fag suffix
fago
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z organizmem odżywiającym się danym pokarmem

ista suffix
ista
tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu

logia ˈlɔɟja suffix
logia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
tomia
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną

AA a‿ˈː acronym
AA
= Anonimowi Alkoholicy;

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
ABS
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy;

Aaron aˈːrɔ̃n pn
Aarão
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza;
imię męskie;

Abchazja apˈxazʲja pn
Abecásia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji;

Abdiasz pn
Obadias
(biblijny) postać biblijna, prorok;

Abdon ˈabdɔ̃n pn
Abdão
imię męskie;

Abel ˈabɛl pn
Abel
imię męskie;
(biblijny) drugi syn Adama i Ewy, brat Kaina

Abelard aˈbɛlart pn
Abelardo
imię męskie;

Aberdeen pn
Aberdeen
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania);

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
Abidjan
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej;

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
Abissínia
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia;

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
abissínia
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
abissínio
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii

Abraham abˈraxãm pn
Abraão
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Abram ˈabrãm pn
Abrão
imię męskie

Abruzja abˈruzʲja pn
Abruzos
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim;

Abundiusz pn
Abôndio
imię męskie

Abwehra abˈvɛra pn
Abwehr
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej;

Achilles aˈxʲilːɛs pn
Aquiles
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy;

Achitofel ˌaxʲiˈtɔfɛl pn
Aitofel
(biblijny) postać biblijna, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma;

Adam ˈadãm pn
Adão
imię męskie;
(biblijny) według Księgi Rodzaju imię pierwszego człowieka na Ziemi oraz protoplasty rodu ludzkiego;

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
Adelaide
(geografia, geograficzny) miasto w Australii;

Adolf ˈadɔlf pn
Adolfo
imię męskie;

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
Adônis Adónis
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty;

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
Afeganistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu;

Afganka avˈɡãŋka n
afegã
obywatelka Afganistanu

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
afegão
obywatel Afganistanu

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
afro-americano
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
Afrodite
(mitologia grecka) bogini miłości;

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
Afrodisias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty;

Afryka ˈafrɨka pn
África
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi;

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
africano
mieszkaniec Afryki

Agata aˈɡata pn
Ágata
imię żeńskie;

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
Inês
imię żeńskie;

Agrigento pn
Agrigento
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na południowym wybrzeżu Sycylii;

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
Ésquilo
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny dramatopisarz grecki;

Akadia aˈkadʲja pn
Acádia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej;

Akka pn
Acre
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Izraelu, w Dystrykcie Północnym;

Akra ˈakra pn
Acra
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Ghany;

Akwinata pn
Aquinate
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego;

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
Aquitânia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux;

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
Aachen
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią;

Al-Falludża pn
Falluja
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku;

Aladyn aˈladɨ̃n pn
Aladim
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”;

Alaska aˈlaska pn
Alasca
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Albania alˈbãɲja pn
Albânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie;

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
albanês
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii

Albert ˈalbɛrt pn
Alberto
imię męskie;

Aldona alˈdɔ̃na pn
Aldona
imię żeńskie;

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
Alexandre
imię męskie;

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
Alexandra
imię żeńskie;

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
Alexandria
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego;

Aleppo aˈlɛpːɔ pn
Alepo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1)

Aleuta n
aleúte
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
Afonso Alfonso
imię męskie;

Alfred ˈalfrɛt pn
Alfredo
imię męskie;

Algier ˈalʲɟɛr pn
Argel
(geografia, geograficzny) stolica Algierii;

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
argelino
obywatel Algierii

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
Argélia
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze;

Algierka alʲˈɟɛrka n
argelina
obywatelka Algierii

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
Alice
imię żeńskie;

Allah ˈalːax pn
Alá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie;

Alpy ˈalpɨ pn
Alpes
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia;

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja pn
Alsácia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem;

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
alsaciano
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu

Amanda ãˈmãnda pn
Amanda
imię żeńskie;

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
Amazonas
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej;

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
Ambrósio
imię męskie;

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
América
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
América do Sul
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej;

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
América do Norte
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej;

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
América Central
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej;

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
americano
mieszkaniec Ameryki – kontynentu
mieszkaniec Stanów Zjednoczonych

Amerykanka ˌãmɛrɨˈkãnka n
americana
obywatelka Stanów Zjednoczonych
mieszkanka kontynentu amerykańskiego

Amman ˈãmːãn pn
Amã
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii;

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
Amesterdão Amsterdão
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii;

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
Amu Dária
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego;

Amur ˈãmur pn
Amur
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji;

Anansi pn
Anansi
(mitologia, mitologiczny) bóg-pająk z legend Afryki Zachodniej;

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
Anatólia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej;

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
Andaluzia
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
andaluza
mieszkanka Andaluzji

Andora ãnˈdɔra pn
Andorra
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią;

Andorczyk ãnˈdɔrʧ̑ɨk n
andorrano
obywatel Andory

Andromacha pn
Andrómaca
(mitologia grecka) postać z mitów i literatury starogreckiej, córka króla Eetiona, żona Hektora, matka Astyanaksa; archetyp matki i żony cierpiącej jako ofiara wojny;

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
Andrômeda Andrómeda
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą;
imię żeńskie;

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
André
imię męskie;

Andy ˈãndɨ pn
Andes Cordilheira dos Andes
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej;

Angelika pn
Angélica
imię żeńskie;

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
inglesa
kobieta narodowości angielskiej

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
Inglaterra
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej;

Anglik ˈãŋɡlʲik n
inglês
mężczyzna narodowości angielskiej

Angola ãŋˈɡɔla pn
Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Anguilla pn
Anguila Anguilla
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim;

Ani pn
Ani
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) stanowisko archeologiczne i ruiny w miejscu dawnego ormiańskiego miasta na wschodzie obecnej Turcji przy granicy z Armenią;

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
anjo da guarda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin;

Ankara ãŋˈkara pn
Ancara
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji;

Ankona pn
Ancona
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w środkowych Włoszech, położone nad Adriatykiem;

Anna ˈãnːa pn
Ana
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie;

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
Antananarivo
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru;

Antares ãnˈtarɛs pn
Antares
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona;

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
Antártica
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy;

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
Antígua e Barbuda
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's;

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
Antônio António
imię męskie;

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
Antonia
imię żeńskie;

Antonin pn
Antonino
imię męskie

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
Antuérpia
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
Antilhas Neerlandesas
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne;

Aosta aˈɔsta pn
Aosta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty;

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
Apeliotes
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego;

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
Apeninos
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech;

Apollo aˈpɔlːɔ pn
Apolo
(mitologia grecka) bóg sztuki i piękna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion mitologicznych;

Apulia pn
Apúlia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech;

Arab ˈarap n
árabe
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości arabskiej;

Arabia aˈrabʲja pn
Arábia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu;

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
Arábia Saudita
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie;

Arabka aˈrapka n
árabe
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
Aragão
(geografia, geograficzny) (administracja) region autonomiczny w północnej Hiszpanii

Arcach pn
Artsaque
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu

Archimedes ˌarxʲĩˈmɛdɛs pn
Arquimedes
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk;

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
Argentina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
argentino
obywatel Argentyny

Argolida pn
Argólida
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos;

Argos pn
Argos
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis;

Arktyka ˈarktɨka pn
Ártico
(geografia, geograficzny) obszar Ziemi otaczający biegun północny;

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
Arménia Armênia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
armênio
obywatel Armenii

Armoryka pn
Armórica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną;

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
Arsénio Arsênio Arsenio
imię męskie;

Aruba aˈruba pn
Aruba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej;

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
Aristóteles
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki,

Astrachań aˈstraxãɲ pn
Astracã
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu;

Asturia pn
Astúrias
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo

Asturyjczyk n
asturiano
mieszkaniec Asturii

Asyria aˈsɨrʲja pn
Assíria
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii;

Atena aˈtɛ̃na pn
Atena
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła, utożsamiana z rzymską Minerwą;

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
Atenas
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji;

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
Atlântida
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa;

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
Atlântico
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki

Attyka pn
Ática
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem;

Augiasz pn
Aúgias
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa;

Augsburg ˈawɡzburk pn
Augsburgo Augusta
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii;

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
Agostinho
imię męskie;

Auschwitz pn
Auschwitz
= (historia, historyczny, historycznie) KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia

Australia awˈstralʲja pn
Austrália
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski;
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi;

Australia Zachodnia pn
Austrália Ocidental
(geografia, geograficzny) (administracja) największy stan Australii, zajmuje zachodnią część kontynentu;

Australijczyk ˌawstraˈlʲijʧ̑ɨk n
australiano
mieszkaniec, obywatel Australii

Austria ˈawstrʲja pn
Áustria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
austríaca
mieszkanka lub obywatelka Austrii

Austriak ˈawstrʲjak n
austríaco
mieszkaniec lub obywatel Austrii

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Áustria-Hungria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie;

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
Avinhão
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem;

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
Azerbaijão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku;

Azja ˈazʲja pn
Ásia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi;

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
Ásia Menor
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą;

Azja Południowo-Wschodnia n
Sueste asiático
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny;

Azja Środkowa pn
Ásia Central
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej;

Azjatka aˈzʲjatka n
asiática
mieszkanka Azji

Azory aˈzɔrɨ pn
Açores
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii;

BRICS acronym
BRICS
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa współpracujących krajów rozwijających się: Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA;

BWP n
VCI
= (wojskowość, wojskowy) bojowy wóz piechoty;

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
Babilônia Babilónia
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku;

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
Baden-Württemberg
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec

Bagdad ˈbaɡdat pn
Bagdá Bagdade
(geografia, geograficzny) stolica Iraku;

Bahamy baˈxãmɨ pn
Baamas Bahamas
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim;
Bahamas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej;

Bahrajn ˈbaxrajn pn
Bahrein Barém
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie;

Bajkał ˈbajkaw pn
Baikal
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie;

Baktria pn
Báctria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie między Amu-Darią a Hindukuszem;

Baku ˈbaku pn
Bacu
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu;

Baltazar balˈtazar pn
Balthazar Balthasar
imię męskie;

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
Banguecoque
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii;

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
Bangladesh Bangladeche
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace;

Baran ˈbarãn pn
Áries Carneiro
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
Cordeiro de Deus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw;

Barbados barˈbadɔs pn
Barbados
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Bridgetown;

Barbara barˈbara pn
Bárbara
imię żeńskie;

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
Barcelona
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii;

Barnaba barˈnaba pn
Barnabé
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Barnauł pn
Barnaul
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem;

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
Bartolomeu
imię męskie;

Baruch pn
Baruque
(biblijny) postać biblijna;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Bask bask n
basco
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską;

Baszkir n
bachquir
członek narodu Baszkirów

Bawaria baˈvarʲja pn
Baviera Bavária
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium;

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
Basileia
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) miasto w Szwajcarii;

Bazylisa pn
Vasilisa
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Bałkany bawˈkãnɨ pn
Balcãs Bálcãs
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego;

Bałtyka bawˈtɨka pn
Báltica
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent;

Beda pn
Beda
imię męskie;

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
beduíno
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich;

Bejrut ˈbɛjrut pn
Beirute
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, na Bliskim Wschodzie, stolica Libanu;

Belfast ˈbɛlfast pn
Belfast
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej,

Belg bɛlk n
belga
obywatel Belgii

Belgia ˈbɛlʲɟja n
Bélgica
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli;

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
belga
obywatelka Belgii

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
Belgrado
stolica Serbii;

Belize bɛˈlʲizɛ pn
Belize
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie;

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
Benedito Bento
imię męskie;

Bengal ˈbɛ̃ŋɡal pn
Bengala
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską;

Bengalka n
bengali
(etnografia, etnograficzny) członkini azjatyckiego narodu posługującego się językiem bengalskim i zamieszkującego krainę historyczną Bengal

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
Benjamim
imię męskie;

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
Benim
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Berber ˈbɛrbɛr n
berbere
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego;

Bergamo pn
Bérgamo
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii;

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
Berlim
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec;

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
Berlim Ocidental
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina;

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
Bermudas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2);

Berno ˈbɛrnɔ pn
Berna
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii;
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Besarabia pn
Bessarábia
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę;

Betelgeza pn
Betelgeuse
(astronomia, astronomiczny) czerwony nadolbrzym w Orionie;

Betesda pn
Betesda
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy;

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
Belém
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny;

Bhutan ˈbutãn pn
Butão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu;

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
bielorrusso
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
Bielorrússia Belarus
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Biblia ˈbʲiblʲja n
Bíblia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga;

Birma ˈbʲirma pn
Birmânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
Bizâncio
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł;

Blanka ˈblãnka pn
Branca
imię żeńskie;

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
Médio Oriente Oriente Próximo
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji;

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
Gêmeos Gémeos
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Bogota bɔˈɡɔta pn
Bogotá
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii;

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
Bolívia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre;

Boliwijczyk ˌbɔlʲiˈvʲijʧ̑ɨk n
boliviano
obywatel Boliwii

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
Bolonha
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech;

Bolzano pn
Bolzano
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech w regionie Trydent-Górna Adyga;

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
Boaventura
imię męskie;

Booz pn
Boaz
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Bordeaux bɔrˈdɔ pn
Bordéus
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania;

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
Bósforo
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji;

Botswana bɔtsˈfãna pn
Botsuana Botswana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
Bósnia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie;

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
Bósnia e Herzegovina Bósnia-Herzegóvina
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie;

Bośniak ˈbɔɕɲak n
bósnio
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈʨ̑awɔ n
Corpus Christi
(potocznie, potoczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej;

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
Natal
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa;

Brabancja Północna pn
Brabante do Norte
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch;

Brasília pn
Brasília
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii;

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
Bratislava
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji;

Brazylia braˈzɨlʲja pn
Brasil
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
brasileiro
obywatel Brazylii

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
brasileira
obywatelka Brazylii

Bretania brɛˈtãɲja pn
Bretanha
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji;

Brugia pn
Bruges
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia;

Bruksela bruˈksɛla pn
Bruxelas
(geografia, geograficzny) stolica Belgii;

Brunei brũˈnɛji pn
Brunei
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Brygida brɨˈɟida pn
Brígida
imię żeńskie;

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
britânica
obywatel Wielkiej Brytanii

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
Ilhas Virgens Britânicas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego;

Bucefał pn
Bucéfalo
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego;

Buchara n
Bucara
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego;

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
Budapeste
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier;

Budda ˈbudːa n
Buda
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) założyciel buddyzmu;

Buenos Aires pn
Buenos Aires
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny;

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
Bucareste
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii;

Burgenland burˈɡɛ̃nlãnt pn
Burgenland
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii;

Burgundia burˈɡũndʲja pn
Borgonha
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji;

Buriacja burʲˈjat͡s.ja pn
Buriácia
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
Burquina Faso Burkina Faso
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce;

Burundi buˈrũndʲi pn
Burúndi Burundi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Bułgar ˈbuwɡar n
búlgaro
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii

Bułgaria buwˈɡarʲja pn
Bulgária
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii;

Bułgarka buwˈɡarka n
búlgara
kobieta lub dziewczyna narodowości bułgarskiej, obywatelka Bułgarii, mieszkanka Bułgarii

Byk bɨk pn
Touro Taurus
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą;

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
Antiga República Jugoslava de Macedónia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana do 12 lutego 2019 r. przez ONZ

Bóg buk n
Deus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej;

Bóg Ojciec pn
Deus, o Pai
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej;

Błażej ˈbwaʒɛj pn
Brás
imię męskie;

Canberra pn
Camberra
(geografia, geograficzny) stolica Australii;

Cannes pn
Cannes
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu;

Caracas kaˈrakas pn
Caracas
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli;

Casablanca pn
Casablanca
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka;

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
Cecília
imię żeńskie;

Cecylian pn
Ceciliano
imię męskie;

Cecyliusz pn
Cecílio
imię męskie;

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
Ceilão
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim;

Celebes ʦ̑ɛˈlɛbɛs pn
Celebes
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego;

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
Cérbero
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu;

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
Ceres
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.;
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter;

Cezarea pn
Cesareia
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego;

Cezarea Filipowa pn
Cesareia de Filipe
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei;

Cezaria pn
Cesária
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
Cesário
imię męskie;

Chankendi pn
Canquendi
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Karabachu;

Chartum ˈxartũm pn
Cartum
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu;

Charybda pn
Caríbdis
(mitologia grecka) córka Posejdona i Gai, potwór morski czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej;

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
Queroneia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
Queroneia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji;

Chersoń pn
Kherson
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego;

Chicago pn
Chicago
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
Chile
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Chiny ˈxʲĩnɨ pn
China
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Chińczyk ˈxʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
chinês
obywatel Chin
osoba narodowości chińskiej;

Chińska Republika Ludowa ˈxʲĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
República Popular da China
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin;

Chloe pn
Cloé
imię żeńskie;

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
Croácia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu;

Chorwat ˈxɔrvat n
croata
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji

Chronos pn
Chronos
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu;

Chrystus ˈxrɨstus pn
Cristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu;

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
Crisóstomo
imię męskie;

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
cigano
(etnografia, etnograficzny) osoba narodowości cygańskiej (romskiej);

Cyganka n
cigana
(etnografia, etnograficzny) kobieta narodowości cygańskiej

Cylicja pn
Cilícia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym;

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
Chipre
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego;
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji;

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
cipriota
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej)

Cyrena pn
Cirene
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne;

Czad ʧ̑at pn
Chade
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie;

Czarnobyl pn
Chernobil
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r.
Chernobil Chernobyl
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim;

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
Montenegro
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy;

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
montenegrino
obywatel Czarnogóry

Czeboksary pn
Cheboksary
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej;

Czech ʧ̑ɛx n
boémio boêmio
mieszkaniec Czech (krainy historycznej)
checo tcheco
osoba narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech;

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
Checoslováquia Tchecoslováquia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej;

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
Boémia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1);
Chéquia Tchéquia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze;

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
Chechênia Chechénia
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej;

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
Cheliabinsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego;

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
Cruz Vermelha
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji;

Czesław ˈʧ̑ɛswaf pn
Ceslau
imię męskie;

Czyta pn
Chita Tchita
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim;

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
ADN
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych;

Dafne ˈdafnɛ pn
Dafne
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe;

Dagestan daˈɡɛstãn n
Daguestão
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji;

Dakar ˈdakar pn
Dakar
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu;

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
Dalmácia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry;

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
Damasco
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Syrii;

Damazy pn
Dâmaso
imię męskie;

Damian ˈdãmʲjãn pn
Damião
imię męskie;

Dania ˈdãɲja pn
Dinamarca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze;

Daniel ˈdãɲɛl pn
Daniel Danilo
imię męskie;

Dawid ˈdavʲit pn
Davi
imię męskie;

Debora pn
Débora
(biblijny) starotestamentowa prorokini z plemienia Naftalego;
imię żeńskie;

Dekan ˈdɛkãn pn
Decão
(geografia, geograficzny) rozległy płaskowyż w centralnej i południowej części Półwyspu Indyjskiego;

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
República Democrática do Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Afryki ze stolicą w Kinszasie;

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
República Democrática de São Tomé e Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce

Diana ˈdʲjãna pn
Diana
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody, utożsamiana z grecką Artemidą;
imię żeńskie;

Diego pn
Diogo Diego
imię męskie

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
Diógenes
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników;
imię męskie;

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
Dioniso
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem;

Dionizy dʲjɔ̇̃ˈɲizɨ pn
Diniz Dinis Dionísio
imię męskie;

Disneyland pn
Disneylândia
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company;

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
Dniepre Borístenes Dnieper
(geografia, geograficzny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię;

Dodekanez pn
Dodecaneso
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji;

Dolna Saksonia pn
Baixa Saxônia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze;

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
Domínica Dominica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau;

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
República Dominicana
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Dorota dɔˈrɔta pn
Doroteia
imię żeńskie;

Drezno ˈdrɛznɔ pn
Dresden
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech;

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
Via Láctea
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie

Dubaj ˈdubaj pn
Dubai
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie;
(geografia, geograficzny) stolica Dubaju (1.1);

Dublin ˈdublʲĩn pn
Dublin
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii;

Duch Święty ˈduxʲ ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
Espírito Santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej;

Dunaj ˈdũnaj pn
Danúbio
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Dunka ˈdũŋka n
dinamarquesa
kobieta lub dziewczyna narodowości duńskiej lub obywatelka Danii

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
Dushanbe
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu;

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
dinamarquês
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii

Dyzma pn
Dimas
imię męskie;

Dzielnica Łacińska pn
Bairro Latino
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża;

Dzień Matki n
Dia das Mães
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek;

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
Jacarta
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji;

Dżerba pn
Djerba
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym należąca do Tunezji;

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
Jibuti Djibuti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Dżibuti (1.1);

EBI acronym
BEI
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Inwestycyjny;

EBOR ˈɛbɔr acronym
BERD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EBOiR ɛbɔˈir acronym
BERD
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju;

EPL acronym
PPE
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Europejska Partia Ludowa;

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
SEBC
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych;

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
TEDH
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Europejski Trybunał Praw Człowieka;

Ebro ˈɛbrɔ pn
Ebro
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii;

Edgar ˈɛdɡar pn
Edgar Edgardo Édgar
imię męskie;

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
Edirne
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji

Edward ˈɛdvart pn
Eduardo Duarte
imię męskie;

Edwarda n
Eduarda
imię żeńskie

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
Edimburgo
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji,

Efez pn
Éfeso
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w Azji Mniejszej;

Efrem pn
Efrém
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Egina ɛˈɟĩna pn
Egina
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich;

Egipcjanin ˌɛɟipˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
egípcio
mieszkaniec Egiptu

Egipt ˈɛɟipt pn
Egipto Egito
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze;

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
Equador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito;

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
equatoriano
obywatel Ekwadoru

Eliza ɛˈlʲiza pn
Elisa
imię żeńskie;

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
Elisabete Isabel
imię żeńskie;

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
Emília
imię żeńskie;

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
Emília-Romanha
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech;

Eneasz pn
Eneias
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym;

Epifaniusz pn
Epifânio
imię męskie;

Epir pn
Épiro
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim;

Eris ˈɛrʲis pn
Éris
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią;

Eryk ˈɛrɨk pn
Érico
imię męskie;

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
Eritreia Eritréia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze;

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
Erevan
(geografia, geograficzny) stolica Armenii;

Estera ɛˈstɛra pn
Ester
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
Estónia Estônia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Estończyk ɛˈstɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
estoniano
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości estońskiej, obywatel Estonii, mieszkaniec Estonii

Estremadura pn
Estremadura
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Méridzie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i dawna prowincja w zachodniej części Portugalii;

Etiopczyk ɛˈtʲjɔpʧ̑ɨk n
etíope
obywatel Etiopii

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
Etiópia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Etol n
etólio
mieszkaniec Etolii

Eubeja pn
Eubeia Negroponte
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego;

Eucheriusz pn
Euquério
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
Eufêmia
imię żeńskie;

Eugenia ɛwˈɡɛ̃ɲja pn
Eugénia
imię żeńskie;

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
Eugênio
imię męskie;

Eurazja ɛwˈrazʲja n
Eurásia
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję;

Europa ɛwˈrɔpa pn
Europa
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją;
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona;
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52;

Europa Południowa n
Europa meridional
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej

Europa Północna n
Europa setentrional
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej

Europa Wschodnia n
Leste Europeu
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją;

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa pn
Europa Ocidental Oeste Europeu
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową;

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
Europa Central
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie;

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
europeu
mieszkaniec Europy

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
europeia
mieszkanka Europy

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
Euterpe
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Eutyches pn
Eutiques
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Ewa ˈɛva pn
Eva
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego;
imię żeńskie;

Ewaryst pn
Evaristo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ewarysta pn
Evarista
imię żeńskie;

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
Esdras
imię męskie;

Ezechiel ɛˈzɛxʲjɛl pn
Ezequiel
imię męskie;

Ezop ˈɛzɔp pn
Esopo
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej;

Falklandy falkˈlãndɨ pn
ilhas Falkland
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag Falklandów (1.1);

Fatima faˈtʲĩma pn
Fátima
(geografia, geograficzny) miasto w Portugalii
imię żeńskie

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
Federação Russa
(oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Rosji

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
República Federativa do Brasil
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej

Federalna Republika Somalii pn
República Federal da Somália
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Somalii jako państwa

Felicja fɛˈlʲiʦ̑ʲja pn
Felícia
imię żeńskie;

Felicyta pn
Felicidade
imię żeńskie;

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
Fenícia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii;

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
fenício
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
Fernão
imię męskie;

Fez fɛs pn
Fez
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku;

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
Fiji
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
Filadélfia
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania;

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
Filemom
imię męskie;

Filip ˈfʲilʲip pn
Felipe Filipe
imię męskie;

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
Filipinas
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
filipino
obywatel Filipin

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
Filomena
imię żeńskie;

Fin fʲĩn n
finlandês
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
Finlândia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach;

Flandria ˈflãndrʲja pn
Flandres
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii;
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
Florença
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech;

Florentyna pn
Florentina
imię żeńskie;

Fobos ˈfɔbɔs pn
Fobos
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy;
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa;

Fokida pn
Fócida
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas;

Formuła 1 n
Fórmula 1
cykl prestiżowych międzynarodowych wyścigów samochodowych;

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
Francisco
imię męskie;

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
França
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu;

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
francês
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
francesa
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji

Freja ˈfrɛja pn
Freia
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny;

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
Frederico
imię męskie;

Fryderyka ˌfrɨdɛˈrɨka pn
Frederica
imię żeńskie;

Frygia pn
Frígia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska;

Fryzja pn
Frísia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii;

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
Fuji
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu;

G8 acronym
G8
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję;

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
OGM
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie;

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
Gabão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
Gabriel
imię męskie;

Gagauzja pn
Gagaúzia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar autonomiczny, położony w południowej części Mołdawii;

Galacja pn
Galácia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej;

Galia ˈɡalʲja pn
Gália
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie

Galicia pn
Galiza
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
Galícia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim;

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
Galilea
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja;
Galileia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan;

Gambia ˈɡãmbʲja pn
Gâmbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Gandawa ɡãnˈdava pn
Gante Ghent
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii;

Gargantua pn
Gargântua
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu;

Geldria pn
Guéldria
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem;

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
Genebra
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii;
(administracja) (geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii;

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
Génova
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria;

Georgia pn
Geórgia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie;

Georgia Południowa pn
Geórgia do Sul
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy

Germanin n
germano
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy;

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
Gertrudes
imię żeńskie;

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
Gervásio
imię męskie;

Ghana ˈɡãna pn
Gana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Akrze;

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
ganense ganês
obywatel Ghany

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
Gibraltar
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego

Gliceriusz pn
Glicério
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Goa pn
Goa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim;

Godfryd ˈɡɔtfrɨt pn
Godofredo
imię męskie;

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
Godzilla
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów;

Godzina dla Ziemi n
Hora do Planeta
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca;

Golgota pn
Gólgota
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus;

Gomora pn
Gomorra
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego;

Gonsalwy pn
Gonçalo Gonçalvo
imię męskie;

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
Grécia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach;

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
grega
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji

Grek ɡrɛk n
grego
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
Granada
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Grenlandczyk n
groenlandês
mieszkaniec Grenlandii

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
Groenlândia Gronelândia
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku;

Grenlandka n
groenlandesa
mieszkanka Grenlandii

Gruzin ˈɡruʑĩn n
georgiano
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji

Gruzja ˈɡruzʲja pn
Geórgia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi;

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
Gregório
imię męskie;

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
Guam Guame
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Guernsey pn
Guernsey
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie;

Gujana ɡuˈjãna pn
Guiana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown;

Gujana Brytyjska pn
Guiana Britânica Guiana Inglesa
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna posiadłość brytyjska w Ameryce Południowej;

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
Guiana Francesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim;

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
Guadalupe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament i region zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli ze stolicą w Basse-Terre;

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
Guatemala
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej;

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
Guiné
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;
(geografia, geograficzny) kraina w Afryce, położona głównie nad Zatoką Gwinejską, ciągnie się od masywu Futa Dżalon po krańce pustyni Namib;

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
Guiné-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau;

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
Guiné Equatorial
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Górna Kraina pn
Alta Carníola
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy;

Górna Wolta pn
Alto Volta
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Burkiny Faso do 1984 r.

Górny Śląsk pn
Alta Silésia
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech;

Góry Baskijskie pn
Montes Bascos
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie;

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
Montanhas Rochosas
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej;

HIV xʲif acronym
VIH HIV
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS;

Habakuk pn
Habacuque
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Hadrian ˈxadrʲjãn pn
Adriano
imię męskie;

Haga ˈxaɡa pn
A Haia Haia
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii;

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
Haiti
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli;

Hamburg ˈxãmburk pn
Hamburgo
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech;

Hamza pn
Hamza
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) podziemny ciek wodny w Brazylii odwadniający Basen Amazonki;

Hanower pn
Hanôver
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii;

Hawaje xaˈvajɛ pn
Havaí Havai
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym;

Hawana xaˈvãna pn
Havana
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby;

Hebe ˈxɛbɛ pn
Hebe
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6;
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas;

Hekate xɛˈkatɛ pn
Hécate
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom);

Hektor ˈxɛktɔr pn
Heitor
(mitologia grecka) królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama
imię męskie;

Helena xɛˈlɛ̃na pn
Helena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa;

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
Helsínquia Helsinque
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii;

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
Henrique
imię męskie;

Herod ˈxɛrɔt pn
Herodes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Hesja ˈxɛsʲja n
Hesse
(geografia, geograficzny) kraj związkowy i kraina historyczna w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Wiesbaden;

Hestia ˈxɛstʲja pn
Héstia
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny;

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
Hesíodo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki epik;

Hieronim xʲjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
Jerónimo Jerônimo
imię męskie;

Hieronima pn
Jerónima
imię żeńskie

Hilary xʲiˈlarɨ pn
Hilário
imię męskie;

Himalaje ˌxʲĩmaˈlajɛ pn
Himalaias Himalaia
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi;

Hims pn
Homs
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes;

Hindus ˈxʲĩndus n
indiano
obywatel Indii

Hiob xʲjɔp pn
Jó
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna;

Hispanoameryka pn
Hispano-América
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) hiszpańskojęzyczne kraje Ameryki;

Hiszpan ˈxʲiʃpãn n
espanhol
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii

Hiszpania xʲiʃˈpãɲja pn
Espanha
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie;

Hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
espanhola
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii

Holandia xɔˈlãndʲja pn
Holanda
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów;
Holanda Países Baixos Neerlândia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Holandia Południowa pn
Holanda do Sul
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego;

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
holandês
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii

Holofernes pn
Holofernes
(biblijny) postać biblijna, wódz babilońskiej armii Nabuchodonozora zdekapitowany przez Judytę;

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
Homero
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”;

Honduras xɔ̃nˈduras pn
Honduras
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
Hong Kong
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim;

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
Horácio
imię męskie;

Horeb pn
Horebe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj;

Horus ˈxɔrus pn
Hórus
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej;

Huang He pn
Huang He
(geografia, geograficzny) Rzeka Żółta, rzeka w północnych Chinach,

Hubal pn
Hubal
(mitologia arabska) przedislamski bóg słońca i księżyca, najwyższa postać panteonu mekkańskiego;

Hurghada xurˈɡada pn
Hurghada
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego;

Hydra ˈxɨdra pn
Hidra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę;

Hygin pn
Higino
imię męskie;

Idaho pn
Idaho
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Ifigenia pn
Ifigênia Ifigenia Ifigénia
imię żeńskie;

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
Inácio
imię męskie;

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
Indiana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis;

Indie ˈĩndʲjɛ pn
Índia
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
Indonésia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie;

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
indonésio
obywatel Indonezji

Iowa pn
Iowa
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych;

Irak ˈirak pn
Iraque
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie;

Iran ˈirãn pn
Irã Irão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
iraniano
obywatel Iranu

Irena iˈrɛ̃na pn
Irene Iria
imię żeńskie;

Irkuck pn
Irkutsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut;

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
irlandês
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej

Irlandia irˈlãndʲja pn
Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim;

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
Irlanda do Norte
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii;

Irlandka irˈlãntka n
irlandês irlandesa
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
islandês
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii

Islandia isˈlãndʲja pn
Islândia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy;

Itaka iˈtaka pn
Ítaca
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu;

Izajasz iˈzajaʃ pn
Isaías
(rzadki, rzadko używany) imię męskie, jedno z imion biblijnych;
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło;

Izrael izˈraɛl pn
Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów;
(podniośle) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawcy judaizmu
imię męskie;

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
israelense
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
israelita
(starożytność) przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu;

Izydor iˈzɨdɔr pn
Isidoro
imię męskie;

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
Jacinto
imię męskie;

Jafet pn
Jafé
(biblijny) postać starotestamentowa, jeden z synów Noego;

Jahwe ˈjaxfɛ pn
Javé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga;

Jakub ˈjakup pn
Jacó Jacob
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów;
Tiago Jacó Diogo Jaime Iago
imię męskie;

Jamajka jãˈmajka pn
Jamaica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo położone na Jamajce (1.1)
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim;

Jan jãn pn
João
imię męskie;

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
Jan Mayen
(geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii;

Jankes n
ianque
(pogardliwie, pogardliwy) albo (żartobliwie) Amerykanin

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
Japão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Japonka jaˈpɔ̃nka n
japonesa
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
japonês
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii

Jawa ˈjava pn
Java
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji);

Jawajczyk n
javanês
mieszkaniec Jawy

Jawajka n
javanesa
mieszkanka Jawy

Jazon ˈjazɔ̃n pn
Jasão Jasom
imię męskie;

Jałta ˈjawta pn
Ialta
(geografia, geograficzny) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego;

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
Iémen Iêmen
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie;

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
Ienissei
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
Jeremias
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jerozolima ˌjɛrɔzɔˈlʲĩma ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
Jerusalém
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów;

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
Jericó
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej;

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
Jorge
imię męskie;

Jesse ˈjɛsːɛ pn
Jessé
(biblijny) postać biblijna;

Jezioro Bodeńskie pn
lago de Constança
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii;

Jezus ˈjɛzus pn
Jesus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa;

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
Jesus Cristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego;

Joachim jɔˈaxʲĩm pn
Joaquim
imię męskie;

Joanna jɔˈãnːa pn
Joana
imię żeńskie;

Joel ˈjɔɛl pn
Joel
(biblijny) Księga Joela;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
Jonas
imię męskie;

Jonia pn
Iónia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander;

Jordan ˈjɔrdãn pn
Jordão Rio Jordão
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego;

Jordania jɔrˈdãɲa pn
Jordânia
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie;

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
jordaniano
obywatel Jordanii

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
Júpiter
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; najwyższy bóg panteonu rzymskiego;
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego;

Jozafat pn
Josafá Josafat
imię męskie;

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
Josué
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Juda ˈjuda pn
Judas Judá
imię męskie; imię biblijne;
Judá
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie;
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy;

Judasz pn
Judas
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota;

Judyta juˈdɨta pn
Judite
imię żeńskie;

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
Jugoslávia Iugoslávia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim;

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
iugoslavo
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
Júlio
imię męskie;

Jutlandia pn
Jutlândia
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga;

Józef ˈjuzɛf pn
José
imię męskie;

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
Josefina
imię żeńskie;

KTG acronym
CTG
(medycyna, medyczny) kardiotokografia

Kabul ˈkabul pn
Cabul
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu;

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
Cabília
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
Gaspar
imię męskie;

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
Pato Donald
bohater filmów animowanych;

Kadyks ˈkadɨks pn
Cádis
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Kafarnaum pn
Cafarnaum
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim;

Kain pn
Caim
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców;

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
Cairo
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu;

Kajfasz pn
Caifás
(biblijny) nowotestamentowy arcykapłan;
imię męskie

Kajmany kajˈmãnɨ pn
Ilhas Cayman
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej;

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
Califórnia
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Kalifornijczyk n
californiano
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych

Kalkuta kalˈkuta pn
Calcutá
(geografia, geograficzny) miasto w delcie Gangesu w północno-wschodnich Indiach, stolica stanu Bengal Zachodni;

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
Camboja
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh;

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
cambojano
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
Kamchatka
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji;

Kamerun kãˈmɛrũn pn
Camarões
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kampania kãmˈpãɲja pn
Campânia
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech;

Kanada kãˈnada pn
Canadá
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
canadense
obywatel Kanady

Kapadocja pn
Capadócia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii;

Kapsztad ˈkapʃtat pn
Cidade do Cabo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki;

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
Carachi
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju;

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
Caribe
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk;

Karol ˈkarɔl pn
Carlos
imię męskie;

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
Carolina
imię żeńskie;

Karolina Południowa pn
Carolina do Sul
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych;

Karpaty karˈpatɨ pn
Cárpatos
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie;

Kartagina ˌkartaˈɟĩna pn
Cartago
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
cartaginês
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy

Karyntia pn
Caríntia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii

Kastylia n
Castela
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii;

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
Caxemira
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
Catalunha
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii;

Katania pn
Catânia
(geografia, geograficzny) miasto portowe we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii nad Zatoką Katańską, znajduje się u podnóża Etny;

Katar ˈkatar pn
Qatar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego;

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
Catarina
imię żeńskie;

Kaukaz ˈkawkas pn
Cáucaso
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji;
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji;

Kazach ˈkazax n
cazaque
osoba narodowości kazachskiej;

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
Cazaquistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie;

Kazań ˈkazãɲ pn
Cazã
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu;

Kazimierz kaˈʑĩmʲjɛʃ pn
Casimiro
imię męskie;

Kefas pn
Cefas
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
Quénia Quênia Quénia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Kercz pn
Kerch
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską;

Kijów ˈcijuf pn
Kiev Quieve
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy;

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
Kilimanjaro
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią;

King Kong pn
King Kong
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna gigantyczna małpa z popkulturowej literatury i filmu;

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
Quirguizistão Quirguistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
Kiribati
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym;

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
Chişinău
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii;

Klaudia ˈklawdʲja pn
Cláudia
imię żeńskie;

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
Cláudio
imię męskie;

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
Clio
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.;

Kolombo kɔˈlɔ̃mbɔ pn
Colombo
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki;

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
Colônia Colónia
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem;

Kolumb ˈkɔlũmp pn
Colombo
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
Colômbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
Colúmbia Britânica
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
colombiano
obywatel Kolumbii

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
Comissão Europeia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej;

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
Comores
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Komsomoł n
Komsomol
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991;

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
Conacri
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei;

Konfederacja Szwajcarska pn
Confederação Suíça
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa;

Konfucjusz pn
Confúcio
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof;

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
Congo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
Constança
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia;
imię żeńskie;

Konstantyna pn
Constantina
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Algierii;
imię żeńskie;

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
Constantinopla
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu;

Kopciuszek pn
Cinderela
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni;

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
Copenhaga
(geografia, geograficzny) stolica Danii;

Koran ˈkɔrãn pn
Corão Alcorão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu;

Kordoba kɔrˈdɔba n
Córdova
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja;

Korea kɔˈrɛa pn
Coreia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański;
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Coreia do Sul Coréia do Sul Coreia do Sul
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
Coreia do Norte
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Koreańczyk ˌkɔrɛˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
coreano
obywatel Korei Południowej lub Korei Północnej; osoba narodowości koreańskiej

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
Cornélio
imię męskie;

Kornwalia pn
Cornualha
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim;

Korsyka kɔrˈsɨka pn
Córsega
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji;

Korynt pn
Corinto
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo

Koryntianin n
corintiano coríntio
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Koryntu

Kos kɔs pn
Cós
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez;

Kosma ˈkɔsma pn
Cosme
imię męskie;

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
Kosovo
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie;

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
Costa Rica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
costa-riquenho
obywatel Kostaryki

Kowno pn
Kaunas
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii;

Kozak ˈkɔzak n
Cossaco
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji;

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
Capricórnio
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Kraków ˈkrakuf pn
Cracóvia
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski;

Krasnodar pn
Krasnodar
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego;

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
Krasnoyarsk
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego;

Kreta ˈkrɛta pn
Creta
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym;

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
cretense
mieszkaniec Krety

Krym krɨ̃m pn
Crimeia
(geografia, geograficzny) półwysep na Morzu Czarnym, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; terytorium sporne między Ukrainą a Rosją;

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
Crispim
imię męskie;

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
Cristina
imię żeńskie;

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
Cristóvão
imię męskie;

Królestwo Belgii pn
Reino da Bélgica
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
Reino do Butão
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
Reino da Suécia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej

Królewiec pn
Conisberga
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Federacji Rosyjskiej, położone u ujścia Pregoły do Bałtyku;

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
Xavier
imię męskie;

Kserkses pn
Xerxes
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie, noszone przez kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Lua
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie;

Ku Klux Klan n
Ku Klux Klan
(historia, historyczny, historycznie) (społeczny) działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne;

Kuba ˈkuba pn
Cuba
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach;
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach;

Kubań pn
Kuban
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia;

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
cubano
obywatel Kuby

Kujawy kuˈjavɨ pn
Cujávia
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce;

Kurdystan pn
Curdistão
(geografia, geograficzny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów;

Kurytyba pn
Curitiba
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana;

Kusz kuʃ pn
Cush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama;
Cuche
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt;

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
Kuwait
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1);

LGBT acronym
LGBT
= (społeczny) lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość;

La Manche pn
Canal da Mancha
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji;

Lacedemończyk ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk pn
lacedemónio
mieszkaniec Lacedemonu (Sparty)

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
Lácio
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie;

Lahaur pn
Lahore
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab;

Lakonia pn
Lacónia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią;

Laos ˈlaɔs pn
Laos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
Lapónia Lapônia
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji;

Laramidia pn
Laramidia
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) kontynent istniejący w późnej kredzie, 98-65 mln lat temu, który obejmował tereny stanowiące współcześnie zachód Ameryki Północnej;

Las Bregencki pn
Pré-Alpes de Bregenz
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi;

Las Vegas pn
Las Vegas
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark;

Lateran pn
Latrão
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie;

Laura ˈlawra pn
Laura
imię żeńskie;

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
Costa Azul Riviera Francesa
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami;

Lejda pn
Leida
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego;

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
Leningrado
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
Leopoldo
imię męskie;

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
Lesoto
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Lew lɛf pn
Leão Leo
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną;

Lewi pn
Levi
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów;

Lhasa ˈlasa pn
Lassa Lhasa
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego;

Liban ˈlʲibãn pn
Líbano
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Azji ze stolicą w Bejrucie;

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
libanês
obywatel Libanu

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
Libéria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libia ˈlʲibʲja pn
Líbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
líbio
obywatel Libii

Libijka lʲiˈbʲijka n
líbia
obywatelka Libii

Licja pn
Lícia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią;

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
Liechtenstein Listenstaine
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią;

Liechtensteińczyk n
liechtensteiniano
obywatel Liechtensteinu

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
Ligúria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech;

Lima ˈlʲĩma pn
Lima
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Peru;

Linus ˈlʲĩnus pn
Lino
(historia, historyczny, historycznie) imię męskie;

Lipsk lʲipsk pn
Leipzig
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii;

Litwa ˈlʲitfa pn
Lituânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Wilnie;

Litwin ˈlʲitfʲĩn n
lituano
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości litewskiej, obywatel Litwy, mieszkaniec Litwy

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
Lisboa
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego;

Loara lɔˈara pn
Loire
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy;
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego;

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
Lombardia
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie;

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
Londres
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii;

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Lorena
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji;

Lublana luˈblãna pn
Liubliana
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii;

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
Lucerna
(geografia, geograficzny) (administracja) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów;

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
Lúcio
imię męskie;

Ludwik ˈludvʲik pn
Luís
imię męskie;

Luizjana pn
Louisiana Luisiana
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki;

Luksemburczyk ˌluksɛ̃mˈburʧ̑ɨk n
luxemburguês
obywatel Luksemburga

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
Luxemburgo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Luneta lũˈnɛta pn
Telescópio
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Lusaka luˈsaka pn
Lusaca
(geografia, geograficzny) stolica Zambii;

Luzytania pn
Lusitânia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca większą część współczesnej Portugalii, Estremadury i prowincji Salamanka, dawna prowincja rzymska i ziemia legendarnych Luzytanów;

Lwów lvuf pn
Lviv
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie;

Lyon lʲjɔ̃n pn
Lyon
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną;

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
AIEA
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej;

MSM acronym
HSH
= (seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna mający kontakty seksualne z mężczyznami;
MSM
= (chemia, chemiczny) (spożywczy) metylosulfonylometan

MTK ɛ̃m‿tɛ‿ˈka acronym
TPI
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) Międzynarodowy Trybunał Karny;

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
Macedónia Macedônia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
macedónio macedônio
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii;

Machabeusz n
Macabeu
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza;

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j pn
Mathias
imię męskie;

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
Madagáscar
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Madera maˈdɛra pn
Madeira
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka;

Madryt ˈmadrɨt pn
Madride Madrid
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii;

Magdeburg maɡˈdɛburk pn
Magdeburgo
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt;

Maghreb ˈmaɡrɛp n
Magrebe Magreb
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem;

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
Maomé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu;

Majorka pn
Maiorca
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym;

Majotta maˈjɔtːa n
Mayotte
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim;

Makau ˈmakaw pn
Macau
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach
(geografia, geograficzny) (administracja) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej;

Maksencja pn
Maxentia
imię żeńskie;

Malachiasz pn
Malaquias
(biblijny) imię męskie;

Malawi maˈlavʲi pn
Malawi
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Malediwczyk ˌmalɛˈdʲifʧ̑ɨk n
maldivo
obywatel Malediwów

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
Maldivas
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim;

Malezja maˈlɛzʲja pn
Malásia
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Mali ˈmalʲi pn
Mali
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako;

Malta ˈmalta pn
Malta
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
maltês
obywatel Malty

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
Manchúria
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin;

Manila mãˈɲila pn
Manila
(geografia, geograficzny) stolica Filipin;

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
Manitoba
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Mantua pn
Mântua
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w Lombardii; stolica prowincji Mantua (1.2);

Maraton pn
Maratona
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e.;

Marcela pn
Marcela
imię żeńskie

Marceli marˈʦ̑ɛlʲi pn
Marcelo
imię męskie;

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
Martim Martinho
imię męskie;

Marek ˈmarɛk pn
Marcos
imię męskie;

Maria ˈmarʲja pn
Maria
imię żeńskie;

Marokańczyk ˌmarɔˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
marroquino
obywatel Maroka

Maroko maˈrɔkɔ pn
Marrocos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej;

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
Marraquexe
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka;

Mars mars pn
Marte
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem;
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Marsylia marˈsɨlʲja pn
Marselha
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji;

Marta ˈmarta pn
Marta
imię żeńskie;

Maryja maˈrɨja pn
Maria
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża;

Maryn pn
Marino
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Maryna maˈrɨ̃na pn
Marina
imię żeńskie;

Masaj ˈmasaj n
massai
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna z półkoczowniczej grupy etnicznej zamieszkującej Kenię i północną Tanzanię;

Maskareny pn
Mascarenhas
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim, na wschód od Madagaskaru;

Massachusetts pn
Massachusetts
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie;

Matatiasz pn
Matatias
imię męskie

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Mateus
imię męskie;

Maur mawr n
mouro
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów;

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
Mauritânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut;

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
Maurícia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim;

Mazowsze maˈzɔfʃɛ pn
Mazóvia
(geografia, geograficzny) kraina w centralno-wschodniej Polsce;

Mazury pn
Masúria
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region etnograficzny i geograficzny w północno-wschodniej Polsce;

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
Margarida
imię żeńskie;

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
Milão
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii;

Meduza pn
Medusa
(mitologia grecka) jedna z gorgon z mitologii grecka, potwór o kobiecej postaci i wężowych włosach, którego spojrzenie miało zabijać;

Mefistofeles pn
Mefistófeles
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) upadły anioł;

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
Mecklemburgo-Pomerânia Ocidental
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie;

Meksyk ˈmɛksɨk pn
Cidade do México México
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1);
México
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Meksykańskie Stany Zjednoczone pn
Estados Unidos Mexicanos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Meksyku jako państwa

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
Melanésia
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii;

Melaniusz pn
Melânio
imię męskie;

Melchior ˈmɛlxʲjɔr pn
Melchior
imię męskie;

Melchizedek pn
Melquisedeque
(biblijny) imię męskie;

Meluzyna pn
Melusina
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) postać z literatury średniowiecznej i mitów, pół-kobieta, pół-ryba;

Men mɛ̃n pn
Meno
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech;

Mercja pn
Mércia
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie istniejące w środkowej Anglii w latach 527–918;

Merkury mɛrˈkurɨ pn
Mercúrio
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem;
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem;

Mesjasz pn
Messias
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa)

Mesyna pn
Messina
(geografia, geograficzny) miastowe Włoszech położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską;

Metody mɛˈtɔdɨ pn
Metódio
imię męskie;

Mezoameryka pn
Mesoamérica
(geografia, geograficzny) region zamieszkany przez członków wielkich środkowoamerykańskich kultur prekolumbijskich rozciągający się od środkowego Meksyku po Przesmyk Panamski;

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
Mesopotâmia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu;

Miami maˈjãmʲi pn
Miami
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie;

Michał ˈmʲixaw pn
Miguel
imię męskie;

Micheasz pn
Miqueias Micaías
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Michigan pn
Michigan
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior;

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
Nicolau
imię męskie;

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
Micronésia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2);
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym;

Milet pn
Mileto
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne jońskie miasto i polis na wybrzeżu Karii przy ujściu rzeki Meander do Zatoki Latmijskiej, współcześnie stanowisko archeologiczne;

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
Minerva
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną;

Minorka pn
Minorca
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów;

Mirela mʲiˈrɛla pn
Mirela
imię żeńskie;

Mińsk mʲĩj̃sk pn
Minsk
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi;

Modena mɔˈdɛ̃na pn
Módena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania;

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
Mainz Mogúncia
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem;

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
Moisés
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego;
imię męskie;

Moluki pn
Ilhas Molucas Molucas
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji;
Molucas
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1);

Monachium mɔ̃ˈnaxʲjũm pn
Munique
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii;

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
Mónaco
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym;

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
Mongólia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej;

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
mongol
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej

Monika mɔ̃ˈɲika pn
Mônica
imię żeńskie;

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
Montreal
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec;

Montserrat pn
Monserrate
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli;

Mordechaj pn
Mordechai
(rzadki, rzadko używany) imię męskie

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Morfeu
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach;

Moria pn
Moriá
(biblijny) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Wzgórza Świątynnego w Jerozolimie, występującego w Starym Testamencie jako miejsce ofiary Abrahama

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
mar Adriático Mar Adriático
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego;

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
mar Arábico mar da Arábia mar Árabe
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego;

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
Mar de Azov
(geografia, geograficzny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji;

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
mar de Barents Mar de Barents
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym;

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
Mar Báltico
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie;

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
Mar Branco
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji;

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
Mar Negro
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy;

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ pn
Mar Egeu
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego;

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
Mar da Irlanda
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią;

Morze Japońskie pn
Mar do Japão
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją;

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
Mar Jônico
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego;

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
Mar do Caribe
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
mar Cáspio
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie;

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈxʲĩj̃sʲcɛ pn
Mar da China Meridional
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego;

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
mar do Norte Mar do Norte
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
Mar Tirreno
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim;

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
Mar Mediterrâneo Mediterrâneo
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego;

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
mar Amarelo Mar Amarelo
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim;

Moskwa ˈmɔskfa pn
Moscovo Moscou
(geografia, geograficzny) stolica Rosji;

Mostar ˈmɔstar pn
Mostar
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu:

Mount Everest pn
Monte Everest
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach;

Mowgli pn
Mogli
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie, bohater serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”;

Moza ˈmɔza pn
Mosa
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie;

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
Moçambique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
Moldávia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie;

Murcja pn
Múrcia
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
Murmansk
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego;

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
negro
(etnografia, etnograficzny) człowiek czarnoskóry

Mykeńczyk n
micénico
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Myken

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
Rato Mickey Mickey Mouse
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya;

NASA ˈnasa n
NASA
(administracja) (astronautyka, astronautyczny) amerykańska Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej, zajmująca się planowaniem, koordynacją i realizacją badań nad kosmosem;

NATO ˈnatɔ acronym
OTAN
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego;

NLPZ acronym
AINE
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny;

NPŚ acronym
NOM
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) nowy porządek świata;

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
RDA
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna

Nabatea pn
Nabateia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków

Nablus ˈnablus pn
Nablus
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej;

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
Nabucodonosor
(starożytność) babilońskie imię męskie noszone m.in. przez kilku władców Babilonii

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
Transnístria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region autonomiczny Mołdawii;

Nadrenia Północna-Westfalia pn
Renânia do Norte-Westfália Renânia do Norte-Vestfália
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części;

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
Renânia-Palatinado
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec;

Nahum pn
Naum
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię męskie;

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
Nairobi
(geografia, geograficzny) stolica Kenii;

Namibia nãˈmʲibʲja pn
Namíbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
Napoleão
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Narbona pn
Narbona
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude;

Narwa pn
Narva
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2);

Natalia naˈtalʲja pn
Natália
imię żeńskie;

Natan pn
Natan
imię męskie;
Natã
(biblijny) postać biblijna;

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
Nauru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1);

Nawakszut naˈvakʃut pn
Nouakchott
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii;

Nazaret naˈzarɛt pn
Nazaré
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu;

Nazjanz pn
Nazianzo
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Kapadocji w Azji Mniejszej;

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
N'Djamena
(geografia, geograficzny) stolica Czadu;

Neapol nɛˈapɔl pn
Nápoles
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech położone nad Zatoką Neapolitańską; stolica Kampanii;

Nepal ˈnɛpal pn
Nepal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Neptun ˈnɛptũn pn
Neptuno Netuno
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem;
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego;

Niagara ɲaˈɡara pn
rio Niágara
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych;

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
Nice
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym;

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
Domingo de Ramos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień;

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
Alemanha
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
alemão
człowiek narodowości niemieckiej

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
República Democrática Alemã
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie;

Niemka ˈɲɛ̃mka n
alemã
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec

Niger ˈɲiɡɛr pn
Níger
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niameyu;

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
Nigéria
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży;

Nigeryjczyk ˌɲiɡɛˈrɨjʧ̑ɨk n
nigeriano
obywatel Nigerii

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
Nicarágua
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej;

Nil ɲil pn
Nilo
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu;

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
Niue
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi;
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii

Nix ɲiks pn
Nix
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona;

Niżny Nowogród pn
Níjni Novgorod
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego;

Noe ˈnɔɛ pn
Noé
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
Norbert
imię męskie;

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
Normandia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji;

Norweg ˈnɔrvɛk n
norueguês
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
Noruega
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo;

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
norueguesa
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
Nuremberga
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii;

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
Terra Nova
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador;

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Nova Guiné
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii;

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
Nova Caledónia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii;

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Nova Escócia
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
Nova Zelândia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
Nova Deli
(geografia, geograficzny) stolica Indii;

Nowokuźnieck pn
Novokuznetsk
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem;

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
Novosibirsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem;

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
Nova Brunswick
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
Nova Iorque
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych;
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
Novo México
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych;

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
Nova Orleães
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych;

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
Ano-Novo Ano Novo
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Novo Testamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła;

Nowy Świat ˈnɔvɨ ˈɕfʲjat pn
Novo Mundo
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Ameryki Północnej, Ameryki Południowej i Australii;

Nubia ˈnubʲja pn
Núbia
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie;

Numidia nũˈmʲidʲja pn
Numídia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji;

OB acronym
VHS VS
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego);

OIOM ˈɔjɔ̃m acronym
UCI UTI
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
ONU
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych

Ob ɔp pn
Ob
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji;

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
Oceano Ártico
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi;

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
Atlântico
(geografia, geograficzny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką;

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
Oceano Índico
(geografia, geograficzny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi;

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
Oceano Pacífico oceano Pacífico
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi;

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
Oceania Oceânia
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent;

Odessa pn
Odessa
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym;

Odyseusz ˌɔdɨˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Odisseu Odysseu
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera;

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
Pai Nosso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”;

Okawango pn
Cubango
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Afryce;

Oksford ˈɔksfɔrt pn
Oxford
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire;

Oksytania pn
Occitânia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego;

Oktawia pn
Octávia Otávia
imię żeńskie;

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
Olímpia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim;

Oman ˈɔ̃mãn pn
Omã
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie;

Omar ˈɔ̃mar pn
Omar
imię męskie

Omsk pn
Omsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza;

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
Ontário
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady;

Orenburg pn
Oremburgo
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji;

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
Organização das Nações Unidas Nações Unidas
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka;

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
Organização do Tratado do Atlântico Norte
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej;

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
Orion
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1);
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy;

Orlando pn
Orlando
imię męskie

Orlean pn
Orleães
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą;

Osaka ɔˈsaka pn
Osaca Osaka
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki;

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
Ossétia do Sul
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość;

Oslo ˈɔslɔ pn
Oslo
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii;

Ostia pn
Óstia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne i wczesnośredniowieczne miasto położone u ujścia Tybru, najważniejszy port morski Rzymu; opuszczone w IX w.;

Ottawa ɔtˈːava pn
Ottawa
(geografia, geograficzny) stolica Kanady;

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
Auvergne
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji;

Ozeasz pn
Oseias
(biblijny) Księga Ozeasza;
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
Osíris
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych;

PNA acronym
CEP
= pocztowy numer adresowy

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
DPOC
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc;

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
PP
= (chemia, chemiczny) polipropylen;

PTFE acronym
PTFE
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen

PZ acronym
SO
= (geografia, geograficzny) południowy zachód

Pacyfik paˈʦ̑ɨfʲik pn
Pacífico
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny

Pad pat pn
Pó
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północnych Włoszech;

Padwa ˈpadva pn
Pádua
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech;

Pafos pn
Pafos
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru;

Pakistan paˈcistãn pn
Paquistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
paquistanês
obywatel Pakistanu

Palau ˈpalaw pn
Palau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii;

Palermo paˈlɛrmɔ pn
Palermo
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, na Sycylii;

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
Palestina
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego;

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
palestino
mieszkaniec Palestyny

Palma de Mallorca pn
Palma de Maiorca
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów;

Palmyra pn
Palmira
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej;

Pamir ˈpãmʲir pn
Pamir
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie;
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne;

Pan pãn pn
Pã
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami;
Senhor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie

Pan Jezus pn
Nosso Senhor Jesus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus

Panama pãˈnãma pn
Panamá
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Pandora pãnˈdɔra n
Pandora
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość;

Pangea pãŋˈɡɛa pn
Pangeia
(geologia, geologiczny) superkontynent, który powstał w permie i rozpadł się w jurze;

Pankracy pãŋˈkraʦ̑ɨ pn
Pancrácio
imię męskie;

Panna ˈpãnːa pn
Virgem Virgo
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną;

Panonia pãˈnɔ̃ɲja pn
Panónia Panônia
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem;

Pantaleon pn
Pantaleão
imię męskie;

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
Papua-Nova Guiné
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby;

Paragwaj paˈraɡvaj pn
Paraguai
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej;

Paraklet pn
Paracleto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Ducha Świętego;

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
Parlamento Europeu Eurocâmara
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej;

Partia pn
Pártia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina historyczna, położona w dzisiejszym północno-wschodnim Iranie i Turkmenistanie, na południowy wschód od Morza Kaspijskiego;

Paryż ˈparɨʃ pn
Paris
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju;

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
Patagónia
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej;

Paulina pawˈlʲĩna pn
Paulina Pauline
imię żeńskie;

Paweł ˈpavɛw pn
Paulo
imię męskie;

Państwo Islamskie pn
Estado Islâmico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii;

Państwo Izrael pn
Estado de Israel
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa

Państwo Środka n
Reino Médio Reino do Meio
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny

Pegaz ˈpɛɡas pn
Pégaso
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu;
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego;

Pekin ˈpɛcĩn pn
Pequim
(geografia, geograficzny) stolica Chin;

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
Pelágio
imię męskie;

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
Peloponeso
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim;

Penelopa pn
Penélope
(mitologia grecka) imię mitycznej królowej Itaki, żony Odysa;

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
Pensilvânia
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych;

Persefona pn
Perséfone
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych;

Persja ˈpɛrsʲja pn
Pérsia
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu;

Peru ˈpɛru pn
Peru
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie;

Peszawar pn
Peshawar
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Pakistanie;

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
Petersburgo
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską;

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
Piemonte
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie;

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
Picardia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche;

Piotr pʲjɔtr̥ pn
Pedro
imię męskie;

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
Pireneus
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie;

Pireus ˈpʲirɛws pn
Pireu
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji;

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
Pitágoras
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof;

Pittsburgh pn
Pittsburgh
(geografia, geograficzny) duże miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny;

Piza pn
Pisa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza (1.2);

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
Pisídia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji

Platon ˈplatɔ̃n pn
Platão
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof;

Plejady plɛˈjadɨ pn
Plêiades
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka;

Pleton ˈplɛtɔ̃n pn
Pletão Pléton
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof Jerzy Gemist;

Pluton ˈplutɔ̃n pn
Plutão
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem;
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego;

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
Podláquia
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski;

Polak ˈpɔlak n
polonês polaco
(etnografia, etnograficzny) obywatel Polski, mieszkaniec Polski, osoba narodowości polskiej;

Pole Marsowe pn
Campo de Marte
(geografia, geograficzny) poświęcone Marsowi miejsce w starożytnym Rzymie wykorzystywane do zebrań publicznych, pierwotnie niezabudowane; położone było poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu;

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
Polinésia
(geografia, geograficzny) część Oceanii;

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
Polinésia Francesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Polinezyjczyk n
polinésio
mieszkaniec Polinezji

Polka ˈpɔlka n
polaca
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego

Polska ˈpɔlska pn
Polónia Polônia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie;

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
Pomerânia
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim;

Pompeje pn
Pompeia
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone we włoskiej Kampanii u stóp Wezuwiusza, zniszczone jego wybuchem w 79 r. n.e.;

Pont pn
Ponto
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska;

Port of Spain pn
Port of Spain
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
Porto Rico
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich;

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
português
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
Portugal
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego;

Poznań ˈpɔznãɲ pn
Poznan Poznań
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski;

Połtawa pn
Poltava
(geografia, geograficzny) miasto w środkowo-wschodniej części Ukrainy, nad rzeką Worsklą, stolica obwodu i rejonu połtawskiego;

Praga ˈpraɡa pn
Praga
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech;

Praia pn
Praia
stolica Republiki Zielonego Przylądka;

Prakseda pn
Praxedes
imię żeńskie;

Prometeusz pn
Prometeu
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień;
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna;

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
Provença
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji;

Prusy ˈprusɨ n
Prússia
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
Canes Venatici
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Ptah ptax pn
Ptah
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca;

Ptolemeusz ˌptɔlɛ̃ˈmɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Ptolemeu Ptolomeu
imię męskie;

Putrajaya pn
Putrajaya
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji;

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
Península Balcânica Balcãs Bálcãs
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy;

Quebec n
Quebec Quebeque
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Quito pn
Quito
(geografia, geograficzny) stolica Ekwadoru;

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
RFA
= Republika Federalna Niemiec

RGT acronym
GTR
= (technologia, technika, techniczny) radioizotopowy generator termoelektryczny;

RKO acronym
RCP RCR
= (medycyna, medyczny) resuscytacja krążeniowo-oddechowa

RODO acronym
RGPD
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych;

Rabat ˈrabat pn
Rabat
(geografia, geograficzny) stolica Maroka;

Rachela raˈxɛla pn
Raquel
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie;

Rafał ˈrafaw pn
Rafael
imię męskie;

Rajmund ˈrajmũnt pn
Raimundo
imię męskie;

Rak rak pn
Câncer Cancer
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą;

Ratyzbona pn
Ratisbona
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, położone nad Dunajem;

Rawenna pn
Ravena
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania, stolica prowincji Rawenna (1.2);

Rebeka rɛˈbɛka pn
Rebeca
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Izaaka;

Region Autonomiczny Azorów pn
Região Autónoma dos Açores
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azorów jednostki administracyjnej Portugalii

Region Autonomiczny Madery pn
Região Autónoma da Madeira
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Madery jako jednostki administracyjnej Portugalii

Region Autonomiczny Sinciang-Ujgur pn
Região Autônoma Uigur do Xinjiang
(oficjalnie) (urzędowy) (administracja) oficjalna nazwa regionu autonomicznego Chińskiej Republiki Ludowej ze stolicą w Urumczi;

Ren rɛ̃n pn
Reno
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem;

Renata rɛ̃ˈnata pn
Renata
imię żeńskie;

Republika Angoli pn
República de Angola
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli

Republika Bułgarii pn
República da Bulgária
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii;

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
República Checa República Tcheca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo)

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
República Federal da Alemanha
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn;

Republika Francuska pn
República Francesa
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa;

Republika Grecka pn
República Helénica República Helênica
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Grecji jako państwa ;

Republika Gwinei Bissau pn
República da Guiné-Bissau
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Bissau

Republika Irlandii pn
República da Irlanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Irlandii

Republika Kirgiska pn
República Quirguiz
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kirgistanu jako państwa

Republika Konga rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
República do Congo
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w środkowej części Afryki ze stolicą w Brazzaville;

Republika Mozambiku pn
República de Moçambique
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mozambiku

Republika Portugalska pn
República Portuguesa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa;

Republika Serbii pn
República da Sérvia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa;

Republika Sudanu Południowego pn
República do Sudão do Sul
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu Południowego jako państwa;

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
República Eslovaca
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami;

Republika Włoska pn
República Italiana
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Cabo Verde
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
República Centro-Africana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi;

Riazań pn
Riazan
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego;

Rijad ˈrʲijat pn
Riade
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej;

Rio de Janeiro pn
Rio de Janeiro
(geografia, geograficzny) miasto w Brazylii;

Robert ˈrɔbɛrt pn
Roberto
imię męskie;

Roberta rɔˈbɛrta pn
Roberta
imię żeńskie;

Rodan ˈrɔdãn pn
Ródano
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji;

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
Rodésia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Zimbabwe, w latach 1965-1979;

Rodopy pn
Ródope
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny;

Roland ˈrɔlãnt pn
Rolando Roldão
imię męskie;

Romuald rɔ̃ˈmu<sup>w</sup>alt pn
Romualdo
imię męskie;

Rosja ˈrɔsʲja pn
Rússia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie;

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
russo
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji;

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
russa
obywatelka Rosji

Rufus ˈrufus pn
Rufo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Rumun ˈrũmũn n
romeno
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii

Rumunia rũˈmũɲja pn
Roménia
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie;

Rut ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut pn
Rute
imię żeńskie;

Rwanda ˈrvãnda pn
Ruanda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali;

Ryby ˈrɨbɨ pn
Peixes
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią;

Ryga ˈrɨɡa pn
Riga
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy;

Ryszard ˈrɨʃart pn
Ricardo
imię męskie;

Ryszarda pn
Ricarda
imię żeńskie;

Ryta pn
Rita
imię żeńskie;

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
República da Polônia
oficjalna nazwa państwa polskiego;

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
rio São Lourenço
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej;

Rzym ʒɨ̃m pn
Roma
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch;
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie;
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
romano
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
Corno de África
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
SMS
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego lub bramki internetowej

Saara ˈsara pn
Saarland Sarre
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec;

Sahara saˈxara pn
Saara
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce;

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
Saara Ocidental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo;

Saint Kitts i Nevis pn
São Cristóvão e Névis
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej;

Saint Lucia pn
Santa Lúcia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie o tej samej nazwie;
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych;

Saint Vincent i Grenadyny pn
São Vicente e Granadinas
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej;

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
Saxónia Saxônia
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i kraj związkowy w Niemczech;

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
Salomão
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości;
Salomão Salomaõ Solomão
imię męskie;

Salwador salˈvadɔr pn
El Salvador Salvador
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej;

Samaria sãˈmarʲja pn
Samaria
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą;
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasta położonego w Samarii (1.1); współcześnie ruiny;

Samarkanda pn
Samarcanda
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie;

Samoa sãˈmɔa pn
Samoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia;

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
Samoa Americana
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii;

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
Samuel
imię męskie;

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
São Marinho San Marino
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Sandżak pn
Sanjak
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry;

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
Santo Domingo
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany;

Sara ˈsara pn
Sara
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama;
imię żeńskie;

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
Saragoça
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii;

Saraj pn
Sarai
(biblijny) postać biblijna, żona patriarchy Abrahama
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
Sarajevo
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny;

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
Sardenha
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym;

Saturn ˈsaturn pn
Saturno
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów;
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego;
(astronomia, astronomiczny) seria amerykańskich rakiet nośnych;

Saul sawl pn
Saul
(biblijny) postać biblijna, król Izraela
imię męskie;

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
Sebastião
imię męskie;

Sebastiana pn
Sebastiana
imię żeńskie

Segowia pn
Segóvia
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w hiszpanii, w regionie Kastylia i León ze stolicą w Segowii (1.1);
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León;

Sekwana sɛˈkfãna pn
Sena
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż;

Sem pn
Sem
(biblijny) postać starotestamentowa, protoplasta Semitów;

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
Senegal
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze;

Serb sɛrp n
sérvio
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii

Serbia ˈsɛrbʲja pn
Sérvia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry;

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
Sérvia e Montenegro
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie;

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
Sérgio
imię męskie;

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
Seicheles Seychelles
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim;
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim;

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
Seul
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej;

Sewastopol pn
Sebastopol
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego;

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
Sevilha
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji;

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
Estados Federados da Micronésia
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii;

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
Serra Leoa
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown;

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
Singapura Cingapura
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji;

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
singapurense
obywatel Singapuru

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
escandinavo
mieszkaniec Skandynawii

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
Escandinávia
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję;

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
escandinava
mieszkanka Skandynawii

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
Escorpião
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem;

Slawonia pn
Eslavónia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy;

Sofia ˈsɔfʲja pn
Sófia
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii;

Sofroniusz pn
Sofrônio
imię męskie;

Sokrates sɔˈkratɛs pn
Sócrates
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof;
imię męskie;

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
Sólon
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.;

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
Somália
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu;

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
somali
obywatel Somalii

Sparta ˈsparta pn
Esparta
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji;
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie

Srem pn
Sírmia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
Sri Lanka
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon;

Stambuł ˈstãmbuw pn
Istambul
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach;

Stanisław stãˈɲiswaf pn
Estanislau
imię męskie;

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
Estados Unidos Estados Unidos da América
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
Estados Unidos da América
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie;

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
Antigo Testamento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą;

Stefan ˈstɛfãn pn
Estêvão Estevão
imię męskie;

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
Estepanaquerte
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu;

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska pn
Santa Sé
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan

Stolica Święta pn
Santa Sé
(geografia, geograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) siedziba papieża, Watykan
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organ władzy zwierzchniej w Kościele katolickim

Strasburg pn
Estrasburgo
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji;

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
Faixa de Gaza
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim;

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
Sagitário
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem;

Stuttgart pn
Estugarda
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia;

Styria pn
Estíria
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię;

Suazi pn
Suazilândia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna nazwa państwa Eswatini;

Sudan ˈsudãn pn
Sudão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Sudão do Sul
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce;

Sudańczyk suˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
sudanês
mieszkaniec Sudanu, obywatel Sudanu albo Sudanu Południowego

Sudety suˈdɛtɨ pn
Sudetos
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską;

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
Suez
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie;

Sumatra sũˈmatra pn
Samatra Sumatra
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich;

Sundajczyk n
sundanês
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego zachodnią część wyspy Jawy;

Surinam suˈrʲĩnãm pn
Suriname
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo;

Svalbard ˈsfalbart pn
Svalbard
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii;

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
Sibéria
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji;

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
Sicília
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech;

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
siciliano
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii

Sydney pn
Sydney Sidney
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii;

Syjam ˈsɨjãm pn
Sião
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii

Syjon pn
Sião
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy;

Sykstus ˈsɨkstus pn
Sisto
imię męskie;

Sylweriusz pn
Silvério
imię męskie;

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
Sílvia
imię żeńskie;

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
Simferopol
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu;

Syrakuzy pn
Siracusa
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii;

Syria ˈsɨrʲja pn
Síria
(geografia, geograficzny) kraj w Azji;

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
sírio
obywatel Syrii lub mieszkaniec Syrii

Syzyf pn
Sísifo
(mitologia grecka) mityczny król Koryntu, skazany przez bogów na wtaczanie głazu na szczyt góry;

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
Champagne
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji;

Szanghaj pn
Xangai
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy;

Szatan pn
Satanás
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich najwyższy spośród upadłych aniołów, przywódca złych duchów niekiedy utożsamiany z Lucyferem;

Szaweł pn
Saulo
(biblijny) pierwotne imię apostoła Pawła

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
Estetino
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego;

Szechina pn
Shekhinah
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga;

Szeherezada pn
Xerazade
(folklor) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię żeńskie; imię postaci z arabskiej baśni;

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
Escócia
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo;

Szkodra pn
Escodra
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii;

Szkot ʃkɔt n
escocês
mieszkaniec Szkocji

Szlezwik-Holsztyn pn
Eslésvico-Holsácia Schleswig-Holstein
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii;

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
Estocolmo
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji;

Szwabia ˈʃfabʲja pn
Suábia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji;

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
suíço
obywatel Szwajcarii

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
Suíça
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie;

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
Suécia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego;

Szwed ʃfɛt n
sueco
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
Eslováquia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej;

Słowak ˈswɔvak n
eslovaco
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji;

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
Eslovénia Eslovênia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie;

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
esloveno
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
eslavo
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy;

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
Sol
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; w dzień najjaśniejszy obiekt na niebie;

T-shirt n
camiseta
(odzieżownictwo) koszulka z krótkim rękawem;

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Tadeu
imię męskie;

Tadź Mahal pn
Taj Mahal
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal;

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
Tadjiquistão Tajiquistão
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tag tak pn
Tejo
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim;

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
Tailândia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Tajlandka tajˈlãntka n
tailandesa
obywatelka Tajlandii

Tajpej ˈtajpɛj pn
Taipé
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu;

Tajwan ˈtajvãn n
Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym;
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję;

Talia ˈtalʲja pn
Tália
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Tambow pn
Tambov
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną;

Tamiza tãˈmʲiza pn
Tâmisa Tamisa
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii;

Tantal ˈtãntal pn
Tântalo
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii;

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
Tanzânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma;

Tarent ˈtarɛ̃nt pn
Tarento
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent (1.2), w południowych Włoszech;

Tarsycjusz pn
Tarciso
imię męskie;

Tartus pn
Tartus
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii;

Tasmania tasˈmãɲja pn
Tasmânia
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii;

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
Tashkent
(geografia, geograficzny) stolica Uzbekistanu;

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
Tbilisi
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji;

Teheran tɛˈxɛrãn pn
Teerã Teerão
(geografia, geograficzny) stolica Iranu;

Teksańczyk n
texano
mieszkaniec Teksasu

Telesfor tɛˈlɛsfɔr pn
Telésforo
imię męskie;

Teneryfa pn
Tenerife
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich;

Teodoryk pn
Teodorico
(rzadki, rzadko używany) imię męskie;

Teofil tɛˈɔfʲil pn
Teófilo
imię męskie;

Teresa tɛˈrɛsa pn
Teresa
imię żeńskie;

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
Termópilas
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji;

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
Terpsícore
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
Territórios do Noroeste
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich;

Tesalia tɛˈsalʲja pn
Tessália
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji;

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Teseu
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry;

Timor ˈtʲĩmɔr pn
Timor
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji;

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
Timor Leste Timor-Leste
(geografia, geograficzny) państwo w Azji;

Tiumeń pn
Tiumen
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą;

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
Tobias
imię męskie;

Togo ˈtɔɡɔ pn
Togo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé;

Tokio ˈtɔcɔ pn
Tóquio
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Japonii;

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
Tomé Tomás
imię męskie;

Tomsk pn
Tomsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom;

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
Tonga
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii;

Toskania tɔˈskãɲja pn
Toscana
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech;

Tracja pn
Trácia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię;

Trak n
trácio
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Tracji

Trewir pn
Tréveris
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą;

Triest pn
Trieste
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska;

Troja ˈtrɔja pn
Tróia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej;

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
Trindade e Tobago
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej;

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
Trípoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym;
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii;

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
Três Reis Magos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami;

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
Trindade Santíssima Trindade
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg;

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
Triângulo Austral
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
Tunísia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Tunis ˈtũɲis pn
Tunes Túnis
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji;

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
Turquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji;

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
Turquemenistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej;

Turyn ˈturɨ̃n pn
Turim
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu;

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
Turíngia
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie;

Twer pn
Tver
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy;

Tyberiusz tɨˈbɛrʲjuʃ pn
Tibério
imię męskie;

Tybet ˈtɨbɛt pn
Tibete
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej;
kraj na Wyżynie Tybetańskiej

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
tibetano
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
Tigre
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak;

Tymon ˈtɨ̃mɔ̃n pn
Timão
imię męskie

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
Timóteo
imię męskie;

Tyr tɨr pn
Tiro
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie;

Tyrol ˈtɨrɔl pn
Tirol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy;

Tyrteusz pn
Tirteu
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki;

Tyryjczyk n
tírio
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) obywatel miasta-państwa Tyru

Tytus ˈtɨtus pn
Tito
imię męskie;

UFO ˈufɔ acronym
ovni OVNI
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający

Udine pn
Udine
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska;

Uganda uˈɡãnda pn
Uganda
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali;

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna pn
Ucrânia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie;

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
ucraniano
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
sistema solar
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej;

Ulisses pn
Ulisses
(mitologia grecka) imię mitycznego króla Itaki, głównej postaci Odysei Homera

Uljanowsk pn
Ulianovsk
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą;

Umbria ˈũmbrʲja pn
Úmbria
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech;

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
União Europeia União Européia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 27 państw europejskich;

Ural ˈural pn
Montes Urais Urais
(geografia, geograficzny) góry w Rosji;
Rio Ural
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie;

Uran ˈurãn pn
Urano
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Urania uˈrãɲja pn
Urânia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.;
(mitologia grecka) jedna z okeanid
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne;
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty

Uranos uˈrãnɔs pn
Urano
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai;

Urszula urˈʃula pn
Úrsula
imię żeńskie;

Urugwaj uˈruɡvaj pn
Uruguai
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej;

Urugwajczyk ˌuruɡˈvajʧ̑ɨk n
uruguaio
obywatel Urugwaju

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
Uzbequistão Usbequistão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Valletta pn
Valeta
(geografia, geograficzny) stolica Malty;

Vanuatu pn
Vanuatu
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii;

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
WC
ubikacja

WRE acronym
GE
= (wojskowość, wojskowy) walka radioelektroniczna

WSE n
ZEE
= (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyłączna strefa ekonomiczna;

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
Venceslau
imię męskie;

Waga ˈvaɡa pn
Libra Balança
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem;

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
Valência
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii;

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
Valentim
imię męskie;

Waleria pn
Valéria
imię żeńskie;

Walia ˈvalʲja pn
País de Gales Gales
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii;

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
galês
mieszkaniec Walii

Walijka n
galesa
mieszkanka Walii

Warna pn
Varna
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna;

Warszawa varˈʃava pn
Varsóvia
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto;

Waryn pn
Guarino
imię męskie

Watykan vaˈtɨkãn pn
Vaticano
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;

Wenanty pn
Venâncio
imię męskie;

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
Veneza
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo;

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
Vêneto
(geografia, geograficzny) region we Włoszech;

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
Venezuela
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas;

Wenus ˈvɛ̃nus pn
Vénus Vênus
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie;
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą;

Wergiliusz vɛrʲˈɟilʲjuʃ pn
Virgílio
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny, rzymski poeta;

Werona pn
Verona
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska;

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
Verônica
imię żeńskie;

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨxʲ ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
Feliz Natal
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
Vestefália Vestfália Westfália
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech;

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
Vesúvio
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech;

Wełtawa vɛwˈtava pn
Moldava
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby;

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
Viena
(geografia, geograficzny) stolica Austrii;

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
Grã-Bretanha Reino Unido
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie;
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym;

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
Ursa Major
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji;

Wielka Sobota n
Sábado de Aleluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł;

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
Páscoa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa;

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
Sexta-feira Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa;

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
Semana Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa;

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
Big Bang
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata;

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
Grandes Antilhas
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży;

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
Grão-Ducado do Luxemburgo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa;

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
Grandes Planícies
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią;

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
Grande Polônia
(geografia, geograficzny) kraina w środkow-o-zachodniej Polsce;

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
Vienciana Vientiane
(geografia, geograficzny) stolica Laosu;

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
Vietname Vietnã
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
vietnamita
(etnografia, etnograficzny) obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
véspera de Natal
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia;

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
Wikipédia
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
Wikcionário
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować;

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
Wikisource
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia;

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
Vitória
imię żeńskie;

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
Toca do Lobo
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem;

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
Guilherme
imię męskie;

Wilhelmina pn
Guilhermina
imię żeńskie;

Wilk vʲilk pn
Lupus
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego;

Wilno ˈvʲilnɔ pn
Vilna
(geografia, geograficzny) stolica Litwy;

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
Vicente
imię męskie;

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
Vixnu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu

Wisła ˈvʲiswa pn
Vístula
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce;

Witebsk pn
Vitebsk
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną;

Wizygot n
visigodo
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów;

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
Aquário
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego;
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią;

Wojwodina pn
Voivodina
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie;

Woroneż pn
Voronej
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie;

Wołga ˈvɔwɡa pn
Volga
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego;

Wołoszczyzna pn
Valáquia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii;
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku;
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach;

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
Volínia
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy;

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
Cocheiro
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego;

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
Breslávia
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce;

Wulkan ˈvulkãn pn
Vulcano
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem;

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
Costa do Marfim
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce;

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
Ilha Christmas
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii;

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
Ilha do Príncipe
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
Ilha Prince Edward Ilha do Príncipe Eduardo
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich;

Wyspa Wielkanocna pn
Ilha de Páscoa
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai;

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
Ascensão
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim;

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
Ilha de São Tomé
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce;

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
Ilhas Cook
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii;

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
Canárias Ilhas Canárias
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej;
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1)

Wyspy Kurylskie pn
Ilhas Curilas Ilhas Curilhas
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką;

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
Ilhas Marshall
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro;

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
Faroé Ilhas Feroé
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim;
Ilhas Feroé
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1)

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
Ilhas Salomão
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Oceanii ze stolicą w Honiara;

Wyspy Zielonego Przylądka ˈvɨspɨ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
Arquipélago de Cabo Verde
(geografia, geograficzny) atlantycki archipelag na zachodnim wybrzeżu Afryki, na wysokości Zielonego Przylądka;

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
São Tomé e Príncipe
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce;

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
húngaro
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
húngara
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
Hungria
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Władykaukaz pn
Vladikavkaz
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii;

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
Vladivostok Vladivostoque
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim;

Włoch vwɔx n
italiano ítalo
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch

Włochy ˈvwɔxɨ pn
Itália
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię;

Włoszka ˈvwɔʃka n
italiana
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
TPM
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego;

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
URSS
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

ZUM acronym
ITU
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego;

Zabulon pn
Zabulom Zebulom
imię męskie;

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
Zacarias
imię męskie;

Zacheusz pn
Zaqueu
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; jedno z imion biblijnych;

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
Cisjordânia Margem Ocidental
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael;

Zachód ˈzaxut n
Ocidente
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
Zagreb
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji;

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
Zaire
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga

Zambia ˈzãmbʲja pn
Zâmbia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce;

Zatoka Adeńska pn
golfo de Adem golfo de Adém golfo de Áden
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią;

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska pn
golfo de Bengala Golfo de Bengala
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim;

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
Golfo da Biscaia
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji;

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
Golfo da Finlândia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią;

Zatoka Genueńska pn
golfo de Génova
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego;

Zatoka Gwinejska pn
golfo da Guiné Golfo da Guiné
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez;

Zatoka Kadyksu pn
golfo de Cádis
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii;

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
Golfo do México
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej;

Zatoka Merabelska pn
baía de Mirabelo
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety

Zatoka Neapolitańska pn
golfo de Nápoles
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania;

Zatoka Pomorska pn
baía da Pomerânia
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec;

Zatoka Tarencka pn
golfo de Tarento
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim;

Zatoka Tokijska pn
baía de Tóquio
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu;

Zatoka Triesteńska pn
golfo de Trieste
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej;

Zatoka Wenecka pn
golfo de Veneza
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji;

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
Zelândia
(geografia, geograficzny) wyspa Danii;
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii;

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
Zenão
imię męskie;

Zeus ˈzɛus pn
Zeus
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu;
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731;

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
Terra
(astronomia, astronomiczny) trzecia pod względem oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego;

Ziemia Obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna pn
Terra Prometida
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii terytorium, które Bóg obiecał Abrahamowi i jego potomkom, Kanaan;

Ziemia Święta pn
Terra Santa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus;

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
Zimbabué Zimbabue Zimbábue Zimbabwe Zimbabué
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare;

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
Emirados Árabes Unidos Emiratos Árabes Unidos
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji;

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
Reino Unido
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej

Zofia ˈzɔfʲja pn
Sofia
imię żeńskie;

Zurych pn
Zurique
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii;

Zuzanna zuˈzãnːa pn
Susana Susanna
imię żeńskie;

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
União Soviética
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991;

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
União das Repúblicas Socialistas Soviéticas
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję;

Zygmunt ˈzɨɡmũnt pn
Sigismundo
imię męskie;

a a conjunction
e
…uzupełniania
…objaśnień
…przeciwstawności
…wynikania

a priori adv
a priori
uprzedzając fakty;

a psik a‿ˈpʲɕik interjection
atchim
…naśladująca dźwięk wydawany podczas kichania

abaka aˈbaka n
abacá
(włókiennictwo) lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie;

abakus aˈbakus n
ábaco
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny;
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł;

abandon aˈbãndɔ̃n n
abandono
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową;

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
abasiofilia
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu;

abassi n
abassi
miara masy (360 gramów) stosowana w Persji do początku XX wieku
srebrna moneta zdawkowa;

abazja aˈbazʲja n
abasia
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego;

abażur aˈbaʒur n
abajur sombra
osłona na lampę lub świecznik, tłumiąca zbyt jaskrawe światło

abchaski apˈxasʲci adj
abcázio
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
abciximab
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi;

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
abdução
(fizjologia, fizjologiczny) odchylenie kończyny od osi ciała;

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
abdicação
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
abdicar desistir exonerar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
aberração
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem;
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość;

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
abissínio
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia)

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
ablução
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie;

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
mania das limpezas
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk;

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
abnegação
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
abolicionismo
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa;

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
assinatura subscrição
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism
avença assinatura
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu);

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
assinante
osoba płacąca stałą opłatę, abonament;

abonować ˌabɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
assinar
korzystać z abonamentu – usługi otrzymywania produktu w zamian za uiszczanie regularnej opłaty

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
aborto
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; sztuczne wywołanie poronienia;

abordaż aˈbɔrdaʃ n
abordagem
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia;

aborygeński adj
aborígene
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca

abrakadabra ˌabrakaˈdabra interjection
abracadabra
słowo nieokreślonego znaczenia, rzekoma magiczna formuła;

abrazja abˈrazʲja n
abrasão
(geologia, geologiczny) ścieranie podłoża skalnego przez luźny materiał skalny przemieszczany przez wodę;

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
absolvição
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów;
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
absolutamente
całkowicie, niezależnie od niczego, niedopuszczając wyjątków

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
absoluto
całkowity, zupełny, bezwzględny

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
absolutismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona;

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
absorver
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie
(przenośnie, przenośnia) całkowicie pochłaniać czyjeś myśli, uwagę, czas; zajmować kogoś

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
absorção
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą;
(optyka, optyczny) proces pochłaniania energii fali przez ciało;

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
abstrair
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
abstrato
nie mający związku z rzeczywistością

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
abstinência
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; w szerszym znaczeniu także od wszelkich używek, seksu itp.;

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
absurdo
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu
(potocznie, potoczny) ogromny
(logika, logiczny) wewnętrznie sprzeczny

absynt ˈapsɨ̃nt n
absinto
(spożywczy) nalewka spirytusowa na piołunie i innych ziołach aromatycznych;

abulia aˈbulʲja n
abulia
(medycyna, medyczny) chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
acefalia
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej;

acenokumarol n
acenocumarol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K;

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
acetona
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik;

acetonemia n
acetonemia
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii

acetylocholina n
acetilcolina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik występujący u ludzi i zwierząt, ester kwasu octowego i choliny;

achromatopsja n
acromatopsia
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw;

acydofil n
acidófilo
(ekologia, ekologiczny) organizm kwasolubny

adamantan n
adamantano
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, tricykliczny węglowodór nasycony;

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
damasco
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
adaptação
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka
(biologia, biologiczny) przystosowanie się organizmu do nowych warunków;
(psychologia, psychologiczny) przystosowanie się do nowej sytuacji
dostosowanie się organów do sytuacji
efekt (dzieło, przedmiot, budynek) dokonanej adaptacji (1.1)

adaptacyjny adj
adaptativo
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia

adaptogen n
adaptógeno
(medycyna, medyczny) nietoksyczna substancja pochodzenia roślinnego mająca zwiększać odporność na stres i wspomagać utrzymanie homeostazy organizmu;

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
adaptar
dostosować/dostosowywać do innego użytku
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
adequação
odpowiedniość

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
adequado proporcional compatível
dokładnie czemuś odpowiadający

adenina n
adenina
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe;

adenoidalny adj
adenoidal
związany z adenoidem, dotyczący adenoidu

adenopatia n
adenopatia linfadenopatia
(medycyna, medyczny) schorzenie węzłów chłonnych

adenotomia n
adenoidectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego;

adenozynotrójfosforan n
trifosfato de adenosina
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy;

adiabatyczny adj
adiabático
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
administração
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie;

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
administrativo
związany z administracją i administrowaniem

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
administrador
osoba zarządzająca czymś

admiracja n
admiração
(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
almirantado
władze naczelne marynarki wojennej
budynek mieszący admiralicję (1.1)
korpus admirałów

admirał adˈmʲiraw n
almirante
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty;
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1)
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych

admitancja n
admitância
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego;

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
adopção adoção
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne;

adopcjanizm n
adocionismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub po chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią;

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
adorar
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
adrenalina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu;

adres ˈadrɛs n
endereço morada
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka

adres mailowy n
endereço de e-mail endereço eletrónico
(informatyka, informatyczny) adres poczty elektronicznej

adresat aˈdrɛsat n
destinatário
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp.
osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp.

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
endereçar
umieszczać adres na liście, przesyłkę

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
adsorção
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy;

adwekcja n
advecção
(fizyka, fizyczny) w mechanice płynów: unoszenie substancji przez przepływający płyn, tak że prędkość unoszonej substancji jest równa prędkości przepływającego płynu;
(meteorologia, meteorologiczny) poziomy ruch mas powietrza o innych właściwościach niż powietrze uprzednio zalegające;

adwent ˈadvɛ̃nt n
advento Advento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej

adwokat adˈvɔkat n
advogado
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie;

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
advogado do diabo
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
aeração
napowietrzanie;

aerobowy adj
aeróbico
(fizjologia, fizjologiczny) wymagający obecności tlenu do przemian metabolicznych

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
aeródromo aeroporto
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
aerodinâmico
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
aerodinâmica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów;

aerograf n
aerógrafo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza;

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
aerologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery;

aerometria ˌaɛrɔ̃ˈmɛtrʲja n
aerometria
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
aeróstato
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza, które sobą wypiera;

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
aerogel
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) porowaty, ultralekki materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości;

afazja aˈfazʲja n
afasia
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu;

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
afetação
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
afegão
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistanu

afiks ˈafʲiks n
afixo
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek;

afirmacja ˌafʲirˈmaʦ̑ʲja n
afirmação
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja

afisz ˈafʲiʃ n
cartaz
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej

aforystyczny adj
aforístico
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
aforismo
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy;

afro ˈafrɔ n
afro
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków;

afroamerykański adj
afro-americano
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
afrodisíaco
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne;

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
africâner
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce;

afrykanizacja n
africanização
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przejmowania przez rdzennych Afrykanów kontroli nad niektórymi obszarami Afryki i wypierania z nich białych

afrykanizować v
africanizar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać afrykańskość, przymuszać kogoś do zostania Afrykaninem, zmieniać coś na afrykańskie

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
africano
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę

agat ˈaɡat n
ágata
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie;

agawa aˈɡava n
agave
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach;

ageizm n
idadismo
(socjologia, socjologiczny) niechęć, prześladowanie lub dyskryminacja kogoś z powodu jego wieku;

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
agência
firma świadcząca różne usługi
instytucja gromadząca informacje dla prasy, radia i telewizji, zebrane przez dziennikarzy, korespondentów i współpracowników
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa, urzędu lub państwa

agencja towarzyska n
agência de acompanhantes
(eufemistycznie) miejsce uprawiania prostytucji

agenda aˈɡɛ̃nda n
pauta
terminarz
ustalony spis spraw, które będą przedmiotem działania danej osoby lub instytucji w określonym czasie

agent ˈaɡɛ̃nt n
agente
pracownik wywiadu
przedstawiciel jakiejś firmy
tajny pracownik policji lub służb specjalnych

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
agitação
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii;

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
agitador
osoba prowadząca agitację

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
agnosticismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu;

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
agnóstico
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami
(informatyka, informatyczny) niezależny od platformy, na której jest uruchomiony

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
agnóstico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
agonia
stan bezpośrednio poprzedzający zgon;

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
agorafobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych;

agrarny aˈɡrarnɨ adj
agrário
rolniczy, rolny

agresja aˈɡrɛsʲja n
agressividade agressão
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne;
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody;

agresor aˈɡrɛsɔr n
agressor
ktoś, kto dopuszcza się agresji
państwo działające lub posługujące się metodami agresji

agrest ˈaɡrɛst n
groselha
(spożywczy) owoc agrestu (1.1)
(botanika, botaniczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody;

agresywnie adv
agressivamente
w sposób agresywny

agresywność n
agressividade
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni

agrobiologiczny adj
agrobiológico
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami

agrochemia n
agroquímica
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych;

agrofizyka n
agrofísica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki;

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
agrônomo
specjalista zajmujący się agronomią;

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
agronomia
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej;

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
turismo rural
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie;

aikido ajˈcidɔ n
aikido
japońska sztuka samoobrony;

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
aiatolá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim;

ajran n
ayran
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli;

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
aiurvédico
związany z ajurwedą – medycyną indyjską

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
acácia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju akacja (1.1)

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
academia
(edukacja, edukacyjny) szkoła wyższa;
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) instytucja, towarzystwo naukowe

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
académico acadêmico
(edukacja, edukacyjny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów
zgodny z określonymi, utartymi wzorami

akapit aˈkapʲit n
parágrafo
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza;

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
acento sotaque
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu;
sotaque
(językoznawstwo, językoznawczy) specyficzny sposób wymawiania słów, często w połączeniu z charakterystyczną intonacją zdaniową
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wyraźniejsze, silniejsze podkreślenie jakiegoś dźwięku lub współbrzmienia;

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
aceitação
wyrażenie zgody

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aceitar
aprobować coś

akcja ˈakʦ̑ʲja n
ação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm);

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
acionista
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej;

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
aclamação
jednogłośny wybór, uznanie czegoś

akmeizm n
acmeísmo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku;

akolita ˌakɔˈlʲita n
acólito
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu;

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
acompanhamento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii;

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
acompanhador
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu

akonityna n
aconitina
(biochemia, biochemiczny) bardzo silnie trujący związek chemiczny z grupy alkaloidów, występujący głównie w bulwach i liściach tojadu;

akord ˈakɔrt n
acorde
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków;

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
acordeão sanfona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów;

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
acordeonista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie

akredytować v
credenciar
udzielać akredytacji

akrobata ˌakrɔˈbata n
acrobata
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie

akrobatka n
acrobata
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe

akrobatyczny adj
acrobático
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
acrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości;

akromegalia n
acromegalia
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich;

akronim aˈkrɔ̃ɲĩm n
acrónimo
(językoznawstwo, językoznawczy) skrótowiec;

akropol aˈkrɔpɔl n
acrópole
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

akrylowy adj
acrílico
(chemia, chemiczny) zawierający akryl, wykonany z akrylu

aksamit aˈksãmʲit n
veludo
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici;

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
axioma
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej;
(przenośnie, przenośnia) uznana prawda

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
axiomático
oparty na aksjomatach

aksynomancja n
axinomancia
(ezoteryka) wróżba z rozżarzonego topora

akt akt n
ato
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej;
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
certidão de nascimento assento de nascimento
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka;

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
ator
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie;

aktorka akˈtɔrka n
atriz actriz
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
atual
dotyczący teraźniejszości

aktyn ˈaktɨ̃n n
actínio
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89;

aktywa n
activo ativo
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych;

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
ativista
bardzo czynny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
atividade
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału

aktywny akˈtɨvnɨ adj
ativo
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
ativar
sprawiać, że coś staje się aktywne

akulturacja ˌakultuˈraʦ̑ʲja n
aculturação
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy

akumulacja n
acumulação
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
acumulador
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej)

akumulować v
acumular
dokonywać akumulacji

akupresura ˌakuprɛˈsura n
acupressão
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała;

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
acupunctura acupuntura
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka;

akustyczny adj
acústico
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych

akustyka n
acústica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków

akwakultura ˌakfakulˈtura n
aquacultura
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego;

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
água-marinha
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu;
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień szlachetny

akwarela ˌakfaˈrɛla n
aguarela aquarela
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie

akwarium aˈkfarʲjũm n
aquário
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę
budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb

akwarysta n
aquarista
(książkowy) hodowca zwierząt i roślin akwariowych

akwedukt aˈkfɛdukt n
aqueduto
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego;

alabaster ˌalaˈbastɛr n
alabastro
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała;

alanina ˌalãˈɲĩna n
alanina
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych;

alarm ˈalarm n
alarme
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem

alba ˈalba n
alva
długa biała szata liturgiczna księży katolickich;

albatros alˈbatrɔs n
albatroz
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie;

albański alˈbãj̃sʲci adj
albanês
związany z Albanią, dotyczący Albanii

albański alˈbãj̃sʲci n
albanés albanês
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany przez Albańczyków;

albedo alˈbɛdɔ n
albedo
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego;
biała część skórki w owocach cytrusowych

albinizm alˈbʲĩɲism̥ n
albinismo
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wrodzony brak barwnika skóry, włosów u ludzi i zwierząt;
(botanika, botaniczny) brak chlorofilu

albinos alˈbʲĩnɔs n
albino
(medycyna, medyczny) człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze)

albit ˈalbʲit n
albita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy;

albo ˈalbɔ conjunction
ou
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa;

album ˈalbũm n
álbum
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
albumina
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie;

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
alquimia
przednaukowa dziedzina wiedzy mająca na celu odkrycie sposobu przemiany metali nieszlachetnych w złoto i wynalezienie leku przedłużającego życie;

alchemiczny adj
alquímico
dotyczący alchemii

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
alquimista
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu

aldehyd alˈdɛxɨt n
aldeído
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące;

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
aldosterona
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
mas
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
alegoria
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści;

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
alegórico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny

aleja aˈlɛja n
avenida
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami;

aleksandryjski ˌalɛksãnˈdrɨjsʲci adj
alexandrino
dotyczący Aleksandrii (miasta w Egipcie)

aleksandryt n
alexandrita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu;

aleksytymia n
alexitimia
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania;

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
alambique
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
alérgeno
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną;

alergia aˈlɛrʲɟja n
alergia
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik;

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
alérgico
związany z alergią

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
alergista alergologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
alergologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii;

aleucki adj
aleúte
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi)

alfa ˈalfa n
alfa
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α;

alfabet alˈfabɛt n
alfabeto abecedário
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku;

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
alfabeticamente
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
alfabético
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem

alfanumeryczny adj
alfanumérico
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry

algebra alˈɡɛbra n
álgebra
jeden z działów matematyki;
(matematyka, matematyczny) zbiór z określonymi na nim działaniami (struktura algebraiczna);

algebraiczny adj
algébrico
dotyczący algebry

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
argeliano argelino
odnoszący się do państwa Algieria

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
algofobia
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem;

algonkiński adj
algonquino
związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
algoritmo
(informatyka, informatyczny) sformalizowany zapis sposobu postępowania w określonej sytuacji, przepis;

alians ˈalʲjãw̃s n
aliança
przymierze między państwami

aliant n
aliado
(historia, historyczny, historycznie) państwo opozycyjne w stosunku do Niemiec w I i II wojnie światowej
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stojący po tej samej stronie w działaniach wojennych

alibi aˈlʲibʲi n
álibi
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia;

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
aligátor jacaré
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem;

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
aliteração
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers;

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
alizarina
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej;

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
alcalinidade
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość

alkaliczny adj
alcalino
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów

alken ˈalkɛ̃n n
alceno
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkin ˈalʲcĩn n
alcino
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla;

alkohol alˈkɔxɔl n
álcool
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH);
(spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego;

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
alcoólatra
osoba, która cierpi na alkoholizm

alkoholiza n
alcoólise
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
alcoolismo
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych;
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne, groźne w skutkach, polegające na zwiększaniu się liczby osób uzależnionych od alkoholu i pijących nałogowo

alkoholowe zapalenie wątroby n
hepatite alcoólica
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie;

alkomat n
etilómetro
urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu;

alkowa alˈkɔva n
alcova
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

allel ˈalːɛl n
allelo
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy;

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
aleluia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej

almanach alˈmãnax n
almanaque
rodzaj publikacji;

almandyn n
almandina almandita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3

alofon aˈlɔfɔ̃n n
alófono
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
alocação
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe
planowe rozdysponowanie czegoś;

alokazja n
alocasia alocásia
(botanika, botaniczny) Alocasia (Schott) G. Don, rodzaj roślin z rodziny obrazkowatych;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju alokazji (1.1)

alokucja n
alocução
uroczysta przemowa;

alopatia n
alopatia
(medycyna, medyczny) metoda leczenia za pomocą środków wywołujących efekty przeciwne niż choroba;

alopatyczny adj
alopático
(medycyna, medyczny) związany z alopatią

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
alotropia
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi;

aloza aˈlɔza n
sável
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek;

alpaka alˈpaka n
alpaca
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy;

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
alpinista
osoba uprawiająca alpinizm;

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
alpinismo montanhismo
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska

altana alˈtãna n
caramanchão coreto
lekki, niewielki ogrodowy budynek;

alternatywa ˌaltɛrnaˈtɨva n
alternativa
(potocznie, potoczny) sytuacja konieczności wyboru między dwiema wykluczającymi się możliwościami

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
altruísta
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
altruísmo
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom;

aluzja aˈluzʲja n
alusão
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost

aluzyjny adj
alusivo
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
alsaciano
związany z Alzacją

amalgamat n
amálgama
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem;
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów

amator ãˈmatɔr n
amador
miłośnik, ktoś oddany czemuś
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
amazonita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny;

ambasada ˌãmbaˈsada n
embaixada
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej;
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1)
gwara więzienna brzuch, żołądek

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
embaixador
(administracja) (urzędowy) przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
ambição
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
ambicioso
taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
ambivalência
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii

amblygonit n
ambligonita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach;

ambona ãmˈbɔ̃na n
púlpito
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
ambulante
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony

ameba ãˈmɛba n
ameba
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek;

amen ˈãmɛ̃n interjection
amém
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie chrześcijańskiej modlitwy

ameryk ãˈmɛrɨk n
amerício
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95;

amerykanizować v
americanizar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
americano
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki
americano norte-americano
dotyczący Ameryki (kontynentu)

amerykańskość n
americanidade
cecha tego, co amerykańskie; amerykański charakter czegoś

ametyst ãˈmɛtɨst n
ametista
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2;

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
anfetamina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy;

amfora ãw̃ˈfɔra n
ânfora
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami;

amharski ãmˈxarsʲci n
amárico amharico
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii

amina n
amina
(chemia, chemiczny) związek organiczny zawierający w budowie jedną lub więcej grup aminowych;

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
aminoácido
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek;

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
aminoácido essencial
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu

amiotrofia n
amiotrofia
utrata masy mięśniowej

amnestia ãmˈnɛstʲja n
anistia amnistia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych;

amnezja ãmˈnɛzʲja n
amnésia
(medycyna, medyczny) zanik pamięci

amoksycylina n
amoxicilina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk będący półsyntetyczną pochodną penicyliny (z grupy aminopenicylin)

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
amoníaco amônia gás amoníaco
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu;

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
amoralismo niilismo moral
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
amorfo
bezkształtny, niemający określonej budowy

amorfizm n
amorfismo
(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
amortecedor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach;

amper ˈãmpɛr n
ampere ampério
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A;

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
ampere-hora
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera;

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
amperímetro
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego;

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
amplitude
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej;

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
amputação
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny;

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
amputar
dokonywać amputacji

ampułka ãmˈpuwka n
ampola galheta
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku;

amulet ãˈmulɛt n
amuleto
(ezoteryka) przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem;

anabioza n
anabiose
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu;

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
anacoreta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
anacronismo
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed;

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
anafilaxia
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen;

anafilaktyczny adj
anafilático anafiláctico
(medycyna, medyczny) związany z anafilaksją, dotyczący anafilaksji

anagram ãˈnaɡrãm n
anagrama
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów;

anakolut n
anacoluto
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie niepoprawne pod względem składniowym

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
analfabeto
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) ktoś zupełnie nieznający się na czymś

analfabetyzm n
analfabetismo
(edukacja, edukacyjny) brak umiejętności czytania i / lub pisania;

analgetyk n
analgésico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy;

analgezja n
analgesia analgia
(medycyna, medyczny) niewrażliwość na ból z zachowaniem innych rodzajów czucia;

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
analítico
związany z analizą

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
analista
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy

analiza ˌãnaˈlʲiza n
análise
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska;

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
analisar
przeprowadzać proces analizy

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
analogia
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem;

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
análogo
podobny do czegoś

analogowy adj
analógico
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
anamnes
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby,

ananas ãˈnãnas n
ananaseiro ananás abacaxi
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych;
ananás abacaxi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owocostan rośliny z rodzaju ananasów (1.1)
elemento
(potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku

anarchia ãˈnarxʲja n
anarquia
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy;

anarchiczny adj
anárquico
związany z anarchią

anarchista ˌãnarˈxʲista n
anarquista
zwolennik anarchizmu

anarchistyczny ˌãnarxʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anárquico
związany z anarchizmem

anarchizm ãˈnarxʲism̥ n
anarquismo
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość;

anarchopacyfizm n
anarcopacifismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów

anatema ˌãnaˈtɛ̃ma n
anátema
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich;

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
anatomia
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1);

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
anatómico
związany z anatomią, dotyczący anatomii

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
andaluz
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji

andradyt n
andradita
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu;

androfobia n
androfobia
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
andrógeno
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet;

androgyne ˌãndrɔˈɡɨ̃nɛ n
andrógino
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
androide
robot mający postać człowieka;

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
andrologia
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego;

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
anedota
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia

aneksja ãˈnɛksʲja n
anexação
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części;

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
anexar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji

anemiczny adj
anêmico anémico
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii

anemologia ˌãnɛ̃mɔˈlɔɟja n
anemologia
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach

anemometria ˌãnɛ̃mɔ̃ˈmɛtrʲja n
anemometria
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
anestesia
(medycyna, medyczny) znieczulenie

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
médico anestesista
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii;

anestezjologia n
anestesiologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia;

anestezjologiczny adj
anestesiológico
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
inglês
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
inglês
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach;

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
angiografia
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego;

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
angiologia
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych;

anglezyt n
anglesita
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
anglicismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego;

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
anglicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu

anglikanizm n
anglicanismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) gałąź chrześcijaństwa łącząca tradycję protestancką z katolicką, powstała w Anglii w XVI w., uznająca króla za zwierzchnika Kościoła;

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
anglicana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu

anglikański adj
anglicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem

anglofob n
anglofóbico anglófobo
osoba niechętna do wszystkiego co angielskie

anglofon n
anglófono
(książkowy) osoba mówiąca po angielsku

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
anedonia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć;

ani ˈãɲi conjunction
nem nem
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego

ani ˈãɲi particle
nem mesmo
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
angélico angelical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z aniołami

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
animação
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu;

animista ˌãɲĩˈmʲista n
animista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom

animistyczny adj
animista animístico
związany z animizmem, właściwy animizmowi

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
animismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom;

anion ˈãɲjɔ̃n n
ânion anião
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon;

anioł ˈãɲɔw n
anjo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem;
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek

anizokoria n
anisocoria
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby;

anizotropowy adj
anisotrópico anisótropo
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku

ankieta ãŋʲˈcɛta n
inquérito
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza

annały n
anais
dzieło historiograficzne będące chronologicznym zapisem ważnych dla danego dzieła wydarzeń;

anoda ãˈnɔda n
ânodo
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni;

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
anomalia
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy

anomalny adj
anómalo anômalo
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły

anonimowo adv
anonimamente
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
anônimo
o nieujawnionym nazwisku

anorak ãˈnɔrak n
anoraque
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry;

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
anorexia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia;

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
anorético
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję

anorgazmia n
anorgasmia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu;

anortyt n
anortita
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów;

anoskopia n
anoscopia
(medycyna, medyczny) badanie wziernikowe przez odbyt, oceniające kanał odbytu i końcową część odbytnicy

anosmia n
anosmia
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów;

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
antagonista
przeciwnik;

antagonistka ˌãntaɡɔ̃ˈɲistka n
antagonista
przeciwniczka w sporze, dyskusji

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antagónico
(książkowy) przeciwstawiający się komuś, czemuś, wzajemnie sobie niechętny, wrogi, zwalczający siebie nawzajem

antarktyczny adj
antártico
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką

antena ãnˈtɛ̃na n
antena
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie;

antleryt n
antlerita
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4;

antofyllit n
antofilita
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
antologia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy;

antologiczny adj
antológico
związany z antologią, stanowiący antologię

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
antônimo antónimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego

antonomazja n
antonomásia
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą;

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
antracite
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego;

antrakologia n
antracologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka

antropocen n
Antropoceno
(neologizm) (geologia, geologiczny) epoka geologiczna zdominowana przez wpływ człowieka;

antropocentryzm n
antropocentrismo
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
antropofagia
(książkowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo

antropofob n
antropófobo
zwierzę lub osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
antropofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi;

antropogeograficzny adj
antropogeográfico
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
antropólogo
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności;

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
antropologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku;

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
antropológico
związany z antropologią, dotyczący antropologii

antropometryczny adj
antropométrico
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
antropomorfismo
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom;

antropozoficzny adj
antroposófico
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii

anty- ˈãntɨ prefix
anti-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
antibacteriano
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
antibiograma
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie;

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
antibiótico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje;

antycholinergiczny adj
anticolinérgico
(biochemia, biochemiczny) blokujący działanie acetylocholiny lub wykazujący działanie do niej przeciwne

antychryst n
anticristo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) eschatologiczny przeciwnik Chrystusa;

antycyklon n
anticiclone
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny);

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
antigo
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

antydemokratyczny adj
antidemocrático
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
antifascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu

antyfaszystka n
antifascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
antifascista
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
antifascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu;

antyfeministka n
antifeminista
kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antifeminista
taki, który opiera się na antyfeminizmie

antyfeminizm n
antifeminismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu

antyfeudalny adj
antifeudal
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym

antyfona n
antífona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię;

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
antígeno
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową;

antygoryt n
antigorita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów;

antyk ˈãntɨk n
antiguidade
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
anticlericalismo
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu);

antyklerykał n
anticlericalista
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
anticoagulant
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi;

antykomunistyczny ˌãntɨkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
anticomunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko komunizmowi, wrogo do niego nastawiony, związany z antykomunizmem

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
anticomunismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
contracepção
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
antílope
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
antimatéria
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji;

antymitotyczny adj
antimitótico
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
antimónio antimônio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51;

antymonit n
antimonita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu;

antynatalizm n
antinatalismo
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość ludzkiej prokreacji;

antynaukowy adj
anticientífico
odrzucający metodę naukową
sprzeczny ze stanowiskiem nauki

antyniewolniczy adj
antiescravidão antiescravista
skierowany przeciwko niewolnictwu, działający przeciw niewolnictwu

antynomia n
antinomia
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo że osobno zdają się być prawdziwe;

antyoksydacyjny adj
antioxidante
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
antipapa
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony;

antypasat n
contra-alíseos
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) ciepły, stały wiatr, wiejący w strefie równikowej na wysokości 2000-3000 metrów;

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
antipatia
niechęć do kogoś

antypatriotyczny adj
antipatriota antipatriótico
sprzeciwiający się patriotyzmowi

antypsychiatria n
antipsiquiatria
ruch społeczny i intelektualny skierowany przeciwko psychiatrii, jej założeniom i metodom

antyrasistowski adj
antirracista anti-racista
skierowany przeciwko rasizmowi

antyrewolucyjny adj
antirrevolucionário
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
antissemitismo
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem;

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
antisséptico
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby

antystatyk n
antiestático
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
antissionista
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
antiteísmo
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym;

antytotalitaryzm n
antitotalitarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi

antytradycjonalista n
antitradicionalista
(książkowy) przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

antytradycjonalistka n
antitradicionalista
(książkowy) przeciwniczka tradycji, kobieta sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi

antytradycjonalizm n
antitradicionalismo
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji

antytrynitaryzm n
antitrinitarismo
(teologia, teologiczny) doktryna odrzucająca istnienie Trójcy Świętej

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
cancelar
(informatyka, informatyczny) unieważnić czynność w programie komputerowym

anuria n
anúria
(medycyna, medyczny) (zobacz) bezmocz

anyż ˈãnɨʃ n
anis
(botanika, botaniczny) Pimpinella anisum L., jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego;

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
anis-estrela estrela-de-anis
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

anyż gwiaździsty ˈãnɨʒ ɡvʲjäʑˈʥ̑istɨ n
anis-estrela estrela-de-anis
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy

aojda aˈɔjda n
aedo
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów;

aorta aˈɔrta n
aorta
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka;

aparat aˈparat n
aparelho
(technologia, technika, techniczny) urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny
(anatomia, anatomiczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
máquina fotográfica
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii;

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
unidade de raio-X
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim

apateizm n
apateísmo
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga;

apatia aˈpatʲja n
apatia
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności;

apatycznie adv
apaticamente
w sposób apatyczny

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
aperitivo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu

apetyt aˈpɛtɨt n
apetite
chęć jedzenia, łaknienie;
(przenośnie, przenośnia) pragnienie, chęć na coś

aphanisis n
afânise
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności;

aphelium n
afélio
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca;

aplauz ˈaplaws n
aplauso
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
aplicador
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
administrar
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku

apoftegmat n
apotegma
krótka anegdota lub powiedzenie, zręcznie dostosowane do okoliczności

apogeum n
apogeu
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej

apokalipsa ˌapɔkaˈlʲipsa n
apocalipse
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) dzień ostateczny

apokaliptyczny adj
apocalíptico
dotyczący apokalipsy, końca świata

apokopa ˌapɔˈkɔpa n
apócope
(fonetyka, fonetyczny) skrócenie wyrazu w procesie zaniku głosek na jego końcu lub przez celowe ich opuszczenie;

apolitycznie adv
apoliticamente
w sposób apolityczny

apolliński adj
apolíneo
związany z Apollem, dotyczący Apolla

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
apologia
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej;

apoplektyk n
apopléctico
osoba, która miała atak apopleksji lub jest zagrożona apopleksją

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
apoptose
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu;

aporia aˈpɔrʲja n
aporia
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania;

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
apostólico
dotyczący apostołów

apostoł aˈpɔstɔw n
apóstolo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto rozpowszechnia jakieś idee, zasady, poglądy, nauki

apostrof aˈpɔstrɔf n
apóstrofe
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie;

apostrofa n
apóstrofe
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób

apotropeiczny adj
apotropaico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) taki, który ma rzekomo moc odpędzania złych mocy, duchów, diabłów

aprobata ˌaprɔˈbata n
aprovação
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała

apteka apˈtɛka n
farmácia botica
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki;

aptekarz apˈtɛkaʃ n
farmacêutico
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel;

aquapark akˈfapark n
aquaparque
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.;

ara ˈara n
arara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1);

ara modra ˈara ˈmɔdra n
ararinha-azul
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta;

arabeska ˌaraˈbɛska n
arabesco
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej;
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian;

arabista ˌaraˈbʲista n
arabista
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów;

arabistka ˌaraˈbʲistka n
arabista
specjalistka w zakresie arabistyki

arabizacja n
arabização
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka

arabizować v
arabizar
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) narzucać arabskość, przymuszać kogoś do zostania Arabem, zmieniać coś na arabskie

arabski aˈrapsʲci adj
árabe arábico
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują

arabski aˈrapsʲci n
árabe arábico
(językoznawstwo, językoznawczy) język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego;

arabsko adv
arabicamente
na sposób arabski, po arabsku

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
aracnofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami;

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
aracnologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach;

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
aragonita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia;

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
aragonês
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
aragonês
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński;

arak ˈarak n
arak áraque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa;

aranżować v
arranjar
organizować, urządzać

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
arbitrário
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu

arbitraż n
arbitragem
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów

arbuz ˈarbus n
melancia
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych;

archaicznie adv
arcaicamente
w sposób niepasujący do nowych czasów
w sposób typowy dla minionych czasów

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
arcaico
będący typowym dla dawnych czasów

archaizm n
arcaísmo
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia

archanioł arˈxãɲɔw n
arcanjo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów;

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
arqueólogo
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
arqueologia
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich;

archeologiczny ˌarxɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
arqueológico
związany z archeologią, dotyczący archeologii

archeolożka n
arqueóloga
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii

archetyp arˈxɛtɨp n
arquétipo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwowzór postaci
(psychologia, psychologiczny) pierwotne wyobrażenie i wzorzec zachowania;

archidiecezja n
arquidiocese
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa;

archimandryta n
arquimandrita
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji

archipelag ˌarxʲiˈpɛlak n
arquipélago
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie;

architekt arˈxʲitɛkt n
arquiteto
(przenośnie, przenośnia) inicjator i organizator jakiegoś przedsięwzięcia, wydarzenia, procesu
arquiteto arquiteta
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

architektura ˌarxʲitɛkˈtura n
arquitetura arquitectura
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli;

architraw arˈxʲitraf n
arquitrave
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu;

archiwum arˈxʲivũm n
arquivo
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne

arcosolium n
arcossólio
(architektura, architektoniczny) wczesnochrześcijańska nisza grobowa o łukowym sklepieniu;

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
arcebispo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”);

arcyksiążę n
arquiduque grão-duque
austriacki tytuł książęcy
osoba nosząca tytuł arcyksięcia (1.1)

arena aˈrɛ̃na n
arena
koliste miejsce otoczone widownią, na którym odbywają się różnego typu pokazy, np. cyrkowe

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
prisão domiciliar prisão domiciliária
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery;

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
prender
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
argentino
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny

argon ˈarɡɔ̃n n
argônio árgon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18;

argument arˈɡũmɛ̃nt n
argumento
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy;

argumentacja n
argumentação
uzasadnianie za pomocą argumentów

aria ˈarʲja n
ária
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium;

ariergarda n
retaguarda
(wojskowość, wojskowy) straż tylna

arizoński adj
arizonense
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony

arka ˈarka n
arca
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
arca de Noé
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu;

arkada arˈkada n
arcada
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach;

arkoza n
arcose
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie;

arlekin n
arlequim
(sztuka) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) komediowy pajac, typ postaci z ludowej włoskiej commedia dell’arte;

armata arˈmata n
canhão
(wojskowość, wojskowy) działo o długiej lufie;

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
arménio
odnoszący się do Armenii

armia ˈarmʲja n
exército
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa;

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
arrogância
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się

aromat aˈrɔ̃mat n
aroma
zapach sprawiający przyjemność

aromaterapeutyczny adj
aromaterapêutico aromaterápico
związany z aromaterapią

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
aromaterapia
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel);

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
aromático
mający silny, miły zapach

aromatyzować v
aromatizar
(chemia, chemiczny) nadawać zapachu

arras ˈarːas n
arrás
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie;

arsen ˈarsɛ̃n n
arsênio arsénico
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33;

arsenał arˈsɛ̃naw n
arsenal
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

arsenopiryt n
arsenopirita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota;

artefakt arˈtɛfakt n
artefacto artefato
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego;
artefato
(antropologia, antropologiczny) przedmiot wykonany ludzką ręką;

arteria arˈtɛrʲja n
artéria
(anatomia, anatomiczny) tętnica
ważny szlak komunikacyjny; bardzo ruchliwa droga

arteriotomia ˌartɛrʲjɔˈtɔ̃mʲja n
arteriotomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy

artezyjski adj
artesiano
(geologia, geologiczny) dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej;

artropatia n
artropatia
(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów;

artykuł arˈtɨkuw n
artigo
(publikatory) tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość
(handel, handlowy) rzecz, która jest przedmiotem handlu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
artilharia
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej

artylerzysta n
artilheiro
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich

artysta arˈtɨsta n
artista
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją

artystka arˈtɨstka n
artista
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
artístico
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty

aryjski aˈrɨjsʲci adj
ariano
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
aristocracia
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się (najczęściej) ze względu na urodzenie;

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
aristocrata
osoba należąca do arystokracji

arystokratycznie adv
aristocraticamente
w sposób arystokratyczny

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
aristocrático
związany z arystokracją

arystotelesowski adj
aristotélico
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk

arystotelizm n
aristotelismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
aritmético
dotyczący arytmetyki, związany z arytmetyką

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
aritmética
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami;

arytmia aˈrɨtmʲja n
arritmia
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca

as a ɛs as n
ás
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii;
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą

asamski adj
assamês
związany z Asamem

asamski n
assamês
język asamski;

asceta asˈʦ̑ɛta n
asceta
człowiek uprawiający ascezę

ascetyczny adj
ascético
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń

ascetyzm n
ascetismo
filozofia i praktyki ascetów

asceza asˈʦ̑ɛza n
ascetismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
assexualidade
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego;

asfalt ˈasfalt n
asfalto alcatrão
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego;

asfaltować v
asfaltar
pokrywać powierzchnię asfaltem

aspartam asˈpartãm n
aspartame
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący

aspekt ˈaspɛkt n
aspecto
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie;
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana

aspiracja ˌaspʲiˈraʦ̑ʲja n
aspiração
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś

aspirować v
aspirar
starać się, ubiegać się o coś

astat ˈastat n
astato astatínio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85;

astenia n
astenia
(medycyna, medyczny) stan słabości, zmniejszenie lub brak odporności fizycznej i psychicznej;

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
astenosfera
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego;

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
asteroide
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce);

asterysk aˈstɛrɨsk n
asterisco
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny;

astma ˈastma n
asma
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem;

astmatyczny adj
asmático
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy

astrofizyczny adj
astrofísico
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką

astrofizyka n
astrofísica
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią;

astrolog aˈstrɔlɔk n
astrólogo
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
astrologia
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka;

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
astrológico
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
astronauta
(astronomia, astronomiczny) (zawód, zawodowy, zawodowo) osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
astronáutica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi;

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
astrônomo astrónomo
specjalista w zakresie astronomii;

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
astronomia
nauka zajmująca się badaniem kosmosu;

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
astronómico
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki
astronómico astronômico
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią

astygmatyzm n
astigmatismo
(medycyna, medyczny) wada wzroku z widzeniem obrazu nieostrego i różnie zniekształconego;
(optyka, optyczny) wada soczewek, w której promienie padające w dwóch płaszczyznach prostopadłych są ogniskowane w różnych punktach, co daje nieostry i zniekształcony obraz;

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
assimétrico
niebędący symetrycznym, niemający symetrii

asymilacja n
assimilação
przystosowanie się do życia w obcej społeczności

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
assimptota assíntota
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji;

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
assíndeto
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika;

asyriolog n
assiriologista assiriólogo
specjalista w dziedzinie asyriologii

asyriologiczny adj
assiriológico
(archeologia, archeologiczny) związany z asyriologią, dotyczący asyriologii

asyrologia n
assiriologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca starożytną kulturę duchową i kulturę materialną ludów Mezopotamii;

atak ˈatak n
attaque
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
ataque de coração infarto Agudo do Miocárdio
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego);

ataksyt n
ataxito
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu;

atanor n
atanor
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych;

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
atávico atavístico
o cechach podobnych jak u odległych przodków

atawizm aˈtavʲism̥ n
atavismo
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
ateísta ateu
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
ateia
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
ateu ateístico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
ateísmo
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów;

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
ateniense
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
atlântico
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku

atlas ˈatlas n
atlas
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu;

atletyczny adj
atlético
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie

atletyka aˈtlɛtɨka n
atletismo
wszystkie ćwiczenia sportowe

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
atmosfera
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie;
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd.
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
atmosférico
związany z atmosferą ziemską

atol ˈatɔl n
atol
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową;

atom ˈatɔ̃m n
átomo
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki;

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
atómico
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
atração
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
tinta
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego, używany do pisania lub drukowania;

atrium ˈatrʲjũm n
átrio
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca

atrofia aˈtrɔfʲja n
atrofia
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów;

atropina n
atropina
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice;

atrybut aˈtrɨbut n
atributo
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś

au aw interjection
ai au
…wyrażający ból

audiowizualny adj
audiovisual
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych, jak i wzrokowych

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
auditório
sala wykładowa, odczytowa;

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
leilão
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę;

aurypigment n
auripigmento
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu;

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
australiano
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
boiadeiro australiano
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających;

australopitek n
australopiteco
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) istota człowiekopodobna żyjąca ponad 3 mln lat temu;

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
austríaco
odnoszący się do Austrii lub Austriaków

austro-węgierski adj
austro-húngaro
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier

autarkia awˈtarʲca n
autarquia
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność;

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
autenticamente
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
autenticidade
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
autêntico
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
autobiografia
własnoręcznie napisany swój życiorys;

autobus awˈtɔbus n
ônibus autocarro
(transport, transportowy) (motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym;

autochtoniczny adj
autóctone
związany z autochtonami, dotyczący autochtonów

autoerotyczny adj
autoerótico auto-erótico
(seksuologia, seksuologiczny) charkteryzujący się autoerotyzmem, świadczący o wzmożonym zainteresowaniu swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autoerotyzm n
autoerotismo
(seksuologia, seksuologiczny) wzmożone zainteresowanie swoim ciałem, które prowadzi do masturbacji

autograf awˈtɔɡraf n
autógrafo
własnoręczny podpis

autokar awˈtɔkar n
autocarro
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży

autokefaliczny adj
autocéfalo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii

autoklaw awˈtɔklaf n
autoclave
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych;

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
autocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną;

automat awˈtɔ̃mat n
autômato
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka;

automat sprzedający awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
máquina de venda automática
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
automático
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami

automatyzacja n
automatização
wprowadzanie automatów, ułatwień technicznych poprawiających pracę

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
autonomia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność;

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
autónomo autônomo
związany z autonomią; taki, który ma autonomię

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
autorretrato
portret artysty wykonany przez siebie samego;

autor ˈawtɔr n
autor
twórca, wynalazca, założyciel

autorka n
autora
twórczyni jakiegoś dzieła, projektu lub wynalazku

autorytaryzm n
autoritarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych na bezwzględnym posłuchu obywateli

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
autoridade
wpływ osobisty, powaga, prestiż
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi

autoryzacja n
autorização
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła

autostrada ˌawtɔˈstrada n
auto-estrada autoestrada
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na dwie jezdnie po co najmniej dwa pasy ruchu;

autotomia n
autotomia
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji;

autunit n
autunita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O;

autysta n
autista
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osoba mająca autyzm

autystka n
autista
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) kobieta mająca autyzm

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
autista
(psychologia, psychologiczny) związany z autyzmem, dotyczący autyzmu

autyzm ˈawtɨsm̥ n
autismo
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami;

awangarda n
vanguarda
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny

awans ˈavãw̃s n
promoção
powierzenie komuś lub objęcie wyższego stanowiska, nadanie lub otrzymanie wyższej godności

awansować v
promover
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień

awerroizm n
averroísmo
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa;

awestyjski n
avéstico
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta);

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
avitaminose
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin;

awokado ˌavɔˈkadɔ n
abacate
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnozielony owoc awokado (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką
(botanika, botaniczny) Persea L., rodzaj wiecznie zielonych drzew o skórzastych liściach, rosnące w strefie tropikalnej;
abacateiro abacate
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju awokado (1.1)

azalia n
azaleia azálea
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) ozdobny kwitnący krzew, hodowany w donicach, ogrodach i parkach, różanecznik

azbest ˈazbɛst n
asbesto
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna;

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
azerbaijano
odnoszący się do państwa Azerbejdżan

azerski aˈzɛrsʲci adj
azerbaijano
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
asiático
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji

azorski adj
açoriano
związany z Azorami, leżący na Azorach

azot ˈazɔt n
nitrogênio nitrogénio azoto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7;

azotan aˈzɔtãn n
nitrato
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3)

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
nítrico
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot

azuryt aˈzurɨt n
azurita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi;

azyl ˈazɨl n
asilo
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie;
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych;

azymut n
azimute
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym;

ałun ˈawũn n
alume
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu

ałunit n
alunita
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu;

aż aʃ conjunction
até
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność

baba ˈbaba n
bolo
(potocznie, potoczny) przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi
mulher velha
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie, pogardliwy) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej

babcia ˈbapʲʨ̑a n
avó vovó
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki)

bacalhau n
bacalhau
(spożywczy) solone i suszone płaty dorsza

badanie baˈdãɲɛ n
pesquisa
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego

badać ˈbadaʨ̑ v
examinar
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia)
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
badminton badmínton
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką;

badmintonista n
badmintonista
gracz w badmintona

bagaż ˈbaɡaʃ n
bagagem
zapakowane przedmioty zabierane w podróż

bagnet ˈbaɡnɛt n
baioneta
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz;

bagno ˈbaɡnɔ n
pântano
(ekologia, ekologiczny) obszar trwale podmokły, porośnięty specyficzną roślinnością;

bajt bajt n
byte baite
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom;

bak bak n
tanque
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu;

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
bacilo
(przestarzałe, przestarzały) zarazek

bakelit baˈkɛlʲit n
baquelite
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu;

bakteria bakˈtɛrʲja n
bactéria
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego;

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
bacteremia bacterémia
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem;

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
germicida
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
bacteriófago
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie;

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
bacteriologista
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
bacteriologia
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin;

bakteriologiczny adj
bacteriológico
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii

bakteriomocz n
bacteriúria
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu;

bakteriostatyczny adj
bacteriostático
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
bacteriano
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie

baktrian ˈbaktrʲjãn n
camelo
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

bakłażan bakˈwaʒãn n
beringela berinjela
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach;
berinjela
(spożywczy) warzywo, będące podłużnym, zwykle fioletowoczarnym owocem bakłażana (1.1)

bal bal n
baile
uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce;

baldachim balˈdaxʲĩm n
dossel
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny

balet ˈbalɛt n
balé
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego;

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
bailarina
(zawód, zawodowy, zawodowo) (sztuka) kobieta, która tańczy w balecie

balijski adj
balinês
związany z wyspą Bali

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
balístico
taki, który leci po krzywej balistycznej
związany z balistyką, dotyczący balistyki

balistyka n
balística
nauka badająca ruch pocisków;

balkon ˈbalkɔ̃n n
balcão varanda
(architektura, architektoniczny) wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

balon ˈbalɔ̃n n
balão
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem;

balsam ˈbalsãm n
bálsamo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych;

balsamista n
embalsamador
osoba, która balsamuje zwłoki

bambus ˈbãmbus n
bambu
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych;

banalny bãˈnalnɨ adj
banal
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności

banan ˈbãnãn n
banana
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych;
(spożywczy) owoc banana (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty

banał ˈbãnaw n
banalidade
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane

bandaż ˈbãndaʃ n
ligadura bandagem
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.;

bandyta bãnˈdɨta n
bandido
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
banjo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem;

bank bãŋk n
banco
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
banco de sangue
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
banco de esperma
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy;

bankier n
banqueiro
właściciel lub dyrektor banku

bankiet ˈbãŋcɛt n
banquete
wystawne, uroczyste przyjęcie

banknot ˈbãŋknɔt n
cédula nota
(bankowość, bankowy) odcinek papieru z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, mający określoną wartość pieniężną (nabywczą);

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
caixa automático caixa eletrônico
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej;

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
falência bancarrota
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd

baobab baˈɔbap n
baobá embondeiro
(botanika, botaniczny) ogromne, długowieczne drzewo liściaste o bardzo grubym pniu rosnące w Afryce;

baptystyczny adj
batista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami

bar bar n
bar
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole;
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia;
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol
bário
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56;

baran ˈbarãn n
carneiro
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy

baranek baˈrãnɛk n
cordeiro
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran

barbakan n
barbacã
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską;

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
bárbaro
ktoś niecywilizowany, prymitywny
(historia, historyczny, historycznie) w starożytności człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej;

barbarzyński adj
bárbaro
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem

barczysty adj
de ombro largo
szeroki w barkach

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
mais
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków
muito
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika w wysokim stopniu, dużo

bariatra barʲˈjatra n
bariatra
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka z dziedziny bariatrii

bariera n
barreira
coś, co utrudnia lub uniemożliwia zajście czegoś
przeszkoda, która utrudnia lub uniemożliwia przemieszczanie się

bark bark n
ombro
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem;

barman ˈbarmãn n
barman
osoba, która obsługuje bufet w barze;

barok ˈbarɔk n
barroco
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku;

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
barroco
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku

barologia ˌbarɔˈlɔɟja n
barologia
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
barômetro
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego;

baron ˈbarɔ̃n n
barão
niski tytuł arystokratyczny;

baronet baˈrɔ̃nɛt n
baronete
dziedziczny, szlachecki brytyjski tytuł honorowy;
mężczyzna noszący tytuł baroneta (1.1)

baronowski adj
baronial
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem

barszcz barʃʧ̑ n
borsch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zakwaszana zupa na wywarze z buraków;

barter ˈbartɛr n
escambo
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar;

barwnik ˈbarvʲɲik n
corante tintura
substancja służąca do barwienia innych rzeczy

barykada ˌbarɨˈkada n
barricada
doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście;

baryton baˈrɨtɔ̃n n
barítono
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos męski niższy od tenoru, wyższy od basu;
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1)

bas bas n
baixo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie

baseball n
basebol beisebol
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem;

basen ˈbasɛ̃n n
piscina
sztuczny zbiornik wody przeznaczony do pływania

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
basco
związany z Baskami, dotyczący Basków

baskijski baˈsʲcijsʲci n
basco
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków;

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
bastião
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień;

bat bat n
baht
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii;

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
batalhão
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska;

batat n
batata-doce batata-da-ilha batata-da-terra
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej;

bateria baˈtɛrʲja n
pilha
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii

batik ˈbatʲik n
batik batique
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione;

batuta baˈtuta n
batuta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu;

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
batimetria batometria
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych;

batyskaf baˈtɨskaf n
batiscafo
statek podwodny do badań na dużych głębokościach;

bawarski baˈvarsʲci adj
bávaro
pochodzący z Bawarii, związany z Bawarią

bawełna baˈvɛwna n
algodão
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1);
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie;

bawół ˈbavuw n
búfalo
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła;

baza ˈbaza n
base
(wojskowość, wojskowy) główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania
podstawa, fundament, ogół elementów istotnych dla powstania i funkcjonowania lub zrozumienia
(matematyka, matematyczny) rodzina zbiorów otwartych w przestrzeni topologicznej, pozwalająca przez sumowanie otrzymać każdy inny zbiór otwarty;
(matematyka, matematyczny) maksymalny zbiór liniowo niezależnych wektorów w przestrzeni liniowej;

baza danych n
banco de dados
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym

bazalt ˈbazalt n
basalto
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie;

bazar ˈbazar n
bazar
(handel, handlowy) teren, na którym można handlować; plac ze straganami

bazylia baˈzɨlʲja n
alfavaca basílico
(botanika, botaniczny) Ocimum L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;
basílico manjericão
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1);

bazylika baˈzɨlʲika n
basílica
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego);
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu

bazyliszek n
basilisco
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jaszczurek;
(mitologia, mitologiczny) stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
temer recear
martwić się, niepokoić się
temer ter medo
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś

bałaganiarski adj
bagunceiro
powodujący powstawanie bałaganu; chaotyczny, nieuporządkowany

bałaganiarz n
bagunceiro
(potocznie, potoczny) osoba łatwo robiąca bałagan

bałkanizacja n
balcanização
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
balcânico
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim)

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
báltico
odnoszący się do Bałtyku, związany z Bałtykiem

bałwan ˈbawvãn n
boneco de neve
figura człowieka ulepiona ze śniegu;

bańka ˈbãɲka n
bolha
(potocznie, potoczny) bańka mydlana

bażant ˈbaʒãnt n
faisão faisăo
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach;

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
beatificação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult;

beatyfikować v
beatificar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym

beczka ˈbɛʧ̑ka n
barril
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami, współcześnie również z innych materiałów;

bednarz ˈbɛdnaʃ n
tanoeiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
bife
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany

behawioryzm n
behaviorismo
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko;

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
arrotar
odbijać się

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
belga
odnoszący się do Belgii lub Belgów

bemar n
banho-maria
podgrzewany szeroki pojemnik na żywność służący do utrzymywania temperatury potraw;

benzen ˈbɛ̃w̃zɛ̃n n
benzeno
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny;

benzofuran ˌbɛ̃w̃zɔˈfurãn n
benzofurano
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny; bezbarwna, oleista ciecz używana do produkcji żywic kumaronowych;

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
gasolina benzina
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy;

berek n
apanhada pega-pega
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób

beret ˈbɛrɛt n
boina
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny;

berkel ˈbɛrkɛl n
berquélio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97;

berlińczyk bɛrˈlʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
berlinense
mieszkaniec Berlina

bermudy n
bermuda
(odzieżownictwo) męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży

beryl ˈbɛrɨl n
berílio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4;

berło ˈbɛrwɔ n
cetro
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim;

bestia ˈbɛstʲja n
besta
dzikie, drapieżne zwierzę

beta ˈbɛta n
beta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa drugiej litery alfabetu greckiego, β;

beton ˈbɛtɔ̃n n
concreto betão
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących;

bez bɛs n
sabugueiro
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus;

bez bɛs preposition
sem
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
sem ambages
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze

beza ˈbɛza n
suspiro
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem;

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
sem álcool
niezawierający, pozbawiony alkoholu

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
incolor
pozbawiony barwy, mający kolor nieokreślony

bezbolesny adj
indolor
niepowodujący, niesprawiający bólu

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
ateu
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga

bezdech ˈbɛzdɛx n
apnéia
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu;

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
sem-abrigo sem-teto
taki, który nie ma domu

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
sem filhos
niemający dzieci, potomstwa

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
sem febre
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
sem nome
nie mający imienia czy nazwy

bezkarność n
impunidade
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem

bezkręgowiec n
invertebrado
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu;

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
desespero
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
desesperado desesperançado
pozbawiony wszelkiej nadziei

bezobjawowy adj
assintomático
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
infinitivo
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu;

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
impessoal
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby

bezołowiowy adj
sem chumbo
niezawierający ołowiu

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
segurança
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
fusível
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej);

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
seguro
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi

bezprawie n
ilegalidade
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny

bezprawny adj
ilegal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa

bezprzewodowy adj
sem fio
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
gratuito
taki, za który nie pobiera się opłaty

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
desamparo
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji;

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
desemprego
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć;

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
desempregado
bez pracy, bez zajęcia

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ n
desempregado
osoba bez pracy

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
maneta
niemający rąk
niemający jednej ręki

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
insônia insónia
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia;

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
impotente
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać

bezstronnie adv
imparcialmente
w sposób bezstronny, obiektywnie

bezstronny bɛsˈːtrɔ̃nːɨ adj
imparcial
taki, który nie opowiada się po żadnej ze stron (np. konfliktu)

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
inútil
taki, z którego nie ma żadnego użytku

bezwodnik n
anidrido
(chemia, chemiczny) tlenek niemetalu tworzący kwas lub zasadę w połączeniu z wodą

bezwodny adj
árido
pozbawiony wody, wilgoci

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
inércia
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
desdentado
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
bege
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku

biatlon n
biatlo biátlon
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania;

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
chá branco
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
leucemia
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek;

białawy bʲjaˈwavɨ adj
esbranquiçado
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny

białko ˈbʲjawkɔ n
proteína
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów;

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
bielorrusso
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
bielorrusso
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi;

białość n
brancura alvura
barwa biała

biały ˈbʲjawɨ adj
branco
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp.

biały ˈbʲjawɨ n
branco
(antropologia, antropologiczny) człowiek rasy białej

biblijnie adv
biblicamente
właściwie dla Biblii

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
bíblico
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii

bibliograf n
bibliógrafo
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
bibliografia
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych;

bibliograficzny adj
bibliográfico
związany z bibliografią

bibliolatra ˌbʲiblʲjɔˈlatra n
bibliólatra
ten, kto popada w bibliolatrię

bibliolatria ˌbʲiblʲjɔˈlatrʲja n
bibliolatria
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii

bibliomania ˌbʲiblʲjɔ̃ˈmãɲja n
bibliomania
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych

bibliomaniak n
bibliomaníaco
(potocznie, potoczny) osoba z pasją gromadząca książki

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
biblioteca
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji;
zbiór książek należący do kogoś; pomieszczenie z takim zbiorem
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach;
mebel do przechowywania książek

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
bibliotecário
pracownik biblioteki;

biblistyka n
estudo bíblico
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii;

bibuła n
mata-borrão
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych;
papel de seda
kolorowy papier do wyrobu ozdób
samizdat
(potocznie, potoczny) wydawnictwo konspiracyjne;

biceps n
bíceps
(anatomia, anatomiczny) mięsień dwugłowy ramienia;

bicz bʲiʧ̑ n
açoite
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści

bidet ˈbʲidɛt n
bidé bidê
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej;

biec bʲjɛʦ̑ v
correr
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi

bieda ˈbʲjɛda n
pobreza
stan braku środków do życia

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
pobre
taki, któremu brakuje środków do życia
pobre coitado
ze współczuciem o kimś; poszkodowany

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
joaninha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych;

bieg bʲjɛk n
corrida
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
corredor
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
correr
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi

biegun ˈbʲjɛɡũn n
polo
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy;
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
diarreia diarréia
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji;

biegus malutki n
pilrito-pequeno
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris minuta, gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych;

biel bʲjɛl n
alvura brancura
biały kolor;

bielik ˈbʲjɛlʲik n
águia-rabalva
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję;

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
roupa interior
(krawiectwo) odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
tabagismo passivo
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów);

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
acusativo
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?;

bierność ˈbʲjɛrnɔɕʨ̑ n
passividade
brak inicjatywy

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
confirmação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej;

bifobia n
bifobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych;

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
bigamia
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami;

bigoreksja n
vigorexia bigorexia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała

bijekcja n
bijeção
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna;

bikini bʲiˈcĩɲi n
biquíni
dwuczęściowy damski kostium plażowy;

bikorn ˈbʲikɔrn n
bicorne
dwurożny kapelusz;

bilans n
balanço
(księgowość) sprawozdanie finansowe
proporcje wpływów i wypływów
zestawienie porównawcze

bilard ˈbʲilart n
bilhar
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole;

bilet ˈbʲilɛt n
bilhete passagem
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
bilirrubina
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu;

bilokacja n
bilocação
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach;

bioakustyka n
bioacústica
dział zoologii dający i systematyzujący dźwięk wydawane przez zwierzęta

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
bioquímica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym;

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
quadril
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda

biofilm n
biofilme
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych;

biofizyka n
biofísica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina biologii badająca fizyczne podstawy procesów życiowych;

biogeocenoza n
biogeocenose
(ekologia, ekologiczny) (zobacz) ekosystem

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
biogeografia
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów;

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
biografia
opis życia i działalności jakiejś osoby;

biograficznie adv
biograficamente
w sposób dotyczący biografii

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
biográfico
związany z biografią, dotyczący biografii

biolog ˈbʲjɔlɔk n
biólogo
specjalista w zakresie biologii
kobieta biolog (1.1)

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
biologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej;

biologia molekularna n
biologia molecular
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii badający organizmy na poziomie molekularnym, określający związki między budową a funkcjami pełnionymi przez różne cząstki w komórkach

biologicznie adv
biologicamente
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
biológico
związany z biologią, dotyczący biologii

biolożka n
bióloga
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie biologii

biom n
bioma
(ekologia, ekologiczny) zespół ekosystemów, tworzący duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
biomassa
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny)
materia zawarta w organizmach żywych;

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
biomedicina
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych;

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
biomédico
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny

bionika n
biônica
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów;

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
biopsia
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego;

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
biodiversidade
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji;

biosfera n
biosfera
(ekologia, ekologiczny) zespół wszystkich istniejących na Ziemi ekosystemów, największy i najbliższy samowystarczalności układ biologiczny zamieszkiwany przez organizmy żywe

biotop n
biótopo
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) obszar o określonych warunkach ekologicznych, będący siedliskiem dla biocenozy lub osobnika

biret ˈbʲirɛt n
birreta barrete
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kanciaste nakrycie głowy duchownych

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
birmanês
język urzędowy Mjanmy (Birmy);

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
bissexualidade
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci;

biskup ˈbʲiskup n
bispo
(kościelny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi lub ordynowany na urząd biskupi, najczęściej kierujący diecezją;

biskupi bʲisˈkupʲi adj
episcopal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący do biskupa, związany z biskupem

bit bʲit n
bit
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1

bitwa ˈbʲitfa n
batalha
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron;

biurko ˈbʲjurkɔ n
escrivaninha
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania

biuro ˈbʲjurɔ n
escritório
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje;

biuro nieruchomości n
agência imobiliária
(handel, handlowy) firma, której zadaniem jest pośredniczenie w kupnie lub sprzedaży nieruchomości

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
burocracia
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów

biurokrata n
burocrata
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych

biurokratyczny adj
burocrático
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
sutiã
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi;

bizmut ˈbʲizmut n
bismuto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83;

biznesowy adj
comercial
(handel, handlowy) dotyczący biznesu

bizon ˈbʲizɔ̃n n
bisão
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy;

bić bʲiʨ̑ v
bater
uderzać kogoś, zadawać komuś ból

blacharz n
funileiro latoeiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający lub naprawiający przedmioty z blachy

blady ˈbladɨ adj
pálido
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
blasfémia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo

bliski ˈblʲisʲci adj
perto próximo
taki, który jest w niewielkiej odległości
taki, który prawie osiągnął jakiś stan
bezpośrednio spokrewniony
zbliżony do czegoś, podobny

blisko ˈblʲiskɔ adv
perto juntamente
w niewielkiej odległości

bliskoznaczny ˌblʲiskɔzˈnaʧ̑nɨ adj
sinónimo
(gramatyka) o podobnym znaczeniu

blizna ˈblʲizna n
cicatriz
(medycyna, medyczny) ślad po ranie;

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
gêmeo gémeo
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
gémeos siameses
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał;

blog blɔk n
blog blogue
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie;

blogosfera n
blogosfera
(publikatory) (społeczny) ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników;

blogować v
blogar
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog

blok blɔk n
bloco
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny;
zeszyt, notes z kartkami większego formatu

blokada blɔˈkada n
bloqueio
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system środków zmierzających do izolacji jakiegoś państwa, obiektu, miasta itp. w celu wymuszenia jakichś ustępstw lub kapitulacji

blond blɔ̃nt adj
loiro louro
o włosach jasny, płowy

bluszcz bluʃʧ̑ n
hera trepadeira
(botanika, botaniczny) Hedera, roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie;

bluza ˈbluza n
blusa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów;

bluzka ˈbluska n
blusa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę

boa ˈbɔa n
boa
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli;

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
cegonha
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia duży ptak brodzący z rodziny bocianów;
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały
(dawniej, dawny) narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy;

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
cegonha-preta
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra Linnaeus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce;

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
estímulo
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego;

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
riqueza
majątek, posiadane dobra o dużej wartości
wielka ilość, różnorodność
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby

bogaty bɔˈɡatɨ adj
rico
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody
taki, który obfituje w coś
dający dużą możliwość wyboru

bogini bɔˈɟĩɲi n
deusa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) bóstwo płci żeńskiej

bohater bɔˈxatɛr n
herói
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp.
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
heroína
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna

bohr bɔxr̥ n
bóhrio bório
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107;

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
campo
(sport, sportowy) plac przeznaczony do gier sportowych;

boja ˈbɔja n
boia
pływający znak nawigacyjny

bojkot ˈbɔjkɔt n
boicote
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku;

bok bɔk n
lado
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu

bokeh n
bokeh
(fotografia) efekt wyodrębnienia fotografowanego obiektu poprzez rozmycie tła uzyskiwany dzięki ustawieniu małej głębi ostrości;

bokobrody n
suíça
rodzaj zarostu u mężczyzn, który wyrasta przed uszami po obu bokach twarzy i rozciąga się od linii owłosienia głowy w kierunku linii brody;

boks bɔks n
boxe
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami;

bokser ˈbɔksɛr n
boxer
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo)

boksyt n
bauxita
(geologia, geologiczny) ilasta skała osadowa składająca się głównie z wodorotlenków glinu, ruda aluminium;

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
doer
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu

boliwijski ˌbɔlʲiˈvʲijsʲci adj
boliviano
odnoszący się do Boliwii

bomba ˈbɔ̃mba n
bomba
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem;

bomba atomowa n
bomba atômica
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami

bombarda bɔ̃mˈbarda n
bombarda
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
bombardear
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
bombardeiro
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb;

bonapartyzm n
bonapartismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte;

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
bonobo
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi;

bonsai bɔ̃w̃ˈzaj n
bonsai
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu;

bor bɔr n
boro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5;

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
doença de Lyme
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia;

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
fango
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf;

borsuk ˈbɔrsuk n
texugo
(zoologia, zoologiczny) Meles Brisson, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny kunowatych;

boski ˈbɔsʲci adj
divino
właściwy bogu/Bogu, bóstwu, związany z bogiem/Bogiem

boskość ˈbɔskɔɕʨ̑ n
divindade
boski charakter czegoś

bosman ˈbɔsmãn n
contramestre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) osoba odpowiedzialna za żagle, liny i konserwację statku;

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
botânico
związany z botaniką, dotyczący botaniki

botanik bɔˈtãɲik n
botânico
specjalista w zakresie botaniki

botanika bɔˈtãɲika n
botânica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach;

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
botulismo
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę;

bozon ˈbɔzɔ̃n n
bóson
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie;

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
bósnio
związany z Bośnią lub Bośniakami

bożodrzew gruczołowaty n
ailanto árvore-do-céu
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej;

bożonarodzeniowy ˌbɔʒɔ̃narɔʣ̑ɛ̃ˈɲɔvɨ adj
de Natal
związany z Bożym Narodzeniem

brabancki adj
brabante
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji

brak brak n
carência
fakt nieistnienia czegoś

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
amenorreia
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne;

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
faltar
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać

brakteat n
bracteata
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) jednostronnie bita moneta w średniowiecznej Europie;

brama ˈbrãma n
portão
(architektura, architektoniczny) ruchome zamknięcie wejścia bądź wjazdu;

bramka ˈbrãmka n
gol baliza
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2)
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką;

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
guarda-redes goleiro
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem;

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka ˌbrãw̃zɔˈlɛtka n
pulseira
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze;

brat brat n
irmão frade
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich

braterski braˈtɛrsʲci adj
fraterno
odnoszący się do brata, braci

bratowa braˈtɔva n
cunhada
żona brata

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
brasileiro
związany z Brazylią, dotyczący Brazylii lub Brazylijczyków, wywodzący się z Brazylii
charakterystyczny dla Brazylii i Brazylijczyków, mający cechy lub właściwości przypisywane Brazylii

brać braʨ̑ v
tomar pegar
chwytać coś ręką, unosić coś

brelok n
chaveiro
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk

brew brɛf n
sobrancelha sobrolho
(anatomia, anatomiczny) pasmo krótkich włosów nad oczodołem

brewiarz n
breviário
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin;

brexit n
Brexit
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej

brioszka n
brioche
(cukiernictwo) francuskie lekko słodkie pieczywo drożdżowe, pieczone z ciasta bogatego w masło i jaja, o cienkiej jak papier, złocistobrązowej skórce i miękkiej, delikatnej ośródce;

broda ˈbrɔda n
barba
zarost na brodzie (1.1)
queixo
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka

brodaty brɔˈdatɨ adj
barbado barbudo
mający zarost na dolnej części twarzy

brodawka n
verruga
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
mamilo
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek;

brokuł ˈbrɔkuw n
brócolis
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie;

brom brɔ̃m n
bromo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35;

bromatologia n
bromatologia
nauka zajmująca się badaniem żywności;

bromek n
brometo
(chemia, chemiczny) związek bromu jednowartościowego, sól kwasu bromowodorowego;

brona ˈbrɔ̃na n
grade
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie;
grade levadiça rastrilho
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych;

bronchotomia ˌbrɔ̃nxɔˈtɔ̃mʲja n
broncotomia
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
defender
odpierać atak
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą

browar ˈbrɔvar n
cervejaria
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo;

broń brɔ̃ɲ n
arma
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga;

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
arma de fogo
(wojskowość, wojskowy) broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego;

brud brut n
sujeira
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś

brudna bomba n
bomba suja
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu;

brudny ˈbrudnɨ adj
sujo
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi

brudzić v
sujar
czynić brudnym, pokrywać brudem

brukiew ˈbrucɛf n
couve-nabo rutabaga
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.;

brukselczyk bruˈksɛlʧ̑ɨk n
bruxelense
mieszkaniec Brukseli

brunch n
brunch
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę;

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
brutalmente
w sposób brutalny, pełen przemocy

brydż brɨʧ̑ n
bridge
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary;

bryg brɨk n
brigue
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe;

brygada n
brigada
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji

brykiet ˈbrɨcɛt n
briquete
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego;

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
britânico
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako wyspy

bryła ˈbrɨwa n
sólido
(geometria) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej;

brzask bʒask n
alba
światło widoczne na niebie przed wschodem słońca

brzdąc n
bebê
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko

brzeg bʒɛk n
margem costa
pas lądu ograniczający zbiornik wodny;

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
grávida
(tylko (rodzaj żeński)) (książkowy) o kobiecie: ciężarna

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
acusação
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą
coś, co jest trudne do zniesienia

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
som
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
pêssego
(spożywczy) owoc brzoskwini (1.1)
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny różowatych;

brzoza ˈbʒɔza n
bétula vidoeiro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., drzewo lub krzew z rodziny brzozowatych, mające białą korę;

brzuch bʒux n
barriga ventre
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia;

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
ventríloquo
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
feia feio
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie
feio feia
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami

brzydota bʒɨˈdɔta n
fealdade feiúra
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna

brzydzić v
abominar
odczuwać wstręt do czegoś

brzytwa ˈbʒɨtfa n
navalha
ostry nóż do usuwania zarostu;

bród brut n
vau
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg

brąz brɔ̃w̃s n
bronze
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami;
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1)
(sport, sportowy) brązowy medal

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
marrom castanho
mający kolor brązu;

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
budista
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem

buddysta budˈːɨsta n
budista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
budismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama;

budować buˈdɔvaʨ̑ v
construir
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje

budynek buˈdɨ̃nɛk n
edifício
(architektura, architektoniczny) budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
pudim
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków;

budzik ˈbuʥ̑ik n
despertador
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory

budzić ˈbuʥ̑iʨ̑ v
despertar
wywoływać jakieś uczucia

budżet ˈbuḍʒɛt n
orçamento
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok;

budżetowy ˌbuḍʒɛˈtɔvɨ adj
orçamentário
związany z budżetem, dotyczący budżetu

bujny ˈbujnɨ adj
exuberante luxuriante
taki, który się obficie rozrasta
vivo
z rozmachem

buk buk n
faia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fagus L., drzewo z rodziny bukowatych;

bukiet ˈbucɛt n
buquê
wiązanka, pęk kwiatów;

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
gurupés
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca;

buldog ˈbuldɔk n
buldogue
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa;

bulgur n
bulgur triguilho burghul
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej;

bulimia buˈlʲĩmʲja n
bulimia bulimia nervosa
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu;

bulwa ˈbulva n
tubérculo
(botanika, botaniczny) zgrubiała część korzenia lub pędu;

bulwar ˈbulvar n
alameda
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii

bumerang bũˈmɛrãŋk n
bumerangue
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo;

bunt bũnt n
rebelião
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi

burak ˈburak n
beterraba
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych;

burdel ˈburdɛl n
bordel
(pospolicie) dom publiczny

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
prefeito
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej;

burnus ˈburnus n
albornoz
rodzaj długiego, wierzchniego arabskiego okrycia wełnianego, rodzaj rozszerzonej peleryny z kapturem

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
âmbar
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew;

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
ambarino
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu

burza ˈbuʒa n
tempestade procela
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty);

burza piaskowa n
tempestade de areia tempestade de poeira
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku;

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
burguesia
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku;

burżuazyjny adj
burguês
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji

burżujski adj
burguês
(pogardliwie, pogardliwy) związany z burżujem, dotyczący burżuja

bustrofedon ˌbustrɔˈfɛdɔ̃n n
bustrofédon
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter;

but but n
sapato bota
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy;

butelka buˈtɛlka n
garrafa botelha
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców

butelkować v
engarrafar embotelhar
rozlewać płyn z większego naczynia do butelek

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
búlgaro
związany z Bułgarią lub Bułgarami

bułgarski buwˈɡarsʲci n
búlgaro
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Bułgarii;

bułka ˈbuw.ka n
pãozinho
wypiek o niewielkich rozmiarach;

bydło ˈbɨdwɔ n
gado
(zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich;

byk bɨk n
touro toiro
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia, łosia itp.

być bɨʨ̑ v
estar ser
znajdować się w jakimś miejscu
ser estar
istnieć; trwać

być może
talvez
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia

bób bup n
fava
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach;
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) nasiona bobu (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej

bóbr bupr̥ n
castor
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie;

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
deus divinidade
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.);

ból bul n
dor
(psychologia, psychologiczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne
dor aflição
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne;

bąk bɔ̃ŋk n
tavão
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek;

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
tambor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek;

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
bastardo
(pogardliwie, pogardliwy) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”);

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
implorar
żarliwie, usilnie prosić

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
bênção bendição
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu
sprzyjanie, przychylność, pomyślność

błogosławić v
abençoar bendizer benzer
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać błogosławieństwa

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
tímpano membrana timpânica
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego;

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
hímen
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy;

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
mucosa
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych;

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
fibra alimentar fibra dietética
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych;

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
tartaranhão
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus;

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
para-lama guarda-lamas
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół

błoto ˈbwɔtɔ n
lama
mieszanina ziemi i wody;

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
relâmpago
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi

błąd bwɔ̃nt n
erro
niezgodność z zasadami, założeniami

błędnik n
labirinto
(anatomia, anatomiczny) część wewnętrzna ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi;

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
erróneo
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
sangue azul
pochodzenie arystokratyczne

cal ʦ̑al n
polegada
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm;

capoeira n
capoeira
(sport, sportowy) brazylijska sztuka walki;

car ʦ̑ar n
tsar czar
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji);

caryca n
czarina tsarina
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji
(historia, historyczny, historycznie) żona cara

casus belli ˈkasuz ˈbɛllʲi n
casus belli
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) powód wojny, oficjalny powód lub pretekst, dla którego wypowiada się wojnę;

cała nuta n
semibreve
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną;

całka ˈʦ̑awka n
integral
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego;

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
bastante bem
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
inteiramente totalmente
w sposób całkowity, pełny, bez reszty

całopalenie n
holocausto
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) złożenie w ofierze całego zwierzęcia lub daru ofiarnego

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
beijar
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś
beijar-se
dawać i dostawać pocałunek

całun n
mortalha sudário
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku;

cały ˈʦ̑awɨ adj
intacto inteiro
nie uszkodzony
inteiro todo
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
são e salvo
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory

cebula ʦ̑ɛˈbula n
cebola
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) cebula jadalna, Allium cepa L., roślina warzywna z rodzaju czosnkowatych o jadalnych podziemnych pędach i zielonych rurkowatych liściach;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebuli (1.1)

cecha ˈʦ̑ɛxa n
característica atributo
element opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
cedro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, drzewo iglaste z rodziny sosnowatych, rosnące w górach krajów śródziemnomorskich;

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
cedro-do-líbano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji;

cedzak n
passador
rodzaj specjalnego sita w formie miski lub garnka z podziurkowanym dnem;

cefalosporyna n
cefalosporina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) antybiotyk pozyskiwany z grzyba z rodzaju Acremonium (dawniej znanego pod nazwą Cephalosporium);

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
de tijolo
wykonany z cegły

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
tijolo
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu;

cel ʦ̑ɛl n
alvo
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni
alvo objetivo
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia))

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
os fins justificam os meios
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel

cela ˈʦ̑ɛla n
cela
pokój więźnia w więzieniu

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
celulite
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion;

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
aduaneiro funcionário da alfândega
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
dativo
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?;

celowy ʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
útil
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
céltico
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą

celuloza n
celulose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, budulec tkanek roślinnych;

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
cimento
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina)

cementować v
cementar
(budownictwo) zalewać cementem, spajać za pomocą cementu

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
preço
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
cenotáfio
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci;

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
centauro
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń;

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
centro
środkowa część czegoś

centrum handlowe n
centro comercial
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
centrismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
centurião
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii;

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
centímetro
miara długości; jedna setna metra;

cenzor n
censor
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jeden z dwóch urzędników wybieranych raz na pięć lat, do którego obowiązków należało przeprowadzanie spisów ludności, zarządzanie majątkiem państwa i czuwanie nad moralnością obywateli;
urzędnik prowadzący kontrolę treści publikacji pod względem obyczajowym lub politycznym

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
censura
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań;

cenzurować v
censurar
przeprowadzać cenzurę; kontrolować urzędowo środki masowego przekazu

cep ʦ̑ɛp n
mangual
(historia, historyczny, historycznie) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą;

cer ʦ̑ɛr n
cério
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58;

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
cerâmico
wykonany z ceramiki

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
cerimônia
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd;

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
cerzir remendar
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
certificado
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia

certyfikować v
certificar
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
cesariana
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha;

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
império
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz;

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
imperador
najwyższy stopień monarchiczny;

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
imperatriz
kobieta cesarz
żona cesarza

cesja n
cessão
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
uretra
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz;

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
catéter
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków;

cez ʦ̑ɛs n
césio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55;

chaber ˈxabɛr n
aciano
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

chabeta n
cavalicoque pangaré pileca sendeiro
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
calcedônia
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu;

chamsa n
hamsá
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet;

chan xãn n
cã
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu;

chanat n
canado canato
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo zarządzane przez chana

chaos ˈxaɔs n
caos
nieporządek, bezład

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
caótico
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany

charakter xaˈraktɛr n
caráter
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju

charakterologia n
caracterologia
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze;

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
característico
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów

charakterystyka ˌxaraktɛrɨsˈtɨka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
característica
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś

charakteryzacja ˌxaraktɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
caracterização
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) czynność zmiany wyglądu aktora, która nadaje mu zewnętrzne cechy granej postaci

chargé d'affaires n
encarregado de negócios
(dyplomacja) pełnomocnik dyplomatyczny, dyplomata niższego stopnia;

charyzma xaˈrɨzma n
carisma
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie;

charyzmat n
carisma
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego;

charyzmatyczny adj
carismático
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą

chasydyzm n
chassidismo hassidismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym;

chata ˈxata n
cabana
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

chałwa ˈxawva n
halvah
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych;

chcieć xʲʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
querer ter vontade de
odczuwać chęć zrobienia czegoś

chciwość ˈxʲʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cobiça avidez
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś

chciwy ˈxʲʨ̑ivɨ adj
avarento
taki, który odznacza się chciwością

cheeseburger n
X-burger
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hamburger serwowany z plastrem żółtego sera;

chemia ˈxɛ̃mʲja n
química
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem;

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
química orgânica
(chemia, chemiczny) dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole;

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
químico
związany z chemią

chemik ˈxɛ̃mʲik n
químico
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
quimioterapia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi;

chemosynteza n
quimiossíntese
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii;

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
quimiotaxia
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach;

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
quimiotropismo
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny;

chichotać v
dar risadinhas
śmiać się niezbyt głośnym, powstrzymywanym śmiechem o wysokim tonie

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
chileno
odnoszący się do państwa Chile

chimera xʲĩˈmɛra n
quimera
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach;

chinina xʲĩˈɲĩna n
quinina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej;

chiromancja n
quiromancia
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach;

chirurg ˈxʲirurk n
cirurgião
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami

chirurgia xʲiˈrurʲɟja n
cirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym;

chirurgia kosmetyczna xʲiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
cirurgia estética
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgia plastyczna xʲiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
cirurgia plástica
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała

chirurgiczny ˌxʲirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
cirúrgico
(medycyna, medyczny) związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów

chitozan n
quitosana
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny;

chityna n
quitina
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy;

chitynowy adj
quitinoso
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny

chiński ˈxʲĩj̃sʲci adj
chinês
odnoszący się do Chin lub Chińczyków

chiński ˈxʲĩj̃sʲci n
chinês
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy w Chinach;

chleb xlɛp n
pão
pieczywo z mąki, wody, z dodatkiem drożdży lub zakwasu;

chleb pokładny n
pão da proposição
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu;

chlew xlɛf n
chiqueiro pocilga
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń;

chlor xlɔr n
cloro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17;

chlorek ˈxlɔrɛk n
cloreto
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego;

chlorobenzen n
clorobenzeno
(chemia, chemiczny) rozpuszczalnik organiczny będący chlorową pochodną benzenu;

chloroform xlɔˈrɔfɔrm n
clorofórmio
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający;

chloroheksydyna n
clorexidina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny antyseptyk o wzorze sumarycznym C22H30Cl2N10, stosowany do odkażania skóry, błon śluzowych, ran i narzędzi chirurgicznych;

chloroplast xlɔˈrɔplast n
cloroplasto
(biochemia, biochemiczny) organellum komórkowe występujące u roślin i glonów eukariotycznych;

chmiel xmʲjɛl n
lúpulo
(botanika, botaniczny) Humulus L., rodzaj roślin pnących z rodziny konopiowatych;
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju chmieli (1.1)

chmura ˈxmura n
nuvem
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze;

chochla ˈxɔxla n
concha
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy;

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
embora
…przyłączający zdanie podrzędne stwierdzające stan faktyczny, z którego można by sądzić, że to, co stwierdza zdanie nadrzędne nie powinno mieć miejsca

chodnik ˈxɔdʲɲik n
calçada passeio
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych;

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
andar
poruszać się za pomocą nóg
o mechanizmie: działać, pracować
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku
mieć coś na myśli
o środkach komunikacji: kursować

choina n
pinheiro-silvestre pinho-de-riga
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
árvore de Natal
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia;

cholangiopankreatografia n
colangiopancreatografia
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
colecistectomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego;

cholera xɔˈlɛra interjection
caramba
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie

cholera xɔˈlɛra n
cólera
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna;

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
colesterol
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej;

chomik ˈxɔ̃mʲik n
hamster
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae G. Fischer;

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
coreógrafo
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
coreografia
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych

choroba xɔˈrɔba n
doença enfermidade
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu;

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
doença de Parkinson
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem;

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
cinetose enjoo
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu;

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
enjoo marítimo enjoo
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku

choroba niedokrwienna serca n
doença arterial coronariana
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego;

choroba psychiczna n
doença mental
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym;

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
doença de Von Willebrand
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach;

choroba wysokościowa n
doença das alturas doença das montanhas mal da montanha mal das alturas mal das montanhas mal de altitude
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu;

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
patogenicidade
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób;

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
croata
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci n
croata
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Chorwacji i BiH;

chory ˈxɔrɨ adj
doente enfermo
dotknięty chorobą

chory ˈxɔrɨ n
doente enfermo
osoba dotknięta chorobą

chować ˈxɔvaʨ̑ v
enterrar
grzebać zmarłych

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
ressonar roncar
oddychać w trakcie snu charcząc

chrom xrɔ̃m n
crômio cromo crómio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24;

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
cromosfera
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę;

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
cromossoma cromossomo
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce;

chromosomowy adj
cromossómico
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
crónico
(książkowy) trwający bardzo długo

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
proteger
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
cronologia
następstwo, kolejność zdarzeń

chronologiczny adj
cronológico
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie

chronometr n
cronómetro
(metrologia, metrologiczny) bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji;

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
tricóptero
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy;

chrypka ˈxrɨpka n
rouquidão
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań

chrypliwy adj
gutural
o głosie mający chropowatą i niską barwę

chrystogram n
cristograma
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu;

chrzan xʃãn n
raiz-forte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z tartego chrzanu (1.4)

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
pia batismal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu;

chrzest xʃɛst n
baptismo batismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie;

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
cristão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
cristão
związany z chrześcijaństwem i chrześcijanami, dotyczący chrześcijaństwa

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
cristianismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci;

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
cartilagem
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.;

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
besouro
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok;

chudy ˈxudɨ adj
magro
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości

chuj xuj n
caralho porra
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
lenço
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa

chusteczka do nosa n
lenço
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
elogiar
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić

chwast xfast n
erva daninha
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych;

chwila ˈxfʲila n
momento
bardzo krótki czas
punkt w czasie

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
a menos que a não ser que
…wprowadza zdanie podrzędne wyrażające warunek, żeby nie nastąpiło to, o czym mowa w zdaniu nadrzędnym

chytry ˈxɨtrɨ adj
astuto
podstępny, przebiegły

chód sportowy n
marcha atlética
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na pokonywaniu trasy chodem;

chór xur n
coro coral
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów;
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1)
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
endocruzamento
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników;

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
de bom grado
z chęcią, z ochotą

chłoniak n
linfoma
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej;

chłopak ˈxwɔpak n
namorado
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
rapaz menino
młody człowiek płci męskiej

chłopiec do piłek n
boleiro
(sport, sportowy) chłopak zbierający piłki podczas meczu i podający je grającemu

chłopstwo n
campesinato
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników;

chłód xwut n
frio
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno

ciasto ˈʨ̑astɔ n
massa pasta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami;

ciało ˈʨ̑awɔ n
corpo
organizm ludzki lub zwierzęcy
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja
zwłoki człowieka lub zwierzęcia
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego każde dwa elementy mogą być dodane, odjęte, pomnożone i podzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero);

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
corpo celeste
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata;

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
corpo estranho
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów

ciało szkliste n
humor vítreo
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej;

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
quieto
spokojny
silencioso tácito
o małej głośności

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
grão-de-bico ervanço ervilha-de-bengala ervilha-de-galinha gravanço
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona;

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
líquido lacrimal
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko;

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
curiosidade
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
curiosidade
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś

ciekawski adj
curioso
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
curioso
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat
interessante
taki, który wzbudza zainteresowanie

ciekły ˈʨ̑ɛkwɨ adj
líquido
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy

cielesność n
corporalidade
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
bezerro novilho
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego;

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
vitela
(spożywczy) mięso z młodej krowy (cielęcia)

ciemna materia n
matéria escura matéria negra
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczna materia nieemitująca i nieodbijająca promieniowania elektromagnetycznego;

ciemnia n
câmara escura
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych;

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
escuridão trevas
stan, w którym jest brak światła, jasności;

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
escuro
o kolorze: zbliżony do czarnego

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
fino
mający niewielki przekrój poprzeczny

cienki klient n
thin client
(informatyka, informatyczny) klient (aplikacja lub komputer), o niewielkich wymaganiach i zużyciu zasobów, który większość przetwarzania przerzuca na serwer;

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
calor
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek;
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
caloroso quente
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny
quente caloroso
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
espinhoso
taki, który ma wiele cierni

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
sofrimento
długotrwały lub silny ból
(rzeczownik odczasownikowy) od cierpieć

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
sofrer
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny

cierpiętnik ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̃ntʲɲik n
portador da paixão
tytuł przysługujący męczennikom, którzy cierpieli od swych współwyznawców

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
paciência
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
paciente
niezrażający się czekaniem

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
espinho
(botanika, botaniczny) ostry wyrostek na pędzie rośliny;

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
sombra
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony;
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) zjawa, duch zmarłego
(przenośnie, przenośnia) mała oznaka czegoś
(fotografia) (sztuka) ciemna plama będąca w kontraście do jasnych plam barwnych

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
marceneiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
estreito
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami)

cieśń gardzieli ˈʨ̑ɛ̇ʑɲ ɡarʲˈʥ̑ɛlʲi n
istmo das fauces orofaríngeo
(anatomia, anatomiczny) obszar łączący jamę ustną z częścią ustną gardła;

cingulum ʦ̑ʲĩŋˈɡulũm n
cíngulo
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego;

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
tia
siostra matki

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
tia
siostra matki
siostra ojca
(potocznie, potoczny) żona stryja
(potocznie, potoczny) żona wuja

cipa ˈʨ̑ipa n
cona
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwara, gwarowe)) żeński narząd rozrodczy

cis ʦ̑ʲis ʨ̑is n
teixo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych;

cisza ˈʨ̑iʃa n
silêncio
brak dźwięku

cisza przed burzą n
a calma antes da tempestade
pozorny spokój (często nic nie zapowiada gwałtownych wydarzeń, awantury, kłopotów itd.; jeśli jest spokojnie, można się spodziewać najgorszego)

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
cabra-cega
zabawa dziecięca, w której jeden z uczestników z zawiązanymi oczami goni i próbuje chwytać innych;

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
progressão aritmética
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę;

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
tirar
wlec, przesuwać za sobą
o wietrze, zwłaszcza zimnym i nieprzyjemnym wiać

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
cortar
dzielić na części ostrym narzędziem

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
gravidez
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu;

ciąża pozamaciczna n
gravidez ectópica
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu;

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
grávida
będący w ciąży

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
camião caminhão
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów;

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
pesado pesada
taki, który dużo waży, ma dużą masę

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
pressão
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa;
presja, nacisk
pressão sangüínea pressão
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze;

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
cemitério
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy;

cnota ˈʦ̑nɔta n
virtude
dodatnia cecha moralna

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
virtuoso
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
virtudes cardinais
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych

co ʦ̑ɔ interrogativePronoun
o que que
…służący do zadawania pytań o orzeczniki

co ʦ̑ɔ pronoun
O que
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak

co dopiero
muito menos quanto mais
… sygnalizująca, że to, co po niej następuje, jest w sposób oczywisty prawdą, ponieważ prawdą jest to, co powiedziano wcześniej

co kraj, to obyczaj ˈʦ̑ɔ ˈkraj ˈtɔ ːˈbɨʧ̑aj proverb
cada terra com seu uso, cada roca com seu fuso
każdy kraj (region, miejscowość, rodzina, itp.) ma własną kulturę, zwyczaje

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
longe dos olhos, longe do coração
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
diário
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
qualquer
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
semanal
powtarzający się co tydzień

covidiota n
covidiota
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (neologizm) osoba lekceważąca pandemię COVID-19 i związane z nią zalecenia medyczne

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
algo alguma coisa qualquer coisa
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie umie określić

croissant n
croissant
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta;

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
cot ctg
= (matematyka, matematyczny) cotangens

cud ʦ̑ut n
milagre
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej;
(przenośnie, przenośnia) rzecz niezwykła, niespodziewana, mało prawdopodobna

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
maravilhoso
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
estrangeiro
osoba pochodząca z innego kraju

cudzoziemka n
estrangeira
kobieta, dziewczyna z innego kraju

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
adúltero
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
adulterar
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
adultério
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem;

cukier ˈʦ̑ucɛr n
açúcar
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych;
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu;

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
açúcar de confeiteiro
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków;

cukier trzcinowy n
açúcar de cana
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego);

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
bombom bala
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych;

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
pastelaria confeitaria
(cukiernictwo) (handel, handlowy) miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.)

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
açucareiro
naczynie, w którym podaje się cukier;

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
abobrinha
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej;

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
diabetes diabete
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi;

curling n
curling
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie;

cyber- prefix
ciber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem)

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
ciberataque
(kryminologia, kryminologiczny) atak dokonywany za pośrednictwem internetu

cyberkultura n
cibercultura
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.;

cybernauta n
cibernauta
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni

cybernetyka n
cibernética
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach;

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
ciberespaço
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń, w której komunikują się komputery

cyborium n
cibório píxide
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów

cyceroński adj
ciceroniano
związany z rzymskim mówcą i politykiem Cyceronem; taki jak w jego dziełach

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
mostrador
tarcza zegara

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
algarismo cifra
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1)
algarismo dígito cifra número
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
digital
wykorzystujący technikę cyfrową

cyganologia n
ciganologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Cyganach/Romach;

cygaretka ˌʦ̑ɨɡaˈrɛtka n
cigarrilha
cienkie cygaro;

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
charuto
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia

cygański adj
cigano
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów

cyjanek n
cianeto
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca;

cyjanek potasu n
cianeto de potássio
(chemia, chemiczny) silna trucizna, nieorganiczny związek chemiczny z grupy cyjanków, sól potasowa kwasu cyjanowodorowego;

cykada ʦ̑ɨˈkada n
cigarra
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki;

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
ciclo
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo

cykliczny adj
cíclico
dotyczący cyklu, należący do cyklu

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
cicloide
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej;

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
ciclone
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia;
(chemia, chemiczny) nazwa dwóch trujących środków chemicznych; (zobacz) cyklon A, (zobacz) cyklon B

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
ciclotimia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii;

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
chicória
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju cykoria (1.1)

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
cilindro
(technologia, technika, techniczny) część maszyny tłokowej, w której porusza się tłok;
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego
(chemia, chemiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy;
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) każdy walec, zwłaszcza gdy pusty wewnątrz

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
cilíndrico
taki, który ma kształt cylindra

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
estanho
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn;

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
canela
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa;

cynicznie adv
cinicamente
w sposób cyniczny

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
cinismo
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
zinco
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30;

cynkowy adj
zinco
dotyczący cynku

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
cipreste
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., wysmukłe drzewo iglaste z rodziny cyprysowatych;

cyrk ʦ̑ɨrk n
circo
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne;

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
compasso
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów;

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
zircão
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów;
zircónio zircônio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40;

cyrkulacja n
circulação
obieg zamknięty

cyrylicki adj
cirílico
(językoznawstwo, językoznawczy) napisany cyrylicą, związany z cyrylicą

cysoida n
cissoide cissóide
(geometria) typ krzywej płaskiej;

cytat ˈʦ̑ɨtat n
citação
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu;

cytogenetyczny adj
citogenético
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
citologia
(biologia, biologiczny) nauka o komórce;

cytologiczny adj
citológico
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii

cytoplazma n
citoplasma
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet;

cytoszkielet n
citoesqueleto
(biologia, biologiczny) system białkowych struktur komórki nadający jej kształt, zapewniający organizację jej cytoplazmy oraz uczestniczący w jej ruchu;

cytotoksyczność n
citotoxicidade
cecha tego, co cytotoksyczne

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
citar
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu

cytra ˈʦ̑ɨtra n
cítara
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle;

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
citrino
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
limão
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce

cytrynian n
citrato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu cytrynowego;

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
civil
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej;

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
civilização
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego;

cywilizowany adj
civilizado
korzystający ze zdobyczy cywilizacji

cywilizować v
civilizar
szerzyć cywilizację

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
civil
nie należący do wojska

czador ˈʧ̑adɔr n
xador chador
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu;

czadyjski ʧ̑aˈdɨjsʲci adj
chadiano
odnoszący się do państwa Czad

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
chaleira
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody;

czapla ˈʧ̑apla n
garça airão
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae Leach, duży ptak brodzący;

czapla siwa n
garça-cinzenta garça-real
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea Linnaeus, duży ptak wodnego z rodziny czaplowatych;

czarcie koło n
anel de fadas círculo de fadas
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów;

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
buraco negro
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia;

czarna herbata n
chá preto
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
groselha negra
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych;
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc tego krzewu

czarna skrzynka n
caixa-negra caixa-preta
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu;

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
montenegrino
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców

czarnoksięstwo n
feitiço
praktyki magiczne

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
negro preto
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1)
nielegalny
preto negro
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie
preto prateado negro
mający najciemniejszy możliwy kolor

czarny blok n
black bloc
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję;

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
mercado negro
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo;

czarodziej n
bruxo
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
bruxa
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) kobieta stara, brzydka, złośliwa

czarownik n
bruxo
mężczyzna zajmujący się czarami

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
charmoso
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący

czas ʧ̑as n
tempo
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń;
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi
chwila, moment, pora

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
pretérito passado
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
futuro
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich;

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
tempo é dinheiro
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło

czas zaprzeszły n
mais-que-perfeito pretérito mais-que-perfeito
(gramatyka) czas wyrażający m.in. czynność wcześniejszą niż inna czynność przeszła;

czasochłonny ˌʧ̑asɔˈxwɔ̃nːɨ adj
moroso
wymagający poświęcenia dużo czasu

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
revista
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą;

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espaço-tempo
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności;

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
verbo
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany;

czasownik modalny ʧ̑aˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
verbo modal
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
verbo auxiliar
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
verbo transitivo
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej

czasownik ułomny n
verbo defectivo
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych;

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
verbo reflexivo
(gramatyka) czasownik, który w języku polskim odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek „się”, a w innych językach przez odpowiednią końcówkę lub właściwy zaimek zwrotny

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
passageiro
trwający przez krótki czas

czaszka ˈʧ̑aʃka n
crânio caveira
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie;

czaszkowy adj
craniano
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
adorador
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś

czek ʧ̑ɛk n
cheque
(bankowość, bankowy) dokument będący dla banku zleceniem wypłacenia okazicielowi oznaczonej na nim kwoty z rachunku wystawcy;

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
aguardar esperar
przerywać wykonywanie jakiejś czynności
esperar aguardar
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
chocolate
(spożywczy) (cukiernictwo) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu;

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
azereiro-dos-danados
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach;
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1)

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
cereja
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych;
ginja cereja
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
junho Junho
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
cartão vermelho
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki;

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
avermelhado
w kolorze podobnym do czerwonego, o zabarwieniu bliskim czewieni lub częściowo czerwonym

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
carne vermelha
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp.

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
vermelho
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komunistyczny, lewicowy
vermelho encarnado
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy;

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
estrela vermelha gigante
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji;

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
pentear
(fryzyjski) układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
tcheco checo
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
tcheco checo
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Republiki Czeskiej;

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
oi olá
(potocznie, potoczny) pozdrowienie, przywitanie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych

czkawka ˈʧ̑kafka n
soluço
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu;

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
soluçar
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
supositório
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo;

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
alho
(botanika, botaniczny) roślina lub rośliny z rodzaju czosnek (1.1)
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego

czołg ʧ̑ɔwk n
tanque carro de combate
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz;

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
testa fronte
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi

czterdzieści ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛ̇ɕʨ̑i cardinalNumeral
quarenta
liczba naturalna następna po 39 i poprzedzająca 41;

cztery ˈʧ̑tɛrɨ cardinalNumeral
quatro
liczba 4

czuh ʧ̑ux n
chuj
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich;

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
vigilância
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo

czuwaski adj
tchuvache
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów

czuć ʧ̑uʨ̑ v
sentir
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów

czuć się jak ryba w wodzie ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔʥ̑ɛ v
estar como peixe na água
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
quinta-feira
czwarty dzień tygodnia

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
Quaternário
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 2,58 mln lat temu i trwa do dziś;

czwarty ˈʧ̑fartɨ adj
quarto
od 4

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
quadrilátero
(geometria) wielokąt mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki;

czworościan n
tetraedro
(geometria) wielościan o czterech trójkątnych ścianach;

czwórka ˈʧ̑furka n
quatro
nazwa cyfry 4

czy ʧ̑ɨ conjunction
se
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym

czyj ʧ̑ɨj pronoun
de quem
używany do rozpoczynania pytania zależnego, które określa właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
de alguém
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi

czyn ʧ̑ɨ̃n n
ato
działanie, postępek, akt;

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
aluguel
terminowa opłata za wynajem

czyrak n
furúnculo
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego;

czystka etniczna n
limpeza étnica
działania mające na celu gwałtowne, przymusowe i masowe przepędzenie grupy etnicznej ze spornego terytorium;

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
castidade virtude
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna
limpeza
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne
virtude
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
limpo
pozbawiony brudu

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
leitura
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin
fragment tekstu Pisma Świętego odczytywany podczas mszy świętej i Liturgii godzin

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
ler
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala de leitura
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece

czytelnie adv
legivelmente
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
leitor
osoba, która czyta książki, gazety itp.
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
purgatório
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba;

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
purificar
usuwać brud, zanieczyszczenia

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
saturelha
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z cząbru ogrodowego

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
partícula
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka;

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
frequentemente muitas vezes amiúde a miúdo com frequência
(zobacz) częsty

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
frequência
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu;

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
frequência
cecha tego, co jest częste

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
freqüente frequente
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
parcialmente
w jakiejś części, nie w całości

częściowy ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɨ adj
parcial
odnoszący się tylko do części czegoś, obejmujący część czegoś

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
parte
fragment jakiejś całości
(mechanika) urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
membro
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt;
(anatomia, anatomiczny) penis;

człowieczeństwo n
humanidade
bycie człowiekiem
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
homem
ktoś, jakaś osoba
humano homem
(antropologia, antropologiczny) Homo sapiens Linnaeus, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię;

córka ˈʦ̑urka n
filha
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców)

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
mancha
mała plamka na tle o jednolitej barwie

cło ʦ̑wɔ n
aduana alfândega
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów;

dach dax n
telhado
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie osłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp.;

dadaizm daˈda<sup>j</sup>ism̥ n
dadaísmo
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924;

dagerotyp n
daguerreótipo
(fotografia) fotografia wykonana za pomocą dagerotypii

daj Boże ˈdaj ˈbɔʒɛ interjection
oxalá
(książkowy) wypowiadane aby życzyć spełnienia się tego, o czym mowa w poprzednich wypowiedziach, co naszym zdaniem jest korzystne

daktyl ˈdaktɨl n
tâmara
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca

daktylowiec n
tamareira
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix L., drzewo z rodziny arekowatych, o pierzastych liściach;

daktylowiec właściwy n
datileira tamareira
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Phoenix dactylifera L., palma z rodziny arekowatych, uprawiana w wielu krajach świata;

daleki daˈlɛci adj
distante
taki, który jest w dużej odległości

daleko daˈlɛkɔ adv
longe
w znacznej odległości
na znaczną odległość

dalekopis n
teletipo
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
dálmata
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji;

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
dálmata
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców

daltonizm n
daltonismo
(medycyna, medyczny) nierozróżnianie kolorów

dama ˈdãma n
dama
dystyngowana kobieta
rainha
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D;
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
damasceno
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku

dane ˈdãnɛ n
dados
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków

danie ˈdãɲɛ n
prato
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek

danina n
tributo
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
desnecessário
niedający żadnych wyników

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
darmstádio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110;

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
a cavalo dado não se olha os dentes
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie

darwinizm n
darwinismo
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt

data ˈdata n
data
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia;

dawać ˈdavaʨ̑ v
dar
(zobacz) dać

dawca ˈdafʦ̑a n
doador
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ
ten, który daje

dawka ˈdafka n
dose
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu;

dać daʨ̑ v
dar oferecer
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś
permitir deixar
pozwolić, umożliwić coś

de iure adv
de jure
formalnie, zgodnie z prawem

debiut ˈdɛbʲjut n
estreia
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie

decentralizacja n
descentralização
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy,

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
decidir
podejmować decyzję, postanawiać o czymś

decymetr n
decímetro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra;

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
decisão
rozstrzygnięcie dokonywane po namyśle

dedukcja n
dedução
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
defenestração
(książkowy) wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno;

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
derrotismo
(książkowy) niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
definição
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia;

definicyjny adj
definicional
związany z definicją; stanowiący definicję

definiować ˌdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
definir
objaśniać znaczenie jakiegoś wyrazu, terminu, pojęcia, formułować precyzyjną definicję

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
deflação
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki

deflagracja n
deflagração
(chemia, chemiczny) szybkie spalanie materiału wybuchowego, jednak przebiegające stosunkowo łagodnie w stosunku do detonacji;

defloracja n
desfloramento desfloração
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
desfragmentar
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
deísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie;

deja vu n
deja vu dejavu
wrażenie, że sytuacja, w której bierze się właśnie udział, już się kiedyś przydarzyła;

dekada dɛˈkada n
década
dziesięć lat

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
decapitação
ucięcie głowy;

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
declamar
z ekspresją wygłaszać utwór literacki

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
declaração
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zobowiązanie mające moc prawną, akt prawny

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
declaração de imposto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach;

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
declinação
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby;
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych;

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
descolonização
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu;

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
decoração
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
decorativo
związany z dekoracją, stanowiący dekorację

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
decorar
upiększać coś, dodawać dekoracje

delegat dɛˈlɛɡat n
delegado
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
délfico
(geografia, geograficzny) związany z Delfami

delfin ˈdɛlfʲĩn n
golfinho
(sport, sportowy) jeden z czterech podstawowych stylów pływackich;
golfinho delfim
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni;
delfim golfinho
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego;

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
delicadeza
cecha tego, co jest delikatne

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
delicado
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością

delta ˈdɛlta n
delta
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1);
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ;

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
demagogo
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
portugalski demagogia
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów;

demagogiczny adj
demagógico
związany z demagogią; typowy dla demagoga; pokrętnie schlebiający masom

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
demiurgo
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
desmobilização
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
demografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych;

demograficzny adj
demográfico
dotyczący demografii

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
democracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli;

demokratka n
democrata
zwolenniczka demokracji

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
democraticamente
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
democrático
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
democratização
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli;

demokratyzm n
democratismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
demónio
(mitologia, mitologiczny) istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi;

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
demonologia
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
desmontar
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
dendrologia
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach;

denga n
dengue
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa choroba przenoszona przez komary powodująca m.in. ból głowy, mięśni i stawów oraz charakterystyczną wysypkę;

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
dentista
(zobacz) stomatolog;

depesza n
telegrama
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem

depigmentacja n
despigmentação
utrata barwy skóry

deponować v
depositar
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie

depopulacja n
infrapopulação
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
deportação
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydalenie cudzoziemca poza granice danego kraju

depozyt n
depósito
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego

depresja dɛˈprɛsʲja n
depressão
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych;
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza;

deputowany n
deputado
wybrany członek parlamentu lub innego ciała wybieralnego w głosowaniu

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
corniso
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju dereń (1.1), często o jadalnych owocach

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
codornizão
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie;

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
dermatologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
dermatologia
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się chorobami skóry i jej przydatków;

dermatologiczny adj
dermatológico
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii

dermografizm n
dermografismo
(medycyna, medyczny) zmiany skórne wywoływane przez zadrapanie, potarcie lub ucisk skóry;

derogacja n
derrogação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie normy prawnej jej mocy, z zastąpieniem lub bez zastąpienia jej nową;

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
dervixe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym

deser ˈdɛsɛr n
sobremesa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym

deska ˈdɛska n
tábua
płaski kawałek drewna;

deska do krojenia n
tábua de cortar
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia i przygotowywania żywności

deska do prasowania n
tábua de engomar
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
esqueite
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu;

deskryptywizm n
descritivismo
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny

despota dɛsˈpɔta n
déspota
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władca absolutny, mający nieograniczoną władzę
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy;

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
despotismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
desestabilização
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu

destalinizacja n
desestalinização
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu;

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
destruição
niszczenie, zniszczenie, rozpad

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
destrutivo
mający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
destilação
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia);

deszcz dɛʃʧ̑ n
chuva
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię;
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
chuvoso
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu

detal ˈdɛtal n
detalhe
szczegół, coś mało ważnego

determinizm n
determinismo
(filozofia, filozoficzny) teoria przyczynowo-skutkowa zakładająca, że ciąg określonych zdarzeń nieuchronnie prowadzi do danego skutku, rezultatu

dewanagari n
devanágari
(językoznawstwo, językoznawczy) pismo sylabiczne używane do zapisu m.in. sanskrytu i hindi;

dezerter n
desertor
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska

dezinformacja n
desinformação
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji;

dezintegracja n
desintegração
rozpad jakiejś całości

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
desodorante desodorizante
(higiena, higieniczny) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu;

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
roda-gigante
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej

diabeł ˈdʲjabɛw n
diabo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) upadły anioł, kuszący do grzechu;

diabeł tasmański n
diabo-da-tasmânia
(zoologia, zoologiczny) Sarcophilus harrisii, gatunek torbacza z rodziny niełazowatych;
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku diabłów tasmańskich (1.1)

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
diadema
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy;

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
diagnóstico
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
diagnóstico
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
diagnosticar
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań

diagram ˈdʲjaɡrãm n
diagrama
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości;

dialekt ˈdʲjalɛkt n
dialecto dialeto
(językoznawstwo, językoznawczy) swoista odmiana języka, właściwa dla pewnej społeczności, grupy społecznej lub pewnego terytorium;

dialektolog n
dialetólogo
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz dialektów

dialektologia n
dialetologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o dialektach i gwarach;

dializa n
diálise
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej.

dialog ˈdʲjalɔk n
diálogo
rozmowa dwóch osób

diamagnetyczny adj
diamagnético
(fizyka, fizyczny) mający mniejszą przenikalność magnetyczną niż próżnia, słabo odpychany przez magnes

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
diamante
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie;

diaspora dʲjaˈspɔra n
diáspora
(książkowy) członkowie jakiegoś narodu lub wyznawcy jakiejś religii żyjący na obczyźnie lub poza miejscem tradycyjnego zamieszkania;
(książkowy) rozproszenie wspólnoty narodowej lub religijnej poza obszar jej bazowego zamieszkania

dichlorodifenylotrichloroetan n
diclorodifeniltricloroetano
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) wysokotoksyczny chemiczny związek organiczny z grupy chlorowanych węglowodorów, stosowany jako środek owadobójczy;

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
diocese
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie;
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa;

dielektryczny ˌdʲiɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
dielétrico
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych

dieta ˈdʲjɛta n
dieta
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się

dinar ˈdʲĩnar n
dinar
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów;

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
dingo
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią;

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
dinossauro dinossáurio
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie;

dioda ˈdʲjɔda n
diodo díodo
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu;

diopsyd n
diópsido
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg​[​Si2O6​]​;

dla dla preposition
com por
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności
para
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ interrogativePronoun
por que
…używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
por que
…używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
soprar
wypuszczać powietrze z ust

dno dnɔ n
fundo
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu

do dɔ preposition
até
…określający końcowy punkt w czasie

do góry adv
acima para cima
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi adv
de cabeça para baixo
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
às três é de vez à terceira é de vez
trzecia próba czegoś będzie zapewne udana, za trzecim razem może się wreszcie powieść

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
adeus passe-bem até logo
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
boa noite
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
prosperidade
dobre warunki materialne

dobroczynność n
beneficência caridade
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
voluntariamente
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
bondade
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością

dobry ˈdɔbrɨ adj
bom
korzystny
o nastroju wesoły, radosny
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony
pomyślny, udany
bom boa
miły, uczynny, usłużny, szlachetny
bom certo correto
odpowiedni, pasujący do czegoś
bom competente
świetny, znakomity w swojej dziedzinie
bom gostoso saboroso
smaczny
bom interessante
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości
comportado bom
grzeczny

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
boa noite
uprzejme powitanie używane wieczorem

dobry łotr n
bom ladrão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) postać z Nowego Testamentu, ukrzyżowany z Chrystusem nawrócony przed śmiercią

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
bem
w należyty sposób
przyjemnie

dobór n
seleção
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów

dochód ˈdɔxut n
lucro renda
(księgowość) suma wpływów (przychodów) pomniejszona o koszty ich uzyskania;

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
adicional
dodany do istniejącej wcześniej reszty
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
adicionar
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość
dopowiadać coś, uzupełniać wypowiedź dodatkowymi zwrotami; nadmienić

dogmat n
dogma
(filozofia, filozoficzny) twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół

dogmatyczny adj
dogmático
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji

dogodny adj
oportuno
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
mamar ordenhar
(potocznie, potoczny) wykorzystywać kogoś finansowo
ordenhar
(zootechnika, zootechniczny) pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy lub innego zwierzęcia hodowlanego

dojrzałość n
maturidade
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
maduro
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
doutorando
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
doutrina
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
documento
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś;
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy

dokumentacja ˌdɔkũmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
documentação
zbiór dokumentów służących do uzasadnienia bądź udowodnienia czegoś

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
aonde
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
justamente
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
exactidão
cecha tego, co dokładne

dolar ˈdɔlar n
dólar
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $;

dolina dɔˈlʲĩna n
vale
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu;

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
dólmen anta
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony;

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
casa
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) oddzielny budynek mieszkalny
(urzędowy) placówka społeczna, usługowa lub handlowa
(heraldyka, heraldyczny) ród, rodzina, dynastia
casa lar residência
pomieszczenie lub miejsce które kojarzymy z domem rodzinnym lub z ogniskiem domowym

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
orfanato
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym;

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
bordel
dom, w którym jest uprawiana prostytucja;

domator n
caseiro
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
domínio
(informatyka, informatyczny) część adresu w internecie;
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek;

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲiʧ̑na n
domínio público
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich;

domieszka n
aditivo mescla
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
dominicano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika;

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
dominó
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek;

domniemany ˌdɔ̃mʲɲɛ̃ˈmãnɨ adj
presumível
oparty na przypuszczeniu

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
caseiro
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
doméstico
związany z domem, dotyczący domu

donatyzm n
donatismo
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) rygorystyczna herezja wczesnochrześcijańska rozpowszechniona w północnoafrykańskich prowincjach Imperium Rzymskiego, odmawiającą apostatom możliwości powrotu na łono wspólnoty Kościoła;

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
vaso de flores
(ogrodnictwo, ogrodniczy) naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych;

dopamina n
dopamina
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon, ważny neuroprzekaźnik syntezowany i uwalniany przez dopaminergiczne neurony ośrodkowego układu nerwowego;

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
genitivo caso genitivo
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?;

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
apenas somente só
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające

doping ˈdɔpʲĩŋk n
doping
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈʧ̑alnɨ adj
admissível
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem

dopóki dɔˈpuci conjunction
enquanto
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne

dopływ ˈdɔpwɨf n
afluente
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora

dorada dɔˈrada n
dourada
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach;

doradca n
conselheiro
osoba udzielająca porad

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
adulto adulta
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym

dorosły dɔˈrɔswɨ n
adulto
dorosła (1.1) osoba

dorsz dɔrʃ n
bacalhau
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska;

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
bacia
(hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
perfeição
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia;

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
perfeito
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć

dostawa dɔˈstava n
entrega
dostarczenie towaru np. do sklepu

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
receber
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny
(potocznie, potoczny) zostawać trafionym, uderzonym przez coś
nabawiać się czegoś, chorować

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
dignitário
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
acesso
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
disponível
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
literalmente
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa

dotyk ˈdɔtɨk n
toque
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego;

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
tocar
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego

dowód ˈdɔvut n
demonstração prova
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia;
documento de identidade
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty
prova evidência
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś)

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
carteira de identidade
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo;

dozować dɔˈzɔvaʨ̑ v
dosar
wydzielać coś określonymi porcjami

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
experiência
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
experiente
mający doświadczenie

doża n
doge
(historia, historyczny, historycznie) władca Republiki Weneckiej lub Republiki Genui;

dożylny adj
intravenoso
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
vitalício
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia

drabina draˈbʲĩna n
escada
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów;

dragon ˈdraɡɔ̃n n
dragão
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny

drakoński adj
draconiano
(książkowy) bardzo restrykcyjny i surowy

dramat ˈdrãmat n
drama
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki;

dramatyczny adj
dramático
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
arranha-céu
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) bardzo wysoki budynek

drapieżnictwo n
predatismo predação
(ekologia, ekologiczny) forma zaspokajania potrzeb pokarmowych przez zjadanie ciała ofiary;

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
predador
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irritar
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry)

drenaż mózgów n
fuga de cérebros fuga de capital humano
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) ujemny bilans przepływu osób wysoko wykształconych; zjawisko podejmowania pracy w krajach lepiej uprzemysłowionych przez osoby wysoko wykształcone;

dreszcz drɛʃʧ̑ n
arrepio
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą;

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
tamanco
(obuwnictwo, obuwniczy) but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
de madeira
wykonany z drewna

drewno ˈdrɛvnɔ n
madeira
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał;
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę;

drobiazgowo adv
minuciosamente
szczegółowo, dokładnie, w sposób drobiazgowy

drobnomieszczaństwo n
pequena burguesia
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku;

droga ˈdrɔɡa n
caminho estrada
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt;
caminho itinerário trajeto
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie)
trajetória
(fizyka, fizyczny) długość toru ciała lub punktu;
viagem
podróżowanie

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
via expressa via reservada via rápida
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności;

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
via-sacra via crúcis
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego;

drogeria n
drogaria
(handel, handlowy) sklep prowadzący sprzedaż kosmetyków, prostych środków leczniczych i sanitarnych oraz produktów chemicznych do użytku domowego;

drogi ˈdrɔɟi adj
caro
posiadający wysoką cenę
caro querido
bliski uczuciowo

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
dromedário
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny;

dron drɔ̃n n
drone
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych

drozd drɔst n
tordo sabiá
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie;

drozd rudobrzuchy n
sabiá-laranjeira
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus rufiventris Vieillot, gatunek niewielkiego owadożernego ptaka z rodziny drozdowatych, narodowy ptak Brazylii;

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
levedura
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie
(mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową;

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
Segunda Guerra Mundial
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945;

drugi ˈdruɟi adj
segundo segunda
zajmujący ostatnie miejsce w dwuelementowym zbiorze o określonej kolejności elementów

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
druida
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki;

druk druk n
impressão
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania

drukarka druˈkarka n
impressora
urządzenie służące do drukowania

drukarnia druˈkarʲɲa n
gráfica
zakład zajmujący się produkcją druków; miejsce, w którym się drukuje

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
imprimir
dawać coś do druku, publikować
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce

drut drut n
arame
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy;

drut kolczasty ˈdrut kɔlˈʧ̑astɨ n
arame farpado
materiał na ogrodzenia i zasieki w formie skręconych stalowych drutów z wystającymi ostrymi cierniami;

drużyna druˈʒɨ̃na n
time
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania

drwa n
lenha
porąbane kawałki drewna, np. na opał

drwić drvʲiʨ̑ v
zombar
szydzić z kogoś, wyśmiewać, kpić, lekceważyć kogoś lub coś

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
drible
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki;

drzazga ˈḍʒazɡa n
lasca
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.)

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
árvore
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony;
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1);
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca drzewo (1.2);

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
árvore genealógica
graf przedstawiający koligacje rodzinne;

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
conífera
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł

drzeworyt n
xilogravura xilografia
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek;

drzwi ḍʒvʲi n
porta
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór
zakrycie na podobieństwo drzwi (1.1) każdego otworu, przez który można wejść lub coś wkładać

drżenie ˈdrʒɛ̃ɲɛ n
palpitação
(rzeczownik odczasownikowy) od drżeć

drżeć drʒɛʨ̑ v
tremer
trząść się, drgać, dygotać

dualizm n
dualismo
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd.

dubn dupn̥ n
dúbnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105;

duch dux n
espírito alma
umysł, myśli ludzkie
dusza ludzka
fantasma aparição
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami;

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
espiritualidade
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka

duchowy duˈxɔvɨ adj
espiritual
odnoszący się do sfery ducha i duchowości

dudek ˈdudɛk n
poupa
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie;

dukat ˈdukat n
ducado
(historia, historyczny, historycznie) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.;

duma ˈdũma n
orgulho
poczucie osobistej godności
zbyt wysokie mniemanie o sobie

dumny ˈdũmnɨ adj
orgulhoso
pewny siebie, mający poczucie własnej godności

duopol n
duopólio
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie na rynku tylko dwóch konkurujących na tym samym polu podmiotów gospodarczych;

dupa ˈdupa n
bunda cu
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt

dusić ˈduɕiʨ̑ v
asfixiar
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos
sufocar
ginąć z braku powietrza

dusza ˈduʃa n
alma
(przenośnie, przenośnia) człowiek, osoba
alma espírito
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci;

duszność n
dispnéia
(medycyna, medyczny) subiektywne poczucie ograniczenia oddechu;

duszpasterski adj
pastoral
związany z duszpasterstwem

duński ˈdũj̃sʲci adj
dinamarquês
odnoszący się do Danii lub Duńczyków

duński ˈdũj̃sʲci n
dinamarquês
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Danii;

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
muitos grande quantidade
w wielkiej ilości

duży ˈduʒɨ adj
grande
mający znaczne, wielkie rozmiary
mający wiele elementów
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
sala de estar sala salão
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon

dwa dva ordinalAdjective
dois duas
liczba 2

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
estação
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.);

dworzec autobusowy n
estação de autocarro estação de ônibus
(transport, transportowy) miejsce odprawy pasażerów autobusów

dwubiegunowy ˌdvubʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
bipolar
taki, który ma dwa bieguny
przechodzący w dwa skrajne stany

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
bicéfalo
mający dwie głowy

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
bilingue bilíngue
o człowieku: mówiący w dwóch językach

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
dois pontos
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć

dwunastokąt n
dodecágono
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach

dwupłat ˈdvupwat n
biplano
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych;

dwutlenek n
dióxido bióxido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z jednego atomu danego pierwiastka połączonego z dwoma atomami tlenu

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
dióxido de carbono
(chemia, chemiczny) CO2, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy;

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
ambíguo
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby

dwójka ˈdvujka n
dois
nazwa cyfry 2

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
dicotomia
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
didático
związany z dydaktyką

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
ditongo
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek;

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
dicção
sposób wymawiania wyrazów i zdań

dyktando n
ditado
(edukacja, edukacyjny) ćwiczenie ortograficzne polegające na zapisywaniu dyktowanej treści

dyktator dɨkˈtatɔr n
ditador
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje wyłączną, nieograniczoną i nadzwyczajną władzę

dyktatura n
ditadura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób;

dyktatura proletariatu n
ditadura do proletariado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w marksizmie: ustrój polityczny, w którym nieograniczoną władzę sprawuje klasa robotnicza, następujący bezpośrednio po rewolucji socjalistycznej i mający prowadzić ostatecznie do ustanowienia w państwie socjalizmu lub komunizmu poprzez likwidację własności prywatnej i innych instytucji kapitalistycznych;

dylemat n
dilema
sytuacja wymagająca trudnego wyboru

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
diligência
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy;

dym dɨ̃m n
fumaça fumo
produkty spalania zawieszone w powietrzu

dymek ˈdɨ̃mɛk n
balão de diálogo
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
dinamite
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej;

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
dinastia
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie

dynastyczny adj
dinástico
związany z dynastią, dotyczący dynastii

dynia ˈdɨ̃ɲa n
abóbora jerimum
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1)

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
diploma
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy

dyplomacja n
diplomacia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
diplomata
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
diplomático
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyplomacją lub dyplomatą

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
diretor
osoba zarządzająca jakąś instytucją

dyrektorka ˌdɨrɛkˈtɔrka n
diretora
forma żeńska od: dyrektor

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
maestro
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek, który lubi rozkazywać ludziom

dysertacja ˌdɨsɛrˈtaʦ̑ʲja n
dissertação
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego

dysfagia n
disfagia
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania;

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
disforia
(psychologia, psychologiczny) zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych;

dysforyczny adj
disfórico
związany z dysforią, dotyczący dysforii

dysfunkcyjny adj
disfuncional
charakteryzujący się dysfunkcją, nieprzystosowany do pełnienia określonych funkcji lub pełniący je nieprawidłowo

dysharmonia n
desarmonia
brak harmonii zestawionych elementów

dysk dɨsk n
disco
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1)
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła;
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa łącząca dwa kręgi;
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1)
płyta kompaktowa

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
disco rígido
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych;

dyskografia n
discografia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zbiór nagrań muzycznych danego artysty; dorobek płytowy wykonawcy

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
discoteca
lokal, w którym się odbywają dyskoteki (1.1);

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
discriminação
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym

dyskryminować v
discriminar
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp.

dyskusja dɨsˈkusʲja n
discussão
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem;

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
dislexia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania;

dysmorfofobia n
dismorfofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie;

dyspareunia n
dispareunia
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego;

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
descartável
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny

dysproz ˈdɨsprɔs n
disprósio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66;

dystocja barkowa n
distócia de ombro
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy;

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
distopia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości;
wizja rzeczywistości przedstawiona w dystopii (1.1)
(medycyna, medyczny) patologiczne, złe umiejscowienie narządu, organu

dystrofia n
distrofia
(medycyna, medyczny) zaburzenia w odżywianiu tkanki, narządu lub całego organizmu prowadzące do zmian zwyrodnieniowych;

dysuria n
disúria
(medycyna, medyczny) bolesne oddawanie moczu;

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
dissidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana;
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant;
osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała

dywan ˈdɨvãn n
tapete
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi;

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
dividendo
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji;

dyzenteria n
disenteria
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka

dzban ʣ̑bãn n
cântaro
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem;

dziadek ˈʥ̑adɛk n
avô vovô
ojciec ojca
ojciec matki
(potocznie, potoczny) starszy pan, mężczyzna w podeszłym wieku

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
quebra-nozes
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów;

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
atividade
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
operação
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa;

dziczyzna ʥ̑iˈʧ̑ɨzna n
caça
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
infantil
właściwy dziecku, taki jak u dziecka
zachowujący się jak dziecko

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
infanticídio
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego;

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
infância
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy;

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
criança filho menino
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych;
criança menino menina
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia;

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
herdar
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci
być uprawnionym do takiego otrzymania
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
pátio
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków;

dziekan n
decano deão
(edukacja, edukacyjny) kierownik wydziału uczelni;

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
divisão
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia;

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
dividir
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.;
dividir repartir
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości

dzielna n
dividendo
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonuje się działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik

dziennikarski adj
periodístico jornalístico
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
jornalismo periodismo
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
jornalista
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.;

dzierżawczy adj
possessivo
(językoznawstwo, językoznawczy) oznaczający relację przynależności lub posiadania

dziesięciobój n
decatlo
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów;

dziesięciokąt n
decágono
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
decênio
okres dziesięciu lat

dziesięcioro przykazań n
Dez Mandamentos
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kodeks praw moralno-religijnych przekazany Żydom przez Mojżesza na Synaju

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
verbasco
(botanika, botaniczny) Verbascum L., roślina z rodziny trędownikowatych, uprawiana dla okazałych kwiatostanów;

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
doméstica empregada
(przestarzałe, przestarzały) żeńska pomoc domowa
moça menina rapariga
młoda, niezamężna kobieta
namorada menina
partnerka, nieformalna narzeczona, konkubina

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
rapariga
dziecko płci żeńskiej

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
virgem
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym

dziewictwo n
virgindade
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą

dziewięciokąt n
eneágono
(geometria) wielokąt o dziewięciu bokach

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
obra
efekt pracy twórczej

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
obra de arte
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dia
okres od świtu do zmierzchu
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
bom dia boa tarde
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu

dzień wypłaty n
dia de pagamento
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie

dzik ʥ̑ik n
javali javardo
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych;

dziki ˈʥ̑ici adj
bravio
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
ornitorrinco
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych;

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
hoje
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś
w obecnym czasie, w bieżącym okresie

dziura ˈʥ̑ura n
buraco oco
otwór powstały wskutek uszkodzenia
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
bizarro
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
estranho esquisito
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym

dziób ʥ̑up n
bico
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów;
proa
(morski) przednia część kadłuba statku;

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
gengiva
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby;

dziąsłowy adj
alveolar
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
pica-pau
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
peto verde
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce;

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
obrigada obrigado
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
agradecimento
(podniośle) podziękowania

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
graça a graças a
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
agradecer
(dosłownie) składać podziękowanie

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ interjection
obrigado obrigada
zwrot grzecznościowy wyrażający wdzięczność

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
muito obrigado muito obrigada
…wyrażający wdzięczność

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
campana sino campainha
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk;

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
campainha
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
campanário
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów;

dół duw n
buraco
dziura wykopana w ziemi

dąb dɔ̃mp n
carvalho
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych;
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju dębów (1.1)
drewno dębu (1.2)

dąb czerwony n
carvalho-americano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus rubra L., północnoamerykańskie drzewo z rodziny bukowatych;

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
sobreiro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek;

dąbrowa n
carvalhal
(leśnictwo) las lub zagajnik porośnięty przeważnie dębem

dławić v
sufocar
dusić kogoś

dłoń dwɔ̃ɲ n
palma palma da mão
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne;

dług dwuk n
dívida
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy;

długi ˈdwuɟi adj
comprido longo
mający znaczny wymiar podłużny (długość)
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw.
(żartobliwie) o człowieku: wysoki
longo demorado
trwający znaczny czas

długopis dwuˈɡɔpʲis n
caneta esferográfica
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem

długoszpar n
tubarão-frade tubarão-peregrino
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cetorhinus maximus Gunnerus, ryba morska o masywnym, wrzecionowatym ciele z podrodziny długoszparowatych;

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
comprimento extensão
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej;

dłuto ˈdwutɔ n
cinzel
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania;

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
devedor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi;

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
jainismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.;

dźwig ʥ̑vʲik n
elevador
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
alavanca
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka
(fizyka, fizyczny) jedna z maszyn prostych, których zadaniem jest uzyskanie działania większej siły przez zastosowanie mniejszej siły;
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie
(sport, sportowy) chwyt w sztukach walki, unieruchamiający przeciwnika przez zmuszenie jego stawów do pracy w nienaturalnych warunkach;

dźwięczny adj
sonoro
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
som ruído
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka;

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
minhoca
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec;

dżem ʤ̑ɛ̃m n
geleia
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem;

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
jihadista
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu

dżin n
génio
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie

dżinn ʤ̑ʲĩn n
gênio
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi

dżokej ˈʤ̑ɔkɛj n
jóquei
(jeździectwo, jeździecki) jeździec zawodowo startujący w wyścigach konnych

dżonka n
junco
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu;

dżuma ˈʤ̑ũma n
peste
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis;

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
selva jângal
wilgotny las tropikalny;

ebola n
ebola ébola
(biologia, biologiczny) takson wirusów występujących w Afryce;

ebonit n
ebonite
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne;

echo ˈɛxɔ n
eco
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni;

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
ecolalia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych;

echolokacja n
ecolocalização
(zoologia, zoologiczny) metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego;

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
consolidômetro edómetro
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu;

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
educação
nauczanie kogoś

edycja n
edição
wydanie, publikacja

edykt n
edito
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
processador de texto
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
editar
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera

efekt ˈɛfɛkt n
efeito
osiągnięcie, wynik
wrażenie

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
efeito adverso reação adversa
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek

efektywność n
eficiência
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku

efemeryczność n
efemeridade
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
efémero
taki, który szybko przemija

efod n
éfode
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj dalmatyki noszonej przez arcykapłanów w starożytnym Izraelu;

egalitaryzm n
igualitarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego;

egipski ɛˈɟipsʲci adj
egípcio egipciano
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
egiptólogo
specjalista w dziedzinie egiptologii

egiryn n
egirina
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6);

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
egocêntrico
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata

egocentryzm n
egocentrismo
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie;

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
egoísmo
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) dbanie tylko o siebie, o własną wygodę

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
exaltação
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
exame
(edukacja, edukacyjny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej

egzegeza n
exegese
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów;

egzekucja ˌɛɡzɛˈkuʦ̑ʲja n
execução
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe ściąganie należności, z których zapłaceniem jakaś osoba lub instytucja zalega
wykonanie wyroku śmierci

egzekutywa n
executivo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza wykonawcza w państwie

egzekwować ˌɛɡzɛˈkfɔvaʨ̑ v
executar exigir
zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań
exigir executar
wymagać wykonania czegoś

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
espécime exemplar
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów

egzorcysta n
exorcista
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu;

egzorcyzm n
exorcismo
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy;
(kościelny) modlitwa, która ma usuwać wpływ szatana

egzorfina n
exorfina
(biochemia, biochemiczny) ogólna nazwa związku organicznego, peptydu opioidowego o właściwościach morfinopodobnych, podobnego w działaniu do endorfin a pochodzącego głównie z mąki pszennej

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
exótico
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
existencialismo
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej;

einstein ˈajn͇ʃtajn n
einstânio einsteinio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99;

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
ejaculação
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia);

ejakulat n
ejaculado
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku

eklezjologia n
eclesiologia
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła;

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
eclíptica
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie;

ekolog ɛˈkɔlɔk n
ecólogo
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
ecologia
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody;

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
ecologicamente
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ecológico
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
economia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr;

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
económico econômico
odnoszący się do gospodarki
związany z ekonomią lub ekonomiką

ekonomista n
economista
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek odłamu rosyjskiej socjaldemokracji z przełomu XIX i XX wieku

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
ecossistema
(ekologia, ekologiczny) fragment przyrody będący funkcjonalną całością;

ekran ˈɛkrãn n
blindagem ecrã
(budownictwo) budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp.
tela ecrã
(elektronika, elektroniczny) część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
esfoliação exfoliação
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego

ekshibicjonista ˌɛksxʲibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
exibicionista
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych;
(przenośnie, przenośnia) osoba, która przejawia skłonność do ujawniania swoich intymnych, często drastycznych spraw

ekshibicjonizm ˌɛksxʲibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
exibicionismo
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym;

ekshumować v
exumar
wydobywać pochowane zwłoki

eksklawa n
exclave
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym;

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
excomunhão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim;

ekslibris n
ex-libris
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) znak własnościowy wklejany na wewnętrznej okładce książki;

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
expansão
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zajmowanie przez państwo nowych terytoriów
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze

ekspansjonizm n
expansionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu

ekspert ˈɛkspɛrt n
perito
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
experimento
pierwsza realizacja świeżego, nowatorskiego pomysłu, planu
experimento experiência
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) doświadczenie naukowe przeprowadzone w celu zbadania jakiegoś zjawiska;

eksperymentować v
experimentar
przeprowadzać eksperyment, podejmować próby, szukać nowych pomysłów i rozwiązań

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
explodir
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
explosão
rozerwanie się z hukiem;

eksporter n
exportador
(handel, handlowy) osoba lub firma zajmująca się wysyłką towaru za granicę

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
exposição
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
expressionismo
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty;

ekspresyjny adj
expressivo
odznaczający się siłą wyrazu

ekstrakcja ɛksˈtrakʦ̑ʲja n
extração
(chemia, chemiczny) wyodrębnianie składnika lub składników mieszaniny;

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
extravagância
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
extremo
krańcowy, skrajny

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
extremista
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach

ekstremistyczny adj
extremista
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
extremismo
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii

ekumeniczny adj
ecumênico ecuménico
(książkowy) powszechny, otwarty
ecuménico ecumênico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ekumenizmem, dotyczący ekumenizmu

ekumenizm n
ecumenismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami;

elastycznie adv
elasticamente
w sposób elastyczny, giętko

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
elegante
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
elegantemente
w sposób elegancki

elegia ɛˈlɛɟja n
elegia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki o treści poważnej, refleksyjny, w tonie smutnego rozpamiętywania, rozważania lub skargi, poruszający tematykę przemijania, śmierci lub miłości;

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
eleição
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy

elektorat n
eleitorado
ogół wyborców

elektrochemia n
electroquímica
(chemia, chemiczny) dział chemii fizycznej zajmujący się badaniem zależności między zjawiskami elektrycznymi a reakcjami chemicznymi;

elektrochirurgia n
eletrocirurgia
(medycyna, medyczny) metoda chirurgiczna, w której do przecinania tkanek używany jest galwanokauter

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
eletrodo
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny;

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
eletrólito
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego;

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
eletrólise
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego

elektromiografia n
eletromiografia
diagnostyka czynności elektrycznej mięśni i nerwów obwodowych za pomocą elektromiografu;

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
elétron electrão
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu;

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
eletrônico
związany z elektroniką, opierający się na elektronice

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
eletrônica eletrónica
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych;

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
central eléctrica usina de energia
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną;

elektrum n
eletro
(mineralogia, mineralogiczny) naturalnie występujący stop złota i srebra, dawniej używany do wybijania monet;

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
electricidade
(potocznie, potoczny) prąd elektryczny
electricidade eletricidade
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym;

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
elétrico eléctrico
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
eletricista
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
elemento
część składowa
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze)
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
abecedário
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania;
(przenośnie, przenośnia) rzecz podstawowa; coś, co każdy powinien wiedzieć i umieć

elf ɛlf n
elfo
istota fantastyczna;

elipsa ɛˈlʲipsa n
elipse
(geometria) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie;

elita ɛˈlʲita n
elite
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju

elokwencja n
eloquência
umiejętność pięknego wysławiania się

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
eloquente
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się

emalia n
esmalte
(technologia, technika, techniczny) masa szklista do pokrywania wyrobów głównie metalowych w celach dekoracyjnych lub ochronnych

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
embargo
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową;

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
emblema
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
embriologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych;

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
pensão
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku;

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
emigração
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
emigrante
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
emigrar
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie

emir ˈɛ̃mʲir n
emir
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
emirado
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium podległe władzy emira

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
emoção
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym;

emotikon ˌɛ̃mɔˈtʲikɔ̃n n
emoticon
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) znak graficzny powstały z różnych symboli literowych i znaków dostępnych na klawiaturze, zwykle wyrażający czyjeś emocje;

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
empatia
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia;

empirycznie adv
empiricamente
poprzez doświadczenie

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
empírico
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim

empiryk n
empirista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik empiryzmu w filozofii
(książkowy) praktyk

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
empirismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne;

emu ˈɛ̃mu n
emu
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku emu (1.2), jedyny żyjący przedstawiciel podrodziny emu (1.1)

encefalopatia n
encefalopatia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia;

encyklika ɛ̃nˈʦ̑ɨklʲika n
encíclica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalny papieski dokument doktrynalny w formie orędzia skierowany do biskupów i wiernych;

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
enciclopédia
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł;

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
enciclopédico
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
enciclopedista
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej;

endemia ɛ̃nˈdɛ̃mʲja n
endemia
(medycyna, medyczny) stałe występowanie pewnej choroby na określonym terenie;

endemiczny adj
endémico endémica
występujący tylko na określonym obszarze

endogenny adj
endógeno
(biologia, biologiczny) (geologia, geologiczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) pochodzący z wewnątrz

endokarp n
endocarpo
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu, powstająca ze skórki okrywającej wewnętrzną stronę owocolistka;

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
endocrinologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
endocrinologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu;
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy

endometrioza n
endometriose
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy;

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
endorfina
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu;

endoskop n
endoscópio
(medycyna, medyczny) wziernik medyczny służący do oglądania wewnętrznych ścian narządów;

endoskopia n
endoscopia
(medycyna, medyczny) oglądanie jam ciała za pomocą wziernika;

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
energia
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy;
entuzjazm, chęć do działania

energia elektryczna n
energia elétrica
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) uporządkowany ruch ładunków elektrycznych

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
enigmático
zagadkowy, trudny do zrozumienia

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
enclave
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa;

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
entalpia
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem;

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
entomologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach;

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
entomológico
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
entropia
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych;

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
entusiasmo
stan zachwytu czymś; zapał, radość

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
enzima
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów;

epi- ˈɛpʲi prefix
epi-
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: zewnętrzny, poprzedzający coś, następujący po czymś, położony nad czymś

epicentrum n
epicentro
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
epidemia
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie;

epidemiczność n
epidemicidade
stan epidemii; posiadanie cech epidemii

epidemiczny adj
epidêmico epidémico
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) związany z epidemią, dotyczący epidemii

epidemiolog n
epidemiologista epidemiólogo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zapobieganiem i zwalczaniem epidemii

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
epidemiologia
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom;

epidemiologiczny adj
epidemiológico
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii

epidot n
epídoto
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH);

epigenetyczny adj
epigenético
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) związany z dziedzicznością pozagenową, dotyczący dziedziczności pozagenowej

epigenetyka n
epigenética
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) badanie dziedziczności pozagenowej;

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
epígrafe
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka;

epigraficzny adj
epigráfico
związany z epigrafiką, odnoszący się do epigrafiki

epik n
épico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) twórca epiki

epilog ɛˈpʲilɔk n
epílogo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji;

epistemiczny adj
epistêmico
(filozofia, filozoficzny) związany z poznawaniem, z wiedzą o czymś

epistemologia n
epistemologia
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością;

epistemologiczny adj
epistemológico
związany z epistemologią, dotyczący epistemologii

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
epitáfio
inskrypcja nagrobna;

epitet ɛˈpʲitɛt n
epíteto
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz określający rzeczownik;
(potocznie, potoczny) wyzwisko

epizjotomia n
episiotomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne nacięcie w okolicy krocza stosowane u rodzących kobiet

epizod ɛˈpʲizɔt n
episódio
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne)

epizootia n
epizootia epizoose
(weterynaria, weterynaryjny) duża liczba jednoczesnych zachorowań na tę samą chorobę zakaźną pewnej populacji zwierząt na danym obszarze;

epoka ɛˈpɔka n
epoceus
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity;
época
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki;

epoka kamienia n
Idade da Pedra
(archeologia, archeologiczny) najstarsza i najdłuższa epoka prehistoryczna;

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
epônimo
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej;

eradykacja n
erradicação
(medycyna, medyczny) całkowite wyeliminowanie choroby zakaźnej na całym świecie

erb ɛrp n
érbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68;

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
ereção
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi;

erem n
eremitério
klasztor;

ergofobia n
ergasiofobia ergofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą

ergonomiczny adj
ergonómico ergonômico
oparty na ergonomii; dotyczący ergonomii

erotyka ɛˈrɔtɨka n
erotismo
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną

erozja ɛˈrɔzʲja n
erosão
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych;

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
erudição
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
erupção
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu;
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
eritrócito
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi;

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
escatologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp.

eskapista n
escapista
osoba charakteryzująca się eskapizmem, osoba uprawiająca eskapizm

eskapizm n
escapismo
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
esquimó
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
esperanto
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.;

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
café expresso expresso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody;

ester n
éster
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny powstający w wyniku działania kwasu na alkohol lub fenol;

esteta ɛˈstɛta n
esteta
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
estético
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
estoniano
odnoszący się do Estonii lub Estończyków

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
estoniano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Estonii;

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
estrogénio estrogênio
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy;

estuarium ˌɛstuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
estuário
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich;

eta ˈɛta n
eta
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η;

etan ˈɛtãn n
etano
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego;

etanol ɛˈtãnɔl n
etanol
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH;

eteromania ˌɛtɛrɔ̃ˈmãɲja n
eteromania
(medycyna, medyczny) nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego;

etiologiczny adj
etiológico
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
etíope
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków

etiuda ɛˈtʲjuda n
estudo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy;

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
étnico
związany z przynależnością do grupy narodowej

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
etnocentrismo
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji;

etnogeneza n
etnogênese
(etnografia, etnograficzny) proces kształtowania się grup etnicznych;

etnograficzny adj
etnográfico
związany z etnografią

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
etologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt;

etruski ɛˈtrusʲci adj
etrusco
dotyczący Etrurii lub Etrusków

etycznie adv
eticamente
w sposób zgodny z etyką

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
ético
związany z etyką, dotyczący etyki
zgodny z zasadami etyki

etyka ˈɛtɨka n
ética
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne;

etylen ɛˈtɨlɛ̃n n
etileno
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
etimologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów;

etymologiczny adj
etimológico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino;

eudajmonia n
eudaimonia
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów;

eudajmonizm n
eudemonismo
(filozofia, filozoficzny) stanowisko etyczne głoszące, że szczęście jest najwyższą wartością i celem życia człowieka

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
eufemismo
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, które jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne;

euforia ɛwˈfɔrʲja n
euforia
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
eugenia
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone;

eukaliptus n
eucalipto
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii;

eunuch ˈɛwnux n
eunuco
mężczyzna z wyciętymi jądrami;
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec

eureka ɛwˈrɛka interjection
eureca heureca
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu

euro ˈɛwrɔ n
euro
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej;

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
cêntimo
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro

europ ˈɛwrɔp n
európio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63;

europeizacja n
europeização
czynienie czegoś europejskim, nadawanie cech europejskich;

europeizować v
europeizar
czynić coś europejskim

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
europeu
dotyczący Europy

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
eutanásia
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień;

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
evacuação
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia;

ewakuować ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
evacuar
przemieszczać ludzi, zwierzęta, mienie z niebezpiecznego miejsca

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
evangelho
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa;

ewangeliarz n
evangeliário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami;

ewangelicznie adv
evangelicamente
na sposób ewangeliczny

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
evolução
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji;
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
evolucionismo
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego;

eyeliner n
delineador
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek;

ezetymib n
ezetimiba
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwmiażdżycowy, który hamuje wchłanianie steroli, w tym cholesterolu, z jelit

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
esotérico
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych

fabryka ˈfabrɨka n
fábrica
produkcyjny zakład przemysłowy

facebookowicz n
facebookiano
(informatyka, informatyczny) (socjologia, socjologiczny) użytkownik Facebooka

facet ˈfaʦ̑ɛt n
cara
(potocznie, potoczny) mężczyzna

fagocista n
fagotista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie

fagot ˈfaɡɔt n
fagote
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali;

fair play n
jogo limpo
uczciwa rywalizacja w sporcie

fajans ˈfajãw̃s n
faiança
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) materiał ceramiczny wytwarzany z zanieczyszczonego kaolinu, podobny nieco do porcelany;

fajerwerk n
fogo de artifício
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne

fajka ˈfajka n
cachimbo
przedmiot do palenia tytoniu;

fakt fakt n
fato facto
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości;

faktoid n
factoide
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach;

faktoria n
feitoria
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana;

faktura fakˈtura n
factura
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży;

fakultatywny adj
facultativo
(książkowy) dobrowolny, pozostawiony do wyboru

fala ˈfala n
onda
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku;
onda vaga
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie
(wojskowość, wojskowy) (socjologia, socjologiczny) zjawisko tworzenia się nielegalnej hierarchii wśród żołnierzy, gdzie żołnierze o krótszym stażu służby są podporządkowani i niejednokrotnie poniżani przez żołnierzy o dłuższym stażu służby;

falanga faˈlãŋɡa n
falange
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji;

falanster n
falanstério
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) utopijne osiedle dla spółdzielczej wspólnoty socjalistycznej francuskiego ideologa Charlesa Fouriera;

falliczny adj
fálico
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu

fallocentryzm n
falocentrismo
pogląd charakteryzujący się postrzeganiem fallusa jako głównego elementu organizacji życia społecznego

fallus ˈfalːus n
falo
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
quebra-mar talha-mar
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal;

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
fanaticamente
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi

fanatyczny adj
fanático
charakteryzujący się fanatyzmem

fanatyk fãˈnatɨk n
fanático
żarliwy zwolennik idei lub religii

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
fanatismo
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych

fanfara n
fanfarra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótki utwór grany najczęściej na trąbce rozpoczynający uroczystości;

fantastyka naukowa n
ficção científica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek literacki, filmowy oraz gier komputerowych z fabułą umieszczona w przyszłości lub innej części wszechświata;

fantazja fãnˈtazʲja n
fantasia
wyobraźnia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych;

farad ˈfarat n
farad
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI;

faraon faˈraɔ̃n n
faraó
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu;

farba ˈfarba n
tinta pintura
(budownictwo) (sztuka) mieszanina barwników służąca do malowania

farbiarz n
tintureiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) rzemieślnik farbujący tkaniny

farerski faˈrɛrsʲci adj
feroês
odnoszący się do Wysp Owczych

farerski faˈrɛrsʲci n
feroês
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych;

farma ˈfarma n
fazenda sítio granja
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich;

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
farmacêutico
związany z farmacją

farmakodynamika n
farmacodinâmica
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dział farmakologii badający mechanizmy działania leków oraz reakcje organizmu na nie;

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
farmacologia
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
farmacológico
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii

farmakopea n
farmacopéia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) urzędowy spis leków zatwierdzonych do użycia w danym państwie, zawierający m.in. opis ich składu, właściwości oraz zalecenia dotyczące zastosowania;

farmakoterapia n
farmacoterapia
zastosowanie leków do zwalczenia choroby, leczenie chorób lekami farmaceutycznymi

farsz farʃ n
recheio
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych;

fartuch ˈfartux n
avental
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie;

fasada faˈsada n
fachada
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku;
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego;

fascynacja n
fascinação
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś

fascynujący adj
fascinante cativante
wzbudzający fascynację; dający nieodpartą chęć poznania; bardzo przyciągający uwagę

fasola faˈsɔla n
feijão
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

faszysta faˈʃɨsta n
fascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
fascista
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
fascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa;

fatalista ˌfataˈlʲista n
fatalista
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu

fatamorgana n
miragem
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze;

fatfobia n
gordofobia
niechęć czy wrogość wobec osób otyłych

fatwa ˈfatfa n
fátua fatwa
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk;

fatyczny adj
fático
(językoznawstwo, językoznawczy) służący samemu nawiązaniu lub podtrzymaniu kontaktu między rozmówcami, bez istotnej wymiany informacji

faul fawl n
falta
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry;

fawela faˈvɛla n
favela
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums;

faza ˈfaza n
fase
miejsce, etap
(potocznie, potoczny) jedno z kilku źródeł zasilania przy zasilaniu wielofazowym

fałszerz n
falsificador
osoba, która coś fałszuje

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
federação
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd;

federalizacja n
federalização
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) łączenie się państw, stanów, kantonów itp., na zasadach federacji

federalny adj
federal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji

felga ˈfɛlɡa n
aro
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę

felieton n
folhetim
(publikatory) krótki utwór publicystyczny;

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
felação
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa;

feminista ˌfɛ̃mʲĩˈɲista n
feminista
zwolennik feminizmu

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
feminismo
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet;

fenek ˈfɛ̃nɛk n
feneco raposas-do-deserto
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach;

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
fenício
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
fenício
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich;

fenkuł n
funcho
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach;
(spożywczy) jarzyna z fenkułu (1.1)

fenol ˈfɛ̃nɔl n
fenol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH;

fenomenalizm n
fenomenalismo
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje;

fenomenologia n
fenomenologia
(filozofia, filozoficzny) kierunek filozoficzny, polegający na opisie i oglądzie tego, co bezpośrednio jest dane;

fenotyp n
fenótipo
(biologia, biologiczny) zespół wszystkich dostrzegalnych cech organizmu będący wynikiem współdziałania czynników dziedzicznych oraz warunków środowiska;

ferm fɛrm n
férmio
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100;

fermata fɛrˈmata n
fermata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy;

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
fermentação
(biochemia, biochemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy;

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
fermentar
ulegać procesowi fermentacji

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
férmion
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie;

festiwal fɛˈstʲival n
festival
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem

feta ˈfɛta n
feta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku;

fetyszyzm n
fetichismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z form wierzeń religijnych polegająca na kulcie obiektów o domniemanej sile nadprzyrodzonej

feudalizm n
feudalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach;

feudalny adj
feudal
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem

fibryna n
fibrina
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko fibrylarne, które pełni funkcje podporowe w procesie krzepnięcia

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
fijiano
odnoszący się do państwa Fidżi

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
fijiano
język urzędowy Fidżi,

figa ˈfʲiɡa n
figo
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc figi (1.1)

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
figueira
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi

fikcja n
ficção
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania

fikcyjne małżeństwo n
casamento por conveniência
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
fictício
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie

filantrop n
filantropo
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
filatelia
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych;

filipino ˌfʲilʲiˈpʲĩnɔ n
filipino
(językoznawstwo, językoznawczy) główny dialekt języka tagalskiego

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
chávena xícara
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje
xícara
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1)

film fʲilm n
filme película
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór;
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna

film dokumentalny n
documentário
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku filmu dokumentalnego (1.1)

film niemy n
filme mudo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film bez ścieżki dźwiękowej;

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
filmar
nagrywać coś kamerą filmową

filolog fʲiˈlɔlɔk n
filólogo
specjalista w dziedzinie filologii

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
filologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego;

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
filológico
(przymiotnik) od: filologia

filozof fʲiˈlɔzɔf n
filósofo
(edukacja, edukacyjny) (filozofia, filozoficzny) specjalista w zakresie filozofii

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
filosofia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.;

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
filosófico
(filozofia, filozoficzny) związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii

filozofować v
filosofar
(filozofia, filozoficzny) uprawiać filozofię

filtr fʲiltr̥ n
filtro
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości
filtro crivo
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
filtração
proces przepuszczania czegoś przez filtr

filtrować v
filtrar
oczyszczać, przepuszczając przez filtr
będąc filtrem, zatrzymywać szkodliwe czynniki

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
completar finalizar
doprowadzać coś do końca (finału)

finanse n
finanças
ogół spraw związanych z pieniędzmi, kosztami, płaceniem

finansować v
financiar
dostarczać finansów

finansowo adv
financeiramente
pod względem finansów, pieniędzy

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
financeiro
dotyczący finansów

finał ˈfʲĩnaw n
final
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek
koniec, zakończenie

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
violeta lilás
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka lub w kolorze powstałym przez zmieszanie barwnika czerwonego i niebieskiego;

fiord fʲjɔrt n
fiorde
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd;

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
violeta
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej;

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
amor-perfeito
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych;

firma ˈfʲirma n
firma
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo

fiszbinowce n
baleia
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mysticeti Cope, klad ssaków z rzędu waleni;

fitochemia n
fitoquímica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach;

fitoestrogen n
fitoestrógeno
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu;

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
fitormônio
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne

fitoterapia n
fitoterapia
(medycyna, medyczny) dział medycyny i farmakologii zajmujący się stosowaniem ziół w lecznictwie

fizjologia n
fisiologia
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
físico
dostępny zmysłom

fizyk ˈfʲizɨk n
físico
naukowiec zajmujący się fizyką

fizyka ˈfʲizɨka n
física
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii;

fizylier n
fuzileiro
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz piechoty uzbrojony w strzelbę skałkową (fuzję) w armiach XVII-XIX wieku; w okresie napoleońskim żołnierz lekkiej piechoty;

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
finlandês finês
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
finlandês
(językoznawstwo, językoznawczy) ugrofiński język używany przez Finów;

flaga ˈflaɡa n
bandeira
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu

flanela flãˈnɛla n
flanela
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli;

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
graviola pinha
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli;

flecista flɛˈʨ̑ista n
flautista
muzyk, który gra na flecie

flet flɛt n
flauta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny;

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
flauta transversal flauta transversa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek;

fletnia Pana ˈflɛtʲɲa ˈpãna n
flauta de Pã
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; aerofon wargowy złożony z drewnianych piszczałek różnej długości, połączonych w jednym rzędzie; emblemat wiatru;

flirtować v
flertar
uprawiać flirt, prowadzić lekką, zalotną rozmowę towarzyską z osobą innej płci

floren n
florim
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka;

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
florentino
związany z Florencją, dotyczący Florencji

florystyka n
florística
(botanika, botaniczny) dział geografii roślin i geobotaniki systematyzujący florę danego obszaru

flota ˈflɔta n
frota
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zbiór jednostek pływających;

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
flutuação
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy;

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
fluoxetina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja czynna leków tymoleptycznych — stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych;

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
flúor
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9;

fluoryt n
fluorita
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia;

fobia ˈfɔbʲja n
fobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy, paniczny (często nieuzasadniony i uporczywy) lęk przed kimś lub przed czymś;

foka ˈfɔka n
foca
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny;

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
folacina
(zobacz) kwas foliowy

folia ˈfɔlʲja n
folha
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach;

folia bąbelkowa n
plástico-bolha
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów;

folklor ˈfɔlklɔr n
folclore
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp.

fondue n
fondue
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw;

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
fonema
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka;

fonetyczny adj
fonético
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
fonética
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka;

fonologia ˌfɔ̃nɔˈlɔɟja n
fonologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o fonemach i relacjach między nimi;

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
fonte chafariz
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika;

formacyjny adj
formativo
dotyczący formacji, związany z formacją

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
formalista
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania

formalizm n
formalismo
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu

formatować ˌfɔrmaˈtɔvaʨ̑ v
formar
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt
formatar
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) kasować zawartość dysku
(informatyka, informatyczny) przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików

formularz fɔrˈmulaʃ n
formulário
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
fortaleza
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia;

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
fortepiano piano (de cauda) pianoforte
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym;

fosa ˈfɔsa n
fosso
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia;

fosfor ˈfɔsfɔr n
fósforo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15;

fosforan n
fosfato
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego;

fotel ˈfɔtɛl n
poltrona
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami;

fotograf fɔˈtɔɡraf n
fotógrafo
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo;

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
fotografia
sztuka wykonywania fotografii (1.1);
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
fotográfico
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
fotografar
robić zdjęcie, robić fotografię

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
fotocópia
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną

fotometr n
fotômetro
(technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do pomiaru natężenia oświetlenia i innych parametrów światła;

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
fotomontagem
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów;

foton ˈfɔtɔ̃n n
fotão
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego;

fotorealizm n
fotorrealismo
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością;

fotosynteza n
fotossíntese
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła;

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
fototropismo
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę;

fowistyczny adj
fauvista
(sztuka) związany z fowizmem, dotyczący fowizmu

fowizm n
fauvismo
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł

foyer n
saguão
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów;

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
fragmento
wyodrębniona część czegoś

frajer ˈfrajɛr n
otário
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane

franciszkanin n
franciscano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu;

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
franciscano
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
franciscano
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
francês
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
francês
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw;

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
beijo de língua
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust;

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
francófono
posługujący się językiem francuskim
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim

frans frãw̃s n
frâncio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87;

fregata frɛˈɡata n
fragata
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe;
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) średniej wielkości, pomocniczy okręt wojenny, współcześnie o wyporności w granicach 1500-2500 ton;
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych;

frenologia n
frenologia
(historia, historyczny, historycznie) obecnie uznawana za pseudonaukową dziedzina wiedzy badająca związek między ukształtowaniem czaszki człowieka a jego cechami psychicznymi;

fresk frɛsk n
afresco
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk;
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką fresku (1.1)

fretka ˈfrɛtka n
furão
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem;

frontalny adj
frontal
czołowy, przedni

fronton n
frontão
(architektura, architektoniczny) trójkątne zwieńczenie fasady lub ryzalitu budynku;

fruktoza n
frutose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów;

frustracja n
frustração
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu;

frutarianizm n
frugivorismo
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny;

frytkownica n
fritadeira
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do smażenia frytek;

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
cabeleireiro frisador
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem

fryzura frɨˈzura n
penteado
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób;

fryzyjski adj
frisão frísio
dotyczący Fryzji albo Fryzów (Fryzyjczyków)

fryzyjski n
frísio frisão
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
borla
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny

fuga ˈfuɡa n
fuga
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj formy muzycznej;

fuj interjection
cachicha cativa
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia

fulmar n
fulmar
(ornitologia, ornitologiczny) Fulmarus Stephens, duży ptak morski z rodziny burzykowatych;

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
fundação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny;

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
fundamento
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń;

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
fundamentalista
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki

fundamentalizm n
fundamentalismo
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
fundamental
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy

fundować v
fundar
zakładać i opłacać instytucje

fungicyd n
fungicida
(biochemia, biochemiczny) (mikologia, mikologiczny) środek mający działanie grzybobójcze;

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
função
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie;
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania;
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania;

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
função de estado
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
bijeção
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny;

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
funcionário
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej;

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
funcionar
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy

funt fũnt n
libra
(jednostka monetarna) waluta niektórych państw

furan n
furano
(chemia, chemiczny) ciekły, łatwopalny węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C4H4O, mający zapach zbliżony do chloroformu;

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
furosemida
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy

futro ˈfutrɔ n
pele
(odzieżownictwo) (krawiectwo) odzież (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść
(krawiectwo) wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu

futurologia ˌfuturɔˈlɔɟja n
futurologia
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii;

futurysta n
futurista
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
futurismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim;

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
gabardina
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp.

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
escritório
pokój przeznaczony do pracy umysłowej

gablota ɡaˈblɔta n
montra
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary

gad ɡat n
réptil
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami;
(potocznie, potoczny) zły człowiek

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
gadolíneo gadolínio
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64;

gafa n
mancada
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się

gagat ˈɡaɡat n
azeviche
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie;

gaj ɡaj n
bosquete
(książkowy) niewielki las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących

gal ɡal n
gálio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31;

galaktyczny adj
galático
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
galáxia
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów;

galera ɡaˈlɛra n
galera galé
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia;

galeria ɡaˈlɛrʲja n
galeria
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
galicismo francesismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego;

galijski adj
gaulês gálico
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów

galon ˈɡalɔ̃n n
galão
(jednostka miary) jednostka objętości używana w krajach anglosaskich;

galwanometr n
galvanômetro
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego

gambit ˈɡãmbʲit n
gambito
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji;

gameta ɡãˈmɛta n
gâmeta célula sexual
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego;

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
gametângio
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety;

gamma ˈɡãmːa n
gama
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ;

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
gangrena
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne;

garam masala n
garam masala
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili

garaż ˈɡaraʃ n
garagem
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami;

garb ɡarp n
corcova
wypukłość na jakimś przedmiocie
corcova corcunda
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem
corcunda corcova
(medycyna, medyczny) skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu;

garbarz ˈɡarbaʃ n
curtidor
(zawód, zawodowy, zawodowo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór

garbaty ɡarˈbatɨ adj
corcunda
z widocznym skrzywieniem kręgosłupa; z garbem

garbus ˈɡarbus n
corcunda
(pogardliwie, pogardliwy) człowiek z garbem (kifozą)

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
vestiário
ogół odzieży, ubrań, które się posiada
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
desprezar
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą

gardło ˈɡardwɔ n
garganta faringe
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi;

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
ceramista
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne

garnek ˈɡarnɛk n
panela tacho
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw;

garnitur ɡarʲˈɲitur n
fato
(odzieżownictwo) (krawiectwo) eleganckie ubranie męskie;

garnizon n
guarnição
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu
guarnição caserna
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania garnizonu (1.1)

garść ɡarʲɕʨ̑ n
punhado
ilość mieszcząca się w garści (1.1)
dłoń złożona tak, aby móc coś zaczerpnąć lub chwycić

gasidło n
abafador
narzędzie do gaszenia świec w formie metalowego stożka niejednokrotnie umocowywanego na kiju;

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
gastronomia
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp.

gastrula ɡaˈstrula n
gástrula
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka większości zwierząt oraz człowieka;

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
espécie
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych;

gaucho n
gaúcho
południowoamerykański konny pasterz;

gawial n
gavial
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy;

gawron ˈɡavrɔ̃n n
gralha-calva
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus Linnaeus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu z rodziny krukowatych, ale mniejszy od kruka;

gaz ɡas n
acelerador gás
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu
gás
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii;
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1)
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
gás mostarda
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
gás nobre
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny ostatniej, 18 grupy układu okresowego;

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
gás natural
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża;

gaza n
gaze
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana

gazela ɡaˈzɛla n
gazela
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa;

gazeta ɡaˈzɛta n
jornal gazeta
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie;

gazociąg ɡaˈzɔʨ̑ɔ̃ŋk n
gasoduto
(technologia, technika, techniczny) rurociąg do transportu gazu;

gazowany adj
gasoso
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla

gazpacho ɡasˈpaʧ̑ɔ n
gaspacho
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem;

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
noz-moscada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym;

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
ramo
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
extintor
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru;

gdy ɡdɨ conjunction
quando enquanto
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
quando o gato sai, os ratos fazem a festa
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp.

gdzie ɟʥ̑ɛ interrogativePronoun
onde
(potocznie, potoczny) służący do tworzenia pytań o przebieg trasy
służący do tworzenia pytań o lokalizację

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
onde
…względny, zastępujący określenie miejsca
gdzieś (miejsce nie określone bliżej)

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
alhures
do innego miejsca
w innym miejscu

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
algures em algum lugar
w pewnym miejscu

gejsza ˈɡɛjʃa n
gueixa
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.;

gejzer ˈɡɛjzɛr n
géiser gêiser
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą;

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
osga lagartixa
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach

gelotologia n
gelotologia
terapia śmiechem;

gemmologia n
gemologia
(mineralogia, mineralogiczny) nauka o kamieniach szlachetnych;

gen ɡɛ̃n n
gene
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu;

genealog n
genealogista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) historyk badający dzieje rodów z uwzględnieniem koligacji

genealogia ˌɡɛ̃nɛaˈlɔɟja n
genealogia
geneza rodu uwzględniająca następstwo pokoleń i koligacje

generacja n
geração
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
gerador
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy;
urządzenie, które coś wytwarza (generuje)

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
general
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych;

genetycznie adv
geneticamente
w sposób dotyczący genetyki / genów

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
genético
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
genética
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością;

genewczyk ɡɛ̃ˈnɛfʧ̑ɨk n
genebrino
mieszkaniec Genewy

genialny adj
genial
znakomity

geniusz ˈɡɛ̃ɲjuʃ n
gênio génio
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach
génio
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
genoma
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów;

genotoksyczność n
genotoxicidade
bezpośrednia reakcja rakotwórczych związków chemicznych z kwasem deoksyrybonukleinowym (DNA);

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
gentamicina
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce;

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
genovês
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui

geocentryczny adj
geocêntrico
(astronomia, astronomiczny) używający Ziemi jako punktu odniesienia

geocentryzm n
geocentrismo
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Ziemi we wszechświecie;

geoda n
geode
(mineralogia, mineralogiczny) wnęka w masie skalnej, której ściany obrośnięte są minerałem;

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
geodésia geodesia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi;

geofit n
geófita
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią;

geofizyk n
geofísico
naukowiec zajmujący się geofizyką

geofizyka n
geofísica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej

geograf ɡɛˈɔɡraf n
geógrafo
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
geografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi;

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
geográfico
związany z geografią, odnoszący się do geografii

geolog ɡɛˈɔlɔk n
geólogo
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
geologia
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi;

geologicznie adv
geologicamente
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) odnosząc się do geologii

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
geológico
związany z geologią

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
geomancia
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogródków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu;

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
geometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki;

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
geométrico
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
geomorfologia
(geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu;

geopolitycznie adv
geopoliticamente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w sposób dotyczący geopolityki

geopolityka n
geopolítica
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne

geosfera n
geosfera
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego;

gepard ˈɡɛpart n
chita guepardo
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych;

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
geriatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego;

geriatryczny adj
geriátrico
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów

german ˈɡɛrmãn n
germânio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32;

germanistyka n
germanística
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim

germanizacja n
germanização
narzucanie lub dobrowolne przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
germanismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego;

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
germânico
dotyczący Germanów lub Germanii

geronto- ɡɛˈrɔ̃ntɔ prefix
geronto-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starością, starcami

gest ɡɛst n
gesto
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi

getto ˈɡɛtːɔ n
gueto
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej
gueto favela
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA)

gibon ˈɟibɔ̃n n
gibão
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona

giełda ˈɟɛwda n
bolsa bolsa de valores
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe;

gigabajt n
gigabyte
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych;

gigant ˈɟiɡãnt n
gigante
(zobacz) olbrzym

gigantyzm n
gigantismo
ogromny wzrost człowieka spowodowany nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu

gil ɟil n
dom-fafe
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków;

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
guilhotina
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy;

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑nɨ adj
ginástico
związany z gimnastyką, służący gimnastyce

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
ginástica
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
ginecologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
ginecologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego;

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ginecológico
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
desaparecer
przestawać być widocznym, słyszalnym itp.
desaparecer ficar extinto
wymierać (o dużej grupie organizmów)
desaparecer perder-se
gubić się, zostawać zgubionym
morrer
umierać, zdychać (o pojedynczych organizmach)

gips ɟips n
gipsita gesso
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany;

gitara ɟiˈtara n
guitarra violão
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny;

gitara basowa n
baixo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół;

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
guitarra elétrica
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk;

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
guitarrista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
glaciologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach;

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
gladiador
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami;

glaukofan n
glaucofânio
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli;

gleba ˈɡlɛba n
solo
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych;

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
glicerol
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
glicérico
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny

glin ɡlʲĩn n
alumínio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13;

glina ˈɡlʲĩna n
argila
(geologia, geologiczny) skała osadowa i materiał ceramiczny;

gliniasty adj
argiloso
zawierający dużo gliny

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
globalização
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie;

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat

globus ˈɡlɔbus n
globo
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą;

glon ɡlɔ̃n n
alga
Algae, rodzaj organizmów wodnych;

glosa n
glosa
uwaga, objaśnienie lub tłumaczenie trudniejszego zwrotu bądź wyrazu, dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki zwykle między wierszami tekstu lub na marginesie

glosariusz n
glossário
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy

glottochronologia n
glotocronologia
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki;

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
glicosímetro
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi

glukoza n
glicose glucose
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych;

gluten ˈɡlutɛ̃n n
glúten
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż;

gmina ˈɡmʲĩna n
município
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego;

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
ninho
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt;

gniew ɟɲɛf n
ira cólera
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś;

gnić ɟɲiʨ̑ v
apodrecer
ulegać procesowi rozkładu pod wpływem działania drobnoustrojów: bakterii i grzybów

gnomonika n
gnomónica
sztuka budowania zegarów słonecznych;

gnostycyzm n
gnosticismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) synkretyczny nurt filozoficzno-religijny wczesnego chrześcijaństwa głoszący dualistyczą koncepcję świata, który łączył elementy religii chrześcijańskiej, filozofii hellenistycznej i z religii pogańskich Azji Mniejszej, Babilonu, Egiptu, Grecji i Syrii oraz motywy z astrologii i judaizmu;

gnostyczny adj
gnóstico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z gnostycyzmem, dotyczący gnostycyzmu

gnu ɡnu n
gnu
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich;

gnój ɡnuj n
esterco
(rolnictwo, rolniczy) nawóz zwierzęcy; stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby;

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
dignidade
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie;

godny ˈɡɔdnɨ adj
digno
wart, zacny

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
hora
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom;
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy
(edukacja, edukacyjny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
toque de recolher
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach;

godziny szczytu n
hora de ponta
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg

gol ɡɔl n
gol golo
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
canela
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą;

golf ɡɔlf n
golfe
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki;

golfista ɡɔlˈfʲista n
golfista
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
barbear
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
gôndola
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji;
(lotnictwo, lotniczy) kosz balonu lub sterowca

gonfalon n
gonfalão
zdobiona chorągiew noszona w orszaku lub procesji

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
bispo
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos;

gonić ˈɡɔ̃ɲiʨ̑ v
perseguir alcançar
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
mustarda
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych;

gorset ˈɡɔrsɛt n
espartilho
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku;

goryl ˈɡɔrɨl n
gorila
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna;
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
amargo
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu
(przenośnie, przenośnia) taki, który jest smutny, bolesny, nieprzyjemny

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
quente
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie
(przenośnie, przenośnia) namiętny
(przenośnie, przenośnia) serdeczny

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
febre
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego
febre febre alta
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃;

gorączka Lassa n
febre de Lassa
(medycyna, medyczny) ostra wirusowa gorączka krwotoczna, występująca w państwach zachodniej Afryki i powodująca wiele przypadków śmierci;

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
febre de ouro
nagły pęd do poszukiwania złota;

gospel n
gospel
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki chrześcijańskiej, wywodzący się z pieśni Afroamerykanów;

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
economia
całokształt działalności gospodarczej

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
hospedeiro
(biologia, biologiczny) organizm żywy, na którym żyje pasożyt;

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
dona de casa dona-de-casa
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
cozinhar cozer
przyrządzać ciepłą potrawę
ferver
doprowadzać do wrzenia

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
preparado pronto
chętny i zdolny do zrobienia czegoś
pronto preparado
skończony, wykonany
przygotowany do czegoś, na coś

gotyk ˈɡɔtɨk n
gótico
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza;

gotówka ɡɔˈtufka n
dinheiro vivo
pieniądze w postaci banknotów lub monet

gołobrody adj
imberbe
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
pombo pomba
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach;

gołąb skalny n
pombo-das-rochas pombo-comum
(ornitologia, ornitologiczny) Columba livia, gatunek powszechnego, średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
pombal
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi

gościniec ɡɔɕˈʨ̑ĩɲɛʦ̑ n
estrada
szeroka droga
pousada
(gastronomia) zajazd, pensjonat, karczma

gościnność n
hospitalidade
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
hospitaleiro
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości

gość ɡɔɕʨ̑ n
cliente
osoba, która zatrzymała się w hotelu, w restauracji
hóspede convidado
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp.
sujeito
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
cravo
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach;
cravo cravo-da-índia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa;
cravo-da-índia
kwiat goździka (1.1)

goździk ogrodowy n
craveiro
(botanika, botaniczny) Dianthus caryophyllus, roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny goździkowatych;

gra ɡra n
jogo
zabawa według ustalonych reguł;
jogo competição
(sport, sportowy) mecz
tocar jogo
granie na instrumencie

gra słów ˈɡra ˈswuf n
trocadilho
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów

grabarz ˈɡrabaʃ n
coveiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych;

grabie ˈɡrabʲjɛ n
ancinho rastelo
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia;

gracz ɡraʧ̑ n
jogador
uczestnik gry lub zawodów

grad ɡrat n
enxurrada granizo
(przenośnie, przenośnia) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę
grado
(matematyka, matematyczny) jednostka miary kąta płaskiego równa jednej setnej kąta prostego;
granizo
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu;

gradobicie ˌɡradɔˈbʲiʨ̑ɛ n
granizo
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady gradu w postaci dużych bryłek lodu

grafem n
grafema
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma;

grafficiarz n
grafiteiro
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) osoba malująca graffiti

grafia ˈɡrafʲja n
grafia
postać graficzna wyrazu, pisownia

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
gráfico
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki)

grafit ˈɡrafʲit n
grafite grafita
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych;

grafolog n
grafólogo
specjalista w dziedzinie grafologii

grafologia ˌɡrafɔˈlɔɟja n
grafologia
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu;

gram ɡrãm n
grama
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma;

gramatura n
gramagem gramatura
(poligrafia) ciężar materiału, zwłaszcza papieru, wyrażony w gramach na metr kwadratowy arkusza

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
gramatical
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką
zgodny z regułami gramatyki

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
gramática
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa obejmujący morfologię i składnię;

granat ˈɡrãnat n
romã
(spożywczy) owoc granatowca

granatnik n
lança-granada lança-granadas
(wojskowość, wojskowy) broń palna mająca długą lufę, służąca do wystrzeliwania granatów;

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
grená índigo
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski;

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
fronteira raia
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.;
limite
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja;

granit ˈɡrãɲit n
granito
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa;

granola ɡrãˈnɔla n
granola
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pieczone na chrupko płatki owsiane z dodatkiem suszonych owoców i orzechów, jadane z mlekiem lub jogurtem;

granulocyt n
granulócito
(biologia, biologiczny) leukocyt posiadający ziarnistości w cytoplazmie i segmentowane jądro komórkowe, biorący udział w reakcji odpornościowej organizmu;

grasica n
timo
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania;

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
congratulação
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu

gratulacje interjection
parabéns
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia

gratulacje n
parabéns
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
felicitar
składać wyrazy uznania

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
gratificação
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp.

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
gravidade gravitação
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę;

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
gravitacional
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji

grawiton n
gravitão
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego;

grać ɡraʨ̑ v
combinar
(potocznie, potoczny) pasować, odpowiadać
jogar
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp.
tocar
o przedmiocie: wydawać dźwięki
apresentar
wykonywać przedstawienie (w teatrze lub operze); wyświetlać film (w kinie)
fazer papel
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie
tocar
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
grego
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
grego
(językoznawstwo, językoznawczy) język Greków i po części Cypryjczyków;

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
gregoriano
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; ,

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
toranja toronja grapefruit
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych;

grenadzki adj
granadino
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta)

grill ɡrʲil n
grelhador
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przenośny ruszt do pieczenia potraw

grobla ˈɡrɔbla n
dique
wał ziemny zbudowany w celu spiętrzenia wody lub rozdzielenia stawów;

grobowy ɡrɔˈbɔvɨ adj
fúnebre sepulcral
odnoszący się do grobu

groch ɡrɔx n
ervilha
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych;

grog ɡrɔk n
grogue
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier;

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
arminho
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea Linnaeus, niewielki drapieżny ssak z rodziny łasicowatych;

grota ˈɡrɔta n
gruta
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie;

groźba ˈɡrɔʑba n
ameaça
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd.

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
bico-grossudo
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku;

grubość n
espessura
wymiar w krótszej osi

gruby ˈɡrubɨ adj
gordo obeso
otyły
grosseiro
(staropolski) wulgarny, prostacki, nieokrzesany, grubiański
grosso
mający dużą grubość, średnicę

gruczolak ɡruˈʧ̑ɔlak n
adenoma
(medycyna, medyczny) nowotwór niezłośliwy tkanek gruczołowych;

gruczolakorak n
adenocarcinoma
(medycyna, medyczny) gruczołowata forma nowotworu

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
glândula
(anatomia, anatomiczny) narząd wydzielający potrzebne dla organizmu substancje;

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dezembro Dezembro
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

grunge n
grunge
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostry, dynamiczny podgatunek rocka alternatywnego z mocno zniekształconym, „brudnym” brzmieniem gitar, zapoczątkowany w latach 80. XX w.;

grupa ˈɡrupa n
grupo
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie

grupa krwi n
grupo sanguíneo
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
grupo da morte
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta

grusza ˈɡruʃa n
pereira
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych;

gruszka ˈɡruʃka n
pera pêra
(spożywczy) owoc gruszy;

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
piriforme
przypominający kształtem gruszkę

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
georgiano
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
georgiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Gruzji;

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
tuberculose
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca;

gryf ɡrɨf n
grifo
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła;

gryka ˈɡrɨka n
sarraceno trigo-sarraceno
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną;

grymas ˈɡrɨ̃mas n
careta
wykrzywienie twarzy

grymuar n
grimório
(historia, historyczny, historycznie) (ezoteryka) (fantasy) księga wiedzy magicznej;

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
azinhavre
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji;

grypa ˈɡrɨpa n
gripe
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego;

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
roedor
ssak z rzędu Rodentia, którego wyróżnia para ciągle wzrastających siekaczy;

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
morder
zatapiać w czymś zęby

grzaniec n
vinho quente
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) grzane wino, często z przyprawami

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
dorso
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
cavar mexer
rozgarniać, np. ziemię
enterrar
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
pente
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów;

grzech ɡʒɛx n
pecado
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii;

grzechot n
guizo
terkotliwy dźwięk twardych przedmiotów obijających się o ścianki zamkniętego pojemnika

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
chocalho
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
cortês polido
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
pecador
ktoś, kto grzeszy

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
pecar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny

grzmieć v
trovejar
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
cogumelo
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu
cogumelo fungo
owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy;

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujʧ̑ɨ adj
fungicida
(mikologia, mikologiczny) taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się

grzywa ˈɡʒɨva n
crina juba
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi

grzywka ˈɡʒɨfka n
franja
(fryzyjski) włosy przycięte tak, że spadają na czoło

grób ɡrup n
túmulo
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły;

guacamole n
guacamole
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) meksykański sos przyrządzany na bazie awokado;

gubernator ˌɡubɛrˈnatɔr n
governador
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach;

gubernatorstwo n
governo
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora

guma ˈɡũma n
borracha
rodzaj rozciągliwego tworzywa;

guma do żucia n
goma de mascar chiclete
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia;

gumka ˈɡũmka n
borracha
(edukacja, edukacyjny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru;

gupik n
barrigudinho
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych;

guru ˈɡuru n
guru
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu;

guwernantka n
governanta
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach

guzik ˈɡuʑik n
botão
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni;
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk

gułag ˈɡuwak n
gulag
system obozów pracy przymusowej w ZSRR;

gwasz n
guache
(sztuka) kryjąca farba wodna z domieszką kredy, bieli cynkowej lub bieli ołowianej oraz gumą arabską jako spoiwem;
(sztuka) praca malarska w technice gwaszu (1.2)
(sztuka) technika malarska wykorzystująca gwasz (1.1)

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
estuprar
zmuszać do stosunku płciowego
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy

gwałt ɡvawt n
estupro violação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej;
pressa
pośpiech

gwiazda ˈɡvʲjazda n
estrela
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (publikatory) sławna osobistość w danym środowisku
estrela astro
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej;

gwiazda Dawida n
estrela-de-davi
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela;

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
constelação
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba;

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
torno
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych;

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
assobiar
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
apito
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza;

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
prego cravo
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów;

gzyms ɡzɨ̃ms n
cornija
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową;

góra ˈɡura n
montanha monte morro
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu;
monte montanha
(potocznie, potoczny) duża sterta czegoś
topo
wyżej znajdująca się część czegoś

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
icebergue
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu;

góral ˈɡural n
monteiro
człowiek pochodzący z gór;

góralek n
damão hirax
(zoologia, zoologiczny) zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych

górnik ˈɡurʲɲik n
mineiro
(zawód, zawodowy, zawodowo) pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin;

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
montanhoso
pełen gór, wzniesień, pokryty górami

gówno ˈɡuvnɔ n
merda
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) nic
merda bosta
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
esponja
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne;
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów;

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
lagarta
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł;
(motoryzacja) (technologia, technika, techniczny) metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
arrepio
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków;

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
denso
(o płynach) skondensowany
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
gansa ganso
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z mięsa gęsi (1.2), rzadziej gęsi (1.1)
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona
ganso gansa
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;

gładki ˈɡwatʲci adj
liso
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
acariciar
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni

głaz ɡwas n
pedregulho
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji;

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
faminto com fome esfomeado
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny

głos ɡwɔs n
voto voz
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania
voz
dźwięk wydawany przez istoty żyjące
zdanie, osąd, opinia
zdolność wydawania głosu (1.1)
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
votação
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
votar
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania

głowa ˈɡwɔva n
cabeça
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg;
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś
(przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych)
(botanika, botaniczny) pęd niektórych roślin, zwłaszcza kapusty
pessoa cabeça
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka

głośnia n
glote
(anatomia, anatomiczny) aparat głosowy położony wewnątrz jamy pośredniej krtani

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
alto-falante altifalante
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej;

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
ruidosamente
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
alto
taki, który jest dobrze słyszalny

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
surdo-mudo
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ n
surdo-mudo
osoba głuchoniema (1.1)

głuchota ɡwuˈxɔta n
surdez
utrata zdolności słyszenia;

głuchy ˈɡwuxɨ adj
surdo
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu

głupi ˈɡwupʲi adj
estúpido tolo
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu
tolo
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać
tolo estúpido
niemądry, ograniczony intelektualnie

głupota ɡwuˈpɔta n
estupidez
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia

głód ɡwut n
fome
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia;

głóg ɡwuk n
pilriteiro
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach;

główka ˈɡwufka n
cabeça
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom

główny ˈɡwuvnɨ adj
principal
taki, który pełni najważniejszą rolę, jest najistotniejszy

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
fundo profundo
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia
profundo fundo
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
profundamente
daleko w głębi

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
profundidade profundeza
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
habituação
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec;

hadron ˈxadrɔ̃n n
hadrão hádron
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków;

hafn xafn̥ n
háfnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72

haft xaft n
bordado
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie;

hagiograf n
hagiógrafo
mężczyzna zajmujący się hagiografią, żywotami świętych i legendami o nich

hagiografia n
hagiografia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego;

hagiologia n
hagiologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego

hak xak n
gancho
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp.

halabarda ˌxalaˈbarda n
alabarda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu;

halabardnik n
alabardeiro
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę

halibut xaˈlʲibut n
hipoglosso
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym;

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
alucinação
(psychologia, psychologiczny) odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste;

halucynogen n
alucinógeno
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja wywołująca halucynacje

halucynogenny adj
alucinógeno alucinogénico
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wywołujący halucynacje

hamak ˈxãmak n
rede maca
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko;

hamburger xãmˈburɡɛr n
hamburger hambúrguer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło;

hamburka n
hamburguesa
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
freiar
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
freio travão
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny;

handel ˈxãndɛl n
comércio
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych;

handel ludźmi n
tráfico de pessoas
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie;

handlarz ˈxãndlaʃ n
comerciante
osoba zajmująca się drobnym handlem

handlowiec n
comerciante
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem

hangar ˈxãŋɡar n
hangar
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych);

hantel n
haltere
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce;

hanzeatycki ˌxãw̃zɛaˈtɨʦ̑ʲci adj
hanseático
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący hanzy, należący do hanzy

haplotyp n
haplótipo
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli;

happening ˈxɛpɛ̃ɲĩŋk n
happening
(sztuka) (społeczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność;

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
escoteiro
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej

hardliner n
linha-dura
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieprzejednany zwolennik twardego postępowania w określonej opcji politycznej, przeciwnik reform i kompromisów

hardware n
hardware
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera

harfa ˈxarfa n
harpa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta;

harfista xarˈfʲista n
harpista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie

harissa n
harissa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostra pasta używana jako przyprawa w kuchni Maghrebu, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów;

harmider n
algazarra
hałas w połączeniu z zamieszaniem

harmonijny adj
harmonioso
płynny, rytmiczny, melodyjny

harpun ˈxarpũn n
arpão
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie;

harpunnik n
arpoador
(morski) wielorybnik używający harpuna

has xas n
hássio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108;

haszysz ˈxaʃɨʃ n
haxixe
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich;

hasło ˈxaswɔ n
palavra-passe senha
tajny wyraz lub ciąg znaków

hau xaw interjection
au-au ão-ão
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
obus
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego;

hawajski xaˈvajsʲci adj
havaiano
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów

hawajski xaˈvajsʲci n
havaiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach

hazard ˈxazart n
jogo de azar
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los;

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
jogador de azar
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy

hałas ˈxawas n
barulho ruído
głośne, uciążliwe dźwięki;

hałaśliwie adv
barulhentamente
wywołując hałas

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
buliçoso
powodujący hałas

heban ˈxɛbãn n
ébano
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej;

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
hebraico hebreu
związany z Hebrajczykami

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
hebreu hebraico
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich;

hedonista n
hedonista
zwolennik hedonizmu

hedonistyczny adj
hedónico
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom

hedonizm n
hedonismo
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
hegemonia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś

heksametr n
hexâmetro
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) sylabotoniczna akcentuacyjna miara wierszowa

hektar ˈxɛktar n
hectare
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych);

hektolitr n
hectolitro
(jednostka miary) jednostka objętości równa 100 litrom

hel xɛl n
hélio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2;

helio- ˈxɛlʲjɔ prefix
helio-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym

heliocentryczny adj
heliocêntrico
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia

heliocentryzm n
heliocentrismo
(astronomia, astronomiczny) teoria o centralnym położeniu Słońca we wszechświecie;

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
heliofísica
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę;

heliograf n
heliógrafo
(meteorologia, meteorologiczny) urządzenie służące do pomiaru czasu trwania usłonecznienia w danym miejscu;

hellenista n
helenista
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
helenístico
dotyczący hellenizmu

helleński adj
helénico helênico
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów

hematyt n
hematita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III);

hemiceluloza n
hemicelulose
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd bliski chemicznie i strukturalnie celulozie, budujący ścianę komórkową roślin;

hemo- ˈxɛ̃mɔ prefix
hemo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią

hemodynamika n
hemodinâmica
(medycyna, medyczny) dział kardiologii, który zajmuje się badaniem przepływu krwi w sercu i dużych naczyniach krwionośnych

hemofilia n
hemofilia
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości;

hemofiliczny adj
hemofílico
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii

hemofobia n
hematofobia hemofobia
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią

hemoglobina n
hemoglobina
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) białko i barwnik erytrocytów nadający krwi czerwony kolor, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu

hemoglobinuria n
hemoglobinúria
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu;

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
hemólise
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów;

henna ˈxɛ̃nːa n
henna
(biochemia, biochemiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów;

hentai ˈxɛ̃ntaj n
hentai
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne;

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
heparina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny;

hepatektomia n
hepatectomia
(medycyna, medyczny) całkowite lub częściowe usunięcie wątroby

hepatomegalia n
hepatomegalia
(medycyna, medyczny) chorobliwe powiększenie wątroby;

hepatotoksyczność n
hepatotoxicidade
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby

hepatotoksyczny adj
hepatotóxico
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń wątroby

heptagram n
septograma
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy

heptan ˈxɛptãn n
heptano
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz;

heptarchia n
heptarquia
(historia, historyczny, historycznie) grupa wczesnośredniowiecznych królestw anglosaskich na terenie Anglii

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
heráldico
dotyczący heraldyki

heraldyk n
heraldista
znawca heraldyki

heraldyka n
heráldica
nauka o herbach i rodach szlacheckich;

herb xɛrp n
brasão brasão de armas
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki;

herbata xɛrˈbata n
chá
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z herbaty (1.2);
susz z pąków lub liści herbaty (1.1) służący do przygotowania napoju
(botanika, botaniczny) wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój, napar z ziół lub owoców innych niż herbata (1.2)

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
bolacha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy;

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
herbicida
(biochemia, biochemiczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów;

herc xɛrʦ̑ n
hertz
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz;

herezja xɛˈrɛzʲja n
heresia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej;
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów

herezjarcha n
heresiarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił;

hermeneuta ˌxɛrmɛ̃ˈnɛwta n
hermeneuta
naukowiec zajmujący się hermeneutyką, jako dziedziną filologii

hermetycznie adv
hermeticamente
(technologia, technika, techniczny) bez dostępu powietrza

heroiczny adj
heróico
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
heroína cavalo
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek;

heroizm n
heroísmo
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami.

herpetolog n
herpetólogo
(zoologia, zoologiczny) zoolog badający płazy i gady

heterogenny adj
heterogéneo
zawierający elementy niejednorodne

heteroseksualność n
heterossexualidade
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co heteroseksualne; cecha tych, którzy są heteroseksualni

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
heterossexual
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej

hełm xɛwm n
capacete
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami;

hiacynt ˈxʲjaʦ̑ɨ̃nt n
jacinto
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach;

hidżab ˈxʲiʤ̑ap n
hijab
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą;

hiena ˈxʲjɛ̃na n
hiena
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną;

hiena pręgowana n
hiena-riscada
(zoologia, zoologiczny) Hyaena hyaena Linnaeus, drapieżny ssak z podrodziny hien;

hierarchia xʲjɛˈrarxʲja n
hierarquia jerarquia
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium;

hierarchiczny adj
hierárquico
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią

hieroglif xʲjɛˈrɔɡlʲif n
hieróglifo
starożytne egipskie pismo obrazkowe;

higiena xʲiˈɟɛ̃na n
higiene
dbanie o czystość ciała

higieniczny adj
higiênico sanitário
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia

higroskopijność ˌxʲiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
higroscopia
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci;

himalajski ˌxʲĩmaˈlajsʲci adj
himalaio
dotyczący Himalajów, związany z Himalajami, pochodzący z Himalajów

hindi ˈxʲĩndʲi n
hindi
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii

hinduizm xʲĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
hinduísmo
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim;

hiperamonemia n
hiperamonemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne objawiające się zwiększonym ponad dopuszczalny poziom stężeniem amoniaku w surowicy krwi;

hiperbola ˌxʲipɛrˈbɔla n
hipérbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała;

hiperestezja ˌxʲipɛrɛˈstɛzʲja n
hiperestesia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość;

hipergamia n
hipergamia
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków

hiperlipidemia n
hiperlipidemia
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi;

hiperrzeczywistość n
hiper-realidade
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności;

hipersomnia n
hipersonia
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność;

hipertekst xʲipɛrˈtɛkst n
hipertexto
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji;

hipertermia ˌxʲipɛrˈtɛrmʲja n
hipertermia
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego;

hipertrofia n
hipertrofia
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym
(zobacz) przerost

hiperwitaminoza n
hipervitaminose
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie;

hipnotyzer n
hipnotizador
człowiek stosujący hipnozę

hipnotyzować v
hipnotizar
wprowadzać kogoś w hipnozę

hipnoza xʲipˈnɔza n
hipnose
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen;

hipoalergiczny ˌxʲipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
hipoalergénico
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii

hipochondria n
hipocondria
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości

hipochondryczny ˌxʲipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
hipocondríaco
związany z hipochondrią lub hipochondrykami

hipochondryk ˌxʲipɔˈxɔ̃ndrɨk n
hipocondríaco
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory

hipodrom n
hipódromo
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta

hipoglikemia n
hipoglicemia
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej

hipokorystyk n
hipocorístico
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy;

hipokryta ˌxʲipɔˈkrɨta n
hipócrita
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa

hipokryzja ˌxʲipɔˈkrɨzʲja n
hipocrisia
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle;

hipoksemia n
hipoxemia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu we krwi tętniczej;

hipoksja n
hipóxia
(medycyna, medyczny) niedostateczna zawartość tlenu w tkankach narządu lub w całym organizmie;

hipomania ˌxʲipɔ̃ˈmãɲja n
hipomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością

hiponim xʲiˈpɔ̃ɲĩm n
hipônimo hipónimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina”;

hiponimia n
hiponímia
(językoznawstwo, językoznawczy) relacja między wyrazem o treści bardzo szczegółowej i zakresie węższym a wyrazem o treści bardziej ogólnej i szerszym zakresie;

hipopotam ˌxʲipɔˈpɔtãm n
hipopótamo
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia;

hiposmia n
hiposfresia
zmniejszona zdolność do wyczuwania zapachów;

hipoteka ˌxʲipɔˈtɛka n
hipoteca
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy;

hipotermia ˌxʲipɔˈtɛrmʲja n
hipotermia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych;

hipotetyczny adj
hipotético
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia

hipoteza ˌxʲipɔˈtɛza n
hipótese
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie;

hirsutyzm xʲirˈsutɨsm̥ n
hirsutismo
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet;

histerektomia n
histerectomia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy;

histeria xʲiˈstɛrʲja n
histeria
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie;

histeryczny adj
histérico
właściwy histerii

histologia n
histologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach

histologiczny adj
histológico
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii

historia xʲiˈstɔrʲja n
história
nauka zajmująca się badaniem przeszłości;
história conto
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia

historiografia n
historiografia
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych

historiozofia ˌxʲistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
filosofia da história
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia;

historyczny ˌxʲistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
histórico
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość

historyk xʲiˈstɔrɨk n
historiador
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów
specjalistka w dziedzinie historii, badaczka dziejów

hiszpanka xʲiʃˈpãnka n
gripe espanhola
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię;

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci adj
espanhol
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów

hiszpański xʲiʃˈpãj̃sʲci n
espanhol castelhano
(językoznawstwo, językoznawczy) romański język używany m.in. w Hiszpanii;

hit xʲit n
hit
przedmiot cieszący się dużą popularnością

ho-hoń n
efalante
(książkowy) duże, straszne zwierzę przypominające słonia w uniwersum opowieści o Kubusiu Puchatku;

hobbit ˈxɔbbʲit n
hobbit
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała;

hojność n
generosidade
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni

hokej ˈxɔkɛj n
hóquei
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika;

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
hóquei no gelo
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku;

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
holandês
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa)

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
neerlandês
(językoznawstwo, językoznawczy) główny język Holandii;

holm xɔlm n
hólmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67;

hologram n
holograma
(optyka, optyczny) fotografia laserowa zapisana jako dwufalowy obraz interferencyjny, postrzegana jako dwa odrębne obrazy trójwymiarowe

homar ˈxɔ̃mar n
lagosta
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) danie z homara (1.1)

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
homeopatia
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę;

homeopatyczny adj
homeopático
związany z homeopatią, właściwy homeopatii

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
homeostasia omeostase
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu

homiletyczny adj
homilético
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki

homiletyka n
homilética
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań;

homilia n
homília
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tekst wygłoszonej homilii (1.1)
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon;

hominid xɔ̃ˈmʲĩɲit n
hominídeo
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) małpa z rzędu ssaków naczelnych

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
homofobia
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów, dyskryminacja osób homoseksualnych;

homogamia n
homogamia
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
homónimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
homossexual
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej;

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
homossexualidade
(seksuologia, seksuologiczny) kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci

homoseksualność n
homossexualidade
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co homoseksualne; cecha tych, którzy są homoseksualni

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
homossexual
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu

honor ˈxɔ̃nɔr n
honra
czyjeś poczucie godności

hoplita xɔˈplʲita n
hoplita
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze;

horda ˈxɔrda n
horda
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wojsko koczowniczych ludów tureckich i mongolskich
(książkowy) tłum, zgraja, banda

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
hormona hormônio
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe;

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
hormonodependente
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie

horoskop xɔˈrɔskɔp n
horóscopo
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię

horrendalnie adv
horrendamente
w sposób horrendalny

horror ˈxɔrːɔr n
horror
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
horizonte
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię;

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
horizontal
(książkowy) taki, który ma poziomy kierunek

hosanna interjection
hosana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja;

hospicjum n
cuidados paliativos
(medycyna, medyczny) zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym;

hospodar n
hospodar
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich

hostia ˈxɔstʲja n
hóstia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji;

hotel ˈxɔtɛl n
hotel
(hotelarstwo) budynek do czasowego pobytu za opłatą;

hrabia ˈxrabʲja n
conde
tytuł szlachecki;

hrabina xraˈbʲĩna n
condessa
żona hrabiego

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
condado
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego;
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych

humanista ˌxũmãˈɲista n
humanista
przedstawiciel humanizmu

humanitarnie adv
humanamente
w sposób humanitarny

humanizm n
humanismo
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością

hummus n
homus húmus hommos
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie;

humor ˈxũmɔr n
humor
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości

humorystyczny adj
humorístico
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy

huragan xuˈraɡãn n
furacão
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym;

hurysa n
húri
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie;

husyta xuˈsɨta n
hussita
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu

huta ˈxuta n
aciaria
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale

huzar n
hussardo
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej;

huśtawka xuɕˈtafka n
balanço baloiço
przyrząd do bujania dzieci;

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
híbrido
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków;
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków;
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie

hybrydowy adj
híbrido
stanowiący wynik działania dwóch lub więcej czynników

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
encanador
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania

hydraulika n
hidráulica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii;

hydrochinon n
hidroquinona
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący;

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
hidrografia
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
hidrologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie;

hydrometeorologiczny adj
hidrometeorológico
związany z hydrometeorologią, dotyczący hydrometeorologii

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
hidroavião
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej;

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
hidrostática
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności;

hymenopterologia xɨ̃ˈmɛ̃nɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
himenopterologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o błonkówkach;

hymn xɨ̃mn n
hino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei;

i i conjunction
e
…łączący słowa i zdania równorzędne
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach)

i tak dalej adv
et cetera e por aí fora
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia

iberyjski adj
ibérico
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Iberią na Kaukazie

ibis ˈibʲis n
íbis
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae;

ich ix pronoun
seu
3. (osoba) lm

ichtiolog n
ictiólogo
(zoologia, zoologiczny) uczony – specjalista badający ryby
(zoologia, zoologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
ictiologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach;

idea iˈdɛa n
idéia
myśl przewodnia;
pomysł

idealista ˌidɛaˈlʲista n
idealista
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu
osoba kierująca się wiarą w ideały, postępująca zgodnie z zasadami
(przenośnie, przenośnia) lub (ironicznie) marzyciel

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
ideal
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny

ideał n
ideal
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień

ideogram ˌidɛˈɔɡrãm n
ideograma
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie;

ideolog n
ideólogo
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
ideologia
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego

ideologicznie adv
ideologicamente
w sposób dotyczący ideologii

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ideológico
związany z ideologią, mający cechy ideologii

idiomatyczny adj
idiomático
(językoznawstwo, językoznawczy) swoisty dla konkretnego języka, będący idiomem

idiopatyczny adj
idiopático
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże;

idiosynkratyczny adj
idiossincrásico
związany z idiosynkrazją

idiosynkrazja n
idiossincrasia
cecha, która wyróżnia kogoś lub coś spośród innych ludzi bądź obiektów

ido ˈidɔ n
ido
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto;

idol ˈidɔl n
ídolo
osoba, którą się podziwia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bóstwa

idylla n
idílio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi

idylliczny ˌidɨlˈlʲiʧ̑nɨ adj
idílico
pogodny, beztroski, sielankowy

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
iglu
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu;

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
ignorância
brak wiedzy na jakiś ważny temat

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
ignorar
pomijać, nie zwracać uwagi

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
brincar com o fogo
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować

igła ˈiɡwa n
agulha
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym zakończeniu, najczęściej wykonany z metalu;
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) liść roślin iglastych
(technologia, technika, techniczny) element wytwarzający drgania podczas przesuwania się w rowku płyty gramofonowej

ikona iˈkɔ̃na n
ícone ídolo
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne;

ikonografia n
iconografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikonologia n
iconologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (sztuka) naukowe interpretowanie obrazów;

ikra ˈikra n
ova
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb

ile ˈilɛ interrogativePronoun
quanto
używany do pytania o wielkość
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze

ile ˈilɛ pronoun
quanto
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze

ileostomia n
ileostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim;

ileus n
ileus íleo
(medycyna, medyczny) stan niedrożności jelita

iloraz iˈlɔras n
quociente
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia

ilościowy adj
quantitativo
dotyczący ilości

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
quantidade número
liczba określająca objętość lub masę;

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
ilustrador desenhador
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami

ilustrować v
ilustrar
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem

iluzja n
ilusão
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie

imam ˈĩmãm n
imã imame imamo imam
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny;

imbir ˈĩmbʲir n
gengibre
(botanika, botaniczny) Zingiber Boehm., rodzaj roślin wieloletnich, pochodzących z Azji i Australii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
dia onomástico
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu;

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
xará tocaio
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
particípio
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek;

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
imigração
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
imigrante
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim

imigrować v
imigrar
przybywać do obcego kraju w celu osiedlenia

imitować ˌĩmʲiˈtɔvaʨ̑ v
imitar
naśladować coś lub kogoś

imię ˈĩmʲjɛ n
nome
imię (1.1) i nazwisko
nome nome de batismo
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.), zwierzęcia, rośliny itp.;

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
imoralismo
nieuznawanie norm moralnych
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny dopuszczający jedynie kryteria pozamoralne jako podstawę wszelkich ocen, kwestionujący istniejące systemy etyczne i wzorce moralne

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
imoral
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi

immunologia ˌĩmːũnɔˈlɔɟja n
imunologia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nauka o mechanizmach odpornościowych organizmu;

immunologiczny adj
imunológico
związany z immunologią, dotyczący immunologii

immunosupresja n
imunossupressão
(medycyna, medyczny) spowalnianie procesu, podczas którego wytwarzane są przeciwciała i komórki odpornościowe, najczęściej farmakologicznie, za pomocą leków immunosupresyjnych;

immunoterapia n
imunoterapia
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu;

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
imperator
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy

imperialistyczny adj
imperialista
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata

imperializm n
imperialismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium

imperialny adj
imperial
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
império
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje

implant ˈĩmplãnt n
implante
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu;

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
implementação
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie;

imponujący adj
impressionante impressivo
wzbudzający uznanie i zachwyt

importować v
importar
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów

impresjonista n
impressionista
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia

impresjonizm n
impressionismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku;

impreza ĩmˈprɛza n
festa
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie

improwizować v
improvisar
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania

impuls ˈĩmpuls n
impulso
(fizyka, fizyczny) zmiana wielkości trwająca w bardzo krótkim czasie
(przenośnie, przenośnia) podnieta, pobudka do działania

impulsywnie adv
impulsivamente
w sposób impulsywny

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
inauguração
(podniośle) uroczyste rozpoczęcie lub otwarcie czegoś ((na przykład) działalności, przedsięwzięcia)

inaugurować v
inaugurar
dokonywać inauguracji; rozpoczynać uroczyście

inchoatywny adj
incoativo
(gramatyka) oznaczający początek pewnego procesu lub czynności

ind ĩnt n
índio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49;

indeterminizm n
indeterminismo
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków;

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
indiano indígena
związany z Indianami, dotyczący Indian

indochiński adj
indochinês
odnoszący się do Indochin

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
indo-europeu
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
doutrinação
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei;

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
indolência
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
indonésio
odnoszący się do państwa Indonezja

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
indonésio
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indonezji

industrialny adj
industrial
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji

indygo n
anil
kolor ciemnobłękitny

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
carmim de índigo índigo-carmim
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny;

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
indiano
związany z Indiami, dotyczący Indii

indyk ˈĩndɨk n
peru
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych;

indywidualizm n
individualismo
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów

indywidualnie adv
individualmente
występując osobno

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
individual
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty

infant ˈĩnfãnt n
infante
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii;

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
infecção
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie;

infekować v
infecionar infeccionar
(medycyna, medyczny) wywoływać infekcję

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
infiltração
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
inflação
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen;

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
informação
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie

informator ˌĩnfɔrˈmatɔr n
informante
osoba udzielająca informacji

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
informática computação
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji;

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
informar
przekazywać wiadomość i objaśniać

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
infraestrutura
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia;

inhalator ˌĩnxaˈlatɔr n
inalador
(medycyna, medyczny) sprzęt służący do inhalacji i terapii dróg oddechowych;

inicjalizować ˌĩɲiʦ̑ʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
inicializar
nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś

inicjatywa n
iniciativa
propozycja zrealizowania określonych działań

iniekcja n
injeção
(medycyna, medyczny) zastrzyk

inklinacja n
inclinação
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
incubadora
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach;

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
incunábulo
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem);

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
Inquisição inquisição
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku;

inny ˈĩnːɨ adj
diferente
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
outro
nie ten, jakiś odmienny

inozytol n
inositol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli;

inskrypcja ĩw̃ˈskrɨpʦ̑ʲja n
inscrição
(książkowy) trwały, pamiątkowy napis zwykle wykuty w kamieniu, czasem wyryty w metalu lub drewnie;

inspirować v
inspirar instigar
dostarczać natchnienia

instalator n
instalador
(informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowujący go do użytkowania
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
instalar
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał
(technologia, technika, techniczny) montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach
instalar-se
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
instrumento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne;

instrument muzyczny n
instrumento musical
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych;

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
instinto
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji
(biologia, biologiczny) wrodzona zdolność żywych organizmów do złożonych, celowych działań, swoistych dla danego gatunku i ważnych dla przetrwania;

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
instintivo
(przymiotnik) od: instynkt

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
instituição
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
institucional
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
instituto
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych;

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
insulina
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę;
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon lub jego analog stosowany jako lek w terapii cukrzycy

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
resistência à insulina
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę;

insynuacja n
insinuação
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli, często nie wprost, a z użyciem aluzji

insynuować v
insinuar
sugerować rzeczy niekoniecznie prawdziwe

intarsja ĩnˈtarsʲja n
intársia
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna;

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
integração
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości)

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
intelecto
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia

intelektualizacja n
intelectualização
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych

intelektualizm n
intelectualismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
inteligência
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji;

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
inteligente
odznaczający się inteligencją

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
intenção
chęć, zamiar

intencjonalny ˌĩntɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
intencional
stanowiący intencję, mający coś na celu

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
intensidade
stopień nasilenia czegoś; natężenie

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
interação
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
interessante
ciekawy, zajmujący

interferencja n
interferência
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal;

interferon ˌĩntɛrˈfɛrɔ̃n n
interferão interferon
(biochemia, biochemiczny) rodzaj białka wytwarzanego i uwalnianego przez komórki organizmu w odpowiedzi na pojawienie się patogenów, np. wirusów, bakterii, pasożytów, komórek nowotworowych;

interkom n
interfone
system łączności wewnętrznej, zwłaszcza pojazdu albo budynku

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
interlíngua
(językoznawstwo, językoznawczy) międzynarodowy sztuczny język pomocniczy;

internacjonalizm n
internacionalismo
współpraca, solidarność międzynarodowa

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
internauta
użytkownik Internetu

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
interpretação
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie;

interpretacyjny adj
interpretativo
dotyczący interpretacji

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
pontuação
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie;

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
intersexualidade
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci

interwał ĩnˈtɛrvaw n
intervalo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między wysokościami dwóch dźwięków;

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
intervenção
wejście pomiędzy, mieszanie się do czegoś, aby osiągnąć zamierzony cel

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
intervencionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
introdução
wstęp, przedstawienie czegoś, początek

intronizacja n
entronização
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego

intruz n
intruso
człowiek niemile widziany w danym miejscu

intryga ĩnˈtrɨɡa n
intriga
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
intuição
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego;

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
intuitivo
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji

inulina n
inulina
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek;

inwazja ĩnˈvazʲja n
invasão
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium;
(biologia, biologiczny) gwałtowne rozprzestrzenienie się nowego gatunku na terytorium zajmowane dotąd przez reprezentantów rodzimych populacji;

inwazyjny adj
invasivo
(medycyna, medyczny) dotyczący badania lub zabiegu wiążącego się z ingerencją w organizm

inwersja n
inversão
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
investidor
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
investir
dokonywać inwestycji

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
investimento
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego;

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
engenheiro
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne;

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
engenharia
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
gás mostarda
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii;

irański iˈrãj̃sʲci adj
iraniano
odnoszący się do państwa Iran

irbis śnieżny n
leopardo-das-neves
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej;

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
irlandês
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
irlandês
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany przez Irlandczyków;

ironia iˈrɔ̃ɲja n
ironia
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą;

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
ironicamente
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
irónico irônico
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego

irracjonalność n
irracionalidade
cecha tego, co jest irracjonalne

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
irracional
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem

iryd ˈirɨt n
irídio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77

iryzacja n
iridescência
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw;

iskra ˈiskra n
faísca centelha chispa
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości

islam ˈislãm n
islã islão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa;

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
islamização
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
fascismo islâmico islamofascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
islamofobia
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów;

islamski isˈlãmsʲci adj
islâmico
związany z islamem, dotyczący islamu

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
islandês
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
islandês
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Islandii;

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
existir
być, występować w rzeczywistości

istota iˈstɔta n
criatura
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy

iterb ˈitɛrp n
itérbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70;

itr itr̥ n
ítrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39;

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
isoglossa
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
isolacionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju;

izomer n
isómero isômero
(chemia, chemiczny) jeden z dwóch lub większej liczby związków chemicznych o tym samym składzie atomowym, różniących się połączeniami lub ułożeniem atomów;

izoton n
isótono
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) każdy z pierwiastków chemicznych mający taką samą liczbę neutronów w jądrze, lecz różne liczby protonów;

izotop iˈzɔtɔp n
isótopo
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów;

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
israelense israelita
odnoszący się do państwa Izrael

iść iɕʨ̑ v
andar ir
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem
ir
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo

ja ja n
eu
jaźń, jestestwo

ja ja personalPronoun
eu
pierwsza osoba liczby pojedynczej

jabłczan n
malato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu jabłkowego

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
maçã
(spożywczy) owoc jabłoni
przedmiot w kształcie jabłka (1.1) lub je przypominający
maçã-de-adão pomo-de-adão
(potocznie, potoczny) wystająca grdyka u mężczyzn, jabłko Adama
orbe
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej;
patela rótula
(potocznie, potoczny) rzepka w kolanie

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
macieira
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo, na którym rosną jabłka;

jacht jaxt n
iate
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu;

jad jadɨ jat n
veneno peçonha
(chemia, chemiczny) (toksykologia) (zoologia, zoologiczny) substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu;

jadalnia jaˈdalʲɲa n
sala de jantar
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków

jadalny jaˈdalnɨ adj
comestível comível
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć

jadowity adj
venenoso
zawierający jad

jaggery n
jagra
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach

jaglica n
tracoma
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka;

jagnię ˈjäɟɲɛ n
cordeiro anho
(zoologia, zoologiczny) młode owcy;

jagoda jaˈɡɔda n
baga
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona;

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
jaguar onça
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca;

jajeczkować v
ovular
(fizjologia, fizjologiczny) uwalniać z jajnika dojrzałą, gotową do zapłodnienia komórkę jajową

jajko ˈjäjkɔ n
ovo
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce

jajnik ˈjäjɲik n
ovário
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy;

jajo ˈjäjɔ n
ovo
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka;
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie;

jak jak conjunction
como
…wprowadzający porównanie

jak jak n
iaque
(zoologia, zoologiczny) Bos grunniens, ssak z rodziny pustorożców;

jak jak preposition
como
…wprowadzający porównanie

jak jak pronoun
como
…używany w pytaniach o sposób lub stan
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu
…używany w zdaniach zależnych w znaczeniu: jeśli, jeżeli

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
como está
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
tal pai, tal filho
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
algum um
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany

jako ˈjakɔ preposition
como
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
de alguma forma de alguma maneira
w pewien, nie do końca określony, sposób

jakościowy adj
qualitativo
odnoszący się do jakości, związany z jakością

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
qualidade
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu

jamnik ˈjãmʲɲik n
dachshund bassê
(kynologia, kynologiczny) pies rasy jamnik (1.1)
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach;

jamthund ˈjãmtxũnt n
cão sueco de caça ao cervo elkhound sueco
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy szpiców myśliwskich pochodząca z regionu Jämtland w Szwecji;

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
japonês
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
japonês
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Japonii;

jard n
jarda
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra

jarmułka n
quipá
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów;

jarmuż ˈjarmuʃ n
couve-de-folhas
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach;

jarząb mączny n
mostajeiro-branco
(systematyka) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sorbus aria Crantz, gatunek drzewa z rodziny różowatych;

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
caverna
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka;

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
cavernícola
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini

jaskółka jaˈskuwka n
andorinha
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie;

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
vidente
(ezoteryka) człowiek, któremu przypisuje się zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasnowidzenie n
clarividência
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zdolność pozazmysłowego przewidywania przyszłości lub poznawania zjawisk niemożliwych do postrzegania zmysłami

jasny ˈjasnɨ adj
claro
o kolorze: mało intensywny
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty
claro luminoso
pełen światła, słońca, nie zaciemniony

jaspis ˈjaspʲis n
jaspe
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną;

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
gavião açor
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych;

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
lagarto lagartixa
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach;

jawa ˈjava n
realidade
rzeczywistość

jawajski jaˈvajsʲci adj
javanês
związany z Jawą, dotyczący Jawy

jazz ʤ̑ɛs n
jazz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych;

jałmużna jawˈmuʒna n
esmola
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania

jałmużnik n
esmoler
(dawniej, dawny) urzędnik rozdający jałmużnę w imieniu władcy
osoba rozdająca jałmużnę

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
zimbro junípero
(botanika, botaniczny) Juniperus, roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych;

jałówka jaˈwufka n
novilha bezerra
(zootechnika, zootechniczny) młoda, niemająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
jasmim
(botanika, botaniczny) Jasminum L, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych (Oleaceae);

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
ir
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
um uma
liczba 1

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
sozinho só
sam, pojedynczy, bez nikogo/niczego innego

jeden za drugim adv
um por um
pojedynczo i bez przerw

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
uma andorinha só não faz verão
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
uma andorinha só não faz verão uma andorinha não faz verão
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów

jednak ˈjɛdnak conjunction
entretanto
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego

jednoczesność n
simultaneidade
cecha tego, co jednoczesne, co odbywa się w tym samym czasie

jednoczesny ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
simultâneo
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
unicelular
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
unanimidade
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli

jednomyślny adj
unânime
bez różnic w przekonaniach

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
caolho
taki, który ma jedno oko

jednopłat n
monoplano
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny;

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
unicórnio licórnio
(mitologia, mitologiczny) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach;

jednostka jɛdˈnɔstka n
unidade
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zapis w którym podawana jest dana wartość

jednostka astronomiczna n
unidade astronômica
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca;

jednostronnie adv
unilateralmente
w sposób jednostronny

jedwab ˈjɛdvap n
seda
(włókiennictwo) tkanina z jedwabiu (1.1);
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników;

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
bicho-da-seda
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab;

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
um
nazwa cyfry 1 i liczby 1

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
único
istniejący tylko w jednym egzemplarzu

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
comida
coś, co można jeść; żywność, pokarm

jej jɛ̇j pronoun
seu
3. (osoba) lp, rodzaj żeński

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
veado cervo
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców;

jelito jɛˈlʲitɔ n
intestino
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem;

jelito cienkie n
intestino delgado
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym;

jelito grube n
intestino grosso
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy;

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
intestinal
(przymiotnik) od jelito

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
iemenita
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
visco
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny;

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
tagarela-europeu
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ;

jer jɛr n
tentilhão-montês
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków;

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
outonal do outono
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
outono
pora roku między latem a zimą;

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
freixo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., drzewo, rzadziej krzew, występujące na obszarze półkuli północnej, z rodziny oliwkowatych;

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
esturjão
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser Linnaeus, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze;

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
ainda
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
lago lagoa
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny;

jezuita n
jesuíta
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego;

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
quando em Roma, faça como os romanos
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
comer
przyjmować pokarmy

jeść obiad v
almoçar
spożywać południowy posiłek

jeż jɛʃ n
ouriço
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
se
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
porco-espinho
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju jeżozwierzy (1.1)

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
amora amora-silvestre
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach;
amora silva
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica

jidysz ˈjidɨʃ n
iídiche ídiche
(językoznawstwo, językoznawczy) język Żydów aszkenazyjskich;

jod jɔt n
iodo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53;

jodek ˈjɔdɛk n
iodeto
(chemia, chemiczny) sól jodowodoru lub związek jodu z niemetalem

jodła ˈjɔdwa n
abeto
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych;

joga ˈjɔɡa n
ioga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej;
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych

jogging n
jogging
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym;

jogin n
iogue ioguim
buddyjski lub hinduistyczny asceta uprawiający jogę;

jogurt ˈjɔɡurt n
iogurte
(spożywczy) produkt mleczarski fermentowany mlekowo;

jojoba n
jojoba
(botanika, botaniczny) Simmondsia chinensis, (zobacz) simondsja kalifornijska

jon jɔ̃n n
ião íon
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni);

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
ionização
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony;

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
jordaniano
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania

jowialny adj
jovial
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu

juan ˈju<sup>w</sup>ãn n
yuan
(jednostka monetarna) waluta Chin;

jubiler juˈbʲilɛr n
joalheiro
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
jubileu
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
judaísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów;

jugosłowiański ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
iugoslavo jugoslavo
związany z Jugosławią, dotyczący Jugosławii

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
juliano
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara
z czasów Juliusza Cezara

junta n
junta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu;
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku;

jura ˈjura n
Jurássico
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

jurajski juˈrajsʲci adj
jurássico
(geologia, geologiczny) dotyczący jury, występujący, powstały w jurze

jurysdykcyjnie adv
jurisdicionalmente
zgodnie z jurysdykcją

jurysdykcyjny adj
jurisdicional
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z jurysdykcją, dotyczący jurysdykcji

jurysprudencja ˌjurɨspruˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
jurisprudência
nauka lub znajomość prawa

juta ˈjuta n
juta
(botanika, botaniczny) Corchorus L., roślina tropikalna z rodziny ślazowatych;
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna;
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny

jutro ˈjutrɔ adv
amanhã
następnego dnia po obecnym

jutro ˈjutrɔ n
amanhã
dzień następny w stosunku do obecnego

już juʃ particle
já
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń

jąderko n
nucléolo
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA;

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
núcleo
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu;
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny;
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego;
testículo
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) męski narząd rozrodczy zwierząt i ludzi wytwarzający nasienie;

jądro komórkowe n
núcleo celular
(biochemia, biochemiczny) (biologia, biologiczny) organellum zawierające większość materiału genetycznego komórki;

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
gago
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka

jęczeć v
gemer
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
cevada
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Hordeum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) ziarno z nasion jęczmienia (1.1)
hordéolo terçol
(potocznie, potoczny) grudka na powiece, powstała wskutek infekcji;

jęk jɛ̃ŋk n
gemido lamento
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp.

jętka ˈjɛ̃ntka n
efêmera
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko;

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
linguagem língua
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera;
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy; (także, też) konkretny wariant danego języka (1.2), wydzielony geograficznie, środowiskowo lub stylistycznie
língua
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta osłaniająca stopę pod sznurówką
língua idioma
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie;
língua linguagem idioma
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, zasad wymowy, idiomów, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór;

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
língua gestual língua de sinais
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
língua estrangeira
(językoznawstwo, językoznawczy) język inny niż język ojczysty

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
língua materna língua nativa
(językoznawstwo, językoznawczy) język przyswojony jako pierwszy w otoczeniu, w którym się wychowuje;

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
linguagem de programação
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych

kabaret kaˈbarɛt n
cabaré
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców (i tym podobne, i temu podobne);

kabel ˈkabɛl n
cabo
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył;
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej;
(budownictwo) rodzaj liny, w której druty prowadzone są równolegle;

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
cabergolina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny;

kabura n
coldre
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni;

kac kaʦ̑ n
ressaca
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia) na skutek nadmiernego spożycia alkoholu;

kacyk n
cacique
(etnografia, etnograficzny) przywódca plemienny;
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) urzędnik nadużywający władzy

kaczka ˈkaʧ̑ka n
pato pata
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso lub potrawa z kaczki (1.1)

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
pato
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki

kadm katm̥ n
cádmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48;

kadra n
pessoal
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
incenso
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń

kadź n
tina cuba
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych;

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
camisa de força
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych;

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
focinheira
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk;

kajak ˈkajak n
caiaque
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach;

kajdanki n
algema
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów;

kakadu kaˈkadu n
cacatua catatua
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór;

kakao kaˈkaɔ n
cacau
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem

kakofonia ˌkakɔˈfɔ̃ɲja n
cacofonia
nieprzyjemne połączenie dźwięków;

kaktus ˈkaktus n
cacto cato
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej;

kalafior kaˈlafʲjɔr n
couve-flor
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach;

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
colofônia
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych;

kalander n
calandra
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału;

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
couve-rábano
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa kalarepy (1.1)

kaldera kalˈdɛra n
caldeira
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji;

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
caleidoscópio calidoscópio
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu;

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
calendário
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca;
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.);

kalendarz adwentowy n
calendário do Advento
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia;

kalesony ˌkalɛˈsɔ̃nɨ n
ceroulas
(krawiectwo) rodzaj bielizny męskiej z długimi nogawkami, zakładanej na chłody pod spodnie;

kalif ˈkalʲif n
califa
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa;

kalifat kaˈlʲifat n
califado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa;

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
califórnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98;

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
californiano
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
caligrafia
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu;

kaligraficzny adj
caligráfico
napisany ozdobnym pismem odręcznym
związany z kaligrafią

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
calculadora
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych;

kalmar ˈkalmar n
lula
(zoologia, zoologiczny) Teuthida, gatunek głowonoga;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) zwierzę z gatunku kalmarów (1.1); zwykle w lm

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
radiador
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna

kalosz ˈkalɔʃ n
galocha
(obuwnictwo, obuwniczy) gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą;

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
calvinismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich;

kambodżański ˌkãmbɔˈʤ̑ãj̃sʲci adj
cambojano
odnoszący się do państwa Kambodża

kamea n
camafeu
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło;

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
camaleão
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała;
(przenośnie, przenośnia) człowiek, który łatwo zmienia poglądy

kamelia n
camélia
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju kamelii (1.1)
kwiat kamelii (1.2)

kamerdyner n
mordomo
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe

kamfora kãw̃ˈfɔra n
cânfora
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie;

kamieniołom n
pedreira
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową;

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
pedra
(mineralogia, mineralogiczny) obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia
(medycyna, medyczny) złóg powstający w organach wewnętrznych, takich jak nerki, woreczek żółciowy, moczowody
twardy osad powstający w naczyniach, kotłach itp.;

kamień młyński n
mó
(technologia, technika, techniczny) jeden z dwóch płaskich okrągłych kamieni w młynie żarnowym służących do rozcierania ziarna

kamień nazębny n
tártaro
(stomatologia, stomatologiczny) twardy osad powstający na powierzchni zębów;

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
gema
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie;

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
colete
(odzieżownictwo) (krawiectwo) ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki

kampania wyborcza n
campanha eleitoral
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ogół środków masowego przekazu (plakaty, reklamy telewizyjne, radiowe, prasowe, wiece, spotkania z wyborcami), jakimi specjaliści od marketingu politycznego promują kandydaturę polityka lub partii;

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
canadense canadiano
związany z Kanadą, dotyczący Kanady

kanalia kãˈnalʲja n
canalha
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
efluente
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków

kanapka kãˈnapka n
sandes sanduíche
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (handel, handlowy) kanapka (1.1) składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami

kanarek kãˈnarɛk n
canário
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu;

kanaryjski adj
canário
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi

kanał ˈkãnaw n
canal
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków

kancerogeneza n
carcinogénese
(medycyna, medyczny) mechanizm tworzenia się nowotworów

kanclerz n
chanceler
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi

kandela kãnˈdɛla n
candela
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd;

kandydat kãnˈdɨdat n
candidato
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś

kangur ˈkãŋɡur n
canguru
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków;

kania ˈkãɲa n
milhafre
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych;

kanibal kãˈɲibal n
canibal
człowiek, który jada ludzkie mięso

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
canibalismo
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku;

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
canícula
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
canhoneira
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

kanonik n
cónego cônego
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna;

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
canonização
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej;

kanonizować v
canonizar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym

kantabryjski adj
cantábrico
związany z Kantabrią, dotyczący Kantabrii, pochodzący z Kantabrii

kantata kãnˈtata n
cantata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny na głosy solowe;

kanton ˈkãntɔ̃n n
cantão
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej;

kantor ˈkãntɔr n
casa de câmbio
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną

kantyk n
cântico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych;

kaolin kaˈɔlʲĩn n
caulim
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny;

kapecytabina n
capecitabina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy

kapelan n
capelão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny duszpasterzujący w wojsku, więzieniu, szpitalu, żeńskim domu zakonnym albo w prywatnej kaplicy;

kapelusz kaˈpɛluʃ n
chapéu
(odzieżownictwo) rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku;

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
chinelo
(obuwnictwo, obuwniczy) obuwie używane tylko w domu

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
capitalismo
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie;

kapitan kaˈpʲitãn n
capitão capitã
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem;
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę

kapitał kaˈpʲitaw n
capital
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy)
(przenośnie, przenośnia) niematerialna wartość, zasób do wykorzystania

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
capela
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym;
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem

kapral ˈkapral n
cabo
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim;

kaprys ˈkaprɨs n
capricho
chwilowa zachcianka, dziwactwo
nagła, niespodziewana zmiana jakiegoś zjawiska
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w XVI-XVII w.: instrumentalny utwór muzyczny oparty na swobodnej improwizacji;

kapsaicyna n
capsaicina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili;

kapsyd n
cápside
(biologia, biologiczny) białkowa osłonka genomu wirusa;

kaptur ˈkaptur n
capuz capucho
(krawiectwo) część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy;

kapusta kaˈpusta n
repolho couve
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę;

kapusta kiszona n
chucrute
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych;

kapłon n
capão
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej;

kara ˈkara n
pena
dolegliwość wymierzona jako sankcja

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
pena de morte
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa;

karabin kaˈrabʲĩn n
espingarda fuzil
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie;

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
metralhadora
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm;

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
carabina
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie;

karabinier n
carabineiro
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w dawnych armiach europejskich: wyborowy żołnierz piechoty i kawalerii

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
caraíba
dotyczący Karaibów (obszaru) lub Morza Karaibskiego

karaluch kaˈralux n
barata blata
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi;

karaoke ˌkaraˈɔkɛ n
karaokê karaoke
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach

karate kaˈratɛ n
caratê
(sport, sportowy) japońska sztuka walki;

karawaka n
cruz de Caravaca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański krzyż z dwoma poprzeczkami (prawidłowo z górną nieco krótszą) stawiany w miejscu publicznym w związku z epidemią lub noszony jako talizman chroniący od chorób zakaźnych;

karawan n
carro fúnebre rabecão
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami

karawana ˌkaraˈvãna n
caravana
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni;

karawanseraj n
caravancerá caravançarai caravançará
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) zajazd stanowiący miejsce postoju karawan, mający pomieszczenia dla podróżnych wraz ze składami na towary;

karawela ˌkaraˈvɛla n
caravela
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku;

karać ˈkaraʨ̑ v
castigar
wymierzać karę

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
alcachofra alcachofra hortense
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych;

kardamon karˈdãmɔ̃n n
cardamomo
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców kardamonu (1.1)

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
cardiólogo cardiologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
cardiologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem;

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
cardiológico
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii

kardynalny adj
cardeal
główny, najważniejszy, zasadniczy

kardynał karˈdɨ̃naw n
cardeal
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim;
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków;

karelski adj
careliano
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów

karetka kaˈrɛtka n
ambulância
(medycyna, medyczny) (motoryzacja) samochód służący do przewozu chorych

kariera karʲˈjɛra n
carreira
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym

kariotyp n
cariótipo
(biologia, biologiczny) zestaw chromosomów właściwy dla danego organizmu;

kark kark n
cerviz nuca
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu

karma ˈkarma n
carma
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia;

karmazynowy adj
carmesim carmim
intensywnie czerwony

karmelizacja n
caramelização
(cukiernictwo) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) proces rozkładu cukru pod wpływem ciepła;

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
alimentar
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś

karnawał karˈnavaw n
carnaval
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody;

karnizm n
carnismo
(socjologia, socjologiczny) system przekonań, zachowań lub ideologia, która przyzwala człowiekowi na jedzenie określonych zwierząt

karo ˈkarɔ n
ouros
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru;

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
carroçaria
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu);

karoten n
caroteno
(biochemia, biochemiczny) jeden ze związków organicznych z grupy węglowodorów nienasyconych stanowiących barwniki fotosyntetyczne o barwach od żółtej do czerwonej i prowitaminy witaminy A, występujących w wielu roślinach, m.in. marchwi;

karp karp n
carpa
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana;

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
placa de vídeo
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera;

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
cartão de crédito
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową;

kartel ˈkartɛl n
cartel
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki;

kartezjański adj
cartesiano
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza

kartka ˈkartka n
folha
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
cartografia
nauka o tworzeniu map;

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
cartográfico
dotyczący kartografii

karton ˈkartɔ̃n n
caixa de papelão
tekturowe pudełko
papelão
gruby, sztywny papier

kartuzja n
cartuxa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor kartuzów;

karuzela ˌkaruˈzɛla n
carrossel
urządzenie do zabawy, które się kręci;

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
caricatura
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby;

karykaturzysta n
caricaturista
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur

karzeł ˈkaʒɛw n
anão
(medycyna, medyczny) człowiek o niedoborze wzrostu;
postać fantastyczna, istota niewielkiego wzrostu
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego;

kasa ˈkasa n
caixa
stanowisko do naliczania należności za towar lub usługi, gdzie na miejscu dokonuje się zapłaty / płatności

kaseta wideo n
videocassete
(technologia, technika, techniczny) taśma magnetyczna w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetowidów;

kasjer ˈkasʲjɛr n
caixa
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze

kask kask n
capacete
rodzaj ochronnego nakrycia głowy;
(historia, historyczny, historycznie) hełm stalowy używany przez dragonów i kirasjerów

kaskada kaˈskada n
cascata
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni;

kaskader n
dublê
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach

kasta ˈkasta n
casta
(społeczny) grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię;

kastet n
soco-inglês soqueira
rodzaj dodatkowej broni do walki na pięści w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni;

kastrat ˈkastrat n
castrado
mężczyzna, który został poddany kastracji

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
castrar
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
casino cassino
ekskluzywny lokal rozrywkowy przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu;

kaszalot kaˈʃalɔt n
cachalote
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus Linnaeus, waleń z rodziny kaszalotowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej;

kaszanka kaˈʃãnka n
morcela
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów;

kaszel ˈkaʃɛl n
tosse
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego;

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
tossir
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc

kasztan ˈkaʃtãn n
castanha
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc (orzech) kasztana (1.1)
nasienie kasztanowca

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
cachúbio
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów

kaszubski kaˈʃupsʲci n
cachúbio
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka;

kat kat n
carrasco verdugo
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć;

katakumba n
catacumba
(dawniej, dawny) podziemna nekropolia

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
catalítico
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie

kataliza n
catálise
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemicznej zachodzące pod wpływem katalizatora;

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
catalisador
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej;

katalizować v
catalisar
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać

katalog kaˈtalɔk n
diretório
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików;
spis zawartości biblioteki

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
catalão
związany z Katalonią

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
catalão
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii;

katana kaˈtãna n
catana
rodzaj miecza japońskiego;

katapulta ˌkataˈpulta n
catapulta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków;

katarynka n
realejo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami;

kataster n
cadastro
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
desastre catástrofe
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi

katastrofista n
catastrofista
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof)

katastrofistka n
catastrofista
kobieta cechująca się katastrofizmem

katastrofizm n
catastrofismo
pesymistyczny ogląd na życie budowany na przeświadczeniu o nieuchronności zagłady/klęski i spowodowanego nią kryzysu

katechizm n
catecismo
(kościelny) podręcznik do katechezy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej;

katedra kaˈtɛdra n
catedral
(kościelny) główny kościół diecezji;

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
categoria
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji
każde z podstawowych pojęć danego systemu filozoficznego, bądź nauki

katharewusa n
catarévussa grego catarévussa
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.;

kation ˈkatʲjɔ̃n n
catião cátion
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon;

katiusza n
Katyusha katyusha
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich samobieżnych wyrzutni rakietowych wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej;

katoda kaˈtɔda n
catódio cátodo
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale;

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
católico
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
catolicismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych;

katolik kaˈtɔlʲik n
católico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego

kaukaski kawˈkasʲci adj
caucasiano
wywodzący się z Kaukazu

kawa ˈkava n
café
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych;
(spożywczy) ziarna kawowca, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój
árvore de café café
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Coffea L., kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych;

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
café turco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią)

kawaler kaˈvalɛr n
solteiro
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
cavalaria
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno;

kawałek kaˈvawɛk n
pedaço
fragment pewnej całości

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
café
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje;

kawior ˈkavʲjɔr n
caviar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym;

kawitacja n
cavitação
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia;

kawka ˈkafka n
gralha-de-nuca-cinzenta
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych;

kawowiec kaˈvɔvʲjɛʦ̑ n
cafeeiro
(botanika, botaniczny) Coffea, wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych;

kazachski kaˈzaxsʲci adj
cazaque
odnoszący się do Kazachów lub Kazachstanu

kazanie kaˈzãɲɛ n
sermão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
caseína
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków;

kazirodztwo n
incesto
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii;

kaznodzieja n
pregador
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania;

kał kaw n
excremento
(fizjologia, fizjologiczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe;

kałamarz kaˈwãmaʃ n
tinteiro
niewielki, szczelnie zamykany pojemnik z różnych materiałów, służący do przechowywania atramentu lub tuszu;

kałuża kaˈwuʒa n
charco
płytki dołek wypełniony wodą, błotem

każda pliszka swój ogonek chwali ˈkaʒda ˈplʲiʃka ˈsfuj ɔˈɡɔ̃nɛk ˈxfalʲi proverb
cada bufarinheiro louva seus alfinetes
każdy się chwali i przypisuje sobie zasługi

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
cada todo
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku

kciuk cʨ̑uk n
polegar dedo polegar
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców;

keczua n
quíchua quéchua
(językoznawstwo, językoznawczy) język Indian Keczua;

keczup ˈkɛʧ̑up n
catchupe ketchup
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw;

kefija kɛˈfʲija n
keffiyeh
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy;

kefir ˈkɛfʲir n
kefir
(spożywczy) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego;

kelner ˈkɛlnɛr n
garção
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy

kelnerka kɛlˈnɛrka n
garçonete
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
queniano
odnoszący się do państwa Kenia

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Cenozoico
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi;

kerato-
querato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem

keratolityczny adj
queratolítico
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka

ketoprofen n
cetoprofeno
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) popularny środek przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwgorączkowy z grupy nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych;

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
khmer
związany z Khmerami z Kambodży

khmerski ˈkmɛrsʲci n
língua khmer
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach

kibuc ˈcibuʦ̑ n
kibutz
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną;

kichać ˈcixaʨ̑ v
espirrar
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz

kichnięcie n
espirro
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem

kick boxing n
kickboxe kickboxing
(sport, sportowy) rodzaj sztuki walki

kicz ciʧ̑ n
kitsch
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
quando
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
alguma vez
w dowolnym, nieokreślonym czasie

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
outrora
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości)

kielich ˈcɛlʲix n
cálice
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce;

kielnia ˈcɛlʲɲa n
colher de pedreiro
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka;

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
motorista condutor
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta)

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
volante
(motoryzacja) element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu;

kierunek cɛˈrũnɛk n
direção
droga, linia łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel
tendência
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
pisca-pisca farolim
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
bolso algibeira
(krawiectwo) (odzieżownictwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie;

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
carteirista
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi

kieł cɛw n
canino
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi;

kiełbasa cɛwˈbasa n
salsicha linguiça
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego;

kijanka ciˈjãnka n
girino
(zoologia, zoologiczny) larwa płazów bezogonowych prowadząca wodny tryb życia;

kikut ˈcikut n
toco
(anatomia, anatomiczny) odstająca pozostałość amputowanej kończyny lub część ciała niedostatecznie wykształcona

kilobajt ciˈlɔbajt n
kilobyte
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom

kilogram ciˈlɔɡrãm n
quilo quilograma
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg;

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
quilômetro quilómetro
jednostka długości równa tysiącowi metrów;

kilometraż ˌcilɔ̃ˈmɛtraʃ n
quilometragem
przebyta droga zmierzona w kilometrach

kilwater cilˈvatɛr n
esteira
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
quimono kimono
(odzieżownictwo) tradycyjny strój japoński;

kinematograf n
cinematógrafo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów;

kino ˈcĩnɔ n
cinema
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy

kinoman cĩˈnɔ̃mãn n
cinéfilo
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miłośnik kina, filmu

kinomania n
cinefilia
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pasja w chodzeniu do kina i oglądaniu filmów

kiosk cɔsk n
quiosque
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
quirguiz
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
quirguiz
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu;

kirys ˈcirɨs n
couraça
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi;

kit cit n
massa de vidraceiro
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp.

kiur cjur n
cúrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96;

kiwi ˈki.vʲi n
quivi kiwi
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce;
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię;

kiła ˈciwa n
sífilis
(medycyna, medyczny) choroba weneryczna wywoływana przez krętka bladego;

kiść ciɕʨ̑ n
cacho penca
pęk czegoś – owoców, kwiatów, przedmiotów

klacz klaʧ̑ n
égua
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia;

klakson ˈklaksɔ̃n n
buzina
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia);

klamka ˈklãmka n
trinco
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie

klarnet ˈklarnɛt n
clarinete
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem;

klasa ˈklasa n
classe
(edukacja, edukacyjny) grupa dzieci w szkole

klasy n
amarelinha
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą

klasycyzm n
classicismo
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego;

klasyfikować v
classificar
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady

klasztor ˈklaʃtɔr n
mosteiro
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły

klatka ˈklatka n
gaiola jaula
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
tórax peito
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce;

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
escadaria
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody;

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
claustrofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym;

klauzula klawˈzula n
cláusula
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym;

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
cravo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny;

klawesynista n
cravista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klawesynie

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
teclado
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych

klawisz ˈklavʲiʃ n
tecla
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp.;

kleisty adj
glutinoso
o właściwościach klejenia się, ciągnący się

klej klɛj n
cola
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów

klementynka n
clementina
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc klementynki (1.1)

kleptokracja n
cleptocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy złodziei, osób skorumpowanych;

kleptomański adj
cleptomaníaco
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z kleptomanią lub kleptomanami; mający cechy kleptomana

klerokracja n
clerocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządzenia, w którym władza należy do kleru

kleryk ˈklɛrɨk n
seminarista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego;

kleszcz klɛʃʧ̑ n
carrapato
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią;

kleszczowe zapalenie mózgu n
encefalite do carrapato
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez zakażone kleszcze;

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
cliente freguês
(handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej
cliente
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer

klimat ˈklʲĩmat n
clima
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat;

klin klʲĩn n
cunha
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta;
kształt tej maszyny

klingoński adj
klingon
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów

klingoński n
klingon
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek"

klinika ˈklʲĩɲika n
clínica
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym;

klon klɔ̃n n
bordo ácer
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych;

klops klɔps n
almôndega
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsna kulka duszona w sosie;

klub klup n
clube
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach

klub nocny n
boate casa noturna
lokal rozrywkowy otwarty w nocy;

klucz kluʧ̑ n
chave
przyrząd do otwierania zamka;
kod do szyfru;
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord
chave de fenda chave
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub
chave clave
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków;

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
chave inglesa
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu;

klątwa n
maldição
życzenie komuś nieszczęścia

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
ajoelhar-se
zginać kolana, przyjmując pozycję opierającą się na nich

kminek ˈkmʲĩnɛk n
cominho
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie
cominho alcaravia
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych;

knot knɔt n
mecha
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym

koala kɔˈala n
coala koala
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski;

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
coligação coalizão
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji

kobalt ˈkɔbalt n
cobalto
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27;

kobiecość n
feminilidade
cecha tego, co kobiece

kobieta kɔˈbʲjɛta n
mulher
dorosły człowiek płci żeńskiej;

kobra ˈkɔbra n
naja
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki;

koc kɔʦ̑ n
cobertor coberta
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem

koc elektryczny n
lençol térmico
okrycie z wkładem grzejnym zasilanym elektrycznie

kochanek kɔˈxãnɛk n
amante
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
amar
odczuwać miłość do kogoś
uwielbiać jakąś rzecz
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem

kocimiętka n
erva-de-gato
(botanika, botaniczny) Nepeta, bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg;

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
caldeirão
duże naczynie metalowe z pokrywą;

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
caldeira
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej;

kod kɔt n
código
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji;

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
código de barras
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki;

kod pocztowy n
código postal CEP
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
código fonte
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania;

kodeks karny n
código penal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów regulujących odpowiedzialność karną obywateli danego kraju

kodować v
codificar
szyfrować używając kodu

koenzym n
coenzima
(biochemia, biochemiczny) niebiałkowy związek organiczny niezbędny do działania niektórych enzymów;

koewolucja n
coevolução
(biologia, biologiczny) proces współzależnej ewolucji dwóch lub kilku gatunków;

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
cafeína
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym;

kogut ˈkɔɡut n
galo
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej;

koherencja n
coerência
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi

kohorta kɔˈxɔrta n
coorte
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu;

kojot ˈkɔjɔt n
coiote
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka;

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
cocaína
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny;

kokarda kɔˈkarda n
laço
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kokoshnik
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji;

koks kɔks n
coque
(technologia, technika, techniczny) stały produkt suchej destylacji węgla;

koktajl ˈkɔktajl n
coquetel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób;

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ceia jantar
posiłek wieczorny, ostatni posiłek w ciągu dnia

kolano kɔˈlãnɔ n
joelho
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę;

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
ciclismo
(sport, sportowy) forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych;

kolaż n
colagem
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów;

kolcowój pospolity n
góji
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych;

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
equidna
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Tachyglossus, żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami;

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
cota de malha
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę;

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
brinco
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu,

kolebka kɔˈlɛpka n
berço
kołyska, łóżeczko dla dziecka
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się
pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku

kolega kɔˈlɛɡa n
colega
towarzysz pracy, nauki lub zabawy

kolegium n
colégio
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego;

kolej ˈkɔlɛj n
ferrovia caminhos-de-ferro
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną;

kolejka kɔˈlɛjka n
fila
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś;

kolejka górska n
montanha-russa
urządzenie rozrywkowe w formie konstrukcji z wysokimi wzniesieniami, stromiznami i ostrymi zakrętami, po której poruszają się wagoniki z pasażerami;

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
ordem
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
coleção
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.)
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
colecionador
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
colecionar
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję

kolekta n
coleta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej;

kolektomia n
colectomia
(medycyna, medyczny) częściowe lub całkowite chirurgiczne usunięcie jelita grubego;

kolektywizacja n
coletivização
nadawanie czemuś formy kolektywnej;

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
coentro
(botanika, botaniczny) Coriandrum L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne;

koliber kɔˈlʲibɛr n
beija-flor colibri
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków;

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
colocação
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników;

kolokwialnie ˌkɔlɔˈkfʲjalʲɲɛ adv
coloquialmente
w sposób kolokwialny, potocznie

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
colónia
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik;
colónia colônia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo;

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
colonialismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków;

kolonizacja n
colonização
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
colonizador
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru

kolonizować v
colonizar
przekształcać zdobyty kraj we własną kolonię

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
colonoscopia coloscopia
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi;

kolor ˈkɔlɔr n
cor
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot;
naipe cor
(termin karciany) symbol na karcie umieszczony obok jej wartości;

koloratura n
coloratura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdabianie partii wokalnej elementami wirtuozowskimi
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiew ozdobiony elementami wirtuozowskimi

kolostomia n
colostomia
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym;

kolumna kɔˈlũmna n
coluna
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną;

komar ˈkɔ̃mar n
mosquito
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień;

kombinatoryka n
combinatória
(matematyka, matematyczny) dział matematyki zajmujący się badaniem liczby możliwych do utworzenia konfiguracji, które spełniałyby określone warunki w danej strukturze matematycznej;

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
comédia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.;
o obłudnym zachowaniu kogoś, kto odgrywa jakąś rolę, aby odnieść korzyści

komediodramat n
comédia dramática dramédia
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dzieło sceniczne łączące elementy komedii i dramatu;

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
comentário
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
comentar
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
comercial
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań

kometa kɔ̃ˈmɛta n
cometa
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej;

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
banda desenhada história em quadrinhos
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię;

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
chaminé
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca;
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach;
pionowy tunel w kształcie komina (1.1)

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
limpa-chaminés
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów;

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
esquadra
lokal, w którym urzędują pracownicy policji

komisarz n
comissário
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
comissão
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności;

komitet kɔ̃ˈmʲitɛt ˈkɔ̃mʲitɛt n
comitê
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań

komoda kɔ̃ˈmɔda n
cômoda gaveteiro
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki;

komodyfikacja n
comoditização
(ekonomia, ekonomiczny) przekształcenie rzeczy, usług, pomysłów czy idei z wartości użytkowej na wartość wymienną;

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
câmara de gás
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca;

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
companhia
kilka osób spędzających wspólnie czas

kompas ˈkɔ̃mpas n
bússola compasso
(geografia, geograficzny) przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego;

kompatriota n
compatriota
(dawniej, dawny) rodak

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈʦ̑ɨjnɨ adj
compensatório
związany z kompensacją

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
compilador
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji;

kompleks niższości n
complexo de inferioridade
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności;

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
completo
cały, będący w komplecie

komplikacja n
complicação
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
compost
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic)

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
compota
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) słodki napój z gotowanych owoców;

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
compositor
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
compromisso
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie;

komputer kɔ̃mˈputɛr n
computador
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania informacji, które da się zakodować w formie ciągu cyfr;

komputer osobisty n
computador pessoal
(informatyka, informatyczny) mikrokomputer przeznaczony przede wszystkim do użytku osobistego w domu i biurze;

komputeryzacja n
computadorização
(informatyka, informatyczny) wprowadzanie używania komputerów do przedsiębiorstw, szkół i urzędów;

komunia kɔ̃ˈmũɲja n
comunhão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament eucharystii;

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
comunicação
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności;

komunikować v
comunicar
mieć kontakt

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
comunista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
comunismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa;

komórka kɔ̃ˈmurka n
célula
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych;

komórka macierzysta n
célula-tronco
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna

komża n
sobrepeliz
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach;

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
concepção conceito
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
concerto
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny;

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
condensador capacitor
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne;

kondor ˈkɔ̃ndɔr n
condor
(ornitologia, ornitologiczny) wielki drapieżny ptak z rodziny kondorowatych, występujący w Ameryce, przeważnie padlinożerny

kondotier n
condottiere condottiero
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
regador
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin;

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
conferência
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
coletiva de imprensa
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów;

konfesjonalizm n
confessionalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej opierający się na różnicowaniu stopnia udziału obywateli w życiu społeczno-politycznym według wyznawanej religii;

konfesjonał n
confessionário
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi;

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
confiscar
dokonywać konfiskaty

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
compota
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoce smażone w syropie cukrowym;

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
conflito
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności;

konformista n
conformista
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistka n
conformista
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformistyczny adj
conformista
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

konformizm n
conformismo
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie;

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
confraria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat

konfrontacja n
confronto
porównanie ze sobą, zestawiając cechy wspólne i rozbieżne

konfucjanizm n
confucianismo confucionismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza;

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
congolês
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga

kongregacja n
congregação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (administracja) jednostka administracji Stolicy Apostolskiej odpowiadająca świeckiemu ministerstwu

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
congresso
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja
najwyższy organ niektórych organizacji

koniak ˈkɔ̃ɲak n
conhaque
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji;

koniczny adj
cónico
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
trevo
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych;

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
fim
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu
okoliczności końca (1.2)
fim ponta
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
necessidade
coś, czego nie można uniknąć

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
necessário
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
cavalo-marinho
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus, przypominająca kształtem konika szachowego;

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ n
gafanhoto
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający pasikonika lub szarańczę;

konina kɔ̃ˈɲĩna n
carne de cavalo
(spożywczy) mięso końskie;

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
conjugação
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj;

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
conclave
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia.

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
conclusão
wniosek końcowy
(historia, historyczny, historycznie) siedemnasto- lub osiemnastowieczny napis trumienny zawierający ostatnią sentencję mowy pogrzebowej, który był umieszczany na tkaninach, często wraz z portretem i herbem zmarłego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wniosek strony w procesie, żądanie

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
concordata
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) układ pomiędzy Stolicą Apostolską a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła katolickiego w danym państwie;

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
concubina amásia
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
competição
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy
(ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą

konkurować v
competir
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
cânhamo
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek;

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
consenso
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu

konserwacja n
manutenção
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem;

konserwant n
conservador
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów;

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
conservador
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk

konserwatywnie adv
conservadoramente
w sposób konserwatywny, zgodnie z tradycją

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
conservadorismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1)
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian;

konsorcjum kɔ̃w̃ˈsɔrʦ̑ʲjũm n
consórcio
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia;

konspiracja n
conspiração
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy

konspirator n
conspirador
uczestnik konspiracji

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
consternação
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
construção
proces budowania, konstruowania
układ elementów, sposób ich powiązania
(matematyka, matematyczny) metoda wykreślania figur geometrycznych określonym sposobem, określonymi przyrządami

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
construtor
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
construtivista
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem

konstruktywizm n
construtivismo
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej;

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
construir
budować, tworzyć konstrukcję

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
constituição
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie;

konstytucyjność n
constitucionalidade
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
constitucional
dotyczący konstytucji
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
cônsul
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną;
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym;

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
consulado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym;

konsumować v
consumir
spożywać, jeść

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
consumismo
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia;

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
consistência
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
contato contacto
zetknięcie się

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
contexto
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz;
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
contemplação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
contemplar
pogrążać się głęboko w myślach

konto ˈkɔ̃ntɔ n
conta
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta;

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
contrabando
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa;

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
contrabaixo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy;

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
contraste
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu

kontrfaktyczny adj
contrafatual
(filozofia, filozoficzny) taki, który odnosi się do zdarzeń potencjalnych lub nierzeczywistych

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
controle
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi
controle controlo
(potocznie, potoczny) nadzór nad kimś lub nad czymś

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
controlar
sprawdzać, czy coś działa tak, jak powinno, czy jest takie, jak powinno być

kontrowersja n
controvérsia
niejednoznaczność opinii w jakiejś sprawie, wywołująca dyskusje, sprzeczki

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
contrainteligência
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw;

kontrybucja n
contribuição
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium

kontur ˈkɔ̃ntur n
contorno
linia, zarys kształtu

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
contusão
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
continente
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych;

kontynuacja n
continuação
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
continuar
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
conurbação
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi;

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
lírio-do-vale
(botanika, botaniczny) Convallaria L., roślina z rodziny szparagowatych o białych kwiatach i intensywnym zapachu;

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
convenção
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa

konwojować v
comboiar
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
cooperação
współpraca, współdziałanie

koordynacja n
coordenação
organizowanie i planowanie wspólnych działań

koordynować v
coordenar
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
mina
(górnictwo, górniczy) zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin;

koparka kɔˈparka n
escavadeira escavadora
(maszynoznawstwo) maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
cavar
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny

koper ˈkɔpɛr n
endro
(botanika, botaniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa;

koperta kɔˈpɛrta n
envelope
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty;

kopia ˈkɔpʲja n
cópia
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (biurowość, biurowy) nie oryginał dokumentu
lança
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno;

kopiarka n
copiadora
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące

kopista n
copiador
osoba sporządzająca kopie

kopolimer n
copolímero
(chemia, chemiczny) polimer, któreg łańcuchy zawierają dwa lub więcej rodzajów merów;

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
cóptico
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
cóptico
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
copular
(fizjologia, fizjologiczny) odbywać stosunek seksualny

kopuła kɔˈpuwa n
cúpula domo
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie;

kopytny adj
ungulado
taki, który ma kopyta

kopyto kɔˈpɨtɔ n
casco pata
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków;

kora ˈkɔra n
casca súber
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką
súber casca
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny

koral ˈkɔral n
coral
(biologia, biologiczny) koralowiec
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
coreano
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
coreano
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej;

korek ˈkɔrɛk n
cortiça
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału
engarrafamento
(transport, transportowy) (potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym;

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
correlação
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych;

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
correspondência
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory)
materiał nadesłany przez korespondenta
zbiór dokumentujący korespondencję (1.1), ogół listów wymienionych z kimś lub w konkretnej sprawie lub w jakimś okresie

korespondent n
correspondente
ktoś kto koresponduje

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
saca-rolhas
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek;

kormoran kɔrˈmɔrãn n
cormorão
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek;

kornijski n
córnico
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich;

kornwalijski adj
córnico
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii

korona kɔˈrɔ̃na n
coroa
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę)
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii;
(jednostka monetarna) waluta w Czechach;
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech
monarchia
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej przedłużający wartość nuty lub pauzy o dowolną długość
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie;

koronacja n
coroação
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu

koronawirus n
coronavírus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus z podrodziny Coronavirinae powodujący infekcje układu oddechowego;

koronka kɔˈrɔ̃nka n
renda
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici;

koronować v
coroar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego

korozja n
corrosão
proces niszczenia metalu lub innego materiału na skutek kontaktu z otoczeniem;

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
corso córsico
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
corso córsico
język używany na Korsyce;

kortyzol n
cortisol
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów;

kortyzon n
cortisona
(biochemia, biochemiczny) hormon kory nadnercza z grupy steroidów, nieaktywny biologicznie;

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
corrupção
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści;

korweta n
corveta
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych;
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton;

koryfeusz n
corifeu
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim;

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
corredor
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku;

koryto kɔˈrɨtɔ n
cocheira
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych

korzec n
alqueire
(dawniej, dawny) naczynie odmierzające korce (1.1)
(dawniej, dawny) dawna jednostka objętości, stosowana przy ciałach sypkich;

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
raiz
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne;
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
vantajoso
przynoszący korzyść

kos kɔs n
melro melro-preto
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku kosów (1.1)

kosa ˈkɔsa n
gadanha foice
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju;

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
esteticista
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne;

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
cosmético
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
cosmético
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów

kosmita kɔsˈmʲita n
alienígena
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.;

kosmografia n
cosmografia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dawna nauka badająca strukturę i ewolucję wszechświata
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyobrażenie o świecie i jego funkcjonowaniu charakterystyczne dla konkretnej religii lub systemu filozoficznego

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
cosmologia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie;

kosmologia fizyczna n
cosmologia física
dziedzina nauk fizycznych, zajmująca się badaniem i opisywaniem Wszechświata w wielkich skalach, jego powstania, ewolucji do stanu obecnego oraz przyszłości;

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
cosmopolita
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe

kosmopolityczny adj
cosmopolita
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności

kosmos ˈkɔsmɔs n
espaço
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery;

kostarykański ˌkɔstarɨˈkãj̃sʲci adj
costa-ricense
odnoszący się do Kostaryki, państwa w Ameryce Środkowej

kostka ˈkɔstka n
tornozelo
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą;

kostka lodu n
cubo de gelo
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
necrotério morgue
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu;

kosz kɔʃ n
cesta cesto corbelha
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego
cesto de lixo lixeira
pojemnik na odpady
reciclagem
(informatyka, informatyczny) folder systemowy do przechowywania usuniętych plików

koszmar ˈkɔʃmar n
pesadelo
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu;

koszt kɔʃt n
custo despesa gasto
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
custar
mieć jakąś cenę w pieniądzu

koszula kɔˈʃula n
camisa
(odzieżownictwo) (krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki;

koszula nocna n
camisola
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu;

koszyk ˈkɔʃɨk n
cesta
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
basquetebol basquete
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu;

kot kɔt n
gato felina
(zoologia, zoologiczny) Felis catus Linnaeus, zwierzę domowe;

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
gato leopardo
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis Kerr, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w środkowej, wschodniej i południowej Azji, na Filipinach i na wyspach Archipelagu Sundajskim;

kotek ˈkɔtɛk n
gatinho
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot

kotek cętkowany n
gato-pescador
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Prionailurus viverrinus Bennett, gatunek drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych, występujących w lasach południowo-wschodniej Azji;

kotka ˈkɔtka n
gata
(zoologia, zoologiczny) samica kota

kotlet ˈkɔtlɛt n
costeleta
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu;

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
âncora ferro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno;

kowadło kɔˈvadwɔ n
bigorna
(technologia, technika, techniczny) ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego;

kowal ˈkɔval n
ferreiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu;

kowalik kɔˈvalʲik n
trepadeira
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach;

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
covariância
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji Pearsona i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych;

koza ˈkɔza n
cabra
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich;

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
camurça
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca;

koziorożec n
cabra alpina cabra brava
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych;

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
bode expiatório
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś;
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana Bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi

kołchoz ˈkɔwxɔs n
kolkhoz
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich;

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
aljava
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach;

kołdra ˈkɔwdra n
edredão
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
colarinho
część ubrania otaczająca szyję;

koło ˈkɔwɔ n
roda
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu;

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
roda de oleiro
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia;

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
roda do leme
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej;

koło wodne n
roda de água
(technologia, technika, techniczny) urządzenie przekształcające energię przepływu lub spadku wody w inne użyteczne formy energii;

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
roda dentada
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów;

kołowrotek n
roda de fiar
(mechanika) (włókiennictwo) (dawniej, dawny) urządzenie mechaniczne służące do przędzenia nici;

kołpak n
calota
(motoryzacja) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.;

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
canção de ninar
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły

kołyska kɔˈwɨska n
berço
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach;

koń kɔ̃ɲ n
cavalo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem;
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
cavalo-vapor
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy;

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
membro
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
acabar terminar
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
os dados estão lançados
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja;

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
igreja templo
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świątynia chrześcijańska;

kość kɔɕʨ̑ n
dado
wielościan z oczkami służący do gry;
osso
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt;

kość czołowa n
osso frontal
(anatomia, anatomiczny) kość tworząca przednią część sklepienia czaszki;

kość gnykowa n
hioide
(anatomia, anatomiczny) kość w obrębie szyi zawieszona poniżej żuchwy;

kość guziczna n
cóccix
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek kręgosłupa człowieka;

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
marfim
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala;

koźlę n
cabrito
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej
(zoologia, zoologiczny) młode mniejszych zwierząt kopytnych, np. sarny, muflona, kozicy

kpić v
zombar
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić

krab krap n
caranguejo
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz;
cogoilo cogulho colchete
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
furto roubo
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej

kraj kraj n
país
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny;
państwo (obszar państwa)

krajobraz kraˈjɔbras n
paisagem
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy;
(sztuka) przedstawienie malarskie widoku natury
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) fakty, wydarzenia charakterystyczne dla jakichś zjawisk, tworzące je

krakać ˈkrakaʨ̑ v
corvejar
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy

kran krãn n
torneira bica
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu;

krater ˈkratɛr n
cratera
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne;
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu;

krawat ˈkravat n
gravata
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety;

krawcowa krafˈʦ̑ɔva n
costureira
(rzemiosło, rzemieślniczy) kobieta zajmująca się krawiectwem

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
alfaiate
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin;

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
meio-fio
(budownictwo) element budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią

kraść kraɕʨ̑ v
roubar furtar
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela

kreacjonista n
criacionista
zwolennik kreacjonizmu

kreator n
assistente
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
creatinina
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek;

kreatywność n
criatividade
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni

kreda ˈkrɛda n
cal
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1);
giz cal
(edukacja, edukacyjny) kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia;

kredyt ˈkrɛdɨt n
crédito
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie

krem krɛ̃m n
creme
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj deseru;

krem do golenia n
creme de barbear
(fryzjerstwo, fryzjerski) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja do wyrabiania pianki do golenia

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
cremação
spalenie ciała zmarłej osoby

kret krɛt n
toupeira
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele;

kreteński krɛˈtɛ̃j̃sʲci adj
cretense
dotyczący Krety, związany z Kretą, pochodzący z Krety

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
cretino
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny

krew krɛf n
sangue
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt;
(przenośnie, przenośnia) pokrewieństwo, linia rodowa
(przenośnie, przenośnia) życie

krewetka krɛˈvɛtka n
camarão gamba
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1)
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach;

krewny ˈkrɛvnɨ n
parente
człowiek mający z kimś wspólnego przodka

krocze n
períneo perineu períneo
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
gavião-da-europa
(ornitologia, ornitologiczny) zwyczajowa nazwa kilku ptaków drapieżnych średniej wielkości, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych;

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
cortar
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia

krok krɔk n
passo
przestawienie nogi, by wykonać ruch

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
crocodilo
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele;

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
lágrimas de crocodilo
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
pedómetro
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków;

krokus ˈkrɔkus n
croco
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną;
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju krokus (1.1)

kromka ˈkrɔ̃mka n
fatia
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) cienki kawałek chleba odcięty nożem

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
crónica
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym;

kropidło n
aspersório hissope
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą;

kropka ˈkrɔpka n
ponto
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.:

kropla ˈkrɔpla n
gota
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość;

krosno ˈkrɔsnɔ n
tear
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku;

krowa ˈkrɔva n
vaca
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety

krtań kr̥tãɲ n
laringe
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą;

kruchy ˈkruxɨ adj
frágil
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
cruzada
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej;
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
crucifixo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa;

kruk kruk n
corvo
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona, zamieszkujący półkulę północną;

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
claustro
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec;

krwawienie n
sangramento hemorragia
tracenie krwi

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
sangrar
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
doador de sangue
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie

krwotoczny adj
hemorrágico
związany z krwotokiem

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
hemorragia
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby;

krykiet ˈkrɨcɛt n
críquete
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją;

krypta ˈkrɨpta n
cripta
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych;

kryptografia n
criptografia
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie

kryptologia n
criptologia
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę);

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
crípton criptônio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36;

krystaliczny ˌkrɨstaˈlʲiʧ̑nɨ adj
cristalino
taki, który występuje pod postacią kryształu

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
cristal
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej;
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła;

kryterium n
critério
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru

krytyka ˈkrɨtɨka n
crítica
surowa lub negatywna ocena

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
criticar
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady

kryzys ˈkrɨzɨs n
crise
zła sytuacja (trwająca dłużej)

kryzys wieku średniego n
crise da meia-idade
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny;

krzak kʃak n
arbusto mato
(botanika, botaniczny) krzew

krzem kʃɛ̃m n
silício
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14;

krzemień n
sílex
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa;

krzepnąć v
coagular
(fizjologia, fizjologiczny) przechodzić z postaci płynnej krwi w stałą

krzesło ˈkʃɛswɔ n
cadeira assento
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel przeznaczony do siedzenia z oparciem na plecy (zazwyczaj bez podłokietników i z czterema nogami);

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
gritar
mówić lub wołać bardzo głośno

krzyk kʃɨk n
grito
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki

krzywa ˈkʃɨva n
curva
(geometria) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni;

krzywica n
raquitismo
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi;

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
perjúrio
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
torto curvo
wygięty, powyginany, nieprosty

krzyż kʃɨʃ n
cruz
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii;
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1)

krzyżowiec n
cruzado
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
palavras cruzadas
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów;

król krul n
rei
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach;
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem;

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
reino
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa;
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna niższa od domeny i wyższa od typu (w zoologii) albo od gromady (w botanice);

królewski kruˈlɛfsʲci adj
real
mający związek z królem lub królową

królik ˈkrulʲik n
coelho
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych;

królobójca n
regicida
zabójca króla

królowa kruˈlɔva n
rainha
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchini rządząca królestwem
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów
żona króla
(szachy, pojęcie szachowe) (zobacz) hetman

krótki ˈkrutʲci adj
breve
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach
curto breve
mający małą długość
trwający niedługo

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
miopia
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty;

krótkowzroczny adj
míope
(medycyna, medyczny) cierpiący na krótkowzroczność, widzący nieostro odległe przedmioty
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) nieumiejący przewidywać

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
cruzador
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu;

kręcz n
torcicolo
(medycyna, medyczny) bolesny przykurcz mięśni szyjnych powodujący odchylenie głowy i szyi w stronę barku;

kręg n
vértebra
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup

kręgiel n
pino
pion o butelkowatym kształcie używany do gry w kręgle

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
coluna vertebral espinha dorsal
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę;

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
vertebrado
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem;

kseno- ˈksɛ̃nɔ
xeno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
xenofobia
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie;

ksenofobiczny adj
xenofóbico xenófobo
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
xenônio xenão
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54;

ksenotym n
xenotímio xenótimo
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej;

kserokopia n
fotocópia xerox
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki

kserokopiarka n
copiadora xerox
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych;

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
sacerdote
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie lub ordynowany na tę funkcję;

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
livro
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym;

książka elektroniczna n
livro digital livro eletrônico e-book livro eletrónico
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej;

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
livro de receitas
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych;

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
lista telefônica
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie;

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
duque
wysoki tytuł szlachecki
príncipe
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla;

książęcy adj
principesco
odnoszący się do księcia, związany z księciem

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
livraria
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.;

księgi n
omaso saltério
(anatomia, anatomiczny) trzeci z przedżołądków przeżuwaczy;

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
contabilista contador guarda-livros
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
ducado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (dux) państwo lub jego część;
principado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia (princeps) państwo lub jego część;

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
princesa
córka księcia i/lub księżnej

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
lua
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
lunar
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
xilitol
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności;

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
xilofone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości;

kształt kʃtawt n
forma figura
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina

kształty n
figura forma
figura, sylwetka człowieka

kto ktɔ interrogativePronoun
quem
…służący do zadawania pytań o osobę lub zwierzę

kto ktɔ pronoun
quem
…służący do przyłączania zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
deus ajuda quem cedo madruga
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
alguém
nieokreślona osoba, nieznany człowiek

który ˈkturɨ pronoun
que
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie
que qual
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
cubano
związany z państwem lub wyspą Kuba, dotyczący Kuby, pochodzący z Kuby

kubek ˈkubɛk n
caneca
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho,

kubistyczny adj
cubista
(sztuka) związany z kubizmem; dotyczący kubizmu

kubizm ˈkubʲism̥ n
cubismo
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów;
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.;

kuc kuʦ̑ n
pônei
(zoologia, zoologiczny) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie;

kucharz ˈkuxaʃ n
cozinheiro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ten, kto gotuje potrawy;

kuchnia ˈkuxʲɲa n
cozinha
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp.
komplet mebli kuchennych

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
rabo-de-cavalo
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają;

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
milho
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ziarno kukurydzy (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kolba kukurydzy (1.1)

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
cocorocó
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta

kukułka kuˈkuwka n
cuco-canoro cuco
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd;

kula ˈkula n
bala esfera
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1)
bola esfera
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej
esfera bala
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest nie większa od pewnej ustalonej liczby;
muleta
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie;

kulomb ˈkulɔ̃mp n
coulomb
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C;

kuloodporny adj
a prova de balas
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej

kult kult n
culto
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie;

kultura kulˈtura n
cultura
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości
umiejętność obcowania z ludźmi

kulturysta n
fisiculturista culturista
(sport, sportowy) mężczyzna uprawiająca kulturystykę

kultywar kulˈtɨvar n
cultivar
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości;

kum kũm interjection
croac
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę

kumaryna n
cumarina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwna substancja występująca w roślinach;

kumkwat ˈkũmkfat n
kumquat
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny

kumys ˈkũmɨs n
kumis
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji;

kuna ˈkũna n
marta
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju;

kundel ˈkũndɛl n
rafeiro vira-lata
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
comerciante
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego

kupno ˈkupnɔ n
compra
nabywanie czegoś

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
comprar
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy

kupryt ˈkuprɨt n
cuprita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi;

kura ˈkura n
galinha
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj;

kurczak ˈkurʧ̑ak n
frango
większe kurczę (pisklę kury)
(spożywczy) mięso z kurczaka (1.1)

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
curdo
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
curdo
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów

kurkuma kurˈkũma n
curcuma cúrcuma
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi

kurnik ˈkurʲɲik n
capoeira galinheiro
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur;

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
perdiz
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną;

kurs kurs n
curso
(edukacja, edukacyjny) cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie

kurtka ˈkurtka n
jaqueta
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie;

kurtyna kurˈtɨ̃na n
cortina
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni

kurwa ˈkurva n
puta
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia

kurz kuʃ n
pó
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp.

kuskus ˈkuskus n
cuscuz
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy;

kustodia n
custódia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonna jednostka administracyjna niższa rangą od prowincji, zarządzana przez kustosza;

kustosz ˈkustɔʃ n
custódio
(kościelny) zwierzchnik klasztorów stanowiących kustodię

kusza ˈkuʃa n
besta
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym;

kuter ˈkutɛr n
cúter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli;

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
primo
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
prima
córka wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki

kuć kuʨ̑ v
forjar
bić młotkiem metal nadając mu kształt

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
malhar enquanto o ferro está quente
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe

kuźnia ˈkuʑɲa n
forja
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie
warsztat kowala;

kwadrat ˈkfadrat n
quadrado
(geometria) wielokąt o czterech bokach równej długości i czterech kątach prostych, czworokąt foremny;
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego;

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
quadrado
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia

kwant kfãnt n
quantum
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna;

kwarantanna n
quarentena
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią

kwarc kfarʦ̑ n
quartzo
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach;

kwark kfark n
quark
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów;

kwartał ˈkfartaw n
trimestre
trzy miesiące, czwarta część roku

kwartet ˈkfartɛt n
quarteto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków lub śpiewaków

kwas kfas n
ácido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej;

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
ácido abiético
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych;

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
ácido acrílico
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych;

kwas azelainowy n
ácido azelaico
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym;

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
ácido nítrico
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3

kwas butanowy n
ácido butanoico
(chemia, chemiczny) powszechny związek organiczny, kwas monokarboksylowy z czterema atomami węgla

kwas cytrynowy n
ácido cítrico
(chemia, chemiczny) dodatek do żywności stosowany jako naturalna substancja zakwaszająca

kwas deoksyrybonukleinowy n
ácido desoxirribonucleico
(biochemia, biochemiczny) (genetyka) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
ácido fólico folacina
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

kwas hialuronowy n
ácido hialurónico
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych;

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
ácido crotônico
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych;

kwas masłowy n
ácido butírico
(biochemia, biochemiczny) kwas tłuszczowy, organiczny związek chemiczny występujący w zjełczałym maśle i nadający lekko gorzki posmak wielu rodzajom serów;

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
ácido láctico ácido lático
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy;

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
ácido acético
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH;

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
ácido sulfúrico
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej;

kwas szczawiowy n
ácido oxálico
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy;

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
ácido carbónico
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych;

kwasica metaboliczna n
acidose metabólica
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35;

kwasowość n
acidez
(chemia, chemiczny) cecha roztworów elektrolitów, charakteryzujących się przewagą stężenia jonów wodorowych nad stężeniem jonów wodorotlenowych; właściwość zawierania kwasu w swoim składzie

kwazar ˈkfazar n
quasar
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda;

kwazicząstka n
quasipartícula
(fizyka, fizyczny) nośnik wielkości dynamicznych;

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
azedo ácido
(dosłownie) mający cierpki smak
ácido azedo
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu

kwestionariusz n
questionário
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
floricultura
(handel, handlowy) sklep z kwiatami

kwiat kfʲjat n
flor
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część społeczności

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
inflorescência
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny;

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
floral
dotyczący kwiatów

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
tordo-zornal
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus pilaris, niewielki europejski ptak wędrowny;

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
abril Abril
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

kwiecisty adj
floreado
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi
florido
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym

kwinta n
quinta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał pięciu tonów między dźwiękami

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
quintessência
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy

kwintet n
quinteto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny skomponowany na pięć instrumentów lub pięć głosów
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół pięciu muzyków lub śpiewaków

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
florescer
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty
(przenośnie, przenośnia) rozwijać się, prosperować

kworum ˈkfɔrũm n
quórum
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
cinologia
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach;

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
jogo da velha
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi;

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
banhar molhar
zanurzać kogoś w wodzie w celu umycia go, bądź w celach leczniczych

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
banho
kąpanie kogoś, kąpanie się

kąt kɔ̃nt n
ângulo
(geometria) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi o wspólnym początku

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
diedro ângulo diedro ângulo diédrico
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź;

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
ângulo reto
(geometria) kąt o mierze 90 stopni;

kędzior n
caracol
pasmo kręconych włosów lub sierści

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
mentir
świadomie mówić nieprawdę

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
mentiroso
mężczyzna lub chłopiec, który kłamie

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
mentira
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd;

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
a mentira tem perna curta
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw

kłaść kwaɕʨ̑ v
pôr
umieszczać coś w jakimś miejscu
pokrywać warstwą

kłos kwɔs n
espiga
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż;

kłusownictwo n
caça furtiva
(łowiectwo, łowiecki) nielegalne łowienie zwierząt

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
caçador furtivo
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta

kłódka ˈkwutka n
cadeado
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem;

kłąb n
cernelha
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków;

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
fizoma rizoma
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie
rizoma
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego;

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
labirinto
(budownictwo) układ krzyżujących się korytarzy i pomieszczeń, w którym trudno znaleźć wyjście;

laborant laˈbɔrãnt n
laboratorista
pracownik laboratorium

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
laboratório
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych;

laguna laˈɡũna n
laguna albufeira
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol;

lahar ˈlaxar n
lahar
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny;

lakier ˈlacɛr n
laca
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony
(fryzjerstwo, fryzjerski) forma skrócona od lakier do włosów
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) forma skrócona od lakier do paznokci

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
esmalte verniz de unha verniz para as unhas
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) lakier do nakładania na paznokcie w celach ozdobnych, pielęgnacyjnych lub leczniczych

lakierować v
envernizar laquear
pokrywać, powlekać coś lakierem

lakmus ˈlakmus n
tornassol
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów;

laktaza lakˈtaza n
lactase
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy;

laktoowowegetarianizm ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
lacto-ovo vegetarianismo
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych;

laktoza lakˈtɔza n
lactose
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków;

lalka ˈlalka n
boneca boneco
dziecięca zabawka mająca ludzką postać;

lalkarz ˈlalkaʃ n
fantocheiro
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem lalek

lama ˈlãma n
lhama lama
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny;

lambdacyzm n
lambdacismo
(medycyna, medyczny) wada wymowy polegająca na zastępowaniu głoski r głoską l;

lamentacja n
lamentação
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej

lampa ˈlãmpa n
lâmpada luminária
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło;

lampart ˈlãmpart n
leopardo
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny;

lamprofir n
lamprófiro
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez

langusta lãŋˈɡusta n
lagosta
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza;

lantan ˈlãntãn n
lantânio lantánio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57;

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
laociano
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
laparotomia
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej;

laptop ˈlaptɔp n
portátil
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop;

larwa ˈlarva n
larva
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego;

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
laringologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła

laryngologia n
laringologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami gardła i krtani

las las n
floresta bosque mata
gęste zbiorowisko drzew;

laser ˈlasɛr n
laser
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej;

latarka laˈtarka n
lanterna
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
farol
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego;

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
pipa papagaio
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi;

latać ˈlataʨ̑ v
voar
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie

lateks ˈlatɛks n
látex
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy;

lato ˈlatɔ n
verão estio
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami;

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
latinismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego;

latynoamerykański adj
latino-americano
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej

latyński laˈtɨ̃j̃sʲci adj
latino
dotyczący starożytnych Rzymian

laudanum n
láudano
(historia, historyczny, historycznie) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające;

lawa ˈlava n
lava
(geologia, geologiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej;

lawenda laˈvɛ̃nda n
lavanda alfazema
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie;

lawina laˈvʲĩna n
avalanche
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego;

lazulit n
lazulita lazulite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady fosforanów;

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
chover a cântaros chover a potes
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tratamento
(rzeczownik odczasownikowy) od leczyć

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
curar
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
legalização
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem

legalizm n
legalismo
ścisłe przestrzeganie przepisów prawnych

legalny lɛˈɡalnɨ adj
legal
zgodny z prawem
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
lenda
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji;

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
legendário lendário
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy

legia cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska n
legião estrangeira
(wojskowość, wojskowy) w niektórych armiach, oddziały żołnierzy zawodowych składające się w części lub w całości z obcokrajowców;

legion ˈlɛɟɔ̃n n
legião
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy;

legwan n
iguana
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych

lejek n
funil
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszenia średnicy strumienia cieczy;

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
remédio
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy

lekarz ˈlɛkaʃ n
médico
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt;

lekarz weterynarii n
médico-veterinário
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz zajmujący się zwierzętami;

lekceważący adj
desrespeitoso irrespeitoso irreverente
świadczący o lekceważeniu, bagatelizowaniu

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
lição
(edukacja, edukacyjny) jednostka zajęć dydaktycznych
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą

lekcjonarz n
lecionário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna zawierająca czytania mszalne;

lekki ˈlɛcːi adj
leve
o małej wadze, małym ciężarze

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
atletismo
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty;

leksem ˈlɛksɛ̃m n
lexema
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia;

leksykalizacja n
lexicalização
(językoznawstwo, językoznawczy) rozbieżność między znaczeniem wyrazu a jego morfologiczną strukturą, która była uformowana przez znaczenie pierwotne;

leksykografia n
lexicografia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników;
tworzenie słowników, słownikarstwo

leksykograficzny adj
lexicográfico
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii

leksykologia n
lexicologia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia;

leksykon n
léxico
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej;

lelek zimowy n
noitibó-de-nuttall
(ornitologia, ornitologiczny) Phalaenoptilus nuttallii, gatunek północnoamerykańskiego ptaka z rodziny lelkowatych

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
relha
(rolnictwo, rolniczy) dolna część pługa odcinająca skibę;

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
limonada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z cytryn;

lemur ˈlɛ̃mur n
lêmure
(zoologia, zoologiczny) Lemur Linnaeus, madagaskarska ogoniasta małpiatka o puszystym futrze;

len lɛ̃n n
linho
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1)
linho filaça
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
leninista
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
preguiça
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku

leniuchować v
vadiar mandriar preguiçar
(potocznie, potoczny) oddawać się bezczynności

leniwie adv
preguiçosamente
w sposób leniwy

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
preguiça bicho-preguiça
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak z rodziny leniwcowatych (Bradypodidae) lub leniuchowcowatych (Megalonychidae);

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
preguiçoso
charakteryzujący się lenistwem

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
lepidopterologia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach;

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
antes tarde do que nunca
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale

lepiej zapobiegać niż leczyć ˈlɛpʲjɛ̇j ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ ˈɲiʃ ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ proverb
é melhor prevenir do que remediar
bardziej opłaca się zapobieganie niż naprawianie zaniedbań i błędów

lepki ˈlɛpʲci adj
pegajoso
mający właściwości kleju

leprozorium ˌlɛprɔˈzɔrʲjũm n
leprosaria
izolowany zakład leczniczy dla chorych na trąd lub kolonia dla trędowatych;

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
é melhor um pássaro na mão do que dois voando
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał

lesbijka lɛzˈbʲijka n
lésbica
homoseksualna kobieta;

lesbofobia n
lesbofobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek;

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
aveleira avelaneira
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi;

letargiczny adj
letárgico
(medycyna, medyczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) taki jak w letargu: senny, ospały, apatyczny, bezwładny

letni ˈlɛtʲɲi adj
morno
o substancji: ciepły, lecz nie gorący

lew lɛf n
lev
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek;
leão
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) samiec lwa (1.1)

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
esquerda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy;

lewy ˈlɛvɨ adj
esquerdo
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
estar deitado
zachowywać pozycję poziomą

liana ˈlʲjãna n
cipó
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych;

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
libanês
odnoszący się do państwa Liban

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
liberalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością;

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce
nieuznający przymusu, tolerancyjny

liberał n
liberal
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu

liberia lʲiˈbɛrʲja n
libré
(historia, historyczny, historycznie) uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich

libertyński ˌlʲibɛrˈtɨ̃j̃sʲci adj
libertino
niemoralny
związany z libertynizmem

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
líbio
odnoszący się do Libii

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
licença
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego;

lichenometria n
liquenometria
metoda szacowania wieku budowli i badania zmian klimatycznych na podstawie porostów;

lichwa ˈlʲixfa n
usura
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze;

lichwiarz n
agiota
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek pożyczający pieniądze na wysoki procent

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
número
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej);
zapis liczby (1.1)
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa
grupa o określonej liczebności

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
número atômico número atómico
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu;

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
inteiro
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0;

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
plural
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
número irracional
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych;

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
número primo
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą;

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
dual
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej;

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
singular
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy;

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
numeral número
(gramatyka) nazwa liczby

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
numerador
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową;

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
contar
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór

liga ˈlʲiɡa n
liga
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp.
zrzeszenie osób, organizacji lub państw

likantropia n
licantropia
urojenie polegające na przekonaniu, że jest się zwierzęciem, zwłaszcza wilkiem

likier ˈlʲicɛr n
licor
(spożywczy) słodki i mocny napój alkoholowy;

likoryna n
licorina
(chemia, chemiczny) (botanika, botaniczny) trujący alkaloid stosowany również jako lek, występujący w roślinach z rodziny amarylkowatych

liktor n
lictor
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników;

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
liquidar
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) zabijać, pozbawiać życia

lilak ˈlʲilak n
lilás
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych;

lilia ˈlʲilʲja n
lírio
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych;

limfadenopatia n
linfadenopatia
(medycyna, medyczny) powiększenie węzłów chłonnych

limfatyczny adj
linfático
(anatomia, anatomiczny) związany z limfą, dotyczący limfy

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
limnologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska;

limuzyna n
limusine
(motoryzacja) luksusowy samochód;

lin lʲĩn n
tenca
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba;

lina ˈlʲĩna n
corda
elastyczne cięgno z włókna lub drutów;

linczować lʲĩn͇ˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
linchar
(książkowy) dokonywać linczu

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
linguística
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku

linia ˈlʲĩɲja n
carreira
trasa dla środków lokomocji
linha
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka

linijka lʲĩˈɲijka n
régua
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości;

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
linear
mający związek z linią

link lʲĩŋk n
ligação
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
linóleo
(budownictwo) wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego stosowany do wykładania podłóg;

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
funâmbulo
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie

lipa ˈlʲipa n
tília
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., drzewo liściaste z podrodziny lipowatych;

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
julho
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
lipodistrofia
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej;

lis lʲis n
raposa
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik o wydłużonym tułowiu, krótkich łapach i długim, puszystym ogonie;

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
raposa-do-ártico raposa-polar
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego;

list lʲist n
carta
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu
papier, na którym napisano list (1.1)

lista ˈlʲista n
lista
elementy zapisane w kolejności

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
carteiro
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki

listopad lʲiˈstɔpat n
novembro Novembro
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

lit lʲit n
lítio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3;

litania n
ladainha litania
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem;

litera lʲiˈtɛra n
letra caractér
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów;

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
literário
mający związek z literaturą

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
literatura
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym;

literować v
soletrar
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
lituano
odnoszący się do Litwy lub Litwinów

litewski lʲiˈtɛfsʲci n
lituano
(językoznawstwo, językoznawczy) bałtyjski język używany przez Litwinów;

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
litografia
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego;
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1)

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
pena
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś

litr lʲitr̥ n
litro
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny;

liturgia lʲiˈturʲɟja n
liturgia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym;

liturgiczny adj
litúrgico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii

liza ˈlʲiza n
lise
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne;

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
lamber
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
alfacinha lisboense
odnoszący się do miasta Lizbona

lizus ˈlʲizus n
puxa-saco
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
folhudo
(botanika, botaniczny) mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈʨ̑ɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
sarandi
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji;

liść lʲiɕʨ̑ n
folha
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu;

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
louro
(spożywczy) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa;

lobbować v
fazer lobby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) wywierać wpływ na władze publiczne w imieniu koncernów lub grup społecznych

lobby ˈlɔbbʲi n
lobby lóbi
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami)

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
geleira glaciar
(geologia, geologiczny) ogromna masa lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu;

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
quebra-gelo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków;

lody n
gelado sorvete
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków

lodówka lɔˈdufka n
frigorífico geladeira
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze;

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
logaritmo
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument;

loggia n
lógia
(architektura, architektoniczny) otwarta zadaszona galeria lub balkon wzdłuż ściany budynku;

logicznie adv
logicamente
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu)
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
lógico
związany z logiką, zgodny z logiką

logika ˈlɔɟika n
lógica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania;
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych

logistyka n
logística
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr;
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska;

logotyp n
logotipo
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim;
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia;

lojalność n
lealdade fidelidade
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni

lokaj n
lacaio
człowiek usługujący w bogatym domu lub na dworze panującego

lokal wyborczy n
seção eleitoral
miejsce oddawania głosów w wyborach

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
localização
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt

lokalny lɔˈkalnɨ adj
local
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca

lokator lɔˈkatɔr n
inquilino
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
locomotiva
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; .

lombard ˈlɔ̃mbart n
casa de penhores
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych;

lombardzista n
penhorista
(potocznie, potoczny) właściciel lombardu, osoba pożyczająca pod zastaw

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
londrino
mieszkaniec Londynu

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
londrino
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
laurêncio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103;

lornetka lɔrˈnɛtka n
binóculos
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych;

losowy lɔˈsɔvɨ adj
aleatório
przypadkowy, niezależny od decyzji

lot lɔt n
voo vôo
przemieszczanie się w powietrzu lub w przestrzeni kosmicznej
vôo
podróż, np. samolotem, balonem

loteria lɔˈtɛrʲja n
lotaria loteria
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
aviação
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi;

lotnik ˈlɔtʲɲik n
aviador
(lotnictwo, lotniczy) (zawód, zawodowy, zawodowo) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
aeroporto aeródromo
(lotnictwo, lotniczy) wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych;

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
porta-aviões
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy;

lotos ˈlɔtɔs n
lótus
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych;

loża n
camarote
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości;

lub lup conjunction
ou
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa;

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
levístico
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak;

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
gostar
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
alfafa
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny bobowatych;

lud lut n
povo
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
população
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
genocídio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie;

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
humano
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
humanidade
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie

lufa ˈlufa n
cano
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale;

luka w prawie n
lacuna da lei
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien;

lukratywny adj
lucrativo
przynoszący spore zyski

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
alcaçuz
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory
regaliz
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji;

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
luxemburguês
odnoszący się do miasta Luksemburg
odnoszący się do państwa Luksemburg

luksus ˈluksus n
luxo
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek;

luksusowo adv
à grande
w sposób, który zaspokaja czyjeś wymagania dotyczące luksusu

luksusowy adj
luxuoso
taki, który jest przejawem luksusu, bogatego życia

lumbago lũmˈbaɡɔ n
lumbago
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa;

luneta n
luneta
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw;

lupa ˈlupa n
lupa
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu;

lustro ˈlustrɔ n
espelho
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium;

lutet ˈlutɛt n
lutécio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71;

lutnia ˈlutʲɲa n
alaúde
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę;

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
soldar
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem

luty ˈlutɨ n
fevereiro Fevereiro
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

luzofilia n
lusitanofilia lusofilia
umiłowanie Portugalii, jej kultury, ludzi, języka

luzytański adj
lusitano
związany z Luzytanią lub Luzytanami, dotyczący Luzytanii lub Luzytanów

lwi lvʲi possessiveAdjective
leonino
należący do lwa

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
parte do leão
znaczna, większa część czegoś

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
leoa
(zoologia, zoologiczny) samica lwa

lód lut n
gelo
stały stan skupienia wody;
(potocznie, potoczny) lodowisko
(potocznie, potoczny) porcja lodów przeznaczona do zjedzenia przez jedną osobę

ląd lɔ̃nt n
terra
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów;

lęk lɛ̃ŋk n
ansiedade
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny;

maca ˈmaʦ̑a n
matzá
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy;

machać ˈmaxaʨ̑ v
agitar
szybko, wahadłowo ruszać czymś

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
útero
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion;

maciczny adj
uterino
dotyczący macicy

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
matriz
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica liczb lub innych elementów pewnego pierścienia;

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
maternidade
bycie matką

macka n
tentáculo
(zoologia, zoologiczny) wyrostek ciała niektórych wodnych bezkręgowców, służący do chwytania lub rozpoznawania dotykiem
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) zasięg czyichś groźnych wpływów (zwykle w liczbie mnogiej)

macocha maˈʦ̑ɔxa n
madrasta
żona ojca, ale nie matka;

maczeta maˈʧ̑ɛta n
catana
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach;

mafia ˈmafʲja n
máfia
(kryminologia, kryminologiczny) zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce

magazyn maˈɡazɨ̃n n
armazém
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów

magia ˈmaɟja n
magia
(ezoteryka) lub (fantasy) praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne;

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
mágico
związany z magią

magma ˈmaɡma n
magma
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej;

magnes ˈmaɡnɛs n
ímã íman
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów);

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
gravador
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej;

magnetorecepcja n
magnetorecepção
(biologia, biologiczny) zdolność organizmu do rozpoznawania kierunku pola magnetycznego;

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
magnético
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes

magnetyzm n
magnetismo
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych;
mesmerismo
(przestarzałe, przestarzały) (filozofia, filozoficzny) tajemnicza siła tkwiąca w istocie żywej, która wpływa na inne jednostki;

magnez ˈmaɡnɛs n
magnésio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12

magnezyt n
magnesita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu;

magnituda n
magnitude
(geologia, geologiczny) (fizyka, fizyczny) liczbowa miara energii trzęsienia ziemi oparta na wielkości momentu sejsmicznego;

magnolia maɡˈnɔlʲja n
magnólia
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych;

maharadża n
marajá
(historia, historyczny, historycznie) niezależny władca w Indiach i na Archipelagu Malajskim

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
mogno
drewno otrzymywane z mahoniowca

maj maj n
maio
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
manjerona
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1)

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
majestoso
(książkowy) pełen dostojnej powagi

majonez maˈjɔ̃nɛs n
maionese
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju;

major ˈmajɔr n
major
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana;

mak mak n
papoula dormideira
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych;

makabrycznie adv
macabramente
w makabryczny sposób

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
macabro
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu

makadamizacja n
macadamização
(technologia, technika, techniczny) system budowy dróg polegający na pokrywaniu koryta drogi drobno tłuczonymi kamieniami i ugniataniu ich w solidną warstwę

makak ˈmakak n
macaco
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa;

makaron maˈkarɔ̃n n
macarrão massa
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli;

makiaweliczny adj
maquiavélico
podstępny, przewrotny

makijaż maˈcijaʃ n
maquilhagem
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czynność nakładania na twarz kosmetyków, sztuka zdobienia twarzy
maquilhagem maquiagem maquilhagem
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
pintarroxo
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach;

makrela maˈkrɛla n
cavala
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus;

makroekonomiczny adj
macroeconómico macroeconômico
dotyczący makroekonomii, związany z makroekonomią

makrosomia n
macrossomia
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego

maksimum ˈmaksʲĩmũm n
máximo
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość

maksyma n
máxima
(książkowy) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
máximo
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu)

malachit maˈlaxʲit n
malaquite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment;

malajski maˈlajsʲci adj
malaio
dotyczący Malajów (lub Malezji)

malajski maˈlajsʲci n
malaio
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów

malaria maˈlarʲja n
malária paludismo
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej;

malarstwo maˈlarstfɔ n
pintura
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana);

malarz ˈmalaʃ n
pintor
(sztuka) artysta, który maluje obrazy
(budownictwo) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik, który maluje ściany i inne części budynku

malina maˈlʲĩna n
framboesa
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc maliny właściwej (1.2)
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych;
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej

malować maˈlɔvaʨ̑ v
pintar
(sztuka) tworzyć obraz lub dzieło malarskie

malowniczy adj
pitoresco
pełny walorów malarskich

maltański malˈtãj̃sʲci adj
maltês
(geografia, geograficzny) odnoszący się do państwa Malta
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta

maltański malˈtãj̃sʲci n
maltês
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty;

mama ˈmãma n
mamãe
(potocznie, potoczny) matka

mamka ˈmãmka n
ama-de-leite
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
mamografia
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi;

mamonizm n
mamonismo
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza

mamusia mãˈmuɕa n
mamãe
(zdrobniale) matka

mamut ˈmãmut n
mamute
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius, wymarły ssak z rodziny słoniowatych;

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
tangerina
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce

mandaryński n
mandarim
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński;

mandat ˈmãndat n
multa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie;

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
bandolim
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny;
(potocznie, potoczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ręczna szatkownica do warzyw

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
mandrágora
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju mandragora (1.1)

manga ˈmãŋɡa n
mangá
japoński komiks;

mangan ˈmãŋɡãn n
manganês manganésio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25;

mango ˈmãŋɡɔ n
manga mangueira
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1)
mangueira
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych;

mangostan n
mangostão mangosta mangusta
(botanika, botaniczny) Garcinia mangostana L., wiecznie zielone drzewo tropikalne pochodzące z Azji Południowo-Wschodniej;
(spożywczy) ciemnofioletowy owoc mangostanu (1.2) o soczystym, słodkim i cierpkim miąższu przypominającym w smaku ananas i brzoskwinię

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
maníaco
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany

manifest mãˈɲifɛst n
manifesto
(urzędowy) wykaz ładunku

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
manipulação
celowe naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wywarcia wpływu na czyjeś poglądy, nastroje, reakcje

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
punho
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę

manko ˈmãŋkɔ n
déficit
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji;

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
manômetro
przyrząd do mierzenia ciśnienia;

mansarda mãw̃ˈsarda n
mansarda
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym;

mantykora n
manticora
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil;

maoizm n
maoismo maoísmo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin;

mapa ˈmapa n
mapa carta
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba;

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
carta topográfica
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni;

marakuja n
maracujá
(spożywczy) (botanika, botaniczny) owoc męczennicy jadalnej, Passiflora edulis Sims

maraton maˈratɔ̃n n
maratona
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m;

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
marzipã
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana do wyrobów cukierniczych;

marchew ˈmarxɛf n
cenoura
(botanika, botaniczny) Daucus L., rodzaj roślin z rodzaju selerowatych;

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
margarina
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych;

margiel ˈmarʲɟɛl n
marga
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych;

margines n
margem
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu;

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
maconha
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych;

marimba maˈrʲĩmba n
marimba
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów;

mariologia ˌmarʲjɔˈlɔɟja n
mariologia
(teologia, teologiczny) dział teologii dogmatycznej, nauka o Maryi, Matce Jezusa Chrystusa;
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie mariologii (1.1)
(potocznie, potoczny) wykład lub inne zajęcia z mariologii (1.1)

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
marionete fantoche
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków;

marionetkarz n
marionetista
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) artysta teatralny zajmujący się animowaniem marionetek

markasyt n
marcassita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza;

markiz n
marquês
tytuł arystokratyczny pomiędzy księciem a hrabią;

marksistowski adj
marxista
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
marxismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego;

marmolada ˌmarmɔˈlada n
marmelada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem;

marmur ˈmarmur n
mármore
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny;

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
desperdiçar
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
marroquino
odnoszący się do Maroka

marsz marʃ n
marcha
przemieszczanie się, pochód wojsk;
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice;

marszand ˈmarʃãnt n
marchand
(książkowy) (sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki

marszałek marˈʃawɛk n
marechal
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce;

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
natureza morta natureza-morta
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp.;

martwicze zapalenie powięzi n
fasciíte necrosante
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn;

martwiczy adj
necrosante
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek

martwy ˈmartfɨ adj
morto
taki, który umarł

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
marinha
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
marinha
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa;

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
marinheiro
(marynarka) człowiek należący do załogi okrętu lub statku;

marynata n
marinada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych;

marynować v
marinar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) zaprawiać w zalewie octowej

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
março
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego)

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
sonho
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
chuva congelada
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię;

marzyciel n
sonhador
ten, kto marzy

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
sonhar
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło

marża n
margem
(handel, handlowy) różnica między ceną sprzedaży a ceną produkcji lub zakupu towaru, umożliwiająca zysk

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
massa
bardzo dużo czegoś, mnóstwo

masa ˈmasa n
massa
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii;
gęsta lub półpłynna substancja, także substancja skrzepnięta

masa atomowa n
massa atômica
(fizyka, fizyczny) liczba określająca ile razy masa pierwiastka jest większa od 1/12 masy atomu węgla 12C;

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
massa crítica
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa

masa molowa n
massa molar
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej;

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
madrepérola
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków;

masakra maˈsakra n
massacre
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny;

masaż ˈmasaʃ n
massagem
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała;

maska ˈmaska n
máscara
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych;

maskonur maˈskɔ̃nur n
papagaio-do-mar
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica Linnaeus, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku;

masochizm maˈsɔxʲism̥ n
masoquismo
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom;

masować v
massagear
wykonywać masaż

mastaba maˈstaba n
mastaba
(archeologia, archeologiczny) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa;

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
mastectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi;

mastodont n
mastodonte
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne;

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
masturbação
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm

masywny adj
maciço
o mocnej budowie i dużym ciężarze

maszerować v
marchar
iść miarowym, równym krokiem

maszt maʃt n
mastro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki;
vareta varinha mastro
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie;

maszyna maˈʃɨ̃na n
máquina
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
máquina de escrever
(technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne do pisania tekstów;

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
máquina de costura
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do łączenia kawałków materiałów przy pomocy nici;

masło ˈmaswɔ n
manteiga
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka;
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
manteiga de amendoim
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej;

matcha n
matchá
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty;

matematycznie adv
matematicamente
w sposób dotyczący matematyki; pod względem matematyki

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
matemático
związany z matematyką

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
matemático
osoba zajmująca się zawodowo matematyką;

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
matemática
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych;

materac maˈtɛraʦ̑ n
colchão
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych;

materia maˈtɛrʲja n
matéria
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych;

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
materialista
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu
(potocznie, potoczny) człowiek kierujący się w życiu pragnieniem zdobycia korzyści materialnych

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
materialismo
kierowanie się w życiu względami materialnymi

materiał maˈtɛrʲjaw n
material
to, z czego są wytwarzane przedmioty

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
explosivo
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry;

matka ˈmatka n
madre mãe
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo
mãe
rodzic płci żeńskiej;
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
matriarcal
dotyczący matriarchatu

matriarchat maˈtrʲjarxat n
matriarcado
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety;

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
mausoléu
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję;

mazagran maˈzaɡrãn n
mazagrã
napój przyrządzany ze słodzonej kawy z dodatkiem lodu oraz rumu lub koniaku;

mazur n
mazurca
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do mazura (1.1)

małmazja n
malvasia
(dawniej, dawny) (enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) słodkie wino greckie

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
pouco
niewielka ilość czegoś lub kogoś

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
mesquinho
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne

małowodzie n
oligo-hidrâmnio
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała;

małpa ˈmawpa n
arroba
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @
macaco símio
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu naczelnych o silnie rozwiniętym mózgu i chwytnych kończynach;

małpować v
macaquear
(potocznie, potoczny) naśladować kogoś lub coś w sposób bezkrytyczny i bezmyślny

mały ˈmawɨ adj
pequeno
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
mindinho mínimo
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi

małż mawʃ n
mexilhão amêijoa
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak;

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
matrimonial
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
casal
dwie osoby będące w małżeństwie (1.1), małżonkowie
casamento matrimônio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci;

małżowina uszna n
pavilhão
(anatomia, anatomiczny) część ucha zewnętrznego zbierająca bodźce słuchowe z otoczenia

maślanka maɕˈlãnka n
leitelho leite de manteiga
(spożywczy) napój mleczny, pozostający ze śmietany po zrobieniu z niej masła;

maść maɕʨ̑ n
pomada
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry;

mebel ˈmɛbɛl n
mobília móvel
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń;

mech mɛx n
musgo
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach

mechanicyzm n
mecanismo mecanicismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd postulujący możliwość wyjaśnienia wszystkich zjawisk zachodzących w przyrodzie za pomocą praw i pojęć mechaniki;

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
mecânico
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki

mechanika mɛˈxãɲika n
mecânica
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów;

mechanika kwantowa n
mecânica quântica
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się badaniem zjawisk w skali mikroskopowej oraz nadprzewodnictwa i nadciekłości;

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
mecanismo
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność
(książkowy) grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
mecatrônica
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki;

mecz mɛʧ̑ n
jogo
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
mesquita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie;

medal ˈmɛdal n
medalha
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie;

mediacja n
mediação
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia

mediana mɛˈdʲjãna n
mediana
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb);

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
milanês
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu

meduza mɛˈduza n
medusa alforreca
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską;

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
medicina
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia;

medykalizacja n
medicalização
(socjologia, socjologiczny) (medycyna, medyczny) proces, którego wynikiem jest zawłaszczenie określonych sfer życia społecznego przez przedstawicieli służby zdrowia, przez co stają się domeną medyczną oraz są traktowane wyłącznie w kategoriach problemów zdrowotnych;

medyna mɛˈdɨ̃na n
almedina
stara dzielnica w mieście arabskim;

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
meditação
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie;
pogrążanie się w myślach

megalit mɛˈɡalʲit n
megálito
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli;

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
megalómano
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości

meitner ˈmajtnɛr n
meitnério
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109;

mejoza mɛˈjɔza n
meiose
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej;

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
mexicano
odnoszący się do państwa Meksyk

meksykańskość n
mexicanidade
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) cecha tego, co meksykańskie; meksykański charakter czegoś

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
saudade melancolia
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia

melanocyt n
melanócito
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę

melasa mɛˈlasa n
melaço
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego;

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
melatonina
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania;

melodia mɛˈlɔdʲja n
melodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość;

melodramatyczny adj
melodramático
dotyczący melodramatu

melodyjny adj
melodioso melódico
o przyjemnym brzmieniu

melomania ˌmɛlɔ̃ˈmãɲja n
melomania
zamiłowanie do muzyki, zwłaszcza klasycznej

melon ˈmɛlɔ̃n n
melão
(spożywczy) jadalny owoc melona (1.1)
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ogórek melon, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych;
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) wydatna kobieca pierś

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
mendelévio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101;

mendykancki adj
mendicante
związany z zakonami żebrzącymi, dotyczący zakonów żebrzących

menhir ˈmɛ̃nxʲir n
menir
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry);

mennica n
casa da moeda casa de moeda
przedsiębiorstwo przemysłu metalowego produkujące monety, medale oraz stemple;

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
menstruação
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych;

mentalizm n
mentalismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi;

mentalność n
mentalidade
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości

menu n
cardápio ementa
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji
menu
zestaw dań składających się na posiłek

merkantylny ˌmɛrkãnˈtɨlnɨ adj
mercantil
nastawiony wyłącznie na korzyści ekonomiczne

merytokracja n
meritocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym;

meskal n
mescal
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
mescalina
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen;

metaboliczny adj
metabólico
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
metabolismo
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie;
(architektura, architektoniczny) (urbanistyka, urbanistyczny) styl architektoniczny powstały w drugiej połowie XX wieku w Japonii;

metafizycznie adv
metafisicamente
w sposób metafizyczny

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
metafísico
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków

metafizyka n
metafísica
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
metáfora
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia;

metaforyczny adj
metafórico
dotyczący metafory

metafraza n
metáfrase
(językoznawstwo, językoznawczy) tłumaczenie słowo w słowo;

metakognicja n
metacognição
(psychologia, psychologiczny) zdolność osobnicza do rozpoznawania własnych błędów w rozumowaniu, tzw. „myślenie o myśleniu”

metal ˈmɛtal n
metal
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych;
(heraldyka, heraldyczny) jeden z rodzajów tynktury heraldycznej;

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
metálico
(chemia, chemiczny) związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu

metalurg n
metalurgista
osoba zajmująca się metalurgią

metalurgia n
metalurgia
nauka o wytwarzaniu i obróbce metali;

metalurgiczny adj
metalúrgico
związany z metalurgią

metamorficzny adj
metamórfico
ulegający przemianie lub powstały w jej wyniku

metamorfoza ˌmɛtãmɔrˈfɔza n
metamorfose
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną

metan ˈmɛtãn n
metano
(chemia, chemiczny) CH4, najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy;

metastaza n
metástase
(medycyna, medyczny) przerzut nowotworowy, guz wtórny nowotworu złośliwego

metempsychoza n
metempsicose
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz

meteor mɛˈtɛɔr n
meteoro
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid);

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
meteorologista
(zawód, zawodowy, zawodowo) (meteorologia, meteorologiczny) specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
meteorologia
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody;

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
meteorológico
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
meteorito
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni;

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
meteorítica
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach;

metoda mɛˈtɔda n
método
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy

metodologia ˌmɛtɔdɔˈlɔɟja n
metodologia
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej;

metonimia n
metonímia
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności;

metr mɛtr̥ n
metro
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy;

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
metro quadrado
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra;

metr sześcienny n
metro cúbico
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra;

metro ˈmɛtrɔ n
metro metrô
(transport, transportowy) podziemna kolej miejska

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
metrologia
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych;

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
metronidazol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu;

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
metrônomo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego;

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
metrópole
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju

metyl n
metilo
(chemia, chemiczny) wywodząca się z metanu grupa alkilowa o wzorze −CH3

metylofenidat n
metilfenidato
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek o działaniu stymulującym, inhibitor zwrotnego wychwytu dopaminy i norepinefryny;

mewa ˈmɛva n
gaivota
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach;

mezuza n
mezuzá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu;

mgła mɡwa n
nevoeiro bruma neblina
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność;

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
nebulosa
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego;

mi mʲi n
mi
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego;

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
denominador
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową;
nominativo
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?;

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
miastenia
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych;

miasto ˈmʲjastɔ n
centro cidade
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1)
cidade
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1)
cidade vila
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie;

miau mʲjaw interjection
miao miau
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
miar
(zoologia, zoologiczny) o kocie: wydawać charakterystyczny głos

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
aterosclerose
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych;

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
micela
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek;

miech mʲjɛx n
fole
(technologia, technika, techniczny) proste urządzenie do tłoczenia powietrza w instrumentach muzycznych, piecach

miecz mʲjɛʧ̑ n
espada
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem;

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
espada de Dâmocles
symbol niepewności losu, nawisłej groźby zatruwającej poczucie beztroski i każdą chwilę szczęścia;

miecz świetlny mʲjɛʧ̑‿ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
sabre de luz
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) laserowa biała broń i atrybut rycerzy Jedi w uniwersum „Gwiezdnych wojen”;

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
gladíolo
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze;

miednicowy adj
pélvico pelviano
(anatomia, anatomiczny) związany z miednicą

miedzio-
cupro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z miedzią

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
cobre
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29;

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
lugar
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś
lugar espaço
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś
lugar local
obszar lub punkt w przestrzeni
(sport, sportowy) ranga, pozycja

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
locativo
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?;

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
lenda urbana
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców;

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
urbano
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną)

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
raso baixio
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece;

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
haveres
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność;

mierny ˈmʲjɛrnɨ adj
medíocre
kiepski, marny

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
medir
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
mês
(jednostka miary) jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku;

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
lua de mel
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje

miesiączkować v
menstruar
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę

miesiączkowy adj
menstrual
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
revista mensal
czasopismo wydawane co miesiąc

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
mensal
związany z okresem jednego miesiąca

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
mistura
dwie lub więcej substancji, zmieszanych ze sobą
połączenie różnorodnych rzeczy, osób, pojęć, właściwości (i tym podobne, i temu podobne)

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
misturar
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją)

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
apartamento habitação
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi;

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
habitante
osoba, która gdzieś mieszka (żyje)

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
morar habitar viver
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
ter
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś
dysponować środkami na wykonanie czegoś
czuć coś
dążyć do oddania czegoś komuś
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
esperar
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że

mieć rację v
ter razão
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe

migdał ˈmʲiɡdaw n
amêndoa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalna pestka owocu migdałowca pokryta brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej;

migdałek n
amígdala
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła;

migdałowiec n
amendoeira
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
fibrilação atrial
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca;

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
enxaqueca
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami;

mikoryza n
micorriza
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) współżycie korzeni lub nasion roślin naczyniowych z grzybami;

mikotoksyna n
micotoxina
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego;

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
microbiologia
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem;

mikroelement n
micronutriente
(biochemia, biochemiczny) pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
microfone
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia;

mikrometr n
micrómetro micrômetro
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra;

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
micro-organismo
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem

mikroregion n
microrregião
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu;

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
microscópio
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem;

mikroskop elektronowy n
microscópio eletrónico microscópio eletrônico
(optyka, optyczny) mikroskop, który dzięki użyciu wiązki elektronów o długości fali mniejszej niż ma światło, pozwala uzyskać powiększenie obrazu powyżej 1500 razy i badać budowę materii nawet na poziomie atomowym

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
microscópico
bardzo mały, w skali mikro

mila ˈmʲila n
milha
(jednostka miary) jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych;

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
silêncio
nieodzywanie się, niemówienie

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
calar
nie mówić, nie wydawać głosu

milczący adj
tácito
przebiegający bez użycia słów

milenium mʲiˈlɛ̃ɲũm n
milénio milênio
okres tysiąca lat

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
bilionário
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
milícia
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
milímetro
tysięczna część metra;

milimetrowy adj
milimétrico
taki, który ma wielkość jednego milimetra

milion ˈmʲilʲjɔ̃n n
milhão
liczba o wartości: 1 000 000 = 106;

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
milionário
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
militarização
zwiększenie liczby wojska przez państwo

militaryzm n
militarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne

mimo że
conquanto embora apesar de mesmo que posto que se bem que
łącząca zdanie przyzwalające, wyrażające rozbieżność pomiędzy tym, co się dzieje w rzeczywistości, a tym, czego się oczekiwało

mina ˈmʲĩna n
mina
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara;

minarchizm n
minarquismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna zakładająca istnienie państwa o jak najmniejszej roli rządu w życiu społecznym i politycznym obywateli;

minaret mʲĩˈnarɛt n
minarete
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę;

mineralny adj
mineral
nie będący organicznym

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
mineralogia
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach;

mineralogiczny adj
mineralógico
dotyczący mineralogii

minerał mʲĩˈnɛraw n
mineral
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną;

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
minimalista
zwolennik minimalizmu

minimalistka ˌmʲĩɲĩmaˈlʲistka n
minimalista
forma żeńska od minimalista

minimalizm ˌmʲĩɲĩˈmalʲism̥ n
minimalismo
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera)

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
mínimo
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum

minimum ˈmʲĩɲĩmũm n
mínimo
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
minissaia
(krawiectwo) spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część;

minister mʲĩˈɲistɛr n
ministro ministra
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem;

minister bez teki n
ministro sem pasta
urzędnik będący członkiem rządu, ale niekierujący żadnym ministerstwem;

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
ministério
(administracja) urząd państwowy, którego szefem jest minister;

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
coroinha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy;

minjan n
minian minyan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych;

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
minúscula
(termin typograficzny) mała litera;

minuta mʲĩˈnuta n
minuto
(jednostka miary) jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu);
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa;
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1)

minóg n
lampreia
(zoologia, zoologiczny) prymitywna, podobna do węgorza ryba o długim ciele pozbawionym łusek i uzębionym otworze gębowym bez szczęki, którego używa, by przysysać się do innych ryb i żywić się ich krwią;

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
Mioceno
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu;

mion n
muão múon
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego

mionowy adj
muónico
(fizyka, fizyczny) związany z mionami, dotyczący mionów

miotła ˈmʲjɔtwa n
vassoura
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy;

mioza n
miose
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka;

mirra ˈmʲirːa n
mirra
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec;

mirt mʲirt n
mirto murta
(botanika, botaniczny) Myrtus L, rodzaj roślin krzewiastych z rodziny mirtowatych;

misja ˈmʲisʲja n
missão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania

misjonarka n
missionária
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta uczestnicząca w działalności misyjnej

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
missionário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej

miska ˈmʲiska n
tigela
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry;

mistrz mʲisṭʃ n
campeão
osoba najlepsza w czymś
(sport, sportowy) zwycięzca zawodów sportowych, w szczególności mistrzostw

mistrzostwa n
campeonato
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
campeonato
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie
(sport, sportowy) w lm zawody lub rozgrywki o tytuł mistrza

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
misticismo
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem;

mistyczny adj
místico
związany z mistyką, mistycyzmem

mistyk n
místico
osoba doświadczająca stanów mistycznych
wyznawca mistycyzmu

mistyka ˈmʲistɨka n
mística
duchowość opierająca się na mistycyzmie

misyjny adj
missionário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji

mit mʲit n
mito
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna;

mitochondrium n
mitocôndria
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe;

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
mitologia
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań;
nauka zajmująca się mitami

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
mitológico
związany z mitologią, dotyczący mitologii

mitoza n
mitose
(biologia, biologiczny) proces podziału jądra komórkowego, w wyniku którego powstają dwie identyczne komórki;

mitra ˈmʲitra n
mitra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego;

mizantrop n
misantropo
(książkowy) ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
misantropia
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi;

mizantropijnie adv
misantropicamente
niechętnie ludziom, zgorzkniale

mizantropijny adj
misantropo misantrópico
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom

mizoandria n
misandria
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt do mężczyzn;

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
misoginia
patologiczne, silne uprzedzenie do kobiet;

miód mʲjut n
mel
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły;

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
molusco
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne;

mięczak zakaźny n
molusco contagioso
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej;

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
entre
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami
…określający przedział czasowy
…podkreślający pośredni charakter czegoś
…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców
…zaznaczający możliwość wyboru
…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego

między innymi adv
entre outros
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
entre a espada e a parede
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami

międzybankowy adj
interbancário
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
internacional
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
interplanetário
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
mole macio
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
suavidade
cecha tego, co jest miękkie w dotyku

mięsak n
sarcoma
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej;

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
músculo
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu;

mięsień gruszkowaty n
músculo piriforme piriforme
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej;

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
músculo sartório
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała;

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
carne
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia;

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ n
bucha de canhão carne de canhão
(wojskowość, wojskowy) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
carnivora
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
carnívoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
hortelã menta
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu;

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
muscular
dotyczący mięśni

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
misericórdia
okazywane współczucie, dobroć lub litość

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
misericordioso
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
amor
uczucie, którym się darzy kochaną osobę;
osoba, którą się kocha
silna więź emocjonalna łącząca ludzi; także: łącząca osobę z Bogiem, bóstwem, krajem rodzinnym

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
o amor é cego
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
amor à primeira vista
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
amor-próprio
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu)

miły ˈmʲiwɨ adj
agradável
wywołujący przyjemne uczucie

miś mʲiɕ n
urso de pelúcia
zabawka wyobrażająca misia (1.1);

mleczarnia n
leitaria
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
leiteiro
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
leitoso
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka

mleko ˈmlɛkɔ n
leite
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu lub jako sam pokarm

mleć mlɛʨ̑ v
moer
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów

mnich mʲɲix n
monge
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
mais ou menos
szacunkowe podanie miary, wielkości

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
minoria
mniejsza część jakiejś całości
(etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) grupa ludności różniąca się od większości mieszkańców danego państwa przynależnością narodową, rasową, wyznaniową itp.

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
multiplicação
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
mobilização
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej

mocny ˈmɔʦ̑nɨ adj
forte
mający duże natężenie i wyraźnie widoczny lub wyczuwalny
wywołujący silne wrażenia lub zrodzony pod ich wpływem
mający w sobie duże stężenie substancji czynnej
odporny na działanie czynników fizycznych i przez to trudny do zniszczenia
skuteczny dzięki dostatecznym możliwościom lub wpływom
mający dużą moc
mający dużą siłę fizyczną lub psychiczną
dobrze radzący sobie z czymś dzięki odpowiedniej wiedzy lub umiejętnościom

mocz mɔʧ̑ n
urina
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt;

moczan n
urato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu moczowego

moczary n
brejo pântano
(hydrologia, hydrologiczny) (książkowy) tereny podmokłe

moczowód n
ureter uréter ureter uréter
(anatomia, anatomiczny) parzysty przewód biegnący z miedniczki nerkowej do pęcherza moczowego;

moda ˈmɔda n
moda
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa

modem ˈmɔdɛ̃m n
modem
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót;

modernizm n
modernismo
(architektura, architektoniczny) (sztuka) ogół kierunków awangardowych eksponujących rolę indywidualizmu w twórczości, nacechowany symbolizmem i estetyzmem;

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
louva-a-deus cavalinho-de-deus
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Mantodea, drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy;

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
oração prece reza
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum;

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
rezar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
alerce larice
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Larix Mill., drzewo iglaste z rodzaju sosnowatych, o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę;

moduł n
módulo
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości

modyfikować ˌmɔdɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
modificar
wprowadzać zmiany

moher ˈmɔxɛr n
mohair
wełna z kóz angorskich;

moim zdaniem adv
na minha opinião
wyrażenie komunikujące, iż dana wypowiedź jest subiektywna; jest osobistą interpretacją danej sytuacji lub zdarzenia

mojito mɔˈxʲi.tɔ n
mojito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty;

mokry ˈmɔkrɨ adj
molhado
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą

mol mɔl n
mol
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI;

molekularny adj
molecular
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
molécula
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi;

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
molibdénio molibdênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42;

molibdenit n
molibdenite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu;

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
monarca
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim;

monarchia mɔ̃ˈnarxʲja n
monarquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą;

monarchista ˌmɔ̃narˈxʲista n
monárquico
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu

monastycyzm n
monasticismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie;

moneta mɔ̃ˈnɛta n
moeda
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy;

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
mongol mongólico
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
mongol mongólico
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Mongolii;

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
monitor
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera
(marynarka) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru;

mono- prefix
mono-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: jeden, pojedynczy

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
monociclo
rower z jednym kołem

monodia mɔ̃ˈnɔdʲja n
monodia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
monogamia
(socjologia, socjologiczny) życie w związku małżeńskim z tylko jednym partnerem

monogamiczny adj
monógamo
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
monografia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu;

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
monograma
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter;

monolog mɔ̃ˈnɔlɔk n
monólogo
dłuższa wypowiedź jednej osoby, szczególnie na scenie lub w utworze dramatycznym

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
monopólio
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo;

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
monoteísta
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
monoteísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga;

monoteletyzm n
monotelismo
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą;

monotonny ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃nːɨ adj
monótono
ciągle taki sam, bez urozmaicenia

monotyp n
monotipo
(biologia, biologiczny) (systematyka) takson obejmujący tylko jeden przyporządkowany takson niższy;

monotypowy adj
monotípico
(biologia, biologiczny) (systematyka) związany z monotypem, dotyczący monotypu

monstrancja n
custódia ostensório
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej

monsun ˈmɔ̃w̃sũn n
monção
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) wiatr (system wiatrów) sezonowo zmienny pomiędzy oceanem, a lądem, często będący przyczyną występowania pory suchej i deszczowej;

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
montagem
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość;

moralizm n
moralismo
uważanie moralności jako najważniejszego dyktatu w życiu

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
moralidade
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe;

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
homicida assassino matador
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo

morela mɔˈrɛla n
damasco abricó damasqueiro
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoce tego drzewa
damasqueiro abricó
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych;

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
morfema
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu;

morfina mɔrˈfʲĩna n
morfina
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku;

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
morfologia
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych;

morganit mɔrˈɡãɲit n
morganite
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu;

moroszka mɔˈrɔʃka n
amora-branca-silvestre
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc moroszki (1.1)

mors mɔrs n
morsa
(zoologia, zoologiczny) Odobenus rosmarus, gatunek ssaka morskiego;

morski ˈmɔrsʲci adj
marítimo
związany z morzem, dotyczący morza

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
mortadela
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami

morze ˈmɔ.ʒɛ n
mar
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem;
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś

morze Marmara pn
mar de Mármara
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym;

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
toninha
(dawniej, dawny) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, morświn zwyczajny;

morświn zwyczajny n
toninha-comum
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Phocoena phocoena Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny morświnowatych;

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
latão
stop miedzi z cynkiem;

moskiewski mɔˈsʲcɛfsʲci adj
moscovita
(geografia, geograficzny) związany z miastem Moskwa, dotyczący miasta Moskwy

most mɔst n
ponte
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą;

most zwodzony n
ponte basculante
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków;

moszcz mɔʃʧ̑ n
mosto
(spożywczy) młode wino o niewielkiej zawartości alkoholu
(spożywczy) półprodukt ze świeżo wyciśniętego soku z owoców lub warzyw

moszna ˈmɔʃna n
escroto
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem;

motocross n
motocrosse
(sport, sportowy) (motoryzacja) forma wyścigów motocyklowych na trasie z utrudnieniami;
(sport, sportowy) (motoryzacja) wyścig motocyklowy na trasie z utrudnieniami

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
motocicleta moto
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób;

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
ciclomotor
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały;

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
lancha
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem (motorem);

motyka mɔˈtɨka n
enxada
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi;

motyl ˈmɔtɨl n
borboleta mariposa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rzędu motyli, Lepidoptera;

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
motivação
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji

mowa ˈmɔva n
fala
przemówienie, wypowiedź;

mowa ciała n
linguagem corporal
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.;

moweina n
mauveína
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie

mozaika mɔˈzajka n
mosaico
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie;

mozzarella n
mozarela mussarela muçarela
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) biały, miękki, wilgotny ser o łagodnym smaku, dawniej wytwarzany z mleka bawolic, dziś – z mleka krowiego;

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
morteiro
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek;

może ˈmɔʒɛ particle
talvez
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
possibilidade
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować)

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
possível
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
formigueiro
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych;
(przenośnie, przenośnia) zgromadzenie ludzi, zbiorowisko

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
piscar
wykonywać szybkie ruchy powiekami

mrówka ˈmrufka n
formiga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae

mrówkojad mrufˈkɔjat n
tamanduá papa-formigas
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami;

mrówkożer n
mirmecóbio
(zoologia, zoologiczny) Myrmecobius Waterhouse, niewielki torbacz występujący w Australii;

mrównik ˈmruvʲɲik n
porco-da-terra oricteropo porco-formigueiro
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka;

mróz mrus n
geada
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza;

msza m̥ʃa n
missa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku;

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
pulgão
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach;

mucha ˈmu.xa n
gravata borboleta
krawat w kształcie kokardy, muszka;
mosca
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity dwuskrzydły owad;

mudżahedin n
mujahid
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym;

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
almuadem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę;

muflon n
muflão
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych;

mugol ˈmuɡɔl n
trouxa
(fantasy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności;

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
multiplicação
nazwa czynności lub faktu zwielokrotnienia ilości czegoś

mumia ˈmũmʲja n
múmia
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem;

mur mur n
muralha
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku

mural ˈmural n
pintura mural
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym;

murarz ˈmuraʃ n
pedreiro
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów

murena n
moreia
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba o wężowatym pokroju występująca w morzach ciepłych i gorących;

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
dever
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami
dever ter que
być zobowiązanym do zrobienia czegoś

muskowit muˈskɔvʲit n
moscovita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, o silnym perłowym połysku;

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
mosquete
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

muszkieter n
mosqueteiro
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet;

musztarda muˈʃtarda n
mostarda
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu;

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
mutação
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych;

mutagenność n
mutagenicidade
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych

mutagenny adj
mutagénico mutagênico
taki, który powoduje mutacje w organizmach żywych

muza ˈmuza n
musa
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami;

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
museu
(turystyka, turystyczny) budynek muzeum (1.1)
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym;

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
muçulmano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu;

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
muçulmana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
muçulmano
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
musical
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką

muzyk ˈmuzɨk n
músico
osoba, która zajmuje się muzyką;

muzyka ˈmuzɨka n
música
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków
całokształt takich kompozycji
sztuka układania takich kompozycji

muzykologia n
musicologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku;

muł muw n
macho mula
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia;

mułła n
mulá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w szyizmie: honorowy tytuł teologa lub prawnika muzułmańskiego;

muślin ˈmuɕlʲĩn n
musselina
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna;

my mɨ personalPronoun
nós a gente
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca

mydlić v
ensaboar
nacierać zmoczonym mydłem

mydło ˈmɨdwɔ n
sabão sabonete
(higiena, higieniczny) substancja używana do mycia i prania

mykologiczny adj
micológico
związany z mykologią

mysz mɨʃ n
rato camundongo
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych;
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora;

mysz komputerowa n
rato
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego;

myszołów mɨˈʃɔwuf n
milhafre búteo bútio águia
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo Lacépède, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady;

myć mɨʨ̑ v
lavar
czyścić coś za pomocą wody

myśl mɨɕl̥ n
pensamento
efekt pracy umysłu
zbiór powiązanych idei

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
pensar
mieć zdanie
pensar achar
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu

myśliciel n
pensador
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
caçador
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta

móc muʦ̑ modal
poder
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś
poder ser capaz de
być w stanie coś wykonać, zrobić
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się

mój muj pronoun
meu minha
1. (osoba) lp

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
traça
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach;
rato de biblioteca
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
dizer falar
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie
falar
posługiwać się jakimś językiem
rozmawiać
używać mowy

mózg musk n
cérebro
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie;

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
cerebral
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu

móżdżek n
cerebelo
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni;

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
sabedoria sagacidade
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
sábio
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony

mąka ˈmɔ̃ŋka n
farinha
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż;

mąka pszenna n
farinha de trigo
(spożywczy) mąka wytwarzana z drobno zmielonych zieren pszenicy;

mąż mɔ̃w̃ʃ n
marido esposo
mężczyzna będący w małżeństwie

męczennik n
mártir
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze;

męka ˈmɛ̃ŋka n
tormento tortura suplício martírio mortificação
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne)

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
masculino
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom

męsko adv
virilmente
w sposób właściwy mężczyznom

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
masculinidade virilidade
(antropologia, antropologiczny) zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny;

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
homem varão
dorosły człowiek płci męskiej;

młodoturek n
Joven Turco
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa;

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
juventude
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością

młody ˈmwɔdɨ adj
jovem novo
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością
novo
niedawno wyrosły

młody ˈmwɔdɨ n
noivo
(potocznie, potoczny) (zobacz) pan młody

młodzieńczy mwɔˈʥ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
juvenil
właściwy młodym ludziom

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
jovens juventude
młodzi ludzie

młot mwɔt n
martelo
(sport, sportowy) metalowa kula z rączką służąca do rzutów w konkurencji rzut młotem
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
martelo
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym

młotek ˈmwɔtɛk n
martelo
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ

młyn mwɨ̃n n
moinho
maszyna do rozdrabniania lub miażdżenia twardych materiałów
moinho moenda
budynek, w którym zboże miele się na mąkę

młyn wodny n
moinho de água
budowla z urządzeniem do przemiału ziarna na mąkę i kaszę, poruszanym za pomocą koła wodnego lub turbiny wodnej;

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
moleiro
człowiek, który miele mąkę w młynie

młynek do kawy n
moedor de café
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie służące do zmielenia ziaren kawy

młócić v
debulhar espalhar malhar
(rolnictwo, rolniczy) łuskać ziarna z kłosów, strąków używając do tego cepów lub maszyn

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
vingador
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
vingativo
skłonny do zemsty, niewybaczający

mżawka ˈmʒafka n
chuvisco garoa caruja
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm;

na na preposition
sobre
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
por conta da casa
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora

na ogół na‿ˈɔɡuw adv
habitualmente
zazwyczaj, przeważnie

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
de cor
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
certamente
z całą pewnością, bez wątpliwości

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
por exemplo
… poprzedzająca wyliczenie przykładów

na ukos adv
de soslaio
w sposób ukośny, po przekątnej

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk adv
por precaução
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
para viagem
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
santinho saúde
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął
saúde
zwrot używany przed toastem

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
fora
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem)

na zmianę adv
alternadamente
wykonując lub występując na przemian

nacięcie krocza n
episiotomia
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu;

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
nacionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nacjonalizmu

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
nacionalista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
nacionalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro;

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
hemangioma
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
recipiente
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody)

naczynie krwionośne n
vaso sanguíneo
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia

naczynie włosowate n
capilar
(anatomia, anatomiczny) najmniejsze naczynie krwionośne lub limfatyczne, docierające do każdej części ciała

nad nat preposition
sobre em cima de
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

nadawać naˈdavaʨ̑ v
transmitir
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób

nadciśnienie n
hipertensão
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
pulso
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy przedramieniem a dłonią;

nadir ˈnadʲir n
nadir
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu;

nadludzki nadˈluʦ̑ʲci adj
sobre-humano super-humano
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość

nadmiar ˈnadmʲjar n
excesso
zbyt duża ilość lub liczba czegoś

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
sobrenatural
który wykracza ponad to, co jest naturalne

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
supercondutividade
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze;

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
supercondutor
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny

nadużycie n
abuso
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem

nadwaga nadˈvaɡa n
sobrepeso
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne;

nadwozie n
carroçaria lataria
część górna pojazdu;

nadwzroczność n
hipermetropia
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko;

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
esperança
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy
osoba, rzecz, działanie, z którym wiążemy oczekiwania, pragnienia

nadzwyczajnie ˌnadzvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
extraordinariamente
w sposób niezwykły, nadzwyczajny, nieprzeciętny; bardzo

nafta ˈnafta n
querosene
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce;

nagietek naˈɟɛtɛk n
malmequer
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków;
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju nagietek (1.1)

nagle ˈnaɡlɛ adv
repentinamente subitamente
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
nudez
brak ubrania na ciele

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
lápide
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej;

nagroda naˈɡrɔda n
prémio galardão prêmio
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę

nagły ˈnaɡwɨ adj
repentino súbito
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka

nagłówek naˈɡwuvɛk n
manchete
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem

naigrawać się v
mofar zombar
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś

najczęściej najˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ̇j adv
em geral geralmente
zwykle

nakaz ˈnakas n
comando ordem
norma działania

naklejka naˈklɛjka n
adesivo decalque
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś;

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
porca
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie

naleśnik naˈlɛɕɲik n
panqueca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek;

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
pertencer
być w posiadaniu czyimś

namiot ˈnãmʲjɔt n
tenda barraca
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób;

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
ardente
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
nanômetro
jednostka długości równa jednej miliardowej metra

napadowa nocna hemoglobinuria n
hemoglobinúria paroxística noturna
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem;

napar ˈnapar n
infusão
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą;

naparstek naˈparstɛk n
dedal
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu;

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
escrever
wyrazić coś słowami na piśmie

napiwek naˈpʲivɛk n
gorjeta
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę;

napletek naˈplɛtɛk n
prepúcio
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia;

naprawa naˈprava n
reparação
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów
wynagradzanie komuś czegoś

naprawdę naˈpravdɛ particle
realmente
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
reparar
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności

naprzód ˈnapʃut adv
adiante
do przodu, przed siebie

napój ˈnapuj n
bebida
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płyn przeznaczony do picia;

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
esqui
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach;

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
esquiador
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo

narcystycznie adv
narcisistamente
w sposób narcystyczny

narcyz ˈnarʦ̑ɨs n
narciso
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju narcyz (1.1)
(potocznie, potoczny) kwiat narcyza (1.2)

narcyzm n
narcisismo
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby

narkolepsja n
narcolepsia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu;

narkoleptyczny adj
narcoléptico
związany z narkolepsją

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
drogadicção
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków;

narkotyk narˈkɔtɨk n
narcótico droga entorpecente
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne;

narodnik n
narodnik
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890;

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
nacionalidade
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu;

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
nacional
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
nascimento
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka
(przenośnie, przenośnia) powstanie, początek, rozpoczęcie się czegoś

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
transgredir
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu

narzeczony n
nubente
mężczyzna w okresie narzeczeństwa

narząd płciowy n
órgão sexual
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
instrumental
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?;

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
ferramenta
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania;
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania

naród ˈnarut n
nação
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne;

nastrój ˈnastruj n
atmosfera
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca
humor
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny;

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
sucessor
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp.

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
seguinte
mający nastąpić, kolejny

nasz naʃ pronoun
nosso
1. (osoba) lm (należący do nas lub mający związek z nami)

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
colar
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję;

natarczywy adj
cacete
żądający coś w sposób natrętny

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
natural
charakterystyczny dla natury
najbardziej powszechny, zwykły
wykonany z surowców występujących w naturze

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
imediatamente logo de imediato instantaneamente
bardzo szybko, bez zwłoki

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
professor mestre
osoba zajmująca się nauczaniem;

nauczycielka ˌna<sup>w</sup>uʧ̑ɨˈʨ̑ɛlka n
professora
(edukacja, edukacyjny) kobieta, która zajmuje się nauczaniem

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
ciência
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza;
estudo aprendizado ensino
proces uczenia (siebie lub kogoś)

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
cientista pesquisador
człowiek zajmujący się nauką;

naukowo adv
cientificamente
w sposób naukowy

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
científico
związany z nauką

nautyczny adj
náutico
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) związany z nautyką, dotyczący nautyki

nawa ˈnava n
nave
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium;

nawarski adj
navarro navarrês
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry

nawet ˈnavɛt particle
mesmo até
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru

nawias ˈnavʲjas n
parêntese
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.;
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1)

nawyk ˈnavɨk n
hábito
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność;

nawóz ˈnavus n
fertilizante
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby;

nazista naˈʑista n
nazista
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu

nazizm ˈnaʑism̥ n
nazismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza;

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
sobrenome apelido de família
nazwa własna rodziny, do której dana osoba należy;

nazwisko panieńskie n
nome de solteira
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
chamar
określać nazwą, mianem
nadawać nazwę lub imię

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
pão, pão, queijo, queijo
mówić szczerze, bez ogródek

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
imitar
powtarzać po kimś jakąś czynność

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
napolitano
związany z Neapolem lub neapolitańczykami

nearktyczny adj
neártico
dotyczący Nearktyki, związany z Nearktyką

nefrektomia n
nefrectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie nerki;

nefrotoksyczny adj
nefrotóxico
(medycyna, medyczny) zdolny do powodowania uszkodzeń nerek

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
negação
zaprzeczenie, przeciwieństwo
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) zaprzeczenie w logice, symbol odpowiadający słowu „nie”;
odrzucenie, podważanie słuszności

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
negativo
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy

nekrofag n
necrófago
(ekologia, ekologiczny) zwierzę odżywiające się padłymi zwierzętami

nekrofil n
necrófilo
(seksuologia, seksuologiczny) osoba czująca pociąg seksualny do martwych ciał

nekrofilia n
necrofilia
(seksuologia, seksuologiczny) parafilia polegająca na pociągu seksualnym do martwych ciał;

nekromancja n
necromancia nigromancia
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości;

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
neodímio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60;

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
neofascista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
neofascismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu;

neoimperialny adj
neo-imperial
związany z neoimperializmem, charakteryzujący się neoimperializmem

neoliberalizm n
neoliberalismo
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę;

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
neologismo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku;

neon ˈnɛɔ̃n n
néon neônio neónio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10;

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
neonatologia
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi;

neowagina n
neovagina
(medycyna, medyczny) wagina uformowana w procesie korekty płci, w przypadku niewykształcenia się pochwy w wyniku zaburzeń rozwoju seksualnego albo podczas rekonstrukcji defektów (po operacji nowotworu, urazie)

nepalski nɛˈpalsʲci adj
nepalês
odnoszący się do państwa Nepal

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
nepotismo
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi

neptek n
inapto
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna

neptun ˈnɛptũn n
neptúnio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93;

nerka ˈnɛrka n
rim
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt;

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
renal
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek

nerw nɛrf n
nervo
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych;

nestorianin n
nestoriano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu

nestorianizm n
nestorianismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej;

nestorianka n
nestoriana
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu

neurastenia n
neurastenia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego;

neurochirurgia ˌnɛwrɔxʲiˈrurʲɟja n
neurocirurgia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego;

neurochirurgiczny adj
neurocirúrgico
związany z neurochirurgią, dotyczący neurochirurgii

neurofizjologia n
neurofisiologia
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
neurologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego;

neurologiczny adj
neurológico
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii

neuron ˈnɛwrɔ̃n n
neurónio
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji;

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
neuropatia
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn;

neuropatka n
neurópata
(medycyna, medyczny) kobieta cierpiąca na neuropatię, podatna na schorzenia nerwowe

neuropatyczny adj
neuropático
związany z neuropatią

neurotoksyna n
neurotoxina
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy;

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
fator neurotrófico derivado do cérebro
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów;

neutralność ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɔɕʨ̑ n
neutralidade
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
neutro neutral
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
neutrino
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru;

neutrofilia n
neutrofilia
(medycyna, medyczny) zwiększenie liczby granulocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej;

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
nêutron neutrão
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego;

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
niacina
(zobacz) witamina PP

niacynamid n
niacinamida
(biochemia, biochemiczny) amid kwasu nikotynowego

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
nada
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
neerlandês
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów

nie ɲɛ particle
não
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów
wyraża zakaz

nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło ˈɲɛ‿ma ˈtɛɡɔ ˈzwɛɡɔ ˈʦ̑ɔ ˈbɨ na‿ˈdɔbrɛ ɲɛ‿ˈvɨʃwɔ proverb
há males que vêm por bem
każda niepomyślna sytuacja może mieć pozytywny skutek, nawet pozornie negatywne wydarzenia ostatecznie mogą spowodować pozytywne zmiany

nie ma za co interjection
de nada
uprzejma odpowiedź na „dziękuję”

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
Roma não foi construída em um dia
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nem tudo que reluz é ouro
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości

nieakceptowalny adj
inaceitável
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
perigo
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
perigoso
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
azul
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy;
celeste
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi
celeste divino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp.

niebo ˈɲɛbɔ n
céu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie
céu alturas
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera;

nieboszczyk ɲɛˈbɔʃʧ̑ɨk n
defunto
człowiek zmarły

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
impacientemente
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
impaciência
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
impaciente
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości

nieczułość n
insensibilidade
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: nieczuły
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu)

niedawny adj
recente
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości

niedemokratyczny adj
antidemocrático
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) będący zaprzeczeniem demokracji; inny niż demokratyczny

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
isquemia
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu;

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
anemia
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi;

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
beata
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu

niedorozwinięty adj
subdesenvolvido
nie w pełni rozwinięty; niecałkowicie ukształtowany

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
imperfeição
brak doskonałości

niedoskonały adj
imperfeito
niepozbawiony wad; posiadający słabe strony

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
inacessível
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć

niedoświadczony adj
inexperiente
niemający doświadczenia w określonej dziedzinie

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
desnutrição
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
domingo
siódmy i ostatni dzień tygodnia;

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
ursa
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
urso
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae);

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
urso-branco urso branco
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
urso polar urso-polar
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus Phipps, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę;

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
antiético
niezgodny z etyką

niegodziwy adj
perverso
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości

niegościnny adj
inospitaleiro
taki, który nie jest gościnny

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
inexistência
fakt, że coś nie istnieje

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
incomestível
nienadający się do jedzenia

niejednoznaczność n
ambiguidade
(językoznawstwo, językoznawczy) cecha tego, co niejednoznaczne, mające więcej niż jedno znaczenie
(książkowy) cecha tego, co niejednoznaczne, ambiwalentne i dwuznaczne

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
incoerente
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny

niekompetencja n
incompetência
brak odpowiednich kompetencji

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
incompetente
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu

niekonstytucyjnie adv
anticonstitucionalmente
w sposób niekonstytucyjny

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕʨ̑ n
ilegalidade
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
ilegal
niezgodny z prawem

nielogiczny adj
antilógico ilógico
sprzeczny z prawidłami logiki

niemal ˈɲɛ̃mal particle
quase
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było.

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
alemão germânico
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
alemão germânico
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki);

niemiłość n
desamor
(przestarzałe, przestarzały) brak miłości

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
imoral
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
bebê
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić;

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
impossível
taki, którego nie da się urzeczywistnić

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
mudo
taki, który nie może mówić

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
odiar
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
ódio
silna niechęć, awersja, wrogość;

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
ausente
taki, którego nie ma tam, gdzie być powinien lub gdzie się go spodziewa
(przenośnie, przenośnia) będący myślami gdzie indziej

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ adj
inesperado
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się

nieodparty adj
irresistível
taki, któremu nie da się oprzeć

nieodpowiedzialność n
irresponsabilidade
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieodpowiedzialne; cecha tych, którzy są nieodpowiedzialni

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
irresponsável
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać

nieodwracalność n
irreversibilidade
cecha tego, co nieodwracalne

nieodwracalny adj
irreversível
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
essencial
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony

nieoficjalny adj
extraoficial
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości

nieorganiczny adj
inorgânico
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
ímpar
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa

niepatriotyczny adj
impatriótico
sprzeciwiający się patriotyzmowi

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
incerteza
brak pewności

niepełny adj
incompleto
nieobejmujący całości

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
independência
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych;

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
independente
mający niepodległość; niezależny

niepodważalny adj
irrefutável
taki, którego nie da się podważyć

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
alarmar
wzbudzać niepokój, martwić

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
ansiedade
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi

niepoprawny adj
incorrigível
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
desobediência
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa

nieposłuszny adj
desobediente
odznaczający się nieposłuszeństwem

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
desnecessário
taki, który nie jest potrzebny

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
intransitivo
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
impermeável
nieprzepuszczający wody ani wilgoci

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
intraduzível
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język

nieprzewidywalność n
imprevisibilidade
cecha tego, co nieprzewidywalne; cecha tych, którzy są nieprzewidywalni

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
imprevisível
taki, którego nie da się przewidzieć

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
hostil inimigo desafeto infenso
nastawiony niechętnie, wrogo

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
desagradável
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
inconsciente
taki, który stracił przytomność, świadomość

nieprzyzwoitość n
indecência
brak przyzwoitości

nierdzewny adj
inoxidável
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie

nieregularny adj
irregular
pojawiający się, działający, występujący w nierównych odstępach czasu

nierozerwalność ˌɲɛrɔzɛˈrvalnɔɕʨ̑ n
insolubilidade
niemożność rozerwania, rozłączenia, rozdzielenia danych elementów

nierozpuszczalny adj
insolúvel
taki, którego nie można rozpuścić

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
desigualdade
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
eterno infinito
niemający końca, niekończący się

nieskuteczny adj
ineficaz
pozbawiący skuteczności, niedziałający

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
injusto
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
infelizmente
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
uma desgraça nunca vem só
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne

nieszczęśnik n
infeliz
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
nêspera
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński

niesława n
infâmia
brak dobrej opinii

niesłodzony adj
sem açúcar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez dodatku cukru

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
intolerância
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd.

nietolerancyjny adj
intolerante
wykazujący się brakiem tolerancji

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
morcego
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją;

nietowarzyski adj
insociável
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi

nietykalny adj
intocável
taki, którego coś chroni, nie można go tknąć

nieudolny adj
incompetente inapto incapaz
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
inevitável
taki, którego nie da się uniknąć; taki, który musi zajść

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
destemido
dzielny, nie ulegający strachowi

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
ingratamente
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
ingratidão
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
ingrato
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności

niewiara ɲɛˈvʲjara n
desconfiança
brak wiary w coś, niepewność co do czegoś

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
incrível
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
invisível
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
inocente
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
escravidão escravatura
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia;

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
escravo escravista
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
escravo
osoba będąca w niewoli

niewrażliwy adj
insensível
pozbawiony wrażliwości
invulnerável
niepodatny na działanie

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
impraticável
taki, którego nie da się wykonać, zrobić

niewypłacalność n
insolvência
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku;

niewystarczająco adv
insuficientemente
w sposób niewystarczający, niedostatecznie

niewystarczający adj
insuficiente
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom

niewytłumaczalny adj
inexplicável
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
insatisfeito
odczuwający niezadowolenie

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
independência
bycie niezależnym od kogoś lub czegoś
(statystyka, statystyczny) brak wpływu jednego zdarzenia losowego na warunkowe prawdopodobieństwo drugiego;
(statystyka, statystyczny) brak wpływu wartości jednej zmiennej losowej na warunkowy rozkład prawdopodobieństwa drugiej;

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
não-me-esqueças miosótis
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych;

niezapomniany adj
inesquecível inolvidável
taki, którego nie można zapomnieć

niezawodny adj
confiável
taki, który nie zawodzi

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
imprescindível
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny

niezdolny adj
incapaz
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji

niezidentyfikowany obiekt latający n
objeto voador não-identificado
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski;

niezliczony adj
inumerável
niedający się zliczyć, bardzo liczny

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
imutavelmente
w sposób niezmienny

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
inalterável invariável
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
desconhecido
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
indestrutível
taki, którego nie da się zniszczyć

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
insuportável
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
incompreensível
niedający się zrozumieć

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
invencível
taki, którego nie da się zwyciężyć

niezwykłość n
estranheza
cecha tego, co niezwykłe

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
inusual
rzadko spotykany, nietypowy

niełupka ɲɛˈwupka n
aquénio aquênio
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie;

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
timidez
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
tímido
niemający pewności siebie, wstydliwy

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
imortalidade
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas;

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
imortal
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
nunca jamais
w żadnym czasie, momencie, sytuacji

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
em nenhum lugar nenhures
w żadnym miejscu

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
nigeriano
odnoszący się do państwa Nigeria

nihilizm n
niilismo
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości;

nijaki ɲiˈjäci adj
neutro
(gramatyka) rodzaj nijaki

nikab ˈɲikap n
niqab
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam;

nikiel ˈɲicɛl n
níquel
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28;

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
nicotina
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu;

nikt ɲikt pronoun
ninguém nenhum
żadna osoba

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju ˈɲiktʲ ˈɲɛ‿jɛst prɔˈrɔcɛ̃m vɛ‿ˈvwasnɨ̃m ˈkraju proverb
ninguém é profeta na sua terra
łatwiej znaleźć uznanie u obcych niż wśród swoich, najtrudniej zdobyć uznanie wśród rodaków

niob ɲɔp n
nióbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41;

niski ˈɲisʲci adj
baixo
mający mały wymiar w pionie
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości
oceniany ujemnie w sensie moralnym

nisza n
nicho
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby
(geologia, geologiczny) zagłębienie w skale
niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia
coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
destruir
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji

nitrogliceryna n
nitroglicerina
(chemia, chemiczny) oleista, wybuchowa ciecz o wzorze sumarycznym C3H5N3O9, używana głównie w produkcji dynamitu oraz jako lek rozszerzający naczynia krwionośne;

niuton ˈɲutɔ̃n n
newton
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI;

nizina ɲiˈʑĩna n
baixada
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m.

nić ɲiʨ̑ n
fio
cienkie włókno używane np. do szycia

niż ɲiʃ conjunction
que do que
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami

nobel ˈnɔbɛl n
nobélio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102;

noc nɔʦ̑ n
noite
okres od zmierzchu do świtu;

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
noturno
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
à noite
wtedy, gdy trwa noc

noetyczny adj
noético
związany z noetyką, dotyczący poznania intelektualnego

noga ˈnɔɡa n
perna
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga;
element budowy mebla

nogawka nɔˈɡafka n
perna das calças
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę

nokaut n
nocaute
(sport, sportowy) w sportach walki: cios powalający przeciwnika i uniemożliwiający dalszy pojedynek;

nokturn n
noturno
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy;

nom ˈnɔ̃m n
nomo
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w starożytnym i wczesnośredniowiecznym Egipcie

nominat n
nomeado
osoba nominowana na urząd

nonkonformistyczny adj
inconformista
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie

nonkonformizm n
inconformismo
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku;

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
não teísmo não-teísmo
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga;

norka n
visom vison
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z każdego z dwóch gatunków z rodziny łasicowatych: norka europejska lub norka amerykańska;

norma ˈnɔrma n
norma
ogólnie przyjęta zasada;

normalny nɔrˈmalnɨ adj
normal
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
norueguês
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów

norweski nɔrˈvɛsʲci n
norueguês
język urzędowy Norwegii;

nos nɔs n
nariz
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt;
koniec buta
dziób samolotu

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
trajar
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
rinoceronte
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych;

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
nasal
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową
(przymiotnik) od nos

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
nostalgia
tęsknota, zwłaszcza za krajem ojczystym

nostalgiczny ˌnɔstalʲˈɟiʧ̑nɨ adj
nostálgico
(książkowy) taki, który wyraża, odczuwa lub wzbudza nostalgię; jest pełen tęsknoty

nosze n
maca
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych;

notariusz n
notário
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron

notes ˈnɔtɛs n
agenda
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek;

nowelizacja n
emenda
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjęcie nowej lub odnowionej ustawy;

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
noviciado
okres próbny kandydata do zakonu;

nowicjusz n
noviço
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat

nowicjuszka n
noviça
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia

nowomowa n
novilíngua
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych;

nowożytność n
Idade Moderna Modernidade
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości następujący po średniowieczu;

nowy ˈnɔvɨ adj
novo
istniejący od niedawna
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego

nowy porządek świata n
nou ordre mundial
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami;

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
narina
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa

nozologia n
nosologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób;

nośnik danych n
dispositivo de armazenamento
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie;

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
tesouras tesoura
małe nożyce;

nudny ˈnudnɨ adj
chato entediante
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie

nudziarz n
cacete
człowiek zanudzający innych

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
nucleótido
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego

nuklid n
nuclídeo
(fizyka, fizyczny) jądro atomu o określonej liczbie nukleonów;

numer ˈnũmɛr n
número
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru
egzemplarz czasopisma z daną datą
pozycja w programie (zwykle w cyrku)

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
numerar
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
numérico
składający się z liczb lub cyfr

numizmatyk n
numismata
specjalista w dziedzinie numizmatyki

numizmatyka n
numismática
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (historia, historyczny, historycznie) nauka pomocnicza historii zajmująca się badaniem monet i medali;

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
núncio
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
mergulhar
pływać pod powierzchnią wody

nuta ˈnuta n
nota
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość

nutria ˈnutrʲja n
ratão-do-banhado
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia;

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
nictofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością;

nów nuf n
lua nova
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część;

nóż nuʃ n
faca
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia;

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
faca de manteiga
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
miserável
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony

o ile
se
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści

oaza ɔˈaza n
oásis
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody;

oba ˈɔba collective
ambos
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego lub nijakiego; i jeden, i drugi

obcas ˈɔpʦ̑as n
salto tacão
(obuwnictwo, obuwniczy) część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry;

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
estrangeiro
nienależący do jakiegoś kręgu

obcęgi n
tenazes torquês
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne wykonane z metalu, złożone z dwóch ruchomych na zawiasach uchwytów z ostrymi rękojeściami, służące do przytrzymywania czego, przecinania metalu, wyciągania gwoździ, itp.

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
atualmente
teraz, aktualnie, w tym momencie

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
assistência presença
bycie, przebywanie gdzieś

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
presente
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
abraçar
otaczać ramionami

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
obelisco
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego;

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
abundante
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś

obiad ˈɔbʲjat n
almoço
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia;

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
prometer
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
objeto
rzecz fizycznie istniejąca

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
objetiva
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia

obiektywność n
objetividade
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
descascar
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp.

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
promessa jura voto
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
volume
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni

oblegać v
sitiar
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
clavícula
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką;

obojczykowy adj
clavicular
(anatomia, anatomiczny) dotyczący obojczyka

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
indiferença
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś

obok ˈɔbɔk preposition
ao lado de
w niedużej odległości

obol n
óbolo
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) drobna moneta w starożytnej Grecji;

obora ɔˈbɔra n
estábulo
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
dever obrigação
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary

obraz ˈɔbras n
imagem
widok na ekranie urządzenia
pintura quadro
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji
wyobrażenie, wizja, koncepcja danego zagadnienia

obraza ɔbˈraza n
insulto ofensa
urażenie czyjejś godności osobistej

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
ofender
sprawiać komuś przykrość

obrona ɔbˈrɔ̃na n
defesa
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją
(wojskowość, wojskowy) przeciwdziałanie atakowi zbrojnemu;

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
áxis
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny;

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
defensor
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp.

obroża ɔbˈrɔʒa n
coleira
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego

obrus ˈɔbrus n
toalha de mesa
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu;

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
circuncisão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych;

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
nojento
(książkowy) budzący odrazę

obrzęk n
edema
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała;

obrączka ślubna n
aliança
(jubilerstwo, jubilerski) kółko ze szlachetnego metalu, zazwyczaj bez oczka, noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa;

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
aro
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu;

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
obscenidade
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
obsceno
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
observação
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
observatório
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa;

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
observar
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
doença obcecação
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
obcecadamente
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie

obsesyjny adj
obsessivo
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji

obszar ˈɔpʃar n
área
ograniczona część powierzchni, zwykle dużych rozmiarów

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
calçado
(obuwnictwo, obuwniczy) wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami

obwód ˈɔbvut n
circunferência perímetro
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej;

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
cidadão
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję;

obywatelka ˌɔbɨvaˈtɛlka n
cidadã
kobieta związana z krajem oficjalnymi prawami i obowiązkami

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
cidadania
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki;

obój ˈɔbuj n
oboé
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych;

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
campo de concentração
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup;

obóz zagłady n
campo de extermínio
miejsce zbiorowej eksterminacji ludzi;

obłok ˈɔbwɔk n
nuvem
(meteorologia, meteorologiczny) chmura niewielkich rozmiarów

obłączek n
lúnula
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia;

obłąkanie n
loucura
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność

obłąkany adj
louco
będący w stanie obłąkania

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
oceano
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
oceanário
instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską;

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
oceanografia
nauka o oceanach i morzach;

oceanograficzny adj
oceanográfico
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii

oceanologia n
oceanologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach

oceanologiczny adj
oceanológico
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
jaguatirica ocelote
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju ocelotów (1.1)

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
avaliação
opinia kogoś o czymś lub kimś

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
vinagre aceto
(spożywczy) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5-10%, czasem z domieszkami smakowymi lub aromatyzującymi;

ochlokracja n
oclocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum;

ochota ɔˈxɔta n
vontade
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś

ochra ˈɔxra n
ocre
barwa żółtobrunatna

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
proteção
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu

ochrona środowiska n
proteção ambiental
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka;

ochrypły adj
rouco
(medycyna, medyczny) taki, który ochrypł

octan ˈɔktãn n
acetato
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego;

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
espera
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością
espera expectativa
pragnienie, żądanie

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
esperar
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś
dłużej czekać

oczerniać v
denegrir
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
órbita
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna;

oczopląs n
nistagmo
(medycyna, medyczny) mimowolne drganie gałek ocznych wywołane chorobą lub wadą wzroku;

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
óbvio evidente
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
claro
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie

od ɔt preposition
a partir de
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś
de desde
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
de tempos em tempos
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często

oda ˈɔda n
ode
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee;

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
odalisca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
reflexo reflexão
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni

odbyt ˈɔdbɨt n
ânus
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego;

odchody połogowe n
lóquios
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
matiz
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
segmento
(geometria) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami;

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
impressão digital
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby

odcięta n
abscissa
(geometria) jedna ze współrzędnych, wykreślana na osi poziomej i oznaczana symbolem x;

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sensação sentimento
wrażenie, które się odczuwa

oddechowy adj
respiratório
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący oddechu i oddychania

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
respirar espirar
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska

oddzielnie adv
isoladamente
nie razem, osobno

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
separado
taki, który stanowi samodzielną całość

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
subtração
(matematyka, matematyczny) jedno z czterech podstawowych działań arytmetycznych, działanie odwrotne do dodawania;

odgałęzienie n
ramal
część odchodząca w bok od trzonu

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
descoberta
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej

odkrywca n
descobridor
ktoś, kto coś odkrywa

odkrztuszać v
expectorar
kaszląc, usuwać z dróg oddechowych zalegającą w nich wydzielinę

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
aspirador
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika;

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
distância
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
distante
znajdujący się daleko
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
diferente diverso desigual díspar
różny

odnawialny adj
renovável
dający się odnowić, możliwy do odnowienia

odontologia ˌɔdɔ̃ntɔˈlɔɟja n
odontologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (stomatologia, stomatologiczny) nauka badająca budowę, rozwój, fizjologię i patologię zębów

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
repouso descanso
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
descansar
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
imunidade
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
resistente
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
responder
udzielać odpowiedzi

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
responsabilidade
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
responsável
będący przyczyną
kierujący czymś
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje
poważnie traktujący swoje obowiązki
przeznaczony do pewnej czynności

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
resposta réplica
reakcja na pytanie

odpychający adj
repulsivo
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie

odpływ ˈɔtpwɨf n
maré baixa
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów

odra ˈɔdra n
sarampo
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka;

odsprzedaż n
revenda
sprzedaż czegoś uprzednio kupionego lub nabytego, zwykle w celu osiągnięcia zysku

odstawiać ɔtˈstavʲjäʨ̑ v
esquecer
rezygnować (z czegoś)

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
indemnização compensação reparação recompensa ressarcimento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę;

odtrutka ɔtˈːrutka n
antídoto contraveneno
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny;

odwaga ɔdˈvaɡa n
coragem
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
corajoso
taki, który ma odwagę

odwet n
represália retaliação
odwzajemnienie za zło

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
visitar
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś

odwrót n
retiro
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska

odwłok ˈɔdvwɔk n
abdómen
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
roupa
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca

odłam n
fracção
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy

odłamek n
fragmento
mała część odłamana od całości

odżywianie ˌɔḍʒɨˈvʲjä̃ɲɛ n
nutrição
(rzeczownik odczasownikowy) od odżywiać

odżywka do włosów n
condicionador
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych

ofensywny adj
ofensivo
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) wyrażający ofensywę

oferta ɔˈfɛrta n
oferta proposta
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje

ofiara ɔˈfʲjara n
vítima sacrifício
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
oficial
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż;

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
oficialmente
w sposób oficjalny

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
oficial
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący

oftalmoskopia n
oftalmoscopia
(medycyna, medyczny) badanie dna oka, przeprowadzane za pomocą oftalmoskopu;

ogier ˈɔɟɛr n
garanhão
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych;

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
fogo
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania;

oglądactwo n
voyeurismo
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie seksualne charakteryzujące się skłonnością do oglądania innych ludzi podczas zachowań seksualnych;

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
foco
(optyka, optyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie;
fogueira
ułożony, płonący stos drewna

ogon ˈɔɡɔ̃n n
rabo
(potocznie, potoczny) długa kolejka
rabo cauda
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała;
końcowa część jakiegoś przedmiotu

ogonowy adj
caudal
związany z ogonem, dotyczący ogona

ogrodnictwo partyzanckie n
jardinagem de guerrilha
forma akcji bezpośredniej polegająca na prowadzeniu ogrodnictwa na terenach, do których nie ma się prawa własności, zwykle w przestrzeni publicznej miast;

ogrodniczki n
macacão
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami;

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
jardineiro
(ogrodnictwo, ogrodniczy) osoba zajmująca się ogrodem

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
enorme
mający bardzo duży rozmiar

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
calefação
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło

ogród ˈɔɡrut n
jardim
(ogrodnictwo, ogrodniczy) miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych;

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
jardim botânico
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających;

ogród zimowy n
jardim de inverno
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami;

ogólnoustrojowy adj
sistêmico
związany z całym ustrojem, dotyczący całego ustroju

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
geral
nieuwzględniający szczegółów
zbierający w całość

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
borragem
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej;

ogórek ɔˈɡurɛk n
pepino pepineiro
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych;

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
anúncio
(rzeczownik odczasownikowy) od ogłosić

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
pai
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka);
założyciel, pierwszy przedstawiciel;

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
padrinho
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną
(kryminologia, kryminologiczny) przywódca mafijny we Włoszech i w Stanach Zjednoczonych

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
paternidade
bycie ojcem

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
padrasto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
pátria
kraj, w którym ktoś się urodził;

okapi ɔˈkapʲi n
ocapi
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach;

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
ocarina
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie;

okazały adj
pomposo
odznaczający się przepychem

okeanida n
oceânide
(mitologia grecka) nimfa morska, każda z córek Okeanosa i Tetydy;

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
janela
oszklony otwór w ścianie
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program
(przenośnie, przenośnia) (matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra

oko ˈɔkɔ n
olho
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) krążek tłuszczu na powierzchni płynu
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru;

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
olho por olho, dente por dente
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło;

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
circunstância ocorrência posição
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia

około ɔˈkɔwɔ particle
aproximadamente em torno de
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu

około ɔˈkɔwɔ preposition
aproximadamente em torno de
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
perinatal
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
perca
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis Linnaeus, słodkowodna ryba drapieżna;

okra ˈɔkra n
quiabo
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło;

okres ˈɔkrɛs n
período
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy;
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem
przedział czasu, czas trwania czegoś

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
terrível
wywołujący strach, odrzucający

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
crueldade
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom;

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
cruel
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
círculo
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu);
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1)

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
redondo
mający kształt okręgu, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
navio de guerra
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa;

okręt podwodny n
submarino
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu;

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
oxímoro
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych;

oksytocyna ˌɔksɨtɔˈʦ̑ɨ̃na n
ocitocina oxitocina
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu;

oktawa ɔkˈtava n
oitava
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej
przedział czasu równy ośmiu dniom; również ostatni dzień tego okresu

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
óculos
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu;

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
óculos de sol
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem;

okulista ˌɔkuˈlʲista n
oculista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu

okultysta n
ocultista
zwolennik okultyzmu

okultyzm n
ocultismo
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk;

okup ˈɔkup n
resgate
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
ocupação
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium

olbrzymka n
giganta
kobieta o dużym wzroście

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
oleandro
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona;

olej ˈɔlɛj n
óleo
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar

olej palmowy n
azeite de dendê
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego;

olej rycynowy n
óleo de rícino óleo de mamona
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce;

olej ryżowy n
óleo de farelo de arroz
(spożywczy) olej spożywczy uzyskiwany z plew ryżu

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
óleo de girassol
olej wytwarzany z nasion słonecznika;

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
óleo essencial
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie;

oligarcha n
oligarca
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek oligarchii

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarxʲja n
oligarquia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ

oligarchiczny adj
oligárquico
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
oligopólio
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw;

oliwka ɔˈlʲifka n
azeitona oliva
(spożywczy) owoc oliwki (1.1)
oliveira azeitona
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne;

om ɔ̃m n
ohm
(jednostka miary) (elektryczność) jednostka oporu elektrycznego;

ombudsman n
ombudsman
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) niezależny urzędnik powoływany przez parlament, do którego obywatele mogą odwoływać się w sprawach naruszania praw i wolności po wyczerpaniu innych możliwości prawnych;

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
síncope
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.;

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
evitar
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
ómicron ômicron
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο;

omlet ˈɔ̃mlɛt n
fritada omelete
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie;

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
ônibus
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd;

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
alantoide
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych;

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
mexilhão
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego;

omułek jadalny n
mexilhão
(zoologia, zoologiczny) Mytilus edulis, gatunek małża z rodzaju Dermochelys;

on ɔ̃n personalPronoun
ele
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski

ona ˈɔ̃na personalPronoun
ela
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
onanismo
(seksuologia, seksuologiczny) zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych;

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
elas eles
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
eles
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego

oniryzm n
onirismo
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
oncologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
oncológico
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
onomástica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych);

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
ontologia
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu;
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi;

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ontológico
(przymiotnik) od ontologia

onycholiza n
onicólise
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska;

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
oologia ovologia
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością

opacki adj
abacial
związany z opatem lub opactwem

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
abadia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata;

opal ˈɔpal n
opala
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu;

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
bronzeado
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV;

opalony adj
bronzeado
taki, który się opalił

opat ˈɔpat n
abade
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa

opatka n
abadessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona monasteru mniszek

opatrunek n
curativo
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała

opera ˈɔpɛra n
ópera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami;
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1);

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
operação
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny;
działania skierowane na wykonanie określonego zadania

operetka n
opereta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sceniczny utwór muzyczny podobny do opery, lecz o komediowym charakterze

opieka ɔˈpʲjɛka n
tratamento assistência
dbanie o kogoś lub coś;

opinia ɔˈpʲĩɲja n
opinião
sąd, zdanie na jakiś temat

opis ˈɔpʲis n
descrição
określenie podstawowych cech czegoś

opisowy adj
descritivo
mający charakter opisu

opodatkowanie n
tributação
(ekonomia, ekonomiczny) nałożenie podatku lub podatków

opona ɔˈpɔ̃na n
pneumático pneu
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz;

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
oportunista
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
contar narrar historiar
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
oposição
przeciwstawienie, przeciwdziałanie

opresja n
opressão
trudna sytuacja

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
software programa
(informatyka, informatyczny) ogół programów komputerowych

opryszczka n
herpes
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2;

optometrysta n
optometrista
(medycyna, medyczny) mężczyzna, specjalista medyczny wykonujący pomiary parametrów układu wzrokowego

optyka n
ótica óptica
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
otimista
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
otimista
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
otimismo
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów

opór ˈɔpur n
resistência
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp.
w lm przeszkody, utrudnienia

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
atraso
odsunięcie zdarzenia w czasie

opętanie n
possessão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stan bycia owładniętym przez demona;

opłucna n
pleura
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej;

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
orangotango
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej;

oranżada ˌɔrãw̃ˈʒada n
laranjada
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat
butelka oranżady (1.1)

orać ˈɔraʨ̑ v
arar lavrar
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem

orbita ɔrˈbʲita n
órbita
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania;

orbitalny adj
orbital
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie

orchidea ˌɔrxʲiˈdɛa n
orquídea
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk;

ordynować v
ordenar prescrever
dyktować sposób postępowania
prescrever
(medycyna, medyczny) przepisywać leki, kurację (i tym podobne, i temu podobne)

organ ˈɔrɡãn n
órgão
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego

organista ˌɔrɡãˈɲista n
organista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach;
(kościelny) pracownik kościelny odpowiedzialny za prowadzenie śpiewu i zwykle przygrywający na organach

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
organização
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów
sposób przygotowywania czegoś, planowania

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
organismo
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi;
(medycyna, medyczny) cielesny ustrój człowieka
(przenośnie, przenośnia) pewna całość złożona ze współpracujących ze sobą elementów

organy n
órgão
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały;

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
orgasmo clímax
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy;

orgia ˈɔrʲɟja n
orgia
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia
(historia, historyczny, historycznie) początkowo muzyczny, z czasem ekstatyczny obrzęd ku czci bóstw;
(przenośnie, przenośnia) przesadzona, rozbuchana różnorodność

orientacja n
orientação
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie

orientacja seksualna n
orientação sexual
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
oriental
związany z Orientem, dotyczący Orientu

ork ɔrk n
orc
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą;

orka ˈɔrka n
aração aradura lavra
(rolnictwo, rolniczy) czynność rozdrabniania i odwracania wierzchniej warstwy gleby;
labuta
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ciężka bądź wyczerpująca praca
orca
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca L., drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy;

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
orquestra
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne;

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
arménio armênio
język urzędowy Armenii;

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
ornamento
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym,

ornat n
casula
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów;

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
ornitólogo
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ornitologii

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
ornitologia
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach;

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
ornitológico
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
orogênese orogénese
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych;

ortodontyczny adj
ortodonte ortodontista
związany z ortodoncją

ortoepia ˌɔrtɔˈɛpʲja n
ortoépia
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o normach wymowy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
ortografia
zbiór umownych przepisów regulujących sposób posługiwania się systemem pisma, normalizowanych i przystosowywanych do danego języka

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
ortograficamente
poprawnie pod względem ortograficznym

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
ortopedista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
ortopédico
związany z ortopedią lub ortopedami

ortoreksja n
ortorexia
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności;

oryginalność n
originalidade
cecha tego, co jest oryginalne

orzech ˈɔʒɛx n
noz
suchy owoc o zdrewniałej łupinie;
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego;

orzech laskowy n
avelã
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny

orzech włoski n
noz
(spożywczy) jadalne nasiono z drzewa orzecha włoskiego (1.2)

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
predicado
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu

orzeł ˈɔʒɛw n
águia
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach;
(przenośnie, przenośnia) zdolna, bystra osoba

orzeł przedni n
águia-real
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila chrysaetos Linnaeus, duży ptak szponiasty z rodziny jastrzębiowatych;

osa ˈɔsa n
vespa
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło;

oset ˈɔsɛt n
cardo
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych;

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
urbanização
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich

osika ɔˈɕika n
choupo-tremedor
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych;

osioł ˈɔɕɔw n
asno burro jumento
(zoologia, zoologiczny) Equus asinus Linnaeus, zwierzę domowe z rodziny koniowatych;
burro asno
(potocznie, potoczny) głupi człowiek
(potocznie, potoczny) uparty człowiek

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
acusar
obwiniać kogoś o coś

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
acusação
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem

oskrzele n
brônquio
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie

osm ɔsm̥ n
ósmio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76;

osmotyczny ˌɔsmɔˈtɨʧ̑nɨ adj
osmótico
oparty na procesie osmozy; dotyczący osmozy

osoba ɔˈsɔba n
pessoa
pojedynczy człowiek, ktoś
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych
bohater dramatu

osobliwy adj
estranho
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
personalidade
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi;

osocze n
plasma
(biologia, biologiczny) zasadniczy płynny składnik krwi, w którym zawieszone są krwinki

ospa wietrzna n
catapora varicela
(medycyna, medyczny) bardzo zakaźna choroba wirusowa głównie wieku dziecięcego, wywoływana przez VZV;

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
último
znajdujący się na końcu listy, kolejności

osteoblast n
osteoblasto
(biologia, biologiczny) komórka wytwarzająca osseinę i kontrolująca jej mineralizację;

osteoklast n
osteoclasto
(biologia, biologiczny) wielojądrzasta komórka zdolna do resorpcji tkanki kostnej;

osteopatia n
osteopatia
metoda medycyny alternatywnej zajmująca się leczeniem zespołów bólowych układu mięśniowo-szkieletowego

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
osteoporose
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania;

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
ostracismo
wykluczenie, bojkot kogoś z danej grupy lub z danego środowiska

ostroga n
espora
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki;

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
azevinho
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach;

ostrokątny adj
acutângulo
mający kąt ostry

ostrożność n
cautela
zdolność do działania z rozwagą

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
prudente cuidadoso
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności

ostry ˈɔstrɨ adj
afiado agudo
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie
agudo
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru
picante afiado
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący

ostryga ɔˈstrɨɡa n
ostra
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym;

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
lâmina fio
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
aviso
akt ostrzegania; przestroga przed czymś

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
dardo
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania;
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie;

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
calúnia
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
poupar
zużywać w niewielkiej ilości

oszukańczo adv
fraudulentamente fraudulosamente
w sposób opierający się na nieuczciwości

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
enganar
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów
mówić komuś nieprawdę, kłamać
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry

oszust ˈɔʃust n
estelionatário
ten, kto oszukuje

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
fraude
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
bardoto
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny;

otologia n
otologia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) specjalizacja zajmująca się fizjologią uszu i leczeniem ich chorób;

otrzewna n
peritónio
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy;

otwarty ɔtˈfartɨ adj
aberto
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji;
o sklepie: czynny, działający
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
abrir
powodować, że coś przestaje być zamknięte

otwór ˈɔtfur n
orifício abertura
dziura lub wgłębienie

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
obesidade
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga;

owad ˈɔvat n
inseto insecto
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł;

owadobójczy ˌɔvadɔˈbujʧ̑ɨ adj
inseticida
używany do zabijania owadów

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
insetívoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owadami

owal ˈɔval n
oval
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę;
kontur przypominający tę krzywą

owalny ɔˈvalnɨ adj
oval
(geometria) mający kształt owalu
przypominający kształtem owal

owca ˈɔfʦ̑a n
ovelha
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie;

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
ovino
związany z owcami, pochodzący od owcy

owies ˈɔvʲjɛs n
aveia
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Avena L., roślina zbożowa należąca do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy;

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
fruta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) mięsisty i słodki owoc (1.1) lub owocostan różnych roślin, który można spożywać na surowo
fruta fruto
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona;
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
marisco
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże

owocożerny adj
frugívoro
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami

owolaktarianizm ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲism̥ n
ovo-lakto vegetarianismo
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych;

owulacja n
ovulação ovocitação
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej;

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
adornar
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym

ozdoba ɔzˈdɔba n
adorno ornamento
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
frigidez
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia

oziębły adj
frígido
odnoszący się z rezerwą

ozon ˈɔzɔ̃n n
ozônio ozono
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach;

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
plúmbeo
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma cechy podobne do ołowiu, np. barwę, ciężar

ołtarz ˈɔwtaʃ n
altar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu;

ołów ˈɔwuf n
chumbo
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82;

ołówek ɔˈwuvɛk n
lápis
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać;

oś ɔɕ n
eixo
centralna linia danego układu
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy;
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na osi (1.1) wirujących elementów;

oślepiać v
ofuscar
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie

ośmiokąt n
octógono
(matematyka, matematyczny) figura geometryczna mająca osiem kątów;

ośmiokątny adj
octogonal
taki, który ma osiem kątów; mający kształt ośmiokąta

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
polvo
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach;

oświecenie n
iluminismo
(filozofia, filozoficzny) koncepcja uwypuklająca rolę rozumu i wiedzy, dominująca w filozofii europejskiej od końca XVII w.

ość ɔɕʨ̑ n
espinha espinha de peixe
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb;

ożywienie n
agitação movimentação
podniecenie, poruszenie

paca n
broquel
(rzemiosło, rzemieślniczy) (budownictwo) narzędzie murarskie w formie krótkiej deski z rękojeścią do wyrównywania zaprawy na murze

pacha ˈpaxa n
axila sovaco
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym;

pachwina paxˈfʲĩna n
virilha
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda

paciorkowiec n
estreptococo
(biologia, biologiczny) bakteria, która układa się w pary lub łańcuszki

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
paciente
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej;

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
pacificação
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej;

pacyfista n
pacifista
zwolennik pacyfizmu

pacyfistyczny adj
pacifista
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami

pacyfizm n
pacifismo
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen

paczka ˈpaʧ̑ka n
pacote
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem;
(handel, handlowy) zawartość małego opakowania

paczka papierosów n
maço de cigarros
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów

padaczka paˈdaʧ̑ka n
epilepsia
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych;

padalec paˈdalɛʦ̑ n
licranço
(zoologia, zoologiczny) Anguis, rodzaj beznogiej jaszczurki;

padać ˈpadaʨ̑ v
cair
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą

padlina paˈdlʲĩna n
carniça
zwierzęce zwłoki

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
necrófago
(zoologia, zoologiczny) żywiący się padliną

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
paginar
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony

pagórek paˈɡurɛk n
colina
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
aranha
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny;

pajęczak n
aracnídeo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę bezkręgowe z sześcioma nogami i odwłokiem

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
aranheira
sieć tkana przez pająka

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
paquistanês
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu

palacz ˈpalaʧ̑ n
fumador
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo

palczatka cytrynowa palˈʧ̑atka ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔva n
capim-limão capim cidreira capim santo
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu;

palearktyczny adj
paleártico
(geografia, geograficzny) (zoologia, zoologiczny) związany z Palearktyką, dotyczący Palearktyki

palec ˈpalɛʦ̑ n
dedo
część rękawiczki przykrywająca palce (1.1)
dedo artelho
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
indicador
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki;

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
fumo
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu

paleoantropolog n
paleoantropólogo
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) badacz zajmujący się opisaniem ewolucji człowieka

paleochrześcijański adj
paleocristão
odnoszący się do pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
Paleogeno
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku;

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
paleografia
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych;

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
Paleolítico
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.;

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
paleontologista paleontólogo
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych
paleontologista paleontóloga
specjalistka z zakresu paleontologii

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
paleontologia
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych;

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
Paleoproterozoico
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
palestino palestiniano
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców

paliatywny adj
paliativo
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn

palilalia n
palilalia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab;

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
palimpsesto
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst;

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
palíndromo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz);

paliwo paˈlʲivɔ n
combustível
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach

palić ˈpalʲiʨ̑ v
fumar
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo

pallad ˈpalːat n
paládio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46;

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
palladianismo
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach;

palma ˈpalma n
palmeira palma
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie;

palto ˈpaltɔ n
sobretudo
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą

pamflet ˈpãw̃flɛt n
panfleto folheto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
suvenir
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
recordar lembrar
przechowywać informacje w pamięci i potrafić je odtwarzać

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
memória
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.;
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane;
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości

pan pãn n
senhor
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca
pracodawca dla służby
właściciel niewolników
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
noivo
mężczyzna w dniu swojego ślubu

panamski pãˈnãmsʲci adj
panamenho
odnoszący się do państwa Panama

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
pan-arabismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych;

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
tatu
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek;
couraçado encouraçado
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru;

panda ˈpãnda n
panda
(zoologia, zoologiczny) panda mała
(zoologia, zoologiczny) panda wielka

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
pandeísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem;

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
pandemia
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat)

pandemiczny adj
pandémico pandêmico
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
panegírico
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn;

pangermanizm n
pangermanismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nacjonalistyczna doktryna polityczna postulująca zjednoczenie wszystkich ludów germańskich

pani ˈpãɲi n
senhora
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty

panika ˈpãɲika n
pânico
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu)

panleukopenia ˌpãnlɛwkɔˈpɛ̃ɲa n
panleucopenia
(weterynaria, weterynaryjny) wysoce zaraźliwa, wirusowa choroba kotowatych przebiegająca z objawami zapalenia układu pokarmowego i leukopenią;

panna ˈpãnːa n
senhorita
dziewczyna, młoda kobieta
senhorita solteira
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani)

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
noiva
kobieta w dniu swojego ślubu

panorama ˌpãnɔˈrãma n
panorama
rozległy, szeroki widok

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
pan-eslavismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich;

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
panteísmo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury;

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
panteão
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom;

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
leopardo-das-neves
(zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, drapieżny ssak z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej;

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
pantomima
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu;

pantoprazol n
pantoprazol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej;

papier ˈpapʲjɛr n
documento papel
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument
papel
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji;

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
papel higiénico papel higiênico
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu;

papieros paˈpʲjɛrɔs n
cigarro
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem;

papierowy tygrys n
tigre de papel
osoba lub grupa ludzi sprawiająca wrażenie silnej, lecz będąca w rzeczywistości słaba

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
papal
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa

papież ˈpapʲjɛʃ n
papa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan;

papieżyca n
papisa
legendarna kobieta wyświęcona na papieża

papirus paˈpʲirus n
papiro
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu;
materiał pisarski, wyrabiany z włókien papirusu (1.1);

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
feto samambaia
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z kladu monilofitów;

papryka ˈpaprɨka n
pimenta
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa;

papuga paˈpuɡa n
papagaio louro
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny papug (1.1)
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes Wagler, rząd ptaków tropikalnych;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty

para ˈpara n
casal par
dwie osoby, darzące się uczuciem
dwa przedmioty stanowiące komplet
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części
vapor d'água vapor de água vapor
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym;

parabola ˌparaˈbɔla n
parábola
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów równo odległych od pewnej prostej (kierownicy paraboli) i pewnego punktu (ogniska paraboli) nieleżącego na tej prostej;

parada paˈrada n
desfile
(wojskowość, wojskowy) uroczysty przegląd wojsk połączony z defiladą;
efektowny przemarsz z udziałem wielu osób;

paradoks paˈradɔks n
paradoxo
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy

paradoksalnie adv
paradoxalmente
w sposób paradoksalny

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
paradoxal
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
paradigma
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki;
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu;

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
paradigmático
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi

parafia paˈrafʲja n
paróquia freguesia
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza;

parafialny adj
paroquial
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii

parafilia n
parafilia
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne

parafraza n
paráfrase
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie tej samej treści innymi środkami wyrazowymi

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
paraguaio
odnoszący się do państwa Paragwaj

paralipomena n
Paralipómenos
(biblijny) starotestamentowe Księgi Kronik; ;
paralipómenos
(książkowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) teksty stanowiące późniejsze dodatki do tekstu głownego;

paralipsa n
preterição paralipse
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwróceniu uwagi na przedmiot wypowiedzi poprzez zapowiedź pominięcia go lub stwierdzenie, że nie jest on warty uwagi;

paralityk n
paralítico
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany

paraliż paˈralʲiʃ n
paralisia
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego

paraliżować v
paralisar
utrudniać swobodne funkcjonowanie czegoś

paramilitarny ˌparãmʲilʲiˈtarnɨ adj
paramilitar
zorganizowany na wzór wojskowy

parapet paˈrapɛt n
peitoril
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
paraplegia
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu;

paraplegik n
paraplégico
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na paraplegię

parapsychologia ˌparapsɨxɔˈlɔɟja n
parapsicologia
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę;

parasol paˈrasɔl n
guarda-chuva
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem
guarda-sol sombrinha
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem

parawan n
biombo
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia;

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
parasitologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami;

pardwa ˈpardva n
lagópode
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus;

pareidolia n
pareidolia
(psychologia, psychologiczny) błąd poznawczy polegający na dopatrywaniu się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach;

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
paremiologia
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach;

parestezja n
parestesia
(medycyna, medyczny) przykre wrażenie czuciowe, zwykle odbierane jako mrowienie, drętwienie lub zmiany temperatury skóry, będące objawem uszkodzeniem układu nerwowego;

park park n
parque
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami;

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
parque nacional
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody;

park rozrywki n
parque de diversões
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi

parking ˈparʲcĩŋk n
estacionamento
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych;

parlament parˈlãmɛ̃nt n
parlamento
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy;

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
parlamentar
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący parlamentu, związany z parlamentem

parmezan parˈmɛzãn n
parmesão
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa;

parmeńczyk n
parmesão
mieszkaniec Parmy

parmeński adj
parmesão
związany z Parmą, dotyczący Parmy

parodia paˈrɔdʲja n
paródia
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego;

parodiować v
parodiar
dokonywać parodii czegoś

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
parónimo parônimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz kojarzący się z innym ze względu na podobieństwo brzmienia, ale odmienny pod względem znaczeniowym;

parowiec n
barco a vapor
(przestarzałe, przestarzały) statek z napędem parowym;

parowóz paˈrɔvus n
locomotiva a vapor
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy

parsek n
parsec
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku;

parter ˈpartɛr n
térreo rés do chão
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią

partia ˈpartʲja n
partido
(zobacz) partia polityczna

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
partido político
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem;

partnerka partˈnɛrka n
companheira
kobieta w związku
parceira
forma żeńska od: partner

partnerstwo n
parceria
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami

partycja n
partição
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego;

partytura ˌpartɨˈtura n
partitura
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą;

partyzant parˈtɨzãnt n
guerrilheiro
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego

paryski paˈrɨsʲci adj
parisiense
związany z Paryżem, dotyczący Paryża

pas pas n
cinto
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się;

pas bezpieczeństwa n
cinto de segurança
pas, który zabezpiecza przed urazem w razie wypadku;

pasażer paˈsaʒɛr n
passageiro
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
passageira
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem

pasierb ˈpaɕɛrp n
enteado
syn męża lub żony pochodzący z wcześniejszego małżeństwa

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
enteada
córka małżonka z innego małżeństwa

pasja ˈpasʲja n
paixão
silne zainteresowania, zamiłowanie

paskal ˈpaskal n
pascal
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI;

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
convir
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się
przypadać do gustu

pasożyt paˈsɔʒɨt n
parasita
(biologia, biologiczny) organizm żerujący na innym organizmie, zazwyczaj ze szkodą dla swego żywiciela;
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba wykorzystująca innych dla osiągnięcia własnych korzyści

pasta ˈpasta n
pasta
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
creme dental
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej;

pastelista n
pastelista
(sztuka) artysta malarz wykonujący obrazy w technice pastelu

pasternak n
cherovia cenoura-brava pastinaca pastinaga
(botanika, botaniczny) Pastinaca L., roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) korzeń tej rośliny

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
pasteurização
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie;

pasteryzować v
pasteurizar
(spożywczy) eliminować zawarte w produkcie spożywczym drobnoustroje powodujące jego psucie poprzez ogrzewanie tego produktu przez pewien czas w wystarczająco wysokiej temperaturze

pasterz ˈpastɛʃ n
pastor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun
(zootechnika, zootechniczny) osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu

pastisz ˈpastʲiʃ n
pastiche
(książkowy) dzieło sztuki, którego autor świadomie naśladuje styl innego autora, innej szkoły lub epoki;

pastor ˈpastɔr n
pastor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki;

pastorał n
báculo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu;

paszkot ˈpaʃkɔt n
tordoveia
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych;

paszport ˈpaʃpɔrt n
passaporte
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych;

pasztet ˈpaʃtɛt n
encrenca
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) kłopotliwa sytuacja
patê
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się mieli i zwykle zapieka

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
foie gras
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej;

patelnia paˈtɛlʲɲa n
frigideira sertã
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw;

patena n
patena pátena
(kościelny) okrągła, zwykle pozłacana tacka na hostię lub do nakrywania kielicha podczas liturgii

patent ˈpatɛ̃nt n
patente
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku;

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
patético
poważny, doniosły, uroczysty

patio ˈpatʲjɔ n
pátio
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej;

patogenia n
patogenia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zobacz) patogeneza

patolog n
patologista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w zakresie patologii

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
patologia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu

patologicznie adv
patologicamente
odbiegając od normy w sensie negatywnym

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
patológico
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością
(socjologia, socjologiczny) odbiegający od społecznie przyjętej normy

patriarcha paˈtrʲjarxa n
patriarca
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
patriarca
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy
patriarcal
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu

patriota paˈtrʲjɔta n
patriota
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej

patriotycznie adv
patrioticamente
w sposób patriotyczny

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
patriótico
taki, którego cechuje patriotyzm
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
patriotismo
miłość ojczyzny i własnego narodu, często połączona z gorliwością ofiar dla ojczczyzny;

patrolować v
patrulhar
wykonywać obchód kontrolowanego terenu

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
patronímico
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
olhar
kierować wzrok na coś lub na kogoś
obserwować, zauważać
pojmować lub oceniać coś w pewien sposób

patyczek do uszu n
cotonete
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu

patyna paˈtɨ̃na n
pátina
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu;

pauperyzacja ˌpawpɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
pauperização
ubożenie (człowieka, społeczeństwa)

paw paf n
pavão pavão real
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju pawi (1.1)

pawian ˈpavʲjãn n
babuíno
(zoologia, zoologiczny) Papio, małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku;

paywall n
muro de pagamento paywall
(informatyka, informatyczny) (handel, handlowy) mechanizm ograniczenia dostępności treści na WWW do osób, które wykupią dostęp;

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
unha
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka;

pazur ˈpazur n
garra
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych;

pałac ˈpawaʦ̑ n
palácio paço
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka

państwo ˈpãj̃stfɔ n
estado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury;

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
servidão
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu;

paź paɕ n
pajem
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim;

paź królowej n
borboleta-cauda-de-andorinha
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Papilio machaon Linnaeus, gatunek motyla dziennego z rodziny paziowatych;

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
outubro Outubro
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego);

pchać pxaʨ̑ v
empurrar
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
mercado das pulgas
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów;

pchła pxwa n
pulga
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią;

pech pɛx n
azar
niepomyślny zbieg okoliczności

pedagog pɛˈdaɡɔk n
pedagogo
nauczyciel, wychowawca

pedagogiczny adj
pedagógico
związany z pedagogiką, wychowawczy

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
pedagogia
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania;

pedał ˈpɛdaw n
pedal
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych;
paneleiro maricas
(slangowo) (obraźliwie) określenie geja, niekiedy rozszerzane na mężczyzn postrzeganych jako homoseksualiści

pediatra pɛˈdʲjatra n
pediatra
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy

pediatria pɛˈdʲjatrʲja n
pediatria
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi;

pediatryczny adj
pediátrico
związany z pediatrią

pedofil pɛˈdɔfʲil n
pedófilo
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
pedofilia
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci;

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
pejorativo
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
paisagem
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
pequinês
mieszkaniec Pekinu
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku;

pelikan pɛˈlʲikãn n
pelicano
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych;

penis ˈpɛ̃ɲis n
pénis pênis
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt;

pentagram pɛ̃nˈtaɡrãm n
pentagrama
(geometria) pięciokąt gwiaździsty;

pepsyna n
pepsina
(biochemia, biochemiczny) czynna postać pepsynogenu, enzym trawienny występujący w soku żołądkowym;

peptyd ˈpɛptɨt n
péptido
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów

per se ˈpɛr ˈse
per se
(książkowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sam z siebie, sam przez się

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
perfeição
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne

perfekcyjny adj
perfeito
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
perfumaria
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki

perfumować v
perfumar
skrapiać perfumami, aplikować perfumy

perfumy pɛrˈfũmɨ n
perfume
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk

pergamin n
pergaminho
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania;

perkoz ˈpɛrkɔs n
mergulhão
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku;

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
baterista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji

permakultura n
permacultura
(ochrona środowiska) (ekologia, ekologiczny) idea inspirowania się naturą i korzystanie z zasad w niej funkcjonujących – projektowania ekologicznego, które tworzy zrównoważoną architekturę i samoregulujące się systemy rolnictwa na wzór ekosystemów naturalnych itp.;

permanencja n
permanência
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie

peron ˈpɛrɔ̃n n
plataforma
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego

perski ˈpɛrsʲci adj
persa
dotyczący Persji, pochodzący z Persji

perski ˈpɛrsʲci n
persa
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu;

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
pessoal
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
caqui dióspiro
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych;
caquizeiro diospireiro
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju persymona (1.1)

peruka pɛˈruka n
peruca
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę;

perwersja n
perversão
(psychologia, psychologiczny) skłonność do zaspokajania popędów w sposób odbiegający od normy

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
periélio
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca;

perykopa n
perícope
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę;

peryskop pɛˈrɨskɔp n
periscópio
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony;

perła ˈpɛrwa n
pérola
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów;

pescowegetarianizm n
pescetarianismo
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza;

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
pesticida
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych;

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
pessimismo
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy;

petrograficzny adj
petrográfico
(geologia, geologiczny) związany z petrografią, dotyczący petrografii

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
petição
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy;

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
certo
całkowicie przekonany o słuszności

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n pronoun
certo um
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
certeza
całkowite przekonanie o czymś

pewny ˈpɛvnɨ adj
certo
o człowieku: całkowicie przekonany o czymś, mający silne przeświadczenie
certo seguro
gwarantujący trwałość i stałość, zdecydowany, stanowczy, niezachwiany
seguro
godny zaufania, sprawdzony
gwarantujący bezpieczeństwo, bezpieczny
seguro certo
nie ulegający wątpliwości; taki, który niewątpliwie nastąpi

pełnia ˈpɛwʲɲa n
lua cheia plenilúnio
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część

pełny ˈpɛwnɨ adj
cheio
wypełniony w największym możliwym stopniu

piana ˈpʲjãna n
espuma
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
piano
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo;

pianista pʲjä̃ˈɲista n
pianista
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie

piasek ˈpʲjasɛk n
areia
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu;

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
arenito
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem;

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
caixa de areia
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci;

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
arenoso
usypany z piasku, pełen piasku

piać pʲjäʨ̑ v
cantar
(ornitologia, ornitologiczny) o kogucie wydawać charakterystyczny koguci głos

piec pʲjɛʦ̑ n
forno
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania

piec pʲjɛʦ̑ v
assar
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody

piechota pʲjɛˈxɔta n
infantaria
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem;

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
felosa-musical
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie;

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
champignon
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.;

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
assado
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb)

pieczony adj
assado no forno
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
selo sinete
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu

pieg pʲjɛk n
sarda
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych);

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
padaria
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
padeiro
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp.

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
infernal
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
inferno
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi;

pielgrzym n
peregrino romeiro
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
enfermeira
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami;

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
dinheiro
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów;

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
dinheiro
lm od: pieniądz

pieprz pʲjɛpʃ n
pimenta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) przyprawa otrzymywana z nasion pieprzu (1.1)

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
pimenteiro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
apimentar
dodawać pieprzu do jedzenia

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
peidar
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
pão de mel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem;

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
raiz
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej;
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji;

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
elemento químico
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze;

pierwiastek kwadratowy n
raiz quadrada
(matematyka, matematyczny) liczba, która podniesiona do kwadratu daje pewną liczbę;

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
primogénito
urodzony jako pierwszy z potomstwa

pierworództwo n
primogenitura
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego
bycie pierworodnym synem

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
primeira-dama
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta;

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
primeiros socorros
(medycyna, medyczny) pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia;

pierwszeństwo pʲjɛrfˈʃɛ̃j̃stfɔ n
prioridade
prawo do czegoś przed innymi; prawo bycia pierwszym, zrobienia czegoś na początku; przewaga, wyższość nad czymś lub nad kimś

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
primeiro
od liczby 1

pierzyna pʲjɛˈʒɨ̃na n
edredom
gruba kołdra wykonana z pierza

pierś pʲjɛrʲɕ n
peito
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka;

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
anel
(jubilerstwo, jubilerski) ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem;
krąg naokoło czegoś

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
anel
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem

pies pʲjɛs n
cão
samiec psa (1.1)
cão cachorro
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe;

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
cão de companhia
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
cão de guarda
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
cão pastor
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami;

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
cão-guia
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym lub niesłyszącym

piesek ˈpʲjɛsɛk n
cachorrinho cachorro cãozinho
(zdrobniale) od pies

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
pedestre
osoba, która porusza się na własnych nogach

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
salsa perrexil
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci;

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
tronco
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi

pieścić v
amimar
tulić, głaskać okazując czułość

pigmejka karłowata n
sagui-pigmeu
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Cebuella pygmaea, gatunek ssaka, który stanowi najmniejszego przedstawiciela małp, należący do rodziny pazurkowcowatych

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
pigmento
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb

pigułka pʲiˈɡuwka n
pílula
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie

pigułka gwałtu n
boa noite Cinderela boa-noite Cinderela
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego;

pigwa ˈpʲiɡva n
marmelo
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach;
marmelo marmeleiro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory

pijak ˈpʲijak n
bêbedo
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu
osoba nadużywająca alkoholu

pijany pʲiˈjãnɨ adj
bêbado ébrio
pod wpływem alkoholu

pijawka pʲiˈjafka n
sanguessuga
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic;
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych

piknik ˈpʲicɲik n
piquenique
rodzaj wypoczynku na łonie natury z jedzeniem zabranym ze sobą;

piksel ˈpʲiksɛl n
pixel píxel
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner);

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pictograma
pojęcie przedstawione obrazem;

pilaw ˈpʲilaf n
pilaf pilafe
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu;

pilnik ˈpʲilʲɲik n
lima
(technologia, technika, techniczny) rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna;

pilny ˈpʲilnɨ adj
urgente
wymagający pośpiechu, szybkiego działania

pilot ˈpʲilɔt n
piloto
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem

pinczer średni ˈpʲĩn͇ʧ̑ɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
pinscher alemão
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec;

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
pinguim pingüim
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej;

pingwin królewski n
pinguim-rei
(ornitologia, ornitologiczny) Aptenodytes patagonicus J. F. Miller, ptak z rodziny pingwinów;

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
peão
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka;
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
pioneiro
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
vertical
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo

piorun ˈpʲjɔrũn n
relâmpago
(meteorologia, meteorologiczny) wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią;

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
para-raios
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ;

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
canção
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze;

piołun ˈpʲjɔwũn n
absinto
(botanika, botaniczny) bylica piołun

pipeta pʲiˈpɛta n
pipeta
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy;

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
pirataria
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia piractwa (1.1-2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
pirâmide
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona;
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki;

pirania pʲiˈrãɲja n
piranha
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki;

pirat ˈpʲirat n
pirata corsário
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne;

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
pirenaico
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów

piroga pʲiˈrɔɡa n
piroga
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem;

piroksen n
piroxena piroxénio
(mineralogia, mineralogiczny) skała z grupy minerałów skałotwórczych, występujących w barwach od białej do żółtawej, zielonej lub czarnej, zawierających krzemiany wapnia, sodu, litu, magnezu, żelaza i/lub glinu;

pirol ˈpʲirɔl n
pirrol
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N;

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
pirólise
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi;

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
piromaníaco pirómano
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
piromania
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem;

pirometalurgia n
pirometalurgia
dział metalurgii zajmujący się przerobem rud metali i metali wtórnych w wysokich temperaturach;

pirotechnik n
pirotécnico
specjalista w dziedzinie pirotechniki

pirotechnika n
pirotecnia
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych;

pirydyna n
piridina
(biochemia, biochemiczny) bezbarwny, organiczny, heterocykliczny związek chemiczny o nieprzyjemnym zapachu;

piryt ˈpʲirɨt n
pirita
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza;

pisarka pʲiˈsarka n
escritora
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz

pisarz ˈpʲisaʃ n
escritor
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą;

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
escrever
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę

pisco n
pisco
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron;

pismo ˈpʲismɔ n
escrita escritura
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu;
escritura
sposób pisania

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
pistola
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa;

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
submetralhadora metralhadora de mão pistola-metralhadora
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami,

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
urinol
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco

pitekantrop n
pitecantropo pitecantropus
(zoologia, zoologiczny) (antropologia, antropologiczny) Homo erectus Dubois, hominid z epoki środkowego plejstocenu, potrafiący posługiwać się ogniem;

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
porão
podziemne piętro budynku

piwo ˈpʲivɔ n
cerveja
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) niskoalkoholowy napój orzeźwiający;

piwowar pʲiˈvɔvar n
cervejeiro
osoba zajmująca się warzeniem piwa

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
pizza
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie;

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
pizaria pizzaria
(gastronomia) restauracja, w której pizza jest głównym daniem;

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
estojo
zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi;

pióro ˈpʲjurɔ n
pena
przyrząd do pisania
pena pluma
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek;

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
quinta coluna
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni;

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
sexta-feira sexta
piąty dzień tygodnia

piąty ˈpʲjɔ̃ntɨ adj
quinto
od 5

pić pʲiʨ̑ v
beber tomar
spożywać płyny
pić (1.1) alkohol, również nałogowo

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
pentâgono pentágono
(geometria) wielokąt mający pięć boków;

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
beleza
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt;

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
beleza
piękna kobieta
cecha tego, co piękne

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
belo bonito
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
calcanhar
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy

piętnaście pʲjɛtˈnaɕʨ̑ɛ cardinalNumeral
quinze
liczba 15

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
andar piso
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

pięć pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ordinalAdjective
cinco
(matematyka, matematyczny) liczba 5

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
punho
zaciśnięta dłoń

piła ˈpʲiwa n
peixe-serra
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba Pristis pristis z rodziny piłowatych, wyglądem przypominająca rekina;
serra
(technologia, technika, techniczny) narzędzie tnące z zębatym ostrzem;

piłka ˈpʲiwka n
bola
(sport, sportowy) gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych

piłka do metalu n
segueta serra de arco
(technologia, technika, techniczny) ręczne narzędzie z brzeszczotem zamocowanym na ramie, służąca do cięcia metalowych przedmiotów

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
futebol
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika;

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
bola de andebol
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika;

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
futebolista
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
totó futebol de mesa fla-flu
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach;

piżama pʲiˈʒãma n
pijama
strój, który zakłada się, idąc spać;

piżmak ˈpʲiʒmak n
rato almiscareiro
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo;

plac plaʦ̑ n
praça
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów;

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
parque infantil
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy;

placebo plaˈʦ̑ɛbɔ n
placebo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia;

plagiat ˈplaɟjat n
plágio
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa;
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1)

plagiator plaˈɟatɔr n
plagiador plagiário
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka lub osoba przypisująca sobie prawa autorskie do utworu, którego nie jest autorem

plagionit n
plagionite
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków;

plama ˈplãma n
mancha nódoa
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś

plamka ślepa n
ponto cego
(anatomia, anatomiczny) niewrażliwy na światło obszar siatkówki oka kręgowców, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną i biegnie w stronę mózgu;

plan plãn n
plano
to, co chcemy zrobić
odwzorowanie terenu w postaci mapy, makiety

planeta plãˈnɛta n
planeta
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę;

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
planeta anão
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą;

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
planetário
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich;

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
plancto
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie;

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
plantação
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym

plaster ˈplastɛr n
esparadrapo
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany

platan ˈplatãn n
plátano
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Platanus, wysokie drzewo o dużych, pachnących liściach i kwiatach zebranych w kuliste główki, z rodziny platanowatych;

platyna plaˈtɨ̃na n
platina
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78;

plazma ˈplazma n
plasma
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek;

plaża ˈplaʒa n
praia
(turystyka, turystyczny) brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji;

plecak ˈplɛʦ̑ak n
mochila
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach;

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
costas dorso
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa;
tylna część ubrania okrywająca plecy (1.1)

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
tribal
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
tribo
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar;

pleochroizm n
pleocroísmo
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało;

pleonastyczny adj
pleonástico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
pleonasmo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących;

pleśń n
mofo bolor
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych

plik plʲik n
arquivo ficheiro
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość;

pliszka ˈplʲiʃka n
alvéola
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należący do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae;

plon plɔ̃n n
colheita
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców
(przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania

plotka ˈplɔtka n
mexerico
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie;

pluskwa ˈpluskfa n
percevejo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius;

plusz n
peluche
(włókiennictwo) rodzaj miękkiej, puszystej tkaniny z okrywą włókienną;

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
ursinho de pelúcia
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu

plutokracja n
plutocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi

pluton ˈplutɔ̃n n
plutónio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94;

pluwiometr n
pluviómetro pluvímetro
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych

pluć pluʨ̑ v
cuspir
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
pneumático
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą

po pɔ preposition
depois de
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

po Chrystusie adv
depois de Cristo
w okresie po narodzeniu Jezusa Chrystusa, w naszej erze

po angielsku adv
em inglês
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku angielskim

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ adv
em primeiro lugar
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp.

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
em polonês
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku polskim

po portugalsku adv
em português
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku portugalskim

po włosku adv
em italiano
(językoznawstwo, językoznawczy) w języku włoskim

pobyt ˈpɔbɨt n
estadia
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
beijo
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby

pocałunek z języczkiem ˌpɔʦ̑aˈwũnɛɡ zʲ‿jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑ʲcɛ̃m n
beijo de língua
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (zobacz) francuski pocałunek

pochlebstwo n
lisonja
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
tocha
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych;

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
origem
wywodzenie się z czegoś

pochwa ˈpɔxfa n
bainha
futerał na broń białą;
vagina
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków;

pochwalać v
aprovar
uznawać za dobre, słuszne, właściwe

pochwała pɔxˈfawa n
louvor
pochwalenie kogoś lub czegoś

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
conforto
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie

pocieszenie n
consolação
(rzeczownik odczasownikowy) od pocieszyć

pocieszyciel n
consolador
ten, który daje pocieszenie

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
projétil
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki;

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
atração desejo
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś
trem comboio
(transport, transportowy) (kolejnictwo) (technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami;

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
suar transpirar
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku

poczta ˈpɔʧ̑ta n
correio
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp.
korespondencja, listy
correio estação de correios
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1)

poczta elektroniczna n
correio eletrónico
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
postal
związany z pocztą, dotyczący poczty

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
cartão postal
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty;

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
senso de humor
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
início começo princípio
to, od czego się coś zaczyna

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
inicial
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś

pod pɔt preposition
sob
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia
sob debaixo de
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia

podatek pɔˈdatɛk n
imposto taxa
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy

podatnik pɔˈdatʲɲik n
contribuinte tributário
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki

podbródek pɔdˈbrudɛk n
queixo
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
infravermelho
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
sótão
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
suspeito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
suspeita
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
suspeitar
przypuszczać

podenco n
podengo
(kynologia, kynologiczny) grupa śródziemnomorskich ras psów dawniej wykorzystywanych do polowania na króliki

podglądacz n
voyeurista
osoba obserwująca z ukrycia

podklasa n
subclasse
(systematyka) kategoria systematyczna niższa od klasy

podkowa pɔtˈkɔva n
ferradura
metalowe wzmocnienie kopyt końskich;

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
sublinhar
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
suburbano
znajdujący się na przedmieściu

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
sujeito
(gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś

podmorski adj
submarino
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza

podnawka n
rémora
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny podnawek (Echeneidae) z aparatem przyssawkowym na grzbiecie, którym przyczepia się do dużych zwierząt morskich lub okrętów;

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
paladar
(przenośnie, przenośnia) smak, gust
paladar céu da boca
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców;

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
agradar
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
semelhança
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów;

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
parecido similar
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd
semelhante similar
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury;

podologia n
podologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego;

podpis ˈpɔtpʲis n
assinatura firma
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol)

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
assinar
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
tenente-coronel
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora;

podrząd n
subordem
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu; grupa powstała z podzielenia rzędu na niższe;

podróż ˈpɔdruʃ n
viagem
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
pisco-de-peito-azul
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych;

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
viajante
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często)

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
viajar
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
manual
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny;

podskórnie adv
subcutaneamente
w sposób podskórny

podskórny adj
subcutâneo
umiejscowiony pod skórą

podstawa pɔtˈstava n
base
to, na czym coś stoi
pewna zasada, baza teoretyczna

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
básico
główny, elementarny

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
subóxido
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem

poduszka pɔˈduʃka n
travesseiro almofada
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych;

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
airbag
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie;

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
aerodeslizador hovercraft
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej;

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
jarreteira liga
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę;

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
chassi
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym;
trem de aterragem trem de pouso
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi;

podwójnie adv
duplamente
dwa razy tyle

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
duplo dúplice
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części

podwójny podbródek n
queixo duplo
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek

podwórze pɔdˈvuʒɛ n
corte
plac obok domu, najczęściej otoczony ogrodzeniem i zabudowaniami

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
subterrâneo
znajdujący się pod powierzchnią ziemi

podziw ˈpɔʥ̑if n
admiração
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
admirar
darzyć podziwem

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
agradecimento
(rzeczownik odczasownikowy) od podziękować

podzwrotnikowy adj
subtropical
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
seguir
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku

podłoga pɔdˈwɔɡa n
chão assoalho
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

poeta pɔˈɛta n
poeta
literat piszący wiersze, tworzący poezję

poetka pɔˈɛtka n
poetisa
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kobieta, która pisze wiersze

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
poético
związany z poezją

poezja pɔˈɛzʲja n
poesia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
poesia concreta
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych;

poganin pɔˈɡãɲĩn n
pagão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm)

pogarda pɔˈɡarda n
menosprezo
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
pagão gentio
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z pogaństwem

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
paganismo
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych

pogoda pɔˈɡɔda n
tempo
chwilowy stan atmosfery;

pogonofobia n
pogonofobia
(psychologia, psychologiczny) lęk przed zarostem, brodą

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
pogrom
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
funeral enterro exéquias
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi

pogróżka pɔˈɡruʃka n
ameaça
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp.

pointylizm n
pontilhismo
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów;

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
aparecer
stawać się widocznym, jawnym

pojawić się pɔˈjavʲiʨ̑‿ɕɛ v
aparecer
(zobacz) pojawiać się

pojazd ˈpɔjast n
veículo
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych;

pojedynek n
duelo
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów
walka, spór między dwiema stronami

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
recipiente
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
capacidade
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
depois de amanhã
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym

pokarmowy adj
digestório
dotyczący pokarmu

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
mostrar
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności
wskazywać w jakimś kierunku
mostrar demonstrar
dawać możliwość zobaczenia czegoś
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
pacífico
dotyczący porozumienia lub zgody

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
geração
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci)
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń

pokora pɔˈkɔra n
humildade
świadomość własnych ograniczeń i słabości skłaniająca do niesprzeciwiania się życiowym koniecznościom

pokorny adj
humilde
nie wywyższający się, skromny

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
urtiga
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju pokrzywa (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami
(botanika, botaniczny) Urtica L., rodzaj roślin z rodziny pokrzywowatych;

pokusa pɔˈkusa n
tentação
trudne do opanowania pragnienie

pokój ˈpɔkuj n
aposento quarto sala câmara
(budownictwo) część mieszkania, izba
paz
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę
(przestarzałe, przestarzały) spokój

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
reverência
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach;
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci

polana pɔˈlãna n
clareira
(leśnictwo) pozbawione drzew miejsce w lesie;

polarny pɔˈlarnɨ adj
polar
(geografia, geograficzny) właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach

pole ˈpɔlɛ n
campo
część ziemi przeznaczona pod uprawę;
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił;
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym
campo área
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej;

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
campo de batalha
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
campo eléctrico
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła;

pole karne n
grande área
(sport, sportowy) część boiska piłki nożnej położona przy bramce, oznaczona białymi liniami (większa niż pole bramkowe, które obejmuje), gdzie drużyna broniąca za określone przewinienia może zostać ukarana według specjalnych zasad

pole magnetyczne n
campo magnético
(fizyka, fizyczny) stan przestrzeni z siłami oddziałującymi na poruszające się ładunki elektryczne;

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
recomendar
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
polémica
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji

polenta n
polenta
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ludowa włoska potrawa z mąki z dodatkami;

poli- prefix
poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
poliamor
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek;

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
poliandria
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami;

polichóralność n
estilo policoral
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika komponowania, która polega na dialogowaniu między sobą dwóch lub więcej chórów;

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
polícia
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.;

policja drogowa n
polícia de trânsito
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
policial
funkcjonariusz policji

policyjny ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ adj
policial
związany z policją

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
bochecha face
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa

poliestezja n
poliestesia
(medycyna, medyczny) zaburzenie wrażliwości na bodźce dotykowe polegające na wielokrotnym odczuciu podrażnienia przez pojedynczy bodziec

polifagia n
polifagia
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt;

polifenol n
polifenol
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny zawierający przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do pierścienia aromatycznego, występujący w roślinach i wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka;

polifonia n
polifonia
faktura muzyczna, w której co najmniej dwa głosy prowadzone są równocześnie i niezależnie od siebie;

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
poligamia
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami

poligamiczny adj
polígamo
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii

poligamista n
polígamo
mężczyzna praktykujący poligamię

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
poliglota
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami;

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
polígono
(wojskowość, wojskowy) wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych

polimer n
polímero
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów;

polimorficzny adj
polimórfico
mający różne postaci

polineuropatia n
polineuropatia
(medycyna, medyczny) zespół objawów wynikłych z uszkodzenia wielu nerwów obwodowych

polinezyjski adj
polinésio
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji

poliptyk n
políptico
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku;

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
polichinelo
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem;

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛxʲɲika n
escola politécnica
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym;

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
politeísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów;

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
ciência política
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką;

politycznie adv
politicamente
w sposób dotyczący polityki

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
político
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce

polityk pɔˈlʲitɨk n
político
osoba zajmująca się polityką

polityka pɔˈlʲitɨka n
política
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy;
system odgórnie wprowadzonych zasad

poliwęglan n
policarbonato
(chemia, chemiczny) rodzaj poliestrów, estry kwasu węglowego;

polo ˈpɔlɔ n
pólo
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny;

polon ˈpɔlɔ̃n n
polónio polônio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84;

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
caça
(łowiectwo, łowiecki) zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny
(przenośnie, przenośnia) zorganizowany pościg za określonymi ludźmi w celu ich ujęcia lub zabicia

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
caçar
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić

polski ˈpɔlsʲci adj
polaco polonês
odnoszący się do Polski lub Polaków
polonês
odnoszący się do polszczyzny

polski ˈpɔlsʲci n
polaco polonês
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków;

polski owczarek podhalański n
pastor-de-tatra
(kynologia, kynologiczny) rasa psa należąca do grupy owczarków;

poltergeist n
poltergeist
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
polução
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ajudar socorrer
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
laranja laranjeira
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce
laranjeira laranja
(botanika, botaniczny) drzewo, którego owocem jest pomarańcza (1.1);

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
bergamota
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech;

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
laranja alaranjado
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem;

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
medida medição
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej;

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
tomate tomateiro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) owoc pomidora (1.2)
tomateiro tomate
(botanika, botaniczny) Lycopersicon Mill., sekcja roślin z rodzaju psianka;

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
monumento natural
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne;

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ajuda socorro
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności

pomolog n
pomólogo
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) specjalista w dziedzinie pomologii

pomologia ˌpɔ̃mɔˈlɔɟja n
pomologia
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) dział sadownictwa: nauka o właściwościach drzew i krzewów owocowych

pomologiczny adj
pomológico
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii

pompa ˈpɔ̃mpa n
bomba
(mechanika) maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu;
(ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
bomba de calor
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej;

pompejańczyk n
pompeiano
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta

pompejański adj
pompeiano
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów

pompon ˈpɔ̃mpɔ̃n n
pompom
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki;
duża puszysta ozdoba do machania dla czirliderki

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
ideia
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
engenhosidade
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
engenhoso
mający wiele pomysłów

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
erro
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
ventura
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń

ponad ˈpɔ̃nat preposition
mais de
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości
sobre
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

poncz n
ponche
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników;

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
segunda-feira segunda
pierwszy dzień tygodnia;

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
porque já que
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że…

pontyjski adj
pôntico
związany z Pontem, dotyczący Pontu

popielica n
arganaz
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodzaju popielic (1.1)

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
cinzeiro
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa;

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
busto
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę;

popiół ˈpɔpʲjuw n
cinza cinzas
szary proszek pozostający po spaleniu czegoś

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
tarde
okres pomiędzy południem a wieczorem

poprawny pɔˈpravnɨ adj
correto
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
popularidade
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
popular
taki, który jest powszechnie używany; znany ogółowi społeczeństwa, cieszący się uznaniem; ceniony

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvaʨ̑ v
popularizar
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować

populizm pɔˈpulʲism̥ n
populismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym;

popyt ˈpɔpɨt n
demanda
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie

por pɔr n
alho-francês alho-porro porro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) warzywo z młodych pędów pora (1.1)
alho-porro alho-poró
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., roślina dwuletnia z rodziny amarylkowatych, uprawiana w celach konsumpcyjnych;

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
estação
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt;

porada pɔˈrada n
conselho
wskazówka, zalecenie komuś czegoś

poranny pɔˈrãnːɨ adj
da manhã matinal matutino
taki, który ma miejsce o poranku

porażka pɔˈraʃka n
derrota
przegrana bitwa

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
porcelana
materiał ceramiczny służący do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób;

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
pornografia
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne;

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
pornográfico
związany z pornografią, dotyczący pornografii

pornokracja n
pornocracia
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie czasów, w których kobiety rozpustne, kurtyzany wywierały znaczny wpływ na sprawy publiczne;

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
aborto espontâneo
(fizjologia, fizjologiczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu;

poronić v
malparir
(medycyna, medyczny) urodzić przedwcześnie martwy płód

porost ˈpɔrɔst n
líquen
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii;

porowaty adj
poroso
posiadający małe otwory (pory) na powierzchni

poroże n
corno
(łowiectwo, łowiecki) oba rogi samca jeleniowatych

port pɔrt n
porto
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych;

portmonetka n
porta-moedas
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon

porto ˈpɔrtɔ n
porto
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) wzmacniane wino portugalskie;

portret ˈpɔrtrɛt n
retrato
(sztuka) dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej)

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
retrato falado retrato-robô
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw;

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
português
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
português
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Portugalii;

portulaka pospolita n
beldroega beldroega comum onze-horas
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Portulaca oleracea L. rozprzestrzeniony na całej kuli ziemskiej gatunek rośliny jednorocznej z rodziny portulakowatych;

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
tenente
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych;

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
comportar-se como un elefante numa loja de cristais
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
sequestro
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu)

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
groselha
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych;
(spożywczy) owoc porzeczki (1.1)

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
ordem
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu
kolejność czegoś

poród ˈpɔrut n
parto
(fizjologia, fizjologiczny) (ginekologia, ginekologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki;

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
comparação
(rzeczownik odczasownikowy) od porównać

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
comparar
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic

poręcz ˈpɔrɛ̃n͇ʧ̑ n
corrimão
uchwyt biegnący wzdłuż schodów
balustrada balkonu

posag ˈpɔsak n
dote
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż

poseł ˈpɔsɛw n
deputado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek Sejmu lub innego parlamentu;

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
proprietário possuidor
ktoś, kto coś ma, posiada

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
posse
(rzeczownik odczasownikowy) od posiadać

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
ter possuir
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
fazenda domínio
teren i zabudowania należące do kogoś

posiłek pɔˈɕiwɛk n
refeição
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) coś do zjedzenia, pożywienia się

post pɔst n
jejum
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek;
czas obowiązywania postu (1.1)

postprodukcja n
pós-produção
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp.

postulować ˌpɔstuˈlɔvaʨ̑ v
postular
proponować lub domagać się czegoś

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
progresso
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
buscador
osoba, która czegoś poszukuje

posłowie pɔˈswɔvʲjɛ n
posfácio
uwagi od wydawcy lub autora umieszczane na końcu książki;

posłuszeństwo n
obediência
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów

posłusznie adv
obedientemente
w sposób posłuszny

pot pɔt n
suor
(fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów potowych;

potajemny ˌpɔtaˈjɛ̃mnɨ adj
segredo
trzymany bądź wykonywany w tajemnicy

potamologia ˌpɔtãmɔˈlɔɟja n
potamologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o rzekach, strumieniach i potokach;

potas ˈpɔtas n
potássio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19;

potaż ˈpɔtaʃ n
potassa
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3);

potem ˈpɔtɛ̃m adv
depois
później, w chwili następnej

potok ˈpɔtɔk n
córrego
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku;

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
descendência
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
necessidade
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
necessário
taki, bez którego trudno jest się obyć, niezbędny lub przydatny

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
precisar necessitar
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
triplo
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
confirmação
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
confirmar
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie

potwór ˈpɔtfur n
monstro
straszny stwór

potyliczny adj
occipital
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
sério
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą
mający uznanie u innych osób
odpowiedzialny, godny zaufania

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
dizer
wyrazić coś słowami, oznajmić
wyrazić w jakikolwiek sposób komunikatywny

powieka pɔˈvʲjɛka n
pálpebra
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kawałek skóry zakrywający oko;

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃxʲɲa pɔˈvʲjɛʃxʲɲɛ n
superfície
zewnętrzna strona
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy
área
(potocznie, potoczny) miara wielkości zbioru na płaszczyźnie, pole powierzchni

powierzchniowy adj
superficial
pojawiający się/występujący na powierzchni

powierzchowny adj
superficial
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
ar
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi;
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
aéreo
związany z powietrzem, dotyczący powietrza

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
romance
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki;

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
dever
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił
musieć
wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
boa sorte
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia

powoli pɔˈvɔlʲi adv
devagar lentamente
wolno, z małą prędkością

powolność n
lentidão
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie

powrót ˈpɔvrut n
regresso
ponowne przybycie do tego samego miejsca

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
levante insurreição
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej;

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
repetir
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił

powód ˈpɔvut n
causa
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
inundação
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru;

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
extraconjugal
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania

pozaziemski adj
extraterrestre extraterreno
pochodzący spoza Ziemi

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
nível
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
nível do mar
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości;

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
morango silvestre
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach;

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
horizontal
prostopadły do kierunku siły grawitacji

pozornie adv
aparentemente
sprawiając wrażenie prawdziwego

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
permanecer
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
permitir
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
posição
konkretne ułożenie ludzkiego ciała
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych
(sport, sportowy) miejsce zawodnika
miejsce w jakimś spisie
o urządzeniu: odpowiednie ustawienie działania, tryb działania

pozytywka n
caixa de música
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pudełko lub skrzynka z nakręcanym, mechanicznym instrumentem muzycznym odtwarzającym dźwięki dzięki wypustkom na obrotowym elemencie szarpiącym o zęby metalowego grzebienia;

pozytywnie adv
positivamente
w sposób pozytywny

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
positivo
przynoszący korzyści

pozłacać v
dourar
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor

połowa pɔˈwɔva n
metade
jedna z dwóch równych części całości

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
localização
miejsce znajdowania się czegoś

położnica n
parturiente
(ginekologia, ginekologiczny) kobieta w okresie połogu

położnictwo n
obstetrícia
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu

położniczy adj
obstetríco
(medycyna, medyczny) związany z położnictwem, dotyczący położnictwa

południe pɔˈwudʲɲɛ n
meio-dia
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta;
sul meio-dia
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód;

południk pɔˈwudʲɲik n
meridiano
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny;

południowiec n
sulista
osoba z południa, z krajów na południu

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
sul-africano
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
sul-americano
dotyczący Ameryki Południowej

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
sul-coreano
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
meridional austral
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek)

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
sudeste
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
sudoeste
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim

połykać v
engolir
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
meia
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę;

pościg n
perseguição
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć
ściganie kogo lub czego

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
jejuar
przestrzegać postu nakazanego przez religię

pośladek pɔˈɕladɛk n
nádega
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami;

poślizgnąć się v
derrapar deslizar
utracić równowagę na śliskiej powierzchni

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
pressa
spieszenie się, robienie czegoś szybko

pośrednio adv
indiretamente
w sposób pośredni

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
dedicar
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie

pożar ˈpɔʒar n
incêndio
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia;

pożegnanie n
despedida adeus
(rzeczownik odczasownikowy) od pożegnać

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
emprestar
dawać coś komuś na pewien czas

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
empréstimo
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone;

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
idiota útil
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy;

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
alimento
jedzenie, pokarm, strawa

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
desejar
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
bisavó
matka dziadka lub babci

prababka praˈbapka n
bisavó
matka dziadka lub babki

praca ˈpraʦ̑a n
trabalho
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne
trabalho emprego
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr;
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego;

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
lição de casa
(edukacja, edukacyjny) praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
empregador patrão
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników;

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
trabalhar
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
diligente
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
empregado
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę;

pracownik seksualny n
trabalhador sexual
mężczyzna, który świadczy płatne usługi seksualne (określenie neutralne, niedeprecjonujące)

praczka ˈpraʧ̑ka n
lavadeira
kobieta zawodowo piorąca

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
bisavô
ojciec dziadka lub babci

pragmatyczny adj
pragmático
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
sede
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu;

prajęzyk n
protolíngua
język, z którego wywodzą się inne języki;

pralka ˈpralka n
máquina de lavar máquina de lavar roupa
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny;

pralnia ˈpralʲɲa n
lavanderia
miejsce, w którym pierze się odzież

pranie ˈprãɲɛ n
lavanderia
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.;

pranie pieniędzy n
lavagem de dinheiro
(kryminologia, kryminologiczny) działania zmierzające do wprowadzenia do legalnego obrotu pieniędzy z nielegalnych źródeł;

prasa ˈprasa n
imprensa prensa
(publikatory) ogół czasopism
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji, wykonania odbitki;

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
direitos humanos
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności;

prawa kobiet n
direitos da mulher
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach;

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
direitos dos animais direitos animais
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi;

prawda ˈpravda n
verdade
treść zgodna z rzeczywistością;

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
probabilidade
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia prawdopodobieństwa (1.1);
szansa, że coś się wydarzy

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
provavelmente
przypuszczalnie, być może

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
provável
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
verdadeiro autêntico
rzeczywisty
typowy dla naszych wyobrażeń

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
amigo na necessidade é amigo de verdade
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem

prawica praˈvʲiʦ̑a n
direita
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka

prawidło praˈvʲidwɔ n
régua
(przestarzałe, przestarzały) zasada, przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
correto
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą)
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami
dobrze uformowany, foremny
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji)

prawie ˈpravʲjɛ particle
quase
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu

prawnik ˈpravʲɲik n
jurista
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca wykształcenie prawnicze

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
bisneta
córka wnuka lub wnuczki

prawnuk ˈpravnuk n
bisneto
syn wnuczki lub wnuka

prawny ˈpravnɨ adj
legal
taki, który zajmuje się prawem jako nauką; jest stosowany w tej dziedzinie
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny

prawo ˈpravɔ n
direito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś;
w wyrażeniach przyimkowych: prawa strona

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
carta de condução carta de motorista
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe;

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
direito internacional
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych;

prawo publiczne ˈpravɔ puˈblʲiʧ̑nɛ n
direito público
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gałąź prawa zawierająca normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu publicznego;

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
destro
posługujący się głównie prawą ręką

prawoznawstwo n
jurisprudência
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół wiedzy o prawie

prawy ˈpravɨ adj
direito
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce

prawybory n
eleição primária
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu

praxis ˈpraksʲis n
práxis
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
praseodímio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59;

preambuła n
preâmbulo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uroczysty wstęp do aktu prawnego;

precel n
pretzel
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki;

preeklampsja n
pré-eclampsia
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych o nieznanej etiologii, występujący u kobiet ciężarnych po dwudziestym tygodniu ciąży lub podczas połogu, mogący doprowadzić do zgonu

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
preferir
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje

prefiks ˈprɛfʲiks n
prefixo
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek;

prehistoria ˌprɛxʲiˈstɔrʲja n
pré-história
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma;

prehistoryczny adj
pré-histórico
związany z prehistorią, dotyczący prehistorii

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
precognição
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości;

premia n
bônus
dodatkowe wynagrodzenie pracownika, będące nagrodą za jego pracę

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
primeiro ministro
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu;

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
estreia
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
assinatura
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas

preskryptywizm n
normativismo prescritivismo
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do nakreślania norm lub zaleceń językowych z zamiarem wywarcia wpływu na użytkowników języka, aby trzymali się proponowanych środków;

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
prestígio
(socjologia, socjologiczny) znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu;

pretor ˈprɛtɔr n
pretor
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie;

prezbiter n
presbítero
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie;

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
presbitério
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej;

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
presente
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
preservativo camisinha
(seksuologia, seksuologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu;

prezes ˈprɛzɛs n
presidente
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu

prezydencki adj
presidencial
dotyczący prezydenta lub prezydentury

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
presidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach;

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
presidência
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd, tytuł lub funkcja prezydenta

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
primogenitura
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie;

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
prioridade
pierwszeństwo przysługujące czemuś

pro-choice n
pró-escolha
ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji;

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
probiótico
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej;

problem ˈprɔblɛ̃m n
problema
coś co jest trudne do rozwiązania lub zrozumienia

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
pároco
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią;

probówka n
tubo de ensaio
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów;

proca ˈprɔʦ̑a n
estilingue
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski;

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
procedimento
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu;

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
percentagem
(finanse, finansowy) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
por cento
(matematyka, matematyczny) setna część całości;

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
processo
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
processador
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów;

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
pólvora
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej;

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
produtor
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
manufatura
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
produto interno bruto
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym;

profesjonalny adj
profissional
(o uprawiającym jakąś dziedzinę) będący specjalistą, wykonujący swój zawód fachowo (np. personel)
(o uprawianej dziedzinie) uprawiany fachowo jako zawód (np. teatr)

profesor prɔˈfɛsɔr n
professor professora
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym;

profilaktyczny adj
profiláctico
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom

profilaktyka przedekspozycyjna n
profilaxia pré-exposição
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS

progesteron n
progesterona
(biochemia, biochemiczny) żeński hormon płciowy pozwalający na zagnieżdżenie zapłodnionego jaja w błonie śluzowej macicy;

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
prognatismo
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna

prognoza prɔˈɡnɔza n
prognóstico previsão
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach

prognoza pogody n
boletim meteorológico
(meteorologia, meteorologiczny) przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie

program ˈprɔɡrãm n
programa
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań
plan działań

program komputerowy n
programa de computador
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu konkretnych zadań;

program telewizyjny n
programa de televisão
(telewizja, telewizyjny) telewizyjna produkcja audiowizualna, podstawowa jednostka ramówek stacji telewizyjnych;

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
programador
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych;

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
programar
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
projeção
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie;

projekt ˈprɔjɛkt n
projeto
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu

prokaina n
procaína
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny związek organiczny, miejscowy anestetyk stosowany między innymi w stomatologii;

prokrastynacja n
procrastinação
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później;

prokreacja n
reprodução
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
procurador promotor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem;

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
proletariado
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo;
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
proletário
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa;

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈraʦ̑ʲja n
proliferação
rozrost, szerzenie się

prolog ˈprɔlɔk n
prólogo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję;

prom prɔ̃m n
balsa
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo;

promet ˈprɔ̃mɛt n
promécio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61;

promienica n
actinomicose
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt;

promienie zmierzchu n
raios anticrepusculares
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na pojawieniu się promienistych pasów światła na chmurach tuż po zachodzie słońca, które zbiegają się po przeciwnej stronie horyzontu

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
radiação
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało;

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
raio
wiązka światła wychodząca ze źródła światła;
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała
(geometria) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka;

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
propaganda
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników;

propan ˈprɔpãn n
propano
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG;

propolis n
própolis
(zoologia, zoologiczny) kit pszczeli, balsamiczna substancja wyrabiana przez pszczoły

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
propor
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt)

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
proposta sugestão proposição projeto alvitre
coś, co się komuś proponuje

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
propriocepção
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
profecia
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka

prorok ˈprɔrɔk n
profeta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie;

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
profetisa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
pedir
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś

prosię ˈprɔɕɛ n
porquinho leitão
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia, do ok. 12 tygodnia życia (później: warchlak)

prosta ˈprɔsta n
reta
(geometria) (matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi;

prostaczek n
simples
(książkowy) ktoś niewykształcony, ubogi

prostata prɔˈstata n
próstata
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia;

prostatektomia n
prostatectomia
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego

prosto ˈprɔstɔ adv
direto
w prostej linii

prostoduszny adj
cândido
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
retângulo rectângulo
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste;

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
retangular
mający kształt prostokąta

prostować v
endireitar
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty

prosty ˈprɔstɨ adj
reto
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku
simples
łatwy, o niewielkiej trudności
niewykształcony; zwykły

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
prostituição
proceder sprzedaży usług seksualnych;

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
prostituta
(książkowy) kobieta świadcząca usługi seksualne

proszek ˈprɔʃɛk n
pó
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek

proszek do pieczenia n
fermento químico
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu;

proszek do prania n
sabão em pó
(handel, handlowy) mieszanina rozdrobnionych substancji, służąca do usuwania zanieczyszczeń z ubrań;

proszę ˈprɔʃɛ
por favor
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
protactínio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91;

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
protecionismo
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary;

protektorat ˌprɔtɛkˈtɔrat n
protetorado
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora);

protest ˈprɔtɛst n
protesto
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś

protestancki ˌprɔtɛˈstãnʦ̑ʲci adj
protestante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z protestantami lub protestantyzmem

protestant prɔˈtɛstãnt n
protestante
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich

protokół prɔˈtɔkuw n
protocolo
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał;

proton ˈprɔtɔ̃n n
próton protão
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego;

prototyp prɔˈtɔtɨp n
protótipo
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji;

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
levar
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
provençal
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji;

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
província
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa;

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
provitamina
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych;

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
provocação
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody

prozaik n
prosador
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
prosopagnosia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy;

pruderyjny adj
pudico
przesadnie wstydliwy

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
primatologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka;

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
chuveiro
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli;

prywatny prɨˈvatnɨ adj
privado
będący czyjąś osobistą własnością

prywatywny adj
privativo
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
privatização
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego;

pryzmat n
prisma
(fizyka, fizyczny) (optyka, optyczny) graniastosłup wykonany z przezroczystego materiału, często mający trójkątną podstawę, używany do załamywania, rozszczepiania i odbijania wiązek światła;

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
perdão
odpuszczenie czyichś win

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
galanto
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L.

przebój n
hit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
transitivo
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
vírgula
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym;

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
anticorpo
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm;

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
antifebril
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
antifúngico fungicida
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę

przeciwhistaminowy adj
anti-histamínico
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek

przeciwległy ˌpʃɛʨ̑ivˈlɛɡwɨ adj
oposto
znajdujący się, leżący po przeciwnej stronie czegoś

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
antiparasitário
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów

przeciwprostokątna n
hipotenusa
(geometria) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego

przeciwpsychotyczny adj
antipsicótico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
antioxidante
(chemia, chemiczny) związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki;

przeczos ˈpʃɛʧ̑ɔs n
escoriação
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania;

przed pʃɛt preposition
antes de diante de
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem
antes de na frente de
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

przed Chrystusem adv
antes de Cristo
w okresie przed narodzeniem Jezusa Chrystusa, przed naszą erą

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
pré-menstrual
występujący przed miesiączką, menstruacją

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
subúrbio periferia
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem;

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
matéria disciplina
(edukacja, edukacyjny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania

przedmowa n
prefácio
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
penúltimo
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
antebraço
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka

przedsionkowy adj
vestibular
(medycyna, medyczny) związany z przedsionkiem, dotyczący przedsionka

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
empresário empreendedor
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo;

przedsiębiorczy adj
empreendedor
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
empresa
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku;

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
empreendimento
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
apresentar
zapoznawać kogoś z kimś, prezentować komuś kogoś
podawać co do wiadomości, dawać do obejrzenia, do wglądu

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
representante
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
apresentação
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko
prezentacja czegoś

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
jardim de infância
(edukacja, edukacyjny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego;

przedtakt n
anacruse
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niepełny takt na początku utworu muzycznego

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
prematuro precoce
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
prematuramente
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
anteontem
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
atravessar
jadąc, przebyć jakiś odcinek drogi
atropelar
jadąc, przebyć lub pokonać jakąś trasę
desapontar-se enganar-se
(przenośnie, przenośnia) zawieść się na kimś

przejście dla pieszych n
passadeira passagem de peões
miejsce na trasie ruchu pojazdów wyznaczone do pokonywania przez pieszych;

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
relé
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.;

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
palavrão
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
convicção
przeświadczenie o słuszności czegoś, sąd oparty na takim przeświadczeniu

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
convencer
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności

przekroczenie prędkości n
excesso de velocidade
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
modificar mudar
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę

przekupywać v
subornar
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
superpopulação
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska

przemakalny adj
permeável
przepuszczający wodę

przemijać v
passar
kończyć się bezpowrotnie

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
violência
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa

przemoc domowa n
violência doméstica
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny;

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
indústria
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę;

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
indústria bélica
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.;

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
industrial
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle

przemyt n
contrabando
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kryminologia, kryminologiczny) proceder przewozu przez granicę państwa zakazanych przedmiotów lub osób albo przewózu z pominięciem jego kontroli i opłat;

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
abadessa
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru

przepaska pʃɛˈpaska n
tanga
(zobacz) przepaska biodrowa

przepis ˈpʃɛpʲis n
receita
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sposób przygotowania potrawy

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
codorniz codorna
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała;

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
diafragma
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
perdão desculpe-me
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvaʦ̑ka n
mudança
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby

przepuklina n
hérnia
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
exagerado
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
exagerar
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości

przesilenie n
solstício
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika;

przesilenie letnie n
solstício de verão
(astronomia, astronomiczny) przesilenie przypadające na koniec czerwca (około 24.), gdy Słońce znajduje się najbliżej bieguna północnego

przesilenie zimowe n
solstício de inverno
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej;

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
istmo
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe;

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
obsoleto
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
assustar
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę

przestroga n
advertência
uwaga ostrzegająca przed czymś

przestrzenny adj
espacial
dotyczący przestrzeni

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
espaço
(fizyka, fizyczny) miejsce, w którym odbywają się zjawiska fizyczne;
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę;
określony obszar – dwu- lub trójwymiarowy
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii;

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
espaço sideral
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
criminal
osoba, która dopuściła się przestępstwa

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
crime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy;

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
perturbar
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
obstáculo
coś, co przeszkadza, utrudnia

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
passado
wszystko to, co już się wydarzyło;

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
superstição
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków;
praktyki wynikające z przesądu (1.1)

przesłanka pʃɛˈswãnka n
premissa
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś

przesłuchiwać v
interrogar
wypytywać kogo w czasie śledztwa

przetchlinka n
lenticela
(botanika, botaniczny) otwór umożliwiający wymianę gazową rośliny z otoczeniem;

przewaga pʃɛˈvaɡa n
vantagem
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś

przeważający adj
predominante preponderante
będący w większej ilości lub liczbie

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
crônico
(medycyna, medyczny) o chorobie: mający długotrwały przebieg

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
guia cicerone
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp.
condutor
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny;

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
bicicleta pontapé de bicicleta
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem;

przez pʃɛs preposition
através de por
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności
por
…operacji dzielenia (w matematyce)

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
resfriado constipação
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
destino sina fado
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać
objetivo
cel, dla którego służy dana rzecz

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
transparente
taki, który przepuszcza światło

przezwisko pʃɛˈzvʲiskɔ n
alcunha
dodatkowa nazwa nadana komuś, często o charakterze ironicznym

przełowienie n
sobrepesca
(ekologia, ekologiczny) (rybołówstwo, rybacki) ekstensywna, nadmierna i niekontrolowana eksploatacja łowisk, która doprowadza populacje poławianych gatunków zwierząt wodnych poniżej poziomu bezpiecznego dla ich odtworzenia;

przełyk ˈpʃɛwɨk n
esôfago esófago
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem,

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
lençol
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód;

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
perseguição
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp.

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
ruminante
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin;

przodek ˈpʃɔdɛk n
antepassado
ktoś, od kogo ktoś pochodzi

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
desanimado
załamany, smutny, zmartwiony

przybliżony adj
aproximado
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością

przybywać pʃɨˈbɨvaʨ̑ v
chegar
docierać do pewnego miejsca

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
vir chegar
przybywać dokądś

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
causa razão
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
contribuir
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś

przydomek n
alcunha
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby

przygarniać v
socorrer
brać pod opiekę, dawać schronienie

przygoda pʃɨˈɡɔda n
aventura
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
preparação
((także, też) w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
preposição
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym;

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
amigo
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
amigável
serdeczny, życzliwy, przyjazny

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
amiga
kobieta zaprzyjaźniona z kimś

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
amigável
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia
(przestarzałe, przestarzały) taki, który sprzyja komuś / czemuś i nie przynosi szkód

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
amizade
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości;

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
prazer deleite
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
agradável
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
aceitar
odbierać coś (rzecz, informację)

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
recepção
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji

przyjść na świat idiom
vir ao mundo
(przenośnie, przenośnia) (podniośle) urodzić się, narodzić się

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
mandamento
kategoryczne polecenie, nakaz

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
mágoa
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami

przykład ˈpʃɨkwat n
exemplo
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem
osoba (postępowanie) godne naśladowania
osoba (rzecz, fakt), reprezentujący pewną klasę osób (rzeczy, faktów)

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
prova
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek

przymierzalnia ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa n
provador
pomieszczenie w sklepie służące do przymierzania garderoby

przymierze n
aliança
porozumienie pomiędzy stronami

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
adjectivo adjetivo
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”;

przymus ˈpʃɨ̃mus n
coerção
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
pelo menos
nie mniej niż
najmniejszy akceptowalny zakres

przynęta n
isca
(wędkarstwo) (łowiectwo, łowiecki) pokarm, który umieszcza się w sieciach, na wędkach lub w pułapkach aby wabić zwierzynę łowną, ryby, ptaki;

przypadek pʃɨˈpadɛk n
caso
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji;

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
acidental aleatório
będący wynikiem przypadku

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
lembrar
zwracać komuś uwagę na coś zapomnianego, a ważnego

przyprawa pʃɨˈprava n
especiaria tempero
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu;

przyprostokątna n
cateto
(geometria) w trójkącie prostokątnym jedno z dwóch ramion wyznaczających kąt prosty;

przypuszczalnie adv
presumivelmente
prawdopodobnie, być może

przypuszczalny adj
suposto
oparty na przypuszczeniu

przypływ n
maré alta
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca

przyroda pʃɨˈrɔda n
história natural
(edukacja, edukacyjny) przedmiot w szkole podstawowej obejmujący wiedzę o przyrodzie (1.1)
natureza
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności;

przyrodniczy adj
natural
związany z przyrodą, dotyczący przyrody

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
sufixo
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie;

przyrznia n
caixa de esquadria
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
hipófise glândula pituitária
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów;

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
juramento jura
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego;

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
jurar
silnie deklarować, mocno obiecywać

przyspieszenie kątowe n
aceleração angular
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca zmianę prędkości kątowej ciała w jednostce czasu;

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
parada
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
ponto de ônibus
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
futuro
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi;

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
futuro vindouro
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
provérbio refrão
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę;

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
advérbio
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem;

przysłówkowy adj
adverbial
(gramatyka) o funkcji przysłówka

przytulny adj
acolhedor
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
admitir
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne

przyzwoitość n
decência
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
acelerar
zwiększać prędkość
sprawiać, że coś dzieje się szybciej

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
lã
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia;

próba ˈpruba n
ensaio
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
tentar
starać się coś zrobić

próchnica n
cárie
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków;
humo húmus
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów;

próg pruk n
limiar soleira
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny

próżnia ˈpruʒʲɲa n
vácuo
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne);

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
vaidade
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje

próżny ˈpruʒnɨ adj
vão
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu

prąd prɔ̃nt n
corrente
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych;
(potocznie, potoczny) energia elektryczna
strumień wody

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
estame
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach;

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
velocidade
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu;

prędkość kątowa n
velocidade angular
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa określająca kąt obrotu ciała w jednostce czasu;

psalm psalm n
salmo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny;

psałterz n
saltério
zbiór psalmów

pseudoefedryna n
pseudoefedrina
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, pochodna fenyloetyloaminy, syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych;

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
pseudociência
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki;

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
pseudônimo pseudónimo
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych;

psi psʲi pʲɕi n
psi
dwudziesta trzecia litera alfabetu greckiego, ψ;

psowate psɔˈvatɛ n
Canídeos
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canidae G. Fischer, rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad trzydzieści współcześnie żyjących gatunków;

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
truta
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach;

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
os cães ladram, mas a caravana passa
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu

psychastenia n
psicastenia
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem

psychasteniczka n
psicasténica psicastênica
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię

psychastenik n
psicasténico psicastênico
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię

psychiatra psɨˈxʲjatra n
psiquiatra
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych

psychiatria psɨˈxʲjatrʲja n
psiquiatria
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych;

psychiatryczny adj
psiquiátrico
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii

psychoaktywny adj
psicoactivo psicoativo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne

psychoanaliza n
psicanálise
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach psychoanalizy (1.1)
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach

psychofizjologia n
psicofisiologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza psychologii i fizjologii, zajmująca się związkiem między procesami psychicznymi i fizjologicznymi;

psychofizjologiczny adj
psicofisiológico
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii

psycholog psɨˈxɔlɔk n
psicólogo
(psychologia, psychologiczny) absolwent studiów w dziedzinie psychologii

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
psicologia
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka;

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
psicológico
dotyczący psychologii

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
psicopompo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego;

psychosomatyczny adj
psicossomático
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący relacji psychicznych i cielesnych w organizmie; wynikający z oddziaływań psychiki na ciało

psychotyczny adj
psicótico
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) właściwy psychozie, charakteryzujący się psychozą

psychoza psɨˈxɔza n
psicose
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego;

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
apicultura
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół;

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
apicultor
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
abelha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera, pszczoła miodna, latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach;

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
trigo
Triticum L., roślina zbożowa z rodziny wiechlinowatych;
(rolnictwo, rolniczy) ziarno pszenicy (1.1)

ptak ptak n
pássaro ave
(ornitologia, ornitologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób;

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
gripe aviária
(weterynaria, weterynaryjny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki;

publicznie adv
publicamente em público
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
público
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
publicação
tekst ((na przykład) książka, artykuł) wydane drukiem

publikować ˌpublʲiˈkɔvaʨ̑ v
publicar
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać
zajmować się wydawaniem gazety lub czasopisma

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
bufo-real
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa;

puchar ˈpuxar n
taça
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda;

puder ˈpudɛr n
pó
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy;

puklerz n
broquel
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) wypukła tarcza używana przez piechotę i jezdnych;

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
pneumologista pneumólogo
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego
pneumologista
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
pneumologia
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc;

puma ˈpũma n
puma
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych;

pumeks ˈpũmɛks n
pedra-pomes
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy;

punkt pũŋkt n
ponto
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny;
(sport, sportowy) jednostka wyniku w grach sportowych opartych na współzawodnictwie
(potocznie, potoczny) o kropce
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka redakcyjna tekstu prawnego;

punkt widokowy n
mirante
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę;

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
ponto de vista
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę; sposób oceniania i wyjaśniania jakichś zagadnień

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
pontualidade
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się

purpura purˈpura n
púrpura
ciepły odcień fioletu

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
púrpura
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
purificatório sanguinho sanguíneo
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych;

puryna n
purina
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny;

pustka n
vazio
pusta, niewypełniona przestrzeń

pustułka puˈstuwka n
peneireiro-vulgar
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki;

pusty ˈpustɨ adj
vazio
niezawierający niczego

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
deserto
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów;

pustynnienie n
desertificação
(geologia, geologiczny) zjawisko zamieniania się jakiegoś obszaru w pustynię;

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
coruja-do-mato
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu;

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
coruja-dos-urais
(ornitologia, ornitologiczny) Strix uralensis, duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych;

putinizacja n
putinização
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych

puzon n
trombone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem;

pułapka puˈwapka n
armadilha
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt
zasadzka, podstęp

pułk n
regimento
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji;

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
coronel
(wojskowość, wojskowy) wyższy stopień oficerski niższy od generała;

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
vitória pírrica vitória de Pirro
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem;

pytajny adj
interrogativo
wyrażający pytanie, mający jego charakter lub występujący w nim

pytanie pɨˈtãɲɛ n
pergunta
zagadnienie, problem
pergunta questão
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
pergunta retórica
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi — stosowane by wyrazić powątpiewanie;

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
perguntar
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi

pójdźka n
mocho galego
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa ptaków z rodzaju Athene, z rodziny puszczykowatych;

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
ir a Canossa
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem

półbóg ˈpuwbuk n
semideus
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika

półelf puwɛlf n
meio-elfo
(fantasy) potomek przedstawicieli rasy elfów i ludzi;

półfinał n
meia-final semifinal
etap rozgrywek po ćwierćfinale, w którym walczy się o udział w finale

półka ˈpuwka n
prateleira estante
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów

półkole n
semicírculo
(geometria) półokrąg, łuk stanowiący połowę obwodu koła;

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
crescente
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1);

półkula puwˈkula n
hemisfério
(geometria) połowa kuli;
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi;
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu;

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
meia maratona
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra;

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
meia-noite
godzina 24:00
norte setentrião
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa;

północnoamerykański adj
norte-americano
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
norte-coreano
odnoszący się do Korei Północnej

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
setentrional boreal
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
nordeste
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
noroeste
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim

półnuta n
mínima
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty;

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
herpes-zóster
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze;

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
semicondutor
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach;

półtora puwˈtɔra numeralFraction
um e meio
jeden/jedno i pół

półwysep puwˈvɨsɛp n
península
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

półwyspowy adj
peninsular
odnoszący się do półwyspu, związany z półwyspem

późno ˈpuʑnɔ adv
tarde
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu

późny ˈpuʑnɨ adj
tarde
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
rosquinha
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem;

pęcherz n
bexiga
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców

pęcherz moczowy n
bexiga urinaria
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu

pęcherzyk żółciowy n
vesícula biliar
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci;

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
pincel
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania;

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
umbigo
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie;

pępowina n
cordão umbilical
(anatomia, anatomiczny) przewód łączący płód z błonami płodowymi (u człowieka z łożyskiem), doprowadzający do niego treść bogatą w tlen i substancje odżywcze

pęseta n
pinça
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś

pętla ˈpɛ̃ntla n
laço
związany na powrót sznur lub drut

płaca ˈpwaʦ̑a n
salário
zarobek, wynagrodzenie za pracę

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
pagar
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje
pagar custear
dawać (przekazywać) pieniądze za coś

płacz pwaʧ̑ n
choro
wylewanie łez;

płakać ˈpwakaʨ̑ v
chorar
wylewać łzy, ronić łzy

płaski ˈpwasʲci adj
plano
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
baixo-relevo
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła

płaskoziemiec n
terraplanista
(neologizm) osoba przekonana o tym, że Ziemia ma płaski kształt

płaszcz pwaʃʧ̑ n
casaco
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem;
(anatomia, anatomiczny) fałd tkanki okrywający ciało mięczaków;

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
arraia
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim;

płatek ˈpwatɛk n
pétala
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów:

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
floco de neve
struktura kryształów śniegu

płaz pwas n
anfíbio
(herpetologia, herpetologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych;

płetwa ˈpwɛtfa n
barbatana nadadeira
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych;

płetwa ogonowa n
barbatana caudal
(zoologia, zoologiczny) tylna płetwa zwierząt wodnych

płetwal błękitny n
baleia-azul
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal, będącego największym współczesnym zwierzęciem;

płeć pwɛʨ̑ n
sexo
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych;

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
fertilidade
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
chama flama
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem;

płomykówka n
coruja-das-torres
(ornitologia, ornitologiczny) Tyto alba, średniej wielkości ptak z rodziny płomykówkowatych

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
queimar
być trawionym przez ogień

płot pwɔt n
cerca
ogrodzenie domu lub gospodarstwa;

płucny adj
pulmonar
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
pulmão
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców;

pług pwuk n
arado
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki;

płyn pwɨ̃n n
líquido
substancja niemająca określonej postaci, przyjmująca kształt zbiornika, do którego jest wprowadzona

płyn Lugola n
lugol solução de Lugol
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych;

płyn do mycia naczyń n
detergente para louça
(chemia, chemiczny) płynny środek czyszczący używany podczas zmywania naczyń

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
fluido
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań
líquido
będący płynem

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
placa-mãe
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych;

płytki ˈpwɨtʲci adj
raso pouco profundo
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki

pływak ˈpwɨvak n
nadador
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
nadar
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie

płód pwut n
feto
(biologia, biologiczny) zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju

płótno ˈpwutnɔ n
tela
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy;

quad kwɔt n
quadriciclo
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach;

quiz kwʲis n
concurso de perguntas
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań;

rabarbar raˈbarbar n
ruibarbo
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych;

rabat ˈrabat n
desconto
obniżka ceny

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
rabdomiólise
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni;

rabin ˈrabʲĩn n
rabino
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim;

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
delícia turca manjar turco Bala de Goma
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, podawany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem;

rachunek raˈxũnɛk n
conta
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową

rachunek sumienia raˈxu.nɛk suˈmjɛ.ɲa n
exame de consciência
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) połączona z modlitwą analiza osobistej kondycji moralnej praktykowana w katolicyzmie, także jako przygotowanie do spowiedzi;

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
racionalidade
cecha tego, co racjonalne

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
racional
opierający się na logicznym rozumowaniu

rad rat n
rádio
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal;

rada ˈrada n
conselho
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem

radar ˈradar n
radar
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów;

radian ˈradʲjãn n
radiano
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu;

radio ˈradʲjɔ n
rádio
instytucja opracowująca i nadająca audycje emitowane w postaci fal elektromagnetycznych
urządzenie odbierające sygnały dźwiękowe nadawane w postaci fal elektromagnetycznych

radioaktywność n
radioatividade
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma

radioaktywny ˌradʲjɔakˈtɨvnɨ adj
radioativo
związany z radioaktywnością

radiolog n
radiólogo
lekarz zajmujący się radiologią

radioteleskop n
radiotelescópio
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych;

radioterapeuta n
radioterapeuta
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii

radon ˈradɔ̃n n
rádon
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny;

radosny raˈdɔsnɨ adj
alegre
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny

radość ˈradɔɕʨ̑ n
alegria
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
radical
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
aconselhar
udzielać komuś rady

rafa ˈrafa n
recife
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich;

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
refinar
poddawać procesowi rafinacji

raj raj n
paraíso
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci;

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
paraíso fiscal
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców;

rajstopy rajˈstɔpɨ n
meia-calça
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia;

rak rak n
cancro
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego;
lagostim
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów;

rak jelita grubego n
cancro colorretal
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy;

rakieta raˈcɛta n
foguete foguetão
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym;

rakotwórczość n
carcinogenicidade
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka

rama ˈrãma n
moldura
oprawa obrazu, lustra lub szyby

ramadan rãˈmadãn n
Ramadão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1)
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego

ramienionóg n
braquiópode
(zoologia, zoologiczny) Brachiopoda Duméril, żyjący na dnie morza bezkręgowiec o muszli złożonej z dwóch skorupek, grzbietowej i brzusznej;

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
alça
(krawiectwo) pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik;

ramię ˈrãmʲjɛ n
braço
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę

rana ˈrãna n
ferida ferimento lesão
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.;

randka ˈrãntka n
encontro
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu;

rani n
rani
żona radży

ranny ˈrãnːɨ adj
ferido machucado
taki, który ma ranę

ranny ptaszek ˈrãnːɨ ˈptaʃɛk n
madrugador
osoba, która wstaje bardzo wcześnie rano

rano ˈrãnɔ n
manhã
wczesna pora dnia

raper ˈrapɛr n
rapper
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap

rapsod n
rapsodo
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie

rasa ˈrasa n
raça
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek;

rasizm ˈraɕism̥ n
racismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (społeczny) ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi;

raszyzm n
russismo
(pogardliwie, pogardliwy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i system polityczny Federacji Rosyjskiej, rosyjska wojna na Ukrainie i rosyjska okupacja Ukrainy, postrzegane jako przejaw faszyzmu

ratownik raˈtɔvʲɲik n
salva-vidas
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku

ratunek raˈtũnɛk n
resgate
pomoc w niebezpieczeństwie
uniknięcie niebezpieczeństwa

ratusz ˈratuʃ n
prefeitura câmara municipal
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta;

ratyfikacja n
ratificação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzenie umowy międzynarodowej przez uprawniony do tego organ państwowy

ratyfikować v
ratificar
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zatwierdzać umowę międzynarodową przez organ państwowy

raz 'razɨ ras cardinalNumeral
um
przy liczeniu jeden

raz 'razɨ ras n
vez
jednostka jakiejś wielkości (podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)
vez caso
okoliczność, ewentualność
vez feita
pojedyncza realizacja czynności

raz na jakiś czas adv
de vez em quando
powtarzając się od czasu do czasu

razem ˈrazɛ̃m adv
junto
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie

rdza rʣ̑a n
ferrugem
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu;

rdzewieć ˈrʣ̑ɛvʲjɛ̇ʨ̑ v
enferrujar
(technologia, technika, techniczny) o metalu: niszczeć poprzez utlenianie się

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
radical
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów;

rdzeń kręgowy n
medula espinhal
(anatomia, anatomiczny) narząd będący częścią ośrodkowego układu nerwowego, który przesyła informacje między mózgiem a resztą ciała;

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
reação reacção
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne;
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
reação catalítica
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora

reaktor rɛˈaktɔr n
reator
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna;
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej;

realizm n
realismo
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku;

rebelia rɛˈbɛlʲja n
rebelião
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy

rebetiko n
rebétiko
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) gatunek tradycyjnej wokalnej muzyki greckiej, z buzuki jako instrumentem wiodącym, a będącej miksem muzyki bizantyjskiej, zachodniej i orientalnej, zapoczątkowanej w XIX w. przez ludzi z biedoty miejskiej i marginesu społecznego;

rebus n
rébus
zagadka przedstawiona za pomocą rysunków oraz pojedynczych liter tworzących zaszyfrowane hasło;

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
recepção
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące
(książkowy) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce

recepcjonista n
recepcionista
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu

recepcjonistka ˌrɛʦ̑ɛpʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
recepcionista
kobieta, która pracuje w recepcji

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
recessão retirada
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego

recydywistka n
recidivista
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczyni powracająca do ponownego popełniania wykroczenia

recytacja n
recitação
wydeklamowanie utworu literackiego

reda ˈrɛda n
angra
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wydzielony akwen przedportowy dla oczekujących na wpłynięcie statków;

redaktor rɛˈdaktɔr n
redator
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych

reelekcja n
reeleição
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
refeitório
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków;

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
referência
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych;

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
referendo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy;

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
referir
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania

refleksja n
reflexão
(psychologia, psychologiczny) głębsze zastanowienie się

reflektor rɛfˈlɛktɔr n
farol lanterna
(technologia, technika, techniczny) lampa z reflektorem (1.1) dająca kierunkowy strumień światła

reforma rɛˈfɔrma n
reforma
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy;

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
Reforma Protestante
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim;

reformować v
reformar
dokonywać reformy

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
refração
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka;

refren ˈrɛfrɛ̃n n
refrão
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst

regał ˈrɛɡaw n
estante
mebel z półkami

regencja n
regência
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
regente
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę;

region ˈrɛɟɔ̃n n
região
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii

regionalizm ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥ n
regionalismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego;
(językoznawstwo, językoznawczy) element mowy charakterystyczny dla danego regionu, niefunkcjonujący na całym obszarze występowania języka;

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
regional
(przymiotnik) od region

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
regularmente
w sposób regularny

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
regular
(gramatyka) posiadający typową odmianę
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni

reguła rɛˈɡuwa ˈrɛɡuwa n
regra
zasada, według której należy postępować

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
reencarnação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny;

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
registrador
spis danych, wykaz, lista

rejs n
cruzeiro
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego

rekin ˈrɛcĩn n
tubarão cação
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach;
cação tubarão
(przenośnie, przenośnia) potentat finansowy bezwzględny w interesach

reklama rɛkˈlãma n
anúncio propaganda publicidade reclame
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi;

rekolekcje n
retiro
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną;

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
recomendação
(książkowy) pozytywna opinia o kimś, pisemna bądź ustna

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
recomendar
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś

rekonkwista n
reconquista
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów;

rekonstrukcja n
reconstrução
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana

religia rɛˈlʲiɟja n
religião
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej;
(edukacja, edukacyjny) przedmiot nauczany w szkole, wpajający uczniom podstawy określonej wiary

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
religioso
dotyczący religii, opisujący religię
postępujący zgodnie z zasadami religii

relikwia n
relíquia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc;

relikwiarz rɛˈlʲikfʲjaʃ n
relicário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przedmiot kultu służący do przechowywania relikwii, zazwyczaj bogato zdobiony;

remedium n
remédio
(książkowy) sposób na polepszenie sytuacji
(książkowy) lek na schorzenie

remis ˈrɛ̃mʲis n
empate
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta

ren rɛ̃n n
rénio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75;

renesans n
renascença
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI;
(książkowy) odrodzenie się czegoś
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl charakterystyczny dla Europy przełomu XV i XVI wieku

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
rena
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus Linnaeus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę;

renta ˈrɛ̃nta n
renda
długoterminowe świadczenie z ubezpieczeń społecznych

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
repatriação
(książkowy) powrót do ojczystego kraju;

reperkusja n
repercussão
negatywne następstwo

reportaż n
reportagem
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji;

represja rɛˈprɛsʲja n
repressão
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
representação
grupa osób, które występują w czyimś imieniu

republika rɛˈpublʲika n
república
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas;

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
república bananeira república de bananas república de banana
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) słabe i niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone w niedemokratyczny sposób, zazwyczaj przez dyktatora lub reżim wojskowy;

republikanin n
republicano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu

respekt ˈrɛspɛkt n
respeito
szacunek, poważanie

respirator ˌrɛspʲiˈratɔr n
respirador ventilador
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) urządzenie służące do mechanicznej wentylacji płuc chorego z zaburzeniami oddychania albo niezdolnego do samodzielnego oddychania;

responsorialny adj
responsorial
wykonywany na przemian przez kantora i lud

responsorium n
responsório
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów;

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
restaurante
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie;

reszta ˈrɛʃta n
resto
elementy, które zostały
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną;
troco
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać

retoryka n
retórica
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy;
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako retoryka (1.1)

retroaktywny adj
retroativo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który obowiązuje z datą wsteczną, działa wstecz

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
reumatismo
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach;

rewanżyzm n
revanchismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do odwetu na przeciwniku politycznym lub wrogu (za np. utracone ziemie)

rewia n
revista
widowisko rozrywkowe o bogatej oprawie scenograficznej

rewolta rɛˈvɔlta n
revolta
zbrojny spisek, bunt

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
revolução
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem;
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
revolucionário
uczestnik lub zwolennik rewolucji

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
revolucionário
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
revólver
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben;

rezerwa n
reserva
zapas czegoś
(wojskowość, wojskowy) oddział lub oddziały wojskowe pozostawione w odwodzie
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
reservar
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie

rezerwowy n
reserva
(sport, sportowy) gracz, który oczekuje na ewentualną zmianę poza boiskiem

rezus n
macaco-rhesus
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta, gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny;

reżim n
regime
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy

reżyserować v
dirigir
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (telewizja, telewizyjny) (radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) opracowywać film, program, przedstawienie albo słuchowisko od pomysłu do postaci końcowej

ring rʲĩŋk n
ringue
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich;

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
risoto risotto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu;

robak ˈrɔbak n
verme
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie;

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
fazer
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
fazer tempestade em copo d'água
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać

robot ˈrɔbɔt n
robot robô
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu;

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
operário trabalhador
pracownik wykonujący pracę fizyczną

robotyka rɔˈbɔtɨka n
robótica
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem;

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
aniversário
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu;

rocznik n
anuário
czasopismo ukazujące się raz na rok

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
anual
trwający przez rok
obejmujący czas roku

rod rɔt n
ródio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45;

rodak n
compatriota patrício compatrício
człowiek pochodzący z tego samego narodu

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
gênero
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny;
sexo género
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu;

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
masculino
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
neutro
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
artigo
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika;

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
pais
ojciec i matka

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
família
rodzice wraz z ich dziećmi
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju;

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
família linguística
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka;

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
parir
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
passa
suszone winogrono

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
roentgênio roentgénio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111;

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
corno
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) lub (pogardliwie, pogardliwy) zdradzany mąż

rogówka n
córnea
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej;

rok rɔk n
ano
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni;

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
ano bissexto
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni;

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
ano-luz
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku;

rola ˈrɔla n
papel
funkcja, odpowiedzialność
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora

rolka ˈrɔlka n
rolo
szpula, tuba z czymś na nią nawiniętym
zwinięty papier

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
agricultura
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt;

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
agrário
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim

rolnik ˈrɔlʲɲik n
agricultor camponês
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym

romaji n
romaji
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński;

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
romântico
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm

romb rɔ̃mp n
losango
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych;

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
rotunda
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy;

ropa ˈrɔpa n
pus
(medycyna, medyczny) wydzielina o żółtawym zabarwieniu wydobywająca się z zainfekowanej rany;

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
petróleo
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego;

ropieć v
supurar
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
abscesso
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne

roponośny ˌrɔpɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
petrolífero
o terenach, skałach itp. zawierający złoża ropy naftowej

ropostek n
hipópio hipópion
(medycyna, medyczny) obecność ropy w komorze przedniej oka;

ropucha rɔˈpuxa n
sapo
(herpetologia, herpetologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi;

rosa ˈrɔsa n
orvalho
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
crescer
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości
powiększać swoje rozmiary, skalę
o roślinach występować

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
glutão carcaju
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy;

rosyjska ruletka rɔˈsɨjska ruˈlɛtka n
roleta russa
rodzaj gry polegającej na przykładaniu do własnej głowy, na zmianę z przeciwnikiem, lufy rewolweru zawierającego jedną kulę i naciskaniu spustu po wcześniejszym zakręceniu obrotowym magazynkiem (bębenkiem) broni;

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
russo
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
russo
(potocznie, potoczny) (językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Rosji;

roszada rɔˈʃada n
roque
(szachy, pojęcie szachowe) ruch, w którym jednocześnie uczestniczą król i jedna z wież tego samego koloru;

rosół ˈrɔsuw n
caldo
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw;

rotunda rɔˈtũnda n
rotunda
(architektura, architektoniczny) budowla wzniesiona na planie koła;

rower ˈrɔvɛr n
bicicleta biciclo
(transport, transportowy) jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni;

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
ciclista
osoba jadąca na rowerze;

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
ciclista
kobieta, która jedzie na rowerze

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
discrepância divergência
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
náufrago
osoba ocalała z katastrofy statku;

rozchodnik biały n
arroz-dos-telhados
(botanika, botaniczny) Sedum album gatunek rośliny z rodziny gruboszowatych naturalnie występujący w północnej Afryce, południowej, środkowej i zachodniej Europie oraz zachodniej Azji;

rozcieńczać v
diluir
(chemia, chemiczny) zmniejszać stężenie roztworu, dodając rozpuszczalnik

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
decepção
niespełnienie oczekiwań

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
exasperação
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
capítulo
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis

rozdzielczość n
resolução
(informatyka, informatyczny) (poligrafia) miara dokładności obrazowania

rozedma n
enfisema
(medycyna, medyczny) choroba płuc polegająca na zmniejszeniu ilości pęcherzyków płucnych przez nieprawidłowe powiększanie się ich skutkujące ich niszczeniem;

rozejm n
armistício trégua
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
estrela-do-mar
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę;

rozkaz ˈrɔskas n
ordem
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę

rozkazywać v
ordenar
wydawać kategoryczne polecenia

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
rosmaninho alecrim
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych;

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
conversar
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
tamanho
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości)

rozmowa rɔzˈmɔva n
conversa
ustna wymiana zdań

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
falador
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy

rozpaczać v
desesperar
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć

rozpieszczać v
mimar
traktować zbyt pobłażliwie

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
braguilha
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach

rozpusta n
libertinagem
brak moralności w sferze seksualnej

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
solvente
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał

rozpuszczalny adj
solúvel
taki, który można rozpuścić

rozruchy n
distúrbios
burzliwe manifestacje i starcia uliczne

rozrywka rɔzˈrɨfka n
entretenimento
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi

rozstęp n
estria
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion;

rozsądek rɔsˈːɔ̃ndɛk n
juízo
intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji;

roztargnienie n
distração
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
distraído
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może się skoncentrować

roztocz n
ácaro
(arachnologia, arachnologiczny) drobny pajęczak z głowotułowiem zlanym z odwłokiem z podtypu szczękoczułkowców;

roztropność n
prudência
działanie z namysłem

roztwór ˈrɔstfur n
solução
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia;

rozum ˈrɔzũm n
razão
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia;

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
entender compreender
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
razoável
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia

rozwałkować v
estender
rozpłaszczyć przez wałkowanie

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
considerar
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
bifurcação
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
solução
(matematyka, matematyczny) wynik
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania

rozwodzić v
divorciar dissolver
udzielać komuś rozwodu
divorciar-se
dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód

rozwód ˈrɔzvut n
divórcio
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem;

rozwój ˈrɔzvuj n
desenvolvimento
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami

roślina rɔɕˈlʲĩna n
planta vegetal
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła;

roślina oleista rɔɕˈlʲĩna ˌɔlɛˈ<sup>j</sup>ista n
planta oleaginosa
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dostarczająca oleju;

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
vegetação
wszystkie rośliny danego terenu

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
vegetal
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
herbívoro
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
herbívoro
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
mercúrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80;

rubel ˈrubɛl n
rublo
(jednostka monetarna) waluta Rosji i niektórych krajów dawniej wchodzących w skład ZSRR, wcześniej używana w Cesarstwie Rosyjskim;

rubid ˈrubʲit n
rubídio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37;

rubin ˈrubʲĩn n
rubi
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu;

rubinowy adj
rubi
mający kolor rubinu

ruch rux n
movimento
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie;
gest, ruszenie częścią ciała
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
movimento de resistência
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy;

ruda ˈruda n
minério
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali

rufa ˈrufa n
popa
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku;

rugby ˈraɡbɨ ˈruɡbɨ n
rúgbi rugby
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki;

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
ruína
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla

rum rũm n
rum
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej;

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
camomila
(botanika, botaniczny) Matricaria L., roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce;

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
romeno
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
romeno
(językoznawstwo, językoznawczy) urzędowy język Rumunii;

rupia ˈrupʲja n
rupia
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach;

rura ˈrura n
tubo cano
przewód do transportu płynów;

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
russofobia
(socjologia, socjologiczny) niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
andaime
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli;

ruta ˈruta n
arruda
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna

ruten ˈrutɛ̃n n
ruténio rutênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44;

rutherford n
ruterfórdio rutherfórdio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104;

rwetes n
comoção
(potocznie, potoczny) hałas w połączeniu z bieganiną

ryba ˈrɨba n
peixe peixes
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie;
(spożywczy) mięso ryb (1.1) będące surowcem spożywczym i daniem;

rybak ˈrɨbak n
pescador
(rybołówstwo, rybacki) człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb;

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
riboflavina
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B;

rybosom n
ribossomo ribossoma
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) organellum zbudowane z kwasu rybonukleinowego i białek, służące do produkcji białek w procesie translacji;

rybołów rɨˈbɔwuf n
águia-pesqueira
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru;

rybołówstwo n
pesca
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb;

rycerstwo n
cavalaria
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną;

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
cavaleiro
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec;

rydwan ˈrɨdvãn n
biga
dwukołowy wóz bojowy zaprzężony w dwa lub cztery konie

ryfampicyna n
rifampicina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu;

rynek ˈrɨ̃nɛk n
mercado
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze;
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów;
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1)

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
desenhista
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych

rysunek rɨˈsũnɛk n
desenho
to, co zostało narysowane;

rysunek techniczny n
desenho técnico
(technologia, technika, techniczny) rysunek zawierający informacje o działaniu, wykonaniu elementów oraz montażu przedstawianego obiektu;

rytm rɨtm̥ n
ritmo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu;
określony porządek powtarzający się okresowo

rytmiczny adj
rítmico
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo
utrzymany w rytmie

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
ritualístico ritual
związany z rytuałem, dotyczący rytuału

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
rito ritual
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury;

rywal n
rival
osoba, która konkuruje w czymś

rywalizować v
competir
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś

ryza ˈrɨza n
resma
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom;

ryzosfera n
rizosfera
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) przestrzeń obejmująca glebę w zasięgu korzeni roślin wraz z zasiedlającymi ją organizmami;

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
risco
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda

ryś rɨɕ n
lince
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu;

ryż rɨʃ n
arroz
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym;
(handel, handlowy) (spożywczy) nasiona ryżu (1.1)

rzadki ˈʒatʲci adj
raro
zachodzący rzadko

rzadko ˈʒatkɔ adv
raramente
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami

rzecz ʒɛʧ̑ n
coisa
wytwór materialny, przedmiot

rzecznik n
porta-voz
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (urzędowy) osoba występująca, przemawiająca w czyimś imieniu, reprezentująca publicznie jakiegoś wysokiego rangą urzędnika lub instytucję;

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
fluvial
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
substantivo
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion;

rzeczownikowy adj
substantivo
(gramatyka) odnoszący się do rzeczownika, związany z rzeczownikiem

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
realidade
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie
realistyczność, świat realny

rzeka ˈʒɛka n
rio
(hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi;

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
artesão
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy)

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
artesanato ofício
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności

rzepa n
nabo
(botanika, botaniczny) roślina z podgatunku rzepy (1.1)

rzepak ˈʒɛpak n
colza
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną;

rzepka n
rótula patela
(anatomia, anatomiczny) nieduża kość chroniąca staw kolanowy u wielu czworonogów, również u człowieka

rzeź ʒɛɕ n
massacre
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień)

rzeźba ˈʒɛʑba n
escultura
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów;
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
escultor
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
açougueiro
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
rabanete
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach;

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
atirar
wywoływać chwilowy lot przedmiotu
powiedzieć coś szybko, zdawkowo

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
dar pérolas aos porcos
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
pênalti penalidade máxima
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne);

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
lançamento de dardo
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu;

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
escanteio
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska;

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
vomitar
(grubiański, grubiańsko) wymiotować

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
romano
odnoszący się do miasta Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu
odnoszący się do państwa Rzymu, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu

rząd ʒɔ̃nt n
governo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną;
ordem
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny;

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
estado fantoche
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy;

rządy n
reinado
sprawowanie władzy, władanie

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
governar
sprawować władzę, panować

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
cílio pestana
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki;

róg ruk n
corno chifre
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście;
corno trompa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego;
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt

rój ruj n
enxame
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków

rów ruf n
fosso
podłużny dół wykopany w ziemi

równanie ruvˈnãɲɛ n
equação
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
equação de estado
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji;

również ˈruvʲɲɛʃ particle
também
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych

równik ˈruvʲɲik n
equador linha do equador
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała;

równik niebieski n
equador celeste
(astronomia, astronomiczny) okrąg wielki zawarty w płaszczyźnie prostopadłej do osi obrotu sfery niebieskiej;

równikowy ˌruvʲɲiˈkɔvɨ adj
equatorial
(geografia, geograficzny) dotyczący równika, związany z równikiem

równina ruvʲˈɲĩna n
planície
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren;

równoboczny adj
equilátero
(geometria) mający wszystkie boki równe

równoczesny adj
simultâneo
odbywający się w tym samym czasie

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
paralelogramo
(geometria) czworokąt o dwóch parach równoległych boków;

równoległościan n
paralelepípedo
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków);

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
paralelo
(geometria) o prostych, półprostych, odcinkach, wektorach: mające ten sam kierunek

równoleżnik n
paralelo
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi;

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
equinócio
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa;

równoramienny adj
isósceles
(matematyka, matematyczny) mający ramiona równej długości

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
equilíbrio
stabilny stan jakiegoś układu

równoważny adj
equivalente
mający równe znaczenie, równą wartość

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
igualdade
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć)
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=)
cecha tego co jest równe, wyrównane, takie samo pod jakmiś względem (np. wielkości, wysokości)

róż ruʃ n
cor-de-rosa rosa
kolor różowy

róża ˈruʒa n
rosa roseira
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych;

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
rosário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw lub praktyk medytacyjnych w różnych religiach
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności;

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
diferença
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania
to, czym się coś od czegoś różni

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
diversidade variedade multiplicidade
cecha tego, co jest różnorodne

różowy ruˈʒɔvɨ adj
cor-de-rosa rosa
mający kolor pośredni między białym a czerwonym;

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
rubéola
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa;

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
mãos ao alto
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
toalha
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
mão
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców;

ręka rękę myje
uma mão lava a outra
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
manga
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce

rękopiśmienny adj
manuscrito
pisany ręcznie

rżeć rʒɛʨ̑ v
relinchar
o koniu: wydawać charakterystyczny głos

sabotaż saˈbɔtaʃ n
sabotagem
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania;

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
sabotar
stosować sabotaż

sacharyd n
sacarídeo
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan

sadysta n
sadista
(psychologia, psychologiczny) człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia

sadyzm n
sadismo
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera;

sadza ˈsaʣ̑a n
fuligem
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel;

sadzawka n
piscina
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi;

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
plantar
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
sacramento
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej;

sakramentarz n
sacramentário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawna księga liturgiczna w użyciu przed powstaniem mszału;

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
saxofone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu;

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
saxofonista
muzyk, który gra na saksofonie

salamancki adj
salmantino
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki

salamandra ˌsalãˈmãndra n
salamandra
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj płazów ogoniastych;

salamandra plamista n
salamandra-de-fogo
(herpetologia, herpetologiczny) Salamandra salamandra Linnaeus, jaszczurka o krępym ciele i czarnym ubarwieniu z żółtymi plamami, z wilgotną i błyszczącą skórą;

salami saˈlãmʲi n
salame
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego;

saletra n
salitre
(chemia, chemiczny) azotan mający znaczenie techniczne

salpingektomia n
salpingectomia
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów

salto ˈsaltɔ n
salto
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu;

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
salvadorenho
odnoszący się do państwa Salwador

sam sãm pronoun
sozinho
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny

samar ˈsãmar n
samário
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62;

samarytański adj
samaritano
związany z Samarytanami albo Samarią

samba ˈsãmba n
samba
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski;

samica sãˈmʲiʦ̑a n
fêmea
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
macho varão
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci męskiej

samizdat n
samizdat
(historia, historyczny, historycznie) w ZSRR: nielegalna publikacja, wydawana bez zgody władz;

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
suicida
osoba próbująca zabić samą siebie

samobójczyni n
suicida
kobieta celowo zabijająca samą siebie

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
suicidio suicídio
zabicie samego siebie;

samochód sãˈmɔxut n
carro automóvel
(motoryzacja) (transport, transportowy) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów;

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
vogal
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby;

samogłów n
peixe lua
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola Linnaeus, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych;

samoleczenie n
automedicação
samodzielne leczenie samego siebie

samolot sãˈmɔlɔt n
avião aeroplano
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną;

samoobrona n
defesa pessoal
(książkowy) obrona samego siebie

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
autoimolação
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu;

samostanowienie ˌsãmɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
autodeterminação
decydowanie o własnym losie

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
solidão
uczucie braku bliskich osób

samowar sãˈmɔvar n
samovar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka;

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
autoconsciência autognose
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości;

samożywność n
autotrofia
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska

samuraj sãˈmuraj n
samurai
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej;

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
lúcioperca
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich;

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
sândalo
(botanika, botaniczny) Santalum, wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje

sangria ˈsãŋɡrʲja n
sangria
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) tradycyjny hiszpański chłodny napój o krwistoczerwonej barwie, przygotowywany z wina i owoców wzmacnianych mocniejszym alkoholem;

sanie ˈsãɲɛ n
trenó
pojazd na płozach, zaprzęgnięty najczęściej w zwierzęta pociągowe;

sankcja n
sanção
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa

sanki ˈsãnʲci n
trenó
małe sanie do zaprzęgu

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
sânscrito
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii;

saponina n
saponina
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów;

sardynka sarˈdɨ̃nka n
sardinha
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych;

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
sardo
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii

sari ˈsarʲi n
sari
tradycyjny indyjski strój kobiecy;

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
sarcástico
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu

sarkazm ˈsarkasm̥ n
sarcasmo
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia

sarkofag sarˈkɔfak n
sarcófago
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia;

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
sarcopenia
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni

sarna ˈsarna n
corça corço
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego;

saski ˈsasʲci adj
saxão
związany z Saksonią, dotyczący Saksonii
związany z Sasami (ludem Sasów), dotyczący Sasów

satanista n
satanista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca satanizmu

satanistka n
satanista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni satanizmu

satanizm n
satanismo
kult szatana

satelita ˌsatɛˈlʲita n
satélite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.;
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego;
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki

satrapa n
sátrapa
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji;

satrapia n
satrapia
(starożytność) okręg administracyjny w starożytnym Iranie;

satyr ˈsatɨr n
sátiro
(mitologia grecka) grecki bożek płodności o koźlich nogach;
(przenośnie, przenośnia) rozpustny mężczyzna

satyra saˈtɨra n
sátira
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.;

sauna ˈsawna n
sauna
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność;

sawanna n
savana
(geografia, geograficzny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami;

sałata saˈwata n
alface
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych;
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo

sałatka saˈwatka n
salada
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.;

sałatka ziemniaczana n
salada de batata
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki;

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
cena
(przenośnie, przenośnia) publiczna awantura, kłótnia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji;

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
roteirista
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe;

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
ceticismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy;

sceptyczny adj
cético
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś

schistosomatoza n
esquistossomose
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny;

schizofrenia ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲja n
esquizofrenia
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami;

schizofrenik ˌsxʲizɔˈfrɛ̃ɲik n
esquizofrênico
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) człowiek cierpiący na schizofrenię

schody ˈsxɔdɨ n
escada
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami;

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
escada rolante
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami;

scholastyka n
escolástica
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) nauka uprawiana na średniowiecznych uniwersytetach;

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
refúgio
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować

scjentologia n
cientologia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna Kościoła scjentologicznego, ruchu religijnego założonego w 1951 r. w USA jako alternatywa dla psychologii;

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
canivete
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami;

seaborg ˈsʲibɔrk n
seabórgio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106;

secesja n
modernismo
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii;

sedan ˈsɛdãn n
sedan
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym;

segregacja n
segregação
oddzielenie w ramach jednego państwa grup ludzi, (na przykład) ze względu na ich rasę lub religię

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
segregação racial
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej

seitan n
seitã
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem”

sejf sɛjf n
cofre
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy

sejsmochronograf n
sismocronógrafo
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów

sejsmograf n
sismógrafo
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej;

sejsmolog n
sismólogo sismologista
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
sismologia
nauka o trzęsieniach ziemi;

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
secretária
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
secretário
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba pełniąca kierowniczą funkcję w partii komunistycznej
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy;

seks sɛks n
sexo
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
sexo oral
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami

seksapil sɛksaˈpʲil n
apelo sexual
atrakcyjność seksualna

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
sexismo
dyskryminacja ze względu na płeć;

seksualizm ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
sexualidade
(książkowy) termin, pojęcie, problem związany z seksualnością

seksualność n
sexualidade
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność;

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
sexual
dotyczący seksu i popędu płciowego

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
sexologia
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka;

sekta ˈsɛkta n
seita
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam jakiejś religii

sekunda sɛˈkũnda n
segundo
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty;
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia;
(potocznie, potoczny) krótka chwila

sekwencja n
sequência
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji

sekwoja sɛˈkfɔja n
sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj olbrzymich i długowiecznych drzew z rodziny cyprysowatych, występujących w górach Ameryki Północnej;

selen ˈsɛlɛ̃n n
selénio selênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34;

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
selenografia
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca;

selenologia ˌsɛlɛ̃nɔˈlɔɟja n
selenologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (astronomia, astronomiczny) nauka o Księżycu

seler ˈsɛlɛr n
aipo
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna;

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
semântico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
semântica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
semestre
połowa roku akademickiego lub szkolnego;

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
seminário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny, w którym przygotowują się kandydaci na duchownych

sen sɛ̃n n
sonho
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste
sono
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
hibernação
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy;

senat ˈsɛ̃nat n
senado
(historia, historyczny, historycznie) organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu;

senator sɛ̃ˈnatɔr n
senador
członek izby wyższej parlamentu (senatu)

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
sonolento
taki, który chce spać; jest śpiący

sens sɛ̃w̃s n
sentido
sposób rozumienia czegoś

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
sentimental emotivo
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości

separacja n
separação
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński
(książkowy) oddzielenie od czegoś

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
separatismo independentismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości;

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
cecear
błędnie wymawiać spółgłoski szczelinowe zębowe i dziąsłowe

sepsa ˈsɛpsa n
septicemia
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej;

ser sɛr n
queijo
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego;

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
seráfico
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły

serafin n
serafim
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej;

serak n
serac
(geologia, geologiczny) ogromna bryła lodu powstająca w wyniku pękania lodowca;

serbski ˈsɛrpsʲci adj
sérvio
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów

serbski ˈsɛrpsʲci n
sérvio
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH;

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
coração
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie;
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości

sercowaty adj
cordiforme
przypominający kształtem serce

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
cordial
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć

serenada n
serenata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym;

serotonina n
serotonina
(biochemia, biochemiczny) neuroprzekaźnik regulujący ciśnienie krwi i działanie ośrodkowego układu nerwowego;

serotyp n
serotipo
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) grupa w obrębie gatunku mikroorganizmu wyróżniająca się antygenami na powierzchni jej przedstawicieli;

serwatka n
soro
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera;

serwer ˈsɛrvɛr n
servidor
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej;

serwetka n
guardanapo
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia

serwilizm n
servilidade
(pejoratywnie, pejoratywny) postawa bezkrytycznego i dobrowolnego podporządkowania się jakiejś władzy, zwierzchności;

sesterc n
sestércio
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) ważna rzymska moneta rozmienna i obrachunkowa, czwarta część denara;

sezam ˈsɛzãm n
gergelim
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju sezam (1.1)
(spożywczy) nasiona (ziarna) sezamu (1.2)

sezon ˈsɛzɔ̃n n
estação
(rolnictwo, rolniczy) okres dojrzewania i zbioru owoców lub innego rodzaju płodów rolnych
okres, kiedy coś się odbywa, czas o szczególnie sprzyjających warunkach do określonej działalności, wykonywania pewnych czynności itp.
temporada
(handel, handlowy) pora roku
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza

sfaleryt n
blenda esfalerita
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku;

sfera ˈsfɛra n
esfera
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli;

sfinks sfʲĩŋks n
esfinge
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia;

shih tzu n
shih-tzu
(kynologia, kynologiczny) rasa drobnych psów wywodzących się z Tybetu, trzymanych do towarzystwa;

shinto n
xintoísmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii;

siadać ˈɕadaʨ̑ v
sentar-se
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia

siano ˈɕãnɔ n
feno
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę;

siara ˈɕara n
colostro
(zoologia, zoologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków;

siarczek srebra n
sulfeto de prata
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra;

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
sulfito
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego;

siarka ˈɕarka n
enxofre
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16;

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
sulfeto de hidrogênio gás sulfídrico sulfidreto sulfureto de hidrogênio ácido sulfídrico
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru

siatka ˈɕatka n
rede
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części

siatkarz ˈɕatkaʃ n
voleibolista
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę

siatkówka ɕatˈkufka n
retina
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe;
voleibol
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką;

siać ɕäʨ̑ v
semear
rzucać nasiona w glebę

siedem ˈɕɛdɛ̃m cardinalNumeral
sete
liczba 7

siedem grzechów głównych n
sete pecados capitais
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego;

siedemnastokąt n
heptadecágono
(geometria) wielokąt o siedemnastu bokach

siedmiogrodzki adj
transilvano
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
heptágono
(geometria) wielokąt o siedmiu bokach;

siedmiościan n
heptaedro
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
estar sentado
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności
(potocznie, potoczny) przebywać w jakimś miejscu

siekacz n
incisivo
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
machado
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska

siemię lniane ˈɕɛ̃mʲjɛ ˈlʲɲãnɛ n
linhaça grão de linhaça semente de linhaça
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego

sierota ɕɛˈrɔta n
órfã órfão
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców

sierp ɕɛrp n
foice
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.;

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
agosto Agosto
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego;

sierpowaty adj
falciforme
mający kształt sierpa; półkoliście zakrzywiony

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
sargento
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant;

siewca n
semeador
(rolnictwo, rolniczy) osoba siejąca ziarno w polu

siewka złota ˈɕɛfka ˈzwɔta n
tarambola-dourada
(ornitologia, ornitologiczny) Pluvialis apricaria Linnaeus, gatunek średniej wielkości ptaka występującego w północno-zachodniej Eurazji;

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
semeadeira semeadora
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna;

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
rede
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ;

sigma ˈsʲiɡma n
sigma
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ;

sikać ˈɕikaʨ̑ v
mijar urinar fazer xixi
(potocznie, potoczny) oddawać mocz

sikhizm ˈsʲikxʲism̥ n
sikhismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach;

sikora ɕiˈkɔra n
chapim
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych;

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
chapim-real
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu;

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
chapim-azul
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus, niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową;

silikon n
silicone
(chemia, chemiczny) niepalny, syntetyczny związek polimerowy zawierający połączone atomy krzemu i węgla (w postaci grup alkilowych lub arylowych), cechujący się odpornością chemiczną, termiczną i na promieniowanie UV;

silnia ˈɕilʲɲa n
fatorial
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero;

silnik ˈɕilʲɲik n
motor
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii;

silny ˈɕilnɨ adj
forte
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty)

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
sinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach;

siodło ˈɕɔdwɔ n
sela arreio
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca;

siostra ˈɕɔstra n
irmã enfermeira
zakonnica
pielęgniarka
irmã soror
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
siroco xaroco
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego;

sitowie n
junco
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju sitowie (1.1)

siła ˈɕiwa n
força
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara oddziaływań fizycznych między ciałami;
energia, zdolność do wysiłku
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu

siła odśrodkowa n
força centrífuga
(fizyka, fizyczny) siła w ruchu obrotowym, skierowana na zewnątrz od osi obrotu;

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
força maior
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec;

siły powietrzne n
força aérea
(wojskowość, wojskowy) siły zbrojne przeznaczone do odpierania agresji powietrznej przeciwnika lub prowadzenia ataku z powietrza;

siły zbrojne n
forças armadas
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa;

skakać ˈskakaʨ̑ v
saltar pular
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi)

skala ˈskala n
escala
(książkowy) wielkość, zakres czegoś
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos;
(psychologia, psychologiczny) w wielokryterialnym teście psychometrycznym każda z niezależnych ocen różnych aspektów zjawiska uzyskiwanych w jednym badaniu
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych;
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym)

skala Beauforta n
escala de Beaufort
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) skala służąca do opisu siły wiatru;

skalnica n
saxífraga
(botanika, botaniczny) Saxifraga L., drobna roślina z rodziny skalnicowatych;

skalpel ˈskalpɛl n
bisturi
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii;

skalpować v
escalpar
zdzierać skórę z głowy pokonanego przeciwnika

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
fóssil
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej;

skand skãnt n
escândio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21;

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
escandinavo
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii

skarb skarp n
tesouro
zbiór bardzo wartościowych rzeczy
coś niezwykle wartościowego, drogocennego

skarbonka n
porquinho-mealheiro
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci;

skarpeta skarˈpɛta n
meia
okrycie (ubiór) stopy;

skaut skawt n
escoteiro
(harcerski) członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej

skała ˈskawa n
rocha
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok
(geologia, geologiczny) zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału;

skecz n
esquete sketch
krótka, zabawna scenka stanowiąca zamkniętą całość

sklep sklɛp n
loja armazém
(handel, handlowy) pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
loja de bebidas
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
abóbada
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli;

sklero- ˈsklɛrɔ
esclero-
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
cavalo
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu;

skojarzenie ˌskɔjaˈʒɛ̃ɲɛ n
associação
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
salto com vara
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki;

skok w dal n
salto em comprimento
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna złożona z rozbiegu, odbicia się z jednej nogi z belki i wylądowania w piaskownicy

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
salto em altura
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę;

skoki narciarskie n
salto de esqui
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy rywalizują o wykonanie najdłuższego skoku na nartach;

skolioza skɔˈlʲjɔza n
escoliose
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała;

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
escorpião
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku;

skorupa skɔˈrupa n
concha
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp.

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
cotovia calhandra
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny Alaudidae o perlistym, wysokim śpiewie;

skrajny ˈskrajnɨ adj
extremo
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci

skrobia n
amido
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii;

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
modéstia
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
modesto
niemający potrzeby wyróżniania się

skroń skrɔ̃ɲ n
têmpora fontes
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami;

skrucha ˈskruxa n
arrependimento
żal za popełnione błędy, krzywdy

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
ala asa
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku;
asa ala
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie;
część samolotu tworząca siłę nośną;
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach
boczna część budynku, wydzielona z głównej części;

skrzyp skʃɨp n
cavalinha
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych;

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
violino
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy chordofonów smyczkowych;

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
violinista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
cruzamento
miejsce połączenia dwóch dróg;

skrót skrut n
atalho
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku;

skunks skũŋks n
gambá
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą;

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
filho da puta
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eficácia eficiência efetivação
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
eficiente
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt

skutek ˈskutɛk n
efeito
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja

skuter ˈskutɛr n
motoneta
(motoryzacja) jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu;

skyrmion n
skyrmion
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka, która charakteryzuje się tzw. ładunkiem topologicznym, będącą możliwie najmniejszym stabilnym zakłóceniem jednorodnego namagnesowania

skóra ˈskura n
couro pele
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt;
pele tez
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców;

skórzany skuˈʒãnɨ adj
de couro
dotyczący wyrobów ze skóry

skąd skɔ̃nt pronoun
donde
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
pão-duro
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze

składnik ˈskwadʲɲik n
ingrediente
część składowa czegoś

slajd slajt n
diapositivo slide eslaide
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika;

slalom ˈslalɔ̃m n
slalom
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami

slipy ˈslʲipɨ n
cueca slip
męskie, obcisłe majtki;

slums n
bairro de lata favela
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście;

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ interjection
bom apetite
zwyczajowe życzenie przyjemności z jedzenia

smak smak n
gosto paladar
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm;
paladar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1)

smażony adj
frito
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyrządzony / przyrządzany w procesie smażenia

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
fritar
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia

smerf smɛrf n
Estrumpfe Smurf
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie;

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
chupeta bico
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania;

smoczyca smɔˈʧ̑ɨʦ̑a n
dragoa
(mitologia, mitologiczny) samica smoka

smok smɔk n
dragão
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada;

smoking ˈsmɔcĩŋk n
smoking
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak;

smoła ˈsmɔwa n
alcatrão breu piche
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.;

smród sm̥rut n
fedor
przykry zapach

smutek ˈsmutɛk n
tristeza mágoa
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny

smutno adv
tristemente
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal

smutny ˈsmutnɨ adj
triste
odczuwający smutek, pogrążony w smutku

smycz smɨʧ̑ n
guia trela
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer;

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
arco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun;

snob snɔp n
esnobe
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy

snop snɔp n
gavela
(przenośnie, przenośnia) wiązka, strumień
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw;

sobota sɔˈbɔta n
sábado Sábado
szósty dzień tygodnia;

soból ˈsɔbul n
zibelina
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze;

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
socialista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik socjalizmu

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
socialista
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
socialismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze);

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
sociolinguística
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie;

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
sociólogo
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
sociologia
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących;

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
sociniano
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
lentilha
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju soczewica (1.1)

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
lente
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne;
lente cristalino
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne;

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
lente de contato contacto
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych;

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
suculento
zawierający dużo soku, pełen soku

soda ˈsɔda n
soda
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu

sodalicja mariańska n
congregação mariana
(kościelny) (dawniej, dawny) katolickie stowarzyszenie, które propaguje kult Matki Boskiej;

sofa ˈsɔfa n
sofá
rodzaj niskiej kanapy

soja ˈsɔja n
soja
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz;

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
aliado
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy

sok sɔk n
sumo suco
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw;

sokół ˈsɔkuw n
falcão
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach;

sola ˈsɔla n
solha
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie;

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
solidariedade
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń

solidarny adj
solidário
wykazujący się solidarnością

solipsyzm n
solipsismo
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu;

solista sɔˈlʲista n
solista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo

soliter n
solitária tênia
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt;

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
salgar
przyprawiać potrawy solą

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
saleiro
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy;

somatyczny adj
somático
dotyczący somy – ciała

sonata sɔ̃ˈnata n
sonata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części;

sondaż n
sondagem
badanie opinii publicznej

sonet ˈsɔ̃nɛt n
soneto
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof;

sos sɔs n
molho
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw;

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
molho de soja
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
molho tártaro
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) ostry sos przyrządzany zwykle z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków marynowanych lub kiszonych;

sosna ˈsɔsna n
pinheiro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus L., drzewo lub krzew iglasty z rodziny sosnowatych;

sowa ˈsɔva n
coruja mocho
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą;

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
coruja-das-neves coruja-do-ártico
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej;

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
soviético
radziecki, dotyczący Związku Radzieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich)

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
caminhada
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności

spadek ˈspadɛk n
herança
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby;

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
sucessor
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
paraquedas pára-quedas
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
paraquedista
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
espaguete esparguete
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron;

spalony n
fora-de-jogo
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej

spaniel ˈspãɲɛl n
spaniel
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach

sparysoma szmaragdowa n
peixe-papagaio-caribenho
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sparisoma viride Bonnaterre, morska ryba okoniokształtna z rodziny skarusowatych;

spawacz ˈspavaʧ̑ n
soldador
robotnik zajmujący się spawaniem

spawać ˈspavaʨ̑ v
soldar
(technologia, technika, techniczny) łączyć coś techniką spawania

spać spaʨ̑ v
dormir
(fizjologia, fizjologiczny) być w stanie snu, charakteryzującym się spowolnionymi funkcjami organizmu i obniżonym poziomem świadomości
(eufemistycznie) mieć stosunek płciowy

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
especialista
osoba, która się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie

specjalizacja n
especialização
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań

specjalna operacja wojskowa n
operação militar especial
(eufemistycznie) (wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) propagandowe określenie rosyjskiej agresji na Ukrainę w lutym 2022 r.

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
especialmente
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
especialidade
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
especial
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby
mający szczególne, wyjątkowe właściwości

specyfika n
especificidade
zespół cech wyróżniających

speleolog n
espeleólogo espeleologista
osoba eksplorująca jaskinie

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
espeleologia
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach;

sperma ˈspɛrma n
esperma sêmen sémen
(fizjologia, fizjologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca;

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
clipe
(biurowość, biurowy) wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru;

spirala spʲiˈrala n
espiral
(matematyka, matematyczny) krzywa płaska, która okrążając wielokrotnie punkt, jednocześnie oddala się od niego

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
Espironolactona
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu;

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
espiritualista
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
índice
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji;

spisek ˈspʲisɛk n
complô
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel

spiskowiec n
conspirador
uczestnik spisku

spiżarka n
despensa
pomieszczenie przykuchenne do przechowywania żywności

splenektomia n
esplenectomia
(medycyna, medyczny) zabieg całkowitego lub częściowego usunięcia śledziony;

spodek ˈspɔdɛk n
pires
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
calças calça
(odzieżownictwo) (krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi;

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
mirada
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś
punkt widzenia, pogląd

spojówka spɔˈjufka n
conjuntiva
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek i przednią część białkówki;

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
calmo quieto
niedoznający i niepokazujący silnych uczuć

spontaniczność ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
espontaneidade
żywiołowe, odruchowe zachowanie, nieprzemyślane, nieprzygotowane, wymyślone na poczekaniu

spontaniczny adj
espontâneo
działający odruchowo, bez innych wpływów

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
esporádico
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu

sporofit n
esporófito
(botanika, botaniczny) diploidalne stadium w przemianie pokoleń roślin i glonów;

sport spɔrt n
esporte desporto
(sport, sportowy) forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa;

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
esporte nacional
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
desportista
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport

sposób ˈspɔsup n
maneira
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu
maneira jeito
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp.

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
encontro
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś)
rozgrywka sportowa

spotykać spɔˈtɨkaʨ̑ v
encontrar
napotykać kogoś, widywać

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
confessor
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi;

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
confissão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sociedade
(socjologia, socjologiczny) zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.;

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
sedento
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
examinar inspecionar checar
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe
realizar se verificar se
spełniać się, okazywać się prawdziwe

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
justiça
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy;

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
justo
o człowieku: kierujący się zasadami sprawiedliwości
o wyroku, prawie itp.: zgodny ze sprawiedliwością

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
relatório
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
sprint
(potocznie, potoczny) szybki bieg
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych);

sprzeczność n
incompatibilidade
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
vender
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze
vender-se
(przenośnie, przenośnia) komercjalizować się

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
vendedor
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedawczyni ˌspʃɛdafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
vendedora
(handel, handlowy) kobieta sprzedająca towary (w sklepie, na targowisku)

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
venda
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar

sprzątanie spʃɔ̃nˈtãɲɛ n
limpeza
przywracanie porządku i czystości

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
arrumar
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
embreagem
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą;

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
mola
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu;

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
saia
(krawiectwo) rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi;

spójnik ˈspujɲik n
conjunção
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych;

spór spur n
controvérsia
różnica zdań, stanowisk, interesów

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
cooperativa
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków;

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
consoante
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy;

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
sociedade anónima
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej;

spółka jawna n
sociedade em nome coletivo
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowa n
sociedade em comandita simples
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spółka komandytowo-akcyjna n
sociedade em comandita por ações
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki osobowej;

spłuczka n
descarga
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem

squat n
ocupação
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów;

srać sraʨ̑ v
cagar
(wulgarnie, wulgaryzm) (fizjologia, fizjologiczny) wypróżniać się przez otwór odbytniczy

srebrnik n
platero
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający wyroby ze srebra

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
prateado
przypominający kolor srebra

srebro ˈsrɛbrɔ n
prata
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47;

sroka ˈsrɔka n
pega
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem;

srom srɔ̃m n
vulva
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe;

ssak sːak n
mamífero
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki;

ssać sːaʨ̑ v
chupar sugar
pić wyciągając z czegoś płyn ustami
sugar
powolne spożywanie twardego i rozpuszczalnego pod wpływem śliny pokarmu
trzymać w ustach coś niejadalnego i obracać językiem
(eufemistycznie) (grubiański, grubiańsko) robić fellatio, mieć stosunek oralny
o niemowlętach i młodych zwierzętach pić mleko z piersi matki

stabilizacja n
estabilização
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
estabilidade constância
cecha tego, co stabilne

stabilny staˈbʲilnɨ adj
estável
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję
niezmieniający się przez dłuższy czas
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
posto de abastecimento
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów;

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
estádio
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych;
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m);

stado ˈstadɔ n
manada rebanho
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej;

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
estagnação
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie

stajnia ˈstajɲa n
estábulo
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni;

stal stal n
aço
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem;

stalagmit staˈlaɡmʲit n
estalagmite
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze;

stalaktyt staˈlaktɨt n
estalactite
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini;

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
stalinismo
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina;

stalker n
perseguidor
(kryminologia, kryminologiczny) osoba prześladująca swoją ofiarę poprzez śledzenie jej i utrudnianie życia

stalówka staˈlufka n
ponta
końcowa, robocza część pióra;

stan stãn n
estado
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych;

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
estado civil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego;

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
constituir
składać się na coś, tworzyć coś
być zasadniczym powodem, czynnikiem decydującym

stara panna n
solteirona solteira
(pejoratywnie, pejoratywny) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż

starczowzroczność n
presbiopia
(medycyna, medyczny) wada wzroku polegająca na niewyraźnym widzeniu na bliskie odległości spowodowanym zmniejszoną zdolnością akomodacji oka, zwykle wynikającą ze starzenia się;

starochrześcijański adj
paleocristão
odnoszący się do czasów pierwszych chrześcijan, związany z pierwszymi chrześcijanami

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
francês antigo
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii;

staronordyjski n
nórdico antigo
(językoznawstwo, językoznawczy) język staronordyjski;

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
velhice
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych;

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
antiguidade
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku;

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
antigo
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności

stary ˈstarɨ adj
velho
nieaktualny, nieważny
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia
velho antigo
mający wiele lat, niemłody

starzeć się ˈstaʒɛʨ̑‿ɕɛ v
envelhecer
o zwierzętach i ludziach: stawać się starszym, starym

starówka staˈrufka n
almedina
(turystyka, turystyczny) zwykle najstarsza, zabytkowa część miasta;

statek ˈstatɛk n
navio
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd;
navio embarcação
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną

statek kosmiczny n
nave espacial astronave
(astronautyka, astronautyczny) pojazd poruszający się w przestrzeni poza atmosferą Ziemi

statut ˈstatut n
estatuto
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego;

statystycznie ˌstatɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
estatisticamente
w sposób związany ze statystyką

statystyka staˈtɨstɨka n
estatística
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych;
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów

staw staf n
articulação junta
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości;

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
cotovelo
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem;

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
artrópode
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów;

staza n
garrote
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie

stać staʨ̑ v
ficar
(potocznie, potoczny) o penisie: być w stanie erekcji (często z podmiotem domyślnym)
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych
znajdować się w jakimś miejscu

stała ˈstawa n
constante
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) symbol, któremu przyporządkowana jest pewna niezmienna wartość;

stały związek n
relação de longo prazo
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność

stek stɛk n
bife
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju;

stekowiec n
monotremo
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, w którego budowie anatomicznej przewody moczowe i płciowe uchodzą do steku

stela n
estela
(archeologia, archeologiczny) (sztuka) w starożytności wolno stojąca płyta upamiętniająca czyny władcy

stenografia ˌstɛ̃nɔˈɡrafʲja n
estenografia taquigrafia
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy;

step stɛp n
estepe
(geografia, geograficzny) trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior;

ster stɛr n
leme
(lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego;

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
estereótipo
(socjologia, socjologiczny) uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych;

sternik n
timoneiro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadający ów stopień
(sport, sportowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglarz kierujący danym obiektem pływającym

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
dirigível
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd;

steryd n
esteroide
(biochemia, biochemiczny) lipid zbudowany z czterech pierścieni węglowych, odpowiedzialny za przepływ krwi, regulujący przemianę materii, zachowania seksualne, przyrost tkanek lub pełniący inną określoną funkcję;

sterylizować v
esterilizar
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) niszczyć mikroorganizmy i ich spory

stetoskop n
estetoscópio
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania pacjenta;

stochastyczny adj
estocástico
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
estaleiro
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych;

stok stɔk n
ladeira
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem

stolarz ˈstɔlaʃ n
carpinteiro marceneiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem;

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
capital
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa;

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
estomatologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka;

stonka ˈstɔ̃nka n
besouro
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata Say)

stop stɔp n
liga
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali;

stopa ˈstɔpa n
pé
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką;
jednostka długości, używana w niektórych krajach;
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu)

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
grau
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych;
(matematyka, matematyczny) maksymalna suma wykładników zmiennych wśród jednomianów, tworzących dany wielomian;
czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych
wielkość, rozmiar, zasięg jakiejś czynności

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
superlativo
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
comparativo
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
gradualmente
nie od razu, lecz po trochu, krok za krokiem

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
gradual
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami

stos stɔs n
pilha
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
oportuno
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej

stosunkowo adv
relativamente
w stosunku do czego lub kogo

stołówka stɔˈwufka n
cantina
miejsce zbiorowego żywienia, np. w szkole, zakładzie pracy

stożek ˈstɔʒɛk n
cone
(geometria) bryła powstała przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych;

strach strax n
medo temor susto
(psychologia, psychologiczny) uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne
espantalho
(rolnictwo, rolniczy) kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach

strajk strajk n
greve
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów;
strike
w kręglach: zbicie wszystkich kręgli za pierwszym rzutem

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
estar em greve fazer greve
uczestniczyć w strajku

straszny ˈstraʃnɨ adj
terrível
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży
okropny, nieprzyjemny

strata ˈstrata n
perda
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma

strategia straˈtɛɟja n
estratégia
ogólny plan działań, szerszy od taktyki
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów

strategicznie adv
estrategicamente
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii

stratosfera n
estratosfera
(geofizyka) druga (nad troposferą) warstwa atmosfery, w której ma miejsce inwersja temperatury;

stratowulkan n
estratovulcão
(geologia, geologiczny) wzniesienie powstałe w wyniku zgromadzenia się na przemian magmy i innych materiałów wydobywających się z wnętrza wulkanu;

straż graniczna n
guarda de fronteira
(wojskowość, wojskowy) jednostka lub grupa funkcjonariuszy straży granicznej (1.1)
guarda de fronteira polícia de fronteira
(wojskowość, wojskowy) formacja mundurowa administracji państwowej powołana do ochrony granic;

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
bombeiros
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska;

strażacki adj
de bombeiro
związany ze strażą pożarną, dotyczący straży pożarnej

strażak ˈstraʒak n
bombeiro
osoba szkolona do walki z ogniem;

strefa ˈstrɛfa n
zona
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia

strefa Złotowłosej n
zona de Goldilocks
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
zona erógena
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym;

strefowy adj
zonal
związany ze strefą, dotyczący strefy

stres strɛs n
estresse stress
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce;

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
resumo
wyciąg, skrót

strit strʲit n
sequência
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
íngreme
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża

strona ˈstrɔ̃na n
lado página
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś
página lado
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp.

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
voz passiva
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie;

stront strɔ̃nt n
estrôncio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38;

strug struk n
plaina
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna

struktura strukˈtura n
estrutura
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość

strukturalnie adv
estruturalmente
w sposób odnoszący się do struktury

struna ˈstrũna n
corda
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych;

struna głosowa n
corda vocal
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki

strup strup n
crosta
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny;

struś struɕ n
avestruz
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych;

strychnina strɨxʲˈɲĩna n
estricnina
(chemia, chemiczny) (toksykologia) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby;

strzał sṭʃaw n
tiro
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni

strzała ˈsṭʃawa n
flecha seta
pocisk przeznaczony do łuku;

strzałka ˈsṭʃawka n
seta
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek albo miejsce

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
atirador
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą
(sport, sportowy) zawodnik specjalizujący się w strzelaniu z ręcznej broni palnej

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
estribo
(hipologia, hipologiczny) parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle;

strzeżonego Pan Bóg strzeże ˌsṭʃɛʒɔ̃ˈnɛɡɔ ˈpãn‿buk ˈsṭʃɛʒɛ proverb
é melhor prevenir do que remediar
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą

strzykawka n
seringa
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych;

strzęp sṭʃɛ̃mp n
farrapo
poszarpana resztka czegoś

stręczycielstwo n
proxenetismo
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu;

student ˈstudɛ̃nt n
estudante acadêmico
osoba, która studiuje na wyższej uczelni;

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
estudar
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach

studnia ˈstudʲɲa n
poço
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody;

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
esclerose múltipla
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego;

stwarzać v
criar
powoływać do istnienia

stwórca n
criador
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego)

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
janeiro Janeiro
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

styczna n
tangente
(geometria) linia prosta mająca punkt wspólny z krzywą lub powierzchnią, nieprzecinająca jej w tym punkcie;

styl stɨl n
estilo
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej
sposób czyjegoś postępowania, zachowania
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania;
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp.

styl życia n
estilo de vida
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje;

stypa n
velório
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie;

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
bolsa
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe

stół stuw n
mesa távola
(branża meblarka, meblarstwo, meble) mebel z podpartym na nogach blatem, służący zwykle do spożywania posiłków lub pracy;

stąd stɔ̃nt pronoun
daqui
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz

stępka ˈstɛ̃mpka n
quilha
(marynarka) (technologia, technika, techniczny) główna, podłużna belka konstrukcyjna umieszczona w osi na dnie kadłuba statku wodnego;

stężenie n
concentração
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy;

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈxʲilʲi n
suaíli
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki;

subiektywnie adv
subjetivamente
w sposób subiektywny, nieobiektywnie

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
subjectivo
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
subcontinente
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część;

subkultura n
subcultura
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób;

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
substância
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową)

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
subtileza
cecha tego, co subtelne

suchy ˈsuxɨ adj
seco
nie wilgotny; pozbawiony wilgoci

sudoku suˈdɔku n
sudoku
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9;

sufit ˈsufʲit n
teto
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia

sufizm ˈsufʲism̥ n
sufismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm;

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
sugerir
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie

sugilit suˈɟilʲit n
sugilite
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie;

suicydologia ˌsu<sup>j</sup>iʦ̑ɨdɔˈlɔɟja n
suicidologia
(psychologia, psychologiczny) interdyscyplinarna nauka zajmująca się problematyką samobójstw i szeroko pojętą autodestruktywnością;

suka ˈsuka n
cadela
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się
cadela cachorra
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
sucesso
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery
korzystny wynik

sukienka suˈcɛ̃nka n
vestido
(krawiectwo) kobiece ubranie, okrywające tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału;

sukka ˈsukːa n
sucà
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prowizoryczna budowla stawiana na żydowskie święto Sukkot, Święto Szałasów

sukkub n
súcubo
(mitologia, mitologiczny) rodzaj mitycznego demona pod postacią pięknej kobiety kuszącego erotycznie mężczyzn we śnie;

suknia ˈsucɲa n
vestido
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje;

sum sũm n
bagre peixe-gato
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami;

suma ˈsũma n
soma
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania
pewna ilość pieniędzy

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
consciência
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło;

sumienny adj
assíduo
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków
wykonywany dokładnie, rzetelnie

sumo ˈsũmɔ n
sumô
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy;

sundajski adj
sundanês
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków

sundajski n
sundanês
(językoznawstwo, językoznawczy) język sundajski;

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
super-herói
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pozytywny bohater literacki, filmowy lub komiksowy posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami;

superksiężyc n
superlua
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum;

superlatyw n
superlativo
(gramatyka) najwyższy stopień przymiotnika i przysłówka

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
supermercado
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy;

sura ˈsura n
sura
w islamie: rozdział Koranu;

surfing n
surf
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
austeridade
cecha tego, co jest surowe

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
surrealismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości;

sushi ˈsuʃʲi n
sushi
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek;

susza ˈsuʃa n
seca estiagem
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych;

suszarka suˈʃarka n
secadora
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
secar enxugar
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody

sutanna suˈtãnːa n
batina sotaina
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich;

sutek ˈsutɛk n
mamilo
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków,

sutener suˈtɛ̃nɛr n
cafetão
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
soberania
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji

suwerenny adj
soberano
niezależny od innego państwa lub władzy

sułtan n
sultão
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich;

sułtanat suwˈtãnat n
sultanismo
państwo rządzone przez sułtana;

sweter ˈsfɛtɛr n
suéter
(odzieżownictwo) grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
siciliano
od Sycylia

syfilityk n
sifilítico
(medycyna, medyczny) chory na syfilis

sygnalizować v
sinalizar
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
sionista
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
sionismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach;

sylaba sɨˈlaba n
sílaba
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu lub wyraz zawierające zwykle jedną samogłoskę lub dyftong, wymawiane jako całość; jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz;

sylf sɨlf n
silfo
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy;

sylfida n
sílfide
(mitologia, mitologiczny) żeński sylf, duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych

sylogizm n
silogismo
(logika, logiczny) wnioskowanie z dwóch przesłanek, które łączy jedno wspólne pojęcie;

symbiont n
simbionte
(biologia, biologiczny) organizm żyjący w symbiozie z organizmem innego gatunku;

symbioza n
simbiose
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
símbolo
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost;

symbolicznie adv
simbolicamente
w sposób symboliczny

symbolika n
simbolismo simbólica
ogół symboli używanych w dana dziedzinie

symbolizacja n
simbolização
nadawanie czemuś charakteru symbolu

symbolizm n
simbolismo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący na przełomie XIX i XX w., posługujący się symbolem jako podstawowym środkiem wyrazu;

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
simbolizar
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
simetria
(matematyka, matematyczny) właściwość figury, bryły lub ogólnie dowolnego obiektu matematycznego, polegająca na tym, iż istnieje należące do pewnej zadanej klasy przekształcenie niebędące identycznością, które odwzorowuje dany obiekt na niego samego;

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
sinfonia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy;

symfoniczny adj
sinfônico sinfónico
związany z symfonią, dotyczący symfonii

symonia n
simonia
(historia, historyczny, historycznie) praktyka sprzedawania i kupowania godności, urzędów i dóbr w czasach średniowiecza;

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
simpósio
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
sintoma
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego;

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
simulador
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę

syn sɨ̃n n
filho
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców);

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
sinagoga
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw;

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
sinapse
(biologia, biologiczny) połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej;

syncytialny adj
sincitial
(biologia, biologiczny) stanowiący syncytium

syndrom Stendhala n
síndrome de Stendhal
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni;

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
síndroma de cistite de lua de mel
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
síndrome de Estocolmo
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi;

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
sinergia
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników

synestezja n
sinestesia
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów;

syngaleski adj
cingalês
związany z Syngalezami, dotyczący Syngalezów

synklinalny adj
sinclinal
(geologia, geologiczny) związany z synkliną, dotyczący synkliny

synkretyzm n
sincretismo
łączenie w jedną całość różnych elementów

synod ˈsɨ̃nɔt n
sínodo
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
sinônimo sinónimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik

synoptyczny adj
sinóptico
(meteorologia, meteorologiczny) związany z synoptyką, z prognozowaniem pogody
taki, który umożliwia porównanie dając pogląd na wszystkie części złożonej całości

synowa sɨ̃ˈnɔva n
nora
żona syna

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
sintagma
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań;

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
sintético
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę

synteza n
síntese
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
dormitório quarto
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) pokój służący do spania

syrakuzanin n
siracusano
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta

syrakuzanka n
siracusana
mieszkanka Syrakuz; kobieta z tego miasta

syrakuzański adj
siracusano
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz

syrena sɨˈrɛ̃na n
sereia sirena
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo pół kobieta, pół ptak, później pół kobieta, pół ryba; także bohaterka baśni i legend;
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy;
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd;

syrop ˈsɨrɔp n
xarope
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1)
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
xarope de bordo xarope de ácer
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego;

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
sírio
odnoszący się do państwa Syria

system ˈsɨstɛ̃m n
sistema
układ urządzeń współpracujących ze sobą;

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
sistema operativo sistema operacional
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem;

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
sistema de ficheiros sistema de arquivos
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie;

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
situação
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje

szabat ˈʃabat n
sabá
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty;

szabla ˈʃabla n
sabre
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) jednosieczna broń z wygiętą klingą;

szablon ˈʃablɔ̃n n
modelo molde
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty

szach ʃax interjection
xeque
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi

szach ʃax n
xeque
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem;
xá
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie;

szachista ʃaˈxʲista n
enxadrista
osoba grająca w szachy

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
tabuleiro de xadrez
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze;

szachy ˈʃaxɨ n
xadrez
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy;

szafa ˈʃafa n
armário
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów;

szafir ˈʃafʲir n
safira
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu;

szafka nocna n
criado-mudo
niski mebel ustawiany przy łóżku

szafot ˈʃafɔt n
cadafalso
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje;

szafran ˈʃafrãn n
açafrão
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów

szakal ˈʃakal n
chacal
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny do wilka, lecz od niego mniejszy;

szakszuka n
xacxuca
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) potrawa bliskowschodnia i północnoafrykańska na bazie papryki, pomidorów i cebuli, w których dusi się jajka, doprawiana zwykle kuminem;

szal ʃal n
manta cachecol echarpe
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
loucura
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna

szalik ˈʃalʲik n
cachecol
pas materiału służący do owijania szyi

szalka ˈʃalka n
caixa placa
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
doido
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny
chory umysłowo
nieszablonowy, dziwny
charakterystyczny dla osób szalonych (1.1-2)
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany
szybki (np. pościg, ruch)

szalotka ʃaˈlɔtka n
chalota
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jarzyna z cebulek tej rośliny

szaman ˈʃãmãn n
xamã
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu;

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
xamanismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów;

szamanka n
xamane xamã
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta zajmująca się szamanizmem

szampan ˈʃãmpãn n
champanhe champanha
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii;

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
champô shampoo xampu
płynny środek do mycia włosów lub sierści;

szantaż ˈʃãntaʃ n
chantagem extorsão
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich)

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
chantagear
stosować szantaż wobec kogoś

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
chantagista
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś

szara eminencja ˈʃara ˌɛ̃mʲĩˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
eminência parda
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba zakulisowo sprawująca władzę lub skrycie i anonimowo wpływająca na podejmowanie istotnych decyzji, zarazem nie pełniąca funkcji adekwatnych do tych czynności

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
gafanhoto
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad przypominający konika polnego, szkodnik upraw;

szarlatan n
charlatão
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski

szary ˈʃarɨ adj
cinzento
w kolorze pośrednim między czarnym a białym

szatański adj
satânico
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy
taki, który należy do szatana

szatnia ˈʃatʲɲa n
bengaleiro camarim vestiário
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia

szałwia ˈʃawvʲja n
salvia
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych;

szczaw ʃʧ̑af n
azeda
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.;

szczawian n
oxalato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu szczawiowego;

szczawik zajęczy n
aleluia
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych;

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
detalhado
mający cechy szczegółu; dokładny

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
latir ladrar
(zoologia, zoologiczny) o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
vacinação
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku
(rzeczownik odczasownikowy) od szczepić, nazwa czynności

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
vacina
(medycyna, medyczny) preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności;

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
sinceridade
cecha tego, kto jest szczery

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
genuíno real verdadeiro
jednolity, pozbawiony domieszek
sincero franco
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
francamente
od: szczery

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
generoso dadivoso
hojny, dający coś obficie

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
escova de dentes
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów;

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
escova
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia

szczupak ˈʃʧ̑upak n
lúcio
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna;

szczur ʃʧ̑ur n
rato ratazana rata
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych;

szczur lądowy n
marinheiro de água doce
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) osoba nieobeznana z morzem, nieumiejąca żeglować

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
pintassilgo
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki;

szczypać v
beliscar
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę

szczyt ʃʧ̑ɨt n
cimeira
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego)
cume
najwyższy punkt góry
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób
(przenośnie, przenośnia) godziny największego nasilenia ruchu lub poboru energii

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
mandíbula
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
felicidade alegria
uczucie radości i zadowolenia
sorte
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
feliz ano novo
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku

szczęśliwej drogi interjection
boa viagem
życzenie dobrego i bezpiecznego podróżowania

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
feliz
odczuwający szczęście
przynoszący szczęście
korzystny

szef ʃɛf n
chefe
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem

szejk n
xeque
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej

szekel ˈʃɛkɛl n
shekel
(jednostka monetarna) waluta Izraela;

szelka ˈʃɛlka n
suspensório
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni;

szept n
sussurro
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
sussurrar
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych)

szereg ˈʃɛrɛk n
série
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
esgrima
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla
sztuka władania białą bronią

szeroki ʃɛˈrɔci adj
largo amplo
mający określony wymiar poprzeczny

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
largura largo
poprzeczny wymiar obiektu
latitude
(geografia, geograficzny) (zobacz) szerokość geograficzna

szeryf ˈʃɛrɨf n
xerife
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora;
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa;

szesnastka ʃɛsˈnastka n
semicolcheia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty;

szesnastkowy adj
hexadecimal
(matematyka, matematyczny) związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście

szew mężowski n
ponto do marido
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) nadmiarowe, zbyt ciasne zaszywanie naderwanego krocza kobiety po porodzie, wykonywane wyłącznie po to, aby stosunki seksualne sprawiały jej partnerowi więcej satysfakcji

szewc ʃɛfʦ̑ n
sapateiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty;

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
cubo
(geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem;
(matematyka, matematyczny) wynik podniesienia do trzeciej potęgi;

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
hexágono
(geometria) wielokąt mający sześć boków;

sześciościan n
hexaedro
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian)

sześć ʃɛɕʨ̑ cardinalNumeral
seis
liczba 6

sześćdziesięcioczwórka n
semifusa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesiątą czwartą całej nuty;

szisza ˈʃʲiʃa n
narguilé
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich;

szkarłat n
escarlate
szkarłatny kolor

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
escarlate
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi

szkic ʃʲciʦ̑ n
esboço
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów)

szkicować v
esboçar bosquejar
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
esqueleto
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie;

szklanka ˈʃklãnka n
copo
szklane naczynie, z którego się pije;

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
estufa viveiro
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin;

szklarz n
vidraceiro
rzemieślnik trudniący się szkleniem okien lub wytwarzaniem szklanych przedmiotów

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
escocês
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami

szkoda ˈʃkɔda v
pena
być żal, być przykro

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
daninho danoso prejudicial nocivo pernicioso
przynoszący szkodę, zagrożenie, niebezpieczeństwo

szkorbut n
escorbuto
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C;

szkoła ˈʃkɔwa n
escola colégio
(edukacja, edukacyjny) instytucja edukacyjna;

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
escola primária
(edukacja, edukacyjny) szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę;

szkuner ˈʃkũnɛr n
escuna goleta
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne;

szkło ʃkwɔ n
vidro
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki;

szlachar ˈʃlaxar n
merganso-de-pequeno
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie;

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
nobre
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny

szlachta ˈʃlaxta n
nobreza
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa;

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
moedor
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów;

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
rebarbadora
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania;

szmaragd ˈʃmarakt n
esmeralda
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej;

szmata ˈʃmata n
farrapo trapo
kawałek tkaniny, zwykle brudnej

szmer ʃmɛr n
zunzum
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
sopro cardíaco
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny

szmergiel n
esmeril
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny;

szminka ˈʃmʲĩnka n
batom
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust

szmuglować v
contrabandear
(potocznie, potoczny) nielegalnie przewozić (najczęściej przez granicę) towary lub przeprowadzać osoby

sznur ʃnur n
cordel
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno;

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
atacador cadarço
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów;

szofar ˈʃɔfar n
shofar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytualny instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich;

szogun n
xogum
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych;

szok n
choque
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem

szop ʃɔp n
guaxinim
(zoologia, zoologiczny) Procyon, rodzaj ssaka z rodziny szopowatych;

szorty ˈʃɔrtɨ n
short
krótkie spodnie o sportowym kroju

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
chauvinismo
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się nietolerancją i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej
chauvinismo chovinismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów;

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
especismo
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków;

szpadel ˈʃpadɛl n
pá
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą

szpak ʃpak n
estorninho
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak;

szparag ˈʃparak n
aspargo espargo
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) jadalny pęd szparaga lekarskiego

szpic japoński ˈʃpʲiʦ̑ʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
spitz japonês
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów do towarzystwa z Japonii;

szpicruta n
chibata
(jeździectwo, jeździecki) krótki skórzany lub rzemienny pejcz do dyscyplinowania konia wierzchowego;

szpieg ʃpʲjɛk n
espião
osoba zajmująca się szpiegostwem;

szpiegostwo n
espionagem
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe

szpik ʃpʲik n
medula
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości;

szpilka ˈʃpʲilka n
alfinete
(krawiectwo) mały, cieniutki pręt zakończony główką z metalu lub kolorowego plastiku, służący do mocowania np. tkaniny

szpinak ˈʃpʲĩnak n
espinafre
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach
(spożywczy) jarzyna z liści szpinaku (1.3)

szpital ˈʃpʲital n
hospital
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji;

szpital polowy n
hospital de campo
(medycyna, medyczny) tymczasowa kliniczna instytucja medyczna obsługująca rannych żołnierzy, ofiary katastrof i klęsk żywiołowych;

szpital psychiatryczny n
hospital psiquiátrico
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych

szpon ʃpɔ̃n n
garra
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych;

sztaba n
lingote
(jubilerstwo, jubilerski) bryła metalu szlachetnego o prostokątnej podstawie

sztaluga n
cavalete
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji;

sztandar ˈʃtãndar n
estandarte
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu;

sztuczna inteligencja n
inteligência artificial
(technologia, technika, techniczny) (informatyka, informatyczny) inteligencja wykazywana przez urządzenia sztuczne;

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
artificial
imitujący coś naturalnego, wytworzony przez człowieka

sztuka ˈʃtuka n
arte
(sztuka) twórczość artystyczna
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
belas artes
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę

szturchać v
dar empurrões
delikatnie pchać lub uderzać zaczepnie lub niechcący

sztylet ˈʃtɨlɛt n
punhal
krótka broń biała o cienkim ostrzu;

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
forca cadafalso
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie;

szuflada ʃufˈlada n
gaveta
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów;

szukać ˈʃukaʨ̑ v
buscar procurar
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś lub czegoś, próbować znaleźć

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
procurar agulha num palheiro
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy

szumówka n
escumadeira espumadeira
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin

szwa n
chevá xevá xuá
(fonetyka, fonetyczny) średnio centralna samogłoska zaznaczana w międzynarodowym alfabecie fonetycznym symbolem [ə];

szwadron n
esquadrão
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie;

szwagier ˈʃfaɟɛr n
cunhado
brat żony
mąż siostry

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
cunhada
siostra żony lub męża
żona szwagra

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
suíço
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
sueco
związany ze Szwecją lub Szwedami, dotyczący Szwecji lub Szwedów

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
sueco língua sueca
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Szwecji;

szyba ˈʃɨba n
vidro
płyta ze szkła;

szybki ˈʃɨpʲci adj
rápido
poruszający, odbywający się z dużą prędkością

szybko ˈʃɨpkɔ adv
depressa rapidamente velozmente
z dużą prędkością

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
rapidez velocidade
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko

szybolet n
xibolete
hasło rozpoznawcze ułożone tak, by zawierało zgłoski, których nie potrafi poprawnie wypowiedzieć cudzoziemiec;

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
planador
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziałującym na skrzydła;

szyderczy adj
escarnecedor trocista
wyrażający kpinę, szyderstwo

szydło ˈʃɨdwɔ n
furador sovela
ostry kolec na trzonku;

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
encriptação
(rzeczownik odczasownikowy) od szyfrować

szyja ˈʃɨja n
pescoço
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka)

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
cérvice cérvix colo do útero
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy;

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
chimpanzé
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska;

szynka ˈʃɨ̃nka n
presunto
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (spożywczy) wędlina z szynki (1.1) lub z analogicznej części innego zwierzęcia
presunto pernil
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin;

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
chinchila
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla, gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała;

szyszka ˈʃɨʃka n
pinha estróbilo
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych;

szyć ʃɨʨ̑ v
coser costurar
robić ubrania
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici

szósty ˈʃustɨ adj
sexto
od 6

sód sut n
sódio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11;

sójka ˈsujka n
gaio gaio-comum
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak z rodzaju Garrulus;

sól sul n
sal
(spożywczy) chlorek sodu
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce;

sąd sɔ̃nt n
tribunal
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skład sędziowski (także jednoosobowy)

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
judiciário
związany z sądem (instytucją)

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
vizinho
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
vizinhança
to, co znajduje się w pobliżu

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
juiz
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie;

sęp sɛ̃mp n
abutre
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi;

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
fraco
skłonność ku czemuś

słaby ˈswabɨ adj
fraco
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny
fraco débil
posiadający niewielką siłę fizyczną

sława ˈswava n
glória
wielki rozgłos

sławny ˈswavnɨ adj
famoso célebre
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom

słodki ˈswɔtʲci adj
doce
mający smak cukru
wywołujący miłe uczucie
o wodzie: niezawierający soli

słodować v
maltar
(technologia, technika, techniczny) przeprowadzać kontrolowany proces kiełkowania ziarna w produkcji słodu

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
adoçante
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru;

słoma ˈswɔ̃ma n
palha colmo
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna;

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
girassol tornassol
(botanika, botaniczny) Helianthus L., rodzaj roślin;
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny, Helianthus annuus L. – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna;

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
solar
związany ze słońcem

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
elefanta
(zoologia, zoologiczny) samica słonia

słonina swɔ̃ˈɲĩna n
toucinho toicinho
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z podskórnego tłuszczu z boków i grzbietu świń;

słony ˈswɔ̃nɨ adj
salgado
mający smak soli

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
eslovaco
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków
charakterystyczny dla Słowacji lub Słowaków

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
eslovaco
(językoznawstwo, językoznawczy) język słowacki;

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
esloveno
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
esloveno
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Słowenii;

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
eslavo
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną

słowik ˈswɔvʲik n
rouxinol
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewających z rodziny muchołówek;

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
rouxinol-comum
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia megarhynchos, gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce;

słowiński swɔˈvʲĩj̃sʲci adj
eslovíncio
dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców

słownictwo swɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
vocabulário
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów

słownik ˈswɔvʲɲik n
dicionário
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami;
spis słów z tłumaczeniami na inny język

słowo ˈswɔvɔ n
palavra vocábulo
obietnica, przyrzeczenie
palavra vocábulo verbo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku;

słoń swɔ̃ɲ n
elefante elefanta
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
Sol sol
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny
sol Sol
Słońce widziane jako tarcza na niebie

słuch swux n
audição ouvido
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki;

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
escutar
świadomie odbierać czyjąś mowę
escutar ouvir
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu

słup swup n
coluna
wysoki, pionowy element konstrukcyjny;
unoszący się pionowo kłąb dymu lub gazu

słup słoneczny n
pilar do sol pilar solar
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się w mroźny dzień kolumny świetlnej nad lub pod słońcem;

słup świetlny n
pilar de luz
(meteorologia, meteorologiczny) świetlne zjawisko atmosferyczne polegające na tworzeniu się w mroźne dni lub noce pionowej smugi ponad świecącymi obiektami;

służalczy adj
bajulador servil
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
servir
być czyimś sługą
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać
pracować w wojsku

słyszalny adj
audível
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
ouvir escutar
(fizjologia, fizjologiczny) odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu

słód n
malte
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie;

tabakiera n
tabaqueira
(książkowy) pudełeczko na tabakę;

tabela taˈbɛla n
tabela
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach

tabletka taˈblɛtka n
comprimido pastilha
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) porcja sprasowanego proszku, najczęściej leku, zwykle w postaci małego krążka

tablica taˈblʲiʦ̑a n
lousa
(edukacja, edukacyjny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska)

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
chapa de matrícula de veículos automóveis placa de identificação de veículo
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu;

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
tabuada
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10;

taboret taˈbɔrɛt n
banquinho
rodzaj krzesła bez oparcia

tabu ˈtabu n
tabu
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy;

tabule n
tabule
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny;

taca ˈtaʦ̑a n
bandeja
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.;
(technologia, technika, techniczny) wysuwany element odtwarzacza CD i DVD

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
taquicardia
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca

taczka ˈtaʧ̑ka n
carrinho de mão
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach;

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
tadjique
język urzędowy Tadżykistanu;

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
segredo
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
segredo de polichinelo
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą;

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
misterioso
zagadkowy i trudny do zrozumienia

tajfun ˈtajfũn n
tufão
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej;

tajga ˈtajɡa n
taiga
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji;

tajny ˈtajnɨ adj
segredo
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich

tajski ˈtajsʲci n
tailandês
język urzędowy Tajlandii;

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
taiwanês taiuanês
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu

tak tak adv
assim tão
używany do podkreślania cechy przymiotnika
tão assim
używany do podkreślania cechy przysłówka

tak tak particle
sim
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
mais ou menos
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
suposto
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany

taki ˈtaci pronoun
tal
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności

takson ˈtaksɔ̃n n
táxon
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi

taksonomia n
taxinomia taxonomia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków;

taksydermia n
taxidermia
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych;

taksówka taˈksufka n
táxi
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą;

taksówkarz taˈksufkaʃ n
taxista
kierowca taksówki

taktyka ˈtaktɨka n
tática
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu;
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu

tal tal n
tálio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych;

talar ˈtalar n
táler
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata;

talent ˈtalɛ̃nt n
talento
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie

talerz ˈtalɛʃ n
prato
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument;

talizman taˈlʲizmãn n
talismã
(ezoteryka) przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi;

talmudyczny adj
talmúdico
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie

tam tãm pronoun
ali lá aí
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący

tam, gdzie diabeł mówi dobranoc ˈtãm ˈɟʥ̑ɛ ˈdʲjabɛw ˈmuvʲi dɔˈbrãnɔʦ̑ idiom
onde Judas perdeu as botas
(lekceważąco, lekceważący) o miejscu bardzo odległym, oddalonym od skupisk ludzkich

tama ˈtãma n
açude barragem represa
(budownictwo) budowla zatrzymująca i spiętrzająca wodę;

tamilski adj
tâmil
dotyczący Tamilów

tamilski n
tâmil
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln);

tampon ˈtãmpɔ̃n n
tampão
(higiena, higieniczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji;

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
esse
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu)

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
bailarina
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec
kobieta, która potrafi tańczyć

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
dançarino
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu

tandem ˈtãndɛ̃m n
tandem
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
tangente
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α &#60; π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta;

tango ˈtãŋɡɔ n
tango
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires;

tani ˈtãɲi adj
barato
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych
niewiele wart

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
dança
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób;

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
dança do ventre
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich;

tanina n
tanino
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego;

tanoreksja n
tanorexia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium;

tantal ˈtãntal n
tântalo tantálio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73;

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
tanzanite
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
taoista tauista
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
taoismo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem;

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
tapenade
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa;

tapeta taˈpɛta n
papel de parede
(budownictwo) kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń;
(informatyka, informatyczny) grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera;

tapioka n
tapioca
(spożywczy) mąka, białe granulki lub płatki skrobiowe otrzymane z manioku;

tapir ˈtapʲir n
anta tapir
(zoologia, zoologiczny) Tapirus Brisson, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi;

tara ˈtara n
tara
(handel, handlowy) waga opakowania

tarantula ˌtarãnˈtula n
tarântula
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka;

taras ˈtaras n
terraço
(architektura, architektoniczny) otwarta przestrzeń użytkowa budynku;

tarcie ˈtarʲʨ̑ɛ n
atrito fricção
(fizyka, fizyczny) rozpraszanie energii wskutek dotykania się dwóch ciał podczas ich względnego ruchu

tarcza ˈtarʧ̑a n
escudo
(wojskowość, wojskowy) obronna część uzbrojenia
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1)
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych

tarczyca n
tiroide
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii;

tarczycowy adj
tiroide
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy

targum n
targum
(biblijny) przekład Starego Testamentu lub jego fragmentów na język aramejski;

tarta ˈtarta n
tarte
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.);

tartak ˈtartak n
serraria
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę

tata ˈtata n
papai
(potocznie, potoczny) ojciec

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
tatuagem
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele poprzez wprowadzenie barwnika w skórę;

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
tatuador
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) człowiek, który wykonuje tatuaże

tatuażystka n
tatuadora
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kobieta, która wykonuje tatuaże

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
tatuar
wykonywać tatuaż

tau taw n
tau
(językoznawstwo, językoznawczy) starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ;

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
tautologia
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna;
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe;

tautologiczny adj
tautológico
(filozofia, filozoficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) związany z tautologią, dotyczący tautologii

tawerna taˈvɛrna n
taberna
(książkowy) knajpa portowa

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dançar bailar
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec

taśma ˈtaɕma n
fita
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp.

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
filme filme cinematográfico película película cinematográfica
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa;

taśma izolacyjna n
fita isolante
(technologia, technika, techniczny) taśma służąca do izolowania przewodów elektrycznych;

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
fita perfurada
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów;

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
traqueia traquéia
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc;

tchórz txuʃ n
covarde cobarde
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
covarde cobarde
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
covardia
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi

teatr ˈtɛatr̥ n
teatro
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji
(architektura, architektoniczny) budynek teatru (1.2);
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu);
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, w której ludzie zachowują się w dziwny, niespotykany, niecodzienny sposób

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
teatral
związany z teatrem, odnoszący się do teatru
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora

tebańczyk n
tebano
mieszkaniec Teb

tebański adj
tebano
odnoszący się do Teb, związany z Tebami (greckimi lub egipskimi)

technet ˈtɛxnɛt n
tecnécio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43;

technicznie adv
tecnicamente
w sposób odnoszący się do techniki

techniczny tɛxʲˈɲiʧ̑nɨ adj
técnico
odnoszący się do techniki, związany z techniką

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
tecnocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy;

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
tecnócrata
zwolennik technokracji

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
tecnocrático
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
tecnologia
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
tecnológico
związany z technologią, dotyczący technologii

teistyczny adj
teísta teístico
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący teizmu, głoszący istnienie jedynego osobowego Boga

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
teísmo
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy;

tekst tɛkst n
texto
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść

tektura n
papelão cartão
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie;

teledysk n
videoclipe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) film ilustrujący pojedynczy utwór muzyczny

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
telefone
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) aparat umożliwiający prowadzenie rozmów;

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
telefone celular
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych;

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
telefónico
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu

telefonista ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista n
telefonista
(urzędowy) osoba obsługująca centralę telefoniczną
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący wojskową linię telefoniczną

telegeniczny adj
telegénico
wyglądający korzystnie lub interesująco na ekranie telewizyjnym

telegraf tɛˈlɛɡraf n
telégrafo
(telekomunikacja) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do przekazywania informacji, przeważnie tekstowych, na odległość;

telekonferencja n
teleconferência
rodzaj konferencji prowadzonej za pomocą urządzeń telekomunikacyjnych, w której uczestniczą minimum trzy osoby, a przynajmniej jedna z nich uczestniczy zdalnie (na odległość)

telepatia ˌtɛlɛˈpatʲja n
telepatia
(ezoteryka) rzekoma zdolność do porozumiewania się, przekazując myśli na odległość;

teleportacja n
teletransporte
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi;

telepraca n
teletrabalho
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej;

teleprompter n
teleprompter
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania;

teleskop tɛˈlɛskɔp n
telescópio
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba;

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
televisão
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość;

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
televisor televisão
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego;

tellur ˈtɛlːur n
telúrio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 52; kruchy, srebrzystobiały półmetal o właściwościach trujących;

temat ˈtɛ̃mat n
tópico matéria
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
temático
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie

temblak ˈtɛ̃mblak n
tipoia
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
temperatura
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał;
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali
(potocznie, potoczny) gorączka

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
temperatura ambiente
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza;

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
apontador apontador de lápis
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków;

tempura tɛ̃mˈpura n
tempurá
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem;

ten tɛ̃n pronoun
este esta
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
rirá melhor quem rirá por fim quem ri por último ri melhor
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
tendencioso
stronniczy

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
tênis de mesa
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką;

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
teodolito
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów;

teodycea n
teodiceia
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie;

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
teofania
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku;

teoforyczny adj
teofórico teóforo
zawierający w sobie imię bóstwa

teokracja n
teocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ustrój państwowy, w którym najwyższa władza należy do duchowieństwa;
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, w którym panuje teokracja (1.1)

teolog n
teólogo
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
teologia
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie teologii (1.1)
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów);

teologia moralna n
teologia moral
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (teologia, teologiczny) dział teologii chrześcijańskiej zajmujący się moralnością czynów ludzkich w świetle Objawienia;

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
teológico
(teologia, teologiczny) związany z teologią

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
teórico
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii

teoria tɛˈɔrʲja n
teoria
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu;
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi)
(potocznie, potoczny) abstrakcja, nie mająca odniesienia do praktyki

teoria względności n
teoria da relatividade
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni;

tequila n
tequila
mocny meksykański napój alkoholowy produkowany ze sfermentowanego soku agawy niebieskiej;

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
terapeuta
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii;

terapeutka n
terapeuta
(medycyna, medyczny) specjalistka od prowadzenia jakiejś terapii

terapia tɛˈrapʲja n
terapia
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie

teratogenność n
teratogenicidade
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
teratologia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych;

teraz ˈtɛras adv
agora
w tej chwili, obecnie

terb tɛrp n
térbio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65;

terier ˈtɛrʲjɛr n
terrier
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców;

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
terrier brasileiro fox paulistinha
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów;

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
terrier escocês
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów;

termiczny adj
térmico
mający związek z ciepłem, dotyczący ciepła

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
terminologia
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości

terminologiczny adj
terminológico
dotyczący terminologii

termistor tɛrˈmʲistɔr n
termístor
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury;

termit ˈtɛrmʲit n
cupim térmite
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych;

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
termodinâmica
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych;

termojądrowy adj
termonuclear
(fizyka, fizyczny) dotyczący łączenia lekkich jąder atomów w cięższe pod wpływem wysokich temperatur

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
termômetro
przyrząd do pomiaru temperatury;

termopunktura n
moxabustão
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół;

termostat n
termostato termóstato
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do utrzymywania pewnej stałej temperatury w zamkniętej przestrzeni;

terpentyna n
terebentina terebintina
(chemia, chemiczny) łatwopalna ciecz o intensywnym zapachu, będąca mieszaniną terpenów; składnik żywic drzew i krzewów iglastych;

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
terrorista
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
terrorista
dotyczący terroru, terrorystów lub terroryzmu

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
terrorismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw;

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
territorial
dotyczący danego terytorium

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
território
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar w określonych granicach;

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
teste de gravidez
(medycyna, medyczny) test sprawdzający, czy kobieta jest w ciąży;
(medycyna, medyczny) przedmiot służący do wykonania testu ciążowego (1.1)

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
testamento
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem;

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
testar
badać z wykorzystaniem testu
sprawdzać

tetralogia n
tetralogia
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: przedstawienie teatralne składające się z czterech utworów jednego autora wystawianych jeden po drugim;
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór literacki składający się z czterech części

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
quadriplegia tetraplegia
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy;

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
sogra
matka żony lub męża

teść tɛɕʨ̑ n
sogro
ojciec żony lub męża

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
tan tg
= (matematyka, matematyczny) tangens

theremin n
teremim
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten;

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
tiamina
(biochemia, biochemiczny) egzogenny związek organiczny niezbędny m.in. w prawidłowym metabolizmie komórkowym zaliczany do witamin z grupy B;

tiara ˈtʲjara n
tiara
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska;

tilapia n
tilápia
(ichtiologia, ichtiologiczny) (wędkarstwo) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant;

tilbury n
tílburi
(historia, historyczny, historycznie) lekki powóz dwukołowy, zwykle jednokonny używany w Anglii, popularny również we Włoszech i w Portugalii

tiramisu n
tiramisu tiramisù
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) deser złożony z warstw biszkoptu nasączonych espresso i, niekiedy, alkoholem, przełożony kremem z mascarpone, jaj i cukru;

tiul n
tule
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa;

tkactwo n
tecelagem
(włókiennictwo) dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem;

tkacz tkaʧ̑ n
tecedor
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin

tkanka ˈtkãnka n
tecido
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach;

tkać tkaʨ̑ v
tecer
sporządzać tkaninę

tlen tlɛ̃n n
oxigénio oxigênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8;

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
óxido
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego;

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
oxirano óxido de etileno
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy;

tlenek potasu ˈtlɛ̃nɛk pɔˈtasu n
óxido de potássio
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych;

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
monóxido de carbono óxido de carbono
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych;

to tɔ pronoun
isso
…wskazujący, rodzaj nijaki
…występujący w funkcji podmiotu

toast ˈtɔast n
brinde
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu

toczeń n
lúpus
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba autoimmunologiczna z grupy chorób reumatycznych atakująca skórę, naczynia krwionośne i narządy wewnętrzne[potrzebne źródło]

tofu ˈtɔfu n
tofu
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich;

tojad ˈtɔjat n
acónito
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych;

tokarka tɔˈkarka n
torno
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni;

tokarz ˈtɔkaʃ n
torneador torneiro
(technologia, technika, techniczny) robotnik lub rzemieślnik, który pracuje na tokarce

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
tocoferol
(biochemia, biochemiczny) witamina E;

tokofobia n
tocofobia
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
toxicidade
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże;
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia))

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
tóxico
(książkowy) mający właściwości trujące

toksykolog n
toxicologista
specjalista w dziedzinie toksykologii

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
toxicologia
(biochemia, biochemiczny) (toksykologia) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi;

toksykologiczny adj
toxicológico
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii

toksyna tɔˈksɨ̃na n
toxina
substancja chemiczna o właściwościach trujących

tolerancyjnie adv
tolerantemente
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
tolerante
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
tolerar
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk

toluen n
tolueno
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny o wzorze sumarycznym C7H8, bezbarwna, łatwopalna ciecz używana często jako rozpuszczalnik;

tonik ˈtɔ̃ɲik n
água tónica
(spożywczy) bezbarwny napój gazowany o gorzkawym smaku, przygotowywany z dodatkiem chininy;

tonsillektomia n
amigdalectomia tonsilectomia
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia migdałków podniebiennych;

topaz ˈtɔpas n
topázio
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów;
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1)

topograf tɔˈpɔɡraf n
topógrafa topógrafo
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
topografia
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map;

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
topográfico
związany z topografią, dotyczący topografii

topola tɔˈpɔla n
choupo álamo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Populus L., wysokie drzewo należące do rodziny wierzbowatych, mające sercowate liście i wiatropylne kwiaty;

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
topologia
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty;

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
topónimo topônimo
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.);

topór ˈtɔpur n
machado
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń;

tor tɔr n
tório
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90;

torba ˈtɔrba n
sacola bolsa
giętkie opakowanie do przenoszenia rzeczy z uszami lub paskiem
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy

torbacz n
marsupial
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel ssaków, u których w wyniku ewolucji wykształciła się torba lęgowa

torbiel n
cisto quisto
(medycyna, medyczny) patologiczna przestrzeń w ciele wypełniona płynem, stanowiąca miękki guz w kształcie błoniastego woreczka;

torbiel rzekoma n
pseudocisto
(medycyna, medyczny) nienowotworowa przestrzeń jamista wypełniona płynem;

torebka tɔˈrɛpka n
cápsula
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory

torf tɔrf n
turfa
(geologia, geologiczny) (rolnictwo, rolniczy) organiczny materiał osadowy o kolorze od brunatnego po czarny, wykorzystywany m.in. do użyźniania gleb lub pozyskiwania paliw stałych;

tornado tɔrˈnadɔ n
tornado
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna;

torpedować v
torpedear
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) niszczyć, zatapiać okręt torpedą
(przenośnie, przenośnia) utrudniać, uniemożliwiać wykonanie czegoś

tort tɔrt n
bolo
(cukiernictwo) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem;

tortura tɔrˈtura n
tortura tormento
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
toscano
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii

toster ˈtɔstɛr n
torradeira
urządzenie do pieczenia tostów

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
totalitário
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
totalitarismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu;

totem ˈtɔtɛ̃m n
totem tóteme
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią;

totemizm n
totemismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu

towar ˈtɔvar n
mercadoria
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej;

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
social
będący formą rozrywki grupy osób
sociável
dobrze czujący się w obecności innych osób

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
camarada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
acompanhar
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś
występować razem z jakimś zjawiskiem

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identidade
cechy, właściwości, dane konkretnej osoby, pozwalające określić, stwierdzić, zidentyfikować tę osobę
poczucie jedności, więzi z grupą, przynależności do społeczności; identyfikowanie się z narodem
świadomość samego siebie, zdawanie sobie sprawy z bycia sobą, z własnej osoby, osobowości i innych cech
igualdade identidade
identyczność, brak różnic

tożsamość płciowa n
identidade de gênero
osobiste poczucie swojej płci społeczno-kulturowej

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
perder
przestawać posiadać jakąś rzecz

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
tradição
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów;

tradycjonalista n
tradicionalista
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
tradicionalmente
zgodnie z tradycją

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
tradicional
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją

tragedia traˈɡɛdʲja n
tragédia
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi;
ogromne nieszczęście budzące rozpacz

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
trágico
pełen smutku, nieszczęścia lub rozpaczy
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący tragedii (utworu)

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
tragicomédia
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii;

trajektoria n
trajetória
(fizyka, fizyczny) linia lotu obiektu w przestrzeni

traktat ˈtraktat n
tratado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp.

traktor ˈtraktɔr n
trator
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń;

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
elétrico eléctrico
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów;

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja trãw̃ˈzakʦ̑ʲja n
transacção transação
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług
transação
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem

transfobia n
transfobia
(psychologia, psychologiczny) (społeczny) dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych;

transformata ˌtrãw̃sfɔrˈmata n
transformada
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora;

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
transformador
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego;

transkontynentalny adj
transcontinental
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami

transkrybować v
transcrever
dokonywać transkrypcji

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
transcrição
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
transliteração
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka;

transliterować v
transliterar
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywać tekst pisany w pewnym alfabecie przy użyciu liter innego alfabetu

transmigracja n
transmigração
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
transmissão
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych

transmitować v
transmitir
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych

transoceaniczny adj
transoceânico
przemierzający, przepływający, wiodący przez ocean

transport ˈtrãw̃spɔrt n
transporte
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji;

transportować v
transportar
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu

transsubstancjacja n
transubstanciação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii;

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
transístor transistor
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych;

tranzyt n
trânsito
przewóz, przesyłanie, przejazd osób lub rzeczy przez obszar jakiegoś państwa w drodze do innego państwa

trapez ˈtrapɛs n
trapézio
(geometria) czworokąt, który posiada co najmniej jedną parę równoległych boków;
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach;

traszka ˈtraʃka n
tritão
(herpetologia, herpetologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz;

tratwa ˈtratfa n
balsa jangada
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie;

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
traumático
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem

trawa ˈtrava n
erva
(potocznie, potoczny) marihuana
erva grama
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach;

trawertyn n
travertino
(mineralogia, mineralogiczny) porowata skała osadowa, odmiana aragonitu;

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
digestão
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy;

trawnik ˈtravʲɲik n
gramado
poletko trawy o charakterze ozdobnym;

trema n
medo de palco
(psychologia, psychologiczny) strach lub zdenerwowanie przed występem publicznym (scenicznym);

trener ˈtrɛ̃nɛr n
treinador técnico
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin;

trenować v
treinar
podnosić czyjeś umiejętności

trias trʲjas n
Triássico
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych;

trichotillomania n
tricotilomania
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów;

triera n
trirreme
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel;

trijodotyronina n
triiodotironina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

trimaran trʲĩˈmarãn n
trimaran
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach;

triskelion n
triskelion
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) występujący w wielu wariantach, wielokulturowy symbol lub ornament złożony z trzech jednakowych elementów – ramion, spiral, meandrów itp.;

trisomia 21 n
trissomia 21
(medycyna, medyczny) zespół Downa

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
triunvirato
trójka osób, które rządzą razem;

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
um pouco de
w niewielkiej ilości

trockizm n
trotskismo
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm;

trojański adj
troiano
związany z Troją, dotyczący Troi

trojka ˈtrɔjka n
troika
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu;

trolejbus trɔˈlɛjbus n
trólebus
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej;

tron trɔ̃n n
trono
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych;
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
tropical
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym

trubadur n
trovador
(historia, historyczny, historycznie) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak;

trucizna truˈʨ̑izna n
veneno tóxico
(toksykologia) substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć;

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
dificuldade
coś, co jest trudne
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu
właściwość rzeczy trudnych

trudny ˈtrudnɨ adj
difícil
niełatwy do zrozumienia
difícil dificultoso
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku

trufla ˈtrufla n
trufa
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki;

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
venenoso
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć

trumna ˈtrũmna n
caixão ataúde esquife
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby;

trup trup n
cadáver
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia

truskawka truˈskafka n
morango
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc truskawki (1.1)
morango morangueiro
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej;

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
zangão abelhão
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej;

truć v
envenenar
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny

trwać tr̥faʨ̑ v
durar
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
constância
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały

trybadyzm n
tribadismo
(seksuologia, seksuologiczny) homoseksualizm kobiecy

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
tribalismo
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych

trybula trɨˈbula n
cerefolho cerefólio
(botanika, botaniczny) Anthriscus, rodzaj roślin należący do rodziny selerowatych, o wiotkich, pierzastych liściach przypominających nać pietruszki, o zapachu anyżku;

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
tricologia
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
tritongo
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek

trygonometria n
trigonometria
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi;

trygonometryczny adj
trigonométrico
(matematyka, matematyczny) związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii

tryk trɨk n
carneiro
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu

tryktrak ˈtrɨktrak n
gamão
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy;

trylogia n
trilogia
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
trimestre
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach

tryptofan n
triptofano
(biochemia, biochemiczny) aminokwas z łańcuchem bocznym opartym na szkielecie indolu, produkowany przez rośliny i niektóre bakterie;

tryskawka n
espiráculo
(zoologia, zoologiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) szczelina skrzelowa między łukiem gnykowym a żuchwowym niektórych ryb;
pisseta
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) przyrząd laboratoryjny do podawania niewielkich ilości płynu bez precyzyjnego odmierzania ilości;

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
trivial
(książkowy) niewyszukany, pospolity

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
cana
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach;

trzcina cukrowa n
cana-de-açúcar
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski;

trzeci ˈṭʃɛʨ̑i adj
terceiro
od 3

trzepaczka do dywanów n
batedor de tapete
ręczne narzędzie do trzepania dywanów na trzepaku;

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
bico-de-tamanco bico-de-sapato
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi;

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
esfregar
naciskając, pocierać

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
sóbrio
przytomny, rozbudzony
niepijany
kierujący się rozumem, rozsądkiem

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
mamangaba abelhão mangangá
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus Latreille, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi;

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
tartaranhão-apívoro
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami;

trznadel ˈṭʃnadɛl n
escrevedeira-amarela
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak śpiewający, nieco większy od wróbla, o żółtym i rdzawobrązowym upierzeniu

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
escrevedeira-amarela
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych;

trzustka ˈṭʃustka n
pâncreas
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej;

trzy ṭʃɨ ordinalAdjective
três
liczba 3

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
segurar ter
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać

trzynastokąt n
tridecágono triscaidecágono
(geometria) wielokąt o trzynastu bokach

trzódka n
pequeno rebanho
(przenośnie, przenośnia) wspólnota wiernych

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
terramoto terremoto
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego;

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
triângulo
(geometria) wielokąt mający trzy boki;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką;

trójskok ˈtrujskɔk n
triplo salto
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż;

trójwartościowy adj
trivalente
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego

trójwzgórze n
trimonte
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze;

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
tridente
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem;

trąba ˈtrɔ̃mba n
tromba
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia);

trąba powietrzna n
turbilhão
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o dużej sile niszczącej;

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
trombeta trompete
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem;

trąd trɔ̃nt n
lepra
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego;

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
acne
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok

trądzik różowaty n
rosácea
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych;

tu tu pronoun
aqui este lugar
…miejsce, w którym znajduje się mówiący

tuf tuf n
tofo
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego;

tukan ˈtukãn n
tucano
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos Linnaeus, barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie;

tul tul n
túlio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69;

tularemia n
tularemia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra bakteryjna choroba zakaźna;

tulipan tuˈlʲipãn n
tulipa túlipa
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami;

tundra ˈtũndra n
tundra
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej;

tunel ˈtũnɛl n
túnel
(budownictwo) budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.;
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie;

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
tunisiano
odnoszący się do państwa Tunezja

tura n
turno
kolejno powtarzająca się czynność

turban ˈturbãn n
turbante
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych;

turbina turˈbʲĩna n
turbina
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy;

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
turco
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp.

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
turco
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turcji;

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
turcomeno
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
turcomeno
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Turkmenistanu;

turkus ˈturkus n
turquesa
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej;
barwa, zielony odcień cyjanu;

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
turquesado turquesa
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu

turniej n
torneio
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe;

turysta tuˈrɨsta n
turista
osoba uprawiająca turystykę

turystyka tuˈrɨstɨka n
turismo
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych;

tusz tuʃ n
nanquim tinta nanquim
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach;

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
rímel
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka

tutor ˈtutɔr n
tutor
opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą

tuwiński n
tuvano tuviniano
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy

tuzin ˈtuʑĩn n
dúzia
(jednostka miary) 12 sztuk

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
atum
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie;

tuż tuʃ adv
quase
prawie, blisko

twardy ˈtfardɨ adj
duro
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem

twardówka n
esclera
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka;

twarz tfaʃ n
rosto face
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
afirmar
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie)

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
criar fazer
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych)

twój tfuj pronoun
teu seu
2. (osoba) lp

ty tɨ personalPronoun
tu você
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
tibetano
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
tibetano
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków;

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
semana
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie;
każdy okres siedmiu dni

tygodnik tɨˈɡɔdʲɲik n
hebdomadário semanário
czasopismo ukazujące się co tydzień

tygrys ˈtɨɡrɨs n
tigre
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści;

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
tigresa
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa

tylda ˈtɨlda n
til
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka, którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część

tyle ˈtɨlɛ pronoun
tanto
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je

tylko ˈtɨlkɔ particle
apenas só
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
temporário provisório
taki, który trwa tylko jakiś czas

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
tomilho timo
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa;

typ tɨp n
tipo
rodzaj, wzorzec

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
tipografia
technika druku wypukłego, drukarstwo;

typologiczny adj
tipológico
związany z typologią

typowy tɨˈpɔvɨ adj
típico
często spotykany

tyran ˈtɨrãn n
tirano
(przenośnie, przenośnia) człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę

tyrania n
tirania
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze

tyrański adj
tirânico
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym

tyroksyna n
tiroxina
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy;

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
mil
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
milénio
tysiąc lat

tytan ˈtɨtãn n
titã
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie;
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie
titânio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22;

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
tabaco
suszone liście tytoniu (1.1);
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę;

tytuł ˈtɨtuw n
título
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów;
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
arco-íris
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła;

tęczowy most n
Ponte do Arco-Íris
metaforyczne określenie miejsca przejścia ukochanych zwierząt domowych w zaświaty

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
íris
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę;

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
nostalgia saudades
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
aneurisma
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy;

tężec n
tétano
(medycyna, medyczny) / (weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna o ciężkim przebiegu, z długotrwałymi i bolesnymi kurczami mięśni, spowodowana toksynami produkowanymi przez bakterie beztlenowe zwane laseczkami tężca

tło twɔ n
fundo
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan

tłok twɔk n
pistão
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię;

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
tradutor intérprete
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny;

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
tradução
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku
(rzeczownik odczasownikowy) od tłumaczyć – przekładanie na inny język

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
traduzir
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy

tłuszcz twuʃʧ̑ n
gordura
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym;

tłuszczak amerykański n
guácharo pássaro-oleoso
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, gatunek południowoamerykańskiego ptaka z rodziny tłuszczakowatych, znany z wykorzystywania echolokacji

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
seguro
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
passado
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
vestir cobrir revestir
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie

ubiór ˈubʲjur n
vestuário
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie

ucho ˈuxɔ n
orelha ouvido
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu;
małżowina uszna

ucho środkowe ˈuxɔ ɕrɔtˈkɔvɛ n
ouvido médio
(anatomia, anatomiczny) część ucha, w której znajdują się kosteczki słuchowe i trąbka Eustachiusza;

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
refugiado
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe;

uchodźczyni ˌuxɔʨ̑ˈʧ̑ɨ̃ɲi n
refugiada
kobieta uchodźca

uchwała uˈxfawa n
resolução
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania;

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
fuga
szybkie opuszczenie lub opuszczanie jakiegoś miejsca w celu uniknięcia realnego lub domniemanego niebezpieczeństwa

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
escapar fugir
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie)

ucisk n
pressão
oddziaływanie pewną siłą na coś
odczuwanie uciskania przez coś

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
honesto
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym)
zgodny z przyjętymi zasadami

uczennica ˌuʧ̑ɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
estudante
forma żeńska od: uczeń

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
participar
brać udział

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
participante
osoba biorąca w czymś udział

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
aluno
(edukacja, edukacyjny) ten, kto się uczy, pobiera naukę;
aprendiz
(zawód, zawodowy, zawodowo) najniższy stopień kwalifikacji zawodowych

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
sensação emoção
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu
sentimento
miłość, przyjaźń

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
ensinar
przekazywać komuś wiedzę

udar słoneczny n
insolação
(medycyna, medyczny) porażenie spowodowane nadmiernym nasłonecznieniem głowy i karku;

udaremniać v
frustrar baldar gorar malograr aguar
sprawiać, że coś staje się daremne; nie dopuszczać do czegoś

udawać uˈdavaʨ̑ v
fingir
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego, pozorować nieprawdziwe okoliczności

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
golpe
(rzeczownik odczasownikowy) od uderzyć

udo ˈudɔ n
coxa
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem;

udowadniać v
provar demonstrar
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody

ufologia n
ufologia ovniologia
dziedzina wiedzy zajmująca się niezidentyfikowanymi obiektami latającymi;

ugór ˈuɡur n
pousio barbeito
(rolnictwo, rolniczy) pole nieuprawiane przez pewien czas;

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
desambiguação
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
negativo
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera

ujgurski ujˈɡursʲci n
uigur uigure
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
foz
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
lapidação
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia;

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
ucraniano
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
ucraniano
(językoznawstwo, językoznawczy) wschodniosłowiański język używany na Ukrainie;

ukwiał n
anémona-do-mar
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia;

układ ˈukwat n
sistema
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób;

układ nerwowy n
sistema nervoso
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu;

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
tabela periódica
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości;

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
tabela periódica
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej;

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
sistema planetário
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy;

układ przywspółczulny n
sistema nervoso parassimpático
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego;

układ równań n
sistema de equações
(matematyka, matematyczny) zestawienie dwóch lub więcej równań, dla których poszukiwane jest wspólne rozwiązanie;

ul ul n
colmeia colméia
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli;

ulewa uˈlɛva n
toró
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody

ulga ˈulɡa n
alívio
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu
vantagem
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat

ulica uˈlʲiʦ̑a n
rua
(urbanistyka, urbanistyczny) droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście;

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
ultimato
(dyplomacja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem;

ultimogenitura ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura n
ultimogenitura
dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie

ultradźwięk n
ultrassom
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz);

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
favorito
najbardziej lubiany

umbryjski adj
umbro
odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią

umbundu n
umbundu
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Angoli;

umiejętnie adv
habilmente
w sposób umiejętny

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
habilidade
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
morrer
kończyć swoje życie, przestawać żyć

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
saber
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić

umięśniony adj
musculoso
mający silnie rozwinięte mięśnie

umowa ũˈmɔva n
acordo
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania;

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
morrer
skończyć życie

umywalka ˌũmɨˈvalka n
lavatório
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej;

uncja n
onça
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom;

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
evitar
starać się nie mieć kontaktu z czymś, trzymać się z daleka od czegoś

uniwersjada n
universíade
(sport, sportowy) akademickie zawody sportowe;

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
universidade
(edukacja, edukacyjny) wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
unúnbio
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
ununóctio
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og);

ununseptium ˌũnũnˈsɛptʲjũm n
ununséptio
(historia, historyczny, historycznie) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts);

uparty uˈpartɨ adj
teimoso obstinado
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś

upał ˈupaw n
onda de calor
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur;

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
matar dois coelhos com uma só cajadada
załatwić dwie sprawy jednocześnie

upokorzenie n
humilhação
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu

upragniony adj
ansiado desejado
oczekiwany z dużym pragnieniem

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
preconceito
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
gentileza
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi

uprząż n
arnês
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu
arreios
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś

uran ˈurãn n
urânio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92;

urbanistyczny adj
urbanístico
dotyczący urbanistyki

urlop ˈurlɔp n
férias
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi;

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
charmoso
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
aniversário dia de anos
rocznica dnia narodzin

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą uˈrɔʥ̑iʨ̑‿ɕɛ ˌpɔt‿ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔ̃w̃ ˈɡvʲjazdɔ̃w̃ v
nascer sob uma boa estrela
mieć wyjątkowe szczęście, powodzenie w życiu

urojenie n
delírio delusão
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji
ilusão
myśl lub pomysł nie do zrealizowania

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
urologia
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego;

urugwajski ˌuruɡˈvajsʲci adj
uruguaio
związany z Urugwajem, dotyczący Urugwaju

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
aparelho
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
funcionário público
osoba pracująca w jakimś urzędzie, pełniąca jakąś funkcję w administracji; także: osoba sprawująca jakiś urząd;

usilny adj
encarecido
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku

usta ˈusta n
boca
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek;

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
apagar
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp.

uszatka zwyczajna n
coruja-pequena
(ornitologia, ornitologiczny) Asio otus, gatunek średniej wielkości sowy;

utopia uˈtɔpʲja n
utopia
(filozofia, filozoficzny) nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego

uwaga uˈvaɡa interjection
atenção
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1)

uwaga uˈvaɡa n
atenção
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą

uważny uˈvaʒnɨ adj
atencioso
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa

uwertura ˌuvɛrˈtura n
abertura
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu;

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
seduzir
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś

uwzględniać v
levar em conta
brać pod uwagę

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
justificar
podawać argumenty, powody lub dowody na słuszność lub prawdziwość czegoś

uzbrojony adj
armado
posiadający broń przy sobie

uzbrojony po zęby adj
armado até aos dentes
(żartobliwie) wyposażony w znaczną ilość broni

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
completar complementar
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
usurpar
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać

ułamek uˈwãmɛk n
fracção fração
fragment całości
fração fracção
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem)

ułan ˈuwãn n
ulano
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
sorriso
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii;

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
sorrir
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy

uśmierzać v
aliviar
(medycyna, medyczny) zmniejszać bądź usuwać objawy

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
usuário
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
usado
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
usar
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś

w f v vu preposition
em a
…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)
…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności

w chuj f‿xuj
pra cacete
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, całe mnóstwo

w ciąży adj
grávida
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną

w przybliżeniu adv
aproximadamente
blisko, ale niedokładnie tak

wacha ˈva.xa n
cavala-da-índia
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acanthocybium solandri, gatunek ryby morskiej, zaliczanej do rodziny makrelowatych

wachlarz ˈvaxlaʃ n
leque
(przenośnie, przenośnia) skala, rozpiętość, różnorodność
leque abano
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto;

waga ˈvaɡa n
balança
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru ciężaru;
peso
(potocznie, potoczny) ciężar czegoś lub kogoś
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2)

wagon ˈvaɡɔ̃n n
vagão carruagem
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów;

wahadło n
pêndulo
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
férias
(edukacja, edukacyjny) letnia przerwa od zajęć szkolnych

walc valʦ̑ n
valsa
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4;
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1);

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
lutar combater
toczyć walkę, uczestniczyć w walce

walec ˈvalɛʦ̑ n
cilindro
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem;
przedmiot w kształcie walca (1.2)

walizka vaˈlʲiska n
mala
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem;

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
bronha cinco-contra-um punheta
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka

walka ˈvalka n
luta
siłowe lub zbrojne rozstrzyganie konfliktu

walkiria n
valquíria
(mitologia germańska) każda z pomniejszych bogiń nordyckich, córek Odyna, przedstawianych jako piękne dziewice-wojowniczki dosiadające skrzydlatych koni lub wilkow;

waloński adj
valão
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów

waloński n
valão
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński;

waltornia valˈtɔrʲɲa n
trompa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany;

waluta vaˈluta n
moeda
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa;

wampir ˈvãmpʲir n
vampiro
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących;
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków;

wampirzyca n
vampira
kobieta-wampir

wanad ˈvãnat n
vanádio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23;

wandal ˈvãndal n
vândalo
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki

wanilia vãˈɲilʲja n
baunilha
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych;

wanilina n
vanilina
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie;

wanna ˈvãnːa n
banheira
duże naczynie do kąpieli

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
calcário
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia;

wapno n
cal
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie;

wapń vapʲɲ̊ n
cálcio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20;

waran ˈvarãn n
varano lagarto-monitor
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj dużej jaszczurki

warchlak ˈvarxlak n
leitão
młode świni domowej w pierwszym roku życia

warczeć v
rosnar
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku

warfaryna n
varfarina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwkrzepliwy, pochodna kumaryny, antagonista witaminy K

warga ˈvarɡa n
beiço lábio
(anatomia, anatomiczny) parzysty fałd skórny ograniczający usta;

wariant ˈvarʲjãnt n
variante
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
trança
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów

warstwa ˈvarstfa n
camada
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych;
grupa społeczna wyróżniona ze względu na pewną hierarchię;

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
varsoviano
mieszkaniec Warszawy

warsztat ˈvarʃtat n
oficina
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi

warsztat tkacki n
tear
(włókiennictwo) proste urządzenie do wytwarzania tkanin nazywane również krosnem ręcznym;

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
valor
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego
zwykle lm zasada moralna, przekonanie

warunek vaˈrũnɛk n
condição
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe

warzywo vaˈʒɨvɔ n
hortaliça vegetal
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm

wasal ˈvasal n
vassalo
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony;

wasz vaʃ pronoun
vosso
2. (osoba) lm

wat vat n
watt
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy;

wata ˈvata n
algodão
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek;

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
algodão-doce
(spożywczy) jadalny wyrób z cukru przypominający watę;

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
louro
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych;
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
vasectomia
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów);

wazelina n
vaselina
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice;

wazon ˈvazɔ̃n n
vaso
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów

wałach ˈvawax n
capão
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie;

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
rolo da massa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy;

ważka ˈvaʃka n
libélula
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rzędu ważek (Odonata Fabricius), żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny, o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach;

ważny ˈvaʒnɨ adj
importante
mający duże znaczenie
válido
mający moc prawną, obowiązujący

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
pesar
określać czyjś ciężar za pomocą wagi
mieć jakiś ciężar, masę

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
entrar
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp.
wstępować na coś nogą (nogami)

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
cedo
podczas początkowego etapu trwania czegoś
rano, w pierwszych godzinach po świcie

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
ontem
w dniu poprzedzającym dzisiejszy

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
ontem
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
de ontem
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego

wdowa ˈvdɔva n
viúva
kobieta, której ostatni mąż nie żyje;

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
viúvo
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
inalar
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
gratidão
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
grato agradecido
pełen wdzięczności

weber ˈvɛbɛr n
weber
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej;

webinarium n
webinário
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet;

weduta vɛˈduta n
veduta
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta;

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
védico
dotyczący wedyzmu

według ˈvɛdwuk preposition
conforme
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem
…wyrażający autora czegoś

weekend n
fim de semana
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia;

weganin vɛˈɡãɲĩn n
vegano vegetalista
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
veganismo
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzaną odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach);

weganka vɛˈɡãnka n
vegana vegetalista
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
vegano vegetalista
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu)
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
vegetariano
człowiek, który nie je mięsa

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
vegetarianismo
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych;

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
vegetariano
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu

wehikuł vɛˈxʲikuw n
veículo
(żartobliwie) środek transportu

wehikuł czasu vɛˈxʲikuw ˈʧ̑asu n
máquina do tempo
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie;

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
vexilologia
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi;

welin ˈvɛlʲĩn n
velino
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry;

welomobil n
velomóvel
(transport, transportowy) trzy lub czterokołowy rower rozbudowany o opływową kabinę, niekiedy wspomagany silnikiem

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
veneziano
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
venezuelano
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
ventilador
(elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.;

wenusjański adj
venusiano
(astronomia, astronomiczny) związany z planetą Wenus

weranda vɛˈrãnda n
varanda
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

werdykt ˈvɛrdɨkt n
veredicto
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp.

wermut n
vermute
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) wino wzmacniane aromatyzowane ziołami i korzeniami;

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
vernáculo
rodzimy, etniczny, miejscowy, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury)

wersja ˈvɛrsʲja n
versão
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
alegre jovial
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny

westalka n
vestal
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłanka Westy, rzymskiej bogini ogniska domowego;

westchnienie n
suspiro
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji

wesz vɛʃ n
piolho
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach;

weteran vɛˈtɛrãn n
veterano
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
veterinária
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
veterinário
związany z weterynarią

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
médico-veterinário
(weterynaria, weterynaryjny) lekarz leczący zwierzęta;

weto ˈvɛtɔ n
veto
protest lub sprzeciw wobec czegoś;

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ adv
dentro
(przenośnie, przenośnia) w sobie, w duszy

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
dentro
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
chamada
(rzeczownik odczasownikowy) od wezwać

wezyr ˈvɛzɨr n
vizir
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów;

wełna ˈvɛwna n
lã
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów
(włókiennictwo) (krawiectwo) tkanina, wyrób z wełny (1.1)
sztuczny surowiec przypominający wełnę (1.1)

whisky n
uísque
(spożywczy) mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią;

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
mensagem
coś, co przekazuje informację

wiadro ˈvʲjadrɔ n
balde
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich;

wiadukt ˈvʲjadukt n
viaduto
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz);

wiara ˈvʲjara n
fé
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie
fé crença
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
credibilidade
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe

wiatr vʲjatr̥ n
vento sopro
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza;

wiatr słoneczny n
vento solar
(astronomia, astronomiczny) wydobywający się ze Słońca strumień plazmy;

wiatrak ˈvʲjatrak n
moinho de vento
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr;

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
cata-vento catavento ventoinha
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru;

wiatyk n
viático
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci;

wibracja n
vibração
drganie o dużej częstotliwości

wibrator n
vibrador
(seksuologia, seksuologiczny) wibrujące akcesorium imitujące męski członek, wykorzystywane do stymulacji narządów płciowych;

wibrować vʲiˈbrɔvaʨ̑ v
vibrar
drgać bardzo szybko, falować

wicehrabia n
visconde
arystokrata noszący tytuł niższy niż tytuł hrabiego

wicehrabina n
viscondessa
arystokratka nosząca tytuł niższy niż tytuł hrabiny

wiceprezydent n
vice-presidente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zastępca prezydenta

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
garfo
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia;
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) element konstrukcji roweru, na którym mocuje się oś koła;

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
garfo de churrasco
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej

wideo n
vídeo
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu;

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
videoclipe
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu

widmo ˈvʲidmɔ n
espectro
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ;
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ;
niematerialna postać lub złudzenie takiej postaci;
perspektywa czegoś złego mogącego nastąpić w przyszłości

widok ˈvʲidɔk n
vista
widziana przestrzeń, krajobraz

widz vʲiʦ̑ n
espectador
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
ver
odbierać bodźce wzrokowe
spotykać się
mieć dany pogląd na coś/kogoś

widły ˈvʲidwɨ n
forcado forquilha
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu;

wieczna zmarzlina n
permafrost pergelissolo
(ekologia, ekologiczny) stale zamarznięta głębsza warstwa gleby

wieczne pióro n
caneta de tinta permanente
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki;

wiecznie ˈvʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
eternamente
bez ograniczenia w czasie

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
eternidade
(książkowy) nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem;

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
eterno
trwający wieczność; dotyczący wieczności

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
noite tarde
część doby między zachodem słońca a nocą

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
despedida de solteiro
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół;

wiedeński vʲjɛˈdɛ̃j̃sʲci adj
vienense
odnoszący się do Wiednia, związany z Wiedniem

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
conhecimento saber
ogół posiadanych wiadomości

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
saber conhecer
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
bruxa
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami
(potocznie, potoczny) (pogardliwie, pogardliwy) kobieta stara, brzydka, kłótliwa

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
bruxo
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by jako najemnik zabijać potwory

wiek vʲjɛk n
idade
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło
século
sto lat;

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
camelo
(zoologia, zoologiczny) Camelus Linnaeus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami;

wielbłąd dwugarbny n
camelo bactriano
(zoologia, zoologiczny) Camelus ferus Przewalski, duży ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych występujący w stanie dzikim na stepach centralnej Azji;

wielce adv
grandemente
w sposób znaczny

wiele ˈvʲjɛlɛ adv
muito
dużo, w dużym stopniu, zakresie

wiele ˈvʲjɛlɛ indefinitePronoun
muito
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
grande
o nadzwyczaj dużych rozmiarach
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu
grande grandioso
bardzo ważny, znaczący
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami

wielkoduszność n
magnanimidade
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest wielkoduszne; cecha tych, którzy są wielkoduszni

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
magnânimo
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
tamanho
rozmiary czegoś
właściwość, którą można zmierzyć

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
multilíngue plurilíngue
napisany w wielu językach
posługujący się wieloma językami

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
multiculturalismo
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
multicultural
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
polígono
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą;

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
perene
trwający lub mający wiele lat

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
polinômio polinómio
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym;

wielonarodowy adj
multinacional
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
baleia
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia;

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
caça à baleia
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry;

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
policístico
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli

wielowodzie n
poli-hidrâmnio
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna;

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
poliedro
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów;

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
porco carne de porco
(spożywczy) mięso ze świni;

wiercić ˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
verrumar
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
fidelidade constância
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
fiel
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły
wykazujący się wiernością, lojalnością

wiersz vʲjɛrʃ n
poema
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki, często rymowany

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
berbequim
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów;

wierzba ˈvʲjɛʒba n
salgueiro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych;

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
chorão salgueiro-chorão
(botanika, botaniczny) Salix alba L. (Tristis), odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach;

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
credor
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, która może żądać spełnienia świadczenia od innej osoby, z którą łączy ją stosunek zobowiązaniowy;

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
acreditar crer
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego
wyznawać religię

wiesiołek dwuletni n
onagra
(botanika, botaniczny) Oenothera biennis L., roślina o żółtych kwiatach, należąca do rodziny wiesiołkowatych;

wieszak ˈvʲjɛʃak n
cabide
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku;

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
vietnamita
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
ventoso
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
esquilo serelepe
(zoologia, zoologiczny) sciurus, nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie;

wieś vʲjɛ̇ɕ n
aldeia povoado
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta;

wieża ˈvʲjɛʒa n
torre
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości;
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach;

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
Torre Eiffel
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu;

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
arranha-céu
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy;

wikariusz n
vigário
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej;
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem;

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
wikipediano wikipedista
internauta tworzący i edytujący Wikipedię

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
wikipediana wikipedista
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty

wiktoriański adj
vitoriano
związany z epoką panowania królowej Wiktorii Hanowerskiej

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
loba
(zoologia, zoologiczny) samica wilka

wilec ziemniaczany n
batata-doce batata-da-ilha batata-da-terra
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych

wilgotność n
humidade
stan wyższego nasycenia czegoś wodą

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
úmido húmido
trochę mokry

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
humidade umidade
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu;

wilk vʲilk n
lobo
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące;

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
lobo do mar
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
lobo em pele de cordeiro
ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego

wilkołak vʲilˈkɔwak n
lobisomem
(folklor) człowiek, który może (częściowo albo w całości) zmienić się w wilka

willa ˈvʲilːa n
villa
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka;

wina ˈvʲĩna n
culpa
czyn niezgodny z normami postępowania

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
elevador ascensor
(technologia, technika, techniczny) poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów;

winian n
tartarato
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu winowego

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
vinhedo vinha
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli;

winny ˈvʲĩnːɨ adj
culpável culpado
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego

wino ˈvʲĩnɔ n
vinho
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców;

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
vindima
zbiór owoców winorośli

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
uva
(spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) (cukiernictwo) owoc winorośli

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
videira
(enologia, winoznawstwo, enologiczny, winoznawczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiście.

winyl n
vinil
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) płyta winylowa
vinil vinila
(chemia, chemiczny) substancja zawierająca rodniki powstałe poprzez oderwanie atomów wodoru od cząsteczek etenu

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
violoncelo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu;

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
violoncelista
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli

wiosenne porządki n
limpeza de primavera
sprzątanie po zimie

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
primaveril vernal de primavera
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną

wiosna ˈvʲjɔsna n
primavera
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato;

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
remo
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią;

wiosłować v
remar
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
remo
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych;

wirus ˈvʲirus n
vírus
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) cząstka zakaźna, infekująca organizmy żywe, niezdolna do namnażania się poza komórką, sama niemająca struktury komórkowej;
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych;

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
virologia
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach;

wirusowy adj
viral
związany z wirusami, dotyczący wirusów

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
vitamina
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego;

witarianizm n
crudivorismo
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności;

witać ˈvʲitaʨ̑ v
saudar cumprimentar
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś

witraż ˈvʲitraʃ n
vitral
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb;

witrektomia n
vitrectomia
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie składników patologicznych znajdujących się w obrębie ciała szklistego oka;

wiwarium n
viveiro
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych;

wiza ˈvʲiza n
visto
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju;

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
imagem
pierwowzór, odbicie, obraz

wizyta vʲiˈzɨta n
visita
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
ulmeiro olmo
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., drzewo lub krzew strefy umiarkowanej, należące do rodziny wiązowatych;

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
ligamento
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy)

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
amarrar
splatać, tworząc węzeł

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
portanto
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
maioria
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa

więzadło n
ligamento
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
prisão cárcere cadeia
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
prisioneiro preso
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia

więzień polityczny n
preso político
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne;

więź n
vínculo
stan posiadania czegoś wspólnego
vínculo laço liame
to, co łączy jednostki ze sobą

więźniarka polityczna n
presa política
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kobieta umieszczana w zakładzie karnym lub areszcie domowym ze względu na swoje przekonania polityczne

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
cereja
(spożywczy) owoce wiśni (1.1)
cerejeira ginja
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cerasus Mill., rodzaj roślin należący do rodziny różowatych;

wklęsły adj
côncavo
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
logo
w niedługim czasie, w najbliższym czasie

wkład fkwat n
contribuição
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze)

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
conclusão
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
neta
córka syna lub córki

wnuk vnuk n
neto
syn córki lub syna

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
interior
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś

woda ˈvɔda n
água
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H₂O;

woda gazowana n
água gaseificada água com gás
(spożywczy) woda do picia nasycona dwutlenkiem węgla;

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
água régia
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne;

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
água mineral
naturalna woda lecznicza;

woda po goleniu n
pós-barba
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) płynny kosmetyk nakładany na skórę twarzy po usunięciu zarostu

woda szara n
água cinza
(ochrona środowiska) nieprzemysłowa woda ściekowa powstająca w procesach domowych, takich jak mycie naczyń, kąpiel i pranie, nadająca się w ograniczonym zakresie do wtórnego wykorzystania;

woda święcona n
água benta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) woda pobłogosławiona przez biskupa, księdza lub diakona, przeznaczona do udzielania chrztu lub błogosławieństwa osób, miejsc lub rzeczy;

wodnik ˈvɔdʲɲik n
frango d'água
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami;

wodoodporny ˌvɔdɔːtˈpɔrnɨ adj
à prova d’ água
odporny na działanie wody

wodorek n
hidreto
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z wodoru i innego pierwiastka chemicznego;

wodorotlenek n
hidróxido
(chemia, chemiczny) związek chemiczny złożony z anionu wodorotlenowego (OH−) i stabilnego kationu amonowego, metalu lub organicznego

wodospad vɔˈdɔspat n
cascata cachoeira
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki

wodowanie ˌvɔdɔˈvãɲɛ n
lançamento
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) opuszczanie statku do wody po zbudowaniu lub remoncie;
pouso na água
(lotnictwo, lotniczy) osadzanie samolotu lub kapsuły statku kosmicznego na wodzie;

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
águas territoriais
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża;

wodór ˈvɔdur n
hidrogénio hidrogênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1;

wojażer n
viatjaire
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
bélico de guerra
związany z wojną, odnoszący się do wojny

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
voivodia
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce;

wojna ˈvɔjna n
guerra
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali;

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
guerra civil
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej;

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
guerra santa
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi;

wojsko ˈvɔjskɔ n
exército
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie

wokalny adj
vocal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem

wola ˈvɔla n
vontade
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
preferir
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego

wolfram ˈvɔlfrãm n
tungsténio tungstênio
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74;

wolna miłość n
amor livre
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim;

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
pensamento livre
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego;

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
liberdade
(filozofia, filozoficzny) wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność państwowa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo obywatelskie
(więziennictwo, więzienny) pozostawanie poza więzieniem

wolny ˈvɔlnɨ adj
livre
mogący postępować zgodnie z własną wolą
nieobciążony czymś niekorzystnym
niezajęty przez coś

wolt vɔlt n
volt
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej;

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
voltímetro
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego;

wombat ˈvɔ̃mbat n
vombate
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści;

worek ˈvɔrɛk n
saco
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru;

worek treningowy n
saco de boxe saco de pancada
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego
saco de pancada
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa

wosk vɔsk n
cera
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym;

wosk pszczeli n
cera de abelha
(pszczelarstwo, pszczelarski) wydzielina gruczołów woskowych pszczół służąca do budowania plastrów;

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
vocativo
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi;

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
chamar
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie
przekazywać coś krzykiem

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
carne de vaca
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy;

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
cocheiro
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie;

wpłata n
depósito
wpłacenie pieniędzy

wpływ fpwɨf n
influência
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
influenciar
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
influente
mający duży wpływ, autorytet

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
retornar
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio

wrak vrak n
destroço
resztki uszkodzonego statku lub samolotu;

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
impressão
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny;

wrogi ˈvrɔɟi adj
hostil
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy

wrona ˈvrɔ̃na n
gralha cinzenta corvo
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus Linnaeus, ptak z rodziny krukowatych;

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
fuso
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy;

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
setembro Setembro
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego);

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
charneca
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy;

wrzód vʒut n
úlcera
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka;

wróbel ˈvrubɛl n
pardal pássaro
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich;

wróg vruk n
inimigo
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami

wróżba n
augúrio
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu

wróżbiarstwo n
adivinhação
próby przepowiadania przyszłości za pomocą specjalnych przedmiotów i technik;

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
cartomante
(ezoteryka) człowiek przepowiadający przyszłość

wróżka ˈvruʃka n
fada
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary;

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
adivinhar
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
oriental
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym

wschodniotimorski ˌfsxɔdʲɲɔtʲĩˈmɔrsʲci adj
timorense
odnoszący się do Timoru Wschodniego

wschód fsxut n
leste este
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy;

wschód słońca n
aurora nascer do sol nascimento do sol
zjawisko wyłaniania się słońca zza horyzontu

wskazówka fskaˈzufka n
ponteiro
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości;

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
maravilhoso
o czymś wyjątkowo dobrym, pięknym lub lubianym

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
recordar
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
lembrança recordação
obraz przeszłości w pamięci

wspólny ˈfspulnɨ adj
comum
należący lub używany przez kilka osób

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
contemporâneo
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
compaixão
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
compadecer-se condoer-se
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
cooperação colaboração
wspólne działanie kilku podmiotów

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
colaborador
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem

wstawiennictwo n
intercessão
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś, zwykle w kontekście religijnym

wstrzemięźliwy adj
moderado reservado
świadczący o zachowywaniu umiaru
reservado abstémio
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego

wstyd fstɨt n
vergonha
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego;

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
fita
ozdobny, wąski pasek tkaniny

wsysać v
sugar
ssąc, wciągać coś

wszech-
omni- oni-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na największe nasilenie czegoś
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na powszechność czegoś

wszechmoc n
omnipotência
przymiot tego, kto posiada nieograniczoną moc

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
onipotente
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko

wszechświat ˈfʃɛxʲɕfʲjat n
universo
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos;

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
todo
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
todos os caminhos levam a Roma
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
tudo todo
ogół rzeczy i spraw

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
em todo lugar por toda a parte
w każdym miejscu

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
então
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie

wtorek ˈftɔrɛk n
terça-feira terça
drugi dzień tygodnia

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
ficha
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego;

wujek ˈvujɛk n
tio
brat matki
dziś także brat ojca (= stryj)

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
vulgar
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański

wulkan ˈvulkãn n
vulcão
(geologia, geologiczny) miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły;
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1)
(przenośnie, przenośnia) coś wybuchowego lub ktoś o takim charakterze

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
vulcânico
związany z wulkanami i ich aktywnością

wulwodynia n
vulvodinia
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie;

wuwuzela n
vuvuzela
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej do robienia hałasu;

wy vɨ personalPronoun
vocês vós
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy

wybaczalny adj
perdoável
który można wybaczyć

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
descorante
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów;

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
eleger escolher
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie
escolher
dokonywać wyboru

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
eminente notável
wybijający się ponad przeciętność, górujący nad otoczeniem, nieprzeciętny, niezwykle uzdolniony

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
eleitor
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu lub wyborach

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
eleitoral
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami

wybory vɨˈbɔrɨ n
eleição
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy;

wybryk n
excentricidade travessura
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
costa
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej;

wybuch ˈvɨbux n
explosão
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej
huk towarzyszący detonacji

wybór ˈvɨbur n
escolha
wybranie jednej z wielu możliwości

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
criação
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie

wychwyt zwrotny n
recaptação
(biochemia, biochemiczny) ponowne wchłonięcie neuroprzekaźnika przez neuron presynaptyczny po wysłaniu przezeń impulsu nerwowego przez synapsę;

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
excursão passeio
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych

wyciek n
defluxão
wydostawanie się płynnie na zewnątrz

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
capacho
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów;

wycierać vɨˈʨ̑ɛraʨ̑ v
limpar
usuwać z czegoś nalot lub osad przez pocieranie

wyczerpany adj
exausto
wykorzystany do końca, całkowicie spożytkowany, pozbawiony całej swej uprzedniej zawartości
exausto esgotado
(przenośnie, przenośnia) skrajnie zmęczony

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
esgotar
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
atuação desempenho
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
publicar
publikować coś

wydawca n
editor
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu
editora
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
editora editorial
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki

wydma ˈvɨdma n
duna
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr;

wydra ˈvɨdra n
lontra
(zoologia, zoologiczny) Lutrinae, ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści;

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
aspecto
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
parecer
mieć dany wygląd

wygnaniec n
expatriado
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony

wygórowany adj
exorbitante
zbyt duży, nadmierny

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
explicar desenovelar
czynić coś zrozumiałym

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
exceção
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
excepcional
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
saída
droga lub otwór, którym się wychodzi
(elektryczność) gniazdo urządzenia podające wynik pracy, dźwięk, sygnał itp.
(informatyka, informatyczny) wynik działania skryptu lub programu
spotkanie towarzyskie poza własnym domem

wyjść vɨjɕʨ̑ v
sair
opuścić jakieś miejsce

wyka n
ervilhaca
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych;

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
palito
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia;

wykluczać v
excluir
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
detector de mentiras
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
interjeição
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata;
ponto de exclamação
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !;

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
educação
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki

wykład ˈvɨkwat n
conferência
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat

wymawiać vɨ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
pronunciar
wyrażać coś dźwiękowo, słownie

wymienialność n
convertibilidade
cecha tego, co wymienialne

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
vomitar
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
vômito
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną;

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
úbere
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych;

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
pronúncia pronunciação
(fonetyka, fonetyczny) sposób artykulacji dźwięków mowy;

wymówka n
pretexto
wykrętne usprawiedliwienie

wynaczynienie n
extravasamento extravasação extravasão
(medycyna, medyczny) przedostanie się substancji z naczyń do otaczającej je tkanki, zwłaszcza krwi z naczyń krwionośnych

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
alugar
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
inventor
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
invenção
coś, co wynaleziono;

wynaleźć v
inventar
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane

wypadek vɨˈpadɛk n
acidente
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał

wyposażać v
equipar
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
armação
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
promoção
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
ultrapassar anteceder preceder
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc)

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
expressão
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej

wyrok ˈvɨrɔk n
sentença
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu rozstrzygające merytorycznie sprawę będącą przedmiotem postępowania sądowego;

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
apêndice cecal apêndice vermiforme
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka;

wyrozumiały adj
compreensivo
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać

wyrzeczenie n
abnegação
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń

wyrzut n
lançamento
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie

wyrób ˈvɨrup n
produto
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
esforço
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś

wysoki vɨˈsɔci adj
alto
mający duży wymiar pionowy
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy)
o dźwięku: mający dużą częstotliwość
znajdujący się na dużej wysokości (wysoko)
alto elevado
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
altura
wymiar pionowy czegoś lub kogoś

wyspa ˈvɨspa n
ilha
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki;

wystarczający adj
suficiente
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom

wystawa vɨˈstava n
exposição exibição
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz

wyszukany adj
sofisticado
mający szczególne cechy, rzadko spotykany

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
motor de busca máquina de busca motor de pesquisa
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www;

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
perseverança
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś

wytrzeszcz ˈvɨṭʃɛʃʧ̑ n
exoftalmia
nadmierne, chorobliwe wysunięcie gałek ocznych;

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
produzir
produkować na większą skalę, wydawać
sprawiać, powodować

wytwórca vɨˈtfurʦ̑a n
produtor fabricante
ten, kto coś wytwarza, produkuje

wywiad ˈvɨvʲjat n
entrevista
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom

wyzwoleńczy ˌvɨzvɔˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
libertador
którego celem jest wyzwolenie kogoś lub czegoś (najczęściej w kontekście wojennym)

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
interruptor
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
corrida de sacos
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
braco francês tipo pirineus
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji;

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
superioridade
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
terra alta
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów;

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
recíproco mútuo
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
escardínio grego
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji;

wzdłuż vzdwuʃ preposition
ao longo de
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
relatividade
zależność czegoś od różnych czynników

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
tálamo
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim;

wzrok vzrɔk n
visão
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu;

wzrost vzrɔst n
crescimento
zwiększanie się jakiejś wartości

wzruszenie n
emoção
(psychologia, psychologiczny) stan emocjonalny wynikający z czułości, tkliwości, współczucia przy zetknięciu się z czym lub kim

wódka ˈvutka n
vodka aguardente
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników;

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
cadeira de rodas
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd.;

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
empilhadeira empilhadora
(motoryzacja) niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy;

wół vuw n
boi
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego;

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
cheirar
badać zapach nozdrzami

wąkrota azjatycka vɔ̃ŋˈkrɔta ˌːzʲjaˈtɨʦ̑ka n
centela
(botanika, botaniczny) Centella asiatica, roślina lecznicza z rodziny araliowatych

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
estreito
mający niewielką szerokość

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
duvidar
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
dúvida incerteza
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
dúbio
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
fígado
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt;

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
hepático
(przymiotnik) od wątroba

wąż vɔ̃w̃ʃ n
serpente cobra
(herpetologia, herpetologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele;
cobra serpente
(przenośnie, przenośnia) ktoś podły i podstępny

węch vɛ̃w̃x n
olfato
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia;

wędka ˈvɛ̃ntka n
vara de pesca cana de pesca
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka;

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
jamba
(budownictwo) belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże;

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
carbono carvão
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6;
carvão
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy;

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
lignito linhito
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu;

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
húngaro
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
carboidrato
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu;

węglowodór n
hidrocarboneto
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru;

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
enguia
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny Anguillidae, węgorzowatych;

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
nó
(marynarka) (metrologia, metrologiczny) (nawigacja) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w nawigacji używana do określania prędkości statków i prądów morskich, zaś w meteorologii - prędkości wiatrów;
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie;
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej;
ośrodek, w którym krzyżują się ważne szlaki komunikacyjne

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
gânglio linfático linfonodo
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała;

władca ˈvwatʦ̑a n
soberano
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika

władza ˈvwaʣ̑a n
autoridade poder
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
propriedade
rzecz posiadana przez kogoś
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej;

własny ˈvwasnɨ adj
próprio
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
proprietário
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
qualidade
cecha, zwykle jakiejś substancji

włochatka mała n
coruja-serra-afiada
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Aegolius acadicus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych, zamieszkujący Amerykę Północną

włos vwɔs n
cabelo pêlo
(anatomia, anatomiczny) nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków;

włoski ˈvwɔsʲci adj
italiano
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii

włoski ˈvwɔsʲci n
italiano
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech;

włosy ˈvwɔsɨ n
cabelo
owłosienie głowy ludzkiej

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
lança
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
vagabundo
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych

włókniak n
fibroma
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny

włókno ˈvwuknɔ n
fibra
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój;

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
raiva hidrofobia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka;

wślizg fʲɕlʲisk n
carrinho
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
chimarrão
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularny głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu (głównie Syrii i Libanie);

z s z zet preposition
com
…opisujący związek
…wskazujący zawartość
…wskazujący towarzystwo
de
…wskazujący punkt początku ruchu
…wskazujący składnik, materiał
…wskazujący przyczynę

z powodu s‿pɔˈvɔdu
por causa de por
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
de volta
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem

z tyłu adv
atrás
od przeciwnej strony niż przód

za za preposition
atrás de por
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem
por
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem

za darmo adv
de graça
bezpłatnie, gratis

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
no estrangeiro no exterior
poza granicami kraju

zaawansowany adj
avançado
będący w dalszej fazie rozwoju

zabawa zaˈbava n
brincadeira
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia

zabawka zaˈbafka n
brinquedo
rzecz służąca do zabawy;

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
matar
pozbawiać życia

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
proibir
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
distúrbio transtorno desarranjo
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy

zachcianka n
capricho
nagła silna chęć na coś

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
ocidental
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
adoecer
stać się chorym, popaść w chorobę

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
comportamento conduta
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje;

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
preservar
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś

zachwycony ˌzaxfɨˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
entusiasta
odczuwający zachwyt, pełen zachwytu

zachód ˈzaxut n
ocaso poente pôr
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem
oeste ocidente
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy;

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
pôr do sol ocaso
zjawisko chowania się słońca za horyzont

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
alistar-se
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska
tragar
paląc tytoń, wciągać dym do płuc

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
começar iniciar
przystępować do wykonywania jakiejś czynności

zadanie zaˈdãɲɛ n
tarefa
coś, co należy wykonać

zadowalający adj
satisfatório
wystarczająco dobry

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
contente
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny

zadziwiający adj
surpreendente
wywołujący podziw, zdumienie

zagadka zaˈɡatka n
adivinha enigma
łamigłówka, w której z jednych informacji należy wywnioskować inne
charada
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni;
enigma
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia

zagadkowy ˌzaɡatˈkɔvɨ adj
enigmático
tajemniczy, pełen sekretów

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
felosa-poliglota
(ornitologia, ornitologiczny) Hippolais polyglotta, gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową;

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
estrangeiro
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
ameaça
coś, co jest niebezpieczne

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
pronome
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu;

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
pronome possessivo
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy

zaimek względny n
pronome relativo
(gramatyka) zaimek, który zastępuje wyraz określający obiekt lub jego właściwości

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
interesse
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
interessado
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
interessado
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
lebre lebrão
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny ssak polny z długimi uszami;

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
lebroto
mały lub młody zając
(zdrobniale) od: zając

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
ocupado
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność

zakaz ˈzakas n
proibição
zabronienie czegoś komuś

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
infectar
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
infecção
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
apaixonado enamorado
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie

zakochiwać się v
apaixonar-se enamorar-se
zaczynać odczuwać do kogoś miłość

zakon ˈzakɔ̃n n
ordem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) organizacja religijna osób duchownych lub świeckich związanych ślubami, działająca według ścisłych reguł, realizująca określone przez Kościół cele religijne, gospodarcze, polityczne lub militarne;

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
frade freire
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego;

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
sacristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych;

zakrystian n
sacristão
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny;

zakrzepica n
trombose
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na powstawaniu w żyłach zakrzepów blokujących przepływ krwi

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
curva
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg

zakup ˈzakup n
compra
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie

zakwaterowanie n
alojamento hospedagem acomodação
(turystyka, turystyczny) czasowo zajmowane pomieszczenie mieszkalne

zakład ˈzakwat n
aposta
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
refém
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści;

zaleta zaˈlɛta n
mérito
cecha podwyższająca wartość przedmiotu
vantagem
dodatnia cecha charakteru

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
depender
być uwarunkowanym

zaloty zaˈlɔtɨ n
corte cortejo
starania o czyjeś względy lub o czyjąś rękę

zamach ˈzãmax n
atentado
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
golpe de estado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły;

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
assassino
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu

zambijski zãmˈbʲijsʲci adj
zambiano
odnoszący się do Zambii, państwa w Afryce

zamek ˈzãmɛk n
castelo fechadura
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny;
fechadura cadeado
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady;
fecho
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny.

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
zíper fecho de correr fecho éclair fecho ecler
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny;

zamiar ˈzãmʲjar n
intenção
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje

zamiast ˈzãmʲjast preposition
em vez de ao invés de
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
varrer
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
pretender
planować coś, mieć intencję coś zrobić

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
cerrar fechar
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
pedido
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś

zamówić zãˈmuvʲiʨ̑ v
encomendar
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp.

zanik ˈzãɲik n
extinção desaparecimento desaparição perdida
zanikanie, zamieranie czegoś

zanim ˈzãɲĩm conjunction
antes de antes que
przed jakimś wydarzeniem

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvaʨ̑ v
abastecer
stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy

zapach ˈzapax n
cheiro
węchowe wrażenie zmysłowe;

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
inflamação
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie;

zapalenie błędnika n
labirintite
(medycyna, medyczny) proces zapalny obejmujący ucho wewnętrzne, wywołujący m.in. zaburzenia równowagi;

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
miocardite
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca,

zapalenie mózgu n
encefalite
(medycyna, medyczny) zakażenie ośrodkowego układu nerwowego najczęściej spowodowane infekcją wirusową, rzadziej bakteryjną;

zapalenie okrężnicy n
colite
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
bronquite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli;

zapalenie pęcherza moczowego n
cistite
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej pęcherza moczowego

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
pneumonia
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt;

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
dermatite
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu

zapalenie spojówek n
conjuntivite
(medycyna, medyczny) choroba oczu;

zapalenie wyrostka robaczkowego n
apendicite
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku;

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
isqueiro acendedor
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia;

zapałka zaˈpawka n
fósforo palito de fósforo
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę;

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
abotoar
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp.

zapis nutowy n
pauta
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
salvar gravar guardar
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci

zaplecze n
base
pomocniczy zespół osób lub środków

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ v
prevenir
nie dopuszczać (do czegoś), nie pozwalać (na coś), zabezpieczać się (przed czymś)

zapominalski adj
esquecido
taki, który ma skłonność do łatwego / szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
esquecer
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą)

zapora zaˈpɔra n
barragem
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody;
barragem barreira dique
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
anúncio
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
empréstimo
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego;

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
convidar
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny
zachęcać kogoś do zrobienia czegoś lub skorzystania z czegoś

zaprawa n
argamassa
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę;

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
cartão de convite convite
kartka papieru wyrażająca taką informację
convite invitação
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia

zaprzeczenie n
negação
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja

zapłata zaˈpwata n
pagamento
zapłacenie należnych pieniędzy
należność za coś

zapłodnienie ˌzapwɔdʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
fecundação fertilização
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem;

zaraźliwy adj
contagioso
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami

zarodek zaˈrɔdɛk n
embrião
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty
(przenośnie, przenośnia) początkowy etap lub stadium

zarodnik zaˈrɔdʲɲik n
esporo
(biologia, biologiczny) komórka służąca do bezpłciowego rozmnażania się roślin zarodnikowych i grzybów;

zarozumiałość ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕʨ̑ n
empáfia
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług

zarzut ˈzaʒut n
objeção reproche
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania

zasada zaˈsada n
base álcali
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej;
princípio
reguła rządząca czymś

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
emboscada
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy

zasiedzenie n
usucapião
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nabycie w wyniku upływu czasu prawa własności do rzeczy przez osobę użytkującą daną rzecz, a niebędącą jej właścicielem;

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
surpresa
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
comedão cravo
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka grudka zatykająca por w skórze

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
adormecer
przejść w stan snu, spania; zacząć spać

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
satisfazer
aspekt niedokonany od: zaspokoić

zaspokojenie ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
satisfação
(rzeczownik odczasownikowy) od zaspokoić

zastawka n
valva válvula
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
injeção
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły

zasuwa n
ferrolho
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu

zasób naturalny n
recurso natural
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych;

zasłona zaˈswɔ̃na n
cortina
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia;

zasługa zaˈswuɡa n
mérito
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania

zatoka zaˈtɔka n
baía golfo
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd;

zator n
embolia
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep

zatrucie pokarmowe n
intoxicação alimentar
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem);

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
deter parar imobilizar
unieruchamiać coś
interromper
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
confiança
przeświadczenie, że można komuś ufać

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
conteúdo
to, co się w czymś znajduje
ilość jakiegoś składnika w czymś

zawdzięczać v
dever
powstać, rozwinąć się dzięki komuś lub czemuś

zawias n
dobradiça
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
conter
mieć coś wewnątrz siebie, mieć coś za składnik siebie, składać się

zawiesina n
suspensão
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej;

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
sotavento
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr

zawiniątko n
pacote embrulho trouxa
niewielki pakunek owinięty papierem lub suknem

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
invejoso
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści

zawody zaˈvɔdɨ n
concurso
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
vertigem
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi;

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
sempre
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy

zawód ˈzavut n
profissão
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze

zawór ˈzavur n
válvula
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów;

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
ciumento
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku

zazdrościć v
invejar
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
ciúme
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna
inveja
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona

zazdrość o członek n
inveja do pênis
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego;

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
habitualmente
w większości przypadków

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
eclipse
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień;

założyciel n
instituidor
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
anexo apêndice
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum
arquivo anexado
plik dołączony do wiadomości e-mail

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
coincidência
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie

zbieżność n
convergência
schodzenie się w jednym punkcie

zbiornikowiec n
navio-tanque
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej;

zbiór zbʲjur n
coleção
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś
conjunto
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów;
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość

zboże ˈzbɔʒɛ n
cereais cereal
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
crime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo;

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
massacre de Katyn
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR;

zbrodnia przeciwko ludzkości n
crime contra a humanidade
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnicze działanie wymierzone w pewną grupę społeczną, łamiące podstawowe prawa człowieka, motywowane najczęściej pobudkami politycznymi, rasowymi czy religijnymi;

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
crime de guerra
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów;

zbrodniarz n
criminoso
człowiek, który popełnił zbrodnię

zbroja ˈzbrɔja n
armadura
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami;

zbyt zbɨt adv
demais
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie

zdanie ˈzdãɲɛ n
opnião
opinia
sentença frase
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika)

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
colisão choque embate
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów

zdobycz ˈzdɔbɨʧ̑ n
presa
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
capacidade
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
capaz
będący w stanie wykonać określoną czynność

zdrada ˈzdrada n
traição
działanie na szkodę narodu lub kraju

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
enganar trair
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
traidor
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp.
ktoś, kto porzuca wyznawane ideały, wartości

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
diminutivo
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu;

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
saúde
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby)

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
saudável salubre
dobry dla zdrowia
são saudável
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze

zebra ˈzɛbra n
zebra
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści;

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
assembleia
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu

zebu ˈzɛbu n
zebu
(zoologia, zoologiczny) typ bydła domowego hodowanego głównie w Indiach, z charakterystycznym garbem mięśniowo-tłuszczowym;

zecer ˈzɛʦ̑ɛr n
compositor tipógrafo
(przestarzałe, przestarzały) pracownik drukarni zajmujący się składaniem publikacji za pomocą czcionek, obecnie archaizm leksykalny;

zefir ˈzɛfʲir n
zéfiro
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) (także (środowiskowy) (rybołówstwo, rybacki)) łagodny i ciepły wiatr

zegar ˈzɛɡar n
relógio
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu;

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
relógio de sol relógio solar
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca;

zegarek zɛˈɡarɛk n
relógio de pulso relógio
niewielkich rozmiarów zegar

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
relojoeiro relojeiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków;

zelżywość zɛˈlʒɨvɔɕʨ̑ n
opróbrio
(staropolski) hańba, dyshonor

zemsta ˈzɛ̃msta n
vingança
odwet za krzywdy

zen zɛ̃n n
zen
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii;

zenit ˈzɛ̃ɲit n
zênite
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie;

zero ˈzɛrɔ n
zero nada
liczba 0;

zero waste n
lixo zero
(społeczny) (ekologia, ekologiczny) idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji

zespół Aarskoga n
síndrome de Aarskog
(medycyna, medyczny) rzadki zespół wad wrodzonych, na którego obraz kliniczny składają się niskorosłość, cechy dysmorficzne twarzy, wady kośćca i narządów płciowych;

zespół Alporta n
síndrome de Alport
(medycyna, medyczny) rzadkie postępujące schorzenie genetyczne nerek powodujące m.in. krwiomocz, głuchotę i zmiany w obrębie narządu wzroku;

zespół Aspergera n
síndrome de Asperger
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) łagodne zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, którego głównym objawem jest trudność w nawiązywaniu i podtrzymywaniu relacji międzyludzkich;

zespół Guillaina-Barrégo n
síndrome de Guillain-Barré
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii;

zespół Sjögrena n
síndrome de Sjögren síndrome de Goujerot-Sjögren
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek;

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
síndrome do túnel carpal síndrome do canal cárpico síndrome do túnel cárpico síndrome do túnel do carpo
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka

zespół lęku uogólnionego n
transtorno de ansiedade generalizada
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towarzyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem;

zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi n
transtorno do déficit de atenção com hiperatividade transtorno do déficit de atenção e hiperatividade
(psychologia, psychologiczny) zespół neurorozwojowych zaburzeń psychicznych powodujący deficyty uwagi, hiperaktywność, nadpobudliwość psychoruchową lub impulsywność

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
tensão pré-menstrual
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia;

zespół policystycznych jajników n
síndrome do ovário policístico
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym;

zeszyt ˈzɛʃɨt n
caderno
(edukacja, edukacyjny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania;

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
exterior
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz

zez zɛs n
estrabismo
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie;

zezowaty adj
vesgo estrábico
taki, który ma zeza

zgaga ˈzɡaɡa n
azia
(medycyna, medyczny) uczucie pieczenia w przełyku

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
cria pútrida americana loque americana
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego;

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
podre
taki, który uległ demoralizacji, zepsuty, parszywy
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
conformidade
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
assembléia
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo

zgryźliwy zɡrɨʑˈlʲivɨ adj
cáustico
świadczący o zgryźliwości
często dokuczający innym złośliwymi uwagami

ziarno ˈʑarnɔ n
grão
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion;
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii;
cząstka czegoś

ziele ˈʑɛlɛ n
erva
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach

ziele angielskie n
pimenta-da-jamaica
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa;

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
herbário
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin
(dawniej, dawny) książka o ziołach
placówka badawcza zajmująca się gromadzeniem okazów roślin, ich zabezpieczaniem, przechowywaniem i udostępnianiem do badań

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
chá verde
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania

zielonoprzylądkowy adj
cabo-verdiano
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
verde
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego;
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
terra
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna
gleba
terreno terra
grunt, podłoże (także w budynku)

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
terra prometida
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem, szczęśliwy cel

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
batata
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z rodziny psiankowatych, o jadalnych bulwach;
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1)

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
bocejar
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia

zima ˈʑĩ.ma n
inverno
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku;

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
Guerra Fria
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku;

zimno ˈʑĩmnɔ n
frio
odczuwalna subiektywnie niska temperatura

zimny ˈʑĩmnɨ adj
frio
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
guarda-rios martim-pescador
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa, nurkując;

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
invernal de inverno
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie

zimozielony ˌʑĩmɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
perenifólio
(botanika, botaniczny) (odnośnie rośliny) mający liście zimą

zioło ˈʑɔwɔ n
erva
(potocznie, potoczny) marihuana

ziołowy ʑɔˈwɔvɨ adj
herbário
zrobiony z ziół, składający się z ziół

zięba ˈʑɛ̃mba n
tentilhão
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs;

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
genro
mąż córki

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
fenómeno fenômeno
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka;

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
escorregador escorrega
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie;

zlew zlɛf n
pia
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
ruga
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
preocupação aflição pesar
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
ressurreição
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie;

zmiana ˈzmʲjãna n
mudança modificação
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
modificar
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
variável
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka)

zmierzch zmʲjɛʃx n
crepúsculo
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się;

zmrok zmrɔk n
crepúsculo anoitecer
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
forçar
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś

zmysł zmɨsw̥ n
sentido senso
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju;

zmysłowość n
sensualidade
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
removedor de esmalte
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci;

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cansaço fatiga
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
cansado
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
selo
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (filatelistyka) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki);

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
significado
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
consideravelmente
dużo, w dużym stopniu, bardzo

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
achar
zdobywać to, czego się szuka
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś
encontrar-se estar
być w jakimś miejscu

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
conhecido
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia)

znak znak n
sinal
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
marca d'água
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji;

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
achado
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie

znać znaʨ̑ modal
conhecer
umieć coś, wiedzieć
conhecer saber
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym
saber conhecer
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
afeminação efeminação
(pogardliwie, pogardliwy) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście

zniknięcie zʲɲicˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
desaparecimento
(rzeczownik odczasownikowy) od zniknąć

zniszczony zʲɲiʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
destroçado
zużyty, uszkodzony

znowu ˈznɔvu adv
novamente de novo
jeszcze raz, ponownie, na nowo, znów, powtórnie, apiać

znudzony znuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
aborrecido entediado
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
olhar
obejrzeć
ver
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś

zoo ˈzɔː n
zoo
ogród zoologiczny

zoo- ˈzɔː prefix
zoo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
zoofobia
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami;

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
zoogeografia
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
zoolatria
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm;

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
zoologia
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach;

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
zoonose
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna lub pasożytnicza zwierząt, mogąca wtórnie wystąpić u człowieka;

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
zooplâncton
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu;

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
ficar
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca
być pozostałością po czymś, czego już nie ma

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
deixar
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą
odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym)
przeznaczać coś dla kogoś po swojej śmierci (najczęściej w aspekcie dokonanym)

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
luzente inteligível
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia

zrzęda n
mal-humorado peste turrão
(potocznie, potoczny) osoba, która ma tendencje do ciągłego narzekania

zrównoważony rozwój n
desenvolvimento sustentável
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ochrona środowiska) proces przemian zapewniający zaspokajanie potrzeb obecnego pokolenia bez umniejszania szans rozwojowych przyszłych generacji, m.in. dzięki zintegrowanym działaniom w zakresie rozwoju gospodarczego, społecznego i w zakresie środowiska;

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
hábil
zwinny
umiejący dostosować sposób postępowania do okoliczności tak, aby osiągnąć jakieś korzyści

zsyłka n
exílio
wywóz więźniów jako forma kary

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
agrafador grampeador
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek za pomocą metalowych zszywek;

zupa ˈzupa n
sopa
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu;

zurwanizm n
zurvanismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu

zwiastun ˈzvʲjastũn n
trailer
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
animal besta
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej;

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
animalidade
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
expressão idiomática expressão popular
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie;

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
sindicato
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych;

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
sindical
dotyczący związku zawodowego

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
conciso
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
aparelho de mudança de via
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
trópico
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut);

zwycięski adj
vitorioso
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
vitória
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ganhador vencedor
ten, który zwyciężył, wygrał

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
costume
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
simplesmente
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie
(potocznie, potoczny) bez trudu; po prostu

zwykle ˈzvɨklɛ adv
geralmente em geral
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
ordinário comum
niewyróżniający się niczym

zwężenie zvɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
estreitamento
miejsce, w którym coś jest wąskie lub węższe

zwłoki ˈzvwɔci n
cadáver
ciało martwego człowieka;

zygota n
zigoto
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia;

zygzak ˈzɨɡzak n
ziguezague
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z”

zysk zɨsk n
lucro
(ekonomia, ekonomiczny) (finanse, finansowy) (księgowość) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży

ząb zɔ̃mp n
dente
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu;
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu

ząb mleczny n
dente de leite
(stomatologia, stomatologiczny) ząb z pierwszego kompletu uzębienia wypadającego w dzieciństwie;

ząb mądrości n
dente do siso
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) zwyczajowe określenie trzecich zębów trzonowych u człowieka;

zębowy zɛ̃mˈbɔvɨ adj
dental
(anatomia, anatomiczny) związany z zębami, dotyczący zębów
(językoznawstwo, językoznawczy) wydawany, gdy język dotyka (górnych) zębów

złe oko n
mau olhado
według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok;

zło zwɔ n
mal
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie;

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
ladrão
osoba, która potajemnie i bezprawnie zabiera rzeczy bez zgody ich właściciela

złota rybka n
peixe dourado
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus;

złotnictwo zwɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ourivesaria
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
ourives
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu)

złoto ˈzwɔtɔ n
ouro
(sport, sportowy) złoty medal
(jubilerstwo, jubilerski) wyrób ze złota (1.2)
ouro oiro
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79;
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet

złoty ˈzwɔtɨ adj
dourado
mający kolor i połysk złota
zloty
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota

złośliwe oprogramowanie n
software mal-intencionado software malicioso
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym;

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
maligno
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu

złożoność n
complexidade
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów

zły zwɨ adj
mau
niepasujący, nieodpowiedni
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili)
mau ruim
kiepski, nieznający się
niekorzystny
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru)
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany
o zdrowiu, zmysłach słaby
niesmaczny
niegrzeczny, nieposłuszny

ósemka uˈsɛ̃mka n
colcheia
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty;

ćapati n
chapati
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba

ćma ʨ̑ma n
mariposa traça borboleta noturna falena
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny;

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
exercício
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
a prática faz a perfeição
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
quarto
jedna czwarta, 25%

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
quartas de final
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
semínima
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty;

Łaba ˈwaba pn
Elba
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy;

Łazarz ˈwazaʃ pn
Lázaro
(biblijny) postać biblijna
imię męskie;

Łotwa ˈwɔtfa pn
Letónia Letônia Látvia
(geografia, geograficzny) państwo w Europie;

Łotysz ˈwɔtɨʃ n
letão
(etnografia, etnograficzny) człowiek narodowości łotewskiej, obywatel Łotwy, mieszkaniec Łotwy

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
Lúcia
imię żeńskie;

Ługańsk pn
Lugansk
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego;

Ługańska Republika Ludowa pn
República Popular de Lugansk
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) marionetkowe samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy;

Łukasz ˈwukaʃ pn
Lucas
imię męskie;

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
Lusácia
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian;

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
canção do cisne
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
cisne
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi;

łacina waˈʨ̑ĩna n
latim
(językoznawstwo, językoznawczy) język starożytnych Rzymian;

łacina klasyczna n
latim clássico
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w Imperium Rzymskim w I w. p.n.e. i w I w. n.e.

łacina kościelna n
latim eclesiástico latim da Igreja
(językoznawstwo, językoznawczy) język łaciński używany w liturgii Kościoła

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
latino
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego

łacińskość n
latinidade
łaciński charakter czegoś

ładny ˈwadnɨ adj
bonito
odznaczający się urodą
(ironicznie) niedobry, zły, okropny, brzydki

ładunek waˈdũnɛk n
carga
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu;
(fizyka, fizyczny) liczba określająca skalę oddziaływania;
materiał wybuchowy w pocisku

ładunek elektryczny n
carga elétrica
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa wielkość fizyczna, cecha materii warunkująca siłę oddziaływania elektromagnetycznego między cząstkami;

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
acalmar aligeirar suavizar
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
trava-línguas
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach

łania ˈwãɲa n
corça
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela

łapa ˈwapa n
pata
noga zwierzęcia niemającego kopyt

łapówka waˈpufka n
suborno propina
(kryminologia, kryminologiczny) wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści

łapówkarz n
concussionário
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba dająca lub przyjmująca łapówki

łasica waˈɕiʦ̑a n
doninha
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe;

łata ˈwata n
remendo
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie

łatać v
cerzir
umieszczać łaty

łatwowierny adj
crédulo
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji

łatwy ˈwatfɨ adj
fácil
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód

ławka ˈwafka n
banco
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób;

łazienka waˈʑɛ̃nka n
banheiro casa de banho
(architektura, architektoniczny) (hotelarstwo) pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem;

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
cadeia corrente
szereg połączonych ze sobą ogniw, zwykle metalowych;

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
cadeia alimentar
(ekologia, ekologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego;

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
clitóris clítoris
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków;

łodyga wɔˈdɨɡa n
talo
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej;

łojotokowe zapalenie skóry n
dermatite seborreica
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłej choroby skóry;

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
cotovelo
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem

łom wɔ̃m n
pé-de-cabra
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.;

łopata wɔˈpata n
pá
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów;

łopatka wɔˈpatka n
omoplata escápula
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem;

łosoś ˈwɔsɔɕ n
salmão
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku;

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
letão
odnoszący się do Łotwy

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
letão
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Łotwy;

łotr wɔtr̥ n
patife salafrário vilão
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe

łoś wɔɕ n
alce
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu;

łoże ˈwɔʒɛ n
leito
szerokie, okazałe łóżko

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
leito de morte
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł

łożysko przodujące n
placenta prévia
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy;

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
tiro com arco
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
arqueiro
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem;

łuk wuk n
arco
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce i nadanie tak strzale energii;
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1);
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami;
każdy kształt przypominający łuk (1.1)

łupek ˈwupɛk n
ardósia
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość;

łupież ˈwupʲjɛʃ n
caspa
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka;

łuska ˈwuska n
escama
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
psoríase
(medycyna, medyczny) przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów;

łuszczycowy adj
psoríaco
(medycyna, medyczny) związany z łuszczycą

łydka ˈwɨtka n
panturrilha
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą;

łyk wɨk n
gole
przełknięcie, łyknięcie pewnej ilości płynu

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
alopecia
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie;

łyska ˈwɨska n
galeirão
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole;

łysy ˈwɨsɨ adj
calvo careca
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie

łyżka ˈwɨʃka n
colher
sztuciec służący do jedzenia

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
calçadeira
proste narzędzie ułatwiające zakładanie butów;

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
patinagem
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew;

łyżwiarstwo figurowe n
patinação artística
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp.

łyżwiarstwo szybkie n
patinação de velocidade
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu;

łza wza n
lágrima
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko;

łódź wuʨ̑ n
barco
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach;

łój n
sebo
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji

łóżko ˈwuʃkɔ n
cama leito
mebel przeznaczony do spania;

łóżko piętrowe n
beliche
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania;

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
ligar
jednoczyć, umożliwiać zespolenie
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną
unir
spajać elementy za pomocą środków technicznych

łąka ˈwɔ̃ŋka n
prado
teren gęsto porośnięty trawami;

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
menisco
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego;

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
CMI
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów;

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
Silésia
(geografia, geograficzny) terytorium historyczne (kraina geograficzna i historyczna) w dorzeczu górnej i środkowej Odry;

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
Branca de Neve
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm;

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
quarta-feira de cinzas
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu katolickim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem;

Święty Graal n
Santo Graal
(historia, historyczny, historycznie) (mitologia, mitologiczny) mistyczny kielich lub misa z legend arturiańskich, któremu przypisywano cudowne moce oraz posłużenie się nim przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy;

ściana ˈɕʨ̑ãna n
parede
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca;

ściana komórkowa n
parede celular
(biologia, biologiczny) struktura otaczająca cytoplast komórek organizmów;

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
as paredes têm ouvidos
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
trilha senda
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych

ścieżka holownicza n
caminho de sirga
(historia, historyczny, historycznie) ścieżka biegnąca wzdłuż drogi wodnej, używana przez ludzi lub zwierzęta pociągowe ciągnące łodzi lub barki;

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
tendão
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny;

ścięgno Achillesa n
tendão de Aquiles
(anatomia, anatomiczny) największe ścięgno u człowieka, łączące mięsień trójgłowy łydki z kością piętową

ślad ɕlat n
traço
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś
vestígio
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej;

ślad wodny n
pegada hídrica
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
baço
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców;

śledź ɕlɛʨ̑ n
arenque
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska;
estaca
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
beco sem saída
uliczka niemająca wylotu
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia

ślepota ɕlɛˈpɔta n
cegueira
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
cego
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok

ślimak ˈɕlʲĩmak n
caracol caramujo
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka;

ślina ˈɕlʲĩna n
saliva cuspe
(fizjologia, fizjologiczny) płynna wydzielina wytwarzana w ustach;

śliski ˈɕlʲisʲci adj
escorregadio
mający gładką powierzchnię nie dającą prawie zupełnie tarcia z innymi ciałami

śliwka ˈɕlʲifka n
ameixa
(spożywczy) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie

ślub ɕlup n
casamento
akt zawarcia małżeństwa;

ślusarz ˈɕlusaʃ n
chaveiro serralheiro
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe

śluz ɕlus n
muco
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) bezbarwna, ciągnąca się wydzielina gruczołów śluzowych

śluza n
eclusa
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych;

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
rir
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem

śmiech ɕmʲjɛx n
riso risada
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
caminhão de lixo
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów;

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
feder
wydzielać nieprzyjemny zapach

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
mortal
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
morte óbito
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności;

śmiesznie adv
comicamente
wywołując śmiech, wesołość

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
nata
(spożywczy) ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
lixo imundície
coś do wyrzucenia, odpadek

śmigło ˈɕmʲiɡwɔ n
hélice
(technologia, technika, techniczny) skręcony element konstrukcyjny zamontowany na obrotowej osi, wprawiający w ruch powietrze;

śmigłowiec n
helicóptero
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
café da manhã pequeno-almoço
poranny posiłek;

śnieg ɕɲɛk n
chuvisco neve
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora
neve
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu;

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
nevar
padać (o śniegu)

śnić ɕɲiʨ̑ v
sonhar
widzieć sen podczas spania
(przenośnie, przenośnia) marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie

śpiew ɕpʲjɛf n
canto
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki;

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
cantar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywać melodię głosem

śpioch ɕpʲjɔx n
dorminhoco
człowiek lubiący dużo, długo spać

śpiwór ˈɕpʲivur n
saco de dormir
(turystyka, turystyczny) worek do spania;

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
sonolento
taki, któremu chce się spać

śpiączka n
coma
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce;

średnia n
média
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę;

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
diâmetro
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek;
(geometria) długość średnicy (1.1)

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
ponto e vírgula ponto-e-vírgula
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem;

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
Idade Média
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi;

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
medieval
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza

środa ˈɕrɔda n
quarta-feira
trzeci dzień tygodnia;

środek antykoncepcyjny n
contraceptivo anticoncecional anticoncepcional contracetivo
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jedna z metod lub farmaceutyków służących zapobieganiu ciąży

środek transportu n
meio de transporte
jednostka umożliwiająca czynne przemieszczanie

środkowa n
mediana
(geometria) odcinek łączący wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego boku;

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
ambiente meio
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie

śruba ˈɕruba n
hélice
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego;
parafuso
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie;

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
chave de fenda
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centro da cidade
centrum; główna, centralna część miasta

śródoczny adj
intraocular
(anatomia, anatomiczny) znajdujący się wewnątrz gałki ocznej

śródręcze ɕruˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɛ n
metacarpo
(anatomia, anatomiczny) część ręki człowieka między palcami i nadgarstkiem

śródręczny adj
metacarpal
(anatomia, anatomiczny) związany z śródręczem, dotyczący śródręcza

śródstopie n
metatarso
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
mediterrâneo mediterrânico
(geografia, geograficzny) związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem

świadek ˈɕfʲjadɛk n
testemunha
osoba, która widziała coś na własne oczy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego;
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
consciente
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś

świat ɕfʲjat n
mundo
cała Ziemia
(przenośnie, przenośnia) planeta
przestrzeń, w której się żyje

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
mundo árabe
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
mundial
odnoszący się do całego świata

światło ˈɕfʲjatwɔ n
luz
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko;
przedmiot będący źródłem światła (1.1)

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
fotofobia
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek);

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
vela
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot, chemiczne źródło światła;

świeca zapłonowa n
vela de ignição
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego;

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
laico
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
candelabro
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec

świerk ɕfʲjɛrk n
pícea abeto vermelho
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych;

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
grilo
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki;

świerzb ɕfʲjɛʃp n
sarna
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce;

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
vaga-lume
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych;

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
frescura frescor
cecha tego, co jest świeże

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
fresco
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
porco
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie, pogardliwy) o osobie nikczemnej, podłej
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes Flower;
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1)
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) w połączeniu z określeniem jakiejś zbiorowości – ogólny epitet wyrażający pogardę
porco suíno
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych;

świnka ˈɕfʲĩnka n
caxumba
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
porquinho-da-índia cobaia
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku świnka morska (1.1)

świstak ˈɕfʲistak n
marmota
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych;

świt ɕfʲit n
aurora
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się;

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
templo
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów;

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
vaca sagrada
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach;

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
feriado
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
santidade
coś otaczane szczególnym kultem i czcią

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
sagrado
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o rzeczy: coś godnego kultu religijnego
sagrado santo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu;

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
santo
mężczyzna święty (1.1)

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
Pai Natal Papai Noel Santa Claus
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię;

świński ˈɕfʲĩj̃sʲci adj
porcino
związany ze świnią, dotyczący świni

źle ʑlɛ adv
mal
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami
niemoralnie

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
potro
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć;

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
pupila
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej
pupila menina dos olhos
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka;

źródło ˈʑrudwɔ n
fonte
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi;
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp.
to, co stanowi początek czegoś

Żmudź pn
Samogícia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy;

Żyd ʒɨt n
judeu
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael;

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
Crescente Fértil
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii;

żaba ˈʒaba n
rã
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych;

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
tamboril
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka;

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
nenhum
…informujący o braku kogoś lub czegoś

żagiel ˈʒaɟɛl n
vela
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
veleiro
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru;

żaglówka ʒaɡˈlufka n
veleiro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielka łódź żaglowa;

żal ʒal n
dor
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą;

żar ʒar n
brasa
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa

żararaka n
jararaca
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny grzechotników

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
jargão
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zespół jednostek językowych właściwych dla wyodrębnionej grupy społecznej lub zawodowej;

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
fervoroso
cechujący się dużym zapałem, oddaniem

żart ʒart n
piada
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
gracejar brincar
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć

żarówka ʒaˈrufka n
lâmpada
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód;

żałoba ʒaˈwɔba n
luto
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby

że ʒɛ conjunction
que
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym
…podające przyczynę opisaną w zdaniu nadrzędnym

żebrak ˈʒɛbrak n
mendicante mendigo
ten, kto żebrze

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
mendigar
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie
suplicar
(przenośnie, przenośnia) usilnie, bez godności prosić o coś

żebro ˈʒɛbrɔ n
costela
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową;

żeglarstwo n
iatismo
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych;

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
velejar
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu, szczególnie żaglowym

żel ʒɛl n
gel
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu;

żel pod prysznic ˈʒɛl pɔt‿ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
gel de banho
mydło w płynie przeznaczone do używania podczas kąpieli pod prysznicem

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
gelatina
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria, kulinarny, kulinarnie) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych;

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
ferro ferro de engomar
urządzenie służące do ręcznego prasowania;

żelazna kurtyna n
cortina de ferro
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu;

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
férreo
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo

żelazo ʒɛˈlazɔ n
ferro
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2)
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) metaliczny pierwiastek chemiczny o symbolu Fe i liczbie atomowej 26;

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
betão armado concreto armado
= (budownictwo) żelazobeton;

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
ferro fundido
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami;

żmija ˈʒmʲija n
víbora
(herpetologia, herpetologiczny) gad z podrodziny węży;

żona ˈʒɔ̃na n
esposa mulher
kobieta będąca w związku małżeńskim z inną osobą

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
casado
zwykle o mężczyźnie: mający żonę

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
malabarista
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami;

żołd ʒɔwt n
soldo
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę;

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
soldado
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
estômago
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego;

żołądkowy adj
gástrico
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
bolota
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu;

żubr ʒupr̥ n
bisonte-europeu bisão-europeu
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem;

żuchwa ˈʒuxfa n
mandíbula
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki;

żuraw ˈʒuraf n
grou
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza należący do podrodziny żurawi;
guindaste grou
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości;

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
arando oxicoco uva-do-monte
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody;
(kulinaria, kulinarny, kulinarnie) owoc żurawiny (1.1)

żuć ʒuʨ̑ v
mastigar
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć

żużel ˈʒuʒɛl n
escória
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali;

żwawy ˈʒvavɨ adj
vivaz
pełen werwy i temperamentu

żwir ʒvʲir ˈʒvʲirɨ n
cascalho brita
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci;

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
vida
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach;

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
desejo
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji)
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
benevolente benévolo
przychylnie nastawiony do innych ludzi

żyd ʒɨt n
judeu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
judaico
związany z Żydami, ich religią, kulturą

żydówka n
judia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni judaizmu

żyletka ʒɨˈlɛtka n
lâmina de barbear gilete
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia;

żyrafa ʒɨˈrafa n
girafa
(zoologia, zoologiczny) Giraffa Brisson, ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją, żyjące na afrykańskich sawannach;

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
lustre
ozdobna, najczęściej wieloramienna, lampa wisząca pod sufitem

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
giroscópio
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu;

żyto ˈʒɨtɔ n
centeio
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Secale L., zbożowa roślina jednoroczna, dwuletnia lub wieloletnia z rodziny wiechlinowatych;
(spożywczy) (rolnictwo, rolniczy) ziarno żyta (1.1)

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
resina
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje;

żywnościowy adj
alimentício
związany z żywnością, dotyczący żywności

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
sebe cerca viva
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin;

żywy ˈʒɨvɨ adj
vivo
będący w użyciu
przejawiający oznaki życia
jasny, jaskrawy, niestonowany
żwawy, szybki

żywy duch n
vivalma
jakakolwiek osoba

żyć ʒɨʨ̑ v
viver
bytować w jakichś warunkach
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym
obcować z kimś
trwać

żyła ˈʒɨwa n
veia
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca;

żyła udowa n
veia femoral
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną

żółta febra n
febre amarela
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ostra, tropikalna choroba zakaźna ludzi i innych naczelnych wywoływana przez flawiwirusa, a przenoszona przez komary, która może objawiać się m.in. gorączką i żółtaczką

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
cartão amarelo
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią);

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
icterícia amarelão
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu;

żółtko ˈʒuwtkɔ n
gema
(zoologia, zoologiczny) substancja w jaju owadów, gadów i ptaków, stanowiąca materiał budulcowy i odżywczy dla zarodka;
(spożywczy) wewnętrzna, żółta część jajka drobiu stosowana jako półprodukt przy przygotowywaniu potraw, wypieków i deserów

żółty ˈʒuwtɨ adj
amarelo
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy;

żółw ʒuwf n
tartaruga
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów;
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo;

żółć ʒuwʲʨ̑ n
bile
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa;

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
aguilhão ferrão
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu;