podstępny, pełen przebiegłości
świadczący o skłonności do figli, żartów

szept n
шепот
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
пошепвам пошушвам
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
фехтовка
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
фехтовчик фехтувач
człowiek władający lekką białą bronią

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
ширина широчина
poprzeczny wymiar obiektu

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑʥ̑ ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑na n
географска ширина
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika;

szeryf ˈʃɛrɨf n
шериф
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
шестнадесетгодишен шестнайсетгодишен
mający szesnaście lat
trwający szesnaście lat

szew ʃɛf n
шев
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny

szewiotowy adj
шевиотен
(włókiennictwo) wykonany z szewiotu

szewro ˈʃɛvrɔ n
шевро
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyprawiona skóra kozia

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
шезлонг
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
куб
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześciocylindrowy adj
шестцилиндров
(technologia, technika, techniczny) mający sześć cylindrów

sześciogodzinny ˌʃɛɕʨ̑ɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
шестчасов
trwający sześć godzin

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
шестоъгълник
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
шестоъгълен
mający sześć kątów

sześcioletni ˌʃɛɕʨ̑ɔˈlɛtʲɲi adj
шестгодишен
mający sześć lat
trwający sześć lat

sześcioliterowy ˌʃɛɕʨ̑ɔlʲitɛˈrɔvɨ adj
шестбуквен
taki, który składa się z sześciu liter

sześcioosobowy ˌʃɛɕʨ̑ɔːsɔˈbɔvɨ adj
шесточленен
złożony z sześciu osób, wykonywany przez sześć osób

szklanka ˈʃklãnka n
чаша
szklane naczynie, z którego się pije;

szklany ˈʃklãnɨ adj
стъклен
zrobiony ze szkła

szklarski adj
стъкларски
związany ze szklarstwem, dotyczący szklarstwa

szklarz n
стъклар
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
шотландски
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoła ˈʃkɔwa n
училище школа
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkuner ˈʃkũnɛr n
шхуна
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
стъкло
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlafrok ˈʃlafrɔk n
халат
(krawiectwo) domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć

szlam n
тиня
osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych

szlauch ʃlawx n
маркуч
(potocznie, potoczny) bardzo długa rura gumowa

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
шлайфмашина
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
ъглошлайф
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;

szmaragd ˈʃmarakt n
изумруд
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szminka ˈʃmʲĩnka n
червило
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

sznur ʃnur n
шнур
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

szokować v
шокирам
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać

szop ʃɔp n
енот
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szopska salata n
шопска салата
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjna bułgarska sałatka z ogórków, papryki, cebuli, pomidorów i słonego sera;

szorty ˈʃɔrtɨ n
шорти
krótkie spodnie o sportowym kroju

szosa ˈʃɔsa n
шосе
rodzaj drogi o utwardzonej powierzchni, po której poruszają się pojazdy

szowinista n
шовинист
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu

szowinistka n
шовинистка
zwolenniczka szowinizmu

szowinistyczny adj
шовинистичен шовинистически
wyrażający szowinizm; dotyczący szowinisty

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
шовинизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;

szpachlowanie ˌʃpaxlɔˈvãɲɛ n
шпакловане
(budownictwo) wygładzanie, zacieranie ścian

szpachlować ʃpaxˈlɔvaʨ̑ v
шпакловам
likwidować nierówności i otwory w ścianach lub w suficie, nakładając zaprawę gipsową przy pomocy szpachli

szpagat ˈʃpaɡat n
шпагат
ćwiczenie gimnastyczne polegające na rozciągnięciu nóg do linii poziomej;

szpak ʃpak n
скорец
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szpieg ʃpʲjɛk n
шпионин
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
шпионаж
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpiegowski ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci adj
шпионски
związany ze szpiegostwem, dotyczący szpiegów lub szpiegostwa

szpilka ˈʃpʲilka n
висок токче
(obuwnictwo, obuwniczy) cienki i wysoki obcas w bucie
игличка
(botanika, botaniczny) wąski, ostry liść u drzew iglastych
карфица
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny
шпилка
(gwara, gwarowe) (motoryzacja) śruba posiadająca z obu stron gwint

szpinak ˈʃpʲĩnak n
спанак
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpinet n
спинет
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny popularny w XVI-XVIII w., będący mniejszą odmianą klawesynu

szpital ˈʃpʲital n
болница
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital psychiatryczny n
психиатрична болница
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

sztab ʃtap n
щаб
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach;

sztabowy adj
щабен
związany ze sztabem, dotyczący sztabu

sztafeta n
щафета
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami

sztaluga n
статив
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztanga ˈʃtãŋɡa n
щанга
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców;

sztangista ʃtãŋʲˈɟista n
щангист
(sport, sportowy) sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów

sztangistka n
щангистка
(sport, sportowy) kobieta trenująca podnoszenie ciężarów

sztokholmski ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci adj
стокхолмски
odnoszący się do miasta Sztokholm

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
изкуствен
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka
zachowujący się nienaturalnie

sztuka ˈʃtuka n
бройка
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element
изкуство
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności
пиеса
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór sceniczny, przedstawienie

szturchać v
мушкам чопля
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

szturm n
щурм
(wojskowość, wojskowy) atak zbrojny

szuflada ʃufˈlada n
чекмедже
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukanie ʃuˈkãɲɛ n
търсене
(rzeczownik odczasownikowy) od szukać

szukać ˈʃukaʨ̑ v
търся
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
търся игла в купа сено
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szwadron n
ескадрон
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
баджанак зет
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
балдъза зълва
siostra żony lub męża

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
швейцарски
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwalnia n
шивалня
zakład zajmujący się obróbką tkanin; pomieszczenie pełniące funkcję takiego zakładu lub miejsce, w którym się szyje;

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
шведски
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
шведски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szybki ˈʃɨpʲci adj
бърз
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
бързешком бързо
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
скорост
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szyderczy adj
насмешлив подигравателен присмехулен
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydło ˈʃɨdwɔ n
шило
ostry kolec na trzonku;

szyja ˈʃɨja n
шия
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem

szyjny adj
шиен
związany z szyją, dotyczący szyi

szyk ʃɨk n
шик
elegancja w stroju i zachowaniu

szyld ʃɨlt n
табела
tablica informacyjna z nazwą umieszczona nad wejściem do sklepu lub zakładu usługowego

szyling ˈʃɨlʲĩŋk n
шилинг
(historia, historyczny, historycznie) moneta angielska;
(jednostka monetarna) waluta kilku krajów afrykańskich;
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Austrii;

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
шимпанзе
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szyna ˈʃɨ̃na n
релса
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach;
шина
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa

szynka ˈʃɨ̃nka n
шунка
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
чинчила
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
шишарка
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szóstoklasista n
шестокласник
(edukacja, edukacyjny) uczeń szóstej klasy

szóstoklasistka n
шестокласничка
(edukacja, edukacyjny) uczennica szostej klasy

sód sut n
натрий на́трий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
сойка
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
сол
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sądowniczy adj
правосъден
dotyczący sądownictwa

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
съсед
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiadka sɔ̃w̃ˈɕatka n
съседка
osoba płci żeńskiej, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiedzki sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑ʲci adj
съседски
właściwy sąsiadowi, należący do sąsiada, taki jak między sąsiadami

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
съседство
to, co znajduje się w pobliżu
osoby mieszkające nieopodal

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
сажен
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m;

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
съдия
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;
съдия рефер
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych

sędziować v
реферирам
(sport, sportowy) być sędzią na zawodach sportowych

sędziowski adj
съдийски
dotyczący sędziego lub kolegium orzekającego, związany z sędzią lub kolegium orzekającym

sęk sɛ̃ŋk n
чеп сък чвор
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna;

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
чворест чепат съковит
pokryty sękami

sęp sɛ̃mp n
лешояд
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabiutki swaˈbʲjutʲci adj
слабичък
(zdrobniale) od: słaby

słodki ˈswɔtʲci adj
сладък
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie
o wodzie: niezawierający soli

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
буркан
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
слънчоглед
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
сланина
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słoniowacizna n
слонска болест
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nasilonym obrzęku kończyn na skutek utrudnionego odpływu chłonki (limfy);

słony ˈswɔ̃nɨ adj
солен
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
словашки
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
словашки
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
словенски
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
словенски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
славянски
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
славей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju słowik (1.1)

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
южен славей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowik syberyjski ˈswɔvʲik ˌsɨbɛˈrɨjsʲci n
червеноопашат славей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia sibilans, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, występujący od północno-wschodniej Azji po Mongolię, zimujący w południowo-wschodniej Azji i południowych Chinach;

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
северен славей
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia luscinia, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii;

słownik ˈswɔvʲɲik n
речник
spis słów z tłumaczeniami na inny język
речник речников запас
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości
речник словар
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;

słowo ˈswɔvɔ n
дума обещание
obietnica, przyrzeczenie
дума слово
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słowo honoru ˈswɔvɔ xɔ̃ˈnɔru n
честна дума честно слово
wyrażenie wymawiane przy składaniu obietnicy; przy zaręczaniu czegoś swoim dobrym imieniem, honorem

słoń swɔ̃ɲ n
слон
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
слънце
Słońce widziane jako tarcza na niebie
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie

słuch swux n
слух
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
абсолютен слух
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku;

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
слушам
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu
świadomie odbierać czyjąś mowę
слушам послушен съм
być posłusznym

słuchowisko ˌswuxɔˈvʲiskɔ n
радиопиеса
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny;

słup swup n
стълб
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu
подставено лице
(potocznie, potoczny) firma (czasem też osoba, na którą jest ona zarejestrowana), założona w celu uwiarygodnienia nielegalnych interesów innej spółki, np. wykonywania fikcyjnych przelewów, zaciągania kredytów itp.

służalczy adj
сервилен
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służąca swuˈʒɔ̃nʦ̑a n
слугиня
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie;

służący swuˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
слуга
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
чувам
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
малц
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabla ˈtabla n
табла
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami;

tabletka taˈblɛtka n
таблетка хап
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tabletkowy adj
таблетен
związany z tabletką, odnoszący się do tabletki

tablica taˈblʲiʦ̑a n
дъска
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)
таблица
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów
табло
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
таблоид
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze;

taboret taˈbɔrɛt n
табуретка
rodzaj krzesła bez oparcia

taboryta n
таборит
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižkę i Prokopa Wielkiego;

tabu ˈtabu n
табу
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

taca ˈtaʦ̑a n
поднос табла
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
тахикардия
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

tafta ˈtafta n
тафта
(włókiennictwo) gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna

tahitański adj
таитянски
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym)

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
тайна
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta
rzecz tajemna, niewytłumaczalna

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
обществена тайна публична тайна
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajfun ˈtajfũn n
тайфун
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajfunowy adj
тайфунен
(meteorologia, meteorologiczny) związany z tajfunem, dotyczący tajfunu

tajga ˈtajɡa n
тайга
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
тайландски
odnoszący się do Tajlandii

tajski ˈtajsʲci n
тайски
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
тайвански
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
така
w ten sposób
тъй така толкова
używany do podkreślania cechy przymiotnika
używany do podkreślania cechy przysłówka

tak tak particle
да
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

takson ˈtaksɔ̃n n
таксон
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
таксономия
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksówka taˈksufka n
такси
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taktyka ˈtaktɨka n
тактика
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
талий таллий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talent ˈtalɛ̃nt n
талант
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna;
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
чиния
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
zawartość talerza (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talia ˈtalʲja n
колода
(termin karciany) komplet kart do gry
талия
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder

talizman taˈlʲizmãn n
талисман
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talk talk n
талк
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów;

talliński talˈlʲĩj̃sʲci adj
талински
odnoszący się do miasta Tallinn

tam tãm pronoun
там
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
дайре
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło;

tampon ˈtãmpɔ̃n n
тампон
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy;

tandem ˈtãndɛ̃m n
тандем
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób
dwuosobowy zespół zawodników, pracowników, artystów itp.

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
тангенс
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
танго
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
евтин
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart
oferujący towary po niskich cenach

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
танц
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

tanio ˈtãɲɔ adv
евтино
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie

tantal ˈtãntal n
тантал
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tara ˈtara n
дара
(handel, handlowy) waga opakowania

taras ˈtaras n
тераса
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;
(geologia, geologiczny) podcięty i wyrównany teren na stoku góry lub wzniesienia

tarcza ˈtarʧ̑a n
щит
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia

tarczowaty adj
щитовиден
przypominający kształtem tarczę

tarczyca n
щитовидна жлеза
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

targ tark n
пазар
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży
kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia

tarka ˈtarka n
ренде
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie

tarnina tarʲˈɲĩna n
трънка
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory

tartak ˈtartak n
дъскорезница
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tasak n
сатър
narzędzie kuchenne w kształcie siekierki, służące do siekania

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
тения
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców;

tasmański adj
тасмански
związany z Tasmanią, dotyczący Tasmanii, pochodzący z Tasmanii

tata ˈtata n
баща
(potocznie, potoczny) ojciec

tatarski taˈtarsʲci adj
татарски
związany z Tatarami

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
татуировка
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuowanie ˌtatu<sup>w</sup>ɔˈvãɲɛ n
татуиране
wykonywanie tatuażu

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
татуирам
wykonywać tatuaż

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
тавтология
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
тавтологичен
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
кинолента филмова лента
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma magnetyczna n
магнитна лента
(technologia, technika, techniczny) rodzaj nośnika danych w postaci cienkiego paska;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
трахея дихателна тръба
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

team n
тим
(sport, sportowy) zwykle drużyna sportowa, niekiedy inny zespół

teatr ˈtɛatr̥ n
театър
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji

technet ˈtɛxnɛt n
технеций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technicznie adv
технически
w sposób odnoszący się do techniki

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
технически
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technik ˈtɛxʲɲik n
техник
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym
ten, kto osiągnął znaczną biegłość, sprawność w wykonywaniu czegoś

technika ˈtɛxʲɲika n
техника
sposób wytwarzania, produkcji
sposób wykonania jakiejś czynności

technikum tɛxʲˈɲikũm n
техникум
(edukacja, edukacyjny) średnia szkoła zawodowa

techno ˈtɛxnɔ n
техно
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej;

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
технокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
технократ
zwolennik technokracji

technolog tɛxˈnɔlɔk n
технолог
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś
техноложка
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
технология
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
технологичен технологически техноложки
związany z technologią, dotyczący technologii

teflon n
тефлон
(technologia, technika, techniczny) rodzaj tworzywa sztucznego, syntetyczny fluoropolimer;

teflonowy adj
тефлонов
wykonany z teflonu

tegoroczny ˌtɛɡɔˈrɔʧ̑nɨ adj
тазгодишен
dotyczący bieżącego roku

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
теист
osoba wyznająca teizm

teistka n
теистка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) kobieta wyznająca teizm

teistyczny adj
теистичен
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
теизъм
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
текст
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tekstowy adj
текстов
związany z tekstem, będący w postaci tekstu

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
текстилен
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
тектоничен
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki

tektonika n
тектоника
(geologia, geologiczny) nauka o budowie skorupy ziemskiej oraz o procesach wpływających na nią,

tektura n
мукава
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

tekturowy ˌtɛktuˈrɔvɨ adj
мукавен
zrobiony z tektury

teledysk n
видеоклип
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
телефон
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
мобилен телефон
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
телефонен
charakterystyczny dla telefonu, związany tematycznie z telefonem, dotyczący telefonu
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
телефонист
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną

telefonistka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲistka n
телефонистка
kobieta obsługująca centralę telefoniczną

telefonowanie ˌtɛlɛfɔ̃nɔˈvãɲɛ n
телефониране
(rzeczownik odczasownikowy) od telefonować

telegraf tɛˈlɛɡraf n
телеграф телегра́ф
urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
телеграфист
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze

telegram tɛˈlɛɡrãm n
телеграма
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie

telekomunikacja n
телекомуникация
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów dźwiękowych i obrazu na odległość

telekomunikacyjny adj
телекомуникационен
związany z telekomunikacją, dotyczący telekomunikacji

telekonferencja n
телеконференция
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
телеобектив
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu;

teleologiczny adj
телеологичен
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią, dotyczący teleologii

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
телепатия
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

telepatycznie adv
телепатично
w sposób telepatyczny, za pomocą telepatii

telepatyczny adj
телепатичен
związany z telepatią, dotyczący telepatii

teleportacja n
телепортация
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
телескоп
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
телевизия
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
телевизор
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
телевизионен
związany z telewizją

tellur ˈtɛlːur n
телур
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

temat ˈtɛ̃mat n
тема
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematycznie adv
тематично
zgodnie z tematem

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
тематичен
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

tematyka n
тематика
ogół zagadnień

temperament ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt n
темперамент
(psychologia, psychologiczny) charakter człowieka, jego usposobienie, stopień pobudliwości, sposób reagowania itp.
duża pobudliwość, żywotność, energiczność, werwa

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
температура
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka
температура температу́ра
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
абсолютна температура
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
острилка
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
темпо
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej

temu ˈtɛ̃mu preposition
преди
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
който се смее последен, се смее най-добре
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencja tɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
тенденция
skłonność do czegoś
trend, moda

tendencyjność n
тенденциозност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest tendencyjne; cecha tych, którzy są tendencyjni

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
тенденциозен
stronniczy

tenis ˈtɛ̃ɲis n
тенис
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika;

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
тенис на маса
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
тенисист
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie

tenisistka ˌtɛ̃ɲiˈɕistka n
тенисистка
(sport, sportowy) zawodniczka grająca w tenisa; także kobieta amatorsko grająca w tenisa

tenisowy ˌtɛ̃ɲiˈsɔvɨ adj
тенисен
związany z tenisem, dotyczący tenisa

tenor ˈtɛ̃nɔr n
тенор
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski;
(środowiskowy) mężczyzna o najwyższej skali głosu

tensor ˈtɛ̃w̃sɔr n
тензор
(matematyka, matematyczny) wielowskaźnikowy obiekt matematyczny o współrzędnych podlegających określonym regułom transformacji przy przekształceniach układu odniesienia;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
теодолит
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
теодицея
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teokracja n
теокрация
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
богослов теолог
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
богословие теология
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
богословски теологичен теологически
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretycznie adv
теоретично теоретически
w sposób teoretyczny

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
теоретичен теоретически
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoretyk n
теоретик
naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną
człowiek, który posiadł wiedzę ogólną w danej dziedzinie, ale nie potrafi wdrożyć ją w praktykę

teoria tɛˈɔrʲja n
теория
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;

teoria względności n
теория на относителността
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
теософски
związany z teozofią

terakota ˌtɛraˈkɔta n
теракота
(budownictwo) (sztuka) wyrób z terakoty (1.1), zwykle przedmiot użytkowy, artystyczny lub okładzina
(technologia, technika, techniczny) tworzywo ceramiczne otrzymywane przez spiekanie w temperaturze 1150–1300°C gliny ogniotrwałej, skaleni, piasku, z dodatkiem barwiących tlenków metali, zwykle na kolor ceglastoczerwony;

terakotowy adj
теракотен
dotyczący terakoty; wykonany z terakoty

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
терапевт
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeutyczny adj
терапевтичен
dotyczący terapii lub terapeuty

terapia tɛˈrapʲja n
терапия
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
тератология
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teratologiczny adj
тератологически
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z teratologią, dotyczący teratologii

teraz ˈtɛras adv
сега
w tej chwili, obecnie

terb tɛrp n
тербий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

tercja ˈtɛrʦ̑ʲja n
терца
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał o wielkości 3 lub 4 półtonów;

teren ˈtɛrɛ̃n n
терен
otwarta część powierzchni ziemi wraz z jej ukształtowaniem i pokryciem

terenowy adj
теренен
taki, który działa poza biurem, „w terenie”
związany z terenem, dotyczący terenu

terier ˈtɛrʲjɛr n
териер
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
шотландски териер
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

termiczny adj
термичен термически
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

termin ˈtɛrmʲĩn n
термин
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu

terminal tɛrˈmʲĩnal n
терминал
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zdalnego sterowania komputerem;
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) (kolejnictwo) część lotniska, portu itp., gdzie samoloty, statki, autobusy itp. zaczynają lub kończą podróż

terminator ˌtɛrmʲĩˈnatɔr n
чирак
uczeń pobierający nauki rzemiosła pod okiem mistrza

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
терминология
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
терминологичен терминологически
dotyczący terminologii

terminowanie n
чиракуване
uczenie się zawodu przez czeladnika u majstra

termit ˈtɛrmʲit n
термит
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie;

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
термодинамичен термодинамически
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
термодинамика
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termofor tɛrˈmɔfɔr n
грейка термофор
gumowy worek, służący do miejscowego ogrzewania lub ochładzania ciała;

termojądrowy adj
термоядрен
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
термометър топломер
przyrząd do pomiaru temperatury;

termos n
термос
naczynie na płyn, które utrzymuje ciepło dzięki specjalnej termoizolacji

termosfera ˌtɛrmɔˈsfɛra n
термосфера
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi, w której temperatura stopniowo wzrasta wraz ze wzrostem wysokości;

termostat n
термостат
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terpentyna n
терпентин
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terpentynowy adj
терпентинен терпентинов
dotyczący terpentyny

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
терариум
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli lądowych płazów, gadów lub pajęczaków;

terror ˈtɛrːɔr n
терор
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
терорист
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystka ˌtɛrːɔˈrɨstka n
терористка
forma żeńska od: terrorysta

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
терористичен терористически
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
тероризъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terroryzować v
тероризирам
przymuszać do czegoś używając terroru

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
териториален
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
територия
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
завет
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) dzieło zawierające przesłanie dla przyszłych pokoleń
завет завещание
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testosteron ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n n
тестостерон
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych;

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
тетраплегия
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

teutoński adj
тевтонски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Teutonami

teść tɛɕʨ̑ n
тъст
(dawniej, dawny) ojciec żony
тъст свекър
ojciec żony lub męża

theravada n
Теравада
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
тиамин
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tiara ˈtʲjara n
тиара
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tik tʲik n
тик
(medycyna, medyczny) powtarzający się mimowolny skurcz jednego lub kilku mięśni (najczęściej twarzy)

tik-tak interjection
тик-так
onomatopeja naśladująca odgłos tykania mechanicznego zegara

timorski adj
тиморски
związany z Timorem, dotyczący Timoru

tiul n
тюл
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tiulowy adj
тюлен
taki, który jest wykonany z tiulu

tkacki ˈtkaʦ̑ʲci adj
тъкачен
dotyczący tkactwa

tkactwo n
тъкачество
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkaʧ̑ n
тъкач
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkaczka ˈtkaʧ̑ka n
тъкачка
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta, która pracuje przy wyrobie tkanin

tkalnia ˈtkalʲɲa n
тъкачница
zakład lub dział fabryki, w którym wyrabia się tkaniny

tkanie ˈtkãɲɛ n
тъкане
(rzeczownik odczasownikowy) od tkać

tkanina tkãˈɲĩna n
тъкан
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek wątku i osnowy;

tkanka ˈtkãnka n
тъкан
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
мастна тъкан
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu;

tkać tkaʨ̑ v
тъка
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
кислород кислоро́д
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
оксид окис
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
кислороден
związany z tlenem, dotyczący tlenu

to tɔ conjunction
тогава то тогава
…oznaczający wynikanie lub przyzwolenie

to tɔ pronoun
това
…wskazujący, rodzaj nijaki
…występujący w funkcji podmiotu

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
тоалет тоалетна
ubikacja w miejscu publicznym

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
тоалетка
(branża meblarka, meblarstwo, meble) stolik z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp.;

toaletowy ˌtɔalɛˈtɔvɨ adj
тоалетен
dotyczący toalety, używany w celach higienicznych

toast ˈtɔast n
наздравица тост
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

tofu ˈtɔfu n
тофу
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

toga ˈtɔɡa n
мантия
(urzędowy) (edukacja, edukacyjny) długi, luźny strój sędziów, adwokatów, prokuratorów i profesorów wyższych uczelni, zakładany w okolicznościach oficjalnych
тога
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

tokarka tɔˈkarka n
струг
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarski adj
стругарски
(technologia, technika, techniczny) dotyczący tokarza i jego pracy

tokarz ˈtɔkaʃ n
стругар
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokijski tɔˈcijsʲci adj
токийски
odnoszący się do miasta Tokio

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
токсичен
(książkowy) mający właściwości trujące
(książkowy) spowodowany zatruciem, toksynami

toksykolog n
токсиколог
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
токсин
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolar ˈtɔlar n
толар
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta Słowenii w latach 1991–2006;

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
толерирам
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

ton tɔ̃n n
тон
dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych;
intonacja
jednostka odległości na skali dźwieku

tonfa ˈtɔ̃nfa n
тонфа
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz;

topaz ˈtɔpas n
топаз
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topazowy adj
топазен
dotyczący topazu, zrobiony z topazu

topinambur ˌtɔpʲĩˈnãmbur n
топинамбур
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych;

topić v
давя удавям
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym

topograf tɔˈpɔɡraf n
топограф
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
топография
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;
ukształtowanie terenu, zespół cech jakiegoś terenu;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
топографичен топографически топографски
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
топола
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
топология
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

topolowy ˌtɔpɔˈlɔvɨ adj
тополов
będący częścią topoli
składający się z topoli
wykonany z drewna lub innej części topoli

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
топоним
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

toponimia ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja n
топонимия
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki;

toponomastyka ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
топономастика
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych

topór ˈtɔpur n
брадва
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
торий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
чанта торба
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy

torbernit tɔrˈbɛrʲɲit n
торбернит
(mineralogia, mineralogiczny) zielony promieniotwórczy minerał z grupy fosforanów; uwodniony fosforan uranylu i miedzi;

torbiel n
киста циста
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

toreador ˌtɔrɛˈadɔr n
бикоборец тореадор
(etnografia, etnograficzny) każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador);

toreadorski adj
тореадорски
związany z toreadorem, dotyczący toreadora

torebka tɔˈrɛpka n
чанта
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni

torf tɔrf n
торф
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
торфище
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf;

torfowy tɔrˈfɔvɨ adj
торфен
odnoszący się do torfu, zrobiony z torfu, zawierający torf, tworzący złoże torfu

tornado tɔrˈnadɔ n
торнадо
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

torpeda tɔrˈpɛda n
торпедо торпила
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu;

torpedowanie n
торпилиране
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) strzelanie do jakiegoś celu torpedą

torpedować v
торпилирам
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą

torpedowy adj
торпеден
związany z torpedą, dotyczący torpedy

tors tɔrs n
торс
(anatomia, anatomiczny) górna część tułowia u mężczyzny; klatka piersiowa
(sztuka) rzeźba przestawiająca sam tułów

tort tɔrt n
торта
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortowy tɔrˈtɔvɨ adj
тортен
związany z tortem, dotyczący tortu

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
тоскански
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toster ˈtɔstɛr n
тостер
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
тоталитарен
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
тоталитаризъм
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totalnie tɔˈtalʲɲɛ adv
тотално
w sposób totalny

totalny adj
тотален
obejmujący wszystko

totem ˈtɔtɛ̃m n
тотем
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
тотемизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

touchpad n
тъчпад
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz;

towar ˈtɔvar n
стока
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarowy adj
стоков
związany z towarem, dotyczący towaru

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
обществен светски
będący formą rozrywki grupy osób
общителен дружески
dobrze czujący się w obecności innych osób

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
дружество
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach
компания
obecność przy kimś
grupa osób, znajomi

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
самоличност идентичност
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
съвпадение съгласуване съответствие
identyczność, brak różnic

tracki adj
тракийски
związany z Tracją, dotyczący Tracji

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
традиция
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalista n
традиционалист
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycjonalistka ˌtradɨʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲistka n
традиционалистка
forma żeńska od tradycjonalista

tradycjonalistyczny ˌtradɨʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
традиционалистки
właściwy tradycjonalizmowi, zgodny z tradycjonalizmem

tradycjonalizm n
традиционализъм
przywiązanie do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
традиционно
zgodnie z tradycją

tradycyjność n
традиционност
cecha tego, co tradycyjne; cecha tych, którzy są tradycyjni

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
традиционен
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragicznie adv
трагично
w sposób tragiczny

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
трагикомедия
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której współwystępują elementy tragiczne, smutne i komiczne, zabawne

trajektoria n
траектория
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
договор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.
трактат
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej;

traktor ˈtraktɔr n
трактор
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
тракторист
kierowca traktora, ciągnika rolniczego

traktorzystka ˌtraktɔˈʒɨstka n
трактористка
kobieta kierująca traktorem, ciągnikiem rolniczym

trampolina n
трамплин
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
трамвай
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

tramwajarz n
трамвайджия
pracownik przedsiębiorstwa tramwajowego

tramwajowy ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ adj
трамваен
związany z tramwajami

transatlantycki adj
трансатлантически
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
трансценденция
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym

transcendentalizm n
трансцендентализъм
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych;

transcendentalny ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃ndɛ̃nˈtalnɨ adj
трансцендентален
(filozofia, filozoficzny) taki, który dotyczy apriorycznych form poznania (wykracza poza granice umysłu i odnosi się do przedmiotu poznania)

transfer n
трансфер
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) przekazanie środków

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
трансформация
przemiana, przekształcanie czegoś

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
трансформатор
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transfuzja n
трансфузия
(medycyna, medyczny) wprowadzanie do naczynia krwionośnego pacjenta krwi lub jej składników pochodzenia zewnętrznego

transkontynentalny adj
трансконтинентален
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
транскрипция
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
транслитерация
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
трансмисия
(technologia, technika, techniczny) podzespół rozdzielający moc silnika na oddzielne maszyny

transoceaniczny adj
задокеански презокеански
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transplantacja n
трансплантация
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki

transport ˈtrãw̃spɔrt n
транспорт
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transportowy adj
транспортен
dotyczący transportu

transseksualny adj
транссексуален
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu

transwestytyzm n
трансвестизъм трансвестицизъм
(psychologia, psychologiczny) upodabnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie;

transzeja n
траншея
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
транзистор
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;
(potocznie, potoczny) mały, przenośny odbiornik radiowy

tranzystorowy adj
транзисторен
(elektryczność) związany z tranzystorem, dotyczący tranzystora, zawierający tranzystory, zbudowany z tranzystorów

tranzyt n
транзит
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

tranzytowy ˌtrãw̃zɨˈtɔvɨ adj
транзитен
(przymiotnik) od tranzyt

traper n
трапер
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe;

trapez ˈtrapɛs n
трапец
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

tratwa ˈtratfa n
сал
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

trauma ˈtrawma n
травма
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciała lub organu wskutek obrażenia ciała
(psychologia, psychologiczny) zmiana w psychice powstała wskutek gwałtownego, ciężkiego przeżycia

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
травматология
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami;

traumatologiczny adj
травматологичен
(medycyna, medyczny) związany z traumatologią, dotyczący traumatologii

trawa ˈtrava n
трева
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawertyn n
травертин
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
храносмилане усвояване
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
шерден
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział;

trawienny adj
храносмилателен
związany z rozkładaniem pokarmu na związki prostsze i jego przyswajaniem

trawożerny adj
тревопасен
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą

trener ˈtrɛ̃nɛr n
треньор
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

tribologia ˌtrʲibɔˈlɔɟja n
трибология
(mechanika) nauka badająca tarcie między ciałami stałymi;

triceratops n
трицератопс
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) Triceratops, rodzaj roślinożernego dinozaura żyjącego w epoce późnej kredy na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rodzaju triceratops (1.1)

triera n
триера
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

trik trʲik n
трик
sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu

trio ˈtrʲi<sup>j</sup>ɔ n
трио
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny

trioda ˈtrʲjɔda n
триод
(elektronika, elektroniczny) lampa elektronowa posiadająca trzy elektrody;

triskelion n
трискелион
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trisomia 21 n
тризомия 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumf trʲjũw̃f n
триумф
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu;
wspaniałe zwycięstwo, sukces

triumfalny adj
триумфален
związany z triumfem, dotyczący triumfu, wyrażający triumf

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
триумвират
trójka osób, które rządzą razem;

trockizm n
троцкизъм
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trolejbus trɔˈlɛjbus n
тролейбус
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

tron trɔ̃n n
трон
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tronowy adj
престолен
dotyczący tronu, związany z tronem; będący miejscem, gdzie stoi tron

tropić ˈtrɔpʲiʨ̑ v
проследявам
iść za kimś lub za czymś po jego śladach – tropach, zapachu

trudny ˈtrudnɨ adj
труден
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku
niełatwy do zrozumienia

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
отровен
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
ковчег
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trunek ˈtrũnɛk n
ичкия
(książkowy) napój alkoholowy

trup trup n
труп мъртвец
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
градинска ягода ягода
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;
ягода
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
ягодов
dotyczący truskawek – krzewów i owoców
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
търтей
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna, który nie pracuje, a żyje cudzym kosztem

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
изявително наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów;

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
императив повелително наклонение
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie;

trybun n
трибун
(historia, historyczny, historycznie) urząd cywilny w starożytnym Rzymie, utworzony w celu ochrony interesów obywateli, zwłaszcza plebejuszy;
(przenośnie, przenośnia) propagator idei, głównie społecznych lub politycznych

trybuna trɨˈbũna n
трибуна
podwyższone amfiteatralnie siedzenia dla publiczności na stadionie, w cyrku
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
трихология
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

trygonometria n
тригонометрия
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
тригонометричен тригонометрически
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryjer n
триор
(maszynoznawstwo) maszyna do czyszczenia ziarna zbożowego;

tryktrak ˈtrɨktrak n
табла
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

trylogia n
трилогия
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

tryptyk ˈtrɨptɨk n
триптих
(sztuka) dzieło (malarskie, literackie, rzeźbiarskie, filmowe itp.) składające się z trzech części;

trywialnie trɨˈvʲjalʲɲɛ adv
тривиално
w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny

trywialność n
тривиалност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest trywialne; cecha tych, którzy są trywialni

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
тривиален
(książkowy) niewyszukany, pospolity

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
тръстика
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzecioklasista n
третокласник
(edukacja, edukacyjny) uczeń trzeciej klasy

trzecioklasistka n
третокласничка
(edukacja, edukacyjny) uczennica trzeciej klasy

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
терциер
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen;

trzeciorzędowy adj
терциерен
dotyczący trzeciorzędu, występujący, powstały w trzeciorzędzie

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
тупалка
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu;

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
китоглава чапла
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
земна пчела
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
жълта овесарка
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
панкреас задстомашна жлеза
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzydniowy ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ adj
тридневен
będący w wieku trzech dni
trwający trzy dni

trzygłowy adj
триглав
mający trzy głowy

trzyletni ṭʃɨˈlɛtʲɲi adj
тригодишен
mający trzy lata
trwający trzy lata

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
гледам отглеждам
(potocznie, potoczny) hodować
държа
zatrudniać
(potocznie, potoczny) zamocowywać
pozostawiać w określonym stanie lub w określonej sytuacji
przechowywać
ustawić kogoś / coś w określonej pozycji, położeniu i utrzymywać tę pozycję
zmuszać kogoś do przebywania gdzieś, przetrzymywać kogoś w zamknięciu; więzić
държа държа́
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać
пазя
sprawować opiekę nad czymś, opiekować się czymś, dbać o to i zarządzać tym; pilnować
държа се
przytrzymywać coś w celu zachowania określonej pozycji (nieprzewrócenia się / niewypadnięcia itp.)
przytrzymywać sobie wzajemnie część ciała lub odzieży
przytrzymywać własną część ciała lub odzieży
stanowić całość, nie rozpadać się
стоя
utrzymać określony dystans od czegoś

trzymetrowy adj
триметров
mierzący trzy metry albo trzy metry kwadratowe

trzyminutowy adj
триминутен
trwający trzy minuty

trzytygodniowy ˌṭʃɨtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
триседмичен
będący w wieku trzech tygodni
trwający trzy tygodnie

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
земетресение
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójjedyny ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ adj
триединен
(środowiskowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden w trzech osobach

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
триъгълник
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójkąt prostokątny n
правоъгълен триъгълник
(geometria) trójkąt z jednym z kątów wewnętrznych prostym;

trójkąt równoramienny n
равнобедрен триъгълник равнобедреник
(geometria) trójkąt o co najmniej dwóch bokach tej samej długości;

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
тризъбец
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
хобот
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
тромпет
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
лепра
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
акне
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
розацея
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

tsunami tsũˈnãmʲi n
цунами
(geologia, geologiczny) fale morskie wywołane ruchami tektonicznymi;

tuba ˈtuba n
туба
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, basowy lub kontrabasowy;
opakowanie w formie rurki służące do przechowywania substancji półpłynnych

tubylczy adj
туземен туземски
związany z tubylcami, dotyczący tubylców

tubylec tuˈbɨlɛʦ̑ n
туземец
osoba pochodząca z lokalnej populacji, rdzennej ludności jakiegoś kraju

tugrik ˈtuɡrʲik n
тугрик
(jednostka monetarna) waluta Mongolii;

tularemia n
туларемия
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tulipan tuˈlʲipãn n
лале
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tulski adj
тулски
dotyczący Tuły

tundra ˈtũndra n
тундра
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
тунел
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
туниски
odnoszący się do państwa Tunezja

tunguski adj
тунгуски
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów

tur tur n
тур
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius Bojanus, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych;

turban ˈturbãn n
тюрбан чалма
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
турбина
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turbinowy adj
турбинен
związany z turbiną, dotyczący turbiny; działający na zasadzie turbiny

turbulencja n
турбулентност
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
турски
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
турски ту́рски
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkawka turˈkafka n
гургулица
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia turtur, średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia;

turkus ˈturkus n
тюркоаз
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
тюркоазен
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turmalin turˈmalʲĩn n
турмалин
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

turniej n
турнир
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie;
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;

turysta tuˈrɨsta n
турист
osoba uprawiająca turystykę

turystka tuˈrɨstka n
туристка
kobieta, która podróżuje dla przyjemności

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
туристичен туристически
związany z turystyką lub turystami

turystyka tuˈrɨstɨka n
туризъм
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

tusz tuʃ n
туш
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tutejszy tuˈtɛjʃɨ adj
тукашен
dotyczący wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)
pochodzący z wcześniej wspomnianego miejsca (w którym rozmówcy się znajdują)

tułów ˈtuwuf n
туловище
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn;

tuż tuʃ adv
почти
prawie, blisko

twardnieć v
втвърдявам се
stawać się twardym

twardość n
твърдост твърдина
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy

twardy ˈtfardɨ adj
твърд
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem
nieustępliwy, niedający się przekonać do zmiany zdania
o człowieku odporny, niepoddający się przeciwnościom i emocjom
surowy, bezlitosny

twarz tfaʃ n
лице лик образ
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
лице в лице
bezpośrednio

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
крепост
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość;

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
теорема
(matematyka, matematyczny) zdanie logiczne, będące elementem teorii matematycznej

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
твърдя
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
творене
(rzeczownik odczasownikowy) od tworzyć

twój tfuj pronoun
твой
2. (osoba) lp

twórca ˈtfurʦ̑a n
баща
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki

twórczo ˈtfurʧ̑ɔ adv
творчески
w sposób twórczy, kreatywny

ty tɨ personalPronoun
ти Вие
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
тибетски
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
седмица
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygodnik tɨˈɡɔdʲɲik n
ежеседмичник
czasopismo ukazujące się co tydzień

tygrys ˈtɨɡrɨs n
тигър
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
тигрица
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tylda ˈtɨlda n
тилда
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

tylko ˈtɨlkɔ particle
само
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tynk n
мазилка
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp.

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
мазач
(zawód, zawodowy, zawodowo) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
типография
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typowy tɨˈpɔvɨ adj
типичен
często spotykany

tyrreński adj
тиренски
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Tyrreńskiego

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
хилядолетие
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
титан тита́н
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytanit tɨˈtãɲit n
титанит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
тютюнев тютюнен
dotyczący tytoniu (rośliny)
dotyczący tytoniu (używki)

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
тютюн
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
заглавие
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
титла
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
дъга
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
ирис
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tęgoskór cytrynowy tɛ̃ŋˈɡɔskur ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
брадавичеста пърхутка
(mikologia, mikologiczny) Scleroderma citrinum, gatunek grzyba z rodziny tęgoskórowatych;

tępaczka n
тъпачка
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) kobieta tępa

tępak ˈtɛ̃mpak n
тъпак
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
аневризма
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɨ adj
артериален артериен
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic)

tężec n
тетанус
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
фон
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan
(przenośnie, przenośnia) okoliczności, sytuacja, w której rozgrywają się jakieś wydarzenia

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
превод
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
превеждам
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
дебел четвъртък
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami;

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
застраховане застраховка осигуровка
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubezpieczeniowy ˌubɛspʲjɛʧ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
застрахователен
(przymiotnik) od: ubezpieczenie

ubiegłoroczny ˌubʲjɛɡwɔˈrɔʧ̑nɨ adj
лятошен миналогодишен
taki, który wydarzył się w ubiegłym (poprzednim) roku

ubiór ˈubʲjur n
облекло
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ucho ˈuxɔ n
ухо
małżowina uszna
ухо ухо́
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
бежанец
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
бежанка
kobieta uchodźca

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
бягство
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
бягам
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)
бягам избягвам
(przenośnie, przenośnia) unikać czegoś, nie chcieć konfrontacji z czymś
изтичам тека
o substancjach: wylewać się, wydostawać się, przeciekać

ucieleśnienie n
олицетворение
to, co uzyskuje realny kształt

ucieszyć v
зарадвам
sprawić uciechę, uradować

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
честно
w sposób uczciwy, dobry, czysty

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
честност
uczciwe zachowanie

uczestniczka ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ka n
участница
kobieta biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ученик
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości
(zawód, zawodowy, zawodowo) najniższy stopień kwalifikacji zawodowych

udar mózgu ˈudar muzɡu n
инсулт мозъчен удар
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu;

udaremniać v
осуетявам
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udaremnić v
осуетя проваля
spowodować, że coś nie dochodzi do skutku; uczynić coś daremnym

udo ˈudɔ n
бедро
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udowy adj
бедрен
(anatomia, anatomiczny) dotyczący uda, związany z udem

ufijski adj
уфимски
związany z Ufą, dotyczący Ufy (miasta lub rzeki)

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
угандийски
odnoszący się do państwa Uganda

ukoronować v
коронясам
dokonać aktu koronacji
коронясам се
zostać ukoronowanym

ukośny uˈkɔɕnɨ adj
диагонален
nachylony w stosunku do czegoś pod kątem ostrym

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
украински
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukwiał n
актиния
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

układ immunologiczny n
имунна система
(medycyna, medyczny) układ narządów umożliwiających działanie mechanizmom odporności;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
периодична таблица
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
планетарна система
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ trawienny n
храносмилателна система
(anatomia, anatomiczny) zespół narządów, których funkcja polega na przyjmowaniu pokarmu, trawieniu, wchłanianiu go i wydalaniu odpadów;

ul ul n
кошер
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulewny uˈlɛvnɨ adj
пороен
o deszczu: intensywny i gwałtowny

ulga ˈulɡa n
намаление изгода
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat
облекчение
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu

ulica uˈlʲiʦ̑a n
улица
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

uljanowski adj
уляновски
związany z Uljanowskiem, dotyczący Uljanowska

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ултиматум
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultradźwięk n
ултразвук
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
ултравиолетов
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem

ultramaryna n
ултрамарин
(chemia, chemiczny) niebieski pigment o charakterystycznym odcieniu, uzyskiwany dawniej z lapis lazuli;

ultramarynowy adj
ултрамаринов
koloru intensywnie niebieskiego, koloru ultramaryny

ultymatywny adj
ултимативен
mający charakter ultimatum

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
любим
najbardziej lubiany

umbryjski adj
умбрийски
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
вещина
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umierać ze strachu ũˈmʲjɛraʥ̑ zɛ‿ˈstraxu v
умирам от страх
(potocznie, potoczny) bardzo się bać, być przerażonym

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
знам зная
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umięśniony adj
мускулест
mający silnie rozwinięte mięśnie

umundurowanie ˌũmũndurɔˈvãɲɛ n
униформа форма
prawnie wyznaczony strój członków danej organizacji;

umywalka ˌũmɨˈvalka n
умивалник мивка
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

umywalnia ˌũmɨˈvalʲɲa n
умивалня
miejsce, w którym można się umyć

uniform ũˈɲifɔrm n
униформа форма
ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej;

unikalny adj
уникален
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
универсален
mający wiele umiejętności
mający wiele zastosowań

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
университетски
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
университет
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

uosobienie ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
олицетворение
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp.
ktoś lub coś postrzegane jako posiadające w wielkim stopniu daną cechę

upadać na duchu v
падам духом
tracić nadzieję

upokorzenie n
унижение
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upragniony adj
бленуван дългоочакван желан мечтан
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprowadzać v
отвличам
zmuszać kogoś do pójścia ze sobą lub porywać środek lokomocji

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
любезност
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

urbanistyczny adj
градоустройствен
dotyczący urbanistyki

urbanistyka n
градоустройство
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o planowaniu i budowie miast oraz osiedli;

urlop ˈurlɔp n
отпуск
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
летовник
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop

uroczo adv
чаровно
w uroczy sposób, czarująco

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
тържественост
uroczysty charakter czegoś
тържество
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp.

uroczysty ˌurɔˈʧ̑ɨstɨ adj
тържествен
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością

uroczyście adv
тържествено
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
раждане
(rzeczownik odczasownikowy) od urodzić

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
рожден ден
rocznica dnia narodzin

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
родя се под щастлива звезда
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
урология
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urzędniczka ˌuʒɛ̃ndʲˈɲiʧ̑ka n
чиновничка
kobieta pracująca w urzędzie

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
чиновник
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

usilny adj
настойчив настоятелен
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

uskok ˈuskɔk n
разлом
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie;

uspokajanie ˌuspɔkaˈjä̃ɲɛ n
успокояване
(rzeczownik odczasownikowy) od uspokajać

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
успокоявам
przywracać spokój, utulać, łagodzić, usuwać obawy, zdenerwowanie
успокоявам се
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym

uspokoić ˌuspɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
успокоя
aspekt dokonany od: uspokajać
успокоя се
aspekt dokonany od: uspokajać się

usta ˈusta n
уста
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;
dwie wargi ust (1.1), otworu gębowego człowieka;

ustnie adv
устно
komunikując się słowami wymawianymi

ustny ˈustnɨ adj
устен
wyrażony, przekazany za pomocą ust
dotyczący ust, związany z ustami

uszanka uˈʃãnka n
ушанка
(odzieżownictwo) (potocznie, potoczny) ciepła czapka z klapami chroniącymi uszy od mrozu;

uszny ˈuʃnɨ adj
ушен
związany z uchem

uszyć v
ушия
aspekt dokonany od: szyć

usłyszeć uˈswɨʃɛʨ̑ v
чуя
aspekt dokonany od: słyszeć - uchwycić uchem, uświadomić sobie, wziąć sobie do serca

utalentowany adj
талантлив
obdarzony talentem

utopia uˈtɔpʲja n
утопия
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

utopijność n
утопичност
cecha tego, co utopijne

utopijny adj
утопичен утопически
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia

utopista ˌutɔˈpʲista n
утопист
człowiek mający nierealne pomysły; marzyciel, fantasta
zwolennik utopii z socjalizmu utopijnego

utopistka n
утопистка
kobieta mająca nierealne pomysły; marzycielka, fantastka
zwolenniczka utopii

utopizm n
утопизъм
skłonność do opierania się na utopiach

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
внимавам
skupiać się
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym
смятам считам
mieć zdanie na jakiś temat; być zdania
sądzić coś o kimś lub czymś
uznawać; poczytywać

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
зависимост пристрастеност
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem

uzależnienie seksualne n
сексуално пристрастяване
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu;

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
оправдаят
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzda n
юзда
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) część uprzęży konia, muła lub osła;

uzdrowisko n
курорт
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze

uzdrowiskowy adj
курортен
związany z uzdrowiskiem, dotyczący uzdrowiska

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
усмивка
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
усмихвам се
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
потребител
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
употребявам
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

vipassana ˌvʲipasˈːãna n
випасана випасяна
technika medytacyjna w buddyzmie therawada;

w f v vu preposition
на
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ветрило
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

wachlarzowaty adj
ветриловиден ветрилообразен
przypominający wachlarz, mający kształt wachlarza

wafel n
вафла
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kruche ciastko złożone z kilku warstw wafla (1.1), przełożonych określonym nadzieniem

waflowy adj
вафлен
zrobiony z wafla

waga ˈvaɡa n
везни
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;

wagon ˈvaɡɔ̃n n
вагон
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wagonik vaˈɡɔ̃ɲik n
вагонче
(zdrobniale) od: wagon

wagonowy ˌvaɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
вагонен
dotyczący wagonu, znajdujący się w wagonie

wahadło n
махало
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacyjny ˌvakaˈʦ̑ɨjnɨ adj
ваканционен
związany z wakacjami, dotyczący wakacji, odbywający się w wakacje

wakuola n
вакуола
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym;

walc valʦ̑ n
валс
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;

walec ˈvalɛʦ̑ n
валяк
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni;
цилиндър
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;

walentynka ˌvalɛ̃nˈtɨ̃nka n
валентинка
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji

waleriana ˌvalɛrʲˈjãna n
валериан
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg, nalewka lub tabletki z korzenia kozłka lekarskiego, środek uspokajający;
валериан валериана
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Valeriana officinalis L., kozłek lekarski

walerianowy adj
валерианов
związany z walerianą; zawierający walerianę

walet ˈvalɛt n
вале
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach);

walizeczka ˌvalʲiˈzɛʧ̑ka n
куфарче
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od walizka

walka ˈvalka n
борба
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

waloński adj
валонски
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waltornia valˈtɔrʲɲa n
валдхорн валдхорна
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

waltornista n
валдхорнист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na waltorni

waluta vaˈluta n
валута
wymienialny środek płatniczy
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;
(potocznie, potoczny) łatwo wymienialny (w danym kraju) środek płatniczy (w Polsce np.: dolar, euro, (dawniej, dawny) marka)

walutowy ˌvaluˈtɔvɨ adj
валутен
dotyczący waluty, związany z walutą

wampir ˈvãmpʲir n
вампир
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;

wampirski adj
вампирски
związany z wampirem, dotyczący wampira

wanad ˈvãnat n
ванадий вана́дий
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wanadowy adj
ванадиев
dotyczący lub zrobiony z wanadu

wandal ˈvãndal n
вандал
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wandalizm vãnˈdalʲism̥ n
вандализъм
akt bezmyślnego zniszczenia

wandalski adj
вандалски
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wandalami, dotyczący Wandalów
związany z wandalami albo wandalizmem, będący przejawem wandalizmu

wanilia vãˈɲilʲja n
ванилия
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
ванилин
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

waniliowy ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ adj
ванилен ванилиев ванилов
(przymiotnik) od: wanilia

wanna ˈvãnːa n
вана ва́на
duże naczynie do kąpieli

wapienny adj
варовиков варовит варовичен варовников
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
варовик варовник
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapniowy adj
калциев
dotyczący wapnia

wapno n
вар
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
калций ка́лций
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
варан
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warchlak ˈvarxlak n
прасенце свинче
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warga ˈvarɡa n
устна бърна
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wargowy adj
лабиален устнен
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami

wariacja varʲˈjaʦ̑ʲja n
вариация
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór ze zmianami tematu, melodii, tempa itp.;

wariant ˈvarʲjãnt n
вариант
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

wariantowy adj
вариантен вариативен
stanowiący wariant, dotyczący wariantu

wariograf n
полиграф
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności;

warnenka n
варненка
mieszkanka Warny

warneńczyk n
варненец
mieszkaniec Warny

warneński adj
варненски
związany z Warną, dotyczący Warny, pochodzący z Warny

warroza n
вароатоза
(pszczelarstwo, pszczelarski) (weterynaria, weterynaryjny) choroba pszczół wywoływana przez roztocz Varroa destructor (dręcz pszczeli);

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
варшавянин
mieszkaniec Warszawy
osoba pochodząca z Warszawy, urodzona w Warszawie

warszawianka ˌvarʃaˈvʲjãnka n
варшавянка
kobieta pochodząca z Warszawy, urodzona w Warszawie
mieszkanka Warszawy

warszawski varˈʃafsʲci adj
варшавски
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
ценен
o wysokiej wartości materialnej

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
стойност
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
варисцит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

warzywo vaˈʒɨvɔ n
зеленчук
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wasabi n
уасаби
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku Eutrema japonica (Miq.) Koidz., chrzan japoński z rodziny kapustowatych
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zielona pasta z wasabi (1.2) stosowana w kuchni japońskiej, głównie jako dodatek do sushi

wasal ˈvasal n
васал васа́л
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;

wasalny adj
васален
(historia, historyczny, historycznie) związany z wasalem, dotyczący wasala

wasz vaʃ pronoun
ваш
2. (osoba) lm

waszyngtoński ˌvaʃɨ̃ŋkˈtɔ̃j̃sʲci adj
вашингтонски
odnoszący się do miasta Waszyngton

wat vat n
ват
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
вата
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
захарен памук
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

watowanie ˌvatɔˈvãɲɛ n
ватиране
(rzemiosło, rzemieślniczy) (rzeczownik odczasownikowy) od watować (podszywać watą)

watowany adj
ватиран
wypełniony watą

watować vaˈtɔvaʨ̑ v
ватирам
(rzemiosło, rzemieślniczy) podszywać ubranie watą lub watoliną

watykański ˌvatɨˈkãj̃sʲci adj
ватикански
odnoszący się do państwa Watykan

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
лавър
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie

wawrzynowy adj
лавров
związany z wawrzynem, dotyczący wawrzynu; wykonany z wawrzynu; zawierający wawrzyn

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
вазектомия
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
вазелин
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazelinowy adj
вазелинен вазелинов
związany z wazeliną, dotyczący wazeliny, zawierający wazelinę

wazon ˈvazɔ̃n n
ваза
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
точилка
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
водно конче
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
важност
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie
валидност
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) cecha tego, co ważne, mające moc prawną

ważny ˈvaʒnɨ adj
важен
mający duże znaczenie
mający odpowiedzialne stanowisko, duże wpływy
валиден
mający moc prawną, obowiązujący

wbijanie vbʲiˈjä̃ɲɛ n
вбиване
powodowanie zagłębiania się czegoś w czymś poprzez uderzanie

wbijać ˈvbʲijäʨ̑ v
вбивам
zagłębiać coś w czymś przez uderzanie lub nacisk

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
вчера
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
вчерашен
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
вдовица
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowi ˈvdɔvʲi adj
вдовишки
dotyczący wdowy, właściwy wdowie, należący do wdowy

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
вдовец
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdowieństwo n
вдовство
bycie wdową lub wdowcem

wdychanie n
вдишване
wciąganie powietrza lub wyziewów nosem lub ustami do płuc

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
вдишвам
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
благодарност
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
благодарен
pełen wdzięczności

wdówka n
вдовичка
(zdrobniale) od: wdowa

weber ˈvɛbɛr n
вебер
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

weekend n
уикенд
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
веганство
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

wegetacja n
вегетация
(biologia, biologiczny) procesy wzrostu i rozwoju zachodzące jednocześnie lub oddzielnie w organizmie rośliny
(przenośnie, przenośnia) życie człowieka bez aspiracji i perspektyw rozwoju

wegetacyjny adj
вегетационен
związany z wegetacją, odnoszący się do wegetacji

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
вегетарианец
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
вегетарианство
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetarianka ˌvɛɡɛtarʲˈjãnka n
вегетарианка
forma żeńska od: wegetarianin

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
вегетариански
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
вегетативен
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu

wejść vɛjɕʨ̑ v
вляза
aspekt dokonany od: wchodzić

weksel ˈvɛksɛl n
полица
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się zwrócić wierzycielowi określoną sumę pieniędzy w określonym czasie;

weksylolog n
вексилолог
specjalista w dziedzinie weksylologii, czyli nauki o flagach, sztandarach i chorągwiach

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
вексилология
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

wektor ˈvɛktɔr n
вектор
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy;
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia;
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką;
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny;

welon ˈvɛlɔ̃n n
було
przezroczysty materiał upinany na głowie i stanowiący część ubioru (m.in. stroju panny młodej, zakonnic lub niektórych duchownych)

welur ˈvɛlur n
велур
(włókiennictwo) tkanina osnowowa z krótkim włosem tworzącym okrywę runową, rodzaj pluszu

welurowy adj
велурен
(rzemiosło, rzemieślniczy) (włókiennictwo) wykonany z weluru

wena ˈvɛ̃na n
вдъхновение
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
венецианец
mieszkaniec Wenecji

wenecjanka ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjãnka n
венецианка
mieszkanka Wenecji

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
венециански
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
венеролог
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
венерология
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową;

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
венецуелски
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wentyl n
вентил
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole)

wentylacja n
вентилация
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń do odświeżania powietrza

wentylacyjny adj
вентилационен
związany z wentylacją

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
вентилатор
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wentylatorowy adj
вентилаторен
związany z wentylatorem lub wentylatorami, dotyczący wentylatorów

wentylowanie n
вентилиране
(rzeczownik odczasownikowy) od wentylować

weranda vɛˈrãnda n
веранда
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werbalny adj
вербален
wyrażony przy pomocy słów
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący czasownika

werbować v
вербувам
namawiać kogo do udziału w czymś

wermut n
вермут
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wermutowy adj
вермутен
zawierający wermut; mający smak wermutu
związany z wermutem, dotyczący wermutu

wernisaż n
вернисаж
(sztuka) uroczyste otwarcie wystawy dzieł sztuki

wersalski vɛrˈsalsʲci adj
версайски
pochodzący, wywodzący się z Wersalu; odbywający się, znajdujący się w Wersalu; mający związek z Wersalem

wersja ˈvɛrsʲja n
версия
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

weryfikacja n
верификация
sprawdzenie zgodności z prawdą

weryfikacyjny adj
верификационен
związany z weryfikacją, weryfikowaniem

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
верифицирам
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś

wesolutki ˌvɛsɔˈlutʲci adj
веселичък
(zdrobniale) od: wesoły

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
весело
w pogodnym nastroju

wesołość vɛˈsɔwɔɕʨ̑ n
веселост
(książkowy) wesoły nastrój, dobra atmosfera; radość, beztroska

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
весел
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny
taki, który wprawia w dobry humor
świadczący o dobrym humorze, nastroju

westalka n
весталка
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
вдишване въздишка
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

westybul n
вестибюл
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie poprzedzające główną klatkę schodową
(architektura, architektoniczny) reprezentacyjny przedsionek

wesz vɛʃ n
въшка
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
ветеран
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
ветеринария ветеринарство
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
ветеринарен
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
ветеринар
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

wewnątrzpartyjny ˌvɛvnɔ̃nṭʃparˈtɨjnɨ adj
вътрешнопартиен
dziejący się wewnątrz partii, dotyczący wnętrza partii, obowiązujący wewnątrz partii

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
везувианит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów;

wezyr ˈvɛzɨr n
везир
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
вълна
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
вълна въ́лна
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów

wełna mineralna ˈvɛwna ˌmʲĩnɛˈralna n
минерална вата
(budownictwo) materiał izolacyjny wytwarzany z surowców mineralnych;

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
вълнен
wykonany z wełny

whisky n
уиски
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
новина вест известие информация
nowina, informacja
съобщение
coś, co przekazuje informację

wiadukt ˈvʲjadukt n
виадукт
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
вяра
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarołomnie adv
вероломно
w sposób wiarołomny

wiarołomność n
вероломност
(książkowy) cecha tego, co wiarołomne; cecha tych, którzy są wiarołomni

wiarołomny ˌvʲjarɔˈwɔ̃mnɨ adj
вероломен
(książkowy) taki, który nie dotrzymał słowa, złamał przysięgę, sprzeniewierzył się komuś, popełnił zdradę

wiarołomstwo n
вероломство
(książkowy) niedotrzymanie danego słowa, złamanie przysięgi; dopuszczenie się zdrady

wiaterek n
ветрец
(zdrobniale) od: wiatr
lekki wiatr

wiatr vʲjatr̥ n
вятър
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
ветропоказател
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatrowy adj
вятърен
związany z wiatrem

wiać vʲjäʨ̑ v
вея духам
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza)
вея
(rolnictwo, rolniczy) oczyszczać omłócone ziarno (zwykle w wialni)

wibracja n
вибрация
drganie o dużej częstotliwości
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nieduża fluktuacja częstotliwości i natężenia dźwięku, stosowana dla zwiększenia ekspresji w śpiewie lub grze na niektórych instrumentach

wibracyjny adj
вибрационен
(technologia, technika, techniczny) związany z wibracją, dotyczący wibracji, polegający na wibracji, wykorzystujący wibrację

wibrator n
вибратор
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wibro-
вибро-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem

wibrobeton n
вибробетон
(budownictwo) beton zagęszczony w wibratorach

wibrograf n
виброграф
(technologia, technika, techniczny) przyrząd wykreślający krzywe, umożliwiające określenie kształtu, amplitudy i częstotliwości drgań ciała;

wibrogram n
виброграма
(technologia, technika, techniczny) wykres drgań ciała wykonany z użyciem wibrografu

wiceadmiralski adj
вицеадмиралски
związany z wiceadmirałem, dotyczący wiceadmirała

wiceadmirał n
вицеадмирал
(marynarka) oficer mający stopień wiceadmirała (1.1)
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) oficerski stopień wojskowy w polskiej marynarce wojennej odpowiadający generałowi dywizji w wojskach lądowych i lotnictwie;

wicegubernatorski adj
вицегубернаторски
(rzadki, rzadko używany) związany z wicegubernatorem, dotyczący urzędu wicegubernatora

wicekonsulski adj
вицеконсулски
związany z osobą lub urzędem wicekonsula, dotyczący wicekonsula

wicekról n
вицекрал
(historia, historyczny, historycznie) tytuł wysokiej rangi urzędnika, będącego najczęściej bezpośrednim przedstawicielem monarchy w podległym królestwie;

wiceprezydencki adj
вицепрезидентски
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z osobą lub urzędem wiceprezydenta, dotyczący wiceprezydenta

wiceprezydent n
вицепрезидент
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

wiceszef n
вицешеф
(potocznie, potoczny) zastępca szefowej lub szefa

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
вилица
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
видеоклип
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widełki n
вилка
miejsce w telefonie gdzie odkłada się słuchawkę

widny adj
светъл
(książkowy) rozświetlony

widoczność vʲiˈdɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
видимост
możliwość widzenia w danej przestrzeni lub w danych warunkach

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
видим
taki, którego widać
taki, którego łatwo dostrzec, zauważyć

widok ˈvʲidɔk n
гледка
obraz, wygląd
изглед гледка
widziana przestrzeń, krajobraz

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
виждам
odbierać bodźce wzrokowe
mieć dany pogląd na coś/kogoś
spotykać się

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
вечно
bez ograniczenia w czasie
nieustannie, ciągle, bez przerwy

wieczniezielony adj
вечнозелен
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nietracący liści

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
вечност
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życie pozagrobowe
bardzo długi czas

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
вечен
trwający wieczność; dotyczący wieczności
(potocznie, potoczny) trwający bardzo długo

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
вечер
gdy zapada zmierzch

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
вечерен
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
вечер
część doby między zachodem słońca a nocą

wiedenka vʲjɛˈdɛ̃nka n
виенчанка
mieszkanka Wiednia

wiedeńczyk vʲjɛˈdɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
виенчанин
mieszkaniec Wiednia

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
виенски
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
знание
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
зная знам
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
вещер
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiek vʲjɛk n
век
sto lat;
pewna charakterystyczna epoka

wiekowy vʲjɛˈkɔvɨ adj
вековен
liczący lub trwający wiek bądź wiele wieków, wiele lat

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
камила
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłądnik n
камилар
poganiacz wielbłądów

wielce adv
значително
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
много
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
много
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielebny adj
преподобен
przydomek stosowany do grzecznościowego tytułowania osób duchownych

wielkanocny ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ adj
великденски
związany z Wielkanocą, dotyczący Wielkanocy

wielkoduszność n
великодушие
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
великодушен
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością
świadczący o czyjejś szlachetności, wyrozumiałości

wielkolistny adj
едролист едролистен
(botanika, botaniczny) posiadający wielkie liście

wielkopostny adj
великопостен
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście

wielo- ˈvʲjɛlɔ
много-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem

wielobóstwo ˌvʲjɛlɔˈbustfɔ n
многобожие
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w wielu bogów

wielocylindrowy ˌvʲjɛlɔʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
многоцилиндров
(technologia, technika, techniczny) mający wiele cylindrów

wieloczłonowy ˌvʲjɛlɔʧ̑wɔ̃ˈnɔvɨ adj
многочленен
składający się z wielu członów

wielodniowy ˌvʲjɛlɔˈdʲɲɔvɨ adj
многодневен
trwający wiele dni

wielofunkcyjny adj
многофункционален
taki, który spełnia wiele funkcji

wielogodzinny ˌvʲjɛlɔɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
многочасов
trwający wiele godzin

wielogłowy ˌvʲjɛlɔˈɡwɔvɨ adj
многоглав
(książkowy) mający wiele głów

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
многоезичен
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
многоклетъчен
(biologia, biologiczny) składający się z wielu komórek

wielokropek n
многоточие
znak interpunkcyjny złożony z trzech kropek następujących po sobie, oznaczający przerwanie toku wypowiedzi lub niedomówienie, albo służący do zaznaczenia fragmentów pominiętych;

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ adv
многократно
wiele razy

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
кратно
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej;

wielokrotny ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɨ adj
многократен
występujący więcej niż raz, powtarzający się

wielokrążek ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
полиспаст
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą;

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
мултикултурализъм
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
междукултурен
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
многоъгълник
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wielokątny adj
многоъгълен
(geometria) mający wiele kątów

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
многогодишен
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
многочлен полином
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielonarodowy adj
многонационален
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wielopiętrowy ˌvʲjɛlɔpʲjɛ̃nˈtrɔvɨ adj
многоетажен
mający wiele pięter

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
кит
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybi ˌvʲjɛlɔˈrɨbʲi adj
китов
związany z wielorybem, dotyczący wieloryba

wielorybnik n
китоловец китобоец
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo połowem wielorybów

wielostronny adj
многостранен
mający wiele stron, aspektów; dotyczący wielu zagadnień
podejmowany przez wiele stron

wielotomowy adj
многотомен
składający się z wielu tomów

wielotysięczny adj
многохиляден
liczący wiele tysięcy

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
многовековен
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
многостен полиедър
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wielościenny adj
многостенен
(geometria) taki, który ma wiele ścian

wielożeństwo ˌvʲjɛlɔˈʒɛ̃j̃stfɔ n
многобрачие многоженство
forma małżeństwa, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami

wieprz vʲjɛpʃ n
шопар
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec świni

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
свинско
(spożywczy) mięso ze świni;

wiernopoddańczy adj
верноподанически
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) mający całkowicie uległy stosunek wobec sprawującego władzę, szczególnie zaborczą

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
верен
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
стихотворение
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wierzba ˈvʲjɛʒba n
върба
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzchowy adj
яздитен
do jazdy wierzchem

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
кредитор
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
виетнамски
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietrznie ˈvʲjɛṭʃʲɲɛ adv
ветровито
(odprzymiotnikowy) → wietrzny

wietrzność n
ветровитост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wietrzne

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ветровит
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
катерица ка́терица
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
село
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieża ˈvʲjɛʒa n
топ кула
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
висок блок висока сграда
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wikariusz n
викарий
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;

wikary n
викарий
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;

wiking ˈvʲicĩŋk n
викинг
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.;

wikiński adj
викингски
związany z wikingami, dotyczący wikingów

wilajet n
вилает
(administracja) jednostka administracyjno-terytorialna najwyższego stopnia w niektórych krajach muzułmańskich
(historia, historyczny, historycznie) prowincja w imperium osmańskim

wilczek ˈvʲilʧ̑ɛk n
вълче
(zoologia, zoologiczny) młody wilk

wilczy ˈvʲilʧ̑ɨ adj
вълчи
związany z wilkiem, dotyczący wilka
charakterystyczny dla wilka, posiadający cechy przypisywane wilkowi

wilczy ˈvʲilʧ̑ɨ possessiveAdjective
вълчи
należący do wilka

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
вълчица
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilczę ˈvʲilʧ̑ɛ n
вълче
(zoologia, zoologiczny) szczenię wilka

wileński vʲiˈlɛ̃j̃sʲci adj
вилнюски
odnoszący się do Wilna lub Wileńszczyzny

wilga ˈvʲilɡa n
авлига
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae);

wilgotno adv
влажно
w sposób wilgotny, o zauważalnym poziomie wilgotności

wilgotność n
влажност
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
влажен
trochę mokry

wilk vʲilk n
вълк
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk syty i owca cała ˈvʲilk ˈsɨtɨ i‿ˈɔfʦ̑a ˈʦ̑awa proverb
и вълкът сит и агнето цяло
rozwiązanie problemu z korzyścią dla obu stron

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
вълк в овча кожа
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

willa ˈvʲilːa n
вила
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
вина
czyn niezgodny z normami postępowania
odpowiedzialność za czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
асансьор лифт
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

windowy vʲĩnˈdɔvɨ adj
асансьорен
związany z windą, dotyczący windy

windsurfing n
уиндсърфинг
(sport, sportowy) sport wodny, odmiana żeglarstwa uprawiana przy użyciu deski z niewielkim żaglem;

winiarski vʲĩˈɲarsʲci adj
винарски
dotyczący winiarstwa, produkcji wina

winiarstwo vʲĩˈɲarstfɔ n
винарство
wytwarzanie i pielęgnacja win

winiarz n
винар
(zawód, zawodowy, zawodowo) osoba produkująca wino

winieta vʲĩˈɲɛta n
винетка
ozdobny drukarski ornament;

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
лозе
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
винен
dotyczący wina lub o cechach wina
виновен
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
вино
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

wino lodowe n
ледено вино
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie i ekstraktywne wino, wytwarzane z winogron zamarzniętych na krzewie i wyciskanych jeszcze przed rozmarznięciem;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
гроздобер
okres zbierania winogron
zbiór owoców winorośli

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
грозде
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winowajca ˌvʲĩnɔˈvajʦ̑a n
виновник
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego

winowajczyni ˌvʲĩnɔvajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
виновница
kobieta, która jest odpowiedzialna za zrobienie czegoś złego

wio vʲjɔ interjection
дий
komenda do jazdy w przód dla konia w zaprzęgu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
виолончело чело
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
виолончелист челист
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiolonczelistka ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲistka n
виолончелистка челистка
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na wiolonczeli

wiorsta n
верста
(jednostka miary) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
пролетен
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
пролет
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
весло
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
веслар
ktoś, kto wiosłuje

wirginał n
виржинал
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku;

wirtualnie adv
виртуално
w internecie lub w innej wykreowanej rzeczywistości

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
виртуален
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
виртуоз
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach)

wirtuozeria n
виртуозност
szczególny kunszt w robieniu czegoś

wirtuozersko adv
виртуозно
w sposób wirtuozerski

wirtuozka n
виртуозка
(rzadki, rzadko używany) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta wirtuoz

wirtuozowski adj
виртуозен
związany z wirtuozem, dotyczący wirtuoza

wirus ˈvʲirus n
вирус
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusolog n
вирусолог
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie wirusologii

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
вирусология
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusologiczny adj
вирусологичен
(biologia, biologiczny) związany z wirusologią, dotyczący wirusologii

wirusowy adj
вирусен
związany z wirusami, dotyczący wirusów

wirówka vʲiˈrufka n
центрофуга
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową;

wiskoza n
вискоза
(włókiennictwo) włókno wyprodukowane z wiskozy (1.1)
(chemia, chemiczny) gęsta, lepka substancja pozyskiwana w wyniku chemicznej obróbki celulozy, używana głównie do produkcji włókien sztucznych i celofanu

wiskozowy adj
вискозен
wytworzony z wiskozy

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
виталност
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej

witalny adj
витален
dotyczący życia i jego procesów
pełen sił życiowych

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
витамин
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
витаминен
związany z witaminami

witeź n
витез витяз
(historia, historyczny, historycznie) dzielny rycerz, bohaterski wojownik

witraż ˈvʲitraʃ n
витраж стъклопис
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witryna vʲiˈtrɨ̃na n
витрина
duże okno sklepu przeznaczone na ekspozycję towaru;

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
вивианит
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów;

wiza ˈvʲiza n
виза
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizon amerykański n
визон
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neovison vison Schreber, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny łasicowatych;
(zoologia, zoologiczny) drapieżnik z gatunku wizonów amerykańskich (1.1)

wizowy adj
визов
dotyczący wizy

wizualny adj
визуален
dostrzegalny wzrokiem

wizyta vʲiˈzɨta n
визита
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wizytacja n
визитация
(dawniej, dawny) szpitalny obchód lekarski

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
визитка визитна картичка
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
връзвам
splatać, tworząc węzeł
krępować kogoś za pomocą sznura
свързвам
łączyć przedmioty razem, używając sznura

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
следователно затова
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
значи
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
затвор
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności
kara pozbawienia wolności

więzienny vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̃nːɨ adj
затворнически
dotyczący więzienia

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
затворник
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więź n
връзка
to, co łączy jednostki ze sobą
stan posiadania czegoś wspólnego

więźniarka vʲjɛ̃w̃ʑˈɲarka n
затворничка
kobieta, która została umieszczona w więzieniu, zakładzie karnym lub obozie

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
вишна
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wkręt fkrɛ̃nt n
винт
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia;

wlać v
влея
aspekt dokonany od: wlewać
влея се
aspekt dokonany od: wlewać się

wlewać ˈvlɛvaʨ̑ v
вливам
lejąc, wprowadzać ciecz do wnętrza czegoś
(przenośnie, przenośnia) wywołać określone uczucie lub nastrój
вливам се
(przenośnie, przenośnia) dostawać się do wnętrza czegoś w sposób podobny do cieczy
dostawać się do wnętrza czegoś płynąc lub lejąc się

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
внучка
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
внук
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
интериор
pomieszczenie w środku budowli wraz z wystrojem

wnętrzności vnɛ̃nˈṭʃnɔɕʨ̑i n
утроба
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia

woda ˈvɔda n
вода
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;
często w liczbie mnogiej, ogólnie duże zbiorowiska wody (1.1), np. morze, jezioro

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
одеколон
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej o zapachu cytrusowo-ziołowym;

woda po goleniu n
афтършейв
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu

wodewil vɔˈdɛvʲil n
водевил
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym;

wodnisty adj
воднист воден
zawierający zbyt dużo wody

wodobrzusze n
асцит
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) gromadzenie się przesięku w jamie otrzewnej;

wodociąg vɔˈdɔʨ̑ɔ̃ŋk n
водопровод
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu wody wraz z armaturą do czerpania i uzdatniania;

wodociągowy adj
водопроводен
związany z wodociągami

wodogłowie n
хидроцефалия
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu;

wodomierz vɔˈdɔ̃mʲjɛʃ n
водомер
(technologia, technika, techniczny) miernik pokazujący ilość zużytej wody;

wodoodporność n
водоустойчивост
cecha tego, co jest wodoodporne

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
водоустойчив
odporny na działanie wody

wodopój vɔˈdɔpuj n
водопой
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę

wodorotlenek n
хидроксид хидроокис
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodorowy adj
водороден
(chemia, chemiczny) dotyczący wodoru, związany z wodorem, zasilany wodorem

wodorowęglan ˌvɔdɔrɔˈvɛ̃ŋɡlãn n
бикарбонат
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu;

wodospad vɔˈdɔspat n
водопад
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
териториални води
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;

wodór ˈvɔdur n
водород водоро́д
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
военен
związany z wojną, odnoszący się do wojny

wojna ˈvɔjna n
война
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
гражданска война
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojsko ˈvɔjskɔ n
армия войска
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wokalny adj
вокален
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wole n
гуша
(medycyna, medyczny) patologia tarczycy, np. powiększenie gruczołu lub lokalizacja narządu za mostkiem
(zoologia, zoologiczny) rozszerzenie przełyku służące do przechowywania i przenoszenia pokarmu

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
предпочитам
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć

wolfram ˈvɔlfrãm n
волфрам
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolframowy adj
волфрамов
dotyczący wolframu, wykonany z wolframu

wolna miłość n
свободна любов
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolnomularski adj
франкмасонски
związany z wolnomularstwem, dotyczący wolnomularstwa

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
франкмасон
członek stowarzyszenia wolnomularskiego

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
свобода
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
свобода на словото
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych;

wolny ˈvɔlnɨ adj
бавен
odbywający się bez pośpiechu
свободен
mogący postępować zgodnie z własną wolą
niezajęty przez coś
nieobciążony czymś niekorzystnym

wolontariat n
доброволничество
dobrowolna, bezpłatna praca społeczna

wolt vɔlt n
волт
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
волтмер волтметър
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

worek ˈvɔrɛk n
чувал
miara ilości: zawartość worka (1.1)
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
боксов чувал
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego

wosk vɔsk n
восък
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
пчелен восък
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

woskowy adj
восъчен
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕʨ̑i n
вот на недоверие
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.;

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
вокатив звателен падеж
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
говеждо
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

wołowy vɔˈwɔvɨ adj
волски
odnoszący się do krowy lub wołu

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
кочияш
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpatrywać się fpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
вглеждам се
uważnie i długo patrzeć

wpijanie n
впиване
(rzeczownik odczasownikowy) od wpijać

wpłata n
влог вноска
wpłacenie pieniędzy

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
връщам се
ponawiać myśl lub temat, o którym mówiło się lub myślało wcześniej
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio
идвам на себе си
(przenośnie, przenośnia) odzyskiwać przytomność, władze umysłowe, uspokajać się
връщам се
cofać się, robić kilka kroków wstecz

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
впечатление
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrona ˈvrɔ̃na n
врана
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
вретено врете́но
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzecionowaty adj
вретенест вретеновиден вретенообразен
przypominający kształtem wrzeciono

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
септември
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrześniowy vʒɛɕˈɲɔvɨ adj
септемврийски
związany z wrześniem, charakterystyczny dla września

wrzodowy adj
язвен
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów

wrzód vʒut n
язва
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wrzątek ˈvʒɔ̃ntɛk n
вря вода
ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę)

wróbel ˈvrubɛl n
врабче
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
враг неприятел
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżba n
предсказание
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
връчвам
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny

wręczyć ˈvrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
връча
oddać, podać komuś do rąk, najczęściej w sposób oficjalny, uroczysty

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
източен
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

wschód fsxut n
изток
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wsierdzie ˈfʲɕɛrʲʥ̑ɛ n
ендокард
(anatomia, anatomiczny) wewnętrzna warstwa ściany serca;

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
съдействие
udzielenie pomocy

wspólnik n
съдружник
osoba mająca wspólny udział w czymś
съучастник
osoba wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie

współautor fspuwˈawtɔr n
съавтор
jeden z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współautorka ˌfspuwawˈtɔrka n
съавторка
kobieta będąca jednym z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła

współbiesiadnik n
сътрапезник
współuczestnik biesiady

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
съчувствие
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
съчувствам съжалявам
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współczynnik n
коефициент
(fizyka, fizyczny) wielkość liczbowa określająca pewne właściwości ciał
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
съквартирант
ktoś, z kim się wspólnie mieszka

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
сътрудничество
wspólne działanie kilku podmiotów

współrzędna n
координата
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni;

współwyznawca ˌfspuwvɨˈznafʦ̑a n
едноверец
wyznawca tej samej religii

wstawiennictwo n
ходатайство
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś, zwykle w kontekście religijnym

wsteczność n
ретроградност
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wsteczne; cecha tych, którzy są wsteczni

wsteczny ˈfstɛʧ̑nɨ adj
ретрограден
taki który hołduje temu, co nienowoczesne, przestarzałe i przeciwstawia się postępowi

wstrzemięźliwy adj
въздържан умерен
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego
умерен
świadczący o zachowywaniu umiaru

wstrzykiwać v
инжектирам
(medycyna, medyczny) wprowadzać płyn do ciała za pomocą strzykawki
(technologia, technika, techniczny) wprowadzać płyn lub gaz do czegoś pod ciśnieniem

wstyd fstɨt n
срам
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
срамувам се
odczuwać wstyd (gdy się zrobi coś niewłaściwego)
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
панделка
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wsysać v
всмуквам
ssąc, wciągać coś

wszech-
все-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na największe nasilenie czegoś
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
всемогъщие всесилие
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocnie adv
всесилно
używając wszechmocy

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
всесилен
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechobecny adj
вездесъщ
obecny wszędzie, występujący wszędzie

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
вселена
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
всички
ogół ludzi z danego zbioru

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
всичко
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
навсякъде вред вредом навред
w każdym miejscu
do każdego miejsca

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
тогава
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
вторник
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
щепсел
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
вуйчо чичо
brat matki
dziś także brat ojca (= stryj)
mąż cioci

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
вулгарен
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański
świadczący o czyjejś ordynarności, nieprzyzwoitości, o czyimś grubiaństwie

wulkan ˈvulkãn n
вулкан
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
вулканичен
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulkanologiczny adj
вулканологичен вулканологически
dotyczący wulkanologii, czyli wiedzy o wulkanach

wuwuzela n
вувузела
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
вие
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybawca vɨˈbafʦ̑a n
избавител
ktoś, kto wybawia od czegoś; broni, ratuje, chroni kogoś przed czymś

wybawiciel n
избавител
osoba, która wybawia

wybieralny adj
избираем
mogący zostać wybranym

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
избирам
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
dokonywać wyboru

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
избирател
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
изборен избирателен
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wyborczyni n
избирателка
(rzadki, rzadko używany) kobieta uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wybory vɨˈbɔrɨ n
избори
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybranek n
избраник
(dawniej, dawny) ukochany mężczyzna / chłopak

wybranka vɨˈbrãnka n
избраница
ukochana kobieta

wybryk n
беля ексцентричност пакост
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
крайбрежие бряг
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuchowość n
избухливост
cecha tego, kto jest wybuchowy

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
избухлив
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie / reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej

wychowanek ˌvɨxɔˈvãnɛk n
възпитаник
(edukacja, edukacyjny) absolwent jakiejś szkoły
osoba wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką; ktoś, kto został wychowany przez osoby nie będące jego rodzicami

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
възпитание
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania

wychowanka ˌvɨxɔˈvãnka n
възпитаница възпитаничка
absolwentka jakiejś szkoły
dziewczyna wzięta na wychowanie przez kogoś, będąca pod czyjąś opieką; dziewczyna, która została wychowana przez osoby nie będące jej rodzicami

wychowawca ˌvɨxɔˈvafʦ̑a n
възпитател
osoba kształtująca charakter i zachowanie innych

wychowawczyni ˌvɨxɔvafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
възпитателка
osoba płci żeńskiej kształtująca charakter i zachowanie innych

wychowywanie ˌvɨxɔvɨˈvãɲɛ n
възпитаване
(rzeczownik odczasownikowy) od wychowywać

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvaʨ̑ v
възпитавам
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
екскурзия екску́рзия
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wycieczkowy adj
екскурзионен
związany z wycieczką

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
чистачка
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność;

wycinać v
изрязвам
oddzielać od całości, usuwając cięciem
wydobywać cięciem kształt z czegoś

wyciskać v
изстисквам
(potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie

wyczerpany adj
изчерпан
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
изчерпвам
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
изпълнение
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydalić v
изгоня изпъдя
(fizjologia, fizjologiczny) usunąć z ustroju szkodliwe produkty przemiany materii
изгоня изпъдя изселя прогоня прокудя пропъдя
usunąć skądś kogoś niepożądanego

wydatek vɨˈdatɛk n
харч
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś

wydawniczy adj
книгоиздателски
związany z wydawnictwem lub wydawaniem, dotyczący wydawnictwa lub wydawania

wydma ˈvɨdma n
дюна
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
видра
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wydział ˈvɨʥ̑aw n
факултет
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
изглеждам
mieć dany wygląd
гледам
patrzeć wychylając się spoza przeszkody lub z okna
очаквам чакам
wyczekiwać kogoś lub czegoś

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
удобен
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
заминавам
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
изключение
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła

wyjściowy adj
изходен
związany z początkiem
związany z wychodzeniem, opuszczaniem miejsca

wykrywacz vɨˈkrɨvaʧ̑ n
детектор
urządzenie, które coś wykrywa

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
детектор на лъжата
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
възклицателен знак удивителен знак
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;
междуметие
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
образован
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię

wykusz ˈvɨkuʃ n
еркер
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji;

wykwalifikowany adj
квалифициран
posiadający odpowiednie kwalifikacje

wykład ˈvɨkwat n
лекция ле́кция
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wykładowy ˌvɨkwaˈdɔvɨ adj
лекционен
dotyczący wykładu, związany z wykładem

wymagający adj
взискателен
taki, który dużo wymaga, nie jest pobłażliwy

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
виме
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
произношение изговор
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wynalazczyni ˌvɨ̃nalaʃˈʧ̑ɨ̃ɲi n
изобретателка
autorka wynalazku, kobieta, która coś wynalazła

wyprać v
изпера
usunąć brud poprzez pranie

wyrastać v
израствам
pojawiać się niespodzianie
stawać się większym lub dojrzalszym

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
изявявам
uzewnętrzniać, okazywać uczucia jakimkolwiek sposobem

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
апендикс
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wysoki vɨˈsɔci adj
висок
mający duży wymiar pionowy
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)

wysokogatunkowy adj
висококачествен
dobrej jakości

wysokogórski ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci adj
високопланински
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór

wysokokaloryczny ˌvɨsɔkɔkalɔˈrɨʧ̑nɨ adj
висококалоричен
mający, dostarczający dużą ilość kalorii

wyspa ˈvɨspa n
остров
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
достатъчно
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio

wystarczający adj
достатъчен
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystarczać vɨˈstarʧ̑aʨ̑ v
стигам
aspekt niedokonany od: wystarczyć (nie brakować)

wystawa vɨˈstava n
витрина
miejsce prezentowania towarów w sklepie

wystrzeliwać ˌvɨsṭʃɛˈlʲivaʨ̑ v
изстрелвам
powodować lot pocisku – kuli karabinowej, rakiety, strzały itp.

wysychać v
изсъхвам
o roślinie: schnąć, tracić wigor
stawać się suchym

wyszukany adj
сложен
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
търсачка
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wysłuchiwać v
изслушвам
słuchać do końca

wytrawny adj
сух
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki

wytrych n
шперц
(technologia, technika, techniczny) zakrzywiony pręt zastępujący klucze, którym otwiera się zamki;

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
изблик
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz

wywiad ˈvɨvʲjat n
интервю
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom
разузнаване
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw;

wywozić v
изнасям
przewozić kogoś lub coś skądś lub w inne miejsce

wywrotka vɨˈvrɔtka n
самосвал
(budownictwo) ciężarówka z nadwoziem w formie ruchomej skrzyni umożliwiającej wysypywanie ładunku

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
детерминанта
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych;
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś

wyznanie wiary n
вероизповедание
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
изповядвам
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
изключвам
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia
изключвам се
przestać działać, przerwać funkcjonowanie (o urządzeniach)

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
надбягване
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich;

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
дисплей
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje

wyżłobienie n
жлеб
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
взаимно
jeden drugiego, jeden drugiemu

wzajemność vzaˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
взаимност
fakt, że coś dotyczy obu stron sporu, konfliktu itp.
odwzajemnione uczucie

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
взаимен реципрочен
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzbogacać v
обогатявам
czynić bogatszym

wzbogacić v
обогатя
aspekt dokonany od: wzbogacać

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
червеноперка
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych;

wzdłuż vzdwuʃ adv
надлъж
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość

wzdłuż vzdwuʃ preposition
покрай
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

wzdłuż i wszerz ˈvzdwuʃ i‿ˈfʃɛʃ adv
надлъж и нашир
wszędzie, gdzie tylko możliwe; w każdym miejscu; we wszystkie strony

wzrok vzrɔk n
зрение
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;
поглед
(potocznie, potoczny) czyjeś spojrzenie

wzruszenie n
трогнатост умиление
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wódka ˈvutka n
водка
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wóz vus n
каруца
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie

wózek dziecięcy n
детска количка
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
инвалидна количка
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
пазарска количка
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie;

wół vuw n
вол
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
помирисвам
badać zapach nozdrzami

wąglik n
антракс
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna, zwłaszcza bydła, owiec i koni;

wąglikowy adj
антраксен
związany z wąglikiem, dotyczący wąglika

wąs vɔ̃w̃s n
мустак
(botanika, botaniczny) długi, giętki wyrostek, dzięki któremu roślina (zwłaszcza pnącze) wspiera się i wspina;
(potocznie, potoczny) długi włos czuciowy na pysku zwierzęcia;
u ludzi: zarost nad górną wargą;

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
мустакат
(botanika, botaniczny) mający plewki z ościami
(zoologia, zoologiczny) z widocznymi włosami czuciowymi
o człowieku: mający wąsy (zwykle pokaźne)

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
тесен
mający niewielką szerokość

wąskotorówka ˌvɔ̃w̃skɔtɔˈrufka n
дековилка теснолинейка
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) kolejka wąskotorowa;

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
черен дроб
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobiany adj
чернодробен
odnoszący się do choroby wątroby, związany z chorobą wątroby

wąż vɔ̃w̃ʃ n
змия
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
маркуч
giętka rura do transportu wody

wędzić v
пуша
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu

wędzony adj
пушен
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
въглерод
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
въглища
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
унгарски
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci n
унгарски
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Węgrów;

węglowodór n
въглеводород
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
змиорка
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
възел
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;

włamanie vwãˈmãɲɛ n
взлом
napad rabunkowy połączony z wyłamaniem urządzeń zamykających

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
взломаджия
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem

własnoręcznie adv
саморъчно собственоръчно
własną ręką, własnymi rękami

własnoręczny adj
саморъчен собственоръчен
napisany lub zrobiony własną ręką

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
собственост
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;
rzecz posiadana przez kogoś

właz vwas n
люк
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
притежател собственик
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

włos vwɔs n
косъм коса
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włosień n
трихина
(zoologia, zoologiczny) nicień z rodzaju Trichinella, czynnik etiologiczny włośnicy;

włoski ˈvwɔsʲci adj
италиански
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
италиански
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
копие
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włóknisty adj
влакнест
składający się, zbudowany z włókien

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
включвам
angażować kogoś do jakiegoś akcji
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru
включвам пускам
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej
пускам
(potocznie, potoczny) rozpoczynać odbiór jakiejś stacji, programu, audycji itp. bądź odtwarzanie muzyki lub filmu
rozpoczynać dostarczanie wody, prądu, gazu itp.
uruchamiać program komputerowy
включвам се
o urządzeniach: rozpoczynać działanie
включвам се присъединявам се
zaczynać brać udział w czymś już rozpoczętym

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
бяс
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wśród fʲɕrut preposition
сред
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni)

wżywać się v
вживявам се
stawiać się na miejscu kogo

yacht-club n
яхтклуб
klub żeglarski

z s z zet preposition
от
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący składnik, materiał
…wskazujący okres
…wskazujący przyczynę
…wskazujący źródło
…wskazujący miejsce znajdowania się
с със
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
сбогом
rodzaj pożegnania

z powodu s‿pɔˈvɔdu
поради по причина на
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

za za preposition
за
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem
зад
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
след
…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie
w głosowaniu: zgodnie z pytaniem; popierając kogoś

za dnia adv
денем
nim słońce zajdzie

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
в чужбина зад граница
poza granicami kraju

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
за нищо на света
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę

zabajkalski adj
забайкалски
położony na wschód od Bajkału
związany z Zabajkalem, dotyczący Zabajkala

zabawka zaˈbafka n
играчка
rzecz służąca do zabawy;

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
убивам
pozbawiać życia

zabobon n
суеверие
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
нарушение разстройство
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
западен
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachodnioafrykański adj
западноафрикански
związany z Afryką Zachodnią; tam położony

zachodnioeuropejski adj
западноевропейски
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
западнославянски
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
държание поведение
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;
защита съхранение
utrzymanie czegoś jako obowiązujące
пазене
przestrzeganie, dochowanie nakazu, obowiązku

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
запазя хладнокръвие
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
пазя
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś
być ciągle w posiadaniu czegoś (także w pamięci)
o tajemnicy: nie wyjawiać
съхранявам пазя
pozostawiać coś w niezmienionej postaci; w niezmienionym stanie
държа се подхождам постъпвам
postępować w jakiś sposób

zachwycenie n
възхищение
(psychologia, psychologiczny) uczucie lub stan podziwu

zachód ˈzaxut n
залез
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
запад
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
залез
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zaciemniać v
затъмнявам
(przenośnie, przenośnia) czynić niejasnym, niezrozumiałym
zasłaniać źródło światła lub ograniczać jego dostęp, czyniąc dane miejsce ciemniejszym

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
започвам
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zacząć ˈzaʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
започна
aspekt dokonany od: zaczynać

zadowalająco adv
задоволително
w sposób zadowalający

zadowalający adj
задоволителен
wystarczająco dobry

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
задоволство
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
доволен
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadżumiony adj
чумав
dotknięty dżumą, taki który choruje na dżumę lub w którym panuje dżuma

zagadka zaˈɡatka n
загадка
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia
загадка гатанка
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne

zagadkowość n
загадъчност мистериозност
cecha tego, co zagadkowe

zagotować ˌzaɡɔˈtɔvaʨ̑ v
възваря
doprowadzić jakiś płyn do stanu wrzenia

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
задграничен
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
местоимение
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zainfekować v
заразя
(medycyna, medyczny) wywołać infekcję

zajezdnia n
депо
miejsce nocnego postoju pojazdów komunikacji publicznej;

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
заек за́ек
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
зайче
(zdrobniale) od: zając
mały lub młody zając

zajęczy zaˈjɛ̃n͇ʧ̑ɨ adj
заешки зайчи
charakterystyczny dla zająca; dotyczący, odnoszący się do zająca, wykonany ze skóry, futra, mięsa zająca

zajęczyca n
зайка зайкиня
samica zająca

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
зает
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
забранен плод
coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
инфекция
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
влюбен
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ n
влюбен
osoba, która się zakochała

zakochać się zaˈkɔxaʨ̑‿ɕɛ v
влюбя се
(przenośnie, przenośnia) zacząć coś uwielbiać, bardzo lubić
poczuć miłość do kogoś

zakochiwać się v
влюбвам се
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakon ˈzakɔ̃n n
орден
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
сестра
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
брат
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakreślacz zaˈkrɛɕlaʧ̑ n
маркер
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu

zakrystian n
клисар
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
завой
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg
zmiany kierunku ruchu

zakwaterowanie n
настаняване
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakątek zaˈkɔ̃ntɛk n
кът
miejsce położone na uboczu

zakład pogrzebowy n
погребална агенция
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
завися
być uwarunkowanym

zalążek n
семепъпка
(botanika, botaniczny) wśród roślin nasiennych: żeński narząd rozmnażania się

zamach ˈzãmax n
атентат
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
атентатор
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zamartwica n
асфиксия
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci;

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
замръзвам
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały
pokrywać się lodem

zamarznąć v
замръзна
(fizyka, fizyczny) przejść ze stanu ciekłego w stan stały
pokryć się lodem

zamek ˈzãmɛk n
замък крепост
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
ключалка
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
цип
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
намерение
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
вместо да наместо да
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiast ˈzãmʲjast preposition
вместо наместо
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatacz zãˈmʲjataʧ̑ n
метач
pracownik miejski zajmujący się zamiataniem ulic, targowisk, dworców

zamiataczka ˌzãmʲjaˈtaʧ̑ka n
метачка
kobieta zajmująca się zamiataniem ulic, targowisk, dworców

zamiatanie ˌzãmʲjaˈtãɲɛ n
метене
(rzeczownik odczasownikowy) od zamiatać

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
мета
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamieć ˈzãmʲjɛ̇ʨ̑ n
виелица фъртуна
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr;

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
задморски
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
фризер
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych

zamrażać v
замразявам
(ekonomia, ekonomiczny) wstrzymywać realizację, użytkowanie, sprzedaż czegoś
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia

zamrozić v
замразя
obniżyć temperaturę, powodując zamarznięcie czegoś; silnie schłodzić

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
занемареност
(rzeczownik odczasownikowy) od zaniedbać

zaniedbany adj
занемарен
będący w stanie zaniedbania

zaniedbać zãˈɲɛdbaʨ̑ v
занемаря
aspekt dokonany od: zaniedbywać

zaniedbywanie n
занемаряване
(rzeczownik odczasownikowy) od zaniedbywać

zaniedbywać ˌzãɲɛdˈbɨvaʨ̑ v
занемарявам
nie troszczyć się

zanieść ˈzãɲɛ̇ɕʨ̑ v
занеса
aspekt dokonany od: zanosić

zanim ˈzãɲĩm conjunction
преди да
przed jakimś wydarzeniem

zanosić zãˈnɔɕiʨ̑ v
занасям
przemieszczać coś

zanurzać zãˈnuʒaʨ̑ v
потапям
wkładać coś w głąb czegoś
zagłębiać coś w czymś ciekłym, sypkim lub miękkim
потапям се
(przenośnie, przenośnia) pogrążać się w czymś niematerialnym, ulegać czemuś
(przenośnie, przenośnia) wchodzić do czegoś lub sprawiać takie wrażenie
wchodzić do jakiejś cieczy, zwykle wody
zostać przynajmniej częściowo zatopionym

zanurzyć zãˈnuʒɨʨ̑ v
потопя
aspekt dokonany od: zanurzać
потопя се
aspekt dokonany od: zanurzać się

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
възпаление
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie mózgu n
енцефалит
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
колит
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
бронхит
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
цистит
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
пневмония
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie wyrostka robaczkowego n
апандисит апендицит
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
запалка
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapalony adj
запален
wykonujący coś z zapałem

zapamiętać ˌzapãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
запаметя
aspekt dokonany od: zapamiętywać

zapamiętywać ˌzapãmʲjɛ̃nˈtɨvaʨ̑ v
запаметявам
utrwalać coś w pamięci

zapanować v
зацаря
zdołać kontrolować, podporządkować swojej woli

zapałka zaˈpawka n
кибрит клечка
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zaplecze n
база
pomocniczy zespół osób lub środków

zapominalski adj
разсеян късопаметен
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapomnieć zaˈpɔ̃mʲɲɛ̇ʨ̑ v
забравя
aspekt dokonany od: zapominać

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
заемка
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
каня
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny

zaprawa n
хоросан
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
покана
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zaraz ˈzaras particle
веднага
w krótkim czasie

zarośnięcie n
атрезия
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu)

zarzut ˈzaʒut n
възражение укор упрек
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zaręczynowy adj
годежен
związany z zaręczynami, dotyczący zaręczyn

zaręczyny n
годеж
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie;

zasada zaˈsada n
основа
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
принцип правило
reguła rządząca czymś

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
комедон
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasmucać zaˈsmuʦ̑aʨ̑ v
разтъжавам
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony

zasmucić v
разтъжа
wzbudzić w kimś smutek
разтъжа се
aspekt dokonany od: zasmucać się

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
заспя
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zasolenie n
соленост
ilość soli (w procentach) w danym zbiorniku wodnym,

zaspa ˈzaspa n
пряспа
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
инжекция
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) pojedyncza wstrzykiwana dawka leku
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
заместник
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach

zastępczyni n
заместница заместничка
kobieta zastępująca kogoś w obowiązkach

zasypiać zaˈsɨpʲjäʨ̑ v
заспивам
(zobacz) zasnąć

zasługa zaˈswuɡa n
заслуга
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
заслужавам
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło

zasłużenie ˌzaswuˈʒɛ̃ɲɛ adv
заслужено
zgodnie z czyimiś zasługami, słusznie, tak, jak się komuś należy

zatoka zaˈtɔka n
залив
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;
отбивка
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania
синус
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki;

zatokowy adj
синусен
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) związany z zatokami w organach wewnętrznych

zatrzymać zaˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
спра
(zobacz) zatrzymywać
(zobacz) zatrzymywać się

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
задържам
aresztować
задържам запазвам
zachować coś dla siebie
спирам
unieruchamiać coś
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś
stawać w miejscu

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
предмет
to, co się w czymś znajduje

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
анемона
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych;

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
световъртеж
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawstydzać zaˈfstɨʣ̑aʨ̑ v
засрамвам
sprawiać, że ktoś czuje zawstydzenie, wstyd, zakłopotanie
засрамвам се
odczuwać zawstydzenie

zawstydzić zaˈfstɨʥ̑iʨ̑ v
засрамя
aspekt dokonany od: zawstydzać

zawsze ˈzafʃɛ particle
пак
mimo wszystko, jednak, tak czy owak

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
винаги
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
професия
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zazdrościć v
завиждам
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zaćma ˈzaʨ̑ma n
катаракта
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku;

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
затъмнение
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

załoga zaˈwɔɡa n
екипаж
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd
персонал
ogół pracowników zakładu, instytucji itp.

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
приложение
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum

zbawiać v
избавям
wyciągać kogoś z opresji, uratować

zbawienny adj
избавителен
niosący zbawienie, ratujący przed czymś

zbieracz ˈzbʲjɛraʧ̑ n
берач
człowiek, który pracuje zbierając owoce, warzywa i inne płody
събирач
człowiek, który coś zbiera, kolekcjonuje

zbieraczka zbʲjɛˈraʧ̑ka n
събирачка
kobieta, która coś zbiera, kolekcjonuje

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
склон
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu

zbrojenie zbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
арматура армировка
(budownictwo) stalowe pręty, siatki lub kształtki zatapiane w konstrukcji betonowej, zwiększające jej wytrzymałość;

zdanie ˈzdãɲɛ n
изречение изрече́ние
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)
мнение
opinia

zdanie złożone ˈzdãɲɛ zwɔˈʒɔ̃nɛ n
сложно изречение
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania)

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
сблъскване сблъсък стълкновение удар
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdjąć zdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
заснема снема снимам
(potocznie, potoczny) zrobić fotografię kogoś
обзема
o stanach uczuciach: ogarnąć, opanować
сваля снема
biorąc, usunąć skąd

zdolność kredytowa n
кредитоспособност
(finanse, finansowy) ocena wiarygodności finansowej pozwalająca ocenić szansę kredytobiorcy na spłatę kredytu lub pożyczki

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
годен способен
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
умалително
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
здраве
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
здрав
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze
здравословен здрав
dobry dla zdrowia

zdumiewający adj
зашеметяващ
taki, który budzi zdumienie

zebra ˈzɛbra n
зебра
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
среща събрание
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
словослагател
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zegar ˈzɛɡar n
часовник
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
часовникар
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zegarmistrzowski adj
часовникарски
związany z zegarmistrzostwem lub zegarmistrzem

zegarowy ˌzɛɡaˈrɔvɨ adj
часовников
dotyczący zegara, związany z zegarem

zemsta ˈzɛ̃msta n
мъст отмъщение
odwet za krzywdy

zero ˈzɛrɔ n
нула
liczba 0;

zespołowy ˌzɛspɔˈwɔvɨ adj
ансамблов
wykonywany, prowadzony przez zespół ludzi

zespół lęku uogólnionego n
генерализирано тревожно разстройство
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zeszyt ˈzɛʃɨt n
тетрадка
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zez zɛs n
кривогледство
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zezowaty adj
кривоглед
taki, który ma zeza

zezłościć v
ядосам
doprowadzić do złości

zgadywać v
отгатвам
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
американски гнилец
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
гнил
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
аугментатив
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym;

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
ехиден жлъчен язвителен
świadczący o zgryźliwości

zgrzebło n
чесало
(zootechnika, zootechniczny) metalowy przyrząd do czyszczenia zwierząt (zwłaszcza zwierząt gospodarskich) i usuwania sierści ze szczotki do czesania zwierząt;

zgubność n
пагубност
cecha tego, co zgubne

ziarno ˈʑarnɔ n
зърно
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;

ziele angielskie n
бахар
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
хербарий
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
зелен чай
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
зелен
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
картоф
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;

zima ˈʑĩ.ma n
зима
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
студена война Студена война
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimno ˈʑĩmnɔ adv
студено
z uczuciem utraty ciepła

zimnokrwisty adj
студенокръвен
(zoologia, zoologiczny) o zmieniającej się temperaturze ciała pod wpływem zmiany temperatury otoczenia
хладнокръвен
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: wcale nieokazujący emocji

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
земеродно рибарче
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
зимен
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zięba ˈʑɛ̃mba n
чинка
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
изяждам
połykać jako pokarm

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
явление
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeść zʲjɛ̇ɕʨ̑ v
изям
aspekt dokonany od: jeść, aspekt dokonany od: zjadać

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
пързалка
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
бръчка
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych

zmarły ˈzmarwɨ n
мъртвец
osoba, która umarła, nie żyje

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
променлива
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości;

zmierzch zmʲjɛʃx n
залез
(przenośnie, przenośnia) końcowy etap
здрач сумрак
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmysł zmɨsw̥ n
сетиво
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowo zmɨsˈwɔvɔ adv
сетивно
za pomocą zmysłów, za pośrednictwem zmysłów

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
сетивен
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
умора
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

znachor ˈznaxɔr n
знахар
(książkowy) człowiek bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmujący się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów

znachorka znaˈxɔrka n
знахарка
(książkowy) kobieta bez uprawnień i bez odpowiedniego wykształcenia medycznego zajmująca się leczeniem ludzi, zwykle za pomocą ziół, zamawiania, guseł, czarów

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
пощенска марка
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
значение
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
намирам
zdobywać to, czego się szuka
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
намирам се
być w jakimś miejscu

znaleźć ˈznalɛɕʨ̑ v
намеря
odszukać coś lub kogoś ukrytego
stać się właścicielem dzięki komuś
получа
uzyskać coś, osiągnąć
намеря се
(potocznie, potoczny) zostać odnalezionym
намеря се озова се
pojawić się w danym miejscu lub stanie

znieczulać v
анестезирам
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu

zniewaga zʲɲɛˈvaɡa n
обида
upokorzenie, obrażenie, znieważenie kogoś poprzez krzywdzące, niesprawiedliwe słowa lub czyn;

znikomy adj
далечен незначителен нищожен
niewielki, prawie żaden

znokautować v
нокаутирам
(sport, sportowy) uniemożliwić rywalowi dalszą walkę poprzez zadanie unieszkodliwiającego ciosu

znowu ˈznɔvu adv
пак отново
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znośny ˈznɔɕnɨ adj
поносим търпим
możliwy do zniesienia, akceptowalny, taki, z którym można wytrzymać

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
гледам
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś

zoo ˈzɔː n
зоопарк
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
зоо-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
зоогеография
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
зоология
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
зоологически
związany z zoologią, dotyczący zoologii

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
зооноза
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
зоопланктон
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zranić v
раня
(przenośnie, przenośnia) sprawić komuś przykrość
zadać komuś ranę

zreformować v
реформирам
przeprowadzić reformę
реформирам се
podlec reformie

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
понятие
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność

zrzęda n
мърморко
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zróżnicowany adj
разнообразен
zawierający wiele wyraźnie różniących się od siebie elementów, zjawisk albo wydarzeń

zręcznie adv
похватно
w sprawny sposób

zręczność n
похватност
wysoka sprawność fizyczna, zwinność

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
похватен
zwinny

zsiadłe mleko ˈɕːadwɛ ˈmlɛkɔ n
кисело мляко
(spożywczy) mleko poddane procesowi fermentacji, o kwaśnym smaku i gęstej konsystencji;

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
телбод
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
супа
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zurwanizm n
зурванизъм
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zuryski adj
цюрихски
związany z Zurychem, dotyczący Zurychu, pochodzący z Zurychu

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
сфинктер
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów;

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
дивеч
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań
mięso zwierząt, w szczególności leśnych, dzikich

zwierzątko zvʲjɛˈʒɔ̃ntkɔ n
животинка животинче
(zdrobniale) od: zwierzę

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
животно
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
тропик
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwrotnik Koziorożca n
Тропик на Козирога
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej;

zwrotnik Raka n
Тропик на Рака
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej;

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
победа
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
обикновен обичаен привичен
niewyróżniający się niczym

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛʦ̑ n
дегенерат
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat

zwyrodnieniowy adj
дегенеративен
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany ze zwyrodnieniem

zygota n
зигота
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
зигзаг
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zysk zɨsk n
печалба
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży
korzyść z czegoś, uzyskana wartość

ząb zɔ̃mp n
зъб
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
зъбец
(technologia, technika, techniczny) jeden z ciągu wystających elementów narzędzia lub przyrządu, służący do cięcia, czesania, chwytania, piłowania, przytrzymywania, rozdzielania itp. czegoś
зъбец зъб
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mądrości n
мъдрец
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
крадец
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
крадла
forma żeńska od: złodziej; kobieta, która kradnie

złoto ˈzwɔtɔ n
злато
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)

złotogłów n
асфодел
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju złotogłów (1.1)

złoty ˈzwɔtɨ adj
златен
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota
(przenośnie, przenośnia) dobry, najlepszy w swoim rodzaju
mający kolor i połysk złota
dotyczący złota

złoty ˈzwɔtɨ n
злота
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom;

złośliwe oprogramowanie n
злонамерен софтуер малуер
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złoże ˈzwɔʒɛ n
месторождение
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej;

à propos a‿prɔˈpɔ
апропо
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi

ósemka uˈsɛ̃mka n
осмица
nazwa cyfry 8

ósmoklasista ˌusmɔklaˈɕista n
осмокласник
(edukacja, edukacyjny) uczeń klasy ósmej

ćapati n
чапати
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
упражнение упражне́ние
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
четвърт
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinalista n
четвъртфиналист
(sport, sportowy) uczestnik ćwierćfinału

ćwierćfinalistka n
четвъртфиналистка
(sport, sportowy) kobieta, która doszła do ćwierćfinału w rozgrywkach lub konkursie

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
четвъртфинал
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćfinałowy ˌʨ̑fʲjɛrʲʨ̑fʲĩnaˈwɔvɨ adj
четвъртфинален
(sport, sportowy) dotyczący ćwierćfinału

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
четвъртина
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Елба Лаба
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łazy ˈwazɨ pn
Лази
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie śląskim;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Латвия
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łować pn
Ловат
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen;

Ługańska Republika Ludowa pn
Луганска народна република
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łuza pn
Луза
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w obwodzie kirowskim, Republice Komi i obwodzie wołgogradzkim, prawy dopływ rzeki Jug w dorzeczu Dwiny;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Лужица
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
лебед
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łabędź czarny n
черен лебед
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu;

łacinka n
латиница
(językoznawstwo, językoznawczy) łaciński alfabet

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
латински
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

ładunek elektryczny n
електрически заряд
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łajać ˈwajäʨ̑ v
лая
ostro strofować

łajno ˈwajnɔ n
лайно
odchody zwierzęce

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
скоропоговорка
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łania ˈwãɲa n
сърна кошута
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
лапа
noga zwierzęcia niemającego kopyt
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) ręka, dłoń

łapówka waˈpufka n
подкуп рушвет
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łata ˈwata n
кръпка
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie

łatać v
кърпя репризирам
umieszczać łaty

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
леснина леснота леснотия
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności

łazanki waˈzãnʲci n
юфка
(spożywczy) makaron cięty w kwadraty wielkości około jednego centymetra

łazienka waˈʑɛ̃nka n
баня
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
верига
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, wynikających jeden z drugiego
(geografia, geograficzny) ciąg podłużnych gór i wzgórz wraz z rozdzielającymi je dolinami;
szereg znajdujących się blisko siebie, położonych w jednej linii obiektów, elementów itp.
верига синджир
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
хранителна верига
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łańcuchowy adj
верижен
związany z szeregiem powiązanych ze sobą ogniw; dotyczący łańcucha

łańcuszek n
верижка
(jubilerstwo, jubilerski) element drobnej biżuterii noszonej na szyi

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
клитор
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łoboda n
лобода
(botanika, botaniczny) rodzaj rośliny podobnej do komosy;

łodyga wɔˈdɨɡa n
стъбло
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
себорея
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
лакът ла́кът
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łono ˈwɔ̃nɔ n
утроба
wnętrze brzucha kobiety w ciąży

łopata wɔˈpata n
лопата
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
лопатка
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łosoś ˈwɔsɔɕ n
сьомга
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łowiecki adj
ловджийски ловен
(łowiectwo, łowiecki) odnoszący się do łowiectwa i łowcy

łoś wɔɕ n
лос
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
смъртно легло
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
лагер
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
стрелба с лък
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łuk wuk n
арка дъга
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
лък
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
każdy kształt przypominający łuk (1.1)

łukowaty ˌwukɔˈvatɨ adj
лъковиден
mający kształt łuku, podobny do łuku, wygięty w kształcie łuku

łuska ˈwuska n
гилза
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki
люспа
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt
(botanika, botaniczny) okrywa niektórych nasion lub owoców

łuskowaty ˌwuskɔˈvatɨ adj
люспест
pokryty łuskami
люсповиден люспообразен
podobny do łuski, przypominający łuskę

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
псориазис
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci adj
лужишки
związany z Łużycami lub Łużyczanami

łyko n
лико
(botanika, botaniczny) żywa, włóknista tkanka roślin naczyniowych, rodzaj tkanki przewodzącej, która transportuje związki organiczne powstałe podczas fotosyntezy;
(włókiennictwo) włókno wykonane z łyka (1.1) niektórych roślin i używane na maty, sznurki, obuwie, itp.

łykowy adj
ликов
związany z łykiem, dotyczący łyka

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
алопеция
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łyska ˈwɨska n
лиска
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
плешив
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
лъжичка
mała łyżka

łyżka ˈwɨʃka n
лъжица
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
обувалка
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łza wza n
сълза сълза́
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódź wuʨ̑ n
лодка
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
лой
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji
себум
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych

łóżeczko wuˈʒɛʧ̑kɔ n
креватче
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: łóżko; małe łóżko

łóżko ˈwuʃkɔ n
легло
mebel przeznaczony do spania;

łóżkowy adj
креватен
związany z łóżkiem, dotyczący łóżka

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
свръзка
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest przenoszenie meldunków, rozkazów i utrzymywanie kontaktu między placówkami wojskowymi

łąka ˈwɔ̃ŋka n
ливада
teren gęsto porośnięty trawami;

łąkowy adj
ливаден ливадски
zamieszkujący łąki, związany z łąką, spotykany na łące

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
менискус
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Снежанка
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Świetlana pn
Светлана
imię żeńskie

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
Ден на труда
święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja;

Świętowit n
Святовит
(mitologia słowiańska) słowiański bóg wojny i urodzaju czczony przez plemię Ranów, którego główna świątynia znajdowała się na wyspie Rugia, na przylądku Arkona;

ścieki ˈɕʨ̑ɛ̇ci n
отпадъчни води
płynne odpady

ścienny ˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ adj
стенен
znajdujący się w ścianie lub na ścianie budynku, pokoju, sali; przeznaczony do wieszania na ścianie

ścierać ˈɕʨ̑ɛraʨ̑ v
бърша
oczyszczać powierzchnię poprzez tarcie

ścierniwo ɕʨ̑ɛrʲˈɲivɔ n
абразив
(technologia, technika, techniczny) materiał ścierny, naturalny lub sztuczny, o dużej twardości i małej ścieralności;

ścierny ˈɕʨ̑ɛrnɨ adj
абразивен
taki, który służy do wygładzania lub ścierania powierzchni

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
мърша
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
саундтрак
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku;

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
пищов
karteczka z informacjami używana nielegalnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp.

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
преписвам
odpisywać podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp.
свалям смъквам
zdejmować niżej coś, co znajduje się wysoko
свалям събличам
zdejmować ubranie lub buty
свалям тегля
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu
събирам
egzekwować podatki lub inne należności

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
сухожилие сухожи́лие
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ślamazarnie ˌɕlãmaˈzarʲɲɛ adv
туткаво
w sposób ślamazarny, bardzo powoli, często nieudolnie

ślamazarność n
туткавост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest ślamazarne; cecha tych, którzy są ślamazarni

ślamazarny ˌɕlãmaˈzarnɨ adj
туткав
powolny, flegmatyczny, mało energiczny

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
далак слезка
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledzionowy adj
далачен
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) dotyczący śledziony

śledź ɕlɛʨ̑ n
херинга селда
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
колче
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepiec ˈɕlɛpʲjɛʦ̑ n
слепец
niewidomy, ślepy mężczyzna

ślepota ɕlɛˈpɔta n
слепота
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie
(przenośnie, przenośnia) niedostrzeganie faktów

ślimak ˈɕlʲĩmak n
охлюв о́хлюв
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;
охлюв
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków;

śliniaczek n
лигавниче
(zdrobniale) od śliniak
лигавниче лигавче
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę

śliniak n
лигавник
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę

śliski ˈɕlʲisʲci adj
хлъзгав
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliskość n
хлъзгавост
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest śliskie; cecha tych, którzy są śliscy

śliwa ˈɕlʲiva n
слива
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe;

śliwka ˈɕlʲifka n
слива сли́ва
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
сливов
dotyczący śliwek (drzew i owoców)
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
сливовица сливова
(spożywczy) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek;

ślubny ˈɕlubnɨ adj
венчален
dotyczący ślubu

ślusarka n
шлосерка
(przestarzałe, przestarzały) kobieta trudniąca się ślusarstwem
шлосерство
(potocznie, potoczny) zawód ślusarza, ślusarstwo

ślusarski adj
шлосерен шлосерски
związany ze ślusarstwem, dotyczący ślusarstwa

ślusarski possessiveAdjective
шлосерен шлосерски
należący do ślusarzy

ślusarstwo n
шлосерство
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemiosło ślusarza

ślusarz ˈɕlusaʃ n
шлосер
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
слуз
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza wodna n
шлюз
(technologia, technika, techniczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla hydrotechniczna wznoszona między akwenami o różnym poziomie wody i umożliwiająca przepływanie między nimi;

śluzowy adj
шлюзов
(technologia, technika, techniczny) związany ze śluzą, dotyczący śluzy

śluzówka n
лигавица мукоза
(anatomia, anatomiczny) pokryta śluzem i unaczyniona, cienka błona wyściełająca anatomiczne drogi i przewody

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
смея се
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem
kpić z kogoś lub czegoś

śmiać się w twarz v
смея се в лицето
jawnie z kogoś kpić, traktować kogoś lekceważąco

śmiech ɕmʲjɛx n
смях
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmiercionośny adj
смъртоносен
powodujący lub mogący spowodować czyjąś śmierć

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
смърт
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
забавно комично смешно
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
каймак
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmietankowy adj
сметанов
przygotowany ze śmietanki

śmigłowiec n
хеликоптер
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
закуска
poranny posiłek;

śniadość n
мургавина
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest śniade; cecha tych, którzy są śniadzi

śniady ˈɕɲadɨ adj
мургав
o człowieku: opalony lub mający ciemniejszą karnację

śnieg ɕɲɛk n
сняг
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora

śnieżnobiały ˌɕɲɛʒnɔˈbʲjawɨ adj
белоснежен
(książkowy) biały jak śnieg, bardzo biały

śnić ɕɲiʨ̑ v
сънувам
widzieć sen podczas spania
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
бързам
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
пея
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpioch ɕpʲjɔx n
сънливец сънльо
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
спален чувал
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiączka n
кома
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
диаметър
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Средновековие
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
средновековен
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
сряда
trzeci dzień tygodnia;

środek przeciwstukowy ˈɕrɔdɛk ˌpʃɛʨ̑ifstuˈkɔvɨ n
антидетонатор
(chemia, chemiczny) dodatek do paliw stosowanych w silnikach iskrowych;

środek transportu n
транспортно средство
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środkowa n
медиана
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
среден
znajdujący się w środku

śruba ˈɕruba n
болт
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
средиземноморски
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadectwo dojrzałości n
свидетелство за зрелост
(edukacja, edukacyjny) dokument poświadczający fakt zdania matury

świadek ˈɕfʲjadɛk n
свидетел
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
osoba, która widziała coś na własne oczy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie

świat ɕfʲjat n
свят
cała Ziemia

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
мироглед светоглед
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie;

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
световен
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
светлина осветление
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
светлочувствителен
wrażliwy na światło

światłolecznictwo n
светлолечение светолечение
(medycyna, medyczny) dział fizykoterapii obejmujący leczenie podczerwienią, światłem widzialnym i nadfioletem

światłolubny adj
светлолюбив
(biologia, biologiczny) wymagający do prawidłowego rozwoju pełnego oświetlenia

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
фотофобия
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
свещ
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
запалителна свещ
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
светски
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
свещник
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
чирикам
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
щурец
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerszczyk ˈɕfʲjɛrʃʧ̑ɨk n
щурче
(zdrobniale) od: świerszcz

świerzb ɕfʲjɛʃp n
краста
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
светлинен
dotyczący światła, związany ze światłem, wykorzystujący światło

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
пресен свеж
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
свиня
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)

świniarek n
свинарче
(dawniej, dawny) (potocznie, potoczny) pastuszek pasający świnie

świniarka n
свинарка
(dawniej, dawny) kobieta wypasająca świnie

świniopas ɕfʲĩˈɲɔpas n
свинар
człowiek, który pasie świnie

świnka ˈɕfʲĩnka n
свинка
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic
(zdrobniale) od: świnia
mała świnia

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
морско свинче
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
мармот
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świątecznie adv
празнично
w sposób świąteczny

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
храм
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie związane z jakąś działalnością, zwykle uroczystą

świątynny adj
храмов
dotyczący świątyni

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
свещена крава
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
празник
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętokradztwo n
светотатство
znieważenie lub zbezczeszczenie kogoś lub czegoś uznawanego za święte

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Дядо Коледа
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
свински
związany ze świnią, dotyczący świni
charakterystyczny dla świni, mający cechy świni

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
зеница
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej

źródełko ʑruˈdɛwkɔ n
изворче
(zdrobniale) od źródło

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
изворен
pochodzący ze źródła (wodnego)

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
Корабни платна
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Żmudź pn
Жемайтия
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
евреин
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żydówka ʒɨˈdufka n
еврейка
(etnografia, etnograficzny) przedstawicielka narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael

Żygulowsk pn
Жигульовск
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą;

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
Жираф
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Żytomierz ʒɨˈtɔ̃mʲjɛʃ pn
Житомир
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na wyżynie Wołyńsko-Podolskiej;

żaba ˈʒaba n
жаба
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żabi ˈʒabʲi adj
жабешки
dotyczący żaby, odnoszący się do żaby
charakterystyczny dla żaby, mający cechy żaby

żabi ˈʒabʲi possessiveAdjective
жабешки
taki, który należy do żaby

żabka ˈʒapka n
жабица жабичка жабка жабче
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba

żabot n
жабо
(krawiectwo) (dawniej, dawny) falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik pod szyją;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
никой
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
ветрило платно
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
платноход ветроход ветроходен кораб
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żakard n
жакард
(włókiennictwo) tkanina o bardzo rozbudowanych wzorach, jedno- lub wielobarwnych, wykonywane na krosnach wyposażonych w mechanizm Żakarda;

żakardowy adj
жакардов
(włókiennictwo) dotyczący żakardu, związany z żakardem

żakiet n
жакет
damski strój rodzaju marynarki;

żako ˈʒakɔ n
жако
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos;

żal ʒal n
мъка
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żaluzja ʒaˈluzʲja n
щора
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła;

żandarm ˈʒãndarm n
заптие
funkcjonariusz żandarmerii, policji wojskowej

żardiniera n
жардиниера
(ogrodnictwo, ogrodniczy) rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
жаргон
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żargonowy ˌʒarɡɔ̃ˈnɔvɨ adj
жаргонен
dotyczący żargonu, związany z żargonem, wyrażony żargonem

żart ʒart n
шега
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartobliwie ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ adv
шеговито
humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka

żartobliwość n
шеговитост
cecha tego, co jest żartobliwe; cecha tego, kto jest żartobliwy

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
шеговит
często żartujący
mający znamiona żartu

żartowanie ˌʒartɔˈvãɲɛ n
шегуване
mówienie żartów, wypowiadanie się w sposób żartobliwy

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
шегувам се
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żałoba ʒaˈwɔba n
траур
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

że ʒɛ conjunction
че
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym

żebraczka ʒɛˈbraʧ̑ka n
просякиня
kobieta, która żebrze

żebrak ˈʒɛbrak n
просяк
ten, kto żebrze

żebro ˈʒɛbrɔ n
ребро
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żebrowy adj
ребрен
(anatomia, anatomiczny) dotyczący żebra lub żeber

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
за да
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu

żeglarstwo n
ветроходство яхтинг
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
ветроходец
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych

żegluga ʒɛɡˈluɡa n
корабоплаване
(marynarka) transport wodny

żeglugowy adj
корабоплавателен
związany z żeglugą, dotyczący żeglugi

żel ʒɛl n
гел
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek leczniczy lub kosmetyczny w formie żelu (1.1)

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
желатин
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelatynowy ˌʒɛlatɨ̃ˈnɔvɨ adj
желатинен желатинов
(przymiotnik) od żelatyna

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ютия
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazo ʒɛˈlazɔ n
желязо
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
феросилиций
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu;

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
фероманган
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu

żelazostop ˌʒɛlaˈzɔstɔp n
феросплав
(chemia, chemiczny) stop żelaza z innymi pierwiastkami chemicznymi;

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
железобетон
= (budownictwo) żelazobeton;

żelbetowy ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ adj
железобетонен
wykonany z żelbetu

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
чугун
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
женски
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety

żniwa ˈʒʲɲiva n
жетва жътва
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych;
pora roku, kiedy wykonuje się te prace

żniwiarka ʒʲɲiˈvʲjarka n
жетварка жътварка
(rolnictwo, rolniczy) ciągniona maszyna do żęcia zbóż;
kobieta, która pracuje przy żniwach

żniwiarski adj
жетварски жътварски
związany ze żniwiarzem, dotyczący żniwiarza

żniwiarz ˈʒʲɲivʲjaʃ n
жътвар жетвар
osoba pracująca przy żniwach

żniwny adj
жетвен жътвен
związany z żniwem, dotyczący żniwa

żona ˈʒɔ̃na n
жена
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
жонгльор
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żonglerka n
жонгльорка
kobieta żongler
жонгльорство
żonglowanie przedmiotami zwykle podczas popisów cyrkowych

żonglerski adj
жонгльорски
typowy dla żonglera, związany z żonglerem lub żonglowaniem

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
жоржет
(włókiennictwo) lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona;

żorżetowy adj
жоржетен
wykonany z żorżety

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
войник аскер
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
стомах
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
стомашен
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
жълъд желъд
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żołędziowy ˌʒɔwɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
желъдов жълъдов
dotyczący żołędzi, owoców dębu

żubr ʒupr̥ n
зубър зу́бър
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
мандибула
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żupa ˈʒupa n
жупа
(historia, historyczny, historycznie) we wczesnym średniowieczu jednostka etniczno-terytorialna;

żupan ˈʒupãn n
жупан
(dawniej, dawny) średniowieczny urzędnik zarządzający w imieniu suwerena;

żuraw ˈʒuraf n
жерав
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;

żużel ˈʒuʒɛl n
сгур сгурия
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali;

żwacz ʒvaʧ̑ n
търбух
(zoologia, zoologiczny) jeden z przedżołądków u przeżuwaczy;

żwawy ˈʒvavɨ adj
жив чевръст
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
чакъл
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

żwirowy ʒvʲiˈrɔvɨ adj
чакълен
dotyczący żwiru, związany ze żwirem

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
живот
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
желание
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować
пожелание
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
доброжелателен ласкав
przychylnie nastawiony do innych ludzi

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
пожелавам желая
składać życzenia

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
еврейски
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydówka n
еврейка
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żyletka ʒɨˈlɛtka n
ножче за бръснене самобръсначка
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żylny adj
венозен
(anatomia, anatomiczny) związany z żyłą, dotyczący żyły

żyrafa ʒɨˈrafa n
жирафа жираф
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrokompas ˌʒɨrɔˈkɔ̃mpas n
жирокомпас
(technologia, technika, techniczny) (lotnictwo, lotniczy) (morski) elektromechaniczne urządzenie służące do wskazywania kursu, wykorzystujące właściwości żyroskopu;

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
жироскоп
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żytomierski ˌʒɨtɔ̃ˈmʲjɛrsʲci adj
житомирски
dotyczący Żytomierza, związany z Żytomierzem

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
жив плет
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żyworodny adj
живороден
(zoologia, zoologiczny) rozwijający się w organizmie matki i rodzący się zdolny do życia poza organizmem matki

żywot ˈʒɨvɔt n
житие
(książkowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) życiorys, zwłaszcza w odniesieniu do świętych
(książkowy) życie, istnienie

żyć ʒɨʨ̑ v
живея
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym

żyła ˈʒɨwa n
вена
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
портна вена
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby;

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
жлъчен
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
жълтеница
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
жълтеникав
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty

żółtko ˈʒuwtkɔ n
жълтък
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;

żółtobiały adj
жълтобял
biały o odcieniu żółtym

żółtobrązowy adj
жълтокафяв
mający kolor brązowy o odcieniu żółtym

żółtoczerwony adj
жълточервен
czerwony o żółtym odcieniu

żółtoskóry adj
жълтокож
mający żółtą skórę

żółtozielony adj
жълтозелен
kolor zielony z żółtym odcieniem

żółty ˈʒuwtɨ adj
жълт
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółty ˈʒuwtɨ n
жълто
(potocznie, potoczny) żółte (1.1) światło sygnalizacyjne

żółw ʒuwf n
костенурка
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;

żółć ʒuwʲʨ̑ n
жлъч
(przenośnie, przenośnia) gniew, zdenerwowanie, oburzenie, irytacja
жлъчка жлъчен сок
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;
жълтина
(rzadki, rzadko używany) kolor żółty

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
жило
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;

żąć ʒɔ̃ɲʨ̑ v
жъна
(rolnictwo, rolniczy) ścinać zboże lub trawę ręcznie, za pomocą jakiegoś narzędzia np. sierpa, kosy

żęcie ˈʒɛ̃ɲʨ̑ɛ n
жънене
(rzeczownik odczasownikowy) od żąć

żłób n
ясла
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni