's avonds adv
vesperi
(tijdrekening) gedurende de avond

's middags adv
meridie
(tijdrekening) gedurende de middag

's nachts /ˈsnɑxs/ adv
noctū
(tijdrekening) gedurende de nacht

's-Gravenhage /ˌsxraːvə(n)ˈɦaːɣə/ /ˌsχravə(n)ˈɦaχə/ pn
Haga
(toponiem) een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tevens de provinciehoofdstad en de plaats waar de Nederlandse regering zetelt

's-Hertogenbosch /ˌsɛrtoɣə(m)ˈbɔs/ /ˌsɛrtoχə(m)ˈbɔs/ pn
Silva Ducis
(toponiem: gemeente) een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant

lijk suffix
osa
het hebben van de karakteristieken (bv. kinderlijk)
toevoeging om van een werkwoord of zelfstandig naamwoord een bijvoeglijk naamwoord te maken (bv. gevaarlijk)

loos /-los/ suffix
n-
een achtervoegsel dat van een zelfstandig een bijvoeglijk naamwoord maakt en het ontbreken van het eerste aangeeft

st /st/ suffix
issime
vormt de overtreffende trap van bijvoeglijke naamwoorden

theek suffix
theca
ruimte of instelling waarin het door het eerste lid genoemde wordt bewaard en uitgeleend of uitgegeven

tie suffix
tiō
een actie of resultaat van

A symbol
A
(muziek) symbool van het A-majeurakkoord

ADHD n
CHAD
(psychologie), (initiaalwoord), (afkorting) de afkorting voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder, een gedragsziekte met concentratiestoornissen en hyperactiviteit

Aalst pn
Alostum
(toponiem) een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen

Aarde /ˈardə/ pn
orbis

Aarlen pn
Orolaunum
(toponiem) een Waalse provinciehoofdstad

Abchazisch /ɑpˈxazis/ n
lingua abasgica
(taal) een taal die in Abchazië gesproken wordt

Achilles pn
Achilles
(mythologie) een figuur uit de Griekse mythologie, zoon van Peleus, de koning van de Myrmidonen in Thessalië, en de Nereïde Thetis

Achtersteven pn
Puppis
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u02m en 8u26m en tussen declinatie −51° en −11°)

Acre pn
Acre
braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noord van het land. Hoofdstad is Rio Branco

Adam pn
Adam

Adriatische Zee pn
Mare Hadriaticum
(toponiem) randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Italië en het Balkanschiereiland

Afghaans /ɑf.ˈxans/ /ɑf.ˈχans/ /ɑv.ˈɣaːns/ adj
afghanicus
(demoniem) gerelateerd aan Afghanistan

Afghanistan /ɑf.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑf.ˈχa.nɪ.ˌstɑn/ /ɑv.ˈɣa.nɪ.ˌstɑn/ pn
Afgania Ariana
(toponiem: land) een land gelegen in Centraal-Azië

Afrika pn
Africa Libya
(toponiem), (werelddeel) het continent ten zuiden van Europa, tussen de Indische en de Atlantische Oceaan

Afrikaan n
Āfer
(demoniem) bewoner van Afrika of iemand die uit Afrika afkomstig is

Afrikaans /afriˈkaːns/ adj
Africanus
(demoniem) komende van of betreffende het continent Afrika

Aken pn
Aquisgranum Aquae Grani
(toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen

Alagoas pn
Alagoasensis
(toponiem) Braziliaanse deelstaat gelegen in de Regio Noordoost van het land. Hoofdstad is Maceio

Albanees /ɑɫbaˈneːs/ adj
albanus
(demoniem) gerelateerd aan of afkomstig uit Albanië

Albanees /ɑɫbaˈneːs/ n
albanicus
(taal) taal die vooral in Albanië en Kosovo gesproken wordt
(demoniem) (mannelijke) inwoner van Albanië, of iemand afkomstig uit Albanië

Albanië /ɑlˈbaːni.jə/ /ɑɫˈbani.jə/ pn
Albania
(toponiem: land) een land in het westen van de Balkan, grenzend aan de Adriatische en de Ionische Zee en aan Griekenland, Macedonië, Kosovo en Montenegro

Aleoeten pn
Aleutiae
(toponiem: eiland) keten van vulkanische eilanden in Alaska, die zich boogvormig uitstrekt en een scheiding vormt tussen de Grote Oceaan en de Beringzee

Algerije /ɑl.ɣə.'rɛɪ̯.jə/ /ɑɫ.ɣə.'rɛː.jə/ /ɑɫ.χə.'rɛɪ̯.jə/ pn
Algeria Algerium
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Democratische Volksrepubliek Algerije. Het vormt samen met Marokko en Tunesië, waar het tussenin ligt, de Maghreb. In het zuiden grenst het van west naar oost aan de Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. De Middellandse Zee vormt de noordgrens

Algiers /ɑɫˈxiːrs/ /ɑɫˈɣiːrs/ pn
Algeria
(toponiem) hoofdstad van Algerije

Allah pn
Allah
(religie) God bij moslims of in het Arabisch

Allerheiligen pn
Omnium Sanctorum
een rooms-katholieke feestdag op 1 november ter gezamenlijke verering van alle heiligen van de Kerk

Allerzielen /ˌɑlərˈzilə(n)/ pn
Commemoratio Omnium Fidelium Defunctorum
katholieke feestdag op 2 november waarop de doden herdacht worden

Alpen pn
Alpes
(toponiem: gebergte) gebergte dat Italië van de rest van Europa scheidt

Altaar pn
Ara
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 16u31m en 18u06m en tussen declinatie −68° en −45°)

Altair pn
Altair
(astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld Adelaar (Arend)

Amazone pn
Flumen Amazonum

Amerika /aˈmɪːriˌka/ abbreviation
America
1 en 2

Amerikaan n
Americanus
(demoniem) inwoner van de Verenigde Staten van Amerika

Amerikaans adj
Americanus
(demoniem) betreffende of komende van Amerika

Amerikaanse n
Americanus
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van de Verenigde Staten van Amerika

Amerikaanse eik pn
Quercus rubra
(bloemplanten) bepaald soort snelgroeiende boom, Quercus rubra uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ), oorspronkelijk afkomstig uit het oosten van Noord-Amerika, in Europa aangeplant als sierboom.

Amerikaanse zwarte beer n
Ursus americanus
(roofdieren) kleinste van de drie berensoorten in Noord-Amerika, Ursus americanus

Amos /aˈmɔs/ pn
Amos
(religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Amos een hoofdrol speelt

Amsterdam /ɑmstər'dɑm/ pn
Amstelodamum
(toponiem) de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland

Andaloesië pn
Vandalitia

Andalusië pn
Vandalitia

Andes pn
Andes

Andorra pn
Andorra
(toponiem: land) een kleine staat in Europa die grenst aan Frankrijk en Spanje

Andromeda pn
Andromeda
(mythologie) figuur uit de Griekse en Romeinse mythologie, namelijk de dochter van de Ethiopische koning en koningin Cepheus en Cassiopeia.
(astronomie) spiraalvormig extragalactisch sterrenstelsel (melkwegstelsel) in het gelijknamige sterrenbeeld

Angelsaksisch /ɑŋəl'sɑksis/ n
lingua anglosaxonica
(taal) het Engels zoals het tussen 400 en 1100 werd gesproken en dat de voorloper van het moderne Engels is

Angola /ɑŋ.ˈ(g)ɣo.la/ /ɑŋ.ˈgo.la/ pn
Angolia
(toponiem: land) een land in Zuidwest-Afrika, officieel de Republiek Angola grenzend aan Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa en de Atlantische Oceaan. De Angolese exclave Cabinda ligt in het noorden tussen Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville aan de Atlantische Oceaan

Anna pn
Anna
(vrouwelijke naam) meisjesnaam

Annunciatie n
Annuntiatio
een uit de Bijbel afkomstige aankondiging van een engel aan de maagd Maria dat zij de zoon van God zou baren

Antarctica pn
Antarktik Antarctica
(werelddeel) het continent rond de zuidpool van de aarde

Antiochië pn
Antīochīa
(toponiem) een provinciehoofdstad in Turkije

Antwerpen /ˈantˌwɛrpə(n)/ /ˈɑntˌʋɛrpə(n)/ /ˈɑntˌβ̞ɛrpə(n)/ pn
Antverpia
(toponiem) een provinciehoofdstad in België
Antuerpia Antverpia
(toponiem: provincie) een Belgische provincie

Antwerpenaar n
Antverpiensis
(demoniem) een inwoner van Antwerpen, of iemand afkomstig uit Antwerpen

Antwerps /ˈantwɛrps/ /ˈɑntʋɛrps/ /ˈɑntβ̞ɛrps/ adj
Antverpiensis
(demoniem) van, uit, betreffende of als in Antwerpen

Arabisch /ɑ'rabis/ n
arabice arabicus
(taal) een taal oorspronkelijk van het Arabisch schiereiland en de taal waarin de Koran gelezen hoort te worden

Arabië pn
Arabia

Aragon pn
Aragonia

Aragonees n
aragonensis
(taal) taal gesproken in Aragon
(demoniem) Een inwoner van Aragon

Aramees /araˈmes/ adj
aramaicus

Arctische Oceaan pn
Oceanus Arcticus
(aardrijkskunde) uitgestrekte zee ten noorden van de continenten Azië en Noord-Amerika , waarin het grote ijsveld van de Noordpool ligt

Ardèche pn
Ardesca
(toponiem: rivier) een rivier in Frankrijk die ontspringt in het gelijknamige departement op een hoogte van ongeveer 1400 meter in het "Forêt de Mazan". Zij mondt bij Pont-Saint-Esprit op een hoogte van 50 meter uit in de Rhône.

Arend pn
Aquila
(sterrenbeeld) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u40m en 20u35m en tussen declinatie −12° en +19°)

Argentinië /ˌɑrɣɛnˈtini.jə/ /ˌɑrχɛnˈtini.jə/ pn
Argentina
(toponiem: land) een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika tussen het Andesgebergte en de zuidelijke Atlantische Oceaan

Argo pn
Argo
(astronomie) (historisch) vroeger gebruikte benaming van een groot sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6h02 — 11h24 en tussen declinatie −75° — −11°)In 1930 heeft de Internationale Astronomische Unie een indeling in 88 sterrenbeelden vastgesteld waarin Schip Argo werd verdeeld over Achtersteven, Kiel en Zeilen.

Armeens /ɑrˈmens/ /ɑrˈmeːns/ adj
Armeniacus
(demoniem) betreffende Armenië of het Armeens

Armenië /ɑrˈmeni.jə/ /ɑrˈmeːni.jə/ pn
Armenia
(toponiem: land) een GOS-lidstaat in de Kaukasus (Gemenebest van Onafhankelijke Staten). Het is één van de weinige landen die niet aan zee liggen. Het grenst in het oosten aan Azerbeidzjan, in het westen aan Turkije en de Naxçivan-exclave (Azer.), in het noorden aan Georgië en in het zuiden aan Iran

Arnhem pn
Arecanum

Aruba /a.ˈru.ba/ /a.ˈry.ba/ pn
Aruba
(toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee.

Assepoester /ˈɑsəˌpustər/ pn
Cinerella
(vrouwelijke naam) het meisje dat hoofdpersoon is het het gelijknamige sprookje

Assyrië pn
Assyria

Asturië pn
Principatus Asturiarum
(toponiem) één van de 17 autonome regio's van Spanje die in het noordwesten van het land ligt

Aswoensdag n
Diēs Cinerum
(religie) (christendom) eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd, en daarmee de eerste dag na carnaval

Atair pn
Altair
(astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld Adelaar (Arend)

Athene pn
Athenae
(toponiem) de hoofdstad van Griekenland

Atlantis pn
Atlantis insula
(mythologie) (toponiem: eiland) mythologisch eiland dat in de zee zou zijn gezonkenTraditioneel wordt dit eiland meestal gesitueerd ten westen van Europa en Afrika

Atlantische Oceaan pn
Oceanus Atlanticus
(aardrijkskunde) de tweede grootste oceaan op aarde, gelegen tussen Europa en Afrika enerzijds en Noord- en Zuid-Amerika anderzijds

Atrecht pn
Nemetacum
(toponiem) een stad in Frans-Vlaanderen

Auckland pn
Aucopolis
(toponiem) grootste stad van Nieuw-Zeeland, gelegen op het Noordereiland

Augias pn
Augēus

Auschwitz pn
Osvecimia
(toponiem) een stad in het Poolse woiwodschap Klein-Polen, ongeveer 60 km ten zuidwesten van Krakau

Australië /aʊ̯ˈstraːli.jə/ /ɔʊ̯ˈstrali.jə/ /ʌʊ̯ˈstrali.jə/ pn
Australia
(toponiem: land) een soevereine staat gelegen tussen de Indische Oceaan en de Grote Oceaan (officieel het Gemenebest van Australië) met de officiële taal Engels

Avignon pn
Avennio
(toponiem) een stad in Frankrijk

Azerbeidzjan /ˌazərbɛɪ̯ˈdʒan/ /ˌazərbɛːˈdʒan/ pn
Atropatia Adrabigania
(toponiem: land) een Aziatisch land dat grenst aan Rusland, Iran, Armenië en Georgië

Aziatisch adj
Asiaticus
(antropologie) (pregnant) betreffende volkeren, culturen of gebruiken afkomstig uit Zuidoost- of Oost-Azië

Azië pn
Asia
(toponiem) (werelddeel) een continent ten oosten van Europa

Babylonisch adj
Babylonicus

Bahama's /ba.ˈha.mas/ /ba.ˈɦa.mas/ /bɑ.ˈɦa.mas/ pn
Insulae Bahamenses
(toponiem: land) een onafhankelijk Engelssprekend land in het Caraïbisch gebied

Bahrein /ba.ˈrɛɪ̯n/ /bɑx.ˈrɛːn/ /bɑχ.ˈrɛɪ̯n/ pn
Bachrania
(toponiem: land), (toponiem: eiland) een eilandstaat in de Perzische Golf en de Golf van Bahrein. Het ligt ingeklemd tussen Saoedi-Arabië in het westen en Qatar in het oosten en zuiden

Bakoe pn
Baku
(toponiem) de hoofdstad van Azerbeidzjan

Balearen pn
Insulae Baliares

Bambara n
lingua Bambara
(taal) de nationale taal van Mali

Bangladesh /ˌbɑŋ.(g)ɣə.la.ˈdɛʃ/ /ˌbɑŋ.lɑ.ˈdɛʃ/ pn
Bangladesia
(toponiem: land) een land in het zuiden van Azië dat ligt op het Indische subcontinent en voor het grootste gedeelte aan India grenst en voor een klein stukje aan Myanmar/Birma. Het land is gelegen ten noorden van de Golf van Bengalen en omvat voornamelijk de delta van de rivier de Ganges

Barbados /ˈbɑr.ba.ˌdɔs/ pn
Barbāta
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied bestaande uit één enkel eiland, dat behoort tot de Bovenwindse Eilanden van de Kleine Antillen. Het wordt ook wel Little England genoemd

Barcelona pn
Barcino

Baruch pn
Baruch
(religie) apocrief boek uit de Bijbel, toegeschreven aan Baruch, zoon van Neria

Baskisch n
lingua Vasconica Vasconicus
(taal) taal die wordt gesproken door de Basken

Beeldhouwer pn
Sculptor
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u04m en 01u44m en tussen declinatie −40° en −25°)

Beieren pn
Bavaria

Beiers n
Bavarus
(taal) taal gesproken door ten minste 12 miljoen mensen in Oostenrijk, Tsjechië, Duitsland, Hongarije en Italië

Beiroet /bɛɪrut/ pn
Berytus
(toponiem) hoofdstad van Libanon

Beker pn
Crater
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 10u48m en 11u54m en tussen declinatie −25° en −6°)

België /ˈbɛlɣijə/ /ˈbɛɫɣijə/ /ˈbɛɫχijə/ pn
Belgium Belgica Belgia

Belgrado pn
Belgradum Belogradum
(toponiem) de hoofdstad van Servië

Belize /be.ˈliː.zə/ pn
Beliza
(toponiem: land) (voormalig Brits Honduras) een Midden-Amerikaans land, en grenst aan Mexico in het noordwesten en Guatemala in het zuiden en westen. Aan het oosten grenst het aan de Caribische Zee

Benin /be.ˈnin/ /ˈbe.nɪn/ pn
Beninum
(toponiem: land) een land in Afrika dat in het westen aan Togo grenst, in het noordwesten aan Burkina Faso, in het noordnoordoosten aan Niger in het oosten aan Nigeria. In het zuiden ligt het aan de Golf van Guinee

Bergen pn
Montibus
(toponiem) een stad in de Belgische provincie Henegouwen

Beringstraat pn
Fretum Beringianum
de zeestraat tussen de Grote Oceaan en de Noordelijke IJszee

Berlijn pn
Berolinum
(toponiem) de hoofdstad van Duitsland
(toponiem) één van de zestien Duitse deelstaten.

Bern pn
Berna
(toponiem) de hoofdstad van Zwitserland

Bernard pn
Beniamin
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter b

Betelgeuze /ˈbe.tɔɫ.ˌχø.zə/ /ˈbe.təl.ˌɣø.zə/ /ˈbe.təɫ.ˌɣø.zə/ pn
Betelgeuze
(astronomie) de één na helderste ster in het sterrenbeeld Orion, na Rigel

Bethlehem pn
Bethleem
(toponiem) stad in Judea, bekend als de geboorteplaats van Jesus

Bhutan /bu.ˈtan/ /bu.ˈtɑn/ pn
Butania
(toponiem: land) een land in Azië dat in de Himalaya ingeklemd ligt tussen China, Tibet en India. Het zuidelijke gedeelte van Bhutan ligt op het Indisch subcontinent

Boedapest pn
Aquincum
(toponiem) de hoofdstad van Hongarije

Boeddha n
Budda

Boekarest pn
Bucaresta
(toponiem) de hoofdstad van Roemenië

Bohemen pn
Bohemia
(toponiem) historische landstreek in de Tsjechische Republiek

Bolivia /boˈlivi.ja/ pn
Bolivia
(toponiem: land) een republiek in Zuid-Amerika die grenst aan Peru, Brazilië, Paraguay, Argentinië en Chili

Bologna pn
Bononia
(toponiem) een stad in Italië

Bonaire pn
Boni Aëris
(toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee. Het is een bijzondere gemeente van Nederland

Boogschutter pn
Sagittarius
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 november tot ca. 22 december

Borneo pn
Borneum

Bosnië en Herzegovina /ˈbɔsni.jə ɛn ˌhɛrtsəɣoˈviːna/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəɣoˈvina/ /ˈbɔsni.jə ɛn ˌɦɛrtsəχo(ʊ̯)ˈvina/ pn
Bosnia et Herzegovina Bosnia et Herzegovia
(toponiem: land) een republiek in het zuidoosten van Europa die ontstaan is bij het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië

Botswana /bɔ.ˈts<sup>ʊ</sup>a.na/ /bɔts.ˈʋa.na/ /bɔts.ˈβ̞a.na/ pn
Botsuana
(toponiem: land) een land dat geheel door land is omgeven in het zuiden van Afrika met ruim 1,5 miljoen inwoners, grenzend aan Namibië, Zimbabwe en Zuid-Afrika

Boudewijn /ˈbʌʊdəˌʋɛɪn/ /ˈbʌːdəˌβ̞ɛːn/ pn
Balduīnus
(mannelijke naam) een jongensnaam

Bourgondisch adj
Burgundio
(demoniem) op Bourgondië betrekking hebbend

Bourgondië pn
Burgundia
(toponiem) een van de 26 regio's van Frankrijk

Brandenburg pn
Brandenburgum
(toponiem) een deelstaat in het oosten van Duitsland

Brazilië /braˈzili.jə/ pn
Brasilia
(toponiem: land) een soevereine staat in Zuid-Amerika (officieel de Federale Repuliek van Brazilië, 'República Federativa do Brasil'), met als officiële taal het Portugees

Brașov pn
Brassovia
(toponiem) een oude middeleeuwse stad in het hart van Roemenië die tevens de hoofdstad is van het gelijknamige district

Bresciaans n
Brixiensis
dialektische taal die in Brescia wordt gesproken, gebaseerd op het Italiaans

Bretagne pn
Britannia minor
(toponiem) een schiereiland in het noordwesten van Frankrijk

Bretons n
Armorica
(taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Bretagne

Brit n
Britannus

Brits /brɪts/ adj
Britanniae
(demoniem) gerelateerd aan Groot-Brittannië, afkomstig uit Groot-Brittannië

Brittannië pn
Britannia

Brugge pn
Brugae
(toponiem) een Vlaamse provinciehoofdstad

Brugs adj
Brugensis

Brunei /bry.ˈnɛɪ̯/ /bry.ˈnɛː/ n
Bruneium
(toponiem: land) een land op het eiland Borneo, in Zuidoost-Azië. Het ligt aan de Zuid-Chinese Zee, en wordt verder geheel omringd door Maleisië

Brunswijk pn
Brunsvicum

Brussel pn
Bruxellae Brosella
(toponiem) de hoofdstad van België
(metonymisch), (geopolitiek) het bestuur van de Europese Unie, dat voornamelijk in de onder [1] genoemde stad is gevestigd

Brussels adj
Bruxellensis

Bulgaars /bɵɫˈγ̊aːrs/ n
bulgaricus
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Bulgarije

Bulgarije pn
Bulgaria
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Burkina Faso /bur.ˌki.na.ˈfa.so/ /bur.ˌki.na.ˈfɑ.so/ pn
Burcina Faso
(toponiem: land) een republiek in West-Afrika voorheen Opper-Volta genaamd. Het land grenst aan Benin, Ivoorkust, Ghana, Mali, Niger en Togo

Burundi /bu.ˈrun.di/ pn
Burundia
(toponiem: land) een land in Afrika dat grenst aan Democratische Republiek Congo, Rwanda en Tanzania

Byzantijn n
Byzantinus

Byzantijns adj
Byzantinus

Byzantium pn
Byzantium

C symbol
C
(muziek) symbool van het “C-majeurakkoord”

Caelum pn
Caelum
(sterrenbeeld) het sterrenbeeld “Graveerstift“ zichtbaar aan het zuidelijk halfrond

Calabrisch n
Calaber
een dialect van het Napolitaans, gesproken in Italië, meer bepaald Calabrië

Californië pn
California
(toponiem) één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. De staat grenst aan de Pacifische Oceaan en aan de Mexicaanse deelstaat Baja California, alsmede aan de Amerikaanse deelstaten Nevada, Oregon en Arizona.

Cambodja /kɑm.ˈbɔ.dja/ /kɑm.ˈbɔ.tʃa/ pn
Cambodia Cambosia
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië dat in het noorden grenst aan Laos, in het noordwesten en westen aan Thailand en in het oosten en zuidoosten aan Vietnam. Aan de kust grenst het aan de Golf van Thailand en de Zuid-Chinese Zee

Cambridge pn
Cantabrigia

Canada /ˈka.na.da/ /ˈkɑ.nɑ.da/ pn
Canada
(toponiem: land) een soevereine staat in de noordelijke helft van Noord-Amerika

Canarische Eilanden pn
Canariae Insulae

Cantabrië pn
Cantabria
(toponiem) één van de 17 autonome regio’s en provincie in het noorden van Spanje gelegen ten oosten van Asturië en ten westen van Baskenland met de hoofdstad Santander.

Capri pn
Capreae

Caracas /karákas/ pn
Caracae
(toponiem) de hoofdstad van de Zuid-Amerikaanse staat Venezuela.

Carthago pn
Carthago

Cassiopeia pn
Cassiopeia
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u00m en 3u20m en tussen declinatie +55° en +75°)

Castilië pn
Castella
(toponiem) (geschiedenis) landstreek in Spanje en met Aragon historisch een van de beide koninkrijken waaruit Spanje opgebouwd is. Aan het eind van de 15e eeuw waren er drie koninkrijken op het Iberisch Schiereiland: Portugal, Castilië en Aragon

Castilië en León pn
Castella et Legio

Castilië-La Mancha pn
Castella-Manica

Catalaans n
Catalane catalana
(taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Catalonië

Catalonië pn
Catalonia
(toponiem) één van de 17 autonome regio’s van Spanje, gelegen in het noordoosten van het Iberisch Schiereiland; de twee officiële talen zijn Catalaans en Spaans

Caïro pn
Cahira
(toponiem) de hoofdstad van Egypte

Centaur pn
Centaurus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u03m en 14u59m en tussen declinatie −65° en −30°)

Centraal-Afrikaanse Republiek /sɛn.ˌtral.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /sɛn.ˌtral.ɑ.fri.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ /sɛn.ˌtraɫ.a.fri.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ pn
Respublica Africae Mediae
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Centraal-Afrikaanse Republiek, dat geheel door land wordt omsloten

Centraal-Amerika pn
America Centralis

Cepheus pn
Cepheus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u01m en 8u30m en tussen declinatie +51° en +89°)

Ceuta pn
Septa

Ceylon pn
Tāprobanē

Chaldea pn
Chaldaea

Chanoeka /xɑnuˈka/ n
Encaenia
(Jiddisch-Hebreeuws) feest van de herinwijding van de tempel, dat acht dagen duurt en op 25 kislev begintDeze datum valt meestal in december of de laatste dagen van november.

Chili /ˈʃi.li/ pn
Chilia Cile
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, grenzend aan Peru, Bolivia en Argentinië en ingeklemd liggend tussen de Stille Zuidzee en het Andesgebergte

China /ˈʃi.na/ pn
Sina Sinae
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Volksrepubliek China

Chinees /ʃi.ˈnes/ adj
Sinica Sinesis
(demoniem) betreffende China; gemaakt in China

Chinees /ʃi.ˈnes/ n
Sinesis Sinensis
(taal) o de voornaamste taal die in China gesproken wordt
Sinica Sinesis
(demoniem) m persoon met de Chinese nationaliteit en/of van Chinese afkomst

Christchurch pn
Christopolis

Christus /ˈxrɪstʏs/ pn
Christus

Colombia /ko.ˈlɔm.bi.ja/ pn
Columbia
(toponiem: land) een land in het noordwesten van Zuid-Amerika. Het grenst in het noorden aan de Caribische Zee, in het oosten aan Venezuela, in het zuidoosten aan Brazilië, in het zuiden aan Peru en Ecuador, en in het westen aan Panama en de Grote Oceaan

Constantinopel pn
Constantinopolis

Cornelis pn
Caesar
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter c

Cornisch /ˈkɔrnis/ /ˈkɔrnɪs/ n
lingua cornica
(taal) een Keltische taal die gesproken wordt in Cornwall

Cornwall pn
Cornubia
(toponiem) schiereiland in het zuidwesten van Engeland

Corsica /'kɔrsɪkɑ/ pn
Corsica
(toponiem: eiland) Frans eiland in de Middellandse Zee, gelegen tussen Sardinië en Ligurië

Corsicaans n
Corsicus
(taal) een taal die op Corsica gesproken wordt

Costa Rica /ˌkɔs.ta.ˈri.ka/ pn
Ora Opulenta
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Panama en Nicaragua

Cuba /ˈky.ba/ pn
Cuba
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied gelegen op het eiland, officieel de Republiek Cuba

Curaçao /ky.ra.ˈsʌʊ̯/ /kyː.ra.ˈzaʊ̯/ pn
Insula Curacensis
(toponiem: eiland) een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee
(toponiem: land) een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden

Cyprus /ˈki.prʏs/ /ˈsi.prʏs/ pn
Cyprus Cypros
(toponiem: land) een land in de Middellandse Zee, tussen Europa en Azië, officieel de Republiek Cyprus

DNA n
acidum desoxyribonucleicum
(initiaalwoord), (afkorting) (biochemie) de afkorting voor desoxyribonucleic acid (desoxyribonucleïnezuur), een hoogmoleculaire verbinding als basis van de genen en chromosomen

Daciër n
Dacus
(geschiedenis) een inwoner van het voormalige rijk Dacië

Damasceen n
Damascenus
(demoniem) een inwoner van Damascus, of iemand afkomstig uit Damascus

Damasceens adj
Damascenus
(demoniem) op Damascus betrekking hebbend

Damasceense n
Damascena
(demoniem) een inwoonster van Damascus, of iemand afkomstig uit Damascus

Damascener adj
Damascenus
(demoniem) op Damascus betrekking hebbend

Damascener n
Damascenus
(demoniem) een inwoner van Damascus, of iemand afkomstig uit Damascus

Daniël pn
Daniel
(mannelijke naam) jongensnaam

Deen /den/ /deːn/ n
Dani
(demoniem) een inwoner van Denemarken

Deens /dens/ /deːns/ adj
Danicus
(demoniem) betreffende Denemarken of het Deens

Delhi pn
Dellium
(toponiem) het nationaal hoofdstedelijk territorium van India waarin de nationale hoofdstad New Delhi gelegen is. Het territorium is gesitueerd in het noorden van het land

Den Haag pn
Haga
(toponiem) de hoofdstad van de provincie Zuid-Holland en tevens de stad waar de Nederlandse regering zetelt

Denemarken /ˈdenəˌmɑrkə(n)/ /ˈdeːnəˌmɑrkə(n)/ pn
Dania
(toponiem: land) een Scandinavisch land in Noord-Europa

Derde Rijk pn
tertio reich

Deuteronomium /dewteɾoˈnomjum/ pn
Deuteronomium

Deventer /'devəntər/ adj
Daventria
uit Deventer afkomstig, van Deventer, op Deventer betrekking hebbend

Djibouti /(d)ʒi.ˈbu.ti/ /dji.ˈbu.ti/ pn
Dzibutum
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika dat aan Eritrea in het noorden, aan Ethiopië in het westen en zuiden en aan Somalië in het zuidoosten grenst

Dolfijn pn
Delphinus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u13m en 21u56m en tussen declinatie +2° en +21°)

Dominicaanse Republiek /ˌdo.mi.ni.ˌkan.sə.re.py.ˈblik/ /ˌdo.mi.ni.ˌkans.re.pʏ.ˈbliːk/ pn
Respublica Dominicana
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied dat ten westen aan Haïti grenst en samen met de Dominicaanse Republiek het eiland Hispaniola vormt

Donau pn
Danubius Danuvius
(toponiem: rivier) Donau een rivier in Europa die in het Zwarte Woud in Duitsland ontspringt en naar de Zwarte Zee stroomt

Doornik pn
Tornacum
(toponiem) een stad in de Belgische provincie Henegouwen

Draak pn
Draco
(astronomie) sterrenbeeld nabij de noordelijke hemelpool (tussen rechte klimming 9u18m en 21u00m en tussen declinatie +48° en +86°)

Drenthe /ˈdrɛntə/ pn
Drenthia
(toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Friesland, Groningen, Overijssel en het Duitse Nedersaksen wordt begrensd

Driehoek pn
Triangulum
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u29m en 2u48m en tussen declinatie +25° en +37°)

Driekoningen n
Epiphania

Drongen pn
Truncinas
(toponiem) een deelgemeente van Gent

Duif pn
Columba
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 5u03m en 6u28m en tussen declinatie −43° en −27°)

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ adj
germanicus
(demoniem) betreffende Duitsland of het Duits

Duits /dœʏ̯ts/ /dœːts/ n
lingua Germana lingua theodisca
(taal) een West-Germaanse taal die vooral gesproken wordt in Duitsland, Oostenrijk en delen van Zwitserland, Italië en België

Duitse /ˈdœʏ̯tsə/ /ˈdœːtsə/ n
Germana
(demoniem) een vrouw van Duitse komaf

Duitse Democratische Republiek pn
Res publica Democratica Germanica

Duitser /ˈdœʏ̯tsər/ /ˈdœːtsər/ n
Germanus
(demoniem) een inwoner van Duitsland

Duitsland /ˈdœʏ̯tslɑnt/ /ˈdœːtslɑnd/ /ˈdœːtslɑnt/ pn
Germania
(toponiem: land) een Midden-Europese staat die wordt gevormd door een federatie van 16 deelstaten en die het Duits als officiële taal heeft

Eduard pn
Eduardus
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter e

Eems /ems/ pn
Amisia

Eenhoorn pn
Monoceros
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 5u48m en 8u08m en tussen declinatie −11° en +12°)

Eerste Wereldoorlog pn
Bellum Orbis Terrarum I
(geschiedenis), (militair) een militair conflict op wereldschaal dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 plaatsvond

Efeze /e.ˈfe.zə/ pn
Ephesus
(toponiem) in de oudheid een grote Ionische haven- en handelsstad

Efeziërs pn
Ephesios
(religie) boek in het Nieuwe Testament, traditioneel opgevat als een brief van Paulus aan de christenen in Efeze

Egeïsche Zee pn
Mare Aegaeum

Egypte /e.ˈɣɪp.tə/ /e.ˈχɪp.tə/ pn
Aegyptus
(toponiem: land) een Arabisch land op de grens van Afrika en Azië

Eiland Man /ˌɛilɑnt ˈmɛn/ pn
Monapia

El Salvador /ɛl.ˈsɑl.va.dɔr/ /ɛɫ.ˈsɑɫ.va.dɔr/ pn
Salvatoria
(toponiem: land) land in Midden-Amerika dat grenst aan Guatemala, Honduras en de Stille Oceaan

Elzas /ˈɛlzɑs/ pn
Alsatia
(toponiem) regio in het oosten van Frankrijk

Engeland n
Anglia Albion
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op het eiland Groot-Brittannië in het noordwesten van Europa

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ adj
anglicus lingua anglica
(demoniem) als van, in of betrekking hebbend op Engelsen, Engeland of het Engels

Engels /ˈɛ.ŋ(g)əls/ /ˈɛ.ŋɔɫs/ /ˈɛ.ŋəɫs/ n
Anglus anglicus
(taal) West-Germaanse taal die oorspronkelijk vooral in Engeland werd gesproken, maar nu ook de officiële taal is in het Verenigd Koninkrijk, Australië, Belize, Bermuda, Canada, Ierland, Jamaica, Liberia, Nieuw-Zeeland, Nigeria en de Verenigde Staten, naast de functie als wereldwijde lingua franca

Engelsman /ɛ.ŋɔɫs.mɑn/ /ɛ.ŋəls.man/ /ɛ.ŋəɫs.mɑn/ n
Anglus
(demoniem) iemand die in Engeland woont

Equatoriaal-Guinea /ˌe.kwa.toː.ri.al.ɣi.ˈne.ja/ /ˌe.kʋa.to̝ː.ri.aɫ.χi.ˈne.ja/ /ˌe.kβ̞a.toː.ri.aɫ.ɣi.ˈne.ja/ pn
Guinea Aequatorensis Guinea Aequinoctialis
(toponiem: land) een land in Afrika grenzend aan Gabon en Kameroen

Erasmusprijs pn
Praemium Erasmianum
eerbetoon in de vorm van een geldbedrag en sierlint, dat jaarlijks wordt toegekend aan een persoon of instelling die een voor Europa buitengewoon belangrijke bijdrage heeft geleverd op cultureel, sociaal of sociaalwetenschappelijk terrein

Eridanus pn
Eridanus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u22m en 5u09m en tussen declinatie −58° en −0°)

Eritrea /ˌeː.ri.ˈtre.ja/ /ˌɪː.ri.ˈtre.ja/ pn
Erythraea
(toponiem: land) een Afrikaans land grenzend aan Soedan, Ethiopië, Djibouti en de Rode Zee

Esperanto n
Esperantica
(taal) een internationale kunsttaal die oorspronkelijk ontworpen is door Ludovico Zamenhof

Ester /ɛsˈter/ pn
Esther
(vrouwelijke naam) meisjesnaam

Estisch /ˈɛstis/ /ˈɛstɪs/ n
lingua Estonica
(taal) een taal die vooral wordt gesproken in Estland

Estland /ˈɛslɑnd/ /ˈɛstlɑnt/ pn
Estonia
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa dat grenst aan Letland en Rusland

Ethiopië /ˌe.ti.ˈjo.pi.jə/ pn
Aethiopia
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika grenzend aan Eritrea, Djibouti, Somalië, Kenia en Soedan

Eurazië pn
Eurasia
(toponiem) de naam van de grootste landmassa op aarde die de continenten Europa en Azië omvat

Europa /øːˈroːpa/ /ʏːˈropa/ pn
Europa
(toponiem), (werelddeel) een continent op het noordelijk halfrond, dat ten noorden van Afrika en ten westen van Azië ligt

Europeaan /ˌøːropeˈjaːn/ /ˌʏːropeˈjan/ n
Europaeus
(demoniem) bewoner van het Europese continent of iemand die daarvan afkomstig is

Europees /øːroˈpeːs/ /ʏːroˈpes/ adj
Europaeus
(demoniem) afkomstig van of betreffend het continent Europa of de EU

Europees Hof voor de Rechten van de Mens pn
Tribunal Europaeum a iuribus humanis

Europees Parlement pn
Parlamentum Europaeum

Europese Centrale Bank pn
Argentaria primaria Europaea

Europese Commissie pn
Commissio Europaea

Europese Hof voor de Rechten van de Mens pn
Tribunal Europaeum a iuribus humanis

Europese Raad pn
Consilium Europaeum

Europese Rekenkamer pn
Curia rationum

Europese Unie /ˌøː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ /ˌʏː.ro.ˌpe.sə.ˈy.ni/ pn
Unio Europaea
(toponiem: land), (geopolitiek) een intergouvernementele en supranationale organisatie van Europese staten, die momenteel uit 27 lidstaten bestaat

Eva pn
Eva
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) (jodendom, christendom, islam) eerste vrouw door God geschapen die samen met Adam tot de zondeval in het paradijs verbleef

Exodus pn
Exodus

Extremadura pn
Extremadura

Ezechiël pn
Ezechiel

Ezra pn
Esdras Esdrae

Facebook pn
Prosōpobiblion
(communicatie), (internet), (media) wereldwijd veel gebruikte netwerksite voor het onderhouden van sociale contacten

Faeröer /ˈfæːrøːə̯r/ /ˈfɛːrʏːr/ pn
Faerōae
(toponiem: land) een land met zelfbestuur binnen het koninkrijk Denemarken dat bestaat uit de onder 1. genoemde eilandengroep (: Føroyar; : Færøerne)

Faeröers adj
Faroensis
(demoniem) gerelateerd aan of afkomstig uit Faeröer

Faeröers n
Faroensis
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken op de Faeröer

Februarirevolutie pn
revolutio Februaria Russica
(geschiedenis) (politiek) revolutie in februari 1917 in Rusland

Ferdinand pn
Florentia
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter f

Fiji /ˈfi.(d)ʒi/ /ˈfi.dʒi/ pn
Viti
(toponiem: land) een land in Oceanië op het zuidelijk halfrond. Het bestaat uit 332 eilanden waarvan ongeveer 110 bewoond zijn

Filemon pn
Philemonem
(religie) naam van een boek uit het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Paulus gericht aan Filemon, een leider van de christelijke kerk in Klein-Azië

Filipijnen /ˌfi.li.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛɪ̯.nə(n)/ /ˌfi.lɪ.ˈpɛː.nə(n)/ pn
Philippinae
(toponiem: land) republiek in Oost-Azië bestaande uit een archipel van 7107 eilanden

Filipijns /fili'pɛɪns/ n
Philippinensis
(taal) de officiële taal van de Filipijnen

Filippenzen pn
Philippenses

Filistijn /filɪsˈtɛin/ n
Philistaeus
(Jiddisch-Hebreeuws) lid van een van oorsprong zeevarend volk, dat volgens Gen. 10:14 is voortgekomen uit de Kasluchieten (voorgestelde verbetering: de Kaftorieten of Kretenzers); het heeft zich eerst gevestigd langs de kust in het zuidwesten van het Bijbelse land Israël-3 (steden: Asdod-1, Askelon-1, Ekron, Gat en Gaza) en vervolgens in het westelijke berggebied van Juda-3; strijdt vaak met de Israëlieten; in het Hebreeuws: Pelisjti (286×: Gen. 10:14 +, Ex. 13:17 +, Joz. 13:2 +, Recht. 3:3 +, 1 Sam. 4:1 +, 2 Sam. 1:20 +, 1 Kon. 5:1 +, 2 Kon. 8:2 +, Jes. 2:6 +, Jer. 25:20 +, Ez. 16:27 +, Am. 1:8 +, Ob. 19, Sef. 2:5, Zach. 9:6, Ps. 56:1, 1 Kron. 1:12 +, 2 Kron. 9:26 +)

Finland /ˈfɪnlɑnd/ /ˈfɪnlɑnt/ pn
Finnia Fennia
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen, Zweden en Rusland

Fins /fɪns/ n
lingua Finnica
(taal) een taal die wordt gesproken in Finland

Flevoland /ˈflevoˌlɑnt/ /ˈfleːvoˌlɑnd/ /ˈfleːvoˌlɑnt/ pn
Flevolandia
(toponiem: provincie) een provincie in het midden van Nederland, die door het IJsselmeer, Friesland, Gelderland, de provincie Utrecht en Noord-Holland wordt omringd, en bestaat uit de Noordoostpolder en het eiland Flevoland

Frankfurt am Main pn
Francofurtum ad Moenum

Frankisch adj
Francicus

Frankrijk /ˈfrɑŋkrɛɪ̯k/ /ˈfrɑŋkrɛːk/ pn
Gallia Francia Francogallia
(toponiem: land) een West-Europees land, grenzend aan België, Luxemburg, Duitsland, Zwitserland, Italië, Monaco, Spanje en Andorra

Frans /frɑns/ adj
francogallicus
(demoniem) betreffende Frankrijk of het Frans

Frans /frɑns/ n
lingua Francogallica francogallicus
(taal) een Gallo-Romaanse taal die vooral gesproken wordt in Frankrijk, België, Luxemburg, Zwitserland, Senegal, Canada, Monaco, Togo en Benin

Fries n
frisice
(demoniem) m; een inwoner van Friesland, een lid van het Friese volk
(taal) o; een Friese taal of de Friese talen, d.w.z. het Westerlauwers Fries, het Saterfries en het Noord-Fries.
(taal) o; Westerlauwers Fries, de Friese taal die wordt gesproken in Friesland

Friesland /ˈfrislɑnd/ /ˈfrislɑnt/ pn
Frisia
(toponiem: provincie) (toponiem: provincie) provincie in het noorden van Nederland, die door Groningen, Drenthe, Overijssel en Flevoland wordt begrensd

Friulaans n
foroiuliana
(taal) een taal die wordt gesproken in het noordoosten van Italië en in Slovenië

Friulisch n
foroiuliana
(taal) een taal die wordt gesproken in het noordoosten van Italië en in Slovenië (Friuli is een streek in Noordoost-Italië rond de stad Udine, gelegen tussen Venetië, de Alpen, Slovenië en de Adriatische Zee)

Gabon /'ɣa.bɔn/ /ɣa.'bɔn/ /χa.'bɔn/ pn
Gabonia
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Gabonese Republiek

Galaten pn
Galatas
(religie) boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Galatië

Galicisch adj
Gallæcus
betreffende Galicië, een Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland

Galicisch n
Gallæcus
(taal) Romaanse taal gesproken in Galicië, een Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland; door velen beschouwd als een dialect van het Portugees

Galicië /ɣɑˈlisɪə/ /ʝɑˈlisɪə/ pn
Gallaecia
(toponiem) Spaanse regio in het noordwesten van het Iberisch schiereiland

Galilea pn
Galīlaea

Galliër n
Gallus

Gambia /'ɣɑm.bi.ja/ /'χɑm.bi.ja/ pn
Gambia
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Gazastrook pn
lacinia Gazetica
(toponiem) exclave van Palestina tussen Egypte, Israël en de Middellandse Zee

Gelderland /ˈɣɛldərˌlɑnd/ /ˈɣɛɫdərˌlɑnt/ /ˈχɛɫdərˌlɑnt/ pn
Geldria
(toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door de Flevoland, Overijssel, Limburg, Noord-Brabant, Zuid-Holland, Utrecht en het Duitse Noord-Rijnland-Westfalen wordt omringd

Genesis pn
Genesis

Gent pn
Gandavum
(toponiem) Vlaamse provinciehoofdstad van Oost-Vlaanderen, België

Gents adj
Gandavensis

Genua pn
Genua
(toponiem) een stad in Noordwest-Italië

Georgisch /ɣeˈjɔrɣis/ /ɣeˈjɔrɣɪs/ /χeˈjɔrχis/ n
Hibēricus
(taal) de taal die in Georgië gesproken wordt

Georgië /ɣeˈjɔrɣi.jə/ /χeˈjɔrχi.jə/ pn
Georgia
(toponiem: land) een soevereine staat in West-Azië, gelegen in de Kaukasus. De officiële taal is het Georgisch

Germaans /ɣɛrˈmaːns/ /χɛrˈmans/ adj
Germanici
betrekking hebbend op de taal der Germanen en de talen die er van afstammen

Germaans /ɣɛrˈmaːns/ /χɛrˈmans/ n
Germanici
(taal) de taal die eertijds door de Germanen gesproken werd

Ghana /'ɣa.na/ /'χa.na/ pn
Ghana Gana
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Ghana

Gibraltar pn
Calpe

Giraffe pn
Camelopardalis
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u11m en 14u25m en tussen declinatie +53° en +85°)

Goa pn
Goa
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het westen van het land. Hoofdstad is Panaji

God pn
Deus Dominus
(religie) in het monotheïsme: bovennatuurlijk en volmaakt wezen, dat beschikt over superieure krachten en onsterfelijk is

Godin pn
Dea
(religie) naam voor het vrouwelijk opperwezen (bijvoorbeeld binnen Wicca )

Goede Vrijdag /ˌɣudə.ˈvrɛɪ̯.dɑx/ pn
Diēs Passiōnis Dominī
de vrijdag voor Pasen

Goot /χot/ n
Gothus
(geschiedenis) lid van een Oost-Germaans volk dat een grote rol gespeeld heeft in de ondergang van het West-Romeinse Rijk.

Gotisch n
Gothica
(taal) de uit de oostelijke tak van de Germaanse talen stammende en uitgestorven taal der Goten uit de eerste eeuwen van de jaartelling, vooral bekend van de bijbelvertaling van Ulfilas

Gotland /ˈɣɔtlɑnt/ /ˈʝɔtlɑnt/ pn
Gothlandia
(toponiem: eiland) Zweeds eiland in de Oostzee

Goudvis pn
Dorado
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u53m en 6u36m en tussen declinatie −70° en −49°)

Graveerstift pn
Caelum
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u18m en 5u03m en tussen declinatie −49° en −27°)

Grenada /ɣre.ˈna.da/ /ɣrɛ.ˈna.da/ /χre.ˈna.da/ pn
Granata
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied in Midden-Amerika

Griek /ɣrik/ /χrik/ n
Graecus
(demoniem) een inwoner van Griekenland, of iemand afkomstig uit Griekenland

Griekenland /ˈɣrikə(n)ˌlɑnd/ /ˈɣrikə(n)ˌlɑnt/ /ˈχrikə(n)ˌlɑnt/ pn
Graecia
(toponiem: land) een land in het zuiden van Europa

Grieks /ɣriks/ /χriks/ n
Graeca Graece
(taal) een taal die vooral wordt gesproken in Griekenland en op Cyprus

Groenland /ˈɣrun.lɑnd/ /ˈɣrun.lɑnt/ /ˈχrun.lɑnt/ pn
Groenlandia
(toponiem: eiland) een groot eiland ten noordoosten van Canada, deel uitmakend van het koninkrijk Denemarken

Groenlands adj
lingua Groenlandica

Groot-Brittannië /ˌɣroːd brɪˈtɑni.jə/ /ˌχrot brɪˈtɑni.jə/ pn
Britannia
(toponiem: land) benaming voor het 'Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland', dat officieel met Verenigd Koninkrijk wordt aangeduid

Grote Beer pn
Ursa Major
(astronomie) hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 8u05m en 14u27m en tussen declinatie 28° en 73°)

Grote Hond pn
Canis Major
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u09m en 7u26m en tussen declinatie −33° en −11°)

Grote Meren pn
Lacus Magni
(toponiem) de naam voor de 5 grote meren op of nabij de grens tussen de Verenigde Staten en Canada

Grote Oceaan pn
Ōceanus Pācificus
(aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Guadeloupe pn
Guadalupa

Guatemala /ˌgʋɑ.tə.ˈma.la/ /ˌgβ̞ɑ.tə.ˈma.la/ /ˌɣ<sup>ʊ</sup>a.tə.ˈma.la/ pn
Guatemala
(toponiem: land) land in Midden-Amerika, officieel de Republiek Guatemala

Guatemalaan n
guatemalensis

Guatemalaans adj
guatemalensis

Guatemalteeks adj
guatemalensis

Guernsey pn
Sarmia

Guinee /ɣi.ˈne/ /χi.ˈne/ pn
Guinea
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Guinee

Guyana /ɣi.ˈja.na/ /ɣβ̞i.ˈja.na/ /χi.ˈja.na/ pn
Guiana
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Coöperatieve Republiek Guyana

Göttingen /ˈgœtɪŋən/ pn
Gottinga
1. + 2. stad en district

Haas pn
Lepus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u54m en 6u09m en tussen declinatie −27° en −11°)

Habakuk pn
Habacuc Abacuc
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Habakuk een hoofdrol speelt

Hagedis pn
Lacerta
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u55m en 22u56m en tussen declinatie +35° en +57°)

Haggai pn
Aggaeus
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Haggai een hoofdrol speelt

Hamburg n
Hamburgum

Handelingen van de apostelen pn
Actus Apostolorum

Hanze pn
Ansus
(handel) (geschiedenis) verbond van Noord-Europese handelssteden, van de dertiende tot de achttiende eeuw

Hawaïaans n
Havaiana
(taal) taal gesproken in de Amerikaanse staat Hawaï

Haïti /ha.ˈhi.ti/ /ɦa.ˈi.ti/ /ɦɑ.ˈi.ti/ pn
Haitia
(toponiem: land) een land in het Caribisch gebied

Hebreeuws n
hebraeus
(Jiddisch-Hebreeuws) (taal) de officiële taal van Israël, de heilige taal van de Joden en de taal van de Tenach, West-Semitische taal, waarin het grootste gedeelte van de Tenach (OT) is geschreven en die in de staat Israël wordt gesproken

Hebreeën pn
Hebraeos

Heer /her/ n
Dominus
(religie) de christelijke aanduiding voor God

Heilige Geest n
Spiritus Sanctus
(religie) God de geest, de derde persoon van de goddelijke Drie-eenheid

Heilige Stoel n
Sancta Sedes
de pauselijke regering

Helhond pn
Cerberus
(mythologie) driekoppige hond die in de Griekse en Romeinse mythologie de toegang tot de onderwereld bewaakt

Hendrik /ˈhɛndrɪk/ pn
Henricus
(mannelijke naam) mannelijke voornaam met de betekenis "heer van het huis"
spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter h

Henegouwen pn
Hannonia
(toponiem: provincie) Belgische, Waalse provincie met als provinciehoofdstad Bergen

Hercules pn
Hercules
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u47m en 18u56m en tussen declinatie +4° en +51°)

Herman /ˈɦɛr.mɑn/ pn
Arminius
(mannelijke naam) een jongensnaam

Hermes pn
Hermes

Hettitisch n
Hetthea
(taal) een dode taal die in het huidige Turkije werd gesproken (De Hettieten zijn een antiek volk dat een Indo-Europese taal sprak, en een koninkrijk stichtte rond de stad Hattusa (het tegenwoordige Boğazkale in noord-centraal Turkije))

Hildesheim pn
Hildesia
(toponiem) een stad in de Duitse deelstaat Nedersaksen
een district in de Duitse deelstaat Nedersaksen

Hindi n
hindice
(taal) een taal die vooral gesproken wordt in de noordelijke staten van India

Hof van Justitie van de Europese Unie pn
Curia Unionis Europaeae

Holland /ˈɦɔlɑnt/ pn
Hollandia
(toponiem) een gedeelte van het westen van Nederland dat de provincies Noord-Holland en Zuid-Holland omvat
(toponiem: land)(spreektaal) (Noord-Nederlands) als pars pro toto heel Nederland.

Holocaust /ˈholokaust/ pn
Soa

Honduras /hɔn.ˈdyː.rɑs/ /ɦɔn.ˈduː.rɑs/ pn
Honduria
(toponiem: land) een land in Centraal Amerika, officieel de Republiek Honduras

Hongaars /hɔŋ(g).ˈɣaːrs/ /ɦɔŋ.ˈɣars/ /ɦɔŋ.ˈχars/ n
mađarski
(taal) een taal die wordt gesproken in Hongarije

Hongarije /ˌhɔŋ(g)ɣaˈrɛɪ̯.jə/ /ˌɦɔŋɣaˈrɛː.jə/ /ˌɦɔɴχaˈrɛɪ̯.jə/ pn
Hungaria
(toponiem: land) land in het midden van Europa, ten oosten van Oostenrijk en ten noorden van de Balkan

Hongkong /hɔŋˈkɔŋ/ pn
Hongcongum
(toponiem: land) een speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China die bestaat uit 236 eilanden en grenst aan de Zuid-Chinese Zee

Hoofdhaar pn
Coma Berenices
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u57m en 13u33m en tussen declinatie +14° en +34°)

Hooglied pn
Canticum Canticorum
(religie) boek in de Bijbel met liefdespoëzie

Hosea pn
Osee

IJsland /ˈɛɪ̯slɑnd/ /ˈɛɪ̯slɑnt/ /ˈɛːslɑnt/ pn
Islandia
(toponiem: land) een Europees land, dat omgeven is door de Atlantische Oceaan en tussen Groenland en Europa in ligt. Tot 1944 behoorde IJsland bij Denemarken, maar tegenwoordig is het zelfstandig. De officiële naam is Lýðveldið Ísland

IJslands /ˈɛɪ̯slɑnds/ /ˈɛɪ̯slɑnts/ /ˈɛːslɑnts/ n
lingua Islandica
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken op IJsland

IJssel /ˈɛisəl/ pn
Isalal
(toponiem: rivier) de Gelderse IJssel, een rivier in Gelderland en Overijssel

IJzer pn
Isara
(toponiem: rivier) een rivier in West-Vlaanderen (België) en Frans-Vlaanderen (Frankrijk). Het is de kortste van de drie Belgische rivieren die in zee uitmonden (de andere twee zijn de Maas en de Schelde)

Iberisch Schiereiland pn
Iberia
(toponiem) een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt en waarop de landen Spanje en Portugal zijn gelegen

Iberië pn
Hiberia Iberia

Ido n
ido

Ieper pn
Hyprae

Ierland /ˈiːrlɑnd/ /ˈiːrlɑnt/ pn
Hibernia Irlandia
(toponiem: eiland) een groot eiland in Noordwest-Europa

India /ˈɪn.di.ja/ pn
India
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Azië. In het noordwesten begrensd door Pakistan, in het noorden door China, Nepal en Bhutan en in het noordoosten door Myanmar en Bangladesh

Indiaan pn
Indus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u25m en 23u25m en tussen declinatie −75° en −45°)

Indo-Europeaan n
indogermanicus
(geschiedenis) lid van een prehistorisch volk en spreker van het Proto-Indo-Europees

Indonesisch /ɪndo'nezis/ n
Lingua Indonesiana
(taal) een taal die voornamelijk in Indonesië gesproken wordt

Indonesië /ˌɪn.do.ˈne.zi.jə/ pn
Indonesia
(toponiem: land) een land dat bestaat uit een groot eilandengebied tussen Zuidoost-Azië en Australië

Interlingua /ĭn'tə(r)lĭng"wə/ n
Interlingua
(taal) een hulptaal die bedoeld is om de communicatie met anderstaligen te vereenvoudigen

Internationaal Monetair Fonds pn
Aerarium Monetarium Internationale

Ionische Zee pn
Mare Ionium
(toponiem) Randzee van de Middellandse Zee, gelegen tussen Zuid-Italië en West-Griekenland

Irak /i.ˈrɑk/ pn
Iraquia Iraca
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten dat voor een groot deel in en rond het stroomgebied van de rivieren de Eufraat en de Tigris ligt

Iran /i.ˈrɑn/ pn
Irania
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten met als hoofdstad Teheran

Islamabad pn
Islamabada

Israël /ˈɪs.ra.hɛl/ /ˈɪs.ra.ɛɫ/ pn
Israel
1. een land in het Midden-Oosten, gelegen aan de Middellandse Zee

Italiaan /italiˈjaːn/ n
itala
(demoniem) een persoon die uit Italië komt

Italiaans /italiˈjaːns/ adj
italianus
(demoniem) betreffende Italië of het Italiaans

Italiaans /italiˈjaːns/ n
italicum
(taal) een Romaanse taal die wordt gesproken in Italië, San Marino, Vaticaanstad, Slovenië en Zwitserland

Italiaanse /italiˈjaːnsə/ n
itala
(demoniem) vrouwelijke persoon die uit Italië komt

Italië /iˈtaːli.jə/ pn
Italia
(toponiem: land) een land in Zuid-Europa, grenzend aan Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk en Slovenië, de officiële taal is het Italiaans

Izaak pn
Isaac
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter i

Jachthonden pn
Canes Venatici
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 12u04m en 15u05m en tussen declinatie +28° en +53°)

Jaipur pn
Iaipura
(toponiem) Hoofdstad van de Indiase deelstaat Rajasthan

Jakob pn
Jacobus

Jakobus /jaˈkobʏs/ pn
Iacobus

Jamaica /(d)ʒa.mɛɪ̯.ka/ /dʒɑ.mɑɪ̯.ka/ pn
Iamaica
(toponiem: land) een land in het Caraïbisch gebied ten zuiden van Cuba en ten westen van het eiland Hispaniola

Jan /jɑn/ pn
Ioannes
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter j

Janus pn
Iānus
(mythologie) god uit de Romeinse mythologie
(astronomie) maan van Saturnus

Japan /jaˈpɑn/ /jɑˈpɑn/ pn
Iaponia Japonia
1. een land in het oosten van Azië

Japanner n
Iapo

Japans /jɑ'pɑns/ adj
Japonicus
(demoniem) betreffende Japan of het Japans

Japans /jɑ'pɑns/ n
Lingua Iaponica
(taal) een taal die in Japan gesproken wordt

Japanse talen pn
Linguae Iaponicae
(taalkunde) taalfamilie van Japans en een tiental verwante talen die in Japan worden gesproken

Jehova /jeˈhova/ pn
Iehova

Jemen /ˈjemən/ /ˈjeːmən/ pn
Iemenia
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Republiek Jemen

Jena pn
Iena
(toponiem) een universiteitsstad in de Duitse deelstaat Thüringen
een district in de Duitse deelstaat Thüringen

Jeremia pn
Ieremias

Jesaja pn
Isaiae Isaiæ

Jezus /ˈje.zʏs/ pn
Iesus
(religie) centrale figuur in het Nieuwe Testament

Jezus Christus pn
Iesus Christus
1. Jezus van Nazareth

Jezus Sirach pn
Ecclesiasticus
(religie) apocrief boek uit de Bijbel, in het Oudgrieks vertaald door de kleinzoon van de auteur, Jezus Sirach, schriftgeleerde uit de 2e eeuw v.Chr.

Jiddisch n
Judaeo-Germanicus
(Jiddisch-Hebreeuws) (taal) Germaanse taal die door Joden over de hele wereld wordt gesproken

Jiddisj adj
Judaeo-Germanicus
(Jiddisch-Hebreeuws) (taal) van of in de Jiddisje taal

Job /'jɔb/ pn
Iobus

Jodendom n
Iudaismus

Joegoslavië pn
Iugoslavia

Johannes pn
Iohannes
een van Jezus' twaalf discipelen, traditioneel beschouwd als schrijver van een Evangelie en drie brieven in het Nieuwe Testament; volgens sommige opvattingen zou de auteur een andere volgeling van Jezus zijn

Johannus pn
Iulius
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter j

Jona /joˈna/ pn
Ionas

Jordanië /jɔr.ˈda.ni.jə/ pn
Iordania
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Hasjemitisch Koninkrijk Jordanië

Joël /joˈʔel/ pn
Ioel

Judas pn
Iudas
(religie) boek in de Bijbel, in de vorm van een brief van Judas Taddeüs

Judit pn
Iudith
(religie) apocrief boek uit de Bijbel waarin Judit een hoofdrol speelt

Jupiter /ˈjypiˌtɛr/ pn
Iuppiter

Kaapverdië /kab.ˈvɛr.di.jə/ /kap.ˈfɛr.di.jə/ pn
Insulae Gorgades
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Kaboel /'kabul/ pn
Cabulium
(toponiem) Afghaanse provincie

Kameleon pn
Chamaeleon
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 7u32m en 13u48m en tussen declinatie −83° en −75°)

Kameroen /ˌka.mə.ˈrun/ pn
Cameronia
(toponiem: land) een land in Midden-Afrika, officieel de Republiek Kameroen

Kandahar pn
Alexandria Arachosia
(toponiem) een stad gelegen in Zuid-Afghanistan en de hoofdstad van de gelijknamige provincie

Karnataka pn
Carnatica
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het zuiden van het land. Hoofdstad is Bangalore

Kaspische Zee pn
Caspium mare
(toponiem) een grote door land omsloten zoutwatervlakte op de grens van Europa en Azië

Kazachstan /ˈka.zɑx.stɑn/ /ˈka.zɑχ.stɑn/ pn
Cazastania Casachia
(toponiem: land) een land in Centraal-Azië en het uiterste oosten van Europa

Kaïn pn
Cain
(religie) oudste zoon van Adam en Eva die uit afgunst zijn broeder Abel doodsloeg

Kelten /kɛɫtən/ n
Celtae
alleen meervoud Indo-Europees volk waarvan de meeste leden op de Britse eilanden en in Bretagne leven

Keltisch /ˈkɛl.tis/ /ˈkɛɫ.tis/ adj
celticus
met betrekking tot Kelten

Kenia /ˈke.ni.ja/ pn
Kenia
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Kenia, grenzend aan Somalië, Ethiopië, Oeganda, Tanzania en de Indische Oceaan

Kerala pn
Malabaria
(toponiem) een Indiase deelstaat die in het zuiden van het land ligt met Trivandrum als hoofdstad

Kerstmis /ˈkɛrs(t)məs/ /ˈkɛrsmɪs/ /ˈkɛrstmɪs/ n
Christi Natalis
(religie) (feest) (kerst) een feest ter herinnering van de geboorte van Jezus met een vieringsdatum die verschilt per christelijke traditie

Keulen pn
Colonia Agrippina CCAA

Kiel pn
Carina
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u02m en 11u18m en tussen declinatie −75° en −51°)

Kiev pn
Kiovia
(toponiem) de hoofdstad van Oekraïne

Kirgizië /kɪr.ˈɣi.zi.jə/ /kɪr.ˈχi.zi.jə/ pn
Chirgisia
(toponiem: land) een land in Centraal Azië, officieel de Kirgizische Republiek, dat geheel door land omsloten is

Kiribati /ˌki.ri.ˈba.ti/ pn
Kiribati
(toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Kiribati

Klaagliederen pn
Lamentationes

Kleine Beer pn
Ursa Minor
(astronomie) een hoog aan het noordelijk halfrond zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 13u en 18u (hoofdzakelijk) en tussen declinatie +65° en +90°)

Kleine Hond pn
Canis Minor
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 7u04m en 8u09m en tussen declinatie 0° en +13°)

Kleine Leeuw pn
Leo Minor
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u19m en 11u04m en tussen declinatie +23° en +42°)

Kleine Waterslang pn
Hydrus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 0u02m en 4u33m en tussen declinatie −82° en −58°)

Klingon n
Klingonica
(taal) een kunsttaal die uitgevonden is door Marc Okrand voor Star Trek-films

Koerdisch n
curdicus
(taal) een taal die door de Koerden gesproken wordt

Koeweit /ˈkuwɛɪ̯t/ /ˈkuʋɛɪ̯t/ /ˈkuβ̞ɛ:t/ pn
Cuvaitum
(toponiem: land) een kleine olierijke monarchie op het Arabische schiereiland in Azië aan de kust van de Perzische Golf

Kolossenzen pn
Colossenses

Kompas pn
Pyxis
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u26m en 9u26m en tussen declinatie −37° en −17°)

Koningen pn
Regum

Koran pn
Alcoranus
(religie) (de tekst van) het heilig boek van de islam

Korea /koˈre.ja/ pn
Corea
(toponiem: land) een schiereiland in Oost-Azië

Koreaans /koreˈjaːns/ n
Lingua Coreana
(taal) een taal die in Korea gesproken wordt.

Korintiërs pn
Corinthios

Kosovo /ˈkɔsɔˌvo/ pn
Kosovia
(toponiem: land) land op het Balkanschiereiland dat volgens Servië een provincie van Servië is, maar dat zichzelf als een onafhankelijke staat beschouwt

Kraanvogel pn
Grus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u25m en 23u25m en tussen declinatie −57° en −37°)

Krakau pn
Cracovia
(toponiem) na Warschau en Łódź de op twee na grootste stad van Polen

Kreeft pn
Cancer
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 juni tot ca. 23 juli

Kreta pn
Creta
(toponiem: eiland) bij Griekenland behorend eiland in de Egeïsche Zee

Krim krɪm pn
Crimaea
(toponiem) een schiereiland aan de noordkust van de Zwarte Zee

Kroatisch /kroˈwatis/ /kroˈwaːtɪs/ n
croaticus
(taal) een taal die vooral in Kroatië gesproken wordt

Kroatië /kroˈwatsi.jə/ /kroˈwaːsi.jə/ pn
Croatia
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten zuiden van Hongarije

Kronieken n
Paralipomenon

La Mancha pn
Manica

La Rioja pn
Rioiia

Ladinisch n
dolomiana
(taal) Romaanse taal gesproken door 35 duizend mensen in Italië en de Verenigde StatenLadinisch is erg verwant aan het en kent als dialecten Atesino, Cadorino, Gardena, Fassano, Badiotto, Marebbano, Livinallees en Ampezzano

Laos /ˈla.ɔs/ pn
Laotia Laonia
(toponiem: land) een land in Azië grenzend aan Myanmar, China, Vietnam, Cambodja en Thailand

Lapland pn
Laponia

Latijn n
Latinum Lingua Latina
(taal) taal van de Romeinen in de oudheid, die later in gebruik bleef in religie en wetenschap

Latijnse alfabet n
alphabetum latinum
de reeks lettertekens oorspronkelijk gebruikt om teksten in het Latijn te schrijven en tegenwoordig met aanpassingen voor veel talen gebruikt

Leeuw pn
Leo
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 juli tot ca. 23 augustus

Leiden pn
Lugdunum Batavorum

Leo pn
Leo
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter l

Lesotho /le.'sɔ.to/ pn
Lesothum
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Lesotho

Letland /ˈlɛtlɑnd/ /ˈlɛtlɑnt/ pn
Lettonia
(toponiem: land) een Europees land aan de Oostzee

Lets /lɛts/ adj
letticus
(demoniem) betreffende Letland

Lets /lɛts/ n
letticus
(taal) de officiële taal van Letland

Leuven /ˈløːˌvə(n)/ pn
Lovanium
(toponiem) de provinciehoofdstad van Vlaams-Brabant in België

Leuvens /ˈløvə(n)s/ adj
Lovaniensis
(demoniem) van, uit, betreffende of als in Leuven

Leviticus pn
Leviticus

Libanon /ˈli.ba.nɔn/ /ˈli.bɑ.nɔn/ pn
Libanus
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Libanese Republiek

Liberia /li.'beː.ri.ja/ /li.'bɪː.ri.ja/ pn
Liberia
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Liberia

Libisch adj
Libycus
(demoniem) op Libië betrekking hebbend

Libië /ˈli.bi.jə/ pn
Libya
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Grote Libisch-Arabische Socialistische Volks-Jamahiriyah

Liechtenstein /ˈlixtə(n)ˌstɛɪ̯n/ /ˌlixtə(n)ˈstɛːn/ /ˌliχtə(n)ˈstɛɪ̯n/ pn
Lichtenstenum
(toponiem: land) een klein land in Europa gelegen tussen Zwitserland en Oostenrijk

Lier pn
Lyra
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u12m en 19u26m en tussen declinatie +25° en +48°)

Limburg /ˈlɪm.bʏrx/ /ˈlɪm.bʏrχ/ pn
Limburgum
(toponiem: provincie) een provincie in België, in het oosten van Vlaanderen, die in Vlaanderen aan Vlaams-Brabant en de provincie Antwerpen grenst, en verder aan Wallonië en aan de Nederlandse provincies Limburg en Noord-Brabant grenst

Limburgs /ˈlɪm.bʏrxs/ /ˈlɪm.bʏrχs/ n
Limburgica
(taal) verzamelnaam van een reeks variëteiten van de West-Germaanse taalfamilie, gesproken in Limburg aan beide zijden van de Belgisch-Nederlandse staatsgrens, in de buurt van Budel, de Voerstreek en in Selfkant in Duitsland

Litouwen /liˈtaʊ̯.wə(n)/ /liˈtɑuwə(n)/ /liˈtɔʊ̯.β̞ə(n)/ /ˈliˌtʌʊ̯.β̞ə(n)/ pn
Lituania Lithuania
(toponiem: land) een Europees land ter hoogte van Wit-Rusland met de buurlanden Letland, Wit-Rusland, Polen en Rusland en de officiële naam de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika)

Litouws /liˈtaʊ̯s/ /ˈlitɔʊ̯β̞s/ /ˈlitʌʊ̯s/ n
lingua Lituana
(taal) een Baltische taal die wordt gesproken in Litouwen

Lodewijk pn
Ludovicus Clovis
(mannelijke naam) eigennaam van Frankische herkomst: Hlodovech lat. Clovis

Lombardije pn
Langobardia

Londen /ˈlɔndən/ pn
Londinium
(toponiem) de hoofdstad van Engeland en het Verenigd Koninkrijk

Lotharingen pn
Lotharingia

Lucas pn
Lucas
(religie) naam van een van Jezus' volgelingen, traditioneel beschouwd als schrijver van een van de Evangeliën

Luchtpomp pn
Antlia
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u25m en 11u03m en tussen declinatie −40° en −24°)

Luik /lœʏ̯k/ /lœːk/ pn
Leodium Leodicum Vicus Leodicus
(toponiem) een provinciehoofdstad in België
(toponiem: provincie) een Belgische provincie

Luiks adj
Leodiensis

Lukas /ˈlykɑs/ pn
Lucas

Luxemburg /ˈlyksəmˌbʏrx/ /ˈlyksəmˌbʏrχ/ pn
Luxemburgum
(toponiem: land) een land in Europa, omgeven door Frankrijk, België en Duitsland
(toponiem) de hoofdstad van het Groothertogdom Luxemburg
(toponiem: provincie) een provincie in Wallonië (België)

Lviv pn
Leopolis

Lynx pn
Lynx
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u13m en 9u40m en tussen declinatie +33° en +62°)

Maagd pn
Virgo
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 23 augustus tot ca. 23 september

Maagdeneilanden pn
Virgineae insulae

Maas /mas/ pn
Mosa
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt in Frankrijk en via België en Nederland opgaat in de Rijn-Schelde-delta

Macedonisch n
Macedonicus
(taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Noord-Macedonië

Macedonië /ˌmasəˈdoni.jə/ /ˌmasəˈdoːni.jə/ pn
Macedonia
historisch Grieks koninkrijk
de grootste regio van Griekenland
(geschiedenis) land in de Balkan, sinds 12 februari 2019 heet het land officieel Noord-Macedonië

Macedoniër /ˌmasəˈdoni.jər/ /ˌmasəˈdoːni.jər/ n
Macedoniense
(demoniem) een inwoner van Macedonië, of iemand afkomstig uit Macedonië

Madagaskar /ma.da.'ɣɑs.kɑr/ /ˌma.dɑ.'χɑs.kɑr/ pn
Madagascaria
(toponiem: land) staat op het bovengenoemde eiland, de Republiek Madagaskar

Madrid pn
Matritum Madritum

Malawi /ma.'la.wi/ /ma.'la.ʋi/ /ma.'la.β̞i/ pn
Malavium
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat niet aan de zee grenst

Maldiven /mɑl.ˈdi.və(n)/ /mɑɫ.ˈdi.və(n)/ pn
Divi
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan

Maleachi pn
Malachias

Maleis /mɑ.ˈlɛɪs/ n
Malaeorum
(taal) een Austronesische taal en de officiële taal van Maleisië, Brunei en Singapore die ook in delen van Indonesië, Thailand en de Filipijnen gesproken wordt

Maleisië /maˈlɛ:zi.jə/ /maˈlɛɪ̯zi.jə/ pn
Malaesia
(toponiem: land) een land in het zuidoosten van Azië dat bestaat uit twee afzonderlijke delen die gescheiden worden door de Zuid-Chinese Zee

Mali /'ma.li/ pn
Malia
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Mali

Malta /ˈmɑlta/ /ˈmɑɫta/ pn
Melita Melitta
(toponiem: land) land in de Middellandse Zee, dat bestaat uit de drie eilanden van Malta, Gozo en Comino

Maltees /mɑlˈteːs/ /mɑɫˈtes/ n
Melitensis
1. taal
2. persoon

Maltese /mɑlˈteːsə/ /mɑɫˈtesə/ n
Melitensis
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Malta, of een vrouw afkomstig uit Malta

Man /mɛn/ pn
Monapia
(toponiem: eiland) een eiland in de Ierse Zee

Mandarijn n
lingua Sinensis Mandarinica
(taal) Mandarijns Chinees

Maria pn
Coredemptrix

Maria-Boodschap n
Annuntiatio Sollemnitas Annuntiationis Domini
het hoogfeest ter gedachtenis van de aankondiging (annunciatie) van de geboorte van Jezus aan Maria. In de Orthodoxe en Katholieke Kerk valt deze feestdag op 25 maart, negen maanden voor Kerstmis

Marie pn
Marcellus
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter m

Marokko /ma.ˈrɔ.ko/ pn
Marocum
(toponiem: land) een land in het uiterste noordwesten van Afrika

Mars pn
Mars

Marshalleilanden /mɑr.ʃəl.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəl.ɛː.lɑn.də(n)/ /mɑr.ʃəɫ.ɛɪ̯.lɑn.də(n)/ pn
Insulae Marsalienses
(toponiem: land) een land in Oceanië

Martinique pn
Martinica

Martinus pn
Marcellus
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter m

Matteüs pn
Matthaeus

Mauritanië /ˌmaʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmɔʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ /ˌmʌʊ̯.ri.ˈta.ni.jə/ pn
Mauretania
(toponiem: land) een land in Noord-Afrika, officieel de Islamitische Republiek Mauritanië

Mauritius /maʊ̯.'ri.si.jəs/ /mɔʊ̯.'ri.si.jəs/ /mʌʊ̯.'ri.tsi.jəs/ pn
Mauritia
(toponiem: land) een land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek Mauritius

Mayotte pn
Maiota

Melbourne pn
Melburnia
(toponiem) Tweede grootste stad van Australië en hoofdstad van de deelstaat Victoria

Melilla pn
Rusadir

Melkweg pn
Via Lactea
(astronomie) het sterrenstelsel waarin wij ons bevinden en dat op donkere nachten als lichtende band aan de hemel te zien is.

Mercurius pn
Mercurius

Mesopotamië n
Mesopotamia
Historische land tussen de rivieren Eufraat en Tigris, het huidige Irak

Mexico /ˈmɛg.zi.ˌko/ /ˈmɛk.si.ˌko/ pn
Mexicum
(toponiem: land) een land in Amerika, officieel de Verenigde Mexicaanse Staten grenzend aan de Verenigde Staten, Belize en Guatemala, de Grote Oceaan en de Golf van Mexico

Micha /miˈxa/ /ˈmiʃa/ pn
Michaeas
(religie) naam van meerdere personen uit de Bijbel
Leviet, nakomeling van Kehat, zoon van Uzziël (4x: 1 Kron. 23:20 +)
afstammeling van Ruben, zoon van Simi, vader van Reaja (1 Kron. 5:5)
een van de Levieten die zich na terugkeer uit de ballingschap in Babel verbinden om de Tora te onderhouden (Neh. 10:12)
man uit het gebied van Efraïm met een eigen heiligdom; de stam Dan rooft beelden en kleding daaruit; andere naam: Michajehu (19x: Recht. 17:5 +)
profeet uit Moreset in de tijd van de koningen Jotam, Achaz en Hizkia van Juda; zijn woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (Jer. 26:18, Mi. 1:1)
vader van Abdon of Achbor; andere naam: Michaja (2 Kron. 34:20)
vader van Mattanja, Leviet; andere naam: Michaja (Neh. 11:17, 11:22, 1 Kron. 9:15)
zoon van Jimla, profeet in de tijd van koning Achab van Israël; andere naam: Michajehu (2 Kron. 18:14)
zoon van Mefiboset of Meribbaäl (5x: 2 Sam. 9:12, 1 Kron. 8:34 +)
(religie) boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Micha uit Moreset een hoofdrol speelt
(mannelijke naam) jongensnaam

Microscoop pn
Microscopium
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u25m en 21u25m en tussen declinatie −45° en −28°)

Middellandse Zee pn
mare nostrum Mare Mediterraneum
(aardrijkskunde) Randzee van de Atlantische Oceaan, gelegen tussen Zuid-Europa, Noord-Afrika en West-Azië

Midden-Amerika pn
America Centralis
(toponiem) het gebied tussen Noord-Amerika en Zuid-Amerika omvattende Centraal-Amerika, Mexico en het Caribisch gebied (de Caraïben)

Midden-Oosten n
Oriens Medius
(aardrijkskunde) regio die bestaat uit Zuidwest-Azië en het noordoosten van Afrika

Milaan pn
Mediolanum
(toponiem) stad in het noordwesten van Italië

Moezel pn
Mosella
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt bij de Col de Bussang in de Vogezen op 735 meter hoogte en na 544 kilometer bij Koblenz in de Rijn uitmondt

Moldavië /mɔlˈdaːvi.jə/ /mɔɫˈdavi.jə/ pn
Moldavia
(toponiem: land) een land en regio in Zuidoost-Europa grenzend aan Oekraïne en Roemenië

Monaco /moˈnako/ /ˈmo.na.ko/ pn
Monoecus
(toponiem: land) een dwergstaatje in Zuid-Europa, officieel het Vorstendom Monaco, dat aan Frankrijk grenst

Mongolië /mɔŋ.ˈ(g)ɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈɣo.li.jə/ /mɔŋ.ˈχo.li.jə/ pn
Mongolia
(toponiem: land) een land in Azië en omringd door China in het zuiden en Rusland in het noorden

Mongools n
mongolicus
(taal) macrotaal die de officiële taal van Mongolië is en die ook in China en Rusland gesproken wordt

Montenegro /ˌmɔntəˈnegro/ /ˌmɔntəˈneːɣro/ pn
Mons Niger
(toponiem: land) land in Zuidoost-Europa gelegen aan de Adriatische Zee en grenzend aan Kroatië, Bosnië en Herzegovina, Servië en Albanië

Moravië pn
Moravia

Mozambique /ˌmo.zɑm.ˈbik/ /ˌmo.zɑm.ˈbɪk/ pn
Mozambicum
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de republiek Mozambique

Murcia pn
Murcia

Naams adj
Namurcensis

Nahuatl /ˈna.wɑtl̥̩/ /ˈna.wɑtl̩/ n
lingua navatlaca
(taal) benaming voor een groep van verwante talen die door de Nahua, oorspronkelijke bewoners van Mexico, gesproken wordenNahuatl wordt door taalkundigen gezien als een zogenaamde macrotaal, er bestaat geen "Standaardnahuatl".

Nahum /ˈnahʏm/ pn
Nahum
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Nahum een hoofdrol speelt

Namen pn
Namurcum
(toponiem: provincie) een provincie in het oosten van België

Namibië /na.'mi.bi.jə/ pn
Namibia
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika

Napels pn
Neapolis Neāpolis
(toponiem) stad in Italië, hoofdstad van de regio Campanië

Napolitaans adj
neāpolītānus
(demoniem) afkomstig uit, met betrekking tot, of zoals gebruikelijk, in Napels

Nauru /na.ˈu.ru/ /naˈuru/ /ˈnaʊ̯.ru/ pn
Naurum
(toponiem: land) een land in de Stille Oceaan

Navarra pn
Navarra

Nederland /ˈnedərˌlɑnt/ /ˈneːdərˌlɑnd/ /ˈneːdərˌlɑnt/ pn
Nederlandia Batavia
(toponiem: land) land in het westen van Europa, grenzend aan Duitsland en België, belangrijkste deel van het Koninkrijk der Nederlanden

Nederlander /ˈne.dər.ˌlɑn.dər/ n
Batavus
(demoniem) een inwoner van Nederland of persoon die de Nederlandse nationaliteit bezit

Nederlands /ˈne.dər.ˌlɑnds/ /ˈne.dər.ˌlɑnts/ n
batavice lingua Batava lingua Nederlandiae
(taal) West-Germaanse taal die wordt gesproken door 25 miljoen mensen in Nederland en het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden, België en Suriname

Nehemia pn
Nehemias Nehemiae

Nepal /ˈnepɑɫ/ /ˈneːpɑl/ pn
Nepalia
(toponiem: land) een land in Azië, gelegen in de Himalaya tussen India en China (Tibet)

Neptunus pn
Neptunus

Net pn
Reticulum
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u14m en 4u35m en tussen declinatie −67° en −53°)

New York /nuˈjɔːrk/ pn
Novum Eboracum
m (toponiem) deelstaat van de Verenigde Staten

Nibelungenlied n
Carmen Nibelungorum

Nicaragua /ˌni.ka.ˈra.gβ̞a/ /ˌni.ka.ˈra.ɣuwa/ /ˌni.kɑ.ˈra.gʋa/ pn
Nicaragua
(toponiem: land) een staat in Midden-Amerika, tussen Honduras en Costa Rica

Nieuw-Caledonië pn
Nova Caledonia

Nieuw-Hampshire pn
Nova Hantonia
één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten van Amerika. Nieuw Hampshire ligt aan de Atlantische Oceaan en grenst aan Canada en de deelstaten Maine, Massachusetts en Vermont

Nieuw-Mexico pn
Novum Mexicum
één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten van Amerika. Nieuw Mexico grenst aan Mexico en aan de deelstaten Texas, Oklahoma, Arizona, Utah en Colorado

Nieuw-Zeeland /niβ̞.ˈze.lɑnt/ /nyʊ̯.ˈze.lɑnd/ pn
Nova Zelandia Nova Seelandia
(toponiem: land) (toponiem: eiland) een land in het zuidwesten van de Grote Oceaan, gelegen naast Australië. Het bestaat uit een eilandengroep.

Nieuw-Zuid-Wales pn
Nova Cambria Australis
(toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuidoosten van het land, met als hoofdstad Sydney

Nieuwe Testament pn
Novum Testāmentum
(religie) (christelijk) samenstelling van Bijbelboeken die de komst van Christus en het christelijk geloof beschrijven

Nieuwjaar n
annus faustus
(jaarwisseling) feestdag ter gelegenheid van het begin van een nieuw jaar van de gebruikte kalender

Niger /'ni.ɣər/ /'ni.χər/ pn
Niger
(toponiem: land) een land in West-Afrika
(toponiem: rivier) een rivier in West-Afrika

Nigeria /ni.'ɣeː.ri.ja/ /ni.'χɪː.ri.ja/ pn
Nigeria
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Nijmegen pn
Ulpia Noviomagus Batavorum

Ninove /ˈni.no.ˌvə/ pn
Ninive
(toponiem) een stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen

Niue pn
Niue

Nobelprijs n
praemium Nobelianum
een jaarlijkse geldprijs voor wetenschappers en anderen die een opmerkelijke prestatie hebben geleverd

Noord-Amerika pn
America septentrionalis
(toponiem) (werelddeel) het continent dat ten noorden van Zuid-Amerika ligt, tussen de Grote, Arctische en de Atlantische Oceaan

Noord-Brabant /noːrd.ˈbra.bɑnt/ /no̝ːrd.ˈbra.bɑnt/ /ˌnoːrd.bra.bɑnd/ pn
Brabantia Septentrionalis
(toponiem: provincie) een provincie in het zuiden van Nederland, die aan Gelderland, Limburg, Zeeland, Zuid-Holland en België grenst

Noord-Carolina pn
Carolīna Septentriōnālis
één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Noord Carolina ligt aan de Atlantische Oceaan, en grenst aan de deelstaten Zuid Carolina, Georgia, Tennessee en Virginia

Noord-Dakota pn
Dacota Septentrionalis
één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Noord-Dakota grenst aan Canada en aan de deelstaten Zuid-Dakota, Montana en Minnesota

Noord-Holland /noːrt.ˈɦɔ.lɑnt/ /no̝ːr.ˈtɔ.lɑnt/ /ˈnoːrd.hɔ.lɑnd/ pn
Hollandia Septentrionalis
(toponiem: provincie) een provincie in het noordwesten van Nederland, begrensd door de Noordzee, het IJsselmeer, Flevoland, de provincie Utrecht en Zuid-Holland alsook door de Noordzee

Noord-Korea /ˌnoːrt koˈre.ja/ /ˌno̝ːrt koˈre.ja/ pn
Corea Borealis
(toponiem: land) een land in Oost-Azië, officieel de Democratische Volksrepubliek Korea

Noordelijk Territorium pn
Territorium Septentrionale
(toponiem) Australisch territorium gelegen in het noorden van het land. Hoofdstad is Darwin

Noorderkroon n
Corona Borealis
(astronomie) sterrenbeeld bestaande uit zeven sterren die in een halve cirkel staan, noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u14m en 16u22m en tussen declinatie +26° en +40°)

Noordzee /ˈnoːrdzeː/ /ˈnoːrtseː/ /ˈno̝ːrtse/ pn
Mare Germanicum
(toponiem) zee tussen Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland en België

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ adj
lingua norvegica
(demoniem) betreffende Noorwegen en/of het Noors

Noors /noːrs/ /no̝ːrs/ n
lingua norvegica
(taal) de taal die wordt gesproken in Noorwegen

Noorwegen /ˈnoːrˌweɣə(n)/ /ˈnoːrˌβ̞eɣə(n)/ /ˈno̝ːrˌʋeχə(n)/ pn
Norvegia
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, op het Scandinavisch schiereiland dat aan Zweden, Finland en Rusland grenst en als officiële naam het Koninkrijk Noorwegen (Kongeriket Norge) heeft

Normandië /nɔrˈmɑndɪə/ pn
Normannia
(toponiem) een streek in het noorden van Frankrijk

Numeri /ˈnumeɾi/ pn
Numerī Numeri

Obadja /oˈbɑtja/ pn
Abdiæ Abdiae
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Obadja een hoofdrol speelt
Abdias
(religie) gangbare vertaling voor de naam Obadjahoe in de Bijbel

Occitaans adj
lingua Occitana
1. een taal die in het zuiden van Frankrijk gesproken wordt

Oceanië /oseˈjani.jə/ /oseˈjaːni.jə/ pn
Oceania
(toponiem) (werelddeel) de collectieve naam voor een groot aantal eilanden in de Stille Oceaan bij Papoea-Nieuw-Guinea en Australië

Octant pn
Octans
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming en tussen declinatie −90° en −75°)

Odessa pn
Odessa

Oeganda /u.'ɣɑn.da/ /u.'χɑn.da/ pn
Uganda
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Republiek Oeganda

Oekraïens /ukraˈɦins/ /ukraˈʔins/ n
lingua Ukrainica
(taal) een Slavische taal die in Oekraïne gesproken wordt

Oekraïne /ukraˈɦinə/ /ukraˈʔinə/ pn
Ucraina
(toponiem: land) een land in Oost-Europa met als hoofdstad Kiev

Oezbekistan /us.ˈbe.kɪ.stɑn/ /uz.ˈbe.kɪ.stɑn/ pn
Usbecia
(toponiem: land) een land in centraal Azië, officieel de Republiek Oezbekistan, dat geheel door land wordt omsloten

Oklahoma pn
Oclahoma
(toponiem) één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten van Amerika. Oklahoma grenst aan Texas, Kansas, Colorado, Nieuw-Mexico, Missouri en Arkansas.

Oktoberrevolutie pn
Revolutio Octobris Russica

Olympisch adj
Olympiacus Olympicus Olympius

Olympische Spelen /o.ˌlɪm.pi.sə.ˈspe.lə(n)/ pn
Olympia
(sport) vierjaarlijks sportevenement dat zijn oorsprong in de stad Olympia in de Griekse landstreek Elis heeft

Oman /o.ˈman/ /ˈo.mɑn/ pn
Omania
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel het Sultanaat Oman

Onze-Lieve-Vrouwekerk /ˌɔn.zəˌli.vəˈvrɑʊ̯.əˌkɛrk/ /ˌɔn.zəˌli.vəˈvrɔʊ̯.əˌkɛrk/ n
ecclesia Nostrae Dominae
een veel voorkomende naam van katholieke kerken

Onzevader pn
Pater noster
(religie) titel van het gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de Bergrede

Oost-Timor /os.ˈti.mɔr/ pn
Timoria Orientalis
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Azië, bestaande uit een gedeelte van het eiland Timor en de kleinere eilandjes Atauro en Jaco in het geheel. Het overige deel van het eiland Timor behoort bij Indonesië

Oostende pn
Ostenda
(toponiem) een stad in de Belgische provincie West-Vlaanderen

Oostenrijk /ˈostə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛɪ̯k/ /ˈoːstə(n)ˌrɛːk/ pn
Austria
(toponiem: land) een republiek in Midden-Europa grenzend aan Zwitserland en Liechtenstein in het westen, aan Duitsland en Tsjechië in het noorden, aan Slowakije en Hongarije in het oosten en aan Italië en Slovenië in het zuiden

Oostzee pn
mare Balticum Mare Balticum
(toponiem) zee die tussen Zweden en de Baltische staten ligt

Openbaring n
Apocalypsis
(religie) laatste boek van de Bijbel

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling pn
Ordo oeconomicae cooperationi et evolutioni favendis

Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa pn
Organizatio securitati cooperationique in Europa favendis

Orion pn
Orion
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u4 en 6u35m en tussen declinatie −11° en +23°)

Oslo pn
Asloa
(toponiem) de hoofdstad en grootste stad van Noorwegen, gelegen in het zuidoosten van het land
een provincie in Noorwegen

Ossenhoeder pn
Bootes
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u33m en 15u47m en tussen declinatie +7° en +55°)

Otto pn
Hydruntum
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter o

Oude Testament n
Vetus Testamentum
(religie) reeks boeken in de christelijke Bijbel die zijn ontleend aan de joodse Tenach

Oudengels n
Lingua Anglica Antiqua
(taal) het Engels zoals het tussen 400 en 1100 werd gesproken en dat de voorloper van het moderne Engels is

Oudgrieks n
graece antique
(taal) een nu dode taal die werd gesproken in Griekenland

Oudnoords n
lingua Nordica antiqua
(taal) een Noord-Germaanse taal die gesproken werd tussen ongeveer de 8e en de 14e eeuw en die de voorganger van de Scandinavische talen was

Oven pn
Fornax
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u44m en 3u48m en tussen declinatie −40° en −24°)

Overijssel /ˌovəˈrɛɪ̯sɔɫ/ /ˌovəˈrɛɪ̯səl/ /ˌovəˈrɛːsəɫ/ pn
Transisalania
(toponiem: provincie) provincie in het oosten van Nederland, die door Friesland, Drenthe, Gelderland, Flevoland en de Duitse deelstaten Nedersaksen en Noord-Rijnland-Westfalen wordt begrensd

Oxford pn
Oxonia

Pakistan /ˈpa.kɪ.ˌstɑn/ pn
Pakistania
(toponiem: land) een land in het zuiden van Azië grenzend aan India, Afghanistan, Iran en China. De officiële naam is de Islamitische Republiek Pakistan

Palestina pn
Palaestina

Palmzondag pn
Dominica in Palmis
(religie) de zondag voor Pasen

Panama /ˈpa.na.ma/ /ˈpɑ.nə.ma/ pn
Panamaria
(toponiem: land) een land in Centraal-Amerika dat grenst aan Costa Rica en Colombia

Panamakanaal pn
Canalis Panamensis

Papoea-Nieuw-Guinea /ˌpa.pu.wa.niβ̞.ɣi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.niβ̞.χi.ˈne.ja/ /ˌpa.pu.wa.nyʊ̯.ɣi.ˈne.ja/ pn
Papua Nova Guinea
(toponiem: land) de soevereine "Onafhankelijke Staat Papoea-Nieuw-Guinea" (Engels: Independent State of Papua New Guinea) die het onder [1] genoemde gebied en naburige eilanden omvat

Paradijsvogel pn
Apus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u45m en 18u17m en tussen declinatie −83° en −67°)

Paraguay /ˈpa.ra.gʋɑɪ̯/ /ˈpa.ra.gβ̞ɑɪ̯/ /ˈpa.ra.ɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ /ˈparaˌɡwe/ pn
Paraguaia Paraquaria
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika, officieel de Republiek Paraguay, dat geheel door land omsloten wordt

Parijs pn
Lutetia Parisii Paris
(toponiem) de hoofdstad van Frankrijk

Parijzenaar n
Parīsiensis
(demoniem) een inwoner van Parijs, of iemand afkomstig uit Parijs

Pasen n
pascha
(religie) (feest) het belangrijkste feest van het christendom, waarbij de Opstanding van Jesus centraal staat

Passer n
Circinus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 13u35m en 15u26m en tussen declinatie −70° en −54°)

Pauw pn
Pavo
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 17u37m en 21u30m en tussen declinatie −75° en −57°)

Pegasus pn
Pegasus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 21u06m en 0u13m en tussen declinatie +2° en +36°)

Perseus pn
Perseus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 1u26m en 4u46m en tussen declinatie +31° en +59°)

Peru /peˈru/ pn
Peruvia
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Perzisch n
persicus
(taal) een Indo-Iraanse taal die gesproken wordt in Iran, Afghanistan en Tadzjikistan

Petrus pn
Petrus
(religie) naam waaronder Simon, zoon van Jona, één van de twaalf discipelen van Jezus, bekend is geworden; als heilige beschouwd als bewaker van de hemelpoort (Matt. 16:18, Marcus 3:16, Lucas 6:14, Joh. 1:43)
(religie) naam van twee boeken in het Nieuwe Testament (1 Petrus en 2 Petrus) in de vorm van brieven van de discipel Petrus

Phoenix pn
Phoenix
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u24m en 2u24m en tussen declinatie −58° en −40°)

Picardië /pɪˈkɑrdɪʲə/ pn
Picardia
(toponiem) regio in Noord-Frankrijk, noordoostelijk van Normandië

Pieter pn
Petrus
(mannelijke naam) jongensnaam

Pijl pn
Sagitta
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u56m en 20u18m en tussen declinatie +16° en +21°)

Pitcairneilanden pn
Pitkerno salos
(toponiem: eiland) (toponiem: land) groep van vijf eilanden halverwege Paaseiland en Tahiti waarvan alleen het hoofdeiland Pitcairn bewoond is. De eilanden vormen een overzees gebiedsdeel onder soevereiniteit van het Verenigd Koninkrijk. (Een 'land' dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 612, de drieletterige landcode: PCN en de tweeletterige landcode: PN)

Piëmontees n
lingua Pedemontana
(taal) taal gesproken door 3 106 620 mensen in Italië, Argentinië, Australië en de Verenigde Staten

Pluto pn
Pluto
Romeinse god van de onderwereld en de rijkdom
(astronomie) hemellichaam, in 1930 ontdekt en tot 24 augustus 2006 beschouwd als de negende en laatste planeet van het zonnestelsel, sindsdien geclassificeerd als dwergplaneet

Po /po/ pn
Padus
(toponiem: rivier) belangrijkste stroom in Noord-Italië

Polaris pn
Alpha Ursae Minoris
(astronomie) de zwakke ster die ongeveer in het verlengde van de aardas boven de Noorpool staat in het sterrenbeeld de 'Kleine beer'

Polen /ˈpolə(n)/ /ˈpoːlə(n)/ pn
Polonia
(toponiem: land) een land in het midden van Europa met de officiële naam Republiek Polen (Rzeczpospolita Polska)

Pool /pol/ /poɫ/ /po̝ɫ/ n
polonus
(demoniem) een inwoner van Polen, of iemand afkomstig uit Polen

Pools /poɫs/ /poːls/ /po̝ɫs/ n
excolo
(taal) een taal die in Polen gesproken wordt.

Poolster pn
stella polaris
(astronomie) Polaris de ster die in onze tijd vrijwel in het noordelijke verlengde van de aardas staat en bijgevolg geen schijnbare beweging aan de hemelkoepel maakt

Portugal /'pɔrtyɣɑl/ pn
Lusitania Portugallia Portus Cale
1. een land in het zuidwesten van Europa, officieel de Portugese Republiek

Portugees /ˌpɔr.ty.ˈɣes/ /ˌpɔr.ty.ˈχes/ n
lingua Lusitana
(taal) o een Ibero-Romaanse taal die vooral wordt gesproken in Portugal, Brazilië, Kaapverdië, Oost-Timor, Guinee-Bissau, Macau, Sao Tomé en Principe en Angola

Portugese /pɔr.ty.ˈɣe.sə/ /ˌpɔr.ty.ˈχe.sə/ n
lusitanus
(demoniem) een vrouwelijke inwoner van Portugal of een vrouw of meisje van Portugese afkomst.

Praag /prax/ /praç/ pn
Praga
(toponiem) hoofdstad van Tsjechië

Prediker pn
Ecclesiastes

Proto-Indo-Europees n
lingua indogermanica
(taal) hypothetische, gereconstrueerde taal waar vele Europese talen, waaronder het Nederlands en het Frans, van afstammen

Pruisen pn
Borussia Prutenia

Pruisisch blauw n
caeruleus berolinensis
een variant van de kleur blauw met een groenachtige ondertoon

Psalmen pn
Psalmi
(religie) boek in de Bijbel met lofliederen op God

Puerto Rico pn
Portus Dives
(toponiem: land) een met de Verenigde Staten geassocieerde vrijstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee

Punjab pn
Pengabum
(toponiem) Indiase deelstaat gelegen in het noorden van het land. Hoofdstad is Chandigarh

Pyreneeën pn
Pyrenaei
(toponiem: gebergte) een gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje

Qatar /ka'tar/ /ka'tɑr/ pn
Cataria Quataria
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten

Raad van Europa n
Consilium Europae

Raad van de Europese Unie pn
Consilium Unionis Europaeae

Raaf pn
Corvus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u54m en 12u54m en tussen declinatie −25° en −11°)

Ram pn
Aries
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 21 maart tot ca. 20 april

Rechters pn
Iūdicēs

Reto-Romaans n
lingua Rhaetica
(taal) Romaanse taal die gesproken wordt door 40.000 mensen in Zwitserland

Rhône pn
Rhodanus
(toponiem: rivier) een rivier van 812 km lengte die ontspringt in Zwitserland, door Frankrijk naar het zuiden stroomt en uitmondt in de Middellandse Zee

Richard pn
Robertus
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter r

Rijn /rɛɪ̯n/ /rɛːn/ pn
Rhenus
(toponiem: rivier) één van de langste en belangrijkste rivieren van Europa die op de grens ligt tussen Midden- en West-Europa

Robert pn
Robertus

Robrecht pn
Robertus

Rode Zee pn
Mare Rubrum
langgerekte binnenzee, gelegen tussen Azië en Afrika

Roemenië /ruˈmeni.jə/ /ruˈmeːni.jə/ pn
Romania
(toponiem: land) een land in Oost-Europa ten noorden van Bulgarije

Rome /ˈro:mə/ pn
Roma
(toponiem) de hoofdstad van Italië

Romeins adj
Romanus
(demoniem) met betrekking tot Rome

Romeinse Rijk /roˈmɛɪnsə rɛɪk/ pn
Imperium Romanum
(geschiedenis) een historisch rijk dat op zijn hoogtepunt de gehele Middellandse Zeeregio in handen had

Roodkapje pn
Lacernella Rubra

Rudolf pn
Robertus
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter r

Rus n
Russus
(demoniem) een inwoner van Rusland

Rusland pn
Russia Ruthenia
(toponiem: land) een soevereine staat met het Russisch als officiële taal die zich uitstrekt van het oosten van Europa tot het oosten van Azië

Russisch /ˈrʏsis/ adj
lingua Ruthenica
(demoniem) betreffende Rusland of het Russisch

Russisch /ˈrʏsis/ n
lingua Ruthenica
(taal) een Slavische taal die gesproken wordt in Rusland

Rwanda /ru.ˈwɑn.da/ /ru.ˈʋɑn.da/ /ˈrβ̞ɑn.da/ pn
Ruanda
(toponiem: land) een land in Oost Afrika, officieel de Rwandese Republiek, dat geheel door land omsloten wordt

SI-stelsel abbreviation
Systema Internationale
1. Internationaal Stelsel van Eenheden

Sahara pn
Sahāra
(toponiem) grootste zandwoestijn op aarde, gelegen in Noord-Afrika

Saint Vincent en de Grenadines /sent.ˌvɪn.sɛnt.ɛn.də.χre.na.ˈdi.nəs/ pn
Sanctus Vincentius et Granatinae
(toponiem: land) land in het Caraïbisch gebied

Saksen pn
Saxonia
(toponiem) deelstaat in het oosten van Duitsland en vroeger van de Duitse Democratische Republiek

Salomo pn
Salomon
koning van Israël

Salomonseilanden /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛɪ̯.lɑn.də(n)/ /ˈsa.lo.mɔns.ˌɛː.lɑn.də(n)/ pn
Insulae Salomonis
(toponiem: land) land in Melanesië, bestaande uit een aantal eilanden beoosten Nieuw-Guinea

Samaria pn
Samarīa

Same n
lappo

Samenland pn
Laponia

Samoa /sa.ˈmo.wa/ pn
Samoa
(toponiem: land) een land in Oceanië ten noorden van Nieuw-Zeeland en ten oosten van Australië, dat het westelijke deel van de Samoa-eilanden omvat

Samuel pn
Samuelis

San Marino /ˌsan maˈrino/ pn
Sanctus Marinus
(toponiem: land) een dwergstaat in Italië met republikeinse staatsinrichting

Sanskriet n
lingua Sanscrita
(taal) klassieke taal en een van de officiële talen van India

Sao Tomé en Principe /saʊ̯.to.ˌme.je̞n.prɪn.ˈtsi.pə/ /ˌsa.o.to.me.ʔɛn.ˈprɪn.si.pə/ /ˌsʌu.to.me.ɛn.ˈprɪn.si.pə/ pn
Insulae Sancti Thomae et Principis
(toponiem: land) land en eilandengroep aan de westkust van Afrika in de golf van Guinea

Saoedi-Arabië /sa.ˌu.di.ɑ.ˈra.bi.jə/ /zaʊ̯.di.ja.ˈra.bi.jə/ pn
Arabia Saudiana
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Azië

Sardinië n
Sardinia
(toponiem: eiland) een Italiaans eiland in de Middellandse Zee

Sardisch n
Sardus
(taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 1,3 miljoen mensen op Sardinië

Satan /ˈsatɑn/ pn
Satan Satanas

Saturnus pn
Saturnus
(astronomie) vanaf de zon gezien, de zesde planeet van ons zonnestelsel, de planeet met het ringenstelsel
een van de Romeinse goden

Saudi-Arabië /saˌudiaˈrabijə/ pn
Arabia Saudiana
(toponiem: land) land in het zuidwesten van Azië

Saul /saˈul/ pn
Saul
(mannelijke naam) jongensnaam

Sava /ˈsa.va/ pn
Savus
(toponiem: rivier) een rivier in Zuidoost-Europa met een lengte van 940 km

Scandinavië pn
Scandināvia
(politiek) Denemarken, Noorwegen en Zweden

Schaarbeek pn
Scarbeca
(toponiem) een stad in de Belgische provincie Vlaams-Brabant

Schelde /ˈsχɛldə/ pn
Scaldis
(toponiem: rivier) een rivier die ontspringt in de gemeente Gouy in noordelijk Frankrijk en door Henegouwen en Vlaanderen via Gent en Antwerpen naar de Noordzee stroomt

Schild pn
Scutum
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u18m en 18u56m en tussen declinatie −16° en −4°)

Schilder pn
Pictor
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u32m en 6u51m en tussen declinatie −64° en −43°)

Schip Argo pn
Argo Navis
(astronomie) (historisch) vroeger gebruikte benaming van een groot sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6h02 — 11h24 en tussen declinatie −75° — −11°)In 1930 heeft de Internationale Astronomische Unie een indeling in 88 sterrenbeelden vastgesteld waarin Schip Argo werd verdeeld over Achtersteven, Kiel en Zeilen.

Schorpioen pn
Scorpio Scorpius
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 oktober tot ca. 22 november

Schot n
Scotus
(demoniem) een persoon afkomstig uit Schotland

Schotland /ˈsxɔtlɑnt/ /ˈsçɔtlɑnt/ pn
Caledonia Scotia
(toponiem) één van de delen van het Verenigd Koninkrijk

Scythisch n
Scytha
(taal) uitgestorven Iraanse talen gesproken van 8e eeuw v.C. tot de 5e eeuw n.C. in Centraal-Azië en Oost-Europa

Sedna n
Sedna

Sefanja pn
Sophonias

Seine pn
Sequana
(toponiem: rivier) een rivier in Frankrijk. Zij heeft een lengte van 776 km en een stroomgebied van 79.000 km², en ligt geheel binnen Frans grondgebied

Seneca n
Seneca
(taal) Irokese taal gesproken door 100 mensen in het oosten van Canada en de VS

Senegal /ˈse.ne.ˌɣɑl/ /ˈse.ne.ˌχɑɫ/ pn
Senegal Senegalia
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Servisch /ˈsɛrvis/ /ˈsɛrvɪs/ n
Serbica
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Servië

Servië /ˈsɛrvi.jə/ n
Srbija Serbia
(toponiem: land) een land in Zuidoost-Europa

Serviër /ˈsɛrvi.jər/ n
Servica
(demoniem) een inwoner van Servië, of iemand afkomstig uit Servië

Severn pn
Sabrina
(toponiem: rivier) de langste Britse rivier. Hij ontspringt op een hoogte van 610 meter op de Plynlimon nabij Llanidloes, en mondt uit in de Ierse Zee

Sextant pn
Sextans
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 9u39m en 10u49m en tussen declinatie −11° en +7°)

Seychellen /se.ˈʃɛ.lə(n)/ /sɛɪ̯.ˈʃɛ.lə(n)/ pn
Insulae Seisellenses
(toponiem: land) land in de Indische Oceaan, officieel de Republiek der Seychellen

Shoah /ˈʃowa/ pn
Soa
(geschiedenis) Holocaust, de massale vervolging van en moord op de Joden in de Tweede Wereldoorlog

Siberië pn
Siberia

Siciliaans n
Siciliensis
(taal) Romaanse taal die wordt gesproken door 10 miljoen mensen op Sicilië, in Zuid-Calabrië en SalentoSiciliaans (taal)

Sicilië /sɪˈsɪlɪʲə/ pn
Sicilia
(toponiem: eiland) Italiaans eiland ten zuiden van het Italiaanse schiereiland

Sierra Leone /ˌsʲɛ.rɑ.le.ˈjo.ne/ /ˌʃæː.ra.le.ˈjo.nə/ /ˌʃɛ.ra.le.ˈjo.nə/ pn
Mons Leoninus
(toponiem: land) een land in West-Afrika, officieel de Republiek Sierra Leone

Silezië /siˈleziˌʲə/ pn
Silesia
(geschiedenis) een historische regio in Midden-Europa die zich uitstrekt aan weerszijden van de midden- en bovenloop van de Oder

Singapore /sɪŋ.(g)ɣa.poːr/ /sɪŋ.gɑ.poːr/ /sɪŋ.gɑ.po̝ːr/ pn
Singapura
(toponiem: land) een stadstaat in Zuidoost-Azië

Sint-Petersburg pn
Petropolis
(toponiem) een stad in Rusland, het voormalige Leningrad

Sirius pn
Canicula
(astronomie) de heldere (dubbel-)ster in het sterrenbeeld de 'Grote Hond'

Skopje /ˈskɔp.jə/ pn
Scupi
(toponiem) de hoofdstad van de Republiek Noord-Macedonië

Slang pn
Serpens
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u08m en 18u56m en tussen declinatie −16° en +26°)

Slangendrager pn
Ophiuchus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u58m en 18u42m en tussen declinatie −30° en +14°)

Slavisch adj
Slavica

Slavisch n
Sclavenus

Slingeruurwerk pn
Horologium
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 2u12m en 4u18m en tussen declinatie −67° en −40°)

Slovenië /sloˈveni.jə/ /sloˈveːni.jə/ /sloˈweːni.jə/ pn
Slovenia
(toponiem: land) een land in Centraal-Europa

Slowaaks /slo.ˈwaks/ /slo.ˈʋaks/ /slo.ˈβ̞aks/ n
slovachus
(taal) een Slavische taal die wordt gesproken in Slowakije

Slowakije /ˌslowaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloʋaˈkɛɪ̯.jə/ /ˌsloβ̞aˈkɛː.jə/ pn
Slovakia
(toponiem: land) een land in Midden-Europa; het oostelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Sneeuwwitje pn
Albanix

Soedan /su.ˈdɑn/ /zu.ˈdaːn/ pn
Sudania
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Soekot n
scēnopēgia
(Jiddisch-Hebreeuws) Loofhuttenfeest, op 15-21 tisjri, ter herdenking van de tocht door de woestijn, toen het volk in hutten leefde (Lev. 23:39-43)

Somalië /so.'ma.li.jə/ pn
Somalia
(toponiem: land) een land in Oost-Afrika, officieel de Somalische Republiek

Sovjet-Unie pn
Uniō Sovietica

Spaans /spaːns/ adj
Hispana
(demoniem) met betrekking tot Spanje of het Spaans

Spaans /spaːns/ n
hispanicus
(taal) een Ibero-Romaanse taal die oorspronkelijk werd gesproken in (het centrale deel van) Spanje, maar nu ook in alle Zuid- en Midden-Amerikaanse landen, met uitzondering van Brazilië en de Guyana's

Spanjaard /ˈspɑ.ɲard/ /ˈspɑɲ.jart/ n
Hispanus
(demoniem) een inwoner van Spanje, of iemand afkomstig uit Spanje

Spanje /ˈspɑ.ɲə/ /ˈspɑɲ.jə/ pn
Hispania
(toponiem: land) een land in het zuidwesten van Europa op het Iberisch Schiereiland met als officiële naam: Reino de España

Spica pn
Spica
(astronomie) een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld "Maagd"

Spitsbergen pn
Svalbardum
(toponiem: eiland) een Noors eiland

Spreuken /ˈspɾøkə(n)/ n
Proverbia

Sri Lanka /sri.ˈlɑŋ.ka/ pn
Sri Lanca Taprobane
(toponiem: land) een republiek in Azië gelegen op een eiland ten zuiden van India

Steenbok pn
Capricornus
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 22 december tot ca. 20 januari

Stier pn
Taurus
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 20 april tot ca. 21 mei

Stille Oceaan pn
Oceanus Pacificus
(aardrijkskunde) de oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië

Stockholm pn
Holmia Stockholmia
(toponiem) de hoofdstad van Zweden

Straatsburg n
Argentoratum
(toponiem) hoofdstad van de Franse regio Grand Est en thuisplaats voor diverse Europese instanties

Sudan /suˈdɑn/ pn
Sudania
(toponiem: land) land in Noordoost Afrika, officieel de Republiek Sudan

Sumatra pn
Sumatra

Suriname /ˌsy.ri.ˈna.mə/ pn
Surinamia
(toponiem: land) een land in Zuid-Amerika

Swahili n
lingua Suahelica
(taal) een Bantoetaal die veel gesproken wordt in Oost-Afrika

Swaziland /ˈswa.zi.ˌlɑnd/ /ˈsʋa.zi.ˌlɑnt/ /ˈsβ̞a.zi.ˌlɑnt/ pn
Suazia
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel het Koninkrijk Swaziland (dat volgens ISO-norm ISO 3166-1 wordt aangeduid met de driecijferige landcode: 748, de drieletterige landcode: SWZ en de tweeletterige landcode: SZ)

Syrië /ˈsi.ri.jə/ /ˈzi.ri.jə/ pn
Syria
(toponiem: land) een land in het Midden-Oosten, officieel de Arabische Republiek Syrië

T-shirt n
tunicula
(kleding) dun kledingstuk voor het bovenlichaam met korte mouwen en zonder kraag

Tadzjikistan /taˈdʒikɪˌstɑn/ pn
Tadzikistania
(toponiem: land) een land in een land in Centraal-Azië met als hoofdstad Doesjanbe

Tafelberg pn
Mensa
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 3u20m en 7u37m en tussen declinatie −85° en −70°)

Tagalog n
Philippinica
(taal) taal die op de Filipijnen gesproken wordt

Taiwan /tɑj'ʋɑn/ pn
Res publica Sinarum

Taiwanees n
taiwanensis

Tallinn /'tɑlɪn/ pn
Castrum Danorum
de hoofdstad van Estland

Talmoed /ˈtɑlmut/ n
Talmūd
voor joden gezaghebbend commentaar bij het Oude Testament
(Jiddisch-Hebreeuws) verzameling van de amoraïtische discussies bij de Misjna, bestaand uit Misjna en Gemara samen
(Jiddisch-Hebreeuws) bekorting van: Talmoed Bavli

Talossaans n
Talossana
(taal) een kunsttaal gemaakt in 1980 door R. Ben Madison voor zijn micronatie Talossa

Tamil n
tamulicus
(taal) taal die gesproken wordt in India, Sri Lanka, Singapore, en Maleisië

Tanger pn
Tingis

Tanzania /ˌtɑn.za.ˈni.ja/ pn
Tanzania
(toponiem: land) officieel de Verenigde Republiek Tanzania is een land in Oost-Afrika. Het grenst aan de Democratische Republiek Congo, Rwanda, Burundi, Oeganda, Kenia, Mozambique, Malawi, Zambia en de Indische Oceaan

Tasmanië pn
Tasmania

Tataars n
tataricus
(taal) taal uit de Turkse talen met ongeveer anderhalf miljoen sprekers die vooral wordt gesproken in Tatarstan, een deelrepubliek van Rusland maar ook in andere delen van de vroegere Sovjet-Unie en daarbuiten

Telescoop pn
Telescopium
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u06m en 20u26m en tussen declinatie −57° en −45°)

Temse /ˈtɛm.sə/ pn
Tamesis
(toponiem: gemeente) een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, gelegen aan de Schelde

Tenerife pn
Insula Nivaria
(toponiem: eiland) het grootste eiland van de Canarische Eilanden, een tot Spanje behorende eilandengroep in de Atlantische Oceaan

Tessalonicenzen pn
Thessalonicenses
(religie) naam van twee boeken uit het Nieuwe Testament in de vorm van brieven van Paulus aan de christenen in Thessaloniki: 1 Tessalonicenzen en 2 Tessalonicenzen

Teunis pn
Teresia
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Thai n
lingua thai
(taal) de officiële taal van Thailand

Thailand /ˈtɑɪ̯.lɑnt/ /ˈtɛɪ̯.lɑnd/ pn
Thailandia
(toponiem: land) een land in Azië dat vroeger Siam heette

Theems pn
Tamesis
(toponiem: rivier) de grootste rivier van Engeland en de op een na grootste van Groot-Brittannië

Theodor pn
Teresia
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Thora /ˈtora/ pn
lex
de eerste vijf heilige boeken van de Tenach, die de kern van het joodse geloof uitmaken; dit zijn ook de eerste vijf boeken van het Oude Testament van de christenen
het geheel van teksten die voor het joodse geloof gezaghebbend zijn: de Tenach, en soms ook de verdere uitleg in Misjna, Talmoed en Midrasj;
de hele joodse leer

Thracisch n
Thracus
(taal) uitgestorven Indo-Europese taal uit de Balkan

Tiber pn
Tiberis
(toponiem: rivier) de rivier die stroomt door Rome in Italië

Tilburg pn
Tilia

Timoteüs pn
Timotheus

Tinus pn
Teresia
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t

Titus /ˈtitʏs/ pn
Titus

Toekan pn
Tucana
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 22u05m en 1u22m en tussen declinatie −76° en −57°)

Togo /'to.ɣo/ /ˈto.χo/ pn
Togum
(toponiem: land) een land in West-Afrika

Toki Pona n
Tociponica
(taal) bepaalde minimalistische kunsttaal

Tokio pn
Tocio
(toponiem) de hoofdstad van Japan

Toscane pn
Tuscāna

Triëst pn
Tergeste

Troje pn
Teucria

Tsjaad /tʃad/ /tʃat/ pn
Tzadia
(toponiem: land) een land in Centraal-Afrika, officieel de Republiek Tsjaad

Tsjechisch /ˈtʃɛxis/ /ˈtʃɛxɪs/ /ˈtʃɛχis/ n
bohemicus
(taal) Slavische taal die vooral wordt gesproken in de Tsjechische Republiek

Tsjechische Republiek pn
Res publica Cecha
(toponiem: land) een land in Midden-Europa

Tsjechië /ˈtʃɛxi.jə/ /ˈtʃɛχi.jə/ pn
Cechia Czechia Tzechia
(toponiem: land) een land in Midden-Europa, officieel de Tsjechische Republiek, en is het westelijke deel van het voormalige Tsjecho-Slowakije

Tsjecho-Slowakije pn
Cechoslovacia
(geschiedenis) (toponiem) een vroegere staat in Europa, ten zuiden van Polen (van 1918 tot 1993)

Tsjernobyl /tʃɛnobil/ pn
Czernobela

Tunesië /ty.ˈne.zi.jə/ /tʏ.ˈne.zi.jə/ pn
Tunesia
(toponiem: land) land in Noord-Afrika, officieel de Republiek Tunesië

Turijn pn
Taurinum
(toponiem) de hoofdstad van de regio Piëmont en de provincie Turijn

Turkije /tʏrˈkɛɪ̯.jə/ /tʏrˈkɛː.jə/ pn
Turcia
(toponiem: land) een land op de grens van Europa en Azië

Turkmenistan pn
Turcmenia

Turks /tʏrks/ n
turcicus
(taal) een taal die vooral in Turkije gesproken wordt

Tuvalu /ˌtu.va.ˈlu/ pn
Tuvalu
(toponiem: land) een land in Oceanië

Tweede Wereldoorlog pn
Bellum Orbis Terrarum Secundum
(geschiedenis), (militair) het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 werden uitgevochten tussen twee allianties

Tweelingen pn
Gemini
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 21 mei tot 21 juni

Uranus pn
Uranus

Uruguay /ˈu.ru.ˌgʋɑɪ̯/ /ˈu.ru.ˌgβ̞ɑɪ̯/ /ˈuruˌɡwe/ /ˌu.ru.ˈɣ<sup>ʊ</sup>ɛɪ̯/ pn
Uraquaria Uruguaia
o (toponiem: land) een land in het zuidoosten van Zuid-Amerika, genoemd naar de gelijknamige rivier

Utrecht /ˈytrɛx/ /ˈytrɛxt/ /ˈytrɛχt/ pn
Traiectum ad Rhenum Traiectum
(toponiem) de hoofdstad van de provincie Utrecht

Valencia pn
Valentia

Valenciaans n
lingua Valentina
(taal) Catalaans zoals dat gesproken wordt in Valencia en omgeving

Vanuatu /va.nu.ˈwa.tu/ pn
Vanuatu
(toponiem: land) een land in Oceanië, officieel de Republiek Vanuatu

Vaticaanstad /vatiˈkanstɑt/ /vatiˈkaːnstɑd/ /vatiˈkaːnstɑt/ pn
Civitas Vaticana
(toponiem: land) land in Europa, het kleinste onafhankelijke land ter wereld, het territorium van de Heilige Stoel

Veiligheidsraad pn
Consilium securitatis
(politiek) orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid het handhaven van de internationale veiligheid en vrede

Venetiaans n
Veneti
(taal) een taal die in de Veneto-regio gesproken wordt

Venetië / pn
Venetiae Venetia
(toponiem) een stad en de bijbehorende provincie in het noordoosten van Italië

Venezolaan /ˌvenəzoˈlan/ /ˌvenəzoˈlaːn/ n
Venetiolanus
(demoniem) een inwoner van Venezuela

Venezuela /ˌvenəzyˈweːla/ /ˌvenəzyˈβ̞ela/ /ˌvenəzyˈβ̞eːla/ pn
Venetiola
(toponiem: land) een land in het noorden van Zuid-Amerika

Venus pn
Venus
(astronomie) vanaf de zon de tweede planeet van ons zonnestelsel

Verenigd Koninkrijk /vəˈrenəχt ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /vəˈreːnəxt ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ /vəˈreːnɪx ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ pn
Britanniarum regnum Regnum Unitum

Verenigde Arabische Emiraten /vɛrenəɣdə arabisə emiratən/ pn
Phylarchiarum Arabicarum Confoederatio
(toponiem: land) land in het Midden-Oosten, officieel de Verenigde Arabische Emiraten

Verenigde Naties n
Nationes Unitae

Verenigde Staten pn
Civitates Americae Unitae
(toponiem: land) een land dat een groot deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten. In het zuiden grenst het aan Mexico en in het noorden aan Canada. De officiële naam is de 'Verenigde Staten van Amerika'

Verenigde Staten van Amerika /və.ˌre.nəx.də.ˈsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmeː.ri.ka/ /və.ˌreɪ̯.nəχ.də.ˌsta.tə(n).vɑn.ɑ.ˈmɪː.ri.ka/ /vɛ.ˌʁe.nɪx.də.ˈsta.tə(n).va.na.ˈmeː.ʁi.ka/ pn
Civitates Americae Unitae
(toponiem: land) een land dat een deel van het Noord-Amerikaanse continent beslaat en opgedeeld is in vijftig staten, vaak kortweg Amerika genoemd

Verlosser n
Redemptor

Veulen pn
Equuleus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 20u54m en 21u23m en tussen declinatie +2° en +13°)

Victoria pn
Victoria
(toponiem) Australische deelstaat gelegen in het zuidoosten van het land. Hoofdstad is Melbourne

Vietnam pn
Vietnamia

Vietnamees n
Annamiticus
(taal) de officiële taal van Vietnam

Viking /ˈvikɪŋ/ n
vikingus
Scandinavische krijger, behorend tot de noordelijke tak van de Germanen

Vissen pn
Pisces
(astrologie) teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 19 februari tot 21 maart

Vlaams adj
flandricus
(demoniem) betrekking hebbende op Vlaanderen of de Vlamingen

Vlaams n
flandricus
(taal) Nederlands zoals dat in Vlaanderen gesproken wordt

Vlaamse gaai n
Garrulus glandarius
(zangvogels) bepaald soort kraaiachtige vogel, Garrulus glandarius

Vlaanderen pn
Flandria
(geschiedenis) het gebied dat zich uitstrekt over een deel van Noord-Frankrijk, Noord-België en Nederland dat deel was van het graafschap Vlaanderen

Vlieg pn
Musca
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u17m en 13u46m en tussen declinatie −75° en −64°)

Vliegende Vis pn
Volans
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6u35m en 9u02m en tussen declinatie −75° en −64°)

Voerman pn
Auriga
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 4u35m en 7u27m en tussen declinatie +28° en +56°)

Volapük n
Volapük
(taal) een kunstmatige taal die in 1880 door Johann Martin Schleyer gemaakt werd

Volkenbond pn
Confoederatio Nationum Societas Civitatum

Vosje pn
Vulpecula
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18u56m en 21u28m en tussen declinatie +19° en +29°)

Vroeglatijn /ˈvruxlaˌtɛin/ n
prīsca Latīnitās
(taal) de Latijnse taal zoals deze gesproken en geschreven werd vanaf 700 voor Christus tot 150 voor Christus

Vuurland pn
Terra Ignium
(toponiem: provincie) (toponiem: eiland) een archipel aan de zuidpunt van Zuid-Amerika

Waal /wal/ pn
Vahalis
(toponiem: rivier) de naam van een brede zijtak van de Rijn in Gelderland

Waals n
vallonicus
(taal) een Gallo-Romaanse taal die verwant is aan het Frans en die in Wallonië gesproken wordt

Wales pn
Cambria
(toponiem) een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op een groot eiland in het noordwesten van Europa

Wallonië /ʋɑˈlonɪə/ pn
Wallonia

Walvis pn
Cetus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 23u55m en 3u21m en tussen declinatie −25° en +10°)

Warschau pn
Varsovia
(toponiem) hoofdstad van Polen

Waterman pn
Aquarius
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat, van ca. 20 januari tot ca. 19 februari

Waterslang pn
Hydra
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u08m en 14u58m en tussen declinatie +35° en −7°)

Weegschaal pn
Libra
(astrologie) teken van de dierenriem waar de Zon in staat van ca. 23 september to ca. 23 oktober

Weichsel pn
Vistula
(toponiem: rivier) de grootste rivier van Polen

Weimarrepubliek pn
Res Publica Vimariana

Welsh n
cambrianus
(taal) een Keltische taal die wordt gesproken in Wales

Wenen pn
Vienna
(toponiem) de hoofdstad van Oostenrijk

Wereldhandelsorganisatie pn
Syndicatus Mercaturae Mundanae
(handel) (politiek) (economie) intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen

Wijsheid n
Sapientia

WikiWoordenboek pn
Victionarium
(wikitaal), (Wikimedia) de Nederlandstalige versie van Wiktionary

Wikipedia pn
Vicipaedia
(wikitaal), (Wikimedia) een door de Wikimedia Foundation gecreëerde rechtenvrije encyclopedie op het internet, die door iedereen te wijzigen en aan te vullen is

Wikipediaan n
vicipaediana
(wikitaal), (Wikimedia) een gebruiker [2] op Wikipedia.

Wiktionary /ˈwikʃoˌnɛri/ /ˈʋɪkʃəˌnɛri/ pn
Victionarium
(wikitaal), (Wikimedia) deelproject van de Wikimedia Foundation met als doel het produceren van een compleet en rechtenvrij woordenboek en thesaurus in zoveel mogelijk talen

Willem /ˈwɪləm/ /ˈʋɪləm/ /ˈβ̞ɪləm/ pn
Guilielmus
(mannelijke naam) een jongensnaam
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter w

Winkelhaak pn
Norma
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 15u25m en 16u31m en tussen declinatie −60° en −42°)

Wit-Rusland /wɪt.ˈrʏs.lɑnd/ /ʋɪt.ˈrʏs.lɑnt/ /β̞ɪt.ˈrʏs.lɑnt/ pn
Russia Alba Belorusija Bjelorusija
(toponiem: land) een land in Oost-Europa

Wit-Russisch /ˌwɪtˈrʏsɪs/ /ˌʋɪtˈrʏsis/ /ˌβ̞ɪtˈrʏsis/ n
belorussica
(taal) een Slavische taal die vooral in Wit-Rusland wordt gesproken

Witte Donderdag phraseologicalUnit
dies cenae Domini

Wolf pn
Lupus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 14u13m en 16u05m en tussen declinatie −55° en −33°)

Wotisch n
omen
(taal) Finoegrische taal die door de Woten in Ingrië gesproken werd

Zaandam pn
aëronavis
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter z

Zacharia pn
Zacharias
(religie) boek in de Bijbel, waarin de profeet Zacharia, zoon van Iddo, een hoofdrol speelt

Zacharias pn
aëronavis
(spellingsalfabet) spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter z

Zambia /'zɑm.bi.ja/ pn
Zambia
(toponiem: land) een land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zambia, dat geheel door land wordt omsloten

Zeeland /ˈzelɑnt/ /ˈzeːlɑnd/ /ˈzeːlɑnt/ pn
Zelandia
(toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Brabant, Zuid-Holland, België en de Noordzee grenst

Zeilen pn
Vela
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 8u02m en 11u24m en tussen declinatie −57° en −37°)

Zeus /zœys/ pn
Zeus
(mythologie) Griekse god, hoofd der goden, heersend vanaf de berg Olympus

Zimbabwe /zɪm.ˈbɑ.b<sup>ʊ</sup>ə/ /zɪm.ˈbɑp.wə/ pn
Zimbabuia
(toponiem: land) land in zuidelijk Afrika, officieel de Republiek Zimbabwe

Zuid-Afrika /zœʏ̯t.'a.fri.ka/ /zœː'.dɑ.fri.ka/ /zœːt.'a.fri.ka/ pn
Africa Australis
(toponiem: land) land in het zuiden van Afrika met Afrikaans, Engels, Zoeloe, Xhosa, Swazi, Ndebele, Zuid-Sotho, Noord-Sotho, Tswana, Venda, en Tsonga als officiële talen

Zuid-Amerika /ˌzœʏ̯t aˈmɪːrika/ /ˌzœːd aˈmeːrika/ pn
America Meridionalis
(toponiem) (werelddeel) een continent dat ten zuiden van Noord-Amerika ligt, tussen de Grote en de Atlantische Oceaan

Zuid-Carolina pn
Carolīna Austrālis
(toponiem) één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Zuid-Carolina ligt aan de Atlantische Oceaan en grenst aan de deelstaten Noord-Carolina en Georgia.

Zuid-Dakota pn
Dacota Meridiana
(toponiem) één van de vijftig deelstaten van de Verenigde Staten. Zuid-Dakota grenst aan de deelstaten Noord-Dakota, Nebraska, Minnesota, Iowa, Wyoming en Montana.

Zuid-Holland /zœʏ̯.ˈtɔ.lɑnt/ /zœːt.ˈɦɔ.lɑnt/ /ˈzœːd.hɔ.lɑnd/ pn
Hollandia Australis
(toponiem: provincie) een provincie in het zuidwesten van Nederland, die aan Noord-Holland, Utrecht, Gelderland, Noord-Brabant, Zeeland en de Noordzee grenst

Zuid-Korea /ˌzœʏ̯t koˈre.ja/ /ˌzœːt koˈre.ja/ pn
Corea Meridionalis
(toponiem: land) de soevereine 'Republiek Korea' ( in hangul: 대한민국, in hanja: 大韓民國, Tae Han Min Kuk) die het onder 1. genoemde gebied omvat; in figuurlijke betekenis ook: zij die als vertegenwoordigers van dit land optreden

Zuiderdriehoek pn
Triangulum Australe
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 14u50m en 17u09m en tussen declinatie −70° en −60°)

Zuiderkroon pn
Corona Australis
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 17u55m en 19u15m en tussen declinatie −46° en −37°)

Zuiderkruis pn
Crux
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u53m en 12u55m en tussen declinatie −65° en −55°)

Zuidervis pn
Piscis Austrinus
(astronomie) sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 11u55m en 12u55m en tussen declinatie −37° en −25°)

Zwaan pn
Cygnus
(astronomie) sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 19u07m en 22u01m en tussen declinatie +28° en +61°)

Zwarte Zee pn
Pontus Euxinus
de zee die ligt ingeklemd tussen Europa en Klein-Azië

Zweden /ˈzweːdə(n)/ /ˈzʋedə(n)/ /ˈzβ̞eːdə(n)/ pn
Suecia Suēcia
(toponiem: land) een land in het noorden van Europa, grenzend aan Noorwegen en Finland. De officiële naam is het Koninkrijk Zweden (Konungariket Sverige)

Zweeds /zweds/ /zʋets/ /zβ̞ets/ n
lingua Suecica
(taal) een Germaanse taal die wordt gesproken in Zweden en delen van Finland.

Zwitserland /ˈzwɪtsərˌlɑnd/ /ˈzʋɪtsərˌlɑnt/ /ˈzβ̞ɪtsərˌlɑnt/ pn
Helvetia
(toponiem: land) een soeverein land in het zuiden van Centraal-Europa met als hoofdstad Bern en als officiële talen het Duits, het Frans, het Italiaans en het Reto-Romaans

Zürich pn
Turicum

a n
eam
(muziek) de tiende toon van de chromatische, en de zesde toon van de diatonische toonladder

a capella adv
ad sacellum
(muziek) zonder instrumentale begeleiding

a fortiori adv
a fortiori
des te eerder, des te meer

a.u.b. /aʔyˈbe/ interjection
amabo

aaien v
admulcere adulare
overgankelijk zachtjes met de hand iets strelen als liefkozing

aak n
acer
m (plantkunde) bepaalde soort esdoorn, in het overgrote deel van de gevallen Spaanse aak

aal n
anguilla
m (straalvinnigen) Anguilla anguilla kleine en jonge paling

aalbot n
Psetta maxima
(straalvinnigen) bepaald soort vis die voorkomt in het noordwesten en het noordoosten van de Atlantische Oceaan, Glyptocephalus cynoglossus uit de familie van schollen Pleuronectidae in de orde platvissen Pleuronectiformes

aalmoes n
caritatis

aalmoezenier n
eleemosynarius
(religie) rooms-katholieke geestelijke voor militairen, gevangenen en leden van jeugdbewegingen

aals n
absinthium
(bloemplanten) bepaald soort plant, Artemisia absinthium uit de composietenfamilie (Asteraceae )

aalscholver n
phalacrocorax
(gentachtigen) benaming voor vogels uit het geslacht Phalacrocorax , pelikaanachtige en visetende zwarte watervogels die na een duik hun vleugels moet laten drogen in het bijzonder de soort Phalacrocorax carbo

aambeeld n
incus

aanbakken v
caduceus
ergatief door het bakken aankoeken, vasthechten, vastkleven aan de pan

aanbeeld n
incus
(techniek) (gereedschap) (metaalbewerking) het smeedblok waarop de smid het gloeiend metaal smeedt

aanbetaling n
arrabō
(economie) een eerste betaling bij het kopen van iets op afbetaling of in termijnen

aanbevelingsbrief n
diploma
(formeel) een brief waarin men iets of iemand aanbeveelt

aanbiddelijk adj
adorabilis
waard om aanbeden te worden

aanbidden v
adorare
overgankelijk (religie) vereren van een god of heilige door daar een gebed aan te richten
adōrō
overgankelijk (figuurlijk) een persoon op hogere waarde inschatten

aanbidder n
mirator

aanbidding n
adoratio
(religie) een verering, een eerbiedvolle bewondering, adoratie

aanbidster n
adoratrix
(religie) vereerster van een goddelijk of heilig wezen

aanblaffen v
allatrare
overgankelijk ergens naar blaffen. (bij dieren)
overgankelijk iemand toesnauwen. (bij mensen)

aanblazen v
aspirāre
overgankelijk (muziek) (van een blaasinstrument) doen klinken, door er op de juiste manier in te blazen

aanblik n
adspectus
de blik van iemand

aanbod n
donum
een aanbieding

aanbreken v
levo
ergatief beginnen van een tijdperk (alleen gangbaar in de derde persoon)

aandacht n
attentio
(psychologie) gerichte belangstelling of interesse

aandachtig adv
attentus
op een wijze de getuigt van aandacht en interesse

aandeel n
pars
(economie) waardepapier dat de mede-eigendom in het vermogen van een onderneming bewijst

aandenken n
mnēmosȳnum
een object ter herinnering ergens aan

aandikken v
lato
overgankelijk (iets) dikker maken

aandoen v
affectāre
overgankelijk (iets) aantasten

aandraaien v
stringō
overgankelijk vaster draaien

aandrift n
citātus

aandringen v
instare
inergatief volhardend verzoeken, niet met een afwijzing genoegen nemen
inergatief ~ op: tot iets over trachten te halen, aangeven dat je iets graag wilt

aandrukken v
comprimere
overgankelijk vaster drukken

aanduiden v
notare
overgankelijk aanwijzen, aantonen, duidelijk maken, tonen, bewijzen

aanduiding n
specimen
waardoor iets duidelijk wordt, aanwijzing, vingerwijzing, teken, wenk

aanduwen v
comprimere
vaster duwen

aanfluiting n
dērīsiō
uiting waaruit blijkt dat iets belachelijk of schandelijk wordt gevonden

aangaan v
attinere
inergatief betreffen, van belang zijn

aangeboren adj
connatalis
bij de geboorte verkregen eigenschappen

aangedaan adj
commotus
een staat waarin je verkeert als iets je emotioneel geraakt heeft

aangelegenheid n
rēs

aangenaam adj
lepidus
een positief gevoel oproepend

aangeschoten adj
ēbriolus
een beetje dronken

aangetast adj
vultuōsus
beschadigd door inwerking van iets

aangezicht n
facies

aangezien conjunction
quandoquidem
geeft onderschikkend een reden aan.

aangrenzend adj
confīnis
rechtstreeks grenzend aan iets anders

aangroeien v
mātūrō
ergatief toenemen

aanhalig adj
affectuosus
lief doend, geneigd tot toenadering

aanhaling n
commemoratio
een letterlijke passage die door iemand anders aangehaald wordt uit een bron

aanhanger n
sectātor
iemand die gelooft in een bepaald idee, of die een bepaalde groep of persoon steunt

aanhankelijk adj
affectuosus

aanharken v
inclinatitas

aanhebben v
vestio
absoluut een kledingstuk of sieraad dragen

aanhef n
salūtātiō
onderdeel van een brief waarin de schrijver de geadresseerde aanspreekt

aanhouden v
comprehendere
overgankelijk, (juridisch) arresteren

aanjagen v
accelerāre
overgankelijk voortjagen (motor)

aankaarten v
alludere
overgankelijk door een bepaalde kaart uit te spelen een medespeler een aanwijzing geven
overgankelijk tot onderwerp van discussie maken

aankijken v
aspicio

aanklacht n
argumentum
(juridisch) bij de rechtbank ingediende beschuldiging of klacht

aanklagen v
accusare
overgankelijk, (juridisch) iemands handelingen bij een gerechtelijke instantie aanhangig maken.

aanklager n
accusator
(juridisch) iemand die een strafzaak aanspant

aanklampen v
affor
overgankelijk aanspreken, vaak op hinderlijke wijze
inergatief aanhaken, zich net aan bij de rest voegen

aanknopingspunt n
ducere
(figuurlijk) feit of gegeven op basis waarvan wordt voortgebouwd, verder geredeneerd enz

aankomen v
advenire
ergatief een bestemming bereiken

aankomst n
adventus
de bestemming bereiken, het aankomen

aankondiger n
antecursor
iemand die zegt wat er gaat gebeuren

aankoop n
emptum
(handel) datgene wat men aankoopt

aankopen v
emō
overgankelijk door kopen verwerven

aanlanden v
arripāre
ergatief aan land gaan

aanleg n
aedificatio
het aanleggen
plantsoen
geneigdheid, talent, begaafdheid
instantie

aanleiding n
ampla
datgene wat iets tot gevolg heeft, directe oorzaak

aanlengen v
dilutus

aanleren v
discere

aanleveren v
cōpia
overgankelijk iemand voorzien met de gevraagde goederen

aanmaak n
factūra

aanmatigend adj
praetumidus

aanmatiging n
superbia
de daad waardoor men laat zien zich beter te voelen dan anderen, die men dan ook als minderwaardig beschouwt

aanmerking n
animadversio

aanminnig adj
amabiliter
goed uitziend, van een zekere schoonheid

aanmoedigen v
hortor
overgankelijk moed inspreken, aansporen

aanmoediging n
exhortātiō
het inspreken van moed

aannemelijk adj
aequus

aannemen v
accipere
overnemen
opnemen in een vereniging
utor
in dienst nemen

aannemer /ˈaːneːmər/ n
redemptor
(beroep) iemand die een (bouw)werk uitvoert tegen een bepaalde prijs

aanneming n
acceptio

aanpassen /ˈaːmpɑsə(n)/ v
adaptō
overgankelijk aansluiten, voegen naar, bruikbaar maken, passend maken

aanpassing n
accommodātiō
het zich aanpassen

aanplant n
viridārium

aanplanten v
serere
overgankelijk (jonge gewassen) door beplanting aanbrengen

aanraden v
advocātiō
overgankelijk raad geven om iets te doen

aanraken v
tangere
overgankelijk fysiek contact maken met iets

aanraking n
tāctus
het aanraken

aanranden v
assultō
overgankelijk (verouderd) iemand te lijf gaan, fysiek aanvallen

aanrander n
oppugnātor
(verouderd) een aanvaller
(20e eeuw) ook een persoon, in de regel van het mannelijke geslacht die iemand anders (een vrouw) aanvalt om seksuele redenen

aanranding n
assultus
(verouderd) het lastigvallen, een fysieke aanval

aanrekenen v
sumptus
een bepaalde prijs vragen bij een aankoop

aanrijding n
collisio
botsing met een voertuig, ongeval

aanroepen v
invocō
overgankelijk met roepen iemands aan aandacht vragen
overgankelijk bidden tot
(informatica) een subprogramma uitvoeren

aanroeping n
invocātiō
(religie) de keer dat men vraagt om steun en bijstand bij een hogere macht

aanroeren v
contactus
overgankelijk aanraken, kort bespreken

aanschaffen v
comparo
overgankelijk tegen betaling verwerven

aanscherpen v
acuō
overgankelijk scherper maken

aanschouwen v
video

aanschrijven v
instruo
overgankelijk ambtelijk schrijven naar

aanslag n
contactus
het aanslaan van iets
aggressiō
terroristische aanval
confiscō
korst afgezet vuil

aansluiten v
ligare
passend maken

aansluiting /ˈanslœytɪŋ/ n
commercium

aansporen v
agito
overgankelijk nadrukkelijk aanzetten tot een bepaalde actie

aansporing n
calcar
aanmoediging tot actie

aanspraak n
conqueri
(juridisch) het recht om het bezit of genot van iets te vorderen
allocutio
de gelegenheid om te praten

aansprakelijk adj
obnoxius
verantwoordelijk, om vergoeding of betaling aangesproken kunnen worden

aansprakelijkheid n
culpa

aanspreken v
appellare

aanstaren v
obtūsus
overgankelijk langdurig doordringend, aankijken

aansteken v
incendere
overgankelijk doen ontbranden

aansteker n
ignitabulum
(gereedschap) apparaatje om vuur te maken

aanstellen v
appellare
overgankelijk iemand ~ tot: benoemen

aanstellerig adj
vultuōsus

aanstelling n
allectio
benoeming in een functie, dienst etc.

aanstichten v
instigō
overgankelijk veroorzaken

aanstichter n
impulsor

aanstonds adv
continuo
binnen zeer korte tijd

aanstoten n
impellere
1. stoten tegen

aanstrijken v
fricare

aantal n
numerus
een onbepaalde maar telbare hoeveelheid

aantekenen v
annoto
overgankelijk opschrijven om te onthouden

aantekening n
nota

aantonen v
perīclitor
overgankelijk wijzen
overgankelijk bewijzen

aantonend adj
indicātīvus
(taalkunde) de aantonende wijs een wijs die zoals gewoonlijk vervoegd wordt naar persoon of getal

aantonende wijs phraseologicalUnit
indicativus
(taalkunde) de vorm van het werkwoord die de werkelijkheid aangeeft

aantrekkelijk adj
formosus
bekoorlijk, fijn, leuk, knap

aantrekken v
alliciō
overgankelijk een kracht uitoefenen die zaken naar zich toe doet bewegen
induō
overgankelijk iets ~: kleding aandoen

aanvaarden v
accipere
overgankelijk in bezit ontvangen, aannemen, accepteren

aanval n
impetus
een poging de tegenpartij geweld aan te doen of van zijn positie te beroven en daarbij de eigen positie te verbeteren

aanvallen v
aggredi

aanvallig adj
iūcundus
bekoorlijk.

aanvang n
coeptus

aanvangen v
committō
overgankelijk beginnen, starten

aanvaring n
collisio
(scheepvaart) botsing van een schip met een ander schip of object
(figuurlijk) conflict

aanvoegende wijs n
coniunctivus subiunctivus
(taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens, onzekerheid of mogelijkheid tot uitdrukking kan brengen

aanvoelen /ˈanvulə(n)/ v
sentire
overgankelijk gevoel hebben voor, bij intuïtie begrijpen

aanvoer n
cōpia
het aanbrengen met een leiding of voertuig
het aangevoerde

aanvoeren v
imperium
overgankelijk bevel voeren over, leiden
cōpia
overgankelijk aanbrengen, naartoe transporteren

aanvraag n
flagitātio
verzoek, vaak min of meer officieel

aanvragen v
quaero
overgankelijk verzoeken, min of meer officieel

aanvullen /ˈanvʏlə(n)/ v
compleō
overgankelijk het ontbrekende bijvoegen

aanvuren v
incitō

aanwakkeren v
auctus
sterker worden

aanwassen /'a:nwɑsən/ v
auctus
ergatief toenemen, aangroeien

aanwenden v
ūtor
overgankelijk gebruikmaken van

aanwensel n
dedecus
hebbelijkheid.

aanwezig adj
praesens

aanwezigheid n
praesentia
het aanwezig zijn op een bepaald tijdstip en plaats

aanwijzen v
addigito
overgankelijk door wijzen tonen

aanwijzing n
designatio
het aanwijzen

aanzien / ‘a.nzi.n/ n
contemplatus

aanzienlijk adj
aliquantus
voornaam, groot, belangrijk, erg, niet te verwaarlozen

aanzwellen v
adaestuō
ergatief toenemen in omvang, luidheid of intensiteit

aap n
simia simius
(primaten) benaming voor soorten uit de orde primaten (Primates ) waartoe ook de mens behoort

aar n
spica arista
bloeiwijze van granen
arista
bovenste deel van de halm van gras- of graangewassen

aard /aːrt/ n
modus
wezen, natuur, karakter

aardappel n
patata
(bloemplanten) bepaald soort plant, Solanum tuberosum , uit de nachtschadefamilie

aardappelkever /ˈar.dɑ.pɔɫ.ke.vər/ /ˈar.dɑ.pəɫ.ke.vər/ /ˈaːrd.ɑ.pəl.ke.vər/ n
Leptinotarsa decemlineata
(kevers) bepaald soort tor, Leptinotarsa decemlineata , ongeveer 1 cm lang en met een geel rugschild dat is voorzien van 10 overlangse zwarte strepen die op de aardappelplant leeft

aardappelmesje /ˈardɑpəɫˌmɛʃə/ n
investigator
een mesje voor het schillen van aardappelen

aardbei \ˈaːrt.bɛi̯\ n
fragum
(fruit) eetbare vrucht van planten uit het geslacht Fragaria

aardbeiboom n
arbutus
(bloemplanten) bepaald soort plant, Arbutus unedo uit de heifamilie Ericaceae , een tot 3 m hoge struik of zelden een tot 12 m hoge boom met een matgrijze, gegroefde stam

aardbeving n
tremor oster terrae motus
(seismologie) een schokkende of trillende beweging van een gedeelte van de aardkorst, meestal te wijten aan verschuivingen van delen van de daaronder liggende aardmantel

aardbewoner n
orbicola
Bewoner van de planeet aarde

aardbodem n
humus

aardbol /ʔardbɔl/ n
globus

aarde /ˈardə/ n
terra
(astronomie) de wereld, de bewoonbare planeet van ons zonnestelsel
de grond waarin de planten groeien

aarden adj
terreus
van aarde gemaakt

aardewerk n
fictilis

aardgas /artxɑs/ n
gasium naturale
een gas dat uit de aarde komt en dat grotendeels uit methaan bestaat

aardhommel /ˈart.ɦɔ.mɔɫ/ /ˈart.ɦɔ.məɫ/ /ˈaːrd.hɔ.məl/ n
pedum
(vliesvleugeligen) benaming voor insecten uit vier nauw verwante soorten hommels, Bombus (Bombus) , die hun nest onder de grond hebben

aardkloot n
globus
(verouderd) de aarde als bolvormige planeet, de blauwe planeet

aardkunde n
geologia

aardkundige n
geologista
(beroep) een wetenschapper die de aarde, haar geschiedenis en de processen die haar vormen en gevormd hebben, bestudeert

aardolie n
petrus

aardrijk n
egredior
de aarde met alles wat zij bevat
mundus
het mensdom

aardrijkskunde /ˈardrɛiksˌkʏndə/ n
geographia

aards adj
terrestris
betrekking hebbende op de aarde, tot de aarde behorend

aardschok n
terrae mōtus
(seismologie) een plotselinge aardbeving

aardslak n
limax

aardtrilling n
terrae mōtus
(aardrijkskunde) zeer zwakke aardbeving

aardvarken /ˈaːrtfɑrkə(n)/ n
orycteropus afer
(buistandigen) bepaald soort zoogdier, Orycteropus afer , dat een lange, kleverige tong heeft, vooral 's nachts actief is en voorkomt in vrijwel geheel Afrika ten zuiden van de Sahara, als enige overlevende vertegenwoordiger van de orde der buistandigen (Tubulidentata )

aardveil n
Glechoma hederacea
(bloemplanten) bepaald soort altijd groene heester die zich met wortelvezels aan de omringende omgeving vasthecht, Glechoma hederacea

aardverschuiving n
lābīna
(geologie) het naar beneden schuiven van een grote massa grond

aardworm n
lumbricus

aars n
pōdex

aartsbisdom /ˈaːrz.bɪz.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪs.dɔm/ /ˈaːrʦ.bɪz.dɔm/ n
archidioecesis
(religie) het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop

aartsbisschop /ˈaːrzbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsxɔp/ /ˈaːrʦbɪsχɔp/ n
archiepiscopus
(religie) (beroep) de voornaamste bisschop van een kerkprovincie

aartsdiocees /ˈaːrz.di.jo.ˌses/ /ˈaːrʦ.di.ʲo.ˌses/ n
archidioecesis
(religie) het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop

aartsengel n
archangelus
(religie) een hemelgeest in een rang boven een engel

aartshertog n
archidux
(adel) een keizerlijke prins in het vroegere Oostenrijk-Hongarije

aartshertogin n
archiducissa
(adel) adellijke titel, vrouw van een aartshertog

aartspriester n
archiereus

aartsvader n
patriarcha

aarzelen /ˈarzələ(n)/ v
dubito
inergatief onzeker zijn, twijfelen

aarzeling n
cunctatio
onzekerheid, twijfel, weifel

aas n
as
m/o speelkaart die met A aangeduid wordt; vaak hoogste in het spel
esca
o stuk vlees dat als lokmiddel gebruikt wordt

aasgier /'as.xir/ n
vulturius
(havikachtigen) bepaald soort roofvogel, Neophron percnopterus , een van aas levende gier

abacus /ˈɑbɑkʏs/ n
abacus
(wiskunde) raam met staven waarop balletjes kunnen schuiven om kinderen te leren rekenen
(bouwkunde) dekplaat van een kapiteel

abbatiaal adj
abbatialis
betrekking hebbend op een abt of een abdij

abces n
abscessus
(medisch) een ophoping van pus in het lichaam, daarbij een onnatuurlijke holte vormend

abdicatie n
abdicātiō

abdiceren v
abdicare
inergatief afstand doen van de troon, aftreden als vorst

abdij /ɑbˈdɛɪ̯/ /ɑbˈdɛː/ n
abbatia
klooster met aan de leiding een abt of abdis

abdis /ɑbˈdɪs/ n
abbatissa
(religie) bestuurster van een abdij

abdomen n
abdomen

abdominaal /ˌɑbdoʊmiˈnaːɫ/ adj
abdominalis
(medisch) de onderbuik betreffend

abduceren v
raptō
(medisch) van de middellijn af bewegen, in geval van een arm of een been van de mediaanlijn af

abject adj
miserabilis
(pejoratief) volstrekt verachtelijk, zeer verwerpelijk

ablatief /ˌɑb.la.ˈtif/ /ˌɑb.la.ˈtiːf/ n
ablativus casus ablativus
(grammatica) de zesde naamval die onder meer de instantie aangeeft waarvan iets uitgaat of vertrekt

abnormaal adv
abnormis
ongewoon, bijzonder

abominabel /ɑbomɪˈnabəl/ adj
abominabilis
bijzonder slecht.

abondant adj
abundans

abonnee /ɑbɔ'ne/ n
subscrīptor
iemand die op iets geabonneerd is

abortus /ɑ'bɔrtəs/ n
abortus

abrasie n
abrasio
(medisch) schaafwond, afkrabbing

abrikoos n
armeniacum armeniaca

abrupt /ɑb'rʌpt/ adv
abruptus
plotseling.

absent /ɑp'sɛnt/ adj
absens

absint /ɑp'sɪnt/ n
absinthium
(drinken) sterkedrank op basis van anijs, absintalsem Artemisia absinthium , venkel en een aantal aanvullende kruiden

absintalsem n
absinthium
(bloemplanten) bepaald soort plant, Artemisia absinthium uit de composietenfamilie (Asteraceae )Het bittere aftreksel van deze knoppen vormt een belangrijk bestanddeel van de dranken vermout en de (klassieke) absint.

absolutie /ɑpso'lysi/ n
absolutio
het vergeven van de zonden

absorberen /ɑpsɔr'berə(n)/ v
absorbeō

absorptie n
absorptio

abstinentie n
abstinentia

absurd /ɑpsʏrt/ adj
absurdus
erg onlogisch

abt /ɑb/ /ɑpt/ n
abbas
(religie) (beroep) het hoofd van een abdij

abuis /aˈbœys/ n
error

abundant adj
profūsus

acacia n
Acacia
(bloemplanten) een geslacht Acacia van planten uit de onderfamilie Mimosoideae van de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae/Fabaceae). Alle soorten zijn houtig

academie n
academia

acceleratie n
acceleratio
(natuurkunde) toename van de snelheid

accelereren v
accelerare

accent n
accentus
de manier waarop iemand de klanken uitspreekt
vox
een teken dat op een klinker kan worden geplaatst

acceptant n
acceptator

acceptatie /ɑk.sep.ˈtaː.tʃi/ n
acceptiō
het accepteren, het geaccepteerd worden

accepteren /ɑksɛp'terə/ v
accipere
overgankelijk (onder protest) aanvaarden
overgankelijk aannemen, graag ontvangen

accident /ɑksiˈdɛnt/ n
accidens
ongeval, ongeluk
(muziek) een afwijking van de door de voortekening vastgelegde toonhoogte van de lijnen op de notenbalk. De afwijking wordt aangegeven door een symbool dat op, of tussen de lijnen van een notenbalk is genoteerd

acclamatie n
approbatio
goedkeuring door applaus
in de liturgie: korte bevestiging

accordeon n
harmonica diductilis
(muziekinstrument) een muziekinstrument met doorslaande tongen waarbij door trekken en duwen dezelfde toon wordt geproduceerd

accountant n
perscriptor
(beroep) (financieel) iemand die zijn beroep maakt van het inrichten en controleren van boekhoudingen en administraties

accumulatie n
accumulatio
ophoping

accumuleren v
accumulō

accusatief /ˌɑkusaˈtif/ /ˌɑkyzaˈtiːf/ n
accusativus casus
(grammatica) naamval voor het lijdend voorwerp

acetylcholine /ˌɑsəˈtilxoˌlinə/ /ˌɑsəˈtiɫχoˌlinə/ /ˌɑsɛˌtylxoˈlin(ə)/ n
acetylcholinum
(biologie), (scheikunde) een neurotransmitter die vooral betrokken is bij de impulsoverdracht van de zenuw naar de skeletspiercellen

acetyleen /ˌɑ.sə.ti.ˈlen/ n
acetylenum
(scheikunde) een verbinding van waterstof en koolstof met de samenstelling H2C2, die als gasvormige brandstof voor het vormen van fel licht en hete vlammen gebruikt wordt

acht cardinalNumeral
octo
"8", het getal tussen zeven en negen

achtbaan /ˈɑxtbaːn/ n
curricula retroflexa
een attractie (meestal op de kermis) bestaand uit een karretje dat over een baan met bochten, stijgingen en dalingen rijdt

achteloosheid n
neglegentia
gebrek aan aandacht voor mogelijke problemen

achtendertig cardinalNumeral
duodequadraginta
"38", het getal tussen zevenendertig en negenendertig, dertig plus acht

achtendertigste ordinalAdjective
tricesimus octavus
nummer achtendertig in een rij.

achtennegentig cardinalNumeral
duodecentum
"98", het getal tussen zevenennegentig en negenennegentig, negentig plus acht

achtenswaardig adj
reverendus
respect verdienend, respectabel

achtentachtig cardinalNumeral
duedenonaginta
"88", het getal tussen zevenentachtig en negenentachtig, tachtig plus acht

achtentwintig cardinalNumeral
duodetriginta
"28", het getal tussen zevenentwintig en negenentwintig, twintig plus acht

achtenveertig cardinalNumeral
duodequinquaginta
"48", het getal tussen zevenenveertig en negenenveertig, veertig plus acht

achtenvijftig cardinalNumeral
duodesexaginta
"58", het getal tussen zevenenvijftig en negenenvijftig, vijftig plus acht

achtenzestig cardinalNumeral
duodeseptuaginta
"68", het getal tussen zevenenzestig en negenenzestig, zestig plus acht

achtenzeventig /ˈɑxtənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
duodeoctoginta
"78", het getal tussen zevenenzeventig en negenenzeventig, zeventig plus acht

achter preposition
post

achteraan adv
post

achteraf adv
hinc
na afloop

achterblijven v
remanere
ergatief nog steeds ergens zijn waar anderen of iets anders niet meer aanwezig is

achterdenken n
suspiciō
(verouderd) wantrouwen

achterdochtig adj
suspicax

achtereenvolgend adj
alius
op deze wijze na elkaar

achtereenvolgens adv
dehinc
één voor één.

achtergrond n
fundus
de indirecte oorzaak van actualiteiten, de achterliggende oorzaak of betekenis

achterhaald /ɑxtər'ɦalt/ adj
obsolētus
niet langer van toepassing, niet langer als nuttig erkend (en dus fout)

achterhoofdsbeen n
os occipitale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

achterkant /ˈɑxtәrkɑnt/ n
tergum

achterkleinkind /ˈɑxtərklɛɪŋkɪnt/ n
pronepos
(familie) het kind van iemands kleinkind

achterkleinzoon /ˈɑxtərklɛɪ̯nzon/ n
pronepos
(familie) de zoon van iemands kleinkind

achterlaten v
relinquere deserere
overgankelijk dumpen, weggaan van, verlaten, niet meenemen

achterlijk adj
retrōrsum
achterstand vertonend in de ontwikkeling (met denigrerende bijklank; meest gezegd van een persoon, kan zowel lichamelijk als geestelijk zijn)

achterlopen v
commŏrāri
inergatief een vroegere tijd aangeven dan de juiste

achterna /ɑxtər'na/ adv
deinde
iemand of iets volgend

achternaam n
cognomen
een naam die van geslacht op geslacht en indien gewenst door het huwelijk overgedragen wordt

achterplan n
fundus
de achtergrond van o.a. schilderijen

achtersteven n
puppis
(scheepvaart) de achterzijde van een schip

achteruit adv
retrōrsum
naar achteren gericht, in achterwaartse richting

achteruitzetten v
obterō
2.verslechteren, verminderen

achtervoegsel /'ɑx.tər.vux.səl/ n
suffixum
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

achtervolgen v
apīscor
overgankelijk iets of iemand trachten in te halen

achterwaarts adj
retrogradus

achthoek n
octagonon
een vorm met acht hoeken

achthoekig /ɑxt'ɦukəx/ adj
octangulus
de vorm van een (meestal regelmatige) achthoek hebbend

achting n
diligere
aanzien, respect

achtste /ˈɑxstə/ ordinalAdjective
octavus

achttien cardinalNumeral
duodeviginti
"18", het getal tussen zeventien en negentien, tien plus acht

achttiende ordinalAdjective
duodevicesimus

achttienmaal adv
duodevicies
bij achttien gelegenheden

acne n
vitium cutis

acrobaat n
petaurista
(beroep) artiest die allerlei moeilijke gymnastische toeren uithaalt (vaak werkend in een circus)

acroniem n
acronimus

acteur /ɑkˈtør/ n
actor
(beroep) persoon die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, toneelspeler, iemand die acteert

actie n
āctiō

actief /ɑk'tif/ adj
activus
(druk) met iets bezig zijnde

actinium n
actinium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ac en atoomnummer 89. Het is een zilverkleurig actinide

activist n
turbātor

activiteit n
actiō
(natuurkunde) mate waarin radioactieve stoffen uiteenvallen, radioactiviteit

activum n
genus āctīvum
bedrijvende vorm, het actief

actrice n
actrix
(beroep) vrouw die een personage uitbeeldt in een verhaal of rollenspel, vrouw die acteert

actuaris n
actuaria

actueel /ɑktyˈwel/ adj
praesens

acupunctuur n
acupunctura
een Chinese behandelingsmethode waarbij, ter genezing van een kwaal of ter bestrijding van pijn, op bepaalde plaatsen naalden in de huid worden gestoken

acuut /aˈkyt/ adj
acutus
plots ontstaan, op korte termijn verlopend, meestal ook spoedeisend ingrijpen vereisend

adagium /aˈdaɣijʏm/ n
lente
spreuk, levenswijsheid

adamsappel /ˈadɑmzɑpəl/ n
prominentia laryngea
(anatomie) vooruitstekende gedeelte van het strottenhoofd bij de man

adaptatie n
accommodatio
(medisch) (biologie) aanpassingsvermogen

adder n
aspis
(reptielen) een bepaalde soort giftige slangen uit de familie van adders, Vipera berus

additie n
additio

additief n
additivus
(scheikunde) chemisch product dat toegevoegd wordt om de eigenschappen van een mengsel te verbeteren

additioneel adj
additicius
bijgevoegd, toegevoegd, bijkomend

adel n
nōbilitās
(maatschappij) bevoorrechte en vaak ook rijke groep personen aan wie een meest erfelijke titel verleend was en aan wie voorheen een bepaald gebiedsdeel in eigendom gegeven was

adelaar /ˈadəˌlar/ n
aquila
(havikachtigen) benaming voor sommige soorten grote roofvogels

adeldom n
ingenuitas
de groep van mensen die van edele afkomst is

adelstand n
ingenuitas
sociaal of juridisch afgebakende klasse mensen (edelen) die van oorsprong een bevoorrechte positie innam

adem /adəm/ n
spiritus

ademen /ˈa.də.mə(n)/ v
respirare
inergatief (medisch) de voor het leven nodige lucht inzuigen en weer uitdrijven

ademhalen /ˈa.də.ˌma.lə(n)/ v
aspirare
inergatief door levende wezens inblazen en uitblazen van lucht om zuurstof te krijgen

ademhaling n
respiratio
(biologie) uitwisseling van gassen door levende wezens

adequaat /a.de.'kʋat/ adv
adaequātus
correct en passend bij het beoogde doel

ader n
vena
(anatomie) een vat waardoor zuurstofarm bloed vanuit de weefsels naar het hart beweegt

aderen v
granum

aderlaten /ˈadərlatə(n)/ v
dēpleō

adherent n
socio
(verouderd) aanhanger, medestander, volgeling

adjectief n
verbum adiectum
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

adjectivum n
verbum adiectum
(grammatica) een woordsoort dat wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

administratie /ˌɑtminɪsˈtrasi/ /ˌɑtminɪsˈtratsi/ n
administratio
(bedrijfskunde) de plaats waar gegevens zorgvuldig worden vastgelegd zodat ze later terug te vinden of te controleren zijn
(politiek) beheer of bestuur

administratrice n
administratrix

administreren v
administro
overgankelijk zorgvuldig vastleggen van gegevens zodat het later terug te vinden of controleren is

admiraal n
nāvarchus
(militair) (beroep) opperbevelhebber van een oorlogsvloot

admissie n
acceptio
toelating, vergunning

adolescent n
iuvenis
(medisch) jeugdig persoon, puber (met een leeftijd tussen de 15 en 20 jaar)

adonis n
formaster
(pejoratief) pronker

adopteren v
adoptare
overgankelijk een kind aannemen en verzorgen alsof het iemands eigen kind is

adoreren v
adōrō
overgankelijk aanbidden, verafgoden, vereren

adrenaline n
adrenalinum
(medisch) een hormoon en een neurotransmitter die wordt geproduceerd in de bijnieren en in sommige zenuwcellen en vrijkomt bij angst en stress, maar ook bij woede, kou, hitte, pijn en fysieke arbeid

adres /aˈdrɛs/ n
domicilium
aanduiding van de plaats, straat en huisnummer waar iemand woont of iets is gevestigd

adresseren v
affor
een adres ter verzending op een poststuk aanbrengen
(informatica) het adres in een computergeheugen benaderen voor het lezen of opslaan van gegevens

adsorberen /ɑd.zɔr.ˈbeː.rə(n)/ /ɑt.sɔr.ˈbɪː.rə(n)/ v
absorbere
(medisch) aantrekken, aan de oppervlakte binden

adstructie n
indicium
toelichting,

adstrueren v
perīclitor

advent /ɑtˈfɛnt/ n
Adventus
(religie) de tijd waarin de komst en wederkomst van Jezus Christus worden verwacht

advertentie n
prescriptio
een aankondiging in een krant, reclameblad, tijdschrift los van de redactionele inhoud

advies /ɑt'fis/ n
consilium
een gegeven aanbeveling

adviseren /ɑtfiˈzerə(n)/ v
commoneo
ditransitief raad geven aan

adviseur n
consiliarius
(beroep) deskundige die adviseert, een mentor, raadgever, raadsman, raadsvrouw

advocaat /ɑtfoˈkat/ n
advocatus forensis
(juridisch), (beroep) pleiter, verdediger in rechtszaken

advocate n
advocata
(beroep), (juridisch) vrouwelijke vorm van advocaat

af adj
effectus

af en toe adv
aliquando
op onregelmatige tijden, met tussenpozen

afasie n
aphasia
(medisch) het onvermogen te spreken

afbeelding /ɑfbeldɪŋ/ n
imago
een grafisch beeld

afbetaling n
pensiō
een geleidelijke betaling in termijnen

afbijten /ˈɑfbɛitə(n)/ v
demordere
overgankelijk met de tanden verwijderen
vituperare
overgankelijk, (figuurlijk) iemand boos en kortaf toespreken

afblaffen /ˈɑvblɑfə(n)/ v
hirritus
overgankelijk door bejegening met ruwe woorden van zich afschrikken

afblijven v
abhibeo
ergatief niet aanraken

afbraak /'ɑfbrak/ n
disturbātiō
de actie van iets af te breken, het slopen

afbranden v
adurere
ergatief geheel door brand teloorgaan

afbreken /ˈɑvbrekə(n)/ v
destrŭĕre
overgankelijk met de grond gelijk maken
defringere
overgankelijk voortijdig beëindigen
overgankelijk door breken scheiden

afdak /ˈɑf.dɑk/ /ˈɑv.dɑk/ n
testudo
een schuin van een gebouw uitstekend stuk dak dat beschutting verleent aan de buitenmuur

afdalen v
descendere
ergatief naar een lagere hoogte gaan

afdaling n
descensus

afdanking n
dīmissiō
het iemand uit zijn functie zetten

afdekken /ˈɑf.dɛ.kə(n)/ /ˈɑv.dɛ.kə(n)/ v
obtegō
overgankelijk iets over iets anders heen plaatsen

afdoen v
exuō
overgankelijk een sieraad of kledingstuk afleggen
minuere
minder belangrijk maken

afdoend adj
efficax
toereikend om het probleem op te lossen

afdrogen /ɑfdrogə(n)/ v
serescō
overgankelijk het vocht wegnemen van iets of iemand

afdruk n
nota
resultaat van het afdrukken op papier of ander materiaal

afdrukken v
imprimō
overgankelijk (op papier) weergeven d.m.v. een printer of een drukpers

afdwaling n
errābundus
(figuurlijk) het niet meer volgen van een logische, doelgerichte handeling maar willekeurig andere zaken behandelen
(figuurlijk) een foute weg ingeslagen zijn

afdwingen v
vīs
overgankelijk onder dwang iets verkrijgen
imperium
onweerlegbaar iets bewerkstelligen

affaire n
rēs

affecteren v
affectāre

affiliëren v
affiliāre

affiniteit /ɑfiniˈtɛit/ n
affīnitās
een geestelijke verwantschap
(scheikunde) de geneigdheid om verbindingen te vormen
(natuurkunde) de aantrekking die bij de aanraking van twee verschillende stoffen plaatsvindt

affix n
affixum
(taalkunde) een gebonden morfeem dat aan een ander morfeem wordt vastgehecht om zo een nieuw woord te vormen

affodil n
albutium
bepaald soort sierplant, Asphodelus albus

afgaan v
occidō
ergatief naar beneden gaan

afgeleefd adj
decrepitus
oud en versleten

afgelegen /ɑfxəlegə/ adj
longē

afgespen v
exfībulō
1.

afgeven /ˈɑfɣevə(n)/ v
trādō
overgankelijk achterlaten op de plek van bestemming

afgezant n
emissarius
iemand die als officiële vertegenwoordiger naar een andere partij gestuurd wordt

afgietsel n
iactus

afgod /'ɑfxɔt/ n
idolum

afgraving n
excavatio
een stuk land waarvan de grond verwijderd is, of waar men nog steeds aan het graven is

afgrazen v
tondeō
1.

afgrond /ˈɑfxrɔnt/ /ˈɑfχrɔnt/ /ˈɑvɣrɔnd/ n
abyssus
een grote steile diepte

afgunst /ˈɑfxɵnst/ /ˈɑfçʏnst/ n
invidia
gevoel van leed of spijt over het goede dat een ander te beurt valt en dat men hem niet gunt, niet alleen maar het lijden omdat men iets niet heeft maar ook het lijden omdat een ander het wel heeft

afgunstig adj
invidiōsus
iemand niet gunnen dat die iets heeft dat men zelf wil hebben

afhankelijkheid n
dicio

afhappen v
demordere
happen zodat er iets verdwijnt

afkanten v
repudiō
1. het afwerken van de zijkant van een breiwerk

afkeer n
fastidium
een sterke behoefte om zich tegen iets te keren omdat je het vervelend of verkeerd vindt

afkeuren v
abdīcō
niet geschikt verklaren

afkeurenswaardig /ˌɑfkørənsˈʋardəx/ adj
accūsābilis
afkeuring verdienend

afkeuring n
improbatio
het uitspreken van een negatief oordeel over iets

afknagen v
tondeō
1.

afkoken v
sortiri

afkomst n
exordium

afkooksel n
extractum
vloeistof waarin de oplosbare stoffen uit een vaste stof zijn opgelost door koken

afkorting /ɑfkɔrtɪŋ/ n
abbreviatio
(taalkunde) in het bijzonder: een aanduiding van een woord of een woordgroep door een beperkt aantal letters, dat als het gehele woord of woordgroep wordt uitgesproken

aflaat /ˈɑflat/ n
indulgentia
(religie) een kwijtschelding van tijdelijke straffen die men zou moeten ondergaan na het sterven, binnen de rooms-katholieke traditie

aflaatbrief /ˈɑflatˌbrif/ n
venia
een papier waarmee officieel een aflaat verleend wordt

afleggen v
conficere
overgankelijk afstand overbruggen
exuō
van het lichaam doen
fero
doen, volbrengen

afleiden v
abduco
overgankelijk de aandacht van iemand naar een ander onderwerp laten gaan

afleiding n
avocatio
een gebeurtenis of activiteit die de gedachten op iets anders richt

afleveren v
commendare
ditransitief brengen naar en achterlaten op de plek van bestemming

afloop /ˈɑflop/ /ˈɑfloːp/ n
eventus
einde

afmatten v
exhauriō

afmonsteren v
missio
1. van de monsterrol schrappen zodat iemand niet meer een bemanningslid van een schip is

afmonteren v
complētus
1. een project voltooien door de laatste montagewerkzaamheden te verrichten

afname n
dēcrēmentum
het minder worden

afpakken v
adimō
ontnemen, afnemen

afpalen v
adumbrātiō
1. duidelijk aangeven waar het ene eindigt en het andere begint

afpassen /'ɑfpɑsə(n)/ v
metior
overgankelijk nauwkeurig afmeten

afpersen v
extorqueō
overgankelijk onder dreiging van geweld iemand geld afnemen

afplukken v
abscindō

afraden v
absterrere

afranselen v
battuere
overgankelijk mishandelen door middel van het toedienen van slaag

afrasteren v
saepiō
1.

afreizen v
abire
ergatief een plaats verlaten om aan een reis te beginnen

afrekenen v
manūpretium
inergatief een aankoop of schuld betalen

afremming n
modestia
het zorgen dat iets langzamer gaat; zorgen dat iets minder snel gaat

afristen v
dēstringō
1. van planten de blaadjes of vruchten met een wrijvende beweging verwijderen

afrit n
abitus
(verkeer) een verkeersweg waarlangs men van een autoweg of autosnelweg af kan rijden

afronden v
complētus
overgankelijk vervolmaken, afmaken, voltooien, afsluiten, completeren, complementeren

afrotten v
cariēs
2. door rotten verloren gaan

afschaffen v
abolere
overgankelijk tot een einde brengen

afscheid n
commeatus
een begroeting bij het elkaar verlaten

afscheiding n
diremptio

afscheuren /ˈɑfsxørə(n)/ v
abscindō
overgankelijk met een scheurbeweging losmaken

afschrijving n
detractio
(financieel) een mededeling dat een bedrag op een rekening verrekend is

afschrikken v
expavesco
overgankelijk doen weggaan door angst aan te jagen, door angst aan te jagen bepaald gedrag voorkomen

afschuiving n
vitium
(geologie) een geologische breuk waarbij delen van een planeetkorst uit elkaar getrokken worden en het gesteente in tweeën gebroken, waarna één blok langs het schuine breukvlak van het andere naar beneden glijdt

afschuren v
abrādō
overgankelijk door schuren gladmaken

afslaan v
abnegō
overgankelijk iets weigeren aan te nemen

afslachting /ˈɑfslɑxtɪŋ/ n
trucīdō
het zinloos vermoorden van mensen op een gruwelijke manier

afslag n
abitus
uitrit van een grotere naar een kleinere weg

afsluiten /'ɑf.slʌʏ.tə(n)/ v
intercludere
overgankelijk zorgen dat iets niet meer werkt, alle verbindingen verbreken

afsnijden v
seco
overgankelijk ergens een stuk vanaf halen, bekorten, inkorten

afspiegelen v
video

afsponzen v
parasītor
1. koelen, bevochtigen of schoonmaken met een vochtige spons

afspraak n
constitutum
een overeenkomst om elkaar te ontmoeten

afspraakje n
occursus amōris
dim. tant. belofte van twee verliefde mensen om elkaar op een bepaalde tijd en plaats te ontmoeten

afstaan v
cedo
overgankelijk uit handen geven

afstammeling n
proles

afstamming n
origo
de genetische voorgeschiedenis van een individu, volk of soort

afstand /ˈɑfstɑnt/ n
intervallum
de (meetbare) ruimte tussen twee niet samenvallende objecten

afstandelijkheid n
algor
het ergens niet emotioneel bij betrokken zijn

afstellen /'ɑfstɛlə(n)/ v
status
overgankelijk regelbare parameters zo kiezen dat een toestel voor een bepaald doel gereed is

afstevenen v
facere

afstotend adj
taeter
van iets dat men het liever op afstand houdt

afstraffing n
punitio
straf die iemand ondergaat na iets verkeerds te hebben gedaan

afstuderen v
adipisci
(onderwijs), ergatief het succesvol afmaken van een studie, m.n. in het hoger onderwijs

aft /ɑf/ /ɑft/ n
aphtha
een kleine zweer in de mond ten gevolge van een virus

aftocht n
abscessus
het weggaan

aftreden v
abdico
ergatief een bepaalde positie of een bepaald ambt opgeven

aftreding n
abdicātiō
het ontslag nemen uit een ambt of functie

aftrek n
conclusio
het in getal verminderen van iets

aftrekken v
dēdūcō
overgankelijk, (wiskunde) rekenkundige bewerking waarbij een getal met een getal verminderd wordt
glubo
overgankelijk iets met een trekkende beweging losmaken, verwijderen door te trekken
overgankelijk de trekker van een pistool overhalen
overgankelijk korten
overgankelijk (Limburg) een foto (van iets of iemand) maken
overgankelijk (Limburg) de wc doorspoelen
(Noord-Nederland) wederkerend (spreektaal) zich ~: masturberen van een man.
overgankelijk (spreektaal) een man met de hand seksueel bevredigen
overgankelijk een infusie (aftreksel) maken van iets
ergatief (militair) het strijdperk of de belegering verlaten, zich verwijderen, weggaan

aftrekking /ˈɑftrɛkɪŋ/ n
subtractio
(wiskunde) rekenkundige bewerking waarbij een getal van een ander getal afgetrokken wordt

aftreksel /ˈɑftrɛksəɫ/ n
extractum
een vloeistof waarin men de oplosbare delen van iets heeft laten oplossen

afval n
eiectamenta
onbruikbare resten die weggegooid worden

afvallen / ˈɑfɑlə(n) / v
mācrēscō
ergatief gewicht verliezen

afvallig adj
adulter
niet trouw of loyaal aan

afvallige n
apostata

afvalligheid n
apostasia
het ontrouw worden aan zijn geloof

afvaren v
initium

afvoer n
missio

afvoermiddel n
purgativus
(verouderd) (medisch) middel om de darmen en daarmee het hele lichaam te reinigen

afvragen v
dubium
wederkerend: zich ~: zichzelf een vraag stellen
wederkerend: zich ~: vraagtekens plaatsen bij

afwachten /ˈɑfwɑxtə(n)/ /ˈɑfʋɑxtə(n)/ /ˈɑfʋɑχtə(n)/ v
exspectare
overgankelijk wachten op wat er gaat gebeuren

afwassen /'ɑfwɑsə(n)/ /'ɑfʋɑsə(n)/ /'ɑfβ̞ɑsə(n)/ v
abluō
overgankelijk het schoonmaken van de vaat, zoals, messen, vorken, lepels, borden

afwennen v
doceo

afweren /ɑfˈwerə(n)/ v
defenso
overgankelijk een aanval neutraliseren

afwerking /ɑfwɛrəkɪŋ/ n
manus suprēma
de voltooiing
de wijze waarop iets voltooid is

afwezig adj
absens
niet op een bepaald tijdstip en plaats

afwezigheid n
absentia
het afwezig zijn op een bepaald tijdstip en plaats

afwijken v
descisco
ergatief niet de gangbare norm volgen

afwijzen v
negō
overgankelijk een negatieve beslissing ergens over nemen

afwijzing /'ɑfʋɛɪzɪŋ/ n
reiectiō
een bericht dat op een voorstel of aanzoek niet ingegaan wordt

afwikkelen v
ablēgātiō
overgankelijk een bepaalde zaak geheel afhandelen

afwisselen /ˈɑfʋɪsələ(n)/ v
alternus
inergatief om en om plaatsvinden

afwisselend adj
alternis
elkaar vervangend, nu eens hier dan dan weer daar

afwisseling /ˈɑfʋɪsəlɪŋ/ n
variatio
variatie.

afwissen v
dētergeō
overgankelijk met een vegende beweging verwijderen of schoonmaken

afzeggen v
renuntiare
overgankelijk aangeven dat men niet gaat komen
inergatief ~ voor: aangeven dat men niet gaat komen

afzet n
hasta

afzetgebied n
emporium

afzetsel n
confiscō
materiaal dat uit een vloeistof neerslaat op een vast voorwerp

afzetten v
fraudo
overgankelijk, (economie): erin slagen producten verkocht te krijgen
pariō
overgankelijk, (biologie): het leggen van eieren door vissen e.d
dēpōnō
overgankelijk, (geologie): het sedimentatieproces waardoor lagen bezinksel ontstaan
exuō
overgankelijk iets dat op het hoofd gedragen wordt weer afnemen

afzettingsgesteente n
saxum authigenicum
(geologie) gesteente dat ontstaan is uit verweringsmateriaal dat later weer ergens anders is neergeslagen

afzichtelijk /ɑf'sɪxtələk/ adj
foedus

afzien v
renuntio
inergatief ~ van: besluiten iets niet te doen
aggravor
inergatief lijden, ongemak doorstaan, o.a. in de sport

afzonderen /ˈɑfˌsɔnd(ə)rən/ v
segregare
wederkerend zich ~ zichzelf uit de groep halen
dīvidō
overgankelijk afscheiden, scheiden

afzonderlijk adj
dīvidō

afzuiging n
exhauriō
het door zuigen verwijderen van verontreinigingen

afzuigkap /ˈɑfzœʏχkɑp/ /ˈɑfzœːxkɑp/ n
pallium
een huishoudelijk apparaat in de keuken dat de kookluchtjes moet afvoeren

agaat n
achates
o (mineraal) een doorzichtige, maar soms ook opake variëteit van trigonaal kwarts en een subvariëteit van chalcedoon
m een stenen voorwerp bestaande of vervaardigd uit [1]

agent /a'ɣɛnt/ n
actor
(beroep) een persoon die belast is met de handhaving van de openbare orde en veiligheid
curator
(beroep) een vertegenwoordiger van een bedrijf

agentschap /aɤˡɛntsxɑp/ n
administratio
lokale vertegenwoording van een grotere organisatie

agentuur n
ministerium

aggregatie n
aggregatio
(medisch) samenklontering

agitatie n
vibrātiō
(medisch) opwinding

agitator n
turbātor

agnosticisme n
agnosticismus

agorafobie n
agoraphobia

agrariër n
agricola

agressie n
oppugnatio

agressief adj
aggressivus
geneigd om aan te vallen, het initiatief nemend en doordrijvend om een overwinning of resultaat te behalen

agressiviteit n
aggressio
het agressief zijn

agricultuur n
agricultūra

aha interjection
aha

ahorn /a.ˈhɔrn/ n
acer
(bloemplanten) een boom of heester van het geslacht Acer

aids n
SCDI
(medisch) (afkorting) een virusziekte waarbij het natuurlijke afweersysteem van het lichaam steeds verder afgebroken wordt

air n
age

akelig adj
funestus

aker /'akər/ n
glans
(verouderd) eikel, vrucht van de eik

akinesie n
akinesia
(fysiologie) bewegingsarmoede

akker /ˈɑkər/ n
ager
(landbouw) afgeperkt stuk land dat bestemd is bebouwd te worden met een gewas

akkerzenegroen n
abiga
(bloemplanten) bepaald soort eenjarige plant, Ajuga chamaepitys uit de lipbloemenfamilie (Labiatae of Lamiaceae )

akkoordbevinding n
approbatio
mededeling dat men iets goed vindt, dat men ergens toestemming voor geeft

aktetas n
scrīnium
platte en rechthoekige tas van stevig materiaal, geschikt voor papieren en boeken

al adv
iam
reeds

al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding phraseologicalUnit
simia est simia et si aurea gestet insignia

al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt haar wel phraseologicalUnit
mendacia curta semper habent crura

alalie n
alalia
(psychologie) het niet kunnen spreken

albatros n
diomedea
(buissnaveligen) benaming voor vogels uit de familie Diomedeidae , grote zeevogels met lange vleugels

albe n
aurora

albinisme n
albinismus
(biologie) het ontbreken van pigmentkleurstof in de huid

alchemie n
alchemia
(wetenschap) vroegere occulte wetenschap, waarin onder andere werd geprobeerd om de Steen der Wijzen te vinden en daarmee edelmetalen uit andere elementen te vormen

alchemist n
alchemista

alchimist n
alchemista

alcohol n
alcohol
(scheikunde) elk van de verbindingen uit een groep koolwaterstoffen die gekenmerkt zijn door de aanwezigheid van een -O-H-verbinding

alcoholisch adj
alcoholicus
alcohol bevattend

alcoholisme n
alcoholismus

alcoholist n
alcoholismo affectus

aldaar adv
eo
in de eerder genoemde plaats

aldus adv
ita
zo, op deze manier
in
volgens

alert /aˈlɛrt/ adj
intentus
oplettend, snel reagerend

alertheid n
vigilantia

alfa /ˈɑlfa/ n
alpha
aanduiding of markering van de eerste in een volgorde

alfabet n
alphabetum abecedarium
de gezamenlijke lettertekens waarmee een taal schriftelijk wordt weergegeven, in hun bepaalde volgorde

alfabetisch /ɑlfɑ'betis/ adj
abecedarius
gerangschikt volgens de letters van het alfabet beginnend bij de A en eindigend bij de Z

alfalfa n
medica
(groente) ontkiemde zaden van luzerne Medicago sativa

algebra /ˈɑɫɣəbra/ n
algebra
(wiskunde) een deel van de wiskunde dat zich bezighoudt met de betrekkingen van door letters en tekens aangeduide grootheden

algemeen n
generālis

algoritme n
algorithmus

alhier adv
hic
in deze plaats

alhoewel conjunction
quamquam
(onderschikkend) leidt een toegeving in waarvan de hoofdzin de geldigheid wegneemt

alias /aliɑs/ adv
seu
anders gezegd, ook wel genaamd

alibi //ˈaː.liˌbi/ n
alibi
(juridisch) het kunnen aantonen dat men elders was tijdens het zich voltrekken van een misdaad, waardoor men uitgesloten kan worden van beschuldiging

alikruik n
cochlos
eetbare zeeslak Littorina littorea

alinea /aˈlinija/ n
alinea

alk /ɑlk/ n
alca torda
bepaald soort zeevogel die veel op de zeekoet lijkt, maar een dikkere snavel heeft, Alca torda

alkalisch adj
alcalinus
(medisch) (scheikunde) met betrekking tot alkali (base)

alkeen n
alkenum

alle /ˈɑlə/ indefinitePronoun
omnes
elke, geen uitgezonderd

alledaags adj
cotidianus

alleen /ɑl.ˈen/ adj
solum
zonder gezelschap

alleen /ɑl.ˈen/ adv
modo
slechts

alleenheerser n
tyrannus
iemand die met onbeperkte oppermacht regeert

allegaartje n
farrāgō
een bonte verzameling, een verzameling van zeer ongelijke mensen of zaken

allegorie n
allegoria

allemaal indefinitePronoun
omnis

allergie /ˌɑlɛrˈɣi/ n
allergia
(medisch) een ziek makende reactie van het immuunsysteem op lichaamsvreemde stoffen (allergenen).

allerminst /ɑlərˈmɪnst/ adj
minimē
bijzonder gering; het minst van alle

alles indefinitePronoun
nihil non
al het mogelijke, de gehele verzameling of hoeveelheid zonder uitzondering

alliantie n
societas
een bondgenootschap, verbond

alligator n
alligator
(reptielen) een grote krokodilachtige uit het geslacht Alligator

alliteratie n
alliteratio

allitteratie n
alliteratio
(dichtkunst) het gelijk zijn van de beginmedeklinkers van twee of meerdere beklemtoonde lettergrepen of woorden binnen een uitdrukking, prozazin of vers

allochtoon adj
advena
(sociologie) uit een ander land of plaats afkomstig

almacht /ɑɫmɑxt/ n
omnipotentia
absolute macht, macht over alles

almachtig adj
omnipōtens

almanak n
almanacus

alom adv
passim
overal, onder velen, op vele plekken

alopecie n
atrichomia
(medisch) haaruitval

aloë n
aloe
(bloemplanten) benaming voor bloeiende, succulente planten uit het geslacht Aloe dat uit ongeveer vierhonderd soorten bestaatHet natuurlijk verspreidingsgebied is beperkt tot Afrika: van Zuid-Afrika tot tropisch Afrika, en naburige gebieden zoals Madagaskar, het Arabische schiereiland en verschillende Afrikaanse eilanden alsmede de Canarische eilanden. Het sap uit de bladeren van de aloë heeft geneeskrachtige eigenschappen.

alpaca n
Lama pacos
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Vicugna pacos uit Zuid-Amerika uit de familie van de kameelachtigen (Camelidae )

alpiniste n
oribata
vrouwelijke bergbeklimmer

alruin n
circaeum
(bloemplanten) bepaald soort Zuid-Europese verdovende en bedwelmende overblijvende plant, Mandragora officinarum uit de nachtschadefamilie (Solanaceae ), die de giftige alkaloïden atropine en scopolamine bevat en vroeger werd gebruikt als narcoticum, pijnstiller en deels ook als hallucinogeen middel, onder meer in heksenzalf

als /ɑls/ /ɑs/ conjunction
si
indien
as
in de gedaante van, in de vorm van, onder de benaming van
quando
(niet-standaardtaal), (spreektaal) na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord, i.p.v. het in dit geval als correct beschouwde dan [1]

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel phraseologicalUnit
audacem reddit felis absentia murem
(spreekwoord) als er geen toezicht is, doet men waar men zin in heeft

als de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan phraseologicalUnit
dum vinum intrat, exit sapientia
(spreekwoord) iemand die te veel heeft gedronken is niet meer in staat goede beslissingen te nemen

alsem n
artemisia
(bloemplanten) benaming voor planten van het composietengeslacht Artemisia

alsjeblieft adv
amabo
(informeel) als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

alsmede conjunction
atque
en ook

alsnog adv
sēdō
toch nog

alsof conjunction
quasi
luidt een vergelijking in

alstublieft adv
amabo
(formeel) toevoeging als beleefde aandrang bij een verzoek of versterking bij een bevel

altaar n
ara altaria
offertafel voor godsdienstige plechtigheden

alter ego n
alter ego
een tweede persoonlijkheid waarmee een persoon zich onderscheidt van zijn werkelijke identiteit

alterneren v
alternus
(medisch) elkaar afwisselen

althans conjunction
certē
geeft in het gedeelte na althans meer specifiek (en tegengesteld) aan wat er bedoeld wordt, in ieder geval

altijd adv
semper
op elk moment, blijven
telkens opnieuw
in elk geval

altijd op hetzelfde aanbeeld slaan phraseologicalUnit
eandem incudem tundere
(zegswijze) betekenis: steeds op dezelfde zaak terugkomen, aandringen

altruïsme n
grauiti

altviool /ˈɑltfiˌjoːl/ n
vitula
(muziekinstrument) een muziekinstrument in de familie van de strijkinstrumenten, verwant aan maar groter en lager klinkend dan de viool

aluminium /alyˈminijʏm/ n
aluminium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Al en atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

alver n
alburnus

alvleesklier n
pancreas
(anatomie) een klier die enzymen afscheidt in de twaalfvingerige darm om de afbraak van zetmeel, vet en eiwitten te bevorderen

alweer adv
rūrsus

amandel n
amygdala
(plantkunde) kleine bladverliezende loofboom Amygdalus dulcis , die vooral in bergachtige gebieden groeit
amygdalum amygdala
(voeding) eetbare pit van de amandelvrucht
tonsilla amygdalum
(anatomie) elk van de vier klieren in de neus-keelholte, die deel uitmaken van het afweersysteem

amandelboom n
amygdalus

amandelpers n
amygdalīna pasta

amandelspijs n
amygdalīna pasta
(voeding) een mengsel van amandelen en suiker dat wordt gebruikt in o.a. gevulde speculaas en boterletters

amaril n
smyris

ambacht n
ars
een handwerkvak dat vaak aanzienlijke vaardigheden vereist

ambachtsman n
artifex

ambassade n
legatio
(diplomatie) de officiële vertegenwoordiging van de ene regering in de hoofdstad van de andere

ambassadeur n
legatus
(politiek) (beroep), (diplomatie) iemand die door de ene staat is aangesteld om deze staat bij een andere staat te vertegenwoordigen.

ambassadrice n
legatus
(beroep), (diplomatie) vrouwelijke vorm van ambassadeur

ambetant adj
acidus amarus
vervelend, onprettig

ambitie /ɑmˈbi(t)si/ n
ambitio

ambitieus adj
ambitiosus
vol van de wens en het vertrouwen om iets te bereiken

amblyopie n
amblyōpia
(medisch) lui oog

ambrozijn n
ambrosia

ambtelijk adj
official

ambulance n
arcera
(verkeer), (medisch) voertuig om gewonden of zieken van en naar het ziekenhuis te brengen

amechtig /ɑˈmɛxtəx/ adj
exanimis
sterk hijgend

amenderen v
ēmendō
1.

americium n
americium

amethist n
amethystus
(mineraal) een vaak prachtig violet gekleurde vorm van kristallijn kwarts, die kleine hoeveelheden titaan en ijzer bevat

amfibie n
amphibium
(dieren) gewerveld dier dat zijn leven als een soort visje in het water begint en bij het opgroeien van gedaante verandert en op het land komt wonen

amfibisch adj
amphibius
geschikt zowel voor in het water als op het land

amfoor n
amphora
een door de oude Grieken en Romeinen gebruikte buikige kruik met twee oren

amfora /ɑmˈfora/ n
amphora
door de oude Grieken en Romeinen gebruikte buikige kruik met twee oren

aminozuur n
acidum aminicum

ampel /ˈɑmpəɫ/ adj
magnus
uitvoerig, meer dan genoeg

amper /ˈɑmpər/ adv
haud
nauwelijks, bijna niet

amplitude n
amplitudo

amplitudemodulatie n
modulātiō amplitūdinālis

amputeren v
amputare
overgankelijk, (medisch) een lichaamsdeel chirurgisch verwijderen

ampère n
amperium

amusement n
oblectāmen
iets waarmee men zich vermaakt

amuseren v
dēlectō
overgankelijk op aangename wijze een indruk op iemand maken, iemand doen (glim)lachen
oblecto
wederkerend zich ~ met genoegen scheppen in een activiteit, zich vermaken

anale seks n
paedicatio
(seksualiteit) seks waarbij de anus en het rectum een rol spelen

analepticum n
analeptica

analfabeet n
illitteratus
iemand die niet kan lezen of schrijven

analfabetisch adj
illitteratus
(taalkunde) niet in staat om teksten te lezen

analfabetisme n
analphabētismus
het niet kunnen lezen of schrijven

analgeticum n
analgeticum
(medisch) pijnstillend middel

analyse /ɑnɐ'liːzə/ n
analysis

ananas n
Ananas sativus
(fruit) Ananas comosus (ook: Ananas sativus), een vrucht van de ananasplant

anarchie n
anarchia

anatomie n
anatomia

anatomisch adj
anatomicus
(medisch) met betrekking tot de anatomie

anatoom n
anatomicus
(beroep), (medisch) een persoon die kennis draagt van de (menselijke) anatomie

anchorman n
proreta
(media) (beroep) een vaste presentator van een dagelijks uitgezonden nieuwsrubriek/journaal op televisie

ander adj
alius
niet deze

anders adj
alioqui
1. partitief van ander

anders adv
aliter
op andere wijze

anders conjunction
alioqui
leidt een zin in die een andere gang van zaken aangeeft

anderszins adv
alioqui

anderzijds adv
autem
(maar) aan de andere kant

andijvie n
intibum
(plantkunde) (voeding) (groente) Cichorium endiva , een eetbaar eenjarig gewas dat nauw verwant is aan witlof

andreaskruis n
crux decussata
(heraldiek) kruis van twee even lange, schuingeplaatste balken

anekdote /a.nɛg.ˈdo.tə/ n
dictum
(letterkunde) een amusant, kort verhaal

anemie n
anaemia
(medisch) bloedarmoede, een gebrek aan rode bloedcellen

angel n
acantha
(zoötomie) orgaan waarmee wespen, bijen en soortgelijke dieren steken
hamus
vishaak

angst /ɑŋst/ n
pavor
het gevoel dat er onheil of gevaar dreigt

angstaanjagend adj
timidus

angstig adj
timidus

angstvallig adj
scrūpulōsus

angstwekkend adj
timidus

anijs n
anisum
(bloemplanten) bepaald soort schermbloemige plant, Pimpinella anisum

animaliteit n
animalitas

animositeit n
inimicitia
vijandigheid

anker n
ancora
(scheepvaart) onderdeel van een vaartuig dat overboord wordt geworpen om dit vaartuig vast te leggen waar niet aangemeerd kan worden, scheepsanker
(bouwkunde) ijzeren voorwerp om muren, kozijnen en balken onderling te verbinden bijv. muuranker, balkanker, bintanker, blindanker, gevelanker, gripanker, haakanker, klauwanker, kozijnanker, sieranker, spouwanker, steenanker, strijkbalkanker, ankerplaat
(techniek) boogvormig deel in een uurwerk, dat met zijn beide armen beurtelings tussen de tanden van het schakelrad grijpt

ankeren v
sto
inergatief (scheepvaart) het anker laten zakken met de bedoeling het schip hiermede aan de bodem van het vaarwater vast te leggen, voor anker gaan, voor anker leggen

ankerplaats n
statio

annalen n
annālēs

annoteren v
annoto
overgankelijk van kanttekeningen voorzien

annuleren /ɑny'lerə/ v
annūllō
overgankelijk iets afgelasten

anomalie n
anomalia
(medisch) afwijking van organen

anoniem adj
anonimus
naamloos

anosmie /a.nɔsˈmi/ n
anosmia

ansjovis n
maena

antagonistisch adj
infestus
elkaar tegenwerkend, elkaar bestrijdend

antecedent n
antecēdēns
(grammatica) de naam voor het woord waarnaar een ander woord, meestal een betrekkelijk voornaamwoord, verwijst

antenne n
antenna
(natuurkunde), (elektronica) een vrij opgestelde elektrische geleider voor het uitzenden en/of ontvangen van elektromagnetische straling in het radiofrequente gedeelte van het elektromagnetische spectrum
(dierkunde), (anatomie) voelspriet bij insecten en andere geleedpotigen
(visserij) staafje van de dobber aan een vislijn

antibioticum n
antibiotica

anticiperen v
anteveniō

anticonceptie n
contraconceptio
(seksualiteit) technieken voor het voorkomen van zwangerschap na geslachtsgemeenschap

antidepressivum /ˌɑntideprɛˈsivʏm/ n
antidepressivum
(medisch) een middel tegen ziekelijke neerslachtigheid

antidiabeticum n
antidiabetica
(medisch), (farmacologie) geneesmiddel ter behandeling van suikerziekte

antidotum n
antidotum
(medisch) een tegengif

antiek adj
anciens
oud, maar waardevol

antifoon n
antiphona
(muziek), (religie) vers dat gezongen wordt als inleiding of afsluiting van een psalm

antigeen n
antigenum
(medisch) lichaamsvreemde afweeropwekkende stof

antiheld n
antiheros
(letterkunde) een hoofdpersonage in een verhaal met niet de typerende positieve eigenschappen van een held

antilichaam n
anticorpus

antilope /ɑnti'lopə/ n
dorcas
(evenhoevigen) een verzamelnaam voor slanke holhoornige hoefdieren die voornamelijk in Afrika leven

antimilitarist n
imbellis
(politiek) aanhanger van een (politieke) beweging die tegen het leger is

antimoon n
stibium

antipathie n
fastidiumdislike
negatieve gevoelens die men tegen iemand koestert

antipathiek adj
paedidus
gevoel van afkeer opwekkend

antithese n
oppositio
(taalkunde) het tegenovergestelde, iets met een tegengestelde betekenis

antoniem n
antonymum
(taalkunde) een woord waarvan de betekenis tegengesteld is aan die van een ander woord

antrax n
morbus lienis
(medisch) een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

antropologie n
anthropologia

antroponymie n
onomastica
de studie naar de oorsprong van de voor- en familienamen van mensen.

antwoord /ˈɑnt.ʋɔːrt/ n
responsum responsio
de reactie op een vraag, van repliek voorzien (mondeling of schriftelijk)

antwoorden /ˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ v
respondeo
inergatief het geven van een antwoord

anus n
anus
(anatomie) opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten

aorta /aˈɔrta/ n
aorta
(anatomie) de slagader die van het hart naar het lichaam, behalve de longen, loopt

apathie n
apathīa
(medisch) lusteloosheid, gebrek aan emotie, motivatie of enthousiasme

aperitief n
apertivus
een eetlust opwekkende alcoholische drank die voor de maaltijd genuttigd wordt

apert adj
manifestus

apocalyps n
apocalypsis
(religie) einde van de wereld, zoals beschreven in het Bijbelboek Openbaringen

apocope n
apocopa
(taalkunde) deletie van een of meer klanken of een lettergreep aan het woordeinde

apocrief adj
apocrypha
(bij uitbreiding) niet als gezaghebbend erkend, ongeloofwaardig, niet echt

apogeum n
apogēus

apologie n
apologia
een mondelinge of schriftelijke verdediging van een persoon, zaak of leer tegen onrechtvaardige aanvallen

apostel /ɑˈpɔstəl/ n
apostolus
elk van de voornaamste twaalf leerlingen van Jezus en eerste verkondigers van het christendom
(religie) verkondiger van een nieuwe leer

apostolisch adj
apostolicus

apostrof n
apostrophos
(retorica) stijlfiguur waarbij de redenaar zich opeens direct richt tot een ander dan het eigenlijke publiek, meestal een afwezige persoon of een verpersoonlijkt voorwerp of idee

apotheek /apo'tek/ n
medicamentaria
(medisch) plaats waar men geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten kan kopen

apotheker n
pharmacopola

apparaat n
apparatio
(techniek) een door mensen gemaakt voorwerp dat is samengesteld uit verschillende onderdelen en een bepaalde functie heeft

appartement n
diaeta
een afzonderlijke woning in een groter gebouw

appel /ɑ.ˈpɛl/ /ɑ.ˈpɛɫ/ /ˈɑ.pəl/ /ˈɑ.pəɫ/ /ˈɑpəɫ/ n
malum pomum
(bloemplanten) (fruit) Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom (in het bijzonder van de soort Malus domestica ).

appelboom n
malus
boom waaraan appels groeien

appellant n
apellātor

appelsien /ˌɑpəlˈsin/ n
aurantium
(België, Limburg) een sinaasappel

appelwijn n
sīcera
(drinken) alcoholhoudende drank gemaakt van vergist appelsap

apperceptie n
detectio
(psychologie) een bewuste waarneming

appetijt n
appetitus
eetlust, verlangen naar eten

applaudisseren /ɑplɔudi'serə/ v
applaudō
inergatief in de handen klappen om goedkeuring of bewondering te tonen

applaus /ɑ'plɔus/ n
applausus
geklap in de handen als teken van goedkeuring of bewondering

appreciëren v
aestimare

approximeren v
approximare

april /ɑˈprɪl/ n
Aprilis
(tijdrekening) vierde maand van het jaar

aquarium /ɑˈkʋariˌʲʏm/ n
aquarium
glazen bak met water waarin onderwaterflora en -fauna gehouden wordt met de bedoeling vissen, lagere dieren en/of planten te verzorgen, te tonen en/of te kweken.

ar n
sclodia

ara n
Ara
(papegaaiachtigen) grote bontgekleurde vogel uit Zuid-Amerika

arbeid n
labor
(natuurkunde) energie die door een krachtbron geleverd wordt bij verplaatsing van een voorwerp

arbeiden v
mereō
inergatief werk verrichten met name met de handen

arbeider n
cerdō
(beroep) iemand die voor een loon handmatige arbeid verricht

arbeidsloon n
auctoramentum
inkomsten die men ontvangt door het uitvoeren van werk

arbeidsproces n
mereō
(alles wat te maken heeft met) het verrichten van betaalde arbeid

arbiter n
arbiter

arbitrair adj
arbitrārius

archaïsch adj
archaicus
behorend tot of betrekking hebbend op een zeer oud tijdperk

archeologie /ˌɑr.xe.ˌjo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.xɛ.jo.lo.ˈɣi/ /ˌɑr.χe.ˌjo.lo.ˈχi/ n
archaeologia
(wetenschap) studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden

archeoloog n
antiquitatis peritus

archief n
archium

archipel n
archipelagus
(verouderd) een eilandenzee

architect n
architectus
(beroep) (kunst), (bouwkunde), iemand die gebouwen en constructies ontwerpt en de leiding neemt tijdens de bouw ervan

architectuur n
architectura
(kunst), de bouwstijl van een gebouw, bouwstijl

architraaf n
epistȳlium

archivaris /ɑrxivaːrɨs/ n
archeota
(beroep) een persoon die een archief beheert

arctisch adj
glacialis
extreem koud, behorend bij heel lage temperaturen

areaal n
regio

arena n
arēna
(bouwkunde), (sport), (toneel) schouwtoneel, met meestal niet meer dan een zanderige bodem, waar bijv. sportwedstrijden, gevechten of circusvoorstellingen gehouden worden

arend n
aquila
(havikachtigen) dagactieve, middelgrote tot grote roofvogel met brede vleugels, stevige snavel en scherpe klauwen. Arenden werden en worden veel gebruikt als symbool door landen en organisaties, omdat ze macht, schoonheid en onafhankelijkheid zouden uitstralen

arginine n
arginina

arglist n
astutia
(juridisch) het plegen van bedrog of misleiding

argon /ˈɑrɣɔn/ n
argon
(scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Ar en het atoomnummer 18

argument /ˌɑrɣyˈmɛnt/ n
argumentum
(communicatie) een aangevoerd feit in een discussie om een zienswijze te ondersteunen

argumenteren v
argumento
inergatief met argumenten tot een conclusie trachten te komen

aristocraat n
optimās
een persoon die lid is van de aristocratie; iemand met een adellijke titel

aristocratisch adj
summās
(adel) volgens de principes van een aristocratie

aritmie n
arrhythmia
(medisch) onregelmatige hartslag

ark /ɑrk/ n
arca

arm /ɑrṃ/ adj
pauper
geen of weinig natuurlijke rijkdom bezittend

arm /ɑrṃ/ n
bracchium brachium
dierlijk lichaamsdeel met dezelfde functie als de menselijke arm

armband n
armilla

armenhuis n
ergastulum
een tehuis voor een aantal minvermogende mensen

armhuis n
ergastulum

armoede /ˈɑrəmude/ n
paupertas
(economie) de toestand waarin iemand leeft die zeer weinig middelen voor zijn levensonderhoud heeft

aromatisch adj
aromaticus
(medisch): met geurstof
(scheikunde): voldoend aan de regel van Hückel , volgens welke een organische verbinding aromatisch is als het molecuul aan de boven- en benedenzijde een ringvormige wolk van gedelokaliseerde π-elektronen heeft en het aantal daarvan 4n+2 is. (n = 0,1,2...)

arrestant n
comprehensu
iemand die in hechtenis is genomen door de politie

arresteren v
comprehendere
overgankelijk, (juridisch) van overheidswege in hechtenis nemen

arriveren /ɑriveːrən/ v
advenio
ergatief de bestemming bereiken

arrogant adj
arrogans

arrogantie n
superbia

arseen n
arsenicum

artiest n
artifex

artificieel adj
artificialis
kunstmatig (ook (medisch))

artificiële intelligentie phraseologicalUnit
intelligentia artificialis

artikel /ɑrˈtiːkəl/ n
articulus
een voorwerp dat te koop is
een gepubliceerde tekst, zoals een publicatie in een tijdschrift, een artikel in een encyclopedie
(juridisch) een van de bepalingen waaruit een wet bestaat
(grammatica) woordsoort die standaard voor een zelfstandig naamwoord staat

artillerie n
res tormentaria
(militair) het wapen dat vuursteun geeft aan de eigen troepen

artisjok n
carduus
(bloemplanten) Cynara scolymus (groente) een soort plant waarvan de vlezige schutbladeren van de gesloten bloemknop als groente worden gegeten

artistiek adj
mūsīvus
aanleg hebbend voor het maken van kunst

artritis n
cheragra
(medisch) gewrichtsontsteking

artrose n
arthrosis
(medisch) een aandoening van het gewrichtskraakbeen

arts n
medicus
(medisch) (beroep) een geneeskundige die bevoegd is een praktijk uit te oefenen

as n
axis
(werktuigbouwkunde) staafvormig voorwerp waarom of waarmee iets ronddraait, aandrijfas etc.
cinis
(scheikunde) verbrandingsresidu b.v. vliegas, potas, loodas
overblijfsel van iets dat verbrand is

asbest n
asbestos
(mineraal) verzamelnaam van een aantal silicaten met een vezelige structuur

aseksualiteit n
asexualitas

aselect adj
fortūitus
volkomen bepaald door het toeval, vooral gebruikt in het kader van statistisch onderzoek

asfalt n
bitumen

asiel n
asylum

askruik n
urna
een pot waarin de as van een overledene in zit

asperge n
asparagus
(bloemplanten) Asparagus officinalis subsp. officinalis een plant die in het wild vooral voorkomt in kuststreken en langs rivieren. De plant wordt vanwege de jonge scheuten geteeld als groente. Er zijn witte, groene en paarse asperges op de markt. De witte zijn onder de grond gegroeid en uit het licht gehouden, de groene en paarse asperges hebben wel zon gezien. In Noordwest-Europa zijn witte het meest gebruikelijk, in landen als Italië groene

aspireren v
aspirāre
iets willen worden of iets willen hebben.
met (extra) hoorbare adem uitspreken.
(medisch) opzuigen (-> aspirateur)

aspirine n
Acidum acetylosalicylicum
(medisch), (farmacologie) een middel tegen allerlei kwalen met als werkzame stof acetylsalicylzuur

assay n
obrussa
(medisch) toetsing

assigneren v
assignāre

assistent n
adiūtor
een mannelijk of vrouwelijk persoon die ondersteunt

assistente /ɑsɪsˈtɛntə/ n
adiūtor
vrouwelijk persoon die ondersteunend werk doet

assisteren /ˌɑsɪsˈteːrə(n)/ v
adiuvō
overgankelijk een helpende hand bieden

associëren v
collēga
tot compagnon maken of nemen

assorti adj
miscellus
gevarieerd

astaat n
astatium

astatium n
astatium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool At en atoomnummer 85. Het is een metalliek zilverkleurig metalloïde

asterisk /ˈɑs.tə.ˌrɪs(x)/ /ˈɑs.tə.ˌrɪsk/ n
asterīscus
typografisch symbool in de vorm van een sterretje in superscript met vijf of zes punten (* of ٭)

asteroïde n
asteroides
(astronomie) een klein vast hemellichaam dat net als een planeet om de zon draait

astma n
asthma
(medisch) een ziekte die, door vernauwing van de luchtwegen, benauwdheid en hoestbuien veroorzaakt

astrologie /ɑstrolo'gi/ n
astrologia
(astrologie) de leer die gebeurtenissen aan het hemelgewelf in verband brengt met gebeurtenissen op aarde

astroloog n
astrologus
(beroep) een beoefenaar van de astrologie

astronaut /ˌɑstroˈnaʊ̯t/ /ˌɑstroˈnɔʊ̯t/ /ˌɑstroˈnʌʊ̯t/ n
astronauta
(ruimtevaart) (beroep) een (Amerikaanse) ruimtevaarder

astronomie n
astronomia
(wetenschap) de wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

astronomisch adj
astrologicus

astronoom n
astrologus

atelier n
fabrica
de werkruimte van een kunstenaar

atheïsme /ˌa.te.ˈjɪsmə/ /ˌɑ.te.ˈjɪsmə/ n
atheismus
(religie) de overtuiging of het geloof dat goden niet bestaan

atheïst /ˌa.te.ˈjɪst/ /ˌɑ.te.ˈjɪst/ n
atheus
een persoon die niet gelooft in het bestaan van goden

atlas /ɑtlɑs/ n
atlas
satijn

atleet /ɑtlet/ n
athlēta
iemand die grote prestaties op sportief gebied verricht

atletisch adj
athleticus

atmosfeer n
atmosphaera
een gasvormig omhulsel van een planeet of maan
(eenheid) een natuurkundige eenheid voor de gasdruk

atoom n
atomus

atoomgetal n
numerus atomicus

atoomkern n
nucleus atomicus

atoommassa n
massa atomica
(scheikunde) de massa van een atoom, uitgedrukt in de atomaire massa-eenheid u

atoomnummer n
numerus atomicus
(scheikunde), (natuurkunde) de kernlading van een atoom, het aantal protonen in een atoomkern, dat ieder chemisch element bepaald

atrium n
atrium
(medisch) voorkamer van het hart
(bouwkunde) een centrale ruimte in een gebouw

attest n
probatoria
schriftelijk bewijs

attractie n
illecebra

attribueren v
assignare

attributief /ɑtrɪbʏˈtif/ adj
epitheton
(taalkunde) bijvoeglijke bepaling, attribuut (woordgroep die een eigenschap definieert van een gerelateerd element)

attribuut n
attributum
(informatica) tot het wezen (de entiteit) behorende eigenschap

au interjection
au
uitroep van pijn

aubergine /obɛrˈʒinə/ n
melongena
(groente) purperachtige, vlezige vrucht van deze plant

auditorium n
auditores

audiëntie n
admissiō

augmentatie n
augmentatio

augurk /ʌuˈɣɵrk/ /ʌˈʝʏrk/ n
cucumis
(bloemplanten) (voeding) Cucumis sativus een vrucht van de plant Cucumis sativus uit de komkommerfamilie die wordt ingelegd in azijn of pekel om te fermenteren. De vers gegeten komkommer en de augurk zijn verschillende cultuurvormen van dezelfde soort met verschillende eigenschappen. De vruchten die gebruikt worden voor het maken van de augurk zijn kleiner en hebben over het algemeen een dunnere schil dan de vers gegeten komkommer. De augurk mag geen smaak van zichzelf hebben; de komkommersmaak moet geheel ontbreken

augustus /aʊ̯.ˈɣʏs.tʏs/ /ɑuˈɣʏstʏs/ /ɔʊ̯.ˈɣʏs.təs/ /ʌʊ̯.ˈχʏs.təs/ n
Augustus
(tijdrekening) de achtste maand van het jaar

auteur /ɑu̯tœːr/ n
auctor
(beroep) persoon die aan de basis staat van een origineel geschreven werk

authentiek adv
vērus

autisme ʌuˈtɪsmə ʌˈtɪsmə n
autismus
(psychologie) een ontwikkelingsstoornis in de hersenen, zich bij personen uitend in een moeilijk contact maken met de omgeving

autistisch /ʌuˈtɪstɪs/ /ʌˈtɪstɪs/ adj
autistica
lijdend aan autisme

auto /ɑʊ̯to/ n
autocinetum autoraeda
(verkeer)(techniek) voertuig met drie of meer wielen, een motor en een carrosserie

autobus n
laophŏrium
(verkeer) een groot voertuig voor het vervoeren van een groot aantal passagiers

autochtoon adj
autochthon
oorspronkelijk in een bepaald gebied thuishorend

autochtoon n
autochthon
de oorspronkelijke bewoner van een land, inboorling

automaat n
automatum
(techniek) een toestel dat, eenmaal in werking gezet, zonder verdere tussenkomst een aantal handelingen verricht

automatisch adj
automatus
niet bestuurd door de hand van de mens
vanzelfgaand
gedachteloos.

automobiel n
autocinetum
(verkeer) gemotoriseerd voertuig op vier of meer wielen, auto

autonomie /aʊ̯.to.no.ˈmi/ /ɔʊ̯.to.no.ˈmi /ʌʊ̯.to.no.ˈmi/ n
automomia

autoriteit n
auctoritas
de overheid, het bevoegd gezag

autosnelweg n
autovia
(verkeer) weg voor snelverkeer (dat sneller kan en mag rijden dan 60 km per uur), met gescheiden rijbanen, een middenberm en ongelijkvloerse kruisingen

autrice /ɑu̯ˈtri.sə/ n
auctrix
(beroep) vrouw die origineel geschreven werk voortbrengt

av /ɑf/ n
Aab
(Jiddisch-Hebreeuws) vader
(Jiddisch-Hebreeuws) vijfde maand van het joodse jaar, in juli-augustus, elfde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

avanceren v
agat
1.

averij /avə'rɛi/ n
damnum

aversie n
āversiō

avond n
vesper vespera
dagdeel tussen de middag en de nacht, ongeveer van 18:00 tot 22:00 uur

avondeten n
cena
(voeding) een maaltijd die 's avonds genuttigd wordt

avondklok n
ignitegium
(politiek), (militair) verbod om zich op straat te begeven na een zekere tijd

avondmaal n
eucharistia
(religie) de rituele viering van het laatste avondmaal dat Jesus met zijn leerlingen nuttigde voor zijn terechtstelling aan het kruis

avontuur n
periculum
een onderneming waarvan de uitkomst niet bij voorbaat vaststaat, onverwacht gebeurt en gevaarlijk zijn

axiaal adj
articulatio
de as betreffend of volgend, behorend tot de as

axioma n
axiōma
(wiskunde) een basisbegrip dat zonder bewijs aangenomen moet worden

azijn /aˈzɛɪn/ /aˈzɛːn/ n
acetum
(scheikunde) verkregen door oxidatie van verdunde alcohol (CH3-COOH) (wikidata: azijn )

azijnzuur n
acidum aceticum
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met een sterke geur en formule CH3COOH (wikidata: azijnzuur )

baai n
baia
(geologie) een landinwaartse uitstulping van een zee of oceaan

baan /baːn/ n
pensum
(economie) het werk, een arbeidsovereenkomst tussen werkgever en werknemer
semita
(verkeer) een verkeersweg of fysiek afgegrensd weggedeelte, voor rijverkeer of voor het opstijgen en landen van vlieg- en ruimtevaartuigen
ambitus
(natuurkunde) het traject van een projectiel of hemellichaam
orbita
(sport) een voor sportwedstrijden geschikt gemaakt, langwerpig en vlak terrein, een rechte of rondgaande weg, of een deel van een vaar- of zwemwater

baard /baːrt/ n
barba
(haar) typisch mannelijke gezichtsbeharing op en rond de kin

baarmoeder n
uterus
(medisch), (anatomie) voortplantingsorgaan van vrouwen waarin de vrucht zich ontwikkelt

baarmoederhalskanker n
carcinoma cervicis uteri
vorm van kanker die zich in de baarmoederhals ontwikkelt

baars n
perca
(straalvinnigen) Perca fluviatilis , roofvis met rode stekelvinnen, die voorkomt in zoetwater

baas /baːs/ n
dux
(informeel) iemand die leiding geeft aan anderen

baat n
emolumentum
iets met een gunstig effect

babbelen v
fabulor
inergatief gezellig praten over zaken van weinig belang

baby /ˈbe.bi/ n
infans
een mens in de eerste fase van zijn leven

babyvoeding n
pāpārium
voeding speciaal geschikt voor baby's

bacchanaal n
Bacchanalia
(geschiedenis) (religie) Romeins feest ter ere van Bacchus
bacchatio
woest drinkgelag, losbandige drinkpartij

bacil n
bacillus
(medisch) (bacteriën) benaming voor soorten uit de klasse Bacilli die de vorm van een staafje of een komma hebben

bacterie n
bacterium

bacterioloog n
bacteriologus
(biologie), (medisch), (beroep) een wetenschapper die zich bezighoudt met de bacteriologie

bad /bɑt/ n
balneum
(sanitair), (techniek) voorwerp waarin men zich wast met water, meestal in de vorm van een vat [1] of kuip en gemaakt van hout of een harder materiaal, zoals steen of ijzer

baden v
alluo
inergatief een bad nemen
in bad doen

badkamer n
balnearia
(sanitair), (vertrek) een vertrek waar men zich kan wassen en verzorgen

badkleding n
subligaculum balneare
(kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

badkuip /ˈbɑtˌkœy̆p/ n
labrum
(sanitair) een waterreservoir (kuip) waarin één of enkele personen zich kunnen wassen en baden

badpak n
subligaculum balneare
(kleding) kledij bedoeld voor het baden en zwemmen

badplaats /bɑtplaːts/ n
aquae
(toerisme) aan zee gelegen plaats waar mensen vaak gaan zwemmen

bagage /ba.ˈɣaːʃ/ /ba.ˈχa.zʲə/ n
impedimenta
een verzameling van eigendommen

bajonet n
mucro baionensis
een steekwapen bovenop de loop van een geweer

bakboord n
portus
(scheepvaart) de linkerzijde als men vanop een schip naar de boeg kijkt

bakermat n
cunabula

bakerpraat n
anīlis fābula

bakken v
coquere torrēre
overgankelijk, (kookkunst) voedsel bij hoge temperatuur in een oven of pan verhitten, meestal met wat olie of boter

bakker n
pistor
(beroep) iemand die brood en taarten bakt om ze te verkopen

bakkerij n
furnaria
(economie) (bedrijf) een werkplaats waar men brood, koek, banket en dergelijke, bakt in een oven, een broodbakkerij

baksteen n
later
(bouwkunde) uit klei of leem gebakken steen

bakstenen adj
latericius

bal n
pila
(sport) object in de vorm van een bol en meestal gemaakt van leer [1] dat gebruikt wordt bij balspelen
een danspartij

balans n
statera
een meetapparaat met twee armen (bedoeld om het verschil te kunnen meten)
ratio
(economie) een volledige opsomming van de waarde van alle bezit en alle tegoeden en schulden meestal aan het einde van een boekjaar

baldadig adj
luxuriosus
wild, uitgelaten, ondeugend, overmoedig

baldakijn n
aulaeum
stoffen overdekking als ornament, meestal boven een troon, altaar of hemelbed

balk /bɑlk/ /bɑɫk/ n
trabs
(bouwkunde) deel van een constructie met een lengte die veel groter is dan de breedte en de hoogte in doorsnede, gebruikt om een ruimte te overspannen

balken /ˈbɑlkə(n)/ /ˈbɑɫkə(n)/ v
oncō
inergatief (dierengeluid) het geluid van een ezel maken

balkon n
maenianum podium
een bouwkundig onderdeel op een etage dat uit de gevel naar voren springt

ballast n
saburro
(scheepvaart) vervanging van de nuttige lading door iets dat voldoende weegt om een schip te stabiliseren

ballen /ˈbɑ.lə/ n
cōleī
(figuurlijk) (vulgair) lef, branie, moed

ballingschap n
ablēgātiō
gedwongen verblijf elders dan waar men thuis is

ballon n
balonus
een feestartikel bestaande uit een dun rubberen zakje dat met gas of lucht kan worden gevuld

ballotage /bɑlɔ'taʒə/ n
suffrāgium

balorig adv
Crux

balpen n
stilus sphaeratus
(teken- en schrijfmateriaal) een pen die met een bal of kogel de inkt op het papier overbrengt

balsemen v
condiō
overgankelijk het prepareren van een stoffelijk overschot om het tegen ontbinding te beschermen

balzak n
culleus
(anatomie) huidplooi waarin de testikels liggen

bamboe /'bɑmbu/ n
bambusa
(plantkunde) Bambusoideae een reuzengrassoort afkomstig uit Azië waarvan de scheuten van sommigen eetbaar zijn

banaan n
ariena
(fruit) een vrucht van de bananenboom, Musa

band /bɑnt/ /bɛnt/ n
dēfetiscor
ring om een voorwerp
catena
breed koord, langwerpige strook
relatie
fascia
(muziek) groep mensen die populaire muziek ten gehore brengt

bandiet /bɑn'dit/ n
latrō
een schurk of misdadiger

bandopnemer n
magnetophonum
apparaat waarmee men geluid kan vastleggen op magnetische tape

bandrecorder n
magnetophonum
een toestel dat geluid opnam op een band magnetiseerbaar materiaal

bang adj
timidus
angstaanjagend, angst verwekkend

bangelijk adj
excītus
van een persoon dat deze snel bang is

banjeren v
gradus
1. rustig heen en weer lopen

bank /bɑŋk/ n
argentaria
(bouwkunde), (financieel) gebouw waarin een als bij [2] genoemde financiële instelling gevestigd is

bankbiljet n
charta argentaria
(financieel) een betaalmiddel uitgegeven door een (centrale) bank van papier of kunststof dat is bedrukt met een tekst waaruit een tegenwaarde blijkt

banket /bɑŋ'kɛt/ n
daps
(voeding), (feest) een feestelijke en vaak ook officiële maaltijd

banketbakker n
crustularius
(beroep) een bakker die voornamelijk taarten, klein gebak en chocolade maakt

bankier n
argentārius
(beroep) iemand die financiële diensten verleent

bankieren v
agger
inergatief de geldzaken regelen met een bank of financiële instelling

banneling /ˈbɑnəlɪŋ/ n
exsul
iemand die verbannen is

banvloek n
anathema
(religie) een kerkelijke straf waardoor geestelijken of leken worden uitgesloten van de gemeenschap der gelovigen

baobab n
bahobab
(bloemplanten) een geslacht Adansonia van acht soorten dikstammige bomen uit droge, warme gebieden. Zes soorten stammen uit Madagaskar, twee nauw gelijkende soorten uit het vasteland van Afrika en één soort uit Australië

baptist n
baptista

barbaar n
barbara

barbaars adj
barbarus
zonder beperkingen opgelegd door beschaafd gedrag, meedogenloos, wreed

barbarisme /bɑrbɑˈrɪzmə/ n
barbarismus
(taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit een andere taal of gevormd naar een andere taal

barbeel n
barbus
(straalvinnigen) bepaalde vissoort die voorkomt in de middenlopen van rivieren, Barbus barbus

bard /bɑrt/ n
bardus
(middeleeuwen), (cultuur), (dichtkunst), (verouderd) een zanger en dichter bij de oude Kelten en Galliërs

baren v
creo
overgankelijk op de wereld brengen

barium n
barium

barnsteen n
glaesum

barok n
barocus
een 17e eeuwse kunststroming die er naar streeft grootste, dramatische momenten en beweging uit te drukken

baron n
barō
(adel) adellijke titel, in rang tussen jonkheer en graaf

barrage n
impedimentum
een versperring
(waterbeheer) een (stuw-) dam
(sport) een bij gelijke stand van een wedstrijd of partij toegevoegde beslissende ronde

barsten v
dīrumpō
ergatief heftig breken of uiteenspatten

basaal adj
fundamentalis
(medisch) aan of bij de basis liggend

basalt n
basaltes
(geologie) een mafisch vulkanisch stollingsgesteente dat gevormd wordt door de stolling van lava of magma

baseren v
fundāre

basilicum /baˈsilikəm/ n
basilicum
(plantkunde) (kruid) Ocimum basilicum , een keukenkruid

basiliek n
basilica

basis n
fundāmen
grondslag
(wiskunde) grondvlak of grondlijn van een wiskundige figuur

basisschool /ˈbazɪsxoɫ/ n
educatio primaria
(onderwijs) een school voor lager onderwijs

basket n
cophinus
(basketbal) als doel dienende ring met netje

basketbal n
canistriludium
o (sport) een sport gespeeld door twee teams van vijf spelers die punten scoren door een bal in de korf van de tegenstander te gooien
canistrilūdium
m bal voor het spelen van basketbal

bassen v
badius

bast n
liber
(plantkunde) buitenste laag van een boom, meestal het geheel van schors en aangroeilaag

bastaard n
hibrida
de tegenwoordig niet meer gangbare aanduiding voor een kind dat niet geboren is uit een wettig huwelijk

baten v
ministro
helpen, van nut zijn

bbp n
proventus domesticus grossus
(economie) afkorting van bruto binnenlands product: totale (geld)waarde van alle in een land (of andersoortige productie-eenheid) geproduceerde goederen en diensten gedurende een bepaalde periode

beamen /bəʔ'amə(n)/ v
confirmō
overgankelijk bevestigen dat men het eens is met iets, instemmen met

beangst adj
timidus

beangstigen v
terreō
overgankelijk vrees inboezemen

beantwoorden /bə.ʔˈɑnt.ʋɔːr.də(n)/ v
resequor
overgankelijk de reactie op een vraag geven

bebaard adj
barbatus
voorzien van een (lange) baard

bebloed adj
cruentus

beboeten v
multō
overgankelijk een boete uitdelen aan een persoon

bed /bɛd/ /bɛt/ n
alveus lectus
(meubel) een meubel gemaakt om in te slapen

bedaard adj
sēdātus
rustig, kalm

bedanken v
grātiās agō
overgankelijk erkentelijkheid tot uitdrukking brengen

bedankt interjection
gratias ago
uitspraak om waardering en erkenning te tonen in dagelijks gebruik.

bedaren /bə'darə(n)/ v
mītēscō
ergatief tot rust komen, kalm worden
silentium
overgankelijk kalm maken

bedeesd adj
pavidus timidus verecundus
weinig assertief

bedeesdheid n
verēcundia
het weinig assertief zijn; het slecht opkomen voor de eigen belangen

bedehuis /ˈbedəˌhœys/ n
aedes

bedekken v
obruere
overgankelijk iets over iets heen plaatsen zodat het niet zichtbaar is

bedekking n
integumentum
het bedekken van iets

bedelaar n
mendīcus
een arm persoon die vraagt om geld zonder daar iets voor te doen

bedelen v
mendīcor
inergatief om een aalmoes vragen.

bedelorde n
ōrdō mendīcāns
(religie) soort kloosterorde die afhankelijk is van giften

bedelven v
inundō
overgankelijk met een dikke laag bedekken

bedenken v
nectō
overgankelijk door nadenken vinden, verzinnen
cogitare
overgankelijk iets schenken aan

bederven /bə'dɛrvə(n)/ v
damnum
overgankelijk (verouderd) iets kapotmaken, beschadigen

bedevaart n
peregrinatio

bediende n
minister
(beroep) officiële benaming voor alle werknemers die geen arbeider zijn, beambte, ambtenaar of employé b.v. iemand die eten en of drinken brengt in een horecagelegenheid

bedienen /bəˈdinə(n)/ v
dapino
overgankelijk eten en of drinken brengen in een horecagelegenheid

bediener n
minister
iets of iemand die ervoor moet zorgen dat de wensen van een ander worden vervult

bediening n
prodessendum
de groep van personen die eten en of drinken brengen in een horecagelegenheid

bedillen v
nebula

bedingen v
stipulor
overgankelijk door onderhandeling een toezegging verkrijgen

bedonderen v
scurra

bedotten v
astus
overgankelijk iemand bedrieglijk in een waan brengen, gewoonlijk spelenderwijs

bedreigen v
insto
een gevaar zijn

bedreven adj
artifex

bedriegen v
calvor
overgankelijk iemand met kwade opzet in de waan brengen, misleiden

bedriegerij n
calumnia
het iemand met kwade bedoelingen in de waan brengen

bedrieglijk adj
falsus

bedrijfsonderdeel n
divisio
min of meer zelfstandige afdeling van een bedrijf

bedrijvende vorm n
genus āctīvum

bedrijvig /bəˈdrɛɪ̯vəχ/ /bəˈdrɛɪ̯vɪx/ /bəˈdrɛːvəx/ adj
actuosus
tot hard werken geneigd, werkzaam, altijd bezig, nooit stil zittend, ijverig, actief

bedrijvigheid n
commoveō

bedroevend adj
miser
van iets dat men er droevig van wordt; van iets dat men er zich voor schaamt

bedrog /bə'drɔx/ n
fraus
het met kwade opzet misleiden van iemand

beduiding n
intentus
uitlegging, verklaring, betekenis, beduidenis

beduvelen v
astus
(informeel) bedriegen

bedwants n
cīmex
(halfvleugeligen) Cimex lectularius , een parasitair insect dat behoort tot de familie bedwantsen (Cimicidae) en berucht is omdat het het bed van de mens graag als tehuis kiest

bedwingen v
reprimo
overgankelijk onderwerpen of onderdrukken

beek /bek/ n
rivus
een kleine, ondiepe, doorwaadbare waterloop

beekforel n
salvelinus fontinalis
(straalvinnigen) bepaalde ondersoort van vissen die voorkomt in stromend water, Salmo trutta fario

beeld n
imago
driedimensionaal kunstwerk
imāgō
visualisering: ergens een beeld van hebben

beeldhouwen v
sculptura
overgankelijk, (beeldhouwkunst) uit steen een beeld vervaardigen

beeldhouwer n
sculptor
(beeldhouwkunst), (beroep) een beoefenaar van de beeldhouwkunst

beeldhouwkunst n
sculptura
(kunst) een kunstvorm die ruimtelijke beelden voortbrengt, bijvoorbeeld door deze uit te houwen in steen

beeldig adj
iūcundus
mooi alsof het een plaatje is

beeldscherm n
pluteus

been /beːn/ n
crus
(anatomie) ledemaat waarop wordt gestaan en waarmee wordt gelopen, meestal specifiek met betrekking tot het menselijk lichaam
os
(anatomie) stof waaruit benen/botten bestaan

beenhouwer n
lanius
(België) een verkoper van vlees

beenhouwerij n
carnificeria
Het bedrijf van een beenhouwer

beenmerg n
medulla ossium
(anatomie) een sponsachtige, rode substantie die zich in het binnenste van beenderen bevindt

beer /beːr/ /bɪːr/ n
ursus
(roofdieren) groot viervoetig zoogdier uit de familie Ursidae
verres
(veeteelt) mannelijk varken (Suidae )

beest /beːst/ n
bēstia
(dierkunde) dier, met de nadruk op het aardse, niet-menselijke aspect
(figuurlijk), vaak (pejoratief) mens, meestal een man, die wild, dierlijk en/of wreed gedrag vertoontKan zowel een positieve als negatieve bijbetekenis hebben: Wat een beest! kan afhankelijk van de context zowel bewondering voor een krachtsinspanning als afschuw voor immoreel gedrag uitdrukken.

beestachtig adj
bēluus

beetje /ˈbeːtʃjə/ n
frustum
kleine hoeveelheid

beetnemen v
scurra
overgankelijk iemand een loer draaien, het slachtoffer van een streek maken

befaamd adj
famosus
op een goede manier bekend staan

begaafdheid n
datus
een bijzondere aanleg, een gave

begaan v
ambulatio
overgankelijk een plaats betreden

begeerte n
cupiditas libido
sterk verlangen naar iets, hebzucht

begeleiden /bə.ɣə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ /bə.ɣə.ˈlɛː.də(n)/ /bə.χə.ˈlɛɪ̯.də(n)/ v
comitō
overgankelijk iemand op zijn weg vergezellen

begeleider n
cohors

begeleiding n
cohors
personen die iemand vergezellen of bewaken

begeren v
cupio
overgankelijk sterk verlangen om iets te bezitten

begerigheid n
avāritia
het heel ergens naar verlangen

begin /bəˈχɪn/ n
initium exordium
het eerste deel, het op gang komen

beginnen v
incipere inchoare
inergatief voor het eerst gaan doen

beginsel /bəˈɣɪnsəl/ n
institūtum
regel waar je je in ieder geval aan wilt houden

begluren v
pīpō

begraafplaats n
coemeterium
een plaats waar overledenen begraven liggen

begrafenis n
fūnus
ceremonie waarbij een overledene in een kist aan de aarde wordt toevertrouwd, de ceremonie wanneer de laatste eer aan iemand wordt gegeven

begrafenisondernemer /bəˈɣrafənɪsɔndərˌnemər/ n
libitinarius
(beroep) een persoon die meestal op verzoek van de nabestaanden, als die er zijn, de begrafenis van overledenen vanaf het afleggen tot en met de begrafenis of crematie verzorgt

begrafenisonderneming n
redemptor
een onderneming die zorgdraagt voor de begrafenis of crematie van een overledene

begraven v
dēfodiō
overgankelijk iets onder de grond stoppen
overgankelijk een overledene in een kist aan de aarde toevertrouwen

begrensd adj
dēfinītus

begrenzen v
cohibeō
overgankelijk beperken, limiteren

begrijpelijk adj
iustus

begrijpen /bə.χrɛɪ.pə(n)/ v
capio
overgankelijk met het verstand vatten, snappen

begrip n
conceptum
datgene wat men ergens onder verstaat of hoe men iets kent

begroeid adj
obsitus

begroeten v
salūtō
overgankelijk bij de ontmoeting een teken van erkenning en welwillendheid geven aan iemand

begroeting n
salūtātiō
het erkennen van elkaars aanwezigheid wanneer men elkaar ontmoet

begroting /bəˈɣrotɪŋ/ n
pecuniae ratio
(financieel) raming van de te maken uitgaven voor de komende tijd

begunstigen v
accelerare
overgankelijk iemand al dan niet financieel voordeel schenken

begunstiger n
collator
iemand die iets of iemand ondersteunt o.a. door die persoon of organisatie geld te geven

beha /beˈɦaː/ n
strophium fascia
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen dat de borsten ondersteunt

behaaglijkheid n
amoenitās
het aangenaam, gerieflijk en gezellig zijn
iets aangenaams, gerieflijks en gezelligs

behaard adj
hirsutus
bedekt met haren

behagen /bə.ˈhaː.ɣə(n)/ n
iuvāre
het zich op zijn gemak voelen, het plezier aan iets beleven

behalve preposition
praeter
met uitzondering van, naar niet, met uitzondering van

behandelen v
tractō
overgankelijk verwerken
overgankelijk bespreken, spreken of schrijven over
afficiō
overgankelijk medisch verzorgen

behandeling n
curatio
(medisch) een handeling gericht op herstel

behangpapier n
charta muraria
dik papier met een decoratie dat je op de muur kunt plakken en je per rol kunt kopen

beheerder n
administrator
(beroep) een persoon die een systeem (al dan niet beroepsmatig) regelt en onderhoudt

beheersen v
imperō
overgankelijk meester zijn over, het gezag uitoefenen over
dominulus
overgankelijk volledig verstaan

behelzen v
inclūdō

behendig adj
agilis
een goede lichaamscoördinatie bezittend
handig, snel, vlug, vaardig

beheren v
moderor
overgankelijk het beheer hebben over iets, ergens voor verantwoordelijk zijn
overgankelijk iets leiden, besturen

behoeder n
fautor
een beschermer van iets of iemand

behoedzaamheid n
prudentia
het voorzichtig en zorgvuldig zijn

behoefte /ˈbə'huftə/ n
necessitas
iets wat benodigd of zeer wenselijk is

behoeftigheid n
indigentia

behoeven /bəˈhuvə(n)/ v
egere
overgankelijk nodig hebben

behoren v
insum
absoluut ~ te onderdeel uitmaken van wat gebruikelijk is of tot de fatsoensnormen gerekend wordt, dienen, horen

behouden adj
reservare
gered, niet verloren gegaan

behulpzaam adj
adiūtābilis

beide cardinalNumeral
ambo
de een en de ander van twee, het tweetal

beitel n
scalprum caelum
(gereedschap) een staafvormig, scherp stuk gereedschap met een punt of wigvormige snede aan de "kopse kant"

bejaard adj
natus esse

bejaarde n
senior
iemand op hoge leeftijd (>65 jaar)

bek /bɛk/ n
fauces
(anatomie) mond van dieren
(anatomie), (dysfemisme) mond van een mens

bekend adj
cognitus
vertrouwd

bekendheid n
nōtitia

bekennen /bəˈkɛnə(n)/ v
confiteor fateor
overgankelijk iets laak- of strafbaars toegeven

bekentenis n
cōnfessiō
(juridisch) een verklaring waarin men toegeeft een bepaalde daad gepleegd te hebben

bekering n
conversio
(religie) het (doen) overgaan van iemand tot een bepaald geloof

bekeuring n
multa
een boete die wordt opgelegd voor het overtreden van een wet

bekijken /bə.ˈkɛɪ̯.kə(n)/ /bə.ˈkɛː.kə(n)/ v
conspiciō
overgankelijk ergens naar kijken

bekken n
lebeticum
een vrij ondiepe maar brede ronde schaal
(anatomie) het gebeente tussen beide heupen
(muziekinstrument) een slaginstrument bestaande uit een metalen schaalvormige voorwerp

bekladden v
diffamare
overgankelijk, (figuurlijk) iemands goede naam schaden

beklag n
querēla

beklagen v
expostŭlāre
wederkerend zich ~: ontevredenheid uiten, klachten indienen
misereor
overgankelijk iemands leed bejammeren

beklagenswaardig adj
miser
zielig

bekleden v
possideo
overgankelijk een ambt vervullen

bekleding /bəˈkledɪŋ/ n
vestimenta
een laag stof ter versiering en bescherming aangebracht op een hard oppervlak of een meubelstuk

beklimmen v
ascendō
overgankelijk naar de top van iets, zoals een berg, klimmen

beklinken v
clausula
overgankelijk een vaste afspraak maken

beknopt adj
astrictus
tot het belangrijkste en noodzakelijkste teruggebracht

bekomen v
occidō
een goede of slechte uitwerking hebben

bekommernis n
curo
zorgen om iets of iemand hebben

bekoren v
blandiri
overgankelijk aantrekkingskracht uitoefenen

bekrachtiging n
confirmatiō

bekrassen v
annullare
1.

bekrompen adj
angustō
krap

bekronen v
corona
overgankelijk belonen voor uitmuntendheid

bekvechten /ˈbɛkfɛxtə/ /ˈbɛkfɛχtə/ v
jurgo
inergatief sprekend ruzie maken

bekwaamheid n
habilitas
competentie.

bel n
campana
klok, schel, zoemer
(muziekinstrument) een rond, schaalvormig metalen voorwerp in de vorm van een klok of halve bol al dan niet met klepel, bedoeld om een muzikale klank voort te brengen ter oproep of ten teken

belachelijk /bəˈlɑɣələk/ /bəˈlɑχələk/ adj
rīdiculus
lachwekkend, om uit te lachen, idioot, bespottelijk, vreemd

belading n
auctōritās
vracht die een voertuig transporteert
een voertuig voorzien van vracht

belagen v
circumsedeo
overgankelijk agressief zijn jegens iemand

belang n
momentum
iets wat belangrijk is voor een persoon, iets wat iemand veel voordeel (of nadeel) kan opleveren

belangrijk adj
gravis
van grote betekenis

belangrijkheid n
momentum
het van grote betekenis zijn

belasteren v
criminari
overgankelijk iemands goede naam geweld aandoen met onware aantijgingen

belastering n
diffamatio
de daad van het belasteren

belasting n
taxa
(juridisch) (financieel) door de wet gedwongen betaling aan de overheid zonder individuele tegenprestatie van die overheid

belazeren v
scurra

beledigen v
insultō
overgankelijk (nare) opmerkingen maken tegen of over een persoon die dat niet leuk vindt

beledigend adj
offensus
met de bedoeling om iemand te beledigen en te kwetsen

belediging n
maledictum
een krenking van iemands gevoel van eer of eigenwaarde

beleefd adj
cōmis
van goede omgangsvormen getuigend, fatsoenlijk

beleefdheid n
cōmitās
een sociale vaardigheid, die de omgang in de maatschappij vergemakkelijkt

beleg /bəˈlɛx/ n
obsessiō
langdurige uitsluiting van de buitenwereld door een vijandige strijdmacht
fartum
voedzame en smakelijke bedekking van een boterham

belegeren v
obsideō
overgankelijk met een leger omsingeld houden

beleggen v
collocō
overgankelijk geld steken in een naar verwachting winstgevende onderneming of in waardepapieren

belemmeren /bəˈlɛmərə(n)/ v
obstruō
overgankelijk een factor vormen die een gebeurtenis of handeling (bijna) onmogelijk maakt

belemmering n
obstructiō
wat hinder en oponthoud veroorzaakt

belezen adj
tinctus litteris

belfort n
campanarium
(bouwkunde), (middeleeuwen) een stedelijke wachttoren met een stormklok

belhamel /bɛlhaməl/ n
furcifera
(scheldwoord) ondeugende jongen

belichten /bə.ˈlɪx.tə(n)/ /bə.ˈlɪχ.tə(n)/ v
illuminare
overgankelijk licht schijnen op iets
exponere
overgankelijk, (fotografie) een bepaalde tijd licht laten vallen op de film om deze op te nemen

bellen /ˈbɛlən/ v
tinniō
inergatief de deurbel over laten gaan, schellen, aanbellen
door middel van een bel een signaal geven

belofte n
promissio
een mondelinge of schriftelijke verklaring waarin men iets belooft

beloning n
praemium

beloven v
polliceor
overgankelijk toezeggen dat iets gedaan zal worden

bemachtigen v
capiō
overgankelijk met moeite in handen krijgen

bemesten v
fēcundō
overgankelijk het toevoegen van meststoffen aan de aarde om deze vruchtbaar te maken.

bemesting n
fōmentum

bemeubelen v
ornō
1. (België) voorzien van meubelen

beminde /bəˈmɪndə/ n
dīlēctus

beminnen v
amare
overgankelijk amoureuze gevoelens koesteren voor

bemodderd adj
luteolus
besmeurd met blubber

bemoederen v
curo
1. verzorgen

bemoedigen v
adhortor
overgankelijk iemand een positievere kijk op de kansen geven

bemoeial n
ardeliō
iemand die zich bemoeit met zaken van anderen (die hem niet aangaan)

bemoeien v
claudere
wederkerend zich ~ met: zich inlaten met zaken waar men niets mee te maken heeft

bemoeilijken /bəmujləkə(n)/ /bəmujləkən/ v
obstruō
overgankelijk moeilijker maken

benadeling n
laesio
(juridisch) aanzienlijk onevenwicht tussen de wederzijds bedongen prestaties in het kader van een wederkerige overeenkomst.

benaderbaar adj
intrābilis
te benaderen, makkelijk mee te praten

benaderen v
subeo
overgankelijk naartoe gaan en aanspreken

benadering n
accessus
gezichtspunt, de richting van waaruit men naar iets beschouwd

benauwd adj
timidus
angstig, bang

benauwen v
turbō

bende /ˈbɛn.də/ n
globus
een informeel georganiseerde groep mensen, meestal met kwade of misdadige motieven

beneden /bəˈnedən/ preposition
infrā

benig adj
osseus

benijden v
invideō
overgankelijk wensen dat men zelf mocht hebben wat een ander heeft en met de nodige pijn ervaren dat dat niet het geval is, jaloers zijn

benodigen v
egere
overgankelijk nodig hebben

benutten v
utor

benzine /bɛn'zinə/ n
benzinium
een aardolieproduct bestaande uit een mengsel van alifatische koolwaterstoffen met een ketenlegte tussen vijf en twaalf dat algemeen in gebruik is als brandstof voor verkeer en als verdunningsmiddel

beoefenaar n
exercitator

beoordelen v
arbitror
overgankelijk tot een oordeel komen over iets

bepaald adj
quippe
stellig

bepaald adv
quippe

bepakking n
armāmentum
wat een soldaat aan voedingsmiddelen, kleding enz. zelf medevoert
wat iemand allemaal moet dragen of aanhebben

bepalen v
scīscō
overgankelijk vaststellen, voorschrijven, regelen
overgankelijk beslissend beïnvloeden

beperken v
cohibeō
overgankelijk een verminderde reikwijdte geven, limiteren

beperkt adj
dēfinītus
verminderd, met specifieke grenzen

beperktheid n
parvitās
het maar bescheiden (geestelijke, lichamelijke, financiële) middelen bezitten

beplanten /bə.ˈplɑn.tə(n)/ v
conserere obserere
overgankelijk (een terrein) bezetten met de geschikte planten

beplanting n
viridārium
de planten die door de mens ergens zijn geplant of neergezet

bepleisteren v
fōmentum

bepleit adj
iurgō
van iets of iemand dat er vurige voorstanders van zijn

bepleiten v
supersum
overgankelijk argumenten aandragen om een te nemen beslissing in bepaalde zin te beïnvloeden

beproefd adj
probātus

beproeven v
conatus
overgankelijk onderzoeken of het de juiste is

beraad n
consideratio
zorgvuldige gezamenlijke of innerlijke afweging van feiten en meningen

beraadslagen v
dēlīberō
inergatief overleg plegen over de gezamenlijk te voeren actie

beraadslaging n
deliberatio
gedachtewisseling in een vergadering

beraming n
taxatio
iets vaststellen na voorafgaand onderzoek
het voorbereiden van een handeling

berberis n
berberis

berechten v
arbitror

beredderen v
afficiō
wederkerend in staat zijn zelfstandig dagelijkse dingen te doen

beregenen v
aspergo
1. iets door (kunstmatige) regenen nat maken

bereid adj
libens
akkoord gaand, instemmend: bereid tot actie

bereiden v
paror
overgankelijk het klaarmaken van bijvoorbeeld een maaltijd

bereidvaardig adj
mūnis

bereidwillig adj
mūnis
tot hulp en dienst bereid zijn of daarvan blijk geven

bereiken /bə'rɛɪkən/ v
adipisci
overgankelijk fysiek het doel halen
apīscor
overgankelijk het informeren van personen
pervenio
overgankelijk een bepaald doel verwezenlijken, halen

berekenen v
calculo
overgankelijk door rekenen iets bepalen

berekening /bə.ˈre.kə.nɪŋ/ n
calculātiō
een numerieke uitwerking ergens van

berg /bɛrx/ n
mons mōns
(geologie) een substantiële opzichzelfstaande verhoging van de aardkorst

bergachtig adj
montaniosus
met bergen

bergbeklimmer n
oribata
(sport) iemand die zich toelegt op het alpinisme

berggeit n
capra
(evenhoevigen) een soort geit die leeft op rotsachtige ondergrond in de bergen

bergpas n
transitus
een lager gelegen deel van een bergrug

bergweide n
pascuum montanum
grasland ver boven de dalen in hooggelegen gebied

bericht n
nūntium
(communicatie) overgebrachte mededeling, mogelijk over een recente gebeurtenis

berichtgeving n
informatio

berijden v
uti vehi
overgankelijk het voortbewegen op een rijdier, zoals een paard of een voertuig zoals een fiets

beril n
beryllus

berin n
ursa
(roofdieren) vrouwelijk dier uit de berenfamilie, Ursidae

berispen v
opprobrō
overgankelijk op strenge wijze zeggen dat het gedrag wordt afgekeurd

berk /bɛrk/ n
betula betulla
(plantkunde) geslacht Betula van katjes dragende loofbomen of struiken, kenmerkend is het in horizontale banden afschilferende schors

berkelium n
berkelium

berm n
scapula
de onverharde strook aan de kant van een weg of spoorweg

beroemd /bə'rumt/ adj
fāmōsus
onder velen bekend en bewonderd

beroemdheid n
celebritas
iemand die bekend is bij een groot publiek

beroep n
officium
(economie) een bezigheid waarmee men de kost verdient

beroerd adj
paedidus

beroeren v
tangō

beroering /bə.ˈruː.rɪŋ/ n
tumultus
onrust door iets veroorzaakt, commotie

beroerte n
apoplēxia
(medisch) een acute beschadiging van de hersenen die veroorzaakt wordt door een bloeduitstorting in de hersenen

berouw n
cōnscientia
het betreuren van een eerdere kwalijke daad, spijt, schuldgevoel

berouwen /bəˈrɑuwə(n)/ v
lamentō

berouwvol adj
paenitens
met spijt vervuld

beroven v
latrocinor
overgankelijk iemand met geweld zijn bezit ontnemen

beroving n
latrocinium
het beroofd worden

berucht /bə'rɵxt/ adj
infāmis
om slechte redenen bekend staand, gevreesd

beryllium /bəˈrilijʏm/ n
beryllium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met symbool Be en atoomnummer 4

bes /bɛs/ n
baca
erfwoord (fruit) kleine vrucht

beschaafd adj
bene mōrātus
net en goed opgevoed

beschaamd adv
pudefactus
vol met de neiging zich te verbergen voor anderen, verlegen

beschadigen v
noceō
overgankelijk het toebrengen van schade

beschadiging /bə.ˈsxa.di.ɣɪŋ/ /bə.ˈsxa.də.ɣɪŋ/ /bə.ˈsχa.də.χɪŋ/ n
damnum
aangebrachte schade

beschaving /bə.ˈsxa.vɪŋ/ /bə.ˈsχa.vɪŋ/ n
civilisatio
de complexe maatschappij waarin veel van de mensen in steden leven en hun voedsel door middel van landbouw verkrijgen

bescheiden /bə'sxɛi(d)ə/ adj
modestus
geen te hoge verwachtingen van zichzelf hebbend
niet de indruk makend te hoge verwachtingen van zichzelf te hebben
niet groots of talrijk

bescheidenheid n
subtilitas

beschermen v
defendo
overgankelijk er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerd gebeurt

bescherming /bə.ˈsxɛr.mɪŋ/ /bə.ˈsχɛr.mɪŋ/ n
dēfensa
een beveiliging

beschikbaar /bə'sxɪkbar/ adj
parābilis
waarover beschikt kan worden, voorhanden

beschimmeld adj
mūcidus
onderhevig aan schimmelgroei

beschimmelen /bəˈsxɪmələ(n)/ v
mucesco
ergatief aangevreten worden door schimmels

beschonken adj
ebriolus
onder invloed van alcohol

beschouwen v
aspicio
overgankelijk bekijken als, beoordelen, vinden
wederkerend denken over

beschrijven v
dēscrībō
overgankelijk in woorden uitdrukken

beschrijving /bə.ˈsrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛɪ̯.vɪŋ/ /bə.ˈsxrɛː.vɪŋ/ n
dēscrīptiō
op schrift gestelde kenmerken van iets of iemand

beschuldigen /bəˈsxʌldəgə/ v
accusare
overgankelijk iemand de schuld geven van iets

beschuldigend adj
accūsātōrius
op een manier die aangeeft dat een ander iets verkeerds heeft gedaan

beschuldiging /bə.ˈsxʏl.di.ɣɪŋ/ /bə.ˈsxʏɫ.də.ɣɪŋ/ /bə.ˈsχʏɫ.də.χɪŋ/ n
accūsātiō
het aangeven dat iemand iets moreel of gerechtelijk verkeerds heeft gedaan

beschutting n
custōdia

besef n
nōtiō
een reëel bewustzijn, notitie

beseffen v
reperio
overgankelijk het reëel bewust worden van iets, zich realiseren

beslapen v
Aurora musis amica

beslissen v
decido
overgankelijk vaststellen wat er gaat gebeuren

beslissing /bə.ˈslɪ.sɪŋ/ n
decisio

beslist /bəˈslɪst/ adj
firmus
niet onderhevig aan aarzeling of twijfel

beslist /bəˈslɪst/ adv
tute

beslistheid n
decisio

beslotenheid n
clausum
het afgesloten zijn

besluit /bәˈslœɪt/ n
consultum
vastgestelde keuze
(juridisch) (in het bestuursrecht) schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling

besluiteloos adj
ambiguus
niet in staat een besluit te nemen en daardoor inactief

besluiten /bəˈslœytə(n)/ v
decido
overgankelijk vaststellen hoe het moet, het maken van een keuze

besmettelijk /bə'smɛtələk/ adj
contagiosus
(medisch) het vermogen hebbend gemakkelijk van persoon op persoon overgedragen te worden

besmetten /bə'smɛtə(n)/ v
contāminō
overgankelijk blootstellen aan een ziektekiem, gif of radioactief materiaal en dan drager worden van de ziektekiem, gif of radioactief materiaal.

besnijden v
circumcidere
overgankelijk (bij mannen) de voorhuid van de penis verwijderen

besnijdenis /bəˈsnɛidənɪs/ n
circumcīsiō

besparing /bə.spa.rɪŋ/ n
oeconomia
(financieel) het voordeel door ergens minder voor uit te geven

bespatten v
aspergo
1.

bespelen v
cano
overgankelijk muziek maken op een muziekinstrument

bespeuren v
sentire
overgankelijk met aanzienlijke moeite waarnemen, bemerken

bespieden v
speculari
overgankelijk iemand onopgemerkt in de gaten houden

bespoedigen v
accelerō
overgankelijk een proces of ontwikkeling versnellen, sneller tot het eind brengen

bespotting n
dērīsiō
het iemand belachelijk maken

bespreking /bə.ˈspre.kɪŋ/ n
colloquium
een mondeling overleg
een tekst met een oordeel, een rescensie

besprenkelen v
aspergo
overgankelijk druppels van een vloeistof ergens over strooien

best adv
optimus
als bevestiging dat iets goed is om te doen

bestaan v
sum
absoluut daadwerkelijk in het universum voorkomen, het zijn, mogelijk zijn

bestand n
indutiae
(informatica) een verzameling van gegevens die een eenheid vormen (en geschikt zijn voor (computer)verwerking), computerbestand, databestand of gegevensbestand

bestek n
ferramenta
(huishouden) deel van het gerei waarmee het eten aan tafel behandeld wordt, als verzamelnaam voor messen, vorken en lepels

bestel /bəˈstɛl/ n
ordo
een organisatie die als systeem een bepaald doel op een bepaalde manier dient

bestelen v
latrocinor
overgankelijk iemand ~: iemand iets wederrechtelijk ontnemen

bestellen /bəˈstɛlə(n)/ v
mandō
overgankelijk in de toekomst laten leveren door dat eerder af te spreken
trādō
overgankelijk op een bestemde plaats afleveren

bestemming /bə.ˈstɛ.mɪŋ/ n
dēstinātiō
het eindpunt van een route, het doel

bestendig adj
continens
duurzaam, blijvend, niet veranderlijk, permanent

bestialiteit n
bestialitas

bestormen /bəstɔrmə(n)/ v
assultō
overgankelijk met een strijdmacht snel te voet een positie van de vijand trachten te overweldigen

bestraffen v
multō

bestraten v
pavīmentō
overgankelijk het wegdek verharden met klinkers of andere middelen om er een straat van de maken

bestrating n
strātūra

bestuderen v
discere
overgankelijk je er grondig in verdiepen

besturen v
dirigo
overgankelijk zorgen dat [een toestel] de gewenste taken uitvoert
overgankelijk het vervullen van regeringstaken over een gebied

besturingssysteem n
systema operationis systema interna
(informatica) een geheel van systeemapplicaties dat de uitvoering van andere programma's bestuurt

bestuurder /bəˈstyrdər/ n
auriga
(beroep), (bedrijfskunde) een persoon die een bedrijf of organisatie leiding geeft

betalen /bə.ˈtaː.lə(n)/ v
dapinare
ditransitief geld (of andere zaken) geven aan iemand om de kosten te voldoen

betaling /bə.ˈta.lɪŋ/ n
luitio
het overhandigen of overboeken van geld in ruil voor goed of dienst

betamelijk /bə'tamələk/ adj
consentaneus

betasten v
depsō
overgankelijk met de handen iemands lichaam op verschillende plaatsen aanraken

betekenis n
significatio
wat iets betekent, waar iets voor staat

beter /'beːtər/ adj
melior

beterschap n
sanescō
herstelde toestand na ziekte

beteugelen v
refrēnō
overgankelijk in bedwang houden, intomen, bedwingen

betichten v
accusare
overgankelijk iemand op valse gronden beschuldigen

betogen v
argumento
overgankelijk een opvatting bepleiten door een serie argumenten als een verhaal presenteren
demonstro
inergatief een politieke demonstratie houden

betoger n
reclāmitātor

betoging /bə.ˈto.ɣɪŋ/ /bə.ˈto.χɪŋ/ n
demonstratio
(politiek) openbare samenkomst van velen met als doel een steunbetuiging of protest te laten horen

betonen v
demonstro
(verouderd) ergens blijk van geven

betovergrootmoeder n
abavia
(familie) moeder van een overgrootouder

betovergrootvader n
abavus
(familie) vader van een overgrootouder

betrappen v
decipio
overgankelijk iemand ~: getuige worden van het feit dat iemand iets (verbodens) doet

betreffen v
refero
overgankelijk gaan over, als onderwerp hebben

betreffende preposition
de
over, omtrent, aangaande

betrekkelijkheid n
relātīvitās

betrekken v
possideo
overgankelijk zich in een woning installeren

betrekking /bə.ˈtrɛ.kɪŋ/ n
officium
bezigheid waarvoor je een geregeld inkomen krijgt

betreuren v
lamentō
overgankelijk leedwezen tonen over iets, iets jammer vinden

betreurenswaardig /bətrørən'swardəx/ adj
paenitendus
waard betreurd te worden

betrouwbaarheid n
firmitas

betwisten v
altercor
overgankelijk iemand iets ~ iemand het recht op iets of de juistheid van iets trachten te ontzeggen

beuk n
fagus
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Fagus sylvatica , een Europese hardhoutboom die inheems is in de Benelux en tot 46 meter hoog kan wordenWordt ook gebruikt als (deel van de) aanduiding voor andere bomen uit het geslacht Fagus .

beuken v
cūdō
inergatief ergens fors op slaan

beul /bøːl/ n
carnifex
(beroep) traditioneel de uitvoerder van overheidswege opgelegde lijfstraffen en aangesteld om ter dood veroordeelden te executeren

beuren v
animo

beurs n
bursa
(economie), (handel) het beursgebouw waar effecten (waardepapieren) gekocht en verkocht worden
crumena
een houder voor munten en biljetten
stipendium
(financieel) toelage voor iemand die studeren wil
belua
(financieel), (handel) tentoonstelling waar producenten in een bepaalde brache, nieuwe producten tonen, of het gebouw waarin zulke tentoonsellingen gehouden kunnen worden

beursagent n
nummis mercandis curator
een makelaar aan de beurs

beursmakelaar n
nummis mercandis curator
een makelaar aan de beurs

bevallen /bə.'vɑ.lə(n)/ v
iuvāre
ergatief iets als aangenaam ervaren
parere
ergatief het leven schenken aan een kind

bevallig adj
venustus
-gewoonlijk vrouwelijke- schoonheid bezittend die bij anderen -gewoonlijk mannen- in de smaak valt.

bevalling /bə.ˈvɑ.lɪŋ/ n
partus
het baren van een kind

bevatten /be'vatən/ v
teneo
overgankelijk omvatten, in zich sluiten

bevechten v
pugnare
overgankelijk iets/iemand ~: de strijd aanbinden met iets/iemand

bevederd adj
penniger
voorzien van vogelveren

beveiligen /bəˈvɛiləxə(n)/ v
colo
overgankelijk er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerds gebeurt

beveiliging /bə.ˈvɛɪ̯.lə.χɪŋ/ /bə.ˈvɛɪ̯.lɪ.ɣɪŋ/ /bə.ˈvɛː.lə.ɣɪŋ/ n
custōdia
de genomen maatregelen die er zo goed mogelijk voor zorgen dat er niets verkeerds gebeurt

bevel n
imperium
verplicht uit te voeren opdracht zonder enige tegenspraak; verbaal geuit gebod

bevelen /bə'velə(n)/ v
imperō
overgankelijk een dwingende opdracht geven

bevelend adj
imperiōsus
op een dwingende, commanderende manier

beven v
tremō
inergatief hard en heftig trillen door angst of door kou

bevend adj
tremor
met kleine schokkende bewegingen
bang of bevreesd

bever n
castor fiber
(knaagdieren), benaming voor zoogdieren uit het geslacht Castor , met platte staart die meestal in het water vertoeven, Castor fiber of Castor canadensis

bevestigen v
firmare stabilire
overgankelijk vastmaken

bevestiging /bə.ˈvɛs.ti.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈvɛs.tə.ɣɪŋ/ /bə.ˈvɛs.tə.χɪŋ/ n
confirmatiō
het bevestigen, het mededelen aan iemand dat iets is zoals gevraagd is of verondersteld wordt

beving n
quassō
(seismologie) aardbeving, het trillen van de grond

bevleesd adj
pinguis
voorzien van een ruime hoeveelheid vlees

bevloeiing n
irrigātiō
(landbouw) de akkers voorzien van extra water

bevochtigen v
imbuō
overgankelijk het proces waarbij een vloeistof contact maakt met een oppervlak en er een laagje vocht op dat oppvervlak achterblijft

bevoegdheid /bə'vuxtɛit/ n
potestas

bevoelen v
contactus
1. door tasten onderzoeken

bevolking n
populatio
(demografie) alle inwoners van een bepaald land, staat of gebied

bevoordelen v
accelerare
overgankelijk iemand ~: aan iemand bijzondere gunsten verlenen

bevoorraden v
cōpia
overgankelijk voorzien van benodigdheden

bevredigen v
satisfacio
overgankelijk beantwoorden aan een sterk verlangen

bevrediging n
fructus
de beantwoording aan een sterk verlangen

bevriezen /bə'vrizə(n)/ v
congelo
ergatief door afkoeling in vaste toestand komen
overgankelijk iets door afkoeling in vaste toestand doen komen

bevrijden v
lībertō
overgankelijk iemand of een bevolking van gevangenschap of onderdrukking verlossen

bevrijder n
līberātor
iemand die andere persoon bevrijdt

bevrijding /bə.ˈvrɛɪ̯.dɪŋ/ /bə.ˈvrɛː.dɪŋ/ n
absolutio
het vrij maken van mensen die gevangen gehouden of onderdrukt worden.

bevroren adj
gelātus
door afkoeling in vaste toestand gekomen; volledig met ijs bedekt

bevuilen v
foedō
overgankelijk vuil maken; verontreinigen

bewaarder n
guardianus
(beroep) een persoon die ervoor zorgt dat gevangenen niet kunnen ontsnappen

bewaargeving n
confiscō
(juridisch) overeenkomst waarbij de nemer zich tegenover de gever verbindt een roerend goed dat de gever hem toevertrouwt, onder verplichting om het te bewaren en in natura terug te geven

bewaken /bə'wakə(n)/ v
custodio
overgankelijk toezicht houden op de veiligheid van iets of iemand

bewaker n
custōs
(beroep) een persoon die toezicht houdt op de veiligheid van iets of iemand

bewapenen /bə.ˈwaː.pə.nə(n)/ v
armō
overgankelijk iets of iemand van wapens voorzien

bewapening /bə.ˈwa.pə.nɪŋ/ /bə.ˈʋa.pə.nɪŋ/ /bə.ˈβ̞a.pə.nɪŋ/ n
armatio

bewaren v
servo
overgankelijk ervoor zorgen dat iets niet verloren raakt; behouden

beweeglijkheid n
mōbilitās
de neiging om van bewegen; het kunnen bewegen

bewegen /bə.ˈweː.ɣə(n)/ /bə.ˈʋe.χə(n)/ /bə.ˈβ̞e.ɣə(n)/ v
movere
inergatief van plaats veranderen, niet stilstaan

beweging /bə.ˈwe.ɣɪŋ(g)/ /bə.ˈʋe.χɪŋ/ /bə.ˈβ̞e.ɣɪŋ/ n
motus
in de staat verkeren waarin de locatie steeds verandert
mōtus
van plaats/positie veranderen
een organisatie

bewerkelijk adj
labōriōsus

bewerken /bə'wɛrkə(n)/ v
laboro
overgankelijk veranderen om iets voor een of ander doel geschikt te maken
iets met een mes anders maken
corrigō
overgankelijk, (informatica) een bestand of map wijzigen om voor een ander doel geschikt te maken

bewerking /bə.ˈwɛr.kɪŋ/ /bə.ˈʋɛr.kɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɛr.kɪŋ/ n
correctio
een verandering om iets voor een bepaald doel geschikt te maken

bewieroken v
incenso
(religie) wierookdampen over iets of iemand aanbrengen
(figuurlijk) iemand lof toezwaaien

bewijs n
argūmentum
datgene wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vast (kan) leggen

bewijsmateriaal n
argūmentum
alles wat de juistheid van een bewering onweerlegbaar vastlegt

bewijzen v
perīclitor
overgankelijk aantonen; staven

bewind n
regimen
een groep personen die de macht uitoefent

bewogen /bəˈwoɣə(n)/ /bəˈʋoχə(n)/ /bəˈβ̞oɣə(n)/ adj
mōtus
toestand waarin je verkeert als iets je emotioneel geraakt heeft

bewolkt /bəˈʋɔɫkt/ adj
nūbilus
met wolken bedekt

bewonderaar n
admirator
een persoon die iemand bewondert, de fan, supporter, aanhanger

bewonderen v
admirari
overgankelijk bekijken met respect, iets zo goed vinden dat je het haast een wonder vindt

bewonderenswaardig adj
admīrābilis
wat het verdient bewonderd te worden

bewondering /bə.ˈwɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈʋɔn.də.rɪŋ/ /bə.ˈβ̞ɔn.də.rɪŋ/ n
admiratio
het bekijken met enig ontzag

bewoner n
habitator
iemand die in of op iets woont

bewust [bəˈʋɵst] adj
cōnsciēns
iets waarvan kennis is genomen, iets wat met nadenken gebeurt of juist niet gebeurt, opzettelijk, expres

bewustzijn /bə'wɤ(st)sɛin/ n
conscientia
(psychologie) een toestand waarin men gewaarwordingen uit zijn omgeving ondergaat en besef heeft van het eigen ik, wakker

bezem n
virga
(gereedschap) (huishouden) een huishoudelijk voorwerp om stof en vuil bij elkaar te vegen

bezet adj
occupātus
gedomineerd door de aanwezigheid van een vreemd leger

bezetene n
lunaticus
(medisch) iemand die lijdt aan een psychiatrische aandoening

bezetten v
occupo
overgankelijk in gebruik hebben zodat iemand anders er geen gebruik van kan maken

bezetting /bə.ˈzɛ.tɪŋ/ n
occupatio
toestand waarbij het grondgebied van een land wordt bestuurd door een ander land

bezienswaardigheid n
res visu digna
een plaats die of een voorwerp dat door velen bezocht en bekeken wordt

bezig /bezəx/ adj
occupatus
aan het werken
altijd aan het werken, vlijtig

bezighouden /ˈbe.zəx.ɦʌː.də(n)/ /ˈbe.zəχ.ɦʌʊ.də(n)/ /ˈbeː.zɪx.haʊ̯.də(n)/ v
possideo
overgankelijk de aandacht ergens op gericht houden
utor
overgankelijk iets te doen geven

bezit n
possessio
(juridisch) het houden of genieten van een goed, dat iemand in persoon, of door een ander in zijn feitelijke macht heeft, alsof het aan hem toebehoort

bezitten /bə'zɪtə(n)/ v
possidere
overgankelijk iets in eigendom hebben

bezitter n
possessor
(juridisch) iemand die het bezit van iets heeft, maar niet noodzakelijk ook DE eigendom

bezitting n
bonum
dat wat iemand in eigendom heeft, dat wat van iemand is

bezoedelen v
dehonesto
overgankelijk te schande maken

bezoeken /bəˈzukə(n)/ v
visitare
overgankelijk bij iets of iemand langsgaan of langskomen

bezoeker n
adventor
een persoon die iemand of iets bezoekt

bezoldigen v
manūpretium
overgankelijk salaris geven aan

bezorgd adj
anxius
met zorgen beladen

bezorgen v
trādō
ditransitief iemand iets ~: bij iemand aan huis afleveren
overgankelijk goederen op een bepaalde plaats brengen, bestellen
video
overgankelijk verschaffen

bezuinigen /bə'zʌʏniɣə(n)/ v
impercō
inergatief (economie) door zuinig met geld of iets anders om te gaan de uitgaven verminderen, ergens minder middelen aan besteden

bezuiniging n
oeconomia

bezwaar n
contradictio
bedenking
moeilijkheid, nadeel

bezwangeren v
gravidare
overgankelijk zorgen dat een vrouw of vrouwtjesdier bevrucht wordt

bezwaren v
dēgravō
overgankelijk belasten

bezwering n
fides

bezwijken v
decido
ergatief zwichten

bezwijmend adj
expirans
(heraldiek) een attribuut dat opengesperde vissenbekken aanduidt, alsof de dieren stervend zijn

beïnvloeden /bəˈɪnvludə(n)/ v
afficio
overgankelijk iemand of iets proberen te veranderen, invloed nemen op

bibberen v
horreo
inergatief hevig trillen van kou of angst

bibberend adj
tremor
rillend, trillend

bibliothecaresse /ˌbiblijotekaˈrɛsə/ n
bibliothecarius
(beroep) beheerster van een bibliotheek

bibliothecaris /ˌbiblijote'kaːrɪs/ n
bibliothecarius
(beroep) beheerder van een bibliotheek

bibliotheek /bib(l)ijo'tek/ n
bibliotheca
een plaats waar boeken verzameld staan
een instelling die boeken en andere media aan het publiek uitleent of ter inzage biedt

biceps n
lacertus
(anatomie) tweehoofdige spier
(anatomie) spier in de bovenarm van dit type, die zorgt voor de buiging van de arm bij de elleboog (de biceps brachii)

bidden v
oro precari
inergatief (religie) in gebed zijn, een godheid iets vragen

biecht n
confessio
(religie) het belijden van de eigen zonden aan een priester, zodat deze de zonden in naam van Jezus vergeeft, en de biechteling met de kerk verzoent

biechtvader n
confessor
een priester die biechten afneemt

bief n
būbula
biefstuk

biefstuk n
praecīsum
(voeding) een lap rundvlees, kalfsvlees of paardenvlees van de bovenbil

bier n
cervisia cerevisia
(drinken) alcoholische drank die bereid is uit gefermenteerde mout met toevoeging van hop en kruiden

bierbrouwerij /birbrɔuə'rɛi/ n
braciarium
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

bierglas n
hyalus cervesarius
een glas dat speciaal ontworpen is om bier uit te drinken

bierviltje n
subex cervesiae

bies /bis/ n
canna
een smal boordsel op een kledingstuk, smalle strook stof aan de rand van een kledingstuk
(bloemplanten) een geslacht Schoenoplectus uit de cypergrassenfamilie (Cyperaceae ). De soorten uit dit geslacht hebben een kosmopolitisch verspreidingsgebied en komen dus bijna overal ter wereld voor

bieslook n
Allium schoenoprasum
(plantkunde) bepaald soort plant Allium schoenoprasum uit de familie van de ui Allium
(kruid) groene sprietjes van Allium schoenoprasum (wikidata: bieslook )

biet n
beta

bifobie n
biphobia

big /bɪx/ /bɪχ/ n
porcella
(veeteelt) (evenhoevigen) een jong van het varken

bij /bɛɪ̯/ n
apis
(vliesvleugeligen) benaming voor vliegende insecten uit het geslacht Antophila die leven van nectar en honing

bijbal n
epidymis
(anatomie) orgaan dat bij de man achter de teelbal (testis) in de balzak (scrotum) is gelegen

bijbel n
biblia
(religie) exemplaar van de Bijbel, het heilige boek van de christenen

bijblijven v
tueor
ergatief zorgen dat men niet achterblijft bij de voortgang van iets

bijbouwen v
prōrogō
overgankelijk een bestaand gebouw uitbreiden door er nieuwe delen aan toe te voegen
overgankelijk nieuwe gebouwen toevoegen aan een groep gebouwen

bijbrengen v
doceo
overgankelijk iemand iets bijbrengen: zorgen dat iemand iets leert

bijdrage /ˈbɛːdraʝə/ /ˈbɛːɪdraɣə/ n
stips
wat men als zijn aandeel geeft tot een gemeenschappelijk doel

bijdragen v
contribuō
overgankelijk iets ~ aan: een aandeel leveren

bijeenbrengen /bɛi'embrɛŋə(n)/ v
colligo
overgankelijk bij elkaar brengen

bijeenkomst n
concilium
het bij elkaar komen van een groep van personen

bijeenvoegen v
compingō
1. met elkaar verenigen

bijeneter n
merops
(scharrelaarvogels) benaming voor veelkleurige en insectenetende vogels die behoren tot één van de soorten van de familie Meropidae

bijenhouder /ˈbɛɪ̯.jə(n).ˌɦaʊ̯.dər/ /ˈbɛɪ̯.jə(n).ˌɦʌʊ̯.dər/ /ˈbɛː.jə(n).ˌɦɔʊ̯.dər/ n
apiarius
(beroep) iemand die bijen houdt voor het verkrijgen van honing

bijenhuis n
apiārium
huis waarin meerdere bijenvolkeren kunnen leven
gebouw met een tentoonstelling over bijen

bijenkorf n
alveus
(imkerij) kunstmatige behuizing waarbinnen een bijenvolk zijn raten kan bouwen, oorspronkelijk in de vorm van een gevlochten korf

bijenstal n
apiārium

bijenteelt /ˈbɛː.jə(n)ˌteɫt/ n
apicultura
(veeteelt) het houden van bijen

bijgeloof /ˈbɛɪ̯.ɣə.ˌlof/ /ˈbɛɪ̯.χə.ˌlof/ /ˈbɛː.ɣə.ˌlof/ n
superstitio
een geloof in iets extra's en onnatuurlijks

bijgelovig adj
superstitiosus
vatbaar voor bijgeloof, van personen

bijhalen v
intrōdūcō
1.

bijkans /bɛɪˈkɑns/ adv
paense

bijl /bɛɪ̯l/ /bɛːɫ/ n
securis ascia
(gereedschap) hakwerktuig met een smalle snee en een lange steel die vooral voor het kappen van bomen gebruikt en gewoonlijk met twee handen gehanteerd wordt

bijlage n
additamentum
document dat bij een ander document of stuk tekst als aanhangsel is toegevoegd
(informatica) een bestand dat bij een e-mail is meegezonden

bijleggen v
augmentare
overgankelijk toevoegen, het ontbrekende bijbetalen

bijleveren v
trādō
1.

bijna /'bɛɪ.na/ adv
paense fere
op zo'n manier dat het niet veel scheelt of iets is zo

bijnaam n
cognomen agnomen
breed bekende, niet-officiële naam van een persoon, een groep van personen of een zaak

bijou n
ōrnāmentum
elk object (met uitzondering van kleding) dat op het lichaam wordt gedragen (of hoofdzakelijk dient om op het lichaam te dragen) met de bedoeling dat te verfraaien

bijstaan v
adiuvō
overgankelijk een helpende hand bieden

bijstand n
adiutorium
in algemene zin: geboden hulp, ondersteuning

bijten /ˈbɛi̯tə(n)/ v
mordere
overgankelijk iets afsnijden of afscheuren door tanden tegen elkaar te duwen tijdens vechten of om te eten

bijval n
approbatio

bijvoegen v
teneo
overgankelijk als extra ergens aan toevoegen

bijvoegende wijs n
coniunctivus subiunctivus
(taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens of onzekerheid tot uitdrukking kan brengen

bijvoeglijk naamwoord /bɛɪ̯ˌvuχlək ˈnamʋo̞rt/ /bɛːˌvuxlək ˈnamβ̞oːrt/ /ˌbɛɪ̯vuɣ(ə)lɪk ˈnaːmwoːrd/ n
verbum adiectum adiectivum
(grammatica) een woordsoort die wordt gebruikt om een eigenschap of hoedanigheid van een zelfstandig naamwoord te benoemen

bijvoet n
artemisia
(bloemplanten) Artemisia vulgaris , een plant uit de composietenfamilie Asteraceae

bijvoorbeeld abbreviation
exempli gratia
1. als voorbeeld, om tot voorbeeld te dienen

bijwonen /ˈbɛɪ̯.wo.nə(n)/ /ˈbɛɪ̯.ʋo.nə(n)/ /ˈbɛː.β̞o.nə(n)/ v
audio
overgankelijk opzettelijk aanwezig zijn bij iets

bijwoord n
adverbium
(taalkunde) een woord dat een bijvoeglijk naamwoord, een werkwoord, een telwoord of een ander bijwoord nader bepaalt

bijziendheid n
myopia
(medisch) een afwijking in de brandpuntsafstand van het oog waardoor alles op grotere afstand wazig gezien wordt

bijzin /bɛizɪn/ n
sententia subordinata
(taalkunde) een deel van een uiting dat een ondergeschikte rol speelt ten opzichte van de hoofdzin

bijzit n
concubina
een vrouw die met een man leeft, zonder met hem gehuwd te zijn

bil /bɪl/ n
natis clunis
(anatomie) elk van beide lichaamsdelen gevormd door de grote spieren die het bekken aan de achterkant bedekken

biljet n
nota
een stuk van staatswege uitgegeven papier waaraan geldswaarde is toegekend

billijkheid n
iustitia
het billijk zijn, de redelijkheid

bilnaad n
crena analis
(anatomie) spleet tussen de beide billen

bilspleet n
crena analis
de scheiding of spleet tussen beide billen

bilzekruid n
alterculum
(plantkunde) (kruid) (medisch) Hyoscyamus niger een of meer inheemse giftplanten uit de nachtschadefamilie met een stinkende geur, kleverige, behaarde en getande bladeren en trechtervormige vuilgele bloemen

binden v
ligō
vastmaken (evt. figuurlijk), bevestigen

binding n
nexus

bindvlies n
tunica conjunctiva
een slijmvlies dat de sclera en de binnenste zijde van de oogleden bedekt

bindweefsel /ˈbɪntˌʋeːf.səl/ n
textus connectivus
(anatomie) een vorm van weefsel dat deel uitmaakt van alle organen van het lichaam van mens en dier en een steunende, dan wel verzorgende functie heeft

binnen preposition
intrā

binnendragen v
intrōdūcō
1. iets dragend van buiten naar binnen brengen

binnengaan v
intrare
ergatief ergens in gaan

binnenkomen v
ingredior
ergatief een ruimte betreden (vanuit die ruimte gezien)

binnenkort adv
brevī
binnen afzienbare tijd

binnenland n
mediterrāneus
een deel van een land dat ver van kust of grens gelegen is

binnenlaten v
admittō

binnenoor n
auris interna
(anatomie) binnenste deel van het oor achter het middenoor

binnenplaats n
aula
een open ruimte omringd door gebouwen, vaak tussen voor- en achterhuis

binnenst adj
intimus
met meest aan de binnenkant gelegen

biochemie /'bioˌxemi/ n
biochemica biochemia
(wetenschap) (scheikunde) de wetenschap die de chemische processen van het leven op moleculair niveau bestudeert, de studie van de diverse biomoleculen

biodiversiteit /ˈbiodivɛrsiˌtɛɪt/ n
biodiversitas
soortenrijkdom, het aantal verschillende diersoorten

biografie n
biographia

biologe n
biologa
(biologie) (beroep) een vrouwelijke bioloog

biologie /ˌbiʲoloˈɣi/ /ˌbiʲoloˈχi/ n
biologica biologia
(wetenschap) de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen

biologisch /ˌbijo'loːɣis/ adj
biologicus biologica biologicum
gebaseerd op de levende natuur
biologicus
van gelijke afstamming

bioloog /ˌbioˈlox/ /ˌbioˈloχ/ n
biologus
(biologie) (beroep) een wetenschapper die de biologie beoefent

bioscoop n
cinematographeum
(media) gebouw waarin mensen in stoelen naar een film geprojecteerd op een groot scherm kunnen kijken

bioscoopfilm n
pellicula cinematographica
(filmkunst) een speelfilm die in een bioscoop wordt vertoond

biosfeer n
biosphaera

bisdom /ˈbɪzdɔm/ n
episcopatus
(religie) kerkrechtelijk afgebakend gebied dat onder de bevoegdheid van een bisschop staat

biseksueel /bisɛksye:l/ adj
bisexuālis
(psychologie) (lhbt) seksueel gericht op beide geslachten

bismut n
bisemutum

bisschop /bɪsxɔp/ n
episcopus
(religie) (beroep) een christelijke geestelijke die aan het hoofd staat van een bisdom

bit /bɪt/ abbreviation
frēnum
1. in de informatica en de computertechnologie de kleinste eenheid van informatie

bit /bɪt/ n
frēnum
(paardrijden) een metalen staaf die een paard in de bek gedaan wordt om het dier berijdbaar te maken

bitter adv
amarus acerbus
boos, verdrietig, teleurgesteld

bitterheid n
acerbitās
de mate waarin iets een bittere smaak heeft

bitumen n
bitumen
een viskeuze vloeistof die van nature voorkomt als de minst vluchtige fractie van ruwe aardolie

bizon n
bison
(evenhoevigen) Noord-Amerikaans zoogdier, Bison bison , uit de familie van de holhoornigen (Bovidae )De wetenschappelijke naam van de soort werd als Bos bison in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. De wisent of "Europese bizon" is een nauw verwante soort.

blaar /blaːr/ n
vesica
(medisch) onderhuidse vochtophoping

blaas n
vesica
(anatomie) hol orgaan dat gevuld is met een hoeveelheid gas en/of vloeistof (hiermee wordt in het dagelijks spraakgebruik meestal de urineblaas bedoeld)

blaasinstrument n
instrumentum inflatile
(muziekinstrument) een muziekinstrument waarvan de klank wordt voortgebracht door een luchtstroom

blad /blɑt/ n
folium frons
(beschrijvende plantkunde) plat, groen onderdeel van planten dat groeit aan een tak
(teken- en schrijfmateriaal) vel papier

bladder n
bulliō

bladerloos adj
infrons
zonder bladeren

bladgoud n
bractea
een dun folie van goud dat wordt gebruikt voor decoratieve doeleinden

bladluis n
pulex
(halfvleugeligen) Aphidoidea klein plantenetend schadelijk insect dat zich met stekende en zuigende monddelen (stiletten) passief voedt met sappen uit het floëem. Het floëemsap stroomt door de zeefvaten en staat onder hoge druk. Het wordt door de plant in het voedselkanaal van de bladluis geperst zodra de stiletten een floëemvat aanprikken

bladzij n
pāgina
één kant van één blad papier

bladzijde /ˈblɑtsɛidɚ/ n
pagina
elk van de beide zijden van een blad papier in boek, krant of tijdschrift

blaffen v
baubi
inergatief (dierengeluid) geluid maken dat kenmerkend is voor een hond

blamage n
dēdecus
een afgang veroorzaakt door eigen falen

blank /blɑŋk/ adj
albus
met een lichte huidskleur
niet beschreven of bedrukt

blankvoorn n
rotta
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwatervis, Rutilus rutilus zeer algemeen in heel Europa ten noorden van Pyreneeën en Alpen levende vis, maar niet in Schotland en Ierland; hij komt ook voor in grote delen van W.-Azië

blasfemie n
blasphēmia
(religie) een uiting die als belastering van de godheid gezien wordt

blaten /ˈblatə(n)/ v
bālō
inergatief (dierengeluid) het geluid van een schaap maken

blauw /blʌʊ/ adj
caeruleus
(kleur) de kleur blauw hebbend

blauw /blʌʊ/ n
caerulus caeruleus
(kleur) primaire kleur die zich in het spectrum bevindt tussen cyaan en violet

blauwe bosbes n
Vaccinium myrtillus
(bloemplanten) bepaald soort vaste plant, Vaccinium myrtillus uit de heidefamilie (Ericaceae ) waarvan de bessen eetbaar zijn

blauwe kiekendief n
Circus cyaneus
(havikachtigen) bepaalde soort roofvogel uit de familie van de arendachtigen, Circus cyaneus

blauwe reiger n
Ardea cinerea
(roeipotigen) bepaald soort grote vogel, Ardea cinerea , met een lengte van circa 90 cm

blazen /'bla.zə(n)/ /'ble.zə(n)/ v
spirare
inergatief een luchtstroom veroorzaken

bleek adj
pallidus
gering van kleur

bleekheid n
pallor
het witter, minder donkergekleurd zijn dan normaal, vaak als teken van ziekte

bleken v
pauci
overgankelijk witter of lichter doen worden

blessure n
vulnus
(sport) een verwonding die men door sportbeoefening heeft gekregen

bleuheid n
verēcundia
het verlegen zijn

blij /blɛi̯/ adj
laetus

blijdschap n
laetitia
een aangename stemming

blijgeestig adj
gaudens
fris en vrolijk

blijspel n
comoedia
(toneel) een toneelstuk, film of boek dat het doel heeft het publiek te vermaken en aan het lachen te maken

blijven /blɛ.və(n)/ v
manere perstare remanere
koppelwerkwoord ~ + predikaat niet veranderen, voortduren
modaal werkwoord ~ + onbepaalde wijs niet veranderen, voortduren, doorgaan
commorari morari permanere
ergatief ergens vertoeven en er niet weggaan

blik n
ollula
cilindervormig luchtdicht afgesloten vaatje van dun metaal voor het bewaren van voedsel, drank of andere waar die kan bederven als er lucht bijkomt

blikken v
age
inergatief in een bepaalde richting kijken

bliksem /blɪksəm/ n
fulmen fulgur
(meteorologie) (elektrotechniek) lichtgevende stralen die uit de hemel barsten bij onweer ten gevolge van een elektrische ontlading

blind adj
caecus
niet in staat te zien

blinde n
caecus
iemand die niet kan zien

blindedarmontsteking n
appendicitis

blindheid /'blɪndɦɛɪt/ n
caecitas
een toestand waarin men niet in staat is te zien

blinken v
nitere
absoluut in opvallende mate licht weerkaatsen of uitzenden

bloed n
sanguis cruor
lichaamsvocht dat rondstroomt in de slagaderen en aderen ter verspreiding van zuurstof en andere voor de levensprocessen onontbeerlijke stoffen

bloedarmoede n
anaemia

bloedbaan n
flūxus sanguinis
het gesloten systeem van hart en vaten waardoor bloed stroomt

bloedbad /ˈblutbɑt/ n
clades
een gebeurtenis waarbij op grote schaal bloed vergoten wordt

bloedbank n
haemotheca

bloedbroeder /'bludbrudər/ n
germanus
een verbintenis die men aangaat met een ander persoon die van oorsprong geen familie is, maar met wie men zich uitermate sterk verbonden voelt

bloeddruk n
pressio sanguinis

bloeden /'bludən/ v
sanguinem mittō
inergatief het vloeien van bloed uit het lichaam

bloedig adj
cruentō
met bloed (bedekt)
waarbij veel bloed vloeit, met veel slachtoffers

bloeding n
haemorrhagia

bloedlaster n
accūsātiō sanguinis
(geschiedenis), (politiek) de antisemitische aantijging dat Joden christelijke kinderen zouden ontvoeren en om rituele redenen martelen en hun bloed opvangen

bloedplasma n
plasma sanguineum
de vloeistof van het bloed waar geen bloedlichaampjes meer in zitten maar nog wel stollingseiwitten

bloedprop n
coagulum
een bloedstolsel in het lichaam op een plek waar het hinder veroorzaakt

bloedserum n
serum

bloedtransfusie n
transfusio

bloeduitstorting n
livor
(medisch) ophoping van bloed in of onder de huid na een bloeding, meestal gepaard met een zwelling en een blauwe plek

bloedvat n
vas sanguineum
(anatomie) kanaal waardoor bloed stroomt

bloedvergiftiging n
sepsis
(medisch) vergiftiging door ziekteverwekkende bacteriën in het bloed

bloedverwantschap n
cōnsanguinitās
het genetisch aan elkaar verwant zijn

bloedworst /'blutʋɔrst/ n
sanguiculus
(voeding) vleeswaar vervaardigd van het bloed en het vet van een varken

bloedzuiger n
hirudo
(medisch) (wormen) benaming voor dieren uit de onderklasse Hirudinea , waarvan de bekendste soorten zich met zuignappen hechten aan de huid van andere dieren en zich voeden met hun bloed

bloei /bluj/ /bluɪ̯/ n
flos
(plantkunde) het bloeien van boom of plant
(figuurlijk) een toestand waarin iemand of iets op zijn best is, bloeitijd

bloeien v
flōreō
inergatief het dragen van open, actieve bloeiwijzen
floreō
inergatief overdrachtelijk het bijzonder goed maken

bloeiwijze n
inflorescentia
de vorm en rangschikking van de bloemen van een plant, een kenmerk waarop men planten indeelt in groepen

bloem n
flos
(plantkunde) een deel van plant met zaden

bloementuin n
flōrētum
een tuin met veel bloemen

bloemkool n
Brassica oleracea botrytis
(voeding) (groente) Brassica oleracea var. botrytis een kool met vlezige bleekgele bloemstengels die als groente gegeten wordt

bloempot n
tēsta
pot van aardewerk of kunststof waarin men een plant kweekt

bloes n
pēlūsia
(kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam met knoopjes aan de voorzijde

bloesem /blusəm/ v
flos
1. het bloemengeheel van een vruchtboom

blok /blɔk/ n
caudex
een vaak hoekig massief stuk materiaal

blokfluit n
tibia recta
(muziekinstrument) een eenvoudig houten blaasinstrument dat recht voor de mond wordt bespeeld

blokkade n
obsessiō

blokkeren v
claudō
overgankelijk de toe- of doorgang versperren

blond /blɔnd/ /blɔnt/ adj
fulvus
(kleur) een lichte haarkleurvariant

blooper n
eo caece
een take tijdens film-, radio-, podium- of televisieopnames en voorstellingen die verknoeid wordt door onvoorziene omstandigheden
stomme fout in het algemeen

bloot adv
nuda

blootstellen v
exponere
overgankelijk ~ aan in aanraking doen komen met een besmetting of straling

blouse n
pēlūsia
(kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam

blozen v
rubescō
inergatief rood worden in het gezicht, bijvoorbeeld van verlegenheid of schaamte

blussen v
exstinguō
overgankelijk het doven van een brand

blèren v
bālō
inergatief heel hard huilen
inergatief (dierengeluid) blaten

boa n
boa
(reptielen) wurgslang uit de onderfamilie Boinae , sommige soorten kunnen erg lang worden

bocht n
flexus
(verkeer) van richting veranderende, gebogen weg of pad, kromming
sinus
brede baai aan de kustlijn

bode n
cursor
(beroep) iemand die gezonden wordt om een bericht, dienst, voorwerp enz. af te leveren

bodem n
fundus
een onderkant
terra
de grond die normaliter de water bedekt is

boef n
defector
(misdaad), (persoon) iemand die zich onbehoorlijk of misdadig gedraagt

boeg n
rostrum
(scheepvaart) de voorkant van een schip

boegbeeld n
insigne
(scheepvaart) een beeld dat ter versiering aangebracht werd op de voorsteven van een schip

boei /buj/ n
attollo
(scheepvaart) een drijvend en verankerd voorwerp om de vaargeul in ondiepe wateren aan te geven

boeien /bujə(n)/ v
alligare
overgankelijk iemands vrijheid beperken door hem vast te binden aan hand of voet; in de boeien slaan
overgankelijk iemands aandacht vasthouden

boek n
liber codex
een ingebonden bundel bedrukte of beschreven vellen papier

boekbinder n
glūtinātōr

boekdeel /ˈbuɡdel/ n
tomus
drukwerk dat zoveel bladzijden heeft dat het in aparte band kan worden gebonden, maar waarvan de inhoud onderdeel is van een groter werk

boeken /ˈbukən/ v
seponere
overgankelijk reserveren van bijvoorbeeld een hotelkamer

boekenkast /ˈbu.kə.ˌkɑs/ /ˈbu.kə.ˌkɑst/ n
librarium
een kast voor de opslag en het laten zien van boeken

boekenwinkel n
bibliopolium
een winkel waar je boeken kunt kopen

boekerij n
bibliothēca

boeket n
fasciculus florum
een bos snijbloemen, vaak sierlijk gerangschikt en aan elkaar gebonden om in een vaas te kunnen zetten

boekhouder n
perscriptor
(beroep) iemand die de inkomsten en uitgaven van een organisatie bijhoudt

boekje n
libellus
1. verkleinwoord enkelvoud van boek

boekverkoper n
bibliopola
(beroep) iemand die boeken verkoopt

boekwerk n
mereō

boekwinkel /ˈbuk.wɪŋ.kəl/ /ˈbuk.ʋɪŋ.kɔɫ/ /ˈbuk.β̞ɪŋ.kəɫ/ n
bibliopolium
(economie) een winkel waar boeken verkocht worden

boel /bul/ n
quantitas

boeman /bumɑn/ n
larva
een denkbeeldig wezen dat als schrikbeeld dient

boenen /'bunən/ v
cero
in de was zetten en glanzend wrijven

boer /buːr/ n
agricola
(landbouw) (beroep) landbouwer, agrariër, landman

boerderij n
vicus villa
(landbouw) een onderneming van een boer

boeren /buːrən/ v
erugo
een boer laten

boerenheikneuter n
rupex
(scheldwoord) een onbeschaafd, onwetend persoon

boerenhoeve n
colōnica
(landbouw) (bouwkunde) (statig) woon- en bedrijfsgebouw voor een boerenfamilie en hun bedrijf

boerenhuis n
colōnica
(bouwkunde) (landbouw) (kleine) woning voor een agrariër

boerenkiel n
involucre
een werkjas zonder voorsluiting die over het hoofd wordt aangetrokken
een werkjas zonder voorsluiting die over het hoofd wordt aangetrokken als favoriet kledingstuk tijdens het carnavalsfeest

boerenkool /burə'kol/ n
crambe
(groente) sterk gekrulde bladeren van Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata

boerenwoning n
colōnica
woning voor een agrariër

boerenzwaluw /ˈburə(n)ˈzwalyw/ n
hirundo
(zangvogels) Hirundo rustica , een kleine trek- en zangvogel

boers adj
inconditus
weinig beschaafd, weinig verfijnd

boete n
multa
een bedrag dat je moet betalen als je een overtreding hebt begaan

boetseren v
humus

boetvaardig adj
paenitens
bereid om boete te doen als men een fout heeft gemaakt

boezem n
sinus
(anatomie) bovendeel van het voorlijf
(anatomie) de twee bovenste afdelingen van het hart
(waterbeheer) waterloop die als verzamelbekken van het te spuien water van een polder dient
(figuurlijk) het meest eigen deel van iets of iemand (n.l. in het hart)

bof /bɔf/ n
laetitia
geluk, mazzel

bohrium n
bohrium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Bh en atoomnummer 107. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

bok n
caper
(dierkunde) mannelijke geit

bokaal n
cibōrium
groot sierglas of sierbeker op een voet waaruit meerdere mensen kunnen drinken

boksen n
pugilatus
(sport) een tactische vechtsport

boksen v
podium
overgankelijk vuistvechten als sport

bokser n
pugil
(sport) een persoon die het boksen beoefent

bokshandschoen n
caestus
handschoen die gedragen moet worden tijdens het boksen

bol adv
convexus
een glooiende uitstulping in een oppervlak vormend

bol n
sphaera
(wiskunde) (o.a. stereometrie) driedimensionaal lichaam, begrensd door een gebogen oppervlak waarvan alle punten even ver verwijderd zijn van het middelpunt, sfeer

bolhoop n
globōsus
(astronomie) een bolvormige groep sterren zoals die in galactische halo's kunnen worden aangetroffen

bolstaand adj
prominere
van een vat dat de wanden bol naar buiten stand onder invloed van inwendige druk
van iets dat het overvol is

bom /bɔm/ n
bomba pyrobolus
vernietigingstuig dat gevuld is met explosieven

bombarderen v
bombardare
overgankelijk bommen of andere projectielen afvuren op iets of iemand

bomen /bomə(n)/ v
narrare
inergatief langdurig en uitgebreid praten over minder belangrijke zaken

bompa n
avus
(Vlaanderen) de vader van je vader of moeder
(Vlaanderen) oude man in het algemeen

bondgenoot n
socius
(militair) een andere macht waarmee een afspraak gemaakt is aan dezelfde zijde te zullen strijden

bondgenootschap n
societas

bondig adj
astrictus

bonenkruid n
cunela

bontgekleurd adj
versicolor
voorzien van verschillende, felle kleuren

bonzen v
lībra
inergatief bij herhaling slaande, een luid, laag geluid maken

boodschap n
nūntium
(communicatie) overgebracht bericht

boodschapper /ˈbotsxɑpər/ n
cursor
(beroep) (verouderd) iets dat, of iemand die berichten overbrengt naar personen die door de afzender niet rechtstreeks aangesproken kunnen worden, of bereikbaar zijn, door afstand, tijdverschil of slechte onderlinge verhoudingen, tegenwoordig zou men zeggen: koerier

boog /box/ n
arcus
een wapen waarmee een pijl weggeschoten kan worden -> handboog

boogschutter n
sagittarius arcarius
(sport) iemand die schiet met een boog

boom n
arbor
(plantkunde) een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

boombast /ˈbom.bɑst/ n
cortex

boomgaard n
pōmārium
een stuk grond met vruchtbomen

booming adj
dives
snel in omvang toenemend

boomkunde /ˈbom.kɵn.də/ /ˈbom.kʏn.də/ n
dendrologia

boomstam /'bomstɑm/ n
truncus
(bosbouw), (plantkunde) een rechtop gaande houten schacht van een boom

boon n
phaseolus faba
(voeding) zaadje uit de peulvrucht van enige vlinderbloemige planten, waarvan men alleen de zaden ofwel de gehele vrucht eet (wikidata: boon )

boor n
borium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde, met symbool B en atoomnummer 5

boormachine n
terebra
(gereedschap) machine waarmee men kan boren

boortoren n
tollēnō
(werktuigbouwkunde) hoge boorinstallatie voor het zoeken van bv. aardolie, aardgas, steenzout of water

boos /boʊs/ /boːs/ adj
īrātus
blijk gevend van een emotie waarbij men zeer negatief is en daarvoor vaak de ander de schuld geeft
kwaadaardig, zondig

boosaardig /bo'zardəx/ adv
ater
met de intentie om kwaad te doen

boosheid n
īra
de hoedanigheid van het boos zijn
malignitas
de hoedanigheid van het kwaadaardig zijn

booswicht n
defector

boot /boʊt/ /boːt/ n
scapha
(scheepvaart) klein vaartuig

borax n
santerna

bord /bɔRd/ /bɔrt/ n
patera catinus
(huishouden) een schijfvormig voorwerp dat wordt gebruikt om voedsel van te eten
tabula nigra scriptoria
(communicatie) (transport) een vlak voorwerp waarop een voor veel mensen bedoelde tekst of teken is gezet, bijv. in het verkeer

bordeel n
lupanar
(seksualiteit) een huis waarin tegen betaling seksuele diensten worden aangeboden

borduren v
acū pingo
overgankelijk met naald en draad versieringen aanbrengen op een stuk weefsel

borduurwerk n
acupictura
iets wat men geborduurd heeft op aan het borduren is

boren v
foro
overgankelijk met een werktuig dat om zijn as draait een rond gat in iets maken

borg n
fideiussor
iemand die garant staat voor een eventueel te betalen bedrag, de borgsteller
nexus
borgsom, borgtocht, waarborgsom, cautie, onderpand

borgstelling /'bɔrxstɛlɪŋ/ n
confiscō
iets of iemand waarmee men het nakomen van een verplichting garandeert

borgtocht n
fideiussiō
(juridisch) (burgerlijk recht) een overeenkomst waarbij de borgsteller garant staat voor de schulden van de schuldenaar.
vadimōnium
(juridisch) (strafrecht) het voorlopig vrijlaten van een gevangene tegen storting van een borgsom

borium n
borium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een zwart metalloïde

borst /bɔrst/ n
pectus
(anatomie) bovenste deel van de voorkant van de romp van mens (of vergelijkbaar deel bij dier), van onder begrensd door het middenrif en van boven door de hals
mamma pectus
(anatomie) elk van de twee vooruitstekende klieren bij vrouwen waaruit zich de moedermelk afscheidt

borstbeen n
sternum
(anatomie) plat been waaraan de ribben aan de voorzijde vastgehecht zijn

borstel n
peniculus
(gereedschap) een gebruiksvoorwerp bestaande uit een bundel of bundels haren of vezels die in een houder of aan een blad van hout of een andere stof zijn vastgehecht

borstelig adj
saetōsus
ruigharig, ruwharig net zo als een borstel

borstkas n
thorax
(anatomie) geraamte van de borst die de borstholte begrenst

borstvoeding n
nūtrīcātus

bos /bɔs/ n
silva
o (ecologie) groep bomen

bosbes n
Vaccinium myrtillus
(plantkunde) plant uit het geslacht Vaccinium
(plantkunde) Vaccinium myrtillus wilde bessendragende struik in Europa

bosuil n
cavannus
(uilen) bepaald soort vogel, Strix aluco die zowel overdag als 's nachts kan jagen

boswachter n
saltuārius
(beroep) een beheerder van een boswachterij

bot adj
hebes
niet scherp, stomp, wat snijdens scherp had moeten zijn. een botte bijl
inconditus
(figuurlijk) onbeleefd & direct, zich bot gedragen

bot n
Platichthys flesus
(straalvinnigen) bepaald soort platvis, Platichthys flesus
os
o, (anatomie) been, knook, een onderdeel van het skelet

botanicus n
botanicus

botanie n
botanica
(wetenschap) (plantkunde) een onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van planten

boter /ˈbotər/ n
butyrum butyr
(voeding) oneigenlijk vervangproduct voor het onder [1] genoemde voedingsmiddel, geproduceerd uit plantenvet

boterbloem n
gallīcrūs
(bloemplanten) een geslacht Ranunculus van een aantal meestal overblijvende, kruidachtig planten met helder gele of soms witte bloemen uit de familie Ranunculaceae . Het geslacht omvat onder andere de boterbloemen en de waterranonkels. Afhankelijk van de taxonomische opvatting telt het tussen de 250 tot 600 soorten

boterzuur n
acidum butyricum
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)2COOH

botsen /ˈbɔt.sə(n)/ v
collidi
ergatief met een flinke snelheid tegen elkaar aankomen
ergatief in een conflict of ruzie geraken

botsing /ˈbɔt.sɪŋ/ n
collisio
het botsen
confligo
een conflict of ruzie

boudweg adv
audaciter
zelfverzekerd, gedurfd

bouillon n
iūs
(kookkunst) (voeding) een aftreksel van magere vleesresten, beenderen of vis dat vaak de basis van een soep is

boulimie n
bulimia
(medisch) boulimia nervosa, psychologische toestand waarin een persoon terugkerende eetbuien heeft

bourgondiër n
Burgundio
iemand die geniet van de goede dingen die het leven hem te bieden heeft

bouwen /ˈbɑu̯ə(n)/ v
construere struere aedificare munire emunire
overgankelijk, (bouwkunde) een constructie oprichten door het samenvoegen van onderdelen

bouwer n
aedificātor
(beroep) een persoon die dingen bouwt

bouwvallig adj
cariōsus

bouwwerk n
aedificatio
een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

boven /ˈboː.vən/ preposition
super
op een plaats hoger gelegen dan

bovenarm n
lacertus
(anatomie) het bovenste gedeelte van de arm tussen de schouder en de elleboog

bovenbeen n
femur
(anatomie) de bovenste helft van een been

bovendien /bovənˈdin/ adv
amplius
op de koop toe, daarenboven

bovenkaak n
maxilla
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

bovennatuurlijk /bovəˈnɑtyrlək/ adj
divinus
behorende tot een orde van dingen, die buiten het bereik van de menselijke zintuigen ligt, hetzij in de zin van goddelijk, of in verband met spokerij en toverij

bovenst adj
summus
datgene dat bovenop ligt of staat

braak n
sufflāminō
een bewerking van vlas of hennep waarbij de houtachtige lemen van de vlas- of hennepstengels gebroken worden

braam n
morum
(fruit) Rubus, zwarte vrucht van de braamstruik

braambes n
batus
(fruit) bes van de braamstruik

brabbelen v
blaterō
1. slecht en onduidelijk praten met name van baby's

braden v
frīgō
overgankelijk, (kookkunst) vlees bereiden door het in olie of vet te verhitten

braken /brakə(n)/ v
vomitō
overgankelijk het verwijderen van voedsel en/of andere stoffen uit de maag via de mond en soms de neus.

brallerig adj
grandiloquus
luidruchtig en opschepperig

brancard n
grabātus
(medisch) een draagbaar bedoeld om patiënten te vervoeren die niet ambulant zijn

brand /ˈbrɑnd/ /ˈbrɑnt/ n
incendium
verbranding met vuur

branden v
ardeo
absoluut verteerd worden door vuur

brandend adj
flagrans

brandewijn n
aqua vitae
(drinken) een soort sterke drank

brandhout n
cremium
hout dat gebruikt wordt om te verbranden

brandkast n
fidus

brandnetel n
urtica
(bloemplanten) Urtica dioica een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt
(bloemplanten) Urtica urens een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt

brandstichter n
incendiārius
iemand die expres brand veroorzaakt

brandweerauto n
sipho

brandweerman n
siphonarius
(beroep) speciaal voor het bestrijden van branden opgeleid lid van de brandweer

brandweerwagen n
sipho

brasem n
sparulus
(straalvinnigen) bepaalde karperachtige vissoort Abramis brama

brassière n
strophium
(kleding) dameskledingstuk dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat en dat dient om de borsten te ondersteunen

breed adj
latus

breedheid n
pinguitūdō
zienswijze of omvang die ruimte biedt voor veel verschillende invalshoeken
(pejoratief) veel woorden gebruiken om iets te zeggen

breedte n
latitudo
(wiskunde)afmeting loodrecht op de hoogte of de lengte

breedtegraad n
latitudo geographica
(astronomie)(aardrijkskunde) een cirkel op het aardoppervlak, parallel aan de evenaar, waarop alle punten met gelijke geografische breedte (noord of zuid) liggen

breekbaar /ˈbreːɡbaːr/ adj
fragilis

breekijzer n
vectis
(gereedschap) stevige metalen stang, meestal voorzien van een gespleten einde, de koevoet, gebruikt om zaken open te breken

breeuwen v
calafatare
overgankelijk (scheepvaart) het dichten van de naden van de scheepshuid met vezels en pek

breidel n
reprimō

brein /brɛi̯n/ n
cerebrum
(anatomie) het zich in de schedel bevindende orgaan dat het denkvermogen herbergt

breken v
cōnfringō
ergatief (algemeen) in stukken uiteenvallen
overgankelijk in stukken uiteen doen vallen

brems n
tabanus

brengen /ˈbrɛŋ.ə(n)/ v
addō
overgankelijk ergens heen gaan om iets of iemand daar af te geven

breuk n
cele
(wiskunde) de uitkomst (quotiënt) van een deling van twee of meer gehele getallen
fractūrā
een gebroken gedeelte van een object

brevier n
breviarium

brexit n
Brexitus
(politiek) mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie als onderwerp van veronderstellingen

brief /brif/ n
epistula
(communicatie), (letterkunde) een geschreven bericht van een persoon naar een ander, meestal in een omslag per post verzonden

bries /bris/ n
aura
(meteorologie) zachte frisse wind

bril n
perspicillum vitra ocularia
(optica) optisch instrument dat gebruikt wordt om het zicht te verbeteren of de ogen te beschermen

brilduiker n
Bucephala clangula
(eendvogels) Bucephala clangula , duikeend die in boomholtes nestelt uit de familie Anatidae

briljant adj
lūculentus
buitengewoon slim

briljant n
lūculentus
slijpvorm voor onder andere diamant

brilmontuur n
aedes
(optica) de houder waarin brillenglazen zijn gevat

brilveer n
aedes
(optica) het scharnierend zijstuk van een brilmontuur dat over de oorschelp ligt

brits n
grabātus
een provisorisch bed, een houten veldbed

broeden /'bru.də(n)/ v
incubare
inergatief (dierkunde) een gelegd ei met lichaamswarmte warm houden

broeder /brudər/ n
frater
een kloosterling die geen priester is of die daarvoor wordt opgeleid
een lid van een christelijke gemeente

broederschap n
frāternitās
kerkelijk goedgekeurde vereniging van leken met een godvruchtig doel
vereniging van beroepsgenoten
vriendschappelijke betrekking als tussen broers

broeikas n
caldarium
een met glas overdekte kas voor het kweken van gewassen

broek /bruk/ n
brācae
(kleding) kledingstuk dat het onderlichaam en beide benen, elk met een afzonderlijke pijp omhult

broekband n
lorum
band waarmee je een broek stevig om heup of middel kunt binden zodat de broek niet afzakt; tailleband bovenaan de broek

broekie n
frustum puerī
(informeel) een jong onervaren jochie

broekriem n
lorum
riem die dient om een broek op te houden

broer /bruːr/ n
frater
(familie) een mannelijk kind van dezelfde ouders

brok n
glaeba
een blok met een grillige vorm, stuk van iets groters

brol n
cacō
(pejoratief) onsamenhangend geheel van waardeloze zaken

bromium n
bromium
(element) wetenschappelijke naam voor het scheikundig element Broom met atoomnummer 35

brommerig adj
gannītus
een beetje boos

bron /ˈbron/ n
fons
daar waar men informatie vandaan haalt
fōns
het begin van een waterloop

bronchitis n
bronchitis
(medisch) ontsteking van de luchtpijptak

bronchoscopie n
bronchoscopia
(medisch) medisch onderzoek van de luchtpijp d.m.v. een bronchoscoop

brons n
aes (mixtura) aes

bronst n
oestrus
(dierkunde) (seksualiteit) paardrift van dieren

bronwater n
aqua fontana
(drinken) water dat uit de grond is gehaald, gebruikt als drinkwater of geneeskrachtig water als of niet met een religieuze context

brood /broːt/ n
panis
(voeding) een meelproduct dat gemaakt wordt door meeldeeg te bakken, te koken of te stomen

broom n
brōmium

broos adj
fragilis
niet stevig

bros adj
fragosus
hard, maar makkelijk breekbaar bij inslag

brouwen v
braciare
inergatief iets met een keel-r uitspreken.

brouwer n
braciator
(beroep) iemand die bier maakt om te verhandelen (tegenwoordig ook wel als hobby)

brouwerij /brɔuə'rɛi/ n
braciarium
(bedrijf) een bedrijf dat zich toelegt op het brouwen van bier

brug /brʏx/ /brʏχ/ n
pons
(bouwkunde), (verkeer), (waterbeheer) kunstmatige weg over een diepte

bruid /brœy̯t/ n
nūpta
een vrouw die in het huwelijk treedt

bruidegom n
sponsus
man die in het huwelijk treedt, het is de mannelijke vorm van bruid en dat is opmerkelijk want er zijn veel meer vrouwelijke vormen van mannelijke woorden

bruidsbed n
thalamus
bed voor de bruidsnacht

bruidsschat n
dōs
een gift die een vrouw van haar ouders meekrijgt als ze in het huwelijk treedt.

bruidstaart n
mustāceus
(voeding) taart die ter gelegenheid van een bruiloft wordt gegeten

bruikbaar adj
ūtilis
nuttig, eenvoudig in het gebruik

bruiloftstaart n
mustāceus
(voeding) taart ter gelegenheid van een bruiloft

bruin adj
fuscus brunneus
(kleur) met een kleur zoals die van koffie of chocola, in een tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruin n
fuscus brunneus
(kleur) kleur zoals die van koffie of chocola, tertiaire kleur die wordt verkregen door rood, geel en blauw te combineren

bruine beer /ˌbrœʏnəˈbeːr/ n
ursus arctos
(roofdieren) Ursus arctos zoogdier uit de familie der beren (Ursidae) dat in Europa, Azië en Amerika voorkomt

bruinvis /ˈbrœy̯nvɪs/ n
porcopiscis
(walvisachtigen) kleine, solitair of in los school levende tandwalvis uit de familie Phocoenidae , zich kenmerkend door zijn stompe snuit, spatelvormige tanden, lage driehoekige rugvin en horizontale staartvin, en die tijdens het zwemmen uit het water opspringt

brus /brʏs/ n
frater
(familie) een ander kind van dezelfde ouders, dat zorgtaken op zich neemt

brutaal adj
insolens
(verouderd) beestachtig
geen respect hebbend voor iets of iemand, onbeschoft, lomp
(figuurlijk) vrij in het uiten van zijn gemoed, vrijpostig

bruusk adj
abruptus

budget /bʏdˈʒɛt/, /ˈbʏdʒɛt/ n
pecuniae ratio

budgettair adj
pecuniae ratio
met betrekking tot een budget, begroting

buffel 'bɵfəl n
bubalus
(evenhoevigen) een verzamelnaam voor een aantal zware holhoornige rundersoorten met vaak forse hoorns

buffer n
conditorium intermedium
(informatica) tijdelijk geheugen in rekenmachines, computers , randapparaten e.d

buffet /ˈbyfɛt/ n
abacus
meubelstuk waarin men tafelgoed en -zilver opbergt
(kookkunst) tafel met allerlei etenswaar die je zelf kunt uitkiezen en pakken (lopend buffet, wandelbuffet)

buffetjuffrouw n
cōpa
(beroep) horecamedewerkster die vanachter een buffet de gasten bedient

buideldier n
marsupial
(dierkunde) zoogdiersoort uit de infraklasse Marsupialia waarvan de wijfjes een buidel hebben, waarin hun vroeggeboren jongen verder in opgroeien

buigen /bœʏ̯χə(n)/ /bœːɣə(n)/ v
flectere
onovergankelijk krom worden, (door vervorming) doen afwijken
inclīnāri
inergatief een buiging maken

buiging n
reverentia
buiging (beweging), knikkende beweging met hoofd en bovenlichaam om een persoon van hoge status te begroeten; artiesten maken na een optreden meestal een buiging naar het publiek.
flexio
(taalkunde) het veranderen van woordvormen naar gelang van de functie die ze in de zin vervullen.

buigzaam adj
flexibilis

buigzaamheid n
flexibilitās
het vermogen om te kunnen buigen

buik /bœʏ̯k/ /bœːk/ n
venter alvus
(anatomie) het onderste deel van de voorkant van de romp van mens of dier dat van boven door het middenrif en van onderen door de bekkengordel begrenst is

buikloop n
alvei profluvium

buikvlies n
omentum
(anatomie) een epitheelweefsel dat de binnenkant van de buikholte en de buitenkant van de daarin gelegen organen bekleedt

builenpest n
pestis bubonica
(medisch) de meest voorkomende vorm van pest en wordt veroorzaakt door de Yersinia pestis -bacterie en overgebracht door de rattenvlo

buis n
tubus
v/m een hol, cilindrisch voorwerp

buit /bœʏ̯t/ /bœːt/ n
exuviae
goederen gewonnen door diefstal of verovering

buiten /ˈbœʏ̯tə(n)/ /ˈbœːtə(n)/ adv
extrā

buitendien adv
praeterhāc

buitenissig adj
profūsus

buitenlander /ˈbœytə(n)lɑndər/ n
barbarus
iemand die in het buitenland woont, of iemand afkomstig uit het buitenland

buitenlands adj
advena
op het buitenland betrekking hebbend

buitensluiten v
exclūdō

buitensluiting n
exclusiō
het zorgen dat iets of iemand niet binnen kan komen

buitenstaander /ˈbœy̯.tə(n)ˌsta:n.dər/ n
externus
iemand die niet bij de groep hoort

buizen v
desum
zakken voor een examen

buizerd n
buteo buteo
(havikachtigen) bepaald soort middelgrote roofvogel, Buteo buteo , die vooral van veldmuizen leeft

bul /bʏl/ n
taurus
(dierkunde) mannelijk rund en het mannetje van sommige andere zoogdieren en zeezoogdieren
bōs
pauselijke oorkonde

buldog n
Molossus
stevig gebouwde hond met een grote kop en afhangende liphoeken, destijds gefokt om tegen stieren te vechten

bulgur n
purgurium
(voeding) gestoomde, daarna gedroogde en vervolgens grof gemalen of gebroken tarwekorrels, meestal durumtarwe

bulla n
bulliō
hol bolletje of blaasje gevuld met gas of vocht

bult n
gibber

bultig adj
difficilis
een onregelmatige vorm hebbend met hobbels en bobbels

bundel n
fascis
zijdelings bijeengehouden verzameling langwerpige voorwerpen

bunzing n
mustella
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela putorius , klein marterachtig, behendig roofdiertje

bureau n
mensa scriptoria
(meubel) een werkmeubel voor administratief- en studiewerk
munus
een (politie)kantoor

bureel n
officium
(Belgisch) een kantoor, de ruimte waarin een bureau staat

burgemeester n
magister civium
(beroep), (politiek) hoofd van het gemeentebestuur

burger n
civis
inwoner van een stad of staat die bepaalde wettelijke rechten en plichten heeft

burgerlijk /ˈbʏrɣərlək/ adj
cīvīlis
tot de burgers behorend, tot de middenstand behorend

burgeroorlog n
bellum civili
(militair) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen binnen hetzelfde land, waarbij soms ook het leger betrokken is

burggravin n
vicecomitissa

burijn n
Caelum
(gereedschap) handsteekbeitel met een vierkante stift waarvan de punt ruitvormig is geslepen, die o.a. wordt gebruikt door de graveur, koperslager en de edelsmid

bursitis n
bursitis
(medisch) ontsteking van een slijmbeurs

bustehouder n
strophium fascia
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat uit schouderriemen, twee cups en een centrale band bestaat, en dient om de borsten te ondersteunen

butaan n
butanum
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C4H10

buur /byr/ n
adcola
een persoon die in andermans omgeving woont

buurman n
adcola
een man naast wie men woont

buurt /byrt/ n
vicus
een (deel van een) wijk

buurvrouw n
vicina
vrouw woonachtig in het belendende huis

byte /bɑjt/ n
octetus
(informatica) het kleinste adresseerbare gedeelte van een computergeheugen bestaande uit 8 bits

bèta n
bēta

cadeau /kaˈdoː/ n
donum
iets dat men aan iemand geeft zonder tegenprestatie, meestal ter gelegenheid van een feestelijke gebeurtenis

cadmium n
cadmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cd en atoomnummer 48. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

cafeïne n
coffēinum
(scheikunde) een alkaloïde met structuurformule C8H10N4O2 die van nature wordt aangetroffen in koffiebonen en theebladeren en een stimulerende werking heeft

café /kɑ'fe/ n
cafeum
(horeca) een uitgaansgelegenheid waar men hoofdzakelijk dranken kan nuttigen

calcium n
calcium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ca en atoomnummer 20. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

calculatie n
calculātiō
berekening (van de kostprijs)

calculator /kɑlkʏˈlatɔr/ n
calculator
machine dat rekenkundige berekeningen kan uitvoeren

calculeren v
computo
overgankelijk iemand berekent iets

californium n
californium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide met het symbool Cf en het atoomnummer 98

calorie n
calor
(thermodynamica), (eenheid), (verouderd) een eenheid van warmte, gelijk aan de warmte benodigd om een gram water een graad (kelvin of Celsius) in temperatuur te doen stijgen, weergegeven met symbool cal

camera /ˈkaməˌra/ n
camera photographica
(fotografie) een apparaat om beelden mee te registreren

campagne /kɑmˈpɑɲə/ n
expedītiō

canon /'ka.nɔn/ n
canon
(muziek) de strengste vorm van een meerstemmige compositie, waarin de stemmen elkaar in de tijd verschoven imiteren

canonicaat n
canonicatus
(religie) de waardigheid en taken van een kanunnik

cantharel /ˌkɑntaˈrɛɫ/ n
cantharellus cibarius
(schimmels) (voeding) Cantharellus cibarius , een eetbare paddenstoel met een lichte pepersmaak

capaciteit n
facultās
mogelijkheid om iets te bevatten, hoeveelheid ruimte die voor een bepaald doel gevuld kan worden

capibara /ˌkapiˈbaːra/ n
Hydrochoerus
(knaagdieren) Hydrochoerus hydrochaeris een knaagdier uit de familie Caviidae. De naam "capibara" komt uit het Guaraní en betekent heer van het gras. Daarmee wordt verwezen naar de lange oeverbegroeiing van moerassen, rivieren en meren, de natuurlijke biotoop. Het komt voor in het waterrijke gebied van Brazilië en Noord-Argentië

capitulatie n
dēditiō
internationaalrechtelijke verklaring dat een partij de strijd tijdens een oorlog opgeeft

capronzuur n
acidum capronicum
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3(CH2)4COOH

capuchon /ˌka.py.ˈʃɔ̃ː/ /ˌkɑ.py.ˈʃɔn/ n
cucullus
(hoofddeksel), (kleding) hoofdkap bevestigd aan een kledingstuk

carbidgas n
acetylenum
(scheikunde) acetyleen, een gas dat o.a. verkregen kan worden uit carbid en water (CaC2 + 2H2O --> C2H2 + Ca(OH)2 ); bij verbranding geeft het fel licht en een hoge vlamtemperatuur

carbonzuur n
acidum carboxylicum
(scheikunde) een organische verbinding die de functionele groep -COOH bezit

carboon /kɑrˈbon/ n
Carboniferum

carcinoom n
carcinōma
(medisch) kankergezwel, bestaande uit epitheelcellen

cardioloog /kɑrdijo'lox/ n
cardiologus

carnaval n
carnelevarium
(feest) volksfeest waarbij onder meer grote verkleedpartijen plaatsvinden, en dat plaatsvindt gedurende de vier dagen die aan de vastentijd voorafgaan

carnivoor /kɑrniˈvor/ n
carnivora
(dierkunde) een vleesetend dier

carrière n
curricŭlum
(economie), (maatschappij) professionele loopbaan, ontwikkeling van de werkgerelateerde maatschappelijke positie

cartografie n
cartographia
(aardrijkskunde) de kunst en wetenschap van het vervaardigen van land-, zee- en/of luchtkaarten

cashew n
anacardium occidentale

casino n
āleātōrium
een gelegenheid waar in een luxe omgeving gegokt wordt

cassave n
mandioca
(plantkunde) (voeding) Manihot esculenta , een eetbare wortelknol waarvan cassavemeel wordt bereid

castraat n
castratus

casus n
casus
(taalkunde) een naamval

cataract n
cataracta
(medisch) grijze staar, een troebeling van de ooglens die het zien verstoort

catarre n
catarrhus
(medisch) slijmvliesaandoening waarbij vocht via het slijmvlies verloren gaat

catastrofe n
cataclysmos
een algemene ramp

categorie n
categoria
onderdeel van een rangschikking, rang, groep

caudaal adj
caudalis
(diergeneeskunde) (medisch) met betrekking tot het (staart) uiteinde, ook gebruikt voor het onderste deel van ruggemerg

cavalerie n
equitātus
(militair) (geschiedenis) strijdmacht te paard

cavia n
Cavia porcellus
(knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit het geslacht Cavia , van oorsprong afkomstig uit Zuid-Amerika, die vooral als huisdier gehouden worden

caviteit n
cavea
(medisch) een gat of ruimte bijv. gaatje door tandbederf

ceder /ˈsedər/ n
cedrus
(coniferen) benaming voor bomen uit het geslacht Cedrus dat behoort tot de dennenfamilie

cel n
cellula
(biologie) de kleinste eenheid binnen een levend organisme waarin alle genetische informatie vervat zit

celebreren v
celebrare
overgankelijk plechtig herdenken

celibatair adj
caelebs

celkern /sɛlkɛrən/ n
nucleus
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

cello n
violoncellum
(muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de cellist tussen de knieën wordt gehouden

celwand /sɛlʋɑnd/ n
cytodermis
(biologie) een sterk omhulsel dat een cel om het plasmamembraan heen kan synthetiseren

cement n
caementum
(bouwkunde) een bouwmateriaal bestaande uit kalk, zand en grind

censor n
censor
(oudheid) een hoge ambtenaar met absolute macht in de Romeinse republiek

censuur /sɛnˈsyr/, /sɛnˈzyr/ n
cēnsūra
controle van de kant van een autoriteit (vaak de overheid, ook de kerk) op de informatiestroom

centaur n
centaurus
(mythologie) wezen waarvan het bovenlijf een man is en de rest een paard

centigram n
centigramma

centimeter /'sɛntiˌmetər/ n
centimetrum
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat die gelijk is aan één honderdste van een meter, weergegeven met symbool cm

centraal adj
medius
in het midden gelegen

centrifugeren v
centrifugium
overgankelijk met een centrifuge scheiden, zuiveren of drogen

centrum n
centrum
middelpunt,in het midden gelegen

centurion n
centuriō
romeins legeraanvoerder die leiding geeft aan honderd soldaten

ceramiek n
fictilia

cerebraal adj
cerebralis
(medisch) met betrekking tot de grote hersenen

ceremonie n
caerimonia
een plechtige bijeenkomst om bijvoorbeeld iets te vieren, te herdenken of in te wijden, dan wel als religieus ritueel

cerium n
cerium

certificaat /ˌsɛrtifiˈkat/ n
probatoria
een schriftelijk bewijs

cesium n
caesium

challenger n
adversarius
uitdager

champignon /ˌʃɑmpiˈjɔn/ n
Agaricus campestris
(voeding), (schimmels) een eetbare en speciaal gekweekte witte paddenstoel; Agaricus bisporus en Agaricus bitorquis

chanten v
cano
1. het ritmisch spreken of het zingen van woorden of geluiden

chaos n
chaos
grote wanorde, ongeordendheid, verwarring

charlatan /ˈʃar.la.tan/ n
magus

charmant adj
amoenus
aangenaam in omgang

charme /sjarme/ n
lepos
de eigenschappen van iemand waardoor die persoon aardig, leuk en vriendelijk wordt gevonden

charmeur n
dēlēnītor
iemand die mensen (en dan nog vooral vrouwen) weet te bekoren

charter n
carta
(zelden) handvest, d.w.z. beperkte grondwet, een stuk met afspraken, gedragsregels en richtlijnen

chatten /ˈtʃɑtə(n)/ /ˈtʃɛtə(n)/ v
fabulor
inergatief op synchrone wijze met elkaar korte tekstberichten uitwisselen

chauffeur /ʃaʊ̯.ˈføːr/ /ʃo.ˈføːr/ /ʃo.ˈfʏːr/ n
auriga
(verkeer) de bestuurder van een motorvoertuig (ook (beroep))

checken /ˈtʃɛkən/ v
verifico
overgankelijk controleren, nakijken

chef /ʃɛf/ n
archimagirus
(beroep) de baas, iemand die de leiding heeft

chemie n
chemica
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen

cheque /ʃɛk/ n
reprimō

cherub /ˈxerʏp/ n
cherub
(Jiddisch-Hebreeuws) deels menselijk, deels dierlijk wezen met vleugels en één of meer gezichten waarvan de functie verband houdt met het goddelijke (91×: Gen. 3:24, Ex. 25:18 +, Num. 7:89, 1 Sam. 4:4, 2 Sam. 22:11, 1 Kon. 6:23 +, 2 Kon. 19:15, Jes. 37:16, Ez. 9:3 +, Ps. 18:11 +, 1 Kron. 13:6 +, 2 Kron. 3:7 +)

chijl /xɛil/ n
chylus
(medisch) lymfe met veel vet zoals de darmvlokken die bij de spijsvertering uit de darminhoud opnemen en in de chylusvaten afscheiden

chillen /ˈtʃɪlə(n)/ v
algor
tot rust komen, ontspannen

chimpansee /ˌʃɪm.pɑn.ˈse/ n
satyrus
(primaten) Pan troglodytes een Afrikaanse mensaap. Zijn nauwste verwant is de dwergchimpansee of bonobo (Pan paniscus). Beide chimpansees worden beschouwd als de nauwste nog levende verwanten van de mens. Sommige wetenschappers beschouwen de relatie tussen mens en chimpansee op basis van DNA-onderzoek als nauw genoeg om de chimpansee en de bonobo net als de mens in het geslacht Homo te plaatsen

chip n
assula
(elektronica) klein stukje halfgeleiderkristal waarop geïntegreerde circuits zijn aangebracht

chirograaf n
chirographum
(oorkondeleer, diplomatiek) oorkondevorm waarbij twee of meer gelijkluidende akten op hetzelfde vel papier of perkament werden geschreven en deze akten van elkaar werden losgesneden, zodat partijen achteraf aan elkaar kunnen passen om daarmee de echtheid te bewijzen

chirurg /ʃi'rʏr(ə)x/ n
chirurgus
(medisch) (beroep) een specialist die operaties verricht

chirurgie n
chirurgia
(medisch) de wetenschap van en de vaardigheid in het opereren

chloor n
chlorium

chloroform n
chloroformium

chocolade /ˌʃo.ko.ˈla.də/ /ˌʃɔko.ˈla.də/ n
cacaotica socolata
(voeding) (drinken) een lekkernij die gemaakt is van cacao, suiker en cacaoboter

cholera /χoləra/ n
cholera
(medisch) een zeer besmettelijke infectieziekte die de darmen aantast

cholesterol n
cholestērolum
(biochemie) vet dat in je lichaamscellen zit, zoals galvet, lichaamsvet

christelijk /krɪs.tə.lək/ adj
Christianus
te maken hebbend met het christendom, confessioneel, gelovig

christen /ˈkrɪs.tən/ n
Christianus Christiana christianus
(religie) belijder van de christelijke godsdienst

christendom /ˈkrɪ.stən.ˌdɔm/ n
Christianismus
(religie) een monotheïstische godsdienst gebaseerd op het evangelie en leven van Jezus zoals beschreven in het Nieuwe Testament

chromium n
chromium

chromosoom /ˌχroʊmoʊˈsoʊm/ n
chromosoma
(biologie) staafachtig lichaampje in de celkern dat drager van erfelijke eigenschappen is

chronisch /ˈxronis/, /ˈkronis/ adj
chronicum
voortdurend, aanhoudend, nooit helemaal genezend

chronometer n
horologium
een uurwerk waarop zeer kleine tijdsdelen kunnen worden afgelezen

chroom n
chromium

chylus /ˈxilʏs/ n
chylus
(medisch) lymfe met veel vet zoals de darmvlokken die bij de spijsvertering uit de darminhoud opnemen en in de chylusvaten afscheiden

cicade n
cicada
(halfvleugeligen) Auchenorrhyncha groot, halfvleugelig insect behorend tot een groep van insecten die vertegenwoordigd wordt door ongeveer 40.000 verschillende soorten. Cicaden vormen een onderorde die behoort tot de orde van de halfvleugeligen (Hemiptera). Zij leven in Zuid-Europa en in de tropen

ciceroniaans adj
Ciceronianus

cider n
sicera
(drinken) vruchtenwijn uit gegist appelsap of perensap (wikidata: cider )

cijfer n
nota numeri
(wiskunde) een enkelvoudig symbool om een telbaar aantal aan te duiden. Bijvoorbeeld 0 en 7 zijn cijfers, maar 19 niet

cijns n
stipendium

cilinder n
cylindrus

cilindrisch adj
cylindricus
zoals een cilinder, cilindervormig, buisvormig

cinema n
cīnēmatēum
bioscoop, gebouw waarin mensen in stoelen naar een film geprojecteerd op een groot scherm kunnen kijken.
film, filmkunst, in hoog tempo na elkaar geprojecteerde afbeeldingen die de suggestie van beweging reproduceren of creëren.

cipier n
carcerārius
(beroep) een gevangenbewaarder

cipres n
cupressus
(coniferen) bepaald soort slanke naaldboom uit het gebied rond de Middellandse Zee, Cupressus sempervirens

circuit n
ambitus
(sport) omloop (voor snelheidswedstrijden)
(natuurkunde), (elektronica) elektronisch netwerk

circus n
circus
attractie in een circustent waar artiesten van allerlei aard hun kunsten en behendigheden vertonen in een ronde arena

cirkel /ˈsɪrkəɫ/ n
circulus circulum

cirkelen v
circulum
inergatief in cirkels ronddraaien of rondvliegen

cirrocumulus n
cirrocumulus
(meteorologie) een soort wolk die op grote hoogte, 6 tot 10 km in grotere velden voorkomt, vaak een golfachtige structuur heeft en de aankondiger van een komend koufront is

cirrus /'sɪrɵs/ n
cirrus
(meteorologie) een zeer hoog drijvende wolk die eruitziet als katoenvlokken, pluimen of veren, in regelmatige strepen aan de hemel verdeeld

citaat /siˈtat/ n
commemoratio
(taalkunde) een letterlijke passage die door iemand anders aangehaald wordt uit een bron

citer n
cithara
(muziekinstrument) een snaarinstrument dat voornamelijk gebruikt wordt in het Duitstalige deel van Europa

citeren v
appello
overgankelijk letterlijk overnemen wat iemand anders over een onderwerp gezegd of geschreven heeft

citroen n
citreus citrus
(fruit) Citrus limon Citrus medica ovale, gele zure vrucht van de citroenboom

citrusvrucht n
citrus

civiele techniek n
ars ingeniaria civilis

clan n
familia

classificatie n
classificatio

classificeren v
discribō

claustrofobie /klʌstrofoˈbiː/ /klʌustrofoˈbiː/ n
claustrophobia
vrees voor afgesloten ruimten

clausule /klʌʊˈsylə/ n
stipulatio
(juridisch) een extra bepaling in een ambtelijke brief

clement adj
clēmēns
het toegevend zijn van een gezagdrager ten opzichte van de minderen

clerus n
clerus
de leiders van een kerkgenootschap

cliché n
platitudo
(taalkunde) (tekstkritiek) beschrijving, uitdrukking of stijlfiguur, die te veel of fout gebruikt is, zodat het aan betekenis verloren heeft

clitoris n
landica
(anatomie), (seksualiteit) gevoelig orgaan bovenaan de schaamspleet van de vrouw dat voor de seksuele opwinding zorgt

cloaca n
cloaca
(biologie) de gecombineerde darm- en urineuitgang bij bepaalde diersoorten

clown /kloːn/ /klʌːun/ n
scurra
(beroep) komische wit geschminkte artiest, oorspronkelijk uit het circus
(figuurlijk) bespottelijk, belachelijk iemand

club /klɵp/ n
sodālitās
(maatschappij) een besloten gemeenschap waarin de leden hun gemeenschappelijke belangen van niet economische aard behartigen
(sport) slaginstrument voor het golfspel

co- prefix
socius

coalitie /kowaˈli(t)si/ n
coalitus
verbond van twee of meer partijen, mogendheden of staten om een gemeenschappelijk doel te bereiken

cocaïne n
cocainum
(scheikunde) een drug die bereid wordt uit de bladeren van de coca die euforie en ongevoeligheid voor pijn veroorzaakt en leidt tot verslaving

cocktail n
gallicauda
(drinken) drankje bestaande uit gemixte, veelal alcoholische dranken

codicil n
cōdicillus

cognitief /kɔxniˈtif/ adj
cognitivus
met betrekking tot het leerproces, (kennen)

coherent adj
contextus

coherentie n
cohaerentia

cohesie n
cohaesiō
(scheikunde) (natuurkunde) een onderlinge aantrekking van moleculen van een zelfde stof

col /kɔl/ /kɔɫ/ n
transitus
bergpas, bergengte vooral bekend via het wielrennen

cola n
cola
(drinken) een uit kolanoten vervaardigde bruinkleurige drank met prik (frisdrank)

colbert n
jacca

collaps n
debilitatio
(medisch) flauwvallen

collecteren v
collecta

collectie n
collēctus

collectioneren v
collecta

collega /kɔˈleɣa/ /kɔˈleχa/ n
collēga
een persoon die voor hetzelfde bedrijf werkt.
een vak- of ambtgenoot.

college /kɔˈleʒə/ n
schola
(onderwijs) bijeenkomst waarin een docent een bepaald onderwerp uitlegt aan studenten
collegium educationis superioris
(onderwijs) scholengemeenschap

collusie n
collusio
(juridisch) heimelijke verstandhouding om strafbare feiten verborgen te houden
(economie), (politiek), (sport) heimelijke samenwerking in de politiek, handel, industrie en bedrijfsleven

colonne /ko'lɔnə/ n
columna
(militair) convooi, rij van militairen of voertuigen in een groot aantal gelederen van kleine frontbreedte

coloradokever n
Leptinotarsa decemlineata
(kevers) Leptinotarsa decemlineata een kever uit de familie van de bladkevers (Chrysomelidae) van ongeveer 1 cm lang met een geel rugschild dat is voorzien van 10 overlangse zwarte strepen die zich voedt met bladeren en bloemen van planten uit de nachtschadefamilie (o.a. de aardappelplant)

colostrum n
colostrum
(medisch) de eerste, gelige moedermelk die een baby krijgt die rijk is aan antistoffen en afweercellen

colporteren v
disporto

coma /ˈkoːmaː/ n
cōma
(medisch) volkomen bewustloosheid

combinatie n
combīnātiō

comfort /kɔnˈfɔrt/ n
alloquor
een toestand waarin men zonder onrust, vrees of verlegenheid is

comfortabel adj
commodus
gerieflijk, aangenaam om in te verkeren

comité n
consilium

commandant n
imperātor
(militair) (beroep) iemand die commandeert (het commando heeft over een leger of vloot)

commanderen v
imperare
overgankelijk direct dwingend leiding geven aan

commando /kɔ.ˈmɑn.do/ n
imperium
o (militair) bevel, leiding
(informatica) opdracht om een bepaald proces uit te voeren

commercie n
commercium

commissie n
consilium
groep personen met een bepaalde opdracht of voor een bepaald doel bijeengeroepen

commotie n
rumor
onrust bij een groep mensen

commotio n
tumultus
(medisch) schudding, gebruikt voor hersenschudding

communautair adj
communalis
betrekking hebbend op de gemeenschap: in Europa vooral betrekking hebbend op de gemeenschap van staten, in België betrekking hebbend op de verhouding tussen Vlaanderen en Wallonië

communicatie /ˌkɔ.my.nɪ.ˈkaː.si/ /ˌkɔmyniˈkasi/ /ˌkɔmyniˈkaʦi/ n
communicatio
het uitwisselen van informatie waarbij zender, ontvanger, inhoud en communicatiemedium betrokken zijn

communisme /kɔmyˈnɪsmə/ n
communismus
(politiek) (economie) (filosofie) atheïstische ideologie die gericht is op gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen en verbruiksgoederen

compact adj
compactus
van geringe omvang, gedrongen, klein

compacteren v
compectum
overgankelijk het volume van iets kleiner maken

compenseren v
compensō
overgankelijk iets goed (proberen te) maken, terug in balans brengen

competitie n
aemulatio
(sport) reeks wedstrijden tussen verschillende clubs

compilator n
compilator

compiler n
compilator
(informatica) computerprogramma dat een in een brontaal geschreven programma (broncode) vertaalt in een semantisch equivalent programma in een doeltaal (objectcode) (en meestal tegelijk met andere programma´s 'linkt')

compleet adj
admodum
volledig, voltallig

complement n
complementum

complex /kɔmplɛks/ adj
complex
ingewikkeld, moeilijk, uit veel onderdelen bestaand

component n
pars
bestanddeel, onderdeel, één van de onderling verschillende delen van een geheel

componeren v
compōnō

componist n
componista
(muziek) (beroep) iemand die muziekstukken schrijft

compositie n
compositio
(muziek) een muziekstuk, werkstuk van een componist
samenstelling zowel in de (taalkunde) als een andere ordening van delen tot een geheel

compost n
compostus
residu dat ontstaat na ontbinding van organisch materiaal (d.w.z. van plantaardige of dierlijke oorsprong)

comprimeren v
cogo
overgankelijk samenpersen, compact maken

compromis /kɔmproˈmi/, /kɔmproˈmɪs/ n
compromitto
overeenkomst waarbij de betrokken partijen concessies doen om tot een voor allen aanvaardbare oplossing te komen

computer /kɔm.ˈpju.tər/ /kɔm.ˈpɪ̯uː.tər/ n
computatrum
(informatica) programmeerbare machine die door een reeks instructies bewerkingen kan uitvoeren

computerspel n
ludus computatri
een spel dat via of met de computer gespeeld wordt

computervirus n
virus
(informatica) schadelijk computerprogramma dat zich kopieert naar andere programma's en van binnenuit de computer kapotmaakt

computerwetenschap n
informatica

concentratie n
animadversio

concentreren v
animadverto
overgankelijk centraliseren, op één plek samenbrengen
wederkerend zich ~ op één zaak toespitsen

concentrisch adj
concentricus
van cirkels of bollen dat ze het zelfde middelpunt hebben (maar niet dezelfde straal)

concept /kɔnˈsɛpt/ n
conceptum
een voorlopig ontwerp, een schets van een project

concert n
consulere
(muziek) een muziekuitvoering door een orkest, ensemble, een koor etc.

concessie n
concessum
toegeving aan wensen of eisen van de tegenpartij met als doel om tot een overeenkomst te komen
(juridisch), (politiek) vergunning van overheidswege met uitsluiting van anderen
(juridisch), (politiek) gebied waarvoor men een vergunning van de overheid heeft

concilie n
concilium

conclaaf n
conclave
een besloten kerkvergadering van kardinalen waarbij een paus gekozen wordt

concluderen /ˌkɔŋklyˈderən/ v
coniecto
overgankelijk tot een besluit komen, een conclusie trekken

conclusie /kɔŋˈklyzi/ n
clausula

concreet /kɔnˈkret/ adj
concretus corporalis
in de realiteit bestaande, in tegenstelling tot slechts in gedachten

concubine n
concubina
vrouw met wie een man in ongehuwde staat (concubinaat) samenleeft

concurrentie n
certāmen
(economie) het mede-wedijveren om iets, in het bijzonder een vorm van winst, in de situatie zijn dat je de concurrent van iemand bent

condensatie /kɔndɛn'zasi/ n
condensatio

condensator n
condensatrum
(elektrotechniek) elektrisch onderdeel dat een hoeveelheid elektrische lading kan opslaan

conditie n
status
gezondheidstoestand
voorwaarde

condoom n
tutamentum

conducteur /ˌkɔndʏkˈtør/ n
integumentum
(spoorwegen) (beroep) een medewerker van het openbaar vervoer die reizigers op vervoersbewijzen controleert, de orde dient te bewaren, maar vooral ook servicemedewerker is.

confectie n
filum
confectiekleding. Kleding die in massa geproduceerd wordt

conferentie n
colloquium

confidentie n
sēcrēta

confirmatie n
confirmatiō
bevestiging, bekrachtiging
(religie) bevestiging als lidmaat van de protestantse kerk
(verouderd) (religie) bevestiging en versterking van de genade van het doopsel in onder andere de katholieke kerk (vormsel)
(statistiek) bevestiging van een theorie of hypothese door empirisch onderzoek

confiscatie n
publicatio
een gerechtelijke inbeslagneming

confisqueren v
auferō
overgankelijk (juridisch) van staatswege in beslag nemen

conflict n
conflictio

conglomeraat n
conglomero
(economie) samenklontering van verschillende bedrijven

congres /kɔŋˈɣrɛs/ /kɔŋˈχrɛs/ n
conventus
een grote vergadering van deskundigen op een bepaald vakgebied

congé n
missio
ontslag

conisch adj
conicus
de vorm hebbend van een (afgeknotte) kegel

conjugatie n
coniugātiō
(medisch) binding

conjunctief /ˈkɔn.jʏŋk.tif/ n
coniunctivus subiunctivus
(taalkunde) (vaktaal) een werkwoordswijs waarmee men een wens, onzekerheid of mogelijkheid tot uitdrukking kan brengen

connectie n
nexus

consacreren v
consecrō
overgankelijk (religie) consecratie verrichten

consensus /kɔnˈsɛnzʏs/ n
consensus

consequent adj
congruens
logisch handelend dat overeenkomt met voorafgaande gedachte, toezegging of handeling

consequentie n
cōnsequentia
een noodzakelijk gevolg

conserveren v
conservare
overgankelijk verduurzamen, tegen bederf beschermen
overgankelijk in stand houden van iets

consistorie /kɔnsɪstɔˈri/ n
concilium
o (religie) een vergadering van de paus met het college van kardinalen

consonant adj
consonans

constant adj
constans
onveranderlijk, standvastig
altijd, voortdurend

constateren /kɔnsta'terə(n)/ v
comperiō
overgankelijk vaststellen

consternatie n
consternatio
een situatie waarin men zich geen raad meer weet

constitutie n
constitutio
grondwet

constructeur n
structor
(beroep) een ontwerper van apparaten of constructies

constructie /xxxx/ n
compingō

construeren v
facere

consul n
consul
(beroep) gevolmachtigd vertegenwoordiger van een vreemde regering in een land.
(geschiedenis) (beroep) elk van de beide eerste overheidspersonen tijdens de Republiek in Rome.

consulteren v
sciscitor
raadplegen, advies vragen

consument /kɔnzyˈmɛnt/, /kɔnsyˈmɛnt/ n
cōnsumptor
(economie) algemene term voor personen, huishoudens die goederen en diensten verbruiken die worden geproduceerd in de economie

consumeren v
exedō
overgankelijk (economie) het verbruiken van goederen en diensten

contact /kɔn.ˈtɑk/ /kɔn.ˈtɑkt/ n
contactus
(natuurkunde) een toestand waarbij twee voorwerpen elkaar raken
(communicatie) onderlinge communicatie
een contactpersoon
(elektrotechniek) een verbinding van twee elektrische geleidingen
(elektrotechniek) een elektrische schakelaar
(geologie) de grens tussen stollings- en nevengesteente

contamineren v
contamino

contempleren v
dispecto

contemporain adj
aequālis
behorend tot de periode waarin iets speelt
behorend tot het heden, hedendaags

contest n
dīmicātiō
wedstrijd in de vorm van een show waarin mensen laten zien wat ze kunnen en een jury beslist wie de beste prestatie heeft geleverd

continent n
continens
een werelddeel

continueren /ˌkɔntinyˈweːrə(n)/ v
continuo
overgankelijk voortzetten

continuïteit n
continuitas

contract /kɔnˈtrɑkt/ n
contractus
(juridisch) een schriftelijk vastgelegde overeenkomst

contracteren v
contrahō
overgankelijk een contract sluiten met iemand

contractie n
contractiō
(medisch) samentrekking van orgaan of spieren

contradictio n
contradictio in terminis
contradictio in terminis: een tegenstrijdigheid in de woorden, een innerlijke tegenspraak

contradictio in terminis n
contradictio in terminis
een tegenstrijdigheid in de woorden, een innerlijke tegenspraak

contrareformatie n
contrareformatio

contrast n
oppositio
opvallende tegenstelling

controle n
dominatus

controleren v
imperō
overgankelijk toezicht houden

controleur n
moderātor
(beroep) iemand die belast is met de controle

contusie n
contusio
(medisch) kneuzing

conveniëntie n
commoditas

conventioneel adj
conventionalis
(medisch) wat door het vaste gebruik bepaald is

conversatie /kɔn.vɛr.ˈsa.tsi/ n
colloquium

converseren v
colloquor
inergatief een gesprek voeren

copernicium n
copernicium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Cn en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal

copieus adj
cōpiōsus
rijkelijk, overvloedig, abondant

copuleren v
coeō
inergatief (fysiologie) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben

corporeel adj
corporeus
lichamelijk

correct adj
correctus
foutloos, goed
burgerlijk, saai, onberispelijk uit moreel oogpunt, zonder af te wijken van de etiquette, politiek correct

correctie n
correctio
verbetering

corresponderen v
congruō

corrigeren /ˌkɔriˈʒeːrə(n)/ /ˌkɔriˈʒɪːrə(n)/ v
corrigō
overgankelijk iets ontdoen van fouten of fouten aanduiden, verbeteren

corrosie n
corrosio
(scheikunde) roest, aantasting van een materiaal door elektrochemische reacties

corrupt adj
corruptus
met behulp van geschenken, geld e.d. over te halen om zijn plicht, partij, of overtuiging te verzaken

corruptie n
corruptio
bedrog vanwege oneerlijkheid, omkoping. Corruptie leidt tot privileges aan degene die betaalt en onthoudt deze aan degene die niet betaalt.

cortex n
cortex
(medisch) schors

cosmeticum n
offūcia
(medisch) schoonheidsmiddel

coup /kup/ n
eversio reipublicae
(politiek) een illegale (poging tot) afzetting van een regering en de vervanging ervan door een nieuw bewind
machtsovername

couperose n
chalcanthon

courage n
caritas

courant n
acta diurna
(verouderd), (media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws (die meestal dagelijks verschijnt)

courtage n
commissio
(economie) beloning die een adviseur of tussenpersoon ontvangt na de verkoop van een product

couturier n
sarcinator
modeontwerper, ontwerper en maker van modieuze kledij

cowboy n
bubulcus
(beroep) iemand die op de wijze van het Westen van Amerika een kudde runderen hoedt

coyote n
coiotes
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Canis latrans , een hondachtige die nauw verwant is aan de wolf (Canis lupus ) en voorkomt in een gebied dat zich uitstrekt van Alaska tot Midden-Amerika

coëfficiënt n
coefficiēns
(wiskunde) een vermenigvuldigingsfactor van een zeker object. (variabele, vector, functie, differentiaalquotiënt etc.)

coïncideren v
coincidō
absoluut samenvallen in ruimte of tijd
overgankelijk het samenvallen in ruimte of tijd vaststellen

coïtus n
coitus
(formeel) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap

coöperatie n
societas cooperativa
(economie) zelfstandige, op samenwerking opgerichte vereniging die tot doel heeft in bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden te voorzien krachtens met hen gesloten overeenkomst

crawlen v
serpō
overgankelijk (sport) zwemmen met de crawlslag
overgankelijk (internet) doorzoeken van een groot aantal webpagina's door een computerprogramma

creatie n
creatio
een schepping, iets totaal nieuw, ontwerp

creatief /krejaˈtif/ adj
ingeniosus
scheppend vermogen bezittend, met een scheppende geest

creationisme n
creationismus

creatuur n
creātūra
schepsel; iets dat gemaakt is

creditcard n
tessera crediticia

crediteur n
crēditor
(boekhouding) iemand aan wie iemand iets (meestal geld) verschuldigd is

crematie n
cremātiō
de lijkverbranding, de verassing

cremeren v
cremo

creëren /kreˈjeːrə(n)/ v
creo
overgankelijk iets nieuws maken, iets scheppen

crimineel adj
scelestus
met betrekking tot misdaad, misdadig

crimineel n
scelestus
(juridisch) iemand die de wet breekt

criminoloog n
radiologistus
(beroep) beoefenaar van de criminologie

cru adv
difficilis

crucifix n
crux
(religie) "christendom" beeldhouwwerk bestaande uit Christus aan het kruis

culinair adj
culīnārius
(kookkunst) met betrekking tot de kookkunst

cultus n
cultus

cultuur /kɵl'tyːr/ n
cultura
het patroon van menselijke activiteit en de symbolische structuren, die deze activiteiten een zekere betekenis geven met name kunst en wetenschap

cumulonimbus n
cumulonimbus

cup n
cibōrium
(sport) beker die dient als trofee voor de winnaar van een toernooi of concours waarbij meestal steeds de verliezers van wedstrijden afvallen, ook gebruikt aanduiding voor dat evenement

cupcake n
testuātium
(voeding) klein gebakje, meestal gebakken in een klein papieren of aluminium bakje

curatele n
tūtēla
(overdrachtelijk) maatregel waarbij de financiële beslissingen van een organisatie (wegens wanbeleid) voortaan door een andere organistatie worden genomen

curium n
curium

cursus n
schola

curve n
linea curva

cybernetica n
cybernetica
(wetenschap) wetenschap van de besturing van systemen: controle van en communicatie binnen biologische en mechanische systemen

cycloon n
cyclonas
(meteorologie) een lagedrukgebied
een tropische wervelstorm
een toestel gebruikt om een mengsel van materialen te scheiden op basis van dichtheid

cycloop n
cyclops

cyclus n
cyclus
terugkerende, regelmatige reeks

cyrillisch /sɪˈrɪlɪs/ adj
cyrillicum
betrekking hebbend op het alfabet dat door zes Slavische talen en ook door talen in Azië onder invloed van het Russisch gebruikt wordt

cytoskelet /ˈsitoskəˌlɛt/ n
cytosceletus
(biologie) structuren die samen de cel stevigheid geven

d'r /dər/ personalPronoun
earum
clitische vorm van haar, accusatief van zij, derde persoon enkelvoud.
clitische vorm van haar, datief van zij, derde persoon enkelvoud.

d'r /dər/ possessivePronoun
earum
clitische vorm van haar, bezit aanduidend door een 3e persoon vrouwelijk enkelvoud.

daad /daːt/ n
āctiō
(palindroom) bewust gepleegde handeling, doelgericht

daar /daːr/ adv
cum
op een bepaalde plek, op die plek

daar /daːr/ conjunction
cum
geeft onderschikkend een reden aan

daarbovenop adv
insuper
en daarbij opgeteld

daarenboven adv
amplius

daarmee adverbialPronoun
ut
met dat, met die

daas n
tabanus

dadel n
palmula
(fruit) zoete bruine vrucht van de dadelpalm, Phoenix dactylifera

dadelijk adv
iugiter
spoedig, direkt

dader /ˈdadər/ n
nocens
iemand die iets (slechts) gedaan heeft

dag /dɑx/ /dɑχ/ n
dies lux
(tijdrekening), (eenheid) tijd waarin een hemellichaam volledig om zijn eigen as draait (voor de aarde 24 uur)
(tijdrekening) tijd tussen zonsop- en zonsondergang

dag-en-nachtevening /ˌdɑɣɛˈnɑxtevəˌnɪŋ/ /ˌdɑɣɛˈnɑɣevəˌnɪŋ/ /ˌdɑχɛˈnɑχtevəˌnɪŋ/ n
aequinoctium
een dag waarop de dag en de nacht even lang duren

dagblad n
acta diurna
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws, een krant die iedere dag (behalve zondag) verschijnt

dagboek n
commentārius

dageesj /da'ɡeʃ/ n
Dagesch
(Jiddisch-Hebreeuws) punt in een letter die een verscherping aangeeft

dagelijks adv
cotidiano
iedere dag

dagen /ˈdaɣə(n)/ /ˈdaχə(n)/ v
videri
onpersoonlijk dag worden

dageraad n
aurora
het aanbreken van de nieuwe dag [3], de tijd net voor zonsopkomst

daglicht /'dɑxlɪxt/ n
lux
licht van de zon dat overdag de wereld verlicht

dagpauwoog n
Aglais io
(vlinders) bepaalde soort dagvlinder, Aglais io , die in Nederland en België de bekendste soort uit de familie Nymphalidae, de vossen, parelmoervlinders en weerschijnvlinders is

dagvaarden v
ēliciō
overgankelijk voor een rechtszitting oproepen

dak /dɑk/ n
tectum
(bouwkunde) het deel dat een gebouw aan de bovenkant bedekt en bescherming biedt tegen het weer

dakgoot n
canālis
(bouwkunde) een langgerekte bakvormige of halfronde constructie voor het van het dak afvoeren van hemelwater

dakloze n
barbo
iemand die op de straat leeft, zonder vaste verblijfplaats

dakpan n
tegula
elkaar overlappende stenen of betonnen elementen waarmee een schuin dak lekdicht gedekt wordt

dal /dɑl/ n
vallis
1. een laagte in een heuvel- of bergstreek

daling n
cadō
het dalen, het lager worden

dam n
moles
1,2 een waterkering

dame /daːmə/ n
domina
beschaafde vrouw
regina
(schaak) koningin in het schaakspel

damhert n
Cervus dama
(evenhoevigen) Dama dama evenhoevige uit de familie van de hertachtigen (Cervidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd als Cervus dama in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. Tussen de ijstijden leefden de damherten onder andere tot in West-Europa, maar de laatste ijstijd heeft de dieren naar Klein-Azië verdreven. De Romeinen brachten de soort weer met zich mee en verspreidden het dier door het gehele Romeinse Rijk. Tegenwoordig komt het op alle continenten behalve Antarctica voor. Het damhert is de soort die het vaakst gehouden wordt in hertenkampen. Het Mesopotamisch damhert (Dama mesopotamica) uit Iran en Irak wordt vaak als ondersoort van het damhert beschouwd

dammen /ˈdɑ.mə/ v
damicus ludus
inergatief, (spel), (sport), het damspel spelen

damp /dɑmp/ n
vapor
(natuurkunde) de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping

dampkap n
pallium
huishoudelijk apparaat in de keuken dat de kookluchtjes moet afvoeren

dan adv
deinde
op een eerder genoemd tijdstip in de toekomst

dan conjunction
quam
na een vergrotende trap van een bijvoeglijk naamwoord of van een bijwoord

dan wel conjunction
aut

dank u interjection
gratias ago
beleefde uitdrukking van dankbaarheid

dankbaar adj
gratus
erkentelijk voor ontvangen hulp

dankbaarheid n
gratia
het dankbaar zijn

danken /dɑŋkən/ v
gratias ago

dankzij preposition
gratia
door de positieve werking van

dans /dɑns/ n
saltatio
(dans) (kunst) een verzameling sierlijke bewegingen, meestal op basis van een muzikaal ritme

dansen /ˈdɑnsən/ v
saltare
inergatief sierlijk en ritmisch bewegen, gewoonlijk op muziek

danser /'dɑnsər/ n
saltatrix
(beroep) mannelijk persoon die danst

danseres /dɑnsə'rɛs/ n
histriō
(beroep) een vrouwelijk persoon die danst

dapper /ˈdɑpər/ adj
fortis
geen angst voor gevaar tonend, iemand die dapper is doet moedige, heldhaftige dingen die goed zijn en andere mensen niet durven

dar n
fucus
(dierkunde), (imkerij) mannelijke bij

darm /dɑrm/ n
intestinum
(anatomie) onderdeel van het spijsverteringsstelsel tussen de maag en de anus

darmstadtium n
darmstadtium

darwinisme n
Darvinismus
(biologie) evolutieleer die het ontstaan van de soorten verklaart door natuurlijke selectie uit varianten die bij reproductie optreden

das /dɑs/ n
meles
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Meles meles , marterachtig roofdier

daslook /ˈdɑs.lok/ n
ursinum allium
Allium ursinum sterk riekende, eetbare plant uit de lookfamilie

dat conjunction
quod ut
een voegwoord dat een lijdend-voorwerpszin inluidt

dat demonstrativePronoun
haec hic hoc
wijst iets aan dat zich in een afstand van de spreker bevindt en onzijdig is (bij een mannelijk of vrouwelijk zelfstandig naamwoord wordt hiervoor die gebruikt)

datief n
dativus dativa dativum
(grammatica) derde van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen, voor een meewerkend voorwerp. Voorbeeld: De datief van ik is mij of me: Je geeft mij/me een boek

datum /ˈdatʏm/ n
dies
(tijdrekening) een tijdsaanduiding die bestaat uit een dag(nummer), een maand en een jaar

dauw n
rōs

de article
ille
voorafgaand aan een zelfstandig naamwoord om aan te geven dat het niet om een willekeurig persoon of ding gaat, maar dat duidelijk is om wie of wat het specifiek gaat

de druiven zijn zuur phraseologicalUnit
divertit vescis vulpecula vitis ab uvis
(spreekwoord) wanneer iemand met verachting van datgene spreekt, wat hij graag zou willen hebben, maar niet kan krijgen

de mens is voor de mens een mens phraseologicalUnit
homo homini homo
mensen zijn de belangrijkste vijanden van mensen

de teerling is geworpen interjection
alea iacta est
(spreekwoord) er is een onomkeerbare stap gezet

dealer n
mangō
verkoper (meestal) van één merk auto's
drugshandelaar

debat n
altercatio

debiteur n
debitor

debutant n
inceptor
een mannelijk persoon die voor de eerste maal in het openbaar optreedt, speelt of publiceert

decelereren v
retardare
1. verminderen van de snelheid

december n
December december
(tijdrekening) de twaalfde en tevens laatste maand van het jaar

decharge n
missio
kwijting van een bepaalde verantwoordelijkheid vooral in het geval van bestuursleden

decideren v
constituo

decigram n
decigramma

decime n
decimum
(muziek) de tiende trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tiende toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een terts)

decimeter /ˈdesiˌmetər/ n
decimetrus
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één tiende meter, weergegeven met symbool dm

decisie n
decisio

declamator n
recitātor

deconfiture n
decoctio
(formeel) faillissement, bankroet

decoreren v
como
overgankelijk methoden en technieken gebruikt om bouwwerken, meubels of andere objecten te verfraaien

decreteren v
dēcrētum
overgankelijk bij decreet vaststellen

deeg n
farina
(kookkunst) ongebakken kneedbare uitgangsmateriaal voor het bakken van diverse broden en gebak, vervaardigd van meel aangevuld met rijsmiddelen als gist, bakpoederof ei, vloeistoffen als melk of water en smaakstoffen zoals suiker en zout

deel /ˈdeːl/ n
pars
een afsplitsing van een hoeveelheid, maat of gewicht, van een geheel waarbij samenstelling, functies of eigenschappen gelijk zijn of buiten beschouwing blijven (kenmerkend is dat de soortnaam van het geheel en de afgesplitsing gelijk is)
een werk / boek / aflevering van een serie (bij een boekenserie, filmserie tv-serie)

deelnemen /ˈdelnemə(n)/ v
participō
~ aan: meedoen, meevoelen

deelnemer n
particeps
iemand die meedoet aan een wedstrijd of ander evenement

deels adv
partim
~ ..... ~: voor een bepaald deel .... voor een ander deel

deelstreep n
divisio
een lijn die de teller en de noemer van een breuk van elkaar scheidt
horizontale lijn die een rijbaan met verkeer in één richting, in rijstroken verdeelt
streep die een grens aangeeft

deeltje n
particula

deeltjesversneller n
cyclotron

deelwoord n
participium

deemoedig adj
humilis

deemstering n
crepusculum
(meteorologie) gedeelte van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

defect n
menda
storing, beschadiging van een apparaat

definitie n
definitio
begripsafbakening, precieze omschrijving van een concept

definiëren v
definire

defloreren v
defloro

deftig adj
summās

degelijk adj
firmus
goed tegen een stootje kunnend, niet snel kapot gaand
serietas
(van personen) eerlijk, oprecht, net in zijn manieren, saai

degoutant adj
foedus
heel onsmakelijk en vies

degradatie n
degradatio
(scheikunde) afbraak van een molecule in een chemische reactie naar 1 of meer met een eenvoudiger structuur

dek /dɛk/ n
stega
(scheepvaart) een verdieping op een schip, scheepsdek

dekbed n
lodix
dikke deken, meestal bestaande uit een grote hoes met daarin isolerend materiaal, met de functie om iemand te bedekken en warm te houden tijdens de slaap

deken /dekə(n)/ n
instragulum
(textiel) een (vaak dikke) doek, met de functie om iemand te bedekken en daarmee warm te houden (tijdens de slaap)

dekken v
cooperiō
overgankelijk voorzien van een dak
overgankelijk de tafel ~ alles op tafel leggen en zetten voor het houden van een maaltijd
overgankelijk een verzekering voor een eventualiteit afgesloten hebben
overgankelijk ondersteuning voor iets verlenen
overgankelijk (dierkunde) (veeteelt) een bronstig vrouwtje (bijv. merrie, koe, ooi) bevruchten (door het mannetje)

dekking n
suffugium

deksel n
operculum
een voorwerp om een hol open lichaam mee af te dekken

delegatie n
dēlēgātiō
een klein aantal mensen als vertegenwoordigers van een grote groep, afvaardiging, vertegenwoordigig
(juridisch) overneming van een schuld door de oorspronkelijke schuldenaar (de delegant) aan een derde (de gedelegeerde of overnemer)

delen /'de.lə(n)/ v
dīvidō
overgankelijk samen met een ander gebruiken
fissura
overgankelijk in meer dan één stuk snijden of hakken

delfstof n
minerale

deliberatie n
deliberatio

deling n
dīvīsiō
(wiskunde) een wiskundige bewerking op twee getallen

delirium n
dēlīrium
(medisch) waanzinnigheid, acuut psychische stoornis ten gevolge van lichamelijke aandoening, vergiftiging of onthouding van middelen

delven v
cavō
overgankelijk gravend iets winnen

democratie n
democratia

demografie n
demographia
(wetenschap) de studie van alles wat de omvang, samenstelling en spreiding van een bepaalde bevolkingsgroep en de veranderingen hierin betreft

demonstratie n
demonstratio
het tonen en uitleggen van iets
(politiek) betoging, protestmars

demonstreren v
doceo

dempen /dɛmpən/ v
mollescō
overgankelijk zwakker maken, verzwakken, temperen

den n
pinus
(coniferen) kegeldragende naaldboom van het geslacht Pinus

dendrologie /ˌdɛn.dro.loˈɣi/ /ˌdɛn.dro.loˈχi/ n
dendrologia
(plantkunde) de studie van bomen, heesters en andere houtachtige planten

denigrerend adj
peiorativus
op een kwetsende, kleinerende, vernederende manier

denken /ˈdɛŋkə(n)/ v
cogitare cogito
inergatief een oplossing proberen te zoeken, nadenken
een bepaalde mening toegedaan zijn

dennenappel n
pinea

dentine n
dentinum
het been waaruit tanden bestaan

deponeren /ˌdepoˈneːrə(n)/ v
confiscō
overgankelijk weggooien, plaatsen

deponering n
confiscō
het laten registreren van een merknaam zodat anderen deze naam niet mogen gebruiken

deporteren v
dēportō
overgankelijk onder dwang wegvoeren uit een gebied

depositie n
conscriptum
het blijvend iets op een bepaalde plaats brengen
het neerslaan van minerale stoffen en gassen op een vaste ondergrond

depot n
confiscō
(oenologie) bezinksel op de bodem van een drankfles

depressie n
depressio
(medisch) ziekelijke neerslachtigheid

der /dər/ /dɛr/ article
quī
genitief meervoud van de bepaalde lidwoorden de en het; in modern Nederlands meestal vervangen door van plus lidwoord
genitief en datief vrouwelijk enkelvoud van het bepaalde lidwoord de; in modern Nederlands meestal vervangen door van plus lidwoord

derde /ˈdɛrdə/ ordinalAdjective
tertius
betrekking hebbend op nummer drie in een rij

derde naamval n
(casus) dativus

dermatoloog n
dermatologista
(medisch) (beroep) huidspecialist, specialist binnen de geneeskunde die zich bezighoudt met aandoeningen van de huid, de nagels en het haar, samen huidziekten genoemd

dertien cardinalNumeral
tredecim
"13", het getal tussen twaalf en veertien

dertiende ordinalAdjective
terdecimus

dertienmaal adv
ter decies
bij dertien gelegenheden

dertig cardinalNumeral
triginta
"30", het getal tussen negenentwintig en eenendertig, drie maal tien

descriptie n
dēscrīptiō

desertie n
dēfectiō
het permanent verlaten van een krijgsmacht zonder toestemming

desintegreren v
dīlābor

deskundig adj
callidus
met kennis van zaken

deskundige n
consultus
(beroep) iemand die door beroep, studie of ervaring in het bijzonder bevoegd is tot het beoordelen van een zaak of het uitvoeren van een taak vaak van specialistische aard

desoxyribonucleïnezuur n
acidum desoxyribonucleicum

despotisme n
despotismus

dessert n
secunda mensa

detachement n
divisio
(militair) legereenheid die om een bepaalde taak uit te voeren van het groter geheel is afgezonderd

detecteren v
dētegō
overgankelijk ergens een signaal van door middel van apparatuur opvangen

detectie n
detectio
opsporing, ontdekking

detective /detɛkˈtivə/ n
inquīsītor
(beroep) (algemeen) speurder die tracht misdaden op te lossen of bewijsmateriaal te verzamelen
boek of programma over mensen die trachten misdaden op te lossen

detineren v
teneo
overgankelijk iemand van staatswege gevangen houden

deuce n
duo
(sport) de stand 40 - 40 in een tennisgame

deugd /døxt/ n
virtus
iets dat goed is in zedelijk opzicht

deugdzaam adj
probus
bereid zich te gedragen in overeenstemming met algemeen aanvaarde waarden

deugniet n
furcifera
ondeugend kind

deur /døːr/ n
ianua porta ostium
(bouwkunde) een afsluiting van een toegang tot een ruimte, gemaakt van hout, metaal of kunststof

deurklopper n
cantharus
een instrument waarmee bezoekers aangeven dat ze aan de deur staan door een (metalen) klopper tegen de deur(plaat) te slaan

devies n
dictum
(adel) wordt een korte tekst verstaan, die de bedoeling van iets weergeeft

dewijl conjunction
quandoquidem
(verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

deze demonstrativePronoun
hoc
aanduiding voor dichtbijzijnde dingen, dieren of mensen als daarvan het lidwoord 'de' is

dezelfde demonstrativePronoun
eadem

diabolisch adj
diabolicus

diagnose /dijaɣˈnozə/, /dijɑɣˈnozə/ n
diagnosis
(medisch) vaststelling van een ziekte
vaststelling (van de oorzaak van een probleem)

diagonaal adj
diagonalis

diaken n
diaconus

dialect /diaˈlɛkt/ n
dialectus dialectos
(taalkunde) een taalvariëteit met onderscheidende grammaticale, fonologische en andere kenmerken

dialectologie /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈɣi/ /ˌdi.ja.ˌlɛk.to.lo.ˈχi/ n
dialectologia
(taalkunde) de wetenschap die regionale verschillen tussen taalvariëteiten bestudeert

dialoog n
dialogus

dialyse n
haemodialysis
(medisch) bloedzuivering met een kunstnier, nierdialyse, hemodialyse

diamant n
adamas
o (mineraal) een uiterst hard, doorzichtig mineraal met kubische symmetrie dat uit koolstof bestaat
m een edelsteen gesneden uit [1]

diameter n
diametrus
(wiskunde) middellijn van een cirkel of bol

diarree /diɑ're/ n
diarrhoea
(medisch) een darmstoornis die dunne ontlasting veroorzaakt

dicht adj
dēnsus
nauw aaneengesloten, zonder veel tussenruimte
waar niets in of doorheen kan gaan, moeilijk doordringbaar

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ adj
clausula
niet ver van hier

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ adv
apud

dichtbij /dɪxtˈbɛː/ /dɪɣ.ˈbɛɪ̯/ /dɪχˈbɛɪ/ preposition
propinquus

dichten v
claudō
overgankelijk sluiten van een gat, opening

dichter n
poeta
(beroep) iemand die poëtische kunst voortbrengt

dichtheid n
densitas
(maatschappelijk); compactheid

dichtknopen v
papulo
dichtmaken door middel van knopen

dichtslaan v
battuō

dictator n
dictator
(politiek) iemand die als enige de macht in een land in handen heeft

dictatuur n
dictatura
(politiek) staatsvorm waarbij de macht vrijwel volledig in handen van één of enkele personen ligt

dicteren v
dictō

die demonstrativePronoun
ille
wijst iets of iemand aan dat zich niet in de onmiddellijke nabijheid van de spreker bevindt
ter aankondiging van een bepaling

die relativePronoun
quae
in een bijzin die het nog niet geheel bekende antecedent nader bepaalt

dieet n
diaeta
(medisch) aanpassing in het eet- en voedingspatroon

dief /dif/ n
fur clepta
(misdaad) iemand die steelt

diefstal n
furtum
(juridisch), (misdaad) het zich onrechtmatig toe-eigenen van goederen of andere bezittingen die aan een ander toebehoren

dienaar n
minister

dienblad n
discus

dienen /ˈdinən/ v
servio
overgankelijk iemand ~: werken voor; in dienst zijn van
certē
behoren, moeten

dienst n
prodessendum
bepaalde vorm van hulpverlening, bijstand of assistentie
een eenheid voor werktijd, zoals bij ploegendienst
(maatschappij) een dienstverlenende instantie, vaak als onderdeel van een overkoepelende organisatie
(economie) een economisch product (goed) in niet-fysieke vorm
(religie) kerkdienst, een godsdienstoefening
(militair) dienstplicht, het ingevolge van de opkomstplicht verplicht dienen van een militair (historisch in Nederland)
(militair) militaire ~, het vrijwillig dienen van een beroepsmilitair
in dienst zijn van: een aanstelling hebben bij een bedrijf of organisatie

dienstbetoon n
servitium
dienstverlening aan klanten en bezoekers

dienstig adj
ūtilis

dienstvaardig adj
mūnis
bereid en instaat om behulpzaam te zijn

dienstverlenend adj
servitium
betrekking hebbend op het ondersteunen van anderen door het verrichten van bepaalde taken
het bereid zijn anderen te helpen

dienstverlening n
servitium

dienstwillig adj
mūnis
tot dienst bereid

diep adj
profundus
waar de bodem ver naar beneden is, diepliggend

diepblauw adj
caeruleus berolinensis
een intens blauwe kleur

diepgravend adj
penetrālis
van een onderzoek dat het alles onderzoekt totdat er geen onduidelijkheden meer overblijven

dieplood n
cathetus
(scheepvaart), (verouderd) staafvormig gewicht aan een touw (loodlijn) om de waterdiepte te peilen, en tevens kan in de vetgemaakte holle onderkant een monster van de bodem worden genomen

dieprood adj
coccineus
intense rode kleur
zeer verliesgevend

diepte /'diptə/ n
altitudo
de mate waarin iets diep is
fundus
bijzonder laag gelegen plaats, gewoonlijk onder de waterspiegel

dier /diːr/ n
animal bestia
(dierkunde) met zintuigen uitgerust meercellig organisme dat zijn energie verkrijgt uit andere dierlijke of plantaardige organismen

dierbaar /ˈdirbar/ adj
carus
waaraan men grote waarde hecht en waarvan je veel houdt

dierenarts n
veterinarius
(medisch) (beroep) arts voor dieren, met name kleine huisdieren

diergeneeskunde n
medicina veterinaria
(wetenschap) (dierkunde) wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van dierziektes

dierkunde n
zoologia
(wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

dierlijk adj
animalis

diffamatie n
calumnia

diffameren v
diffamare

differentiaalvergelijking n
aequātiō differentiālis
(wiskunde) vergelijking voor een functie waarin een of meer van de afgeleiden van die functie voorkomen

diffusie n
diffusio
(natuurkunde) verbreiding (verspreiding) van een aantal deeltjes (in een vloeistof, gas of vaste stof)
(natuurkunde) ongelijkmatige terugkaatsing van warmte- of lichtstralen, verstrooiing

difterie n
diphtheritis
(medisch) infectieziekte gekenmerkt door een slijmvliesontsteking van onder andere de keel

diftong /ˈdɪftɔŋ/ n
diphthongus
(taalkunde) een foneem dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

digereren v
digerere

digraaf n
digraphus

dij /dɛj/ n
femur
(anatomie) het deel van het menselijk been tussen heup en knie

dijk n
diga
(waterbeheer) een opgeworpen aarden wal op het land meestal bestemd als waterkering ter directe bescherming van het achterliggende land

dik /dɪk/ adj
crassus
een naar verhouding grote dwarsdoorsnede hebbend
de genoemde dwarsdoorsnede hebbend
een naar verhouding grote lichaamsomvang hebbend
ruim.
hecht.
nauw aaneengesloten
weinig vloeibaar

dik /dɪk/ adv
potenter
op dikke wijze

dikdoenerij n
iactantia
op een manier praten of handelen waarbij je jezelf belangrijker voordoet dan je eigenlijk bent

dikkopje n
ranula
(kikkers) larve van een kikvorsachtige of salamander

dikwijls adv
saepe

dildo n
fascinum

dilemma /dɪ'lɛmɑ/ n
dilemma
moeilijke keuze waarbij iedere keus die je kunt maken voordelen én nadelen heeft

dille n
anethum
(kruid) de bladeren van Anethum graveolens , vers en gedroogd, die gebruikt worden als kruid (wikidata: dille )

dimensie n
dimensio
afmeting in een bepaalde richting
(wiskunde) een van de parameters die een ruimte beschrijven zoals hoogte,breedte en diepte
(natuurkunde) de categorie waartoe een bepaalde meetbare grootheid behoort

diner n
Assindia
(voeding) (enigszins deftig) warme avondmaaltijd

dineren v
cenare
inergatief het diner gebruiken

ding n
res
voorwerp dat geen dier of mens is

dingen n
māteria

dinosauriër /ˌdinoˈsʌʊriər/ n
dinosaurus
(biologie) een lid van een uitgestorven groep van reptielen, waartoe de grootste landdieren behoren die ooit bestaan hebben

dinosaurus /ˌdinoˈsʌʊrəs/ n
dinosaurus
(reptielen) een lid van een uitgestorven groep van reptielen, waartoe de grootste landdieren behoren die ooit bestaan hebben.

dinsdag n
dies Martis feria tertia
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na maandag en voor woensdag komt

diode n
diodus

diploma n
probatoria
(onderwijs) een bewijs van bevoegdheid, bewijs dat je een examen hebt gehaald

diplomaat n
legatus
(diplomatie) (beroep) iemand die in het buitenland zorgt voor de politieke relaties met zijn eigen land

diplomatie n
diplomatia
de kunst en de kunde van het voeren van overleg tussen twee groepen om daarmee een bepaald doel te bereiken

dippen v
intingō
overgankelijk iets even in een vloeistof dopen
ergatief (wiskunde), (elektronica) een kortdurende verlaging van een (meet-) waarde

direct adj
dominor
zonder te wachten, zonder iets daartussen

direct adv
rēctā
zonder te wachten, zonder omweg

directeur n
procurator
een parmantig persoon

dis /dɪs/ n
tabula
gedekte tafel
maaltijd

disciplineren v
punire
1.

discotheek n
discothēca

discrepantie n
discrepantia
onverwachte onderlinge afwijking

discretie n
taciturnitas
bescheidenheid of kiesheid
geheimhouding

discriminatie n
discriminatio

discus /ˈdɪskʏs/ n
discus
(sport) zware werpschijf die gebruikt wordt bij de atletische sport discuswerpen

discussie n
colloquium
een gedachtewisseling waarbij doorgaans verschillende meningen worden uitgewisseld

discutabel adj
dubitabundus
vatbaar voor kritiek

dislocatie n
lūxus
(medisch) (ongewone) verplaatsing b.v. de ligging van beenstukken ten opzichte van elkaar na een breuk

disputeren v
disputare

dispuut n
altercatio
theoretische discussie of debat

distel n
carduus

distinctie n
distinctiō

distractie n
avocatio

distributie n
distributio
verdeling, verspreiding

district n
pāgus
(regering) het gebied met een eigen lokale overheid

dit demonstrativePronoun
hoc hic haec

diureticum n
diureticus
(medisch) urinedrijvend middel

divers adj
varius
onderling duidelijk verschillend
(pregnant) (sociologie) (politiek) gekenmerkt door de aanwezigheid van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in een organisatie of op het werk

diversiteit n
diversitas

divinatie n
dīvīnātiō
de kunst van het op paranormale wijze voorspellen van de toekomst

dobbelaar n
āleātor
iemand die regelmatig met dobbelstenen speelt

dobbelsteen n
alea talus tessera
(spel) kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen één tot en met zes

dochter /ˈdɔxtər/ n
filia nata
(familie) een vrouwelijk kind

doctrinair adj
doctrinalis

doctrine n
disciplīna
(politiek) (religie) een verzameling leerstellingen of dogma's die niet ter discussie staan

document n
documentum
(letterkunde) een geschrift met belangrijke gegevens, of waaraan een zekere literaire betekenis wordt toegekend

dode n
mortuus
iemand die dood is, een gestorvene, overledene, lijk

dodelijk /'do:dələk/ adj
mortalis
de dood veroorzakend

doden /ˈdo.də(n)/ v
neco interficio occido
overgankelijk van het leven beroven, vermoorden

dodendans n
chorea macchabæorum
de (vermeende) dans van De Dood die de levenden naar het hiernamaals brengt

dodenmis /ˈdodə(n)ˌmɪs/ n
missa pro defunctis
een mis opgedragen voor een overledene

doedelzak /ˈdudɔɫˌzɑk/ /ˈdudəlˌzɑk/ n
arundo
(muziekinstrument) een rietinstrument waarbij het riet indirect bespeeld wordt via een luchtzak

doek n
carbasa
m lap stof, bijvoorbeeld voor het poetsen of stof afnemen
o (schilderkunst) een stuk, meestal opgespannen materiaal waarop men een beeld schildert, ofwel het schilderij zelf
o (toneel) een stuk materiaal dat als gordijn gebruikt wordt om een toneel aan het zicht van het publiek to onttrekken
o (filmkunst) een doek om beelden op te projecteren, een projectiescherm
sīparium
m of o (materiaalkunde) textiel waaruit [1], [3] en [4] vervaardigd worden

doel /ˈdul/ n
scopus
het punt waarop men zich richt
stultus#Substantiv.2C_m
(sport) een van de twee gemarkeerde ruimten op een sportveld, een bal die daarin op correcte wijze terechtkomt, levert een doelpunt op voor de tegenstander

doeloorzaak /ˈduloːrˌzak/ n
causa finalis
(filosofie) een oorzaak die gericht is op een specifiek doel; een doel dat tevens de oorzaak van iets is

doelpunt n
stultus#Substantiv.2C_m

doelvrouw n
custos

doen v
facere
overgankelijk een actie ondernemen

doezelen v
dormītō
inergatief lichtjes slapen

doge n
dux

dogma /'dɔɣma/ n
dogma
(religie) (politiek) een vastomlijnd geloofsartikel dat aan geen beredenering meer is onderworpen

dogmatisch adj
dogmaticus

dokken v
navalia
overgankelijk (scheepvaart) een schip voor inspectie, onderhoud of reparatie in dok brengen

dokter /ˈdɔktər/ n
doctor

dol /dɔl/ n
scalmus
(scheepvaart) een metalen pin waarop een roeispaan kan draaien
(scheepvaart) een U-vormig steunpunt waarin een roeispaan rust

doldriest adj
praefīdens
al te wild of enthousiast

dolfijn /dɔlˈfɛɪ̯n/ /dɔlˈfɛːn/ /dɔɫˈfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛɪ̯n/ /ˈdɔlfɛːn/ /ˈdɔɫfɛɪ̯n/ n
delphin delphinus
(walvisachtigen) middelgrote, in school levende tandwalvis uit de familie Delphinidae , slank met zeer gladde huid, een spitse snuit, een hoge sikkelvormige rugvin en een horizontale staartvin

dolk n
dolo

dollar / ˈdɔlɑr / n
dollarium
(numismatiek) naam voor munten of biljetten met de waarde van 1 dollar, zoals die in landen als Australië, Canada en de VS worden

dolleman n
lunaticus
een wilde woesteling; iemand die zich druk en vreemd gedraagt

dom adj
stultus
van weinig verstand getuigend

dominant n
dominans
(muziek) hoofdtoon, de toon of een akkoord op de vijfde trede van een toonladder

dominee n
pastor
(beroep) (religie) voorganger van een protestantse eredienst

domineren /domiˈnɪːrə(n)/ v
dominor
overgankelijk het meest nadrukkelijk op de voorgrond treden

domkop /ˈdɔm.kɔp/ n
stultus
iemand die niet erg slim is

dommelen v
dormītō
inergatief half in slaap zijn

domoor /ˈdɔm.or/ n
barcala
domkop, dommerik, sufferd, iemand die niet intelligent is

dompelbad n
intingō
een koud waterbad bedoeld ter afkoeling van het lichaam of zomaar om het aangename gevoel van het koude water
een bad waarin een voorwerp in een vloeistof geduwd kan worden

domweg adv
modo
zonder na te denken, wat daardoor ook niet uit te leggen of te begrijpen is

donatie n
donatio
een schenking, een gift

donder n
tonitrus
(meteorologie) een zeer luid geluid bij onweer

donderdag n
dies Iovis feria quinta
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na woensdag en voor vrijdag komt

donderen /ˈdɔndərə(n)/ v
tono
onpersoonlijk, (meteorologie) het weerklinken van luid gerommel ten gevolge van bliksemontlading
inergatief op luide en barse toon een bevel geven of zijn ongenoegen uiten

dondersteen n
furcifera
een lastig, ondeugend persoon

donderstraal n
furcifera
heel druk en ondeugend kind
(meteorologie) bliksemstraal

donker adj
obscuritas
zonder licht

donker n
obscuritas
toestand dat er geen licht is, duisternis

donor n
donator
(medisch) gever, bijv. orgaandonor: degene die zijn orgaan afstaat

dons n
lānūgō
fijne veren die onder de taaiere buitenveren zitten, vaak gebruikt als vulstof voor kussens, dekbedden en slaapzakken

donsdek n
consōlātor

donsdeken n
consōlātor

dood /doːt/ adj
mortuus
(figuurlijk) niet langer werkend, niet meer functionerend

dood /doːt/ n
mors letum
(biologie), (medisch), (palindroom) het tot het einde komen van een leven, de overgang naar de onder [1] genoemde toestand

doodarm adj
egens
heel erg arm

doodgaan /ˈdotxan/ v
morior
ergatief het leven verlaten
decedo
(toneel) (van stand-upcomedians e.d.) niet in staat zijn het publiek aan het lachen te krijgen, een reeks grappen vertellen die geen van allen aanslaat

doodgeboren adj
abortiva
bij de geboorte al overleden

doodgraver n
sepultor
(beroep) persoon die een graf graaft

doodsangst n
Crux
(figuurlijk) hevige vrees

doodskist n
capulus

doodslag /dotslɑx/ n
homicīdium
(misdaad) het iemand anders opzettelijk, maar zonder voorbedachten rade van het leven beroven

doodstraf n
poena capitalis
(juridisch) als straf gedood worden

doof /doːf/ adj
surdus
niet of minder goed tot horen in staat zijn

doofheid n
surditas

dooier n
vitellus

doolhof n
labyrinthus
stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden
(figuurlijk) ingewikkelde zaak

doopsel n
baptisma
sacrament waarbij door besprenkeling of onderdompeling iemand tot de christelijk kerk wordt toegelaten en zonden afgewassen worden

door /ˈdoːr/ [doːr] [dʊːr] preposition
per
de handelende persoon bij een lijdende vorm
de oorzaak
in
tijdens, gedurende
doorheen, binnenin van de ene kant naar de andere kant
doorheen, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
als achterzetsel: doorheen, van de ene kant naar de andere kant, aan de ene kant naar binnen en aan de andere kant naar buiten
als achterzetsel: van het begin tot het einde, gedurende
door ... te + infinitief; de procedure die gevolgd wordt om het doel te bereiken
de ene stof is door de andere gemengd

doorboren v
transigō
overgankelijk een scherp voorwerp geheel door iets heen steken.

doordat conjunction
quandoquidem

doordenken /dorˈdɛŋkə(n)/ /do̝rˈdɛŋkə(n)/ /ˈdordɛŋkə(n)/ /ˈdo̝rdɛŋkə(n)/ v
video
serieus en goed nadenken over een kwestie.

doordringend adj
acescō

doorgaan /ˈdoːrɣan/ /ˈdɔːrχan/ v
perge
overgankelijk tot het einde meemaken

doorgaans /'dɔːrɣans/ adv
plērumque
in de meeste gevallen, met weinig uitzonderingen

doorgeven /'doːrɣevə(n)/ /'do̝ːrχevə(n)/ v
prorsum
overgankelijk iets wat men ontvangen heeft aan de volgende persoon geven

doorjagen v
consumere
1. heel snel iets verbruiken

doorklieven /'dorklivə(n)/ /dorˈklivə(n)/ v
fissura
1.

doorn n
acantha
(plantkunde) scherp uitsteeksel aan een plant

doornappel n
Datura stramonium
(plantkunde) Datura stramonium , een zeer giftige plant die hallucinogene alkaloïden bevat

doornenkroon /ˈdornəkron/ n
spinea corona
van doorntakken gevlochten kroon als symbool van het martelaarschap

doornhaai n
canicula
(kraakbeenvissen) bepaalde soort vis, Squalus acanthias , die de meest algemeen voorkomende haaiensoort in de Noordzee is

doornig adj
spīnifer
met de eigenschappen van een doorn, met stekende punten

doorroeren v
commoveō
1. iets mengen door te roeren

doorsnede n
diametrus
middellijn, diameter

doorstaan /dɔːrˈstan/ v
perpetior
overgankelijk ondanks moeilijkheden er nog goed voorstaan

doorstappen v
agat
2. doorgaan

doorsteken v
transigō
overgankelijk geheel doorboren met een scherp hulpmiddel.
overgankelijk in / door een opening heen doen.
overgankelijk met een stekende beweging een gat maken.

doortocht n
trānsitus
het door een plaats, rivier of gebied trekken zonder dat deze plaats, rivier of dat gebied de reisbestemming is

doortrekken /dorˈtrɛkə(n)/ /ˈdortrɛkə(n)/ v
prōrogō
overgankelijk een lijn verlengen.
Crux
ergatief zich door een gebied heen begeven.
overgankelijk door een materiaal heen diffunderen.

doorzenden v
prorsum
ditransitief iets dat ontvangen is weer verder sturen

doorzetten v
persevērō
1. volhouden

doorzichtig /doːrˈzɪxtəx/ /doːrˈzɪxtɪx/ /do̝ːrˈzɪχtəχ/ adj
pellūcidus
waar licht zo ongehinderd door kan treden dat het zicht erdoor niet belemmerd wordt

doorzoeken v
pervēnor
overgankelijk grondig onderzoeken of zich iets ergens bevindt

doos /doʊs/ /doːs/ n
arca
een veelal kartonnen balkvormig opslagmiddel
(informeel), (dysfemisme) een vagina
conclave
(informeel) toilet

doosje n
podium

dopen v
baptizare
overgankelijk (religie) iemand ritueel met water besprenkelen of erin onderdompelen en zodoende tot een geloof toelaten

dorp /dɔrp/ n
rus vicus
een kleine, permanente nederzetting

dorpeling n
vicanus
inwoner van een kleine plaats op het platteland

dorpsbewoner n
vicanus
iemand die in een dorp woont

dorpsgezicht n
situs
het uiterlijk van een dorp; hoe een dorp er uitziet

dorsen v
trituro

dorst n
sitis

dorsvlegel n
flagellum

dorsvloer n
ārea
(landbouw) vloer waarop gedorst wordt

dosis n
dosis
(medisch) hoeveelheid van een geneesmiddel die je per keer moet innemen

dot /dɔt/ n
tufa
een pluk vezelig, wollig of donzig materiaal
mellītus
(meestal verkleinwoord) iets kleins en liefs

douane n
teloneum
(politiek) een overheidsdienst die belast is met de controle op het internationaal verkeer van mensen, dieren en goederen

doubleren v
binus
(spel) de inzet verdubbelen

douche /duʃ/ n
catachytlum
(sanitair) bad [1] in de vorm van een neerwaartse waterstraal die op het lichaam belandt

douchen /ˈduʃə(n)/ v
superfundō
inergatief een douche nemen

doven /ˈdovə(n)/ v
extinguere
overgankelijk een vlam uit doen gaan

down /dɑun/ adj
lānūgō

dozijn n
duodecim
(eenheid) een set van twaalf

draad /draːt/ n
fīlum
(textielindustrie) in elkaar gesponnen vezels
(taalkunde) de vanzelfsprekende opeenvolging van tekstonderdelen die voor de begrijpelijkheid van een tekst noodzakelijk is

draadloos /drat.los/ /ˈdraːd.loːs/ adj
sine filo
waarbij geen draden nodig zijn voor de overdracht van een signaal

draagbaar /ˈdraxbar/ /ˈdraχbar/ adj
circumlatitius
te dragen, met de mogelijkheid gedragen te worden

draagbaar /ˈdraxbar/ /ˈdraχbar/ n
grabātus
een baar waarop iets gedragen kan worden

draagmoeder /ˈdraːɣ.mudər/ n
mater surrogata

draagvlak n
basis
een vlak waarop een last gedragen wordt
(luchtvaart) een vleugel van een vliegtuig

draaibank n
tornus
(gereedschap) een machine die een ingeklemd werkstuk ronddraait zodat dit met beitels en boren kan worden bewerkt

draaien /ˈdraːi̯ən/ v
torqueō
ergatief om een middelpunt bewegen

draak /draːk/ n
draco
(mythologie) afschrikwekkend fabeldier, voorgesteld als een gevleugeld, vuurspuwend reptielachtig wezen met spitse tong en lange staart

drabbig adj
sollicitus
met drab
luteolus
met modder, lijkend op slijk

dracht n
ornō
(kleding) kleding (die traditioneel in een streek gedragen wordt)

draf /drɑf/ n
floces
(paardrijden) gang van paard, en andere viervoeters, sneller dan de stap maar langzamer dan de galop
looppas
(oenologie)overblijfsel van druiven na het persen

dragen v
porto
overgankelijk al van de vloer houdend vervoeren

drager n
capsa
een eigenaar

dragon /ˈdraɣɔn/ n
aphrissa
(kruid) de bladeren van Artemisia dracunculus worden gebruikt om gerechten te kruiden (wikidata: dragon )

drama n
drama
een droevige of aangrijpende gebeurtenis
een bepaald soort film of toneelstuk

drang n
citātus
innerlijke neiging om iets te doen

drank /drɑŋk/ n
potio potus
(drinken) te drinken vloeistof om de dorst te lessen
(drinken), (pregnant) als [1], maar dan specifiek met alcohol

drankje n
pōtiō
dim. tant. vloeibaar medicament

draperie n
ornamentum musicalis
(kleding) hangende stoffen die dienen als versiering

draven v
succussare
(van paarden) in draf gaan

dreigen v
comminor
inergatief een bestraffende handeling in het vooruitzicht stellen

dreigend adj
minax

dreiging n
minacia
een vervelende gebeurtenis die in het vooruitzicht is gesteld

drempel n
līmen
(bouwkunde) onderdorpel van een kozijn
sillus
(bouwkunde) houten onderdorpel bij een binnenkozijn
(verkeer) een verkeersbelemmerend object
(figuurlijk) een minimum dat gehaald moet worden om ergens aan te kunnen voldoen of ergens aan mee te kunnen doen

dresseren v
mansuesco

dressing / ˈdrɛsɪŋ / n
fōmentum
(voeding) een soort saus, die meestal bestaat uit een combinatie van olie, water, citroensap of azijn en kruiden; saus, slasaus, vinaigrette

dressoir n
abacus
lage brede kast voor in de woonkamer die tegen de muur geplaatst is naast de kastjes bevat ze vaak ook lades

drevel n
forma

drie cardinalNumeral
tres tria
om een plaats in een volgorde aan te geven

drie n
tres
het cijfer 3

driehoek n
triangulum trigonum
(meetkunde) tweedimensionale geometrische vorm, bestaande uit 3 hoeken en 3 zijden

driehoekig adj
triangulus

driehonderd /ˈdriˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
trecenti
"300", het getal tussen tweehonderdnegenennegentig en driehonderdeen, drie maal honderd

drieklank /ˈdriklɑŋk/ n
triphthongus
(taalkunde) een foneem dat uit drie klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

drieledig adj
triplex
uit drie onderdelen bestaand

driemaal adv
ter
in drie gevallen

driest adj
impudens
wild en woest, met ongefundeerde moed

drietallig adj
triplex
(wiskunde) in drie stappen een volledige verandering doormakend

drietand n
fuscina

drievoudig adj
triplex

driewieler n
tricyclus

drieëndertig cardinalNumeral
trigintatres
"33", het getal tussen tweeëndertig en vierendertig, dertig plus drie

drieënnegentig cardinalNumeral
nonaginta tres
"93", het getal tussen tweeënnegentig en vierennegentig, negentig plus drie

drieëntachtig cardinalNumeral
octoginta tres
"83", het getal tussen tweeëntachtig en vierentachtig, tachtig plus drie

drieëntwintig cardinalNumeral
viginti tres
"23", het getal tussen tweeëntwintig en vierentwintig, twintig plus drie

drieënveertig cardinalNumeral
quadraginta tres
"43", het getal tussen tweeënveertig en vierenveertig, veertig plus drie

drieënvijftig cardinalNumeral
quinquaginta tres
"53", het getal tussen tweeënvijftig en vierenvijftig, vijftig plus drie

drieënzestig cardinalNumeral
sexaginta tres
"63", het getal tussen tweeënzestig en vierenzestig, zestig plus drie

drieënzeventig /ˈdrijənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta tres
"73", het getal tussen tweeënzeventig en vierenzeventig, zeventig plus drie

drift n
gregō
groep dieren bijv. zwanendrift
weg waarlangs dieren gedreven wordt, eendendrift, schapendrift

drijven v
fluitō
op het oppervlak van een vloeistof (voornamelijk water) rusten
pellō
iets of iemand voor zich uit doen bewegen

drillen v
exercitō
onovergankelijk schudden, trillen
overgankelijk (militair) oefeningen doen, exerceren op harde wijze, africhten
overgankelijk (werktuigbouwkunde) boren (van het Engels)

dringend adj
instans

drinken /'drɪŋkə(n)/ v
bibere bibo

droefenis n
trīstitia
trieste, verdrietige stemming

droesem n
floces
(oenologie) drab die in wijn achterblijft na de fermentatie

droevig adv
dolentulus

drogen v
arefacio
overgankelijk vocht laten of doen verdampen

drogreden /ˈdrɔx.re.də(n)/ /ˈdrɔχ.re.də(n)/ n
pseudomenos
een reden of redenering die niet klopt, maar wel aannemelijk lijkt

drol n
stercus
uitwerpsel, ontlasting

dromedaris n
Camelus dromedarius
(evenhoevigen) Camelus dromedarius , herkauwer uit Afrika met vetbult op de rug

dromen v
somnio
inergatief ervaren van een reeks van gebeurtenissen of beelden, terwijl je slaapt

dromer n
somniator

dronken /drɔŋkə(n)/ adj
ebrius
onder invloed van te veel alcohol

dronkenschap n
ēbrietās
het zwaar onder invloed van alcohol zijn

droog /droːx/ adj
siccus
geen of zeer weinig vocht bevattend

droogheid n
siccitās
een situatie met een laag vochtgehalte

droogte n
ariditas
lange periode zonder of met minder neerslag

droogzwemmen v
accedo
2. oefenen door te doen alsof

droom n
somnium
beelden die men ziet wanneer men slaapt
een gedachte waarvan met graag had gehad dat ze werkelijkheid werd

droppel n
gutta

druif n
uva
(fruit) besvrucht van de wijnstok Vitis vinifera waar wijn van gemaakt kan worden (wikidata: druif )

druipen v
stillō

druiper n
gonorrhoea
(medisch) geslachtziekte veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhea

druivensap n
mustum
(drinken) een vruchtensap die uit druiven bereid is

druiventros n
botrys
groep dicht bij elkaar groeiende druiven met een gemeenschappelijke steel; bundel druiven

druk n
nīsus
(natuurkunde) pressie, kracht die over een oppervlakte uitgeoefend wordt

drukken v
premō
inergatief duwend kracht uitoefenen op
imprimō
overgankelijk verkort voor afdrukken

druppel /drɵ.pəl/ n
gutta stilla

druïde n
Druida

dubbel /ˈdʏbəl/ adj
duplex
tweemaal zoveel

dubbelganger n
sosia

dubbelzinnig adj
ambiguus

dubbelzinnigheid /dʏbəl'zɪnəxhɛit/ n
ambiguitas
iets dat op meerdere manieren te interpreteren is

dubieus adj
dubius

dubnium n
dubnium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal met het symbool Db en het atoomnummer 105

duf /dʏf/ adj
fastidiosus
saai, doods

duidelijk /ˈdœy̯dələk/ adj
clārus
niet mis te verstaan
goed te herkennen

duidelijkheid n
claritudo
het evident en vanzelfsprekend zijn
het goed waarneembaar zijn

duif /dœʏ̯f/ /dœːf/ n
columba columbus
(duifachtigen) benaming voor vogels uit de familie Columbidae die een koerend geluid maken

duiken /ˈdœy̯kə(n)/ v
praeceps dēsiliō
inergatief het zich onder water voortbewegen (van bijvoorbeeld duikboten) of zwemmen (van mensen)
ergatief snel naar beneden gaan
ergatief snel verbergen of ontwijken
inurino
in het water springen zodat de armen eerst het water in gaan

duiker n
ūrīnātor
(beroep) iemand die voor beroep of plezier zich onder de waterspiegel begeeft, het duiken, kikvorsman

duim /dœy̯m/ n
pollex
(anatomie) eerste, kortste en dikste vinger, gelegen naast de wijsvinger, met twee geledingen, die zowel naast als tegenover de andere vingers geplaatst kan worden
uncia
(eenheid), (verouderd) oude lengtemaat. De exacte lengte is streek-afhankelijk; bijvoorbeeld, de Engelse duim is 2.54 cm (inch), de Amsterdamse duim is 2.573 cm

duin /dœʏ̯n/ /dœːn/ n
thinium

duister adj
ambiguus
in weinig of geen licht badend

duisterheid n
obscūritās
(figuurlijk) het eng en geheimzinnig zijn

duisternis /ˈdœʏstərˌnɪs/ n
caligo
een toestand van weinig of geen verlichting
(figuurlijk) een toestand van weinig of geen geestelijke verlichting

duivel n
diabolus

duivenkot n
columbārium
duivenhok voor meerdere duiven

duizeligheid n
vertīgō
het gevoel zijn evenwicht te verliezen

duizend /ˈdœy̆zənt/ n
mille
het getal 1000

duizendblad n
mīlifolium

duizendpoot n
scolopendra
(veelpotigen) geleedpotig dier met een groot aantal poten uit de klasse Chilopoda

duizendste ordinalAdjective
millesimus

dun /dʏn/ adj
tenuis
van geringe dikte

dunheid n
gracilitās
het mager zijn

dunne darm n
lactēs
(anatomie) deel van het spijsverteringskanaal tussen de maag en de dikke darm

dunschiller n
investigator
(huishouden) gebruiksvoorwerp: een mesje waarmee men aardappels, komkommers, etc zeer gemakkelijk dun kan schillen

duodecime n
duodecimum
(muziek) de twaalfde trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de twaalfde toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een kwint)

duodenum /dywoˈdenʏm/ n
duodenum
(anatomie) twaalfvingerige darm

duplex adj
binus

duren /'dyːrə(n)/ v
aeternō
absoluut een bepaalde tijd in beslag nemen

durf v
audentia
1. het vermogen om moed te tonen

durven /ˈdʏr.və(n)/ v
audeō
overgankelijk (vaak ~ te) de moed hebben om iets gewaagds te doen

dus conjunction
ergo
om die reden, daarom (signaalwoord)

dusdanig adv
tantopere
als antecedent: in die mate dat

dusverre adv
adhūc
tot ~: tot op dit moment

duur adj
carus
(handel) van iets dat je wilt kopen, dat je er veel geld voor moet betalen

duurzaam /ˈdyːr.zam/ adj
assiduus
lang meegaand

duwen /dy.ʋǝⁿ/ v
pello
overgankelijk door druk uit te oefenen doen voortbewegen

dvd n
disculus visionis digitalis
(initiaalwoord), (afkorting) de afkorting voor digital versatile disc, een rond plat medium voor opslag van digitale video en data

dwaalgast n
errōneus
(biologie) vogel of ander vliegend dier dat slechts zelden, vaak door verdwalen, in een gebied aangetroffen wordt

dwaalspoor n
via falsa
een reeks misleidende aanwijzingen nagelaten om iemand van het juiste spoor weg te leiden

dwaas adj
stultus
onverstandig, gek

dwaas n
scurra
(scheldwoord) iemand die onverstandig denkt en/of handelt

dwalen v
errare
inergatief geestelijk zich op een afwijkend pad bevinden, het mis hebben

dwang /dʋɑŋ/ n
coactus

dwars /dʋɑrs/ adj
transversus

dwars /dʋɑrs/ adv
trāns
in de breedterichting
~ liggen: niet meewerken, tegenstand bieden
iemand iets ~ zitten: een wrok koesteren over iets

dwarsbomen /ˈdwɑrzbomə(n)/ v
officio
overgankelijk tegenwerken, moeilijkheden geven

dwarsfluit /ˈdʋɑrsflœʏt/ n
aula
(muziekinstrument) een blaasinstrument dat dwars op de lippen geblazen wordt

dwerg n
nanus
(mythologie) mensachtig wezen dat corpulent is, een baard heeft en een muts draagt, en erg kort van stuk is

dwingen v
compellō
overgankelijk iemand zonder rekening te houden met zijn wil iets opleggen

dysenterie n
dysenteria
(medisch) besmettelijke darmontsteking, buikloop met bloedontlasting (bloeddiarree)

dyslexie /dɪslɛkˈsi/ n
dyslexia
(psychologie) (medisch) (onderwijs) het onvermogen om woorden, waarvan men wel de letters ziet, in hun betekenis te vatten

dysprosium n
dysprosium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Dy en atoomnummer 66. Het is een zilvergrijs lanthanide

dystonie n
dystonia
(medisch) stoornis in de spierspanning

ebben n
hebeneus
het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot één uit een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae )

ebbenhout n
hebenus
het zwarte en zware hout van een ebbenboom, behorende tot een aantal tropische soorten uit het geslacht Diospyros (familie Ebenaceae)

echo /ˈɛ.xo/ /ˈɛ.χo/ n
echo
(muziek) een hoorbare terugkaatsing van een gemaakt geluid

echt adj
verus
waarachtig, juist, niet vervalst, authentiek

echter conjunction
tametsi
een beperkende tegenwerping, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) beperkt

echtgenoot /ˈɛxtxəˌnot/ n
maritus
(familie) een mannelijke huwelijkspartner

echtgenote /ˈɛxtxəˌnotə/ /ˈɛχtχəˌnotə/ n
uxor
(familie) vrouw waarmee je getrouwd bent

echtpaar /ɛx(t)par/ n
coniuges
twee mensen (m/m, m/v of v/v) die met elkaar getrouwd zijn m/m m/v of v/v

echtscheiding n
diffarreatio
(juridisch) (familie) formele verbreking van een huwelijksband

eclectisch adj
eclecticus

eclips /eˈklɪps/ n
eclipsis
(astronomie) het verschijnsel waarbij een ster en twee of meer andere hemellichamen in één lijn komen te staan, waardoor de schaduw van het ene hemellichaam het andere verduistert

ecologie /ˌe.ko.lo.ˈɣi/ /ˌe.ko.lo.ˈχi/ n
oecologia
(wetenschap) (biologie) de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

economie n
oeconomia œconomia
(economie), de economische praktijk ofwel het geheel van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde regio

ecosysteem n
oecosystema
(biologie) het geheel van alle organismen in een bepaald gebied, hun onderlinge wisselwerkingen en hun leefomgeving

edelheid n
ingenuitas
het nobel zijn

edelhert n
cervus
(evenhoevigen) Cervus elaphus , een Europese hertensoort

edelman n
vir nobilis
(adel) iemand die tot de adel behoort

edelmoedig adj
magnanimus

edelsteen n
gemma
een stuk van een zeldzame, harde, kostbare en glanzende steensoort, een stuk edelgesteente bijvoorbeeld diamant

editie n
editio

eed /et/ n
iuramentum
een plechtige verzekering dat men de waarheid spreekt of een belofte zal nakomen

eega n
coniunx
(formeel), of (schertsend) echtgenoot of echtgenote

eekhoorn /ˈekˌhɔːrn/ n
Sciurus vulgaris sciurus
(knaagdieren) benaming voor knaagdieren uit de familie Sciuridae

eelt n
callum
(anatomie) harde verdikking van de opperhuid ontstaan als reactie op belasting, vooral op de voeten en de handen

een adj
unus

een gegeven paard niet in de bek kijken v
equī dōnātī dentēs nōn sunt īnspiciendī

een kat in de zak kopen phraseologicalUnit
emere catulum in sacco
(zegswijze) (verouderd) een aankoop doen zonder de koopwaar aanschouwd te hebben

eend /eːnt/ n
anas
m (eendvogels) benaming voor veel watervogels uit de familie Anatidae

eendracht n
concordia

eenendertig cardinalNumeral
triginta et unus
"31", het getal tussen dertig en tweeëndertig, dertig plus een

eenennegentig cardinalNumeral
nonaginta unus
"91", het getal tussen negentig en tweeënnegentig, negentig plus een

eenentachtig cardinalNumeral
octoginta unus
"81", het getal tussen tachtig en tweeëntachtig, tachtig plus een of negen maal negen

eenentwintig /ˌe.nən.ˈtʋɪn.təχ/ cardinalNumeral
viginti unus
"21", het getal tussen twintig en tweeëntwintig, twintig plus een

eenenveertig cardinalNumeral
quadraginta unus
"41", het getal tussen veertig en tweeënveertig, veertig plus een

eenenvijftig cardinalNumeral
quinquaginta unus
"51", het getal tussen vijftig en tweeënvijftig, vijftig plus een

eenenzestig cardinalNumeral
sexaginta unus
"61", het getal tussen zestig en tweeënzestig, zestig plus een

eenenzeventig /ˈenənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta unus
"71", het getal tussen zeventig en tweeënzeventig, zeventig plus een

eenheid n
ūnitās
bij elkaar horend geheel met kenmerkende eigenschappen.

eenhoorn n
unicornuus Monoceros

eenmaal adv
semel
een enkele keer

eenogig adj
cocles
in het bezit van (slechts) één oog

eenparigheid n
firmitas
het eenparig zijn (bijv. van een beweging)
met algemene instemming

eens adv
quondam

eensgezind /ˈensxəzɪnt/ adj
ūnanimus
dezelfde mening en doel hebbend

eentonig /enˈtonəx/ adj
monotonus
saai doordat het telkens hetzelfde is

eentonigheid n
aurūgō
het zonder enig variatie of spanning zijn

eenvoud n
simplicitas
afwezigheid van pracht en praal

eenvoudig /eːnˈvɑudəx/ /eːnˈvɑudəχ/ adj
simplex
niet ingewikkeld; heel gemakkelijk; uit één stuk
zonder overdaad of vertoon

eenzaam adj
solitarius
gebrek aan gezelschap ondervindend

eenzaamheid n
solitudo
de hoedanigheid van het eenzaam zijn

eer /er/ n
honor
aanzien, roem

eerbied /erbit/ n
observantia

eerder adv
prius
vroeger in de tijd

eerdergenoemd adj
praedictus

eergister /ˈeːrɣɪstər/ /ˈɪːrχɪstər/ adv
nudius tertius
(tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eergisteren /ˈɪːrɣɪstərə(n)/ /ˈɪːrχɪstərə(n)/ adv
nudius tertius
(tijdrekening) de voorlaatste dag die voltooid is

eerlijk /ˈeːrlək/ adv
honestus
op een gepaste, eervolle wijze

eerlijkheid /'erlək,hɛɪd/ n
honestas
het vertellen van de waarheid

eerste n
primus
1. nummer één in een volgorde

eerste naamval n
nominativus

eerstgeboren adj
prīmōgenitus
van een persoon dat deze de eerste nakomeling is van iemand

eervol adj
honestus

eerwraak /ˈer.wrak// n
homicīdium honōrābile

eerzucht n
ambitio
verlangen naar eer of roem

eetbaar /ˈeːitbaːr/ /ˈeːtbaːr/ adj
comestibilis edibilis
geschikt om gegeten te worden

eetkamer /ˈetkamər/ n
cēnāculum
een kamer waar maaltijden worden genuttigd

eetlust n
appetitus
de behoefte om voedsel tot zich te nemen

eeuw /eːu̯/ n
saeculum
(tijdrekening), (eenheid) een periode van 100 jaar

eeuwig /eːwɪx/ /eːʋəχ/ /eːβ̞əx/ adj
aeternus
voortdurend, zonder einde

eeuwigheid /ɪːβ̞əχɛɪ̯t/ n
aeternitas
(filosofie), (religie) de oneindige tijd die nog zal komen

effect n
effectus
uitwerking, invloed, het gevolg van een handeling of gebeurtenis

effectief adv
efficax
op effectieve wijze

effenen v
aequare
overgankelijk gelijk of vlak maken

efficiënt adj
efficiens
veel nuttig effect hebbend in verhouding tot de gedane moeite

efficiëntie n
efficientia
de mate waarin nuttig gebruik gemaakt wordt van het beschikbare bij een bepaald proces

efod /'efɔt/ n
ephod
(Jiddisch-Hebreeuws) liturgisch gewaad, een soort schort, van een deelnemer aan de eredienst, met name een priester; ook wel gewaad van een godheid; in vertalingen ook: priesterschort, priestergewaad (49×: Ex. 25:7 +, Lev. 8:7, Recht. 8:27 +, 1 Sam. 2:18 +, 2 Sam. 6:14, Hos. 3:4, 1 Kron. 15:27)

eg /ɛx/ /ɛχ/ n
hirpex
(landbouw) (tuinbouw) werktuig dat gebruikt wordt voor het zaaiklaar maken van de grond door het maken van kleine geultjes

egaliseren v
assolō

egel /ˈexəl/ n
ēricius ericius
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Erinaceus europaeus , vooral bekend om zijn stekelvacht en zijn gewoonte om zich bij gevaar op te rollenDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

egoïsme /xxxx/ n
egoismus
het uitsluitend op eigen belangen en gewin uit zijn

ei /ɛɪ/ /ɛɪ̯/ /ɛː/ n
ovum
(voeding) dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal

eidooier n
vitellum
(voeding) het binnenste, gele deel, van een ei

eierstok n
ovarium
(anatomie) deel van het geslachtsorgaan van de vrouw waar onbevruchte eicellen bewaard worden

eigeel n
vitellum
de gele eidooier die in het midden van het ei zit

eigen /ˈɛi̯ɣə(n)/ adj
proprius

eigen haard is goud waard phraseologicalUnit
est dictum verum privata domus valet aurum proprius focus auro comparandus
(spreekwoord) een gezin en woning zijn het belangrijkste wat een mens kan hebben

eigenaar n
dominus
iemand die iets in eigendom heeft

eigenaardigheid n
proprietas
een bijzondere hoedanigheid

eigendom /'ʔɛɪɣəndɔm/ n
proprietas dominium
zaak die men zijn eigen mag noemen, bezit

eigengerechtigheid n
animōsitās
het geheel naar eigen oordeel en op eigen gezag te werk gaand

eigennaam n
nomen proprium
(taalkunde) een naam waardoor men een mens, dier of ding zich van andere van dezelfde soort onderscheidt

eigenschap n
proprietās
een gegeven karakteristiek die eigen is aan een bepaalde persoon of zaak

eigentijds adj
aequālis
behorend tot de periode waarin iets speelt, contemporain
behorend tot het heden

eigenzinnig adj
inconstans

eik /ɛi̯k/ /ɛːk/ n
quercus
(plantkunde) Quercus , een geslacht van loofbomen

eikel /ˈɛɪkəɫ/ n
glans
(plantkunde) vrucht van de eikenboom
glans penis
(anatomie) (medisch) top van de penis

eiland /ɛilɑnt/ n
insula
(aardrijkskunde) een stuk land dat omringd is door water

eilandengroep n
archipelagus

einde /ˈɛɪ̯ndə/ /ˈɛːndə/ n
finis
het punt in ruimte of tijd waar iets ophoudt

eindelijk /ɛindələk/ adv
denique
na een (te) lange tijd

eindig adj
fīnītus
een einde hebbende

einsteinium n
einsteinium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Es en atoomnummer 99. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

eis /ɛɪ̯s/ n
flāgitātiō
een dwingende vraag, een noodzakelijke voorwaarde voor iets

eisen /ˈɛi̯sə(n)/ v
postulare
overgankelijk zeer dringend vragen, vaak met een sanctie op het niet beantwoorden ervan

eiser n
petītor

eiwit /ɛiwɪt/ n
albumen
(dierkunde), (kookkunst) het deel van een ei waarin de dooier ligt
(biochemie) een tot een klasse van polymere stoffen met een hoog moleculair gewicht behorende stof die samengesteld is uit diverse alfa-aminozuren verbonden door peptidebindingen

ejaculatie n
patrātiō

ejaculeren v
ēiaculor
inergatief sperma uitwerpen

ekster n
pica pīca
(zangvogels) bepaald soort zwartwitte kraaiachtige vogel, Pica pica , met een lange staart

el n
cubitum
(eenheid), (verouderd) een oude lengtemaat gebaseerd op de lengte van de menselijke ellepijp, gewoonlijk 60 à 70 centimeter

eland n
alces
(evenhoevigen) Alces alces , een groot hert uit de poolstreken met een opvallend groot en breed vertakt gewei

elders /ˈɛl.dərs/ adv
alibi
ergens anders, in een andere plaats, op een andere plaats

elegant /eləˈɣɑnt/ adj
bellulus
een prettige uitstraling hebbend door de subtiele afwerking

elegie n
dēfleō
(dichtkunst) treurdicht

elektricien n
artifex electridis
(elektrotechniek) (beroep) vakman die elektrische installaties aanlegt en onderhoudt

elektriciteit /eˌlɛktrɪsiˈtɛɪt/ n
electricitas
(elektrotechniek) de elektrische stroom als energiedrager

elektriciteitscentrale n
electrica officina
(elektrotechniek) een krachtcentale waar elektriciteit wordt opgewekt

elektrisch adj
electricus
(natuurkunde) (elektrotechniek) door middel van elektriciteit

elektrische auto phraseologicalUnit
autocinetum electricum
(transport) een voertuig dat wordt aangedreven door een elektromotor waarbij de elektriciteit afkomstig is van accu's, brandstofcellen of zonnecellen

elektrochemie n
electrochemia

elektrode n
electrhodus

elektromagnetisch adj
electromagneticus

elektromagnetisme n
elecromagnetismus

elektron n
electro
(natuurkunde), (scheikunde) (elektrotechniek) (elektronica) één van de buiten de kern van het atoom gelegen elementaire deeltjes, het lichtste deeltje met een elektrische negatieve lading

elektronica n
electronica
(wetenschap) (elektrotechniek) de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen in de vrije ruimte of vaste stof hetgeen leidt tot actieve componenten zoals elektronenbuizen en transistors of in niet-lineaire componenten zoals b.v. diodes

elektronisch adj
electronicus

elektrotechniek n
ars electrica
(techniek) (wetenschap) de studie en praktische toepassing van alles wat met elektriciteit en elektromagnetisme te maken heeft en waarvan (elektronica) maar een heel klein onderdeel vormt

elektrotechnisch adj
electrotechnicus

elektrum n
electrum
(metallurgie) legering van goud en zilver

element n
elementum

elementair adj
elementārius

elementair deeltje n
particula elementaria

elf cardinalNumeral
undecim
11, het getal tussen tien en twaalf

elfde /ˈɛlf.də/ /ˈɛlv.də/ ordinalAdjective
undecimus
nummer elf in een rij

elft n
Alosa alosa
(straalvinnigen) haringachtige, die paait in de bovenloop van rivieren en beken en ooit inheems was in de Benelux, Alosa alosa

elk /ɛlk/ indefinitePronoun
omnis
ieder mens afzonderlijk

elkaar /əl'kar/ reciprocalPronoun
ad invicem
als wederzijds lijdend voorwerp

elleboog n
cubitum cubitus
(anatomie) gewricht in het midden van de arm dat de bovenarm met de onderarm verbind

ellendeling n
defector

ellendig adj
miser
erg onaangenaam

ellepijp /ˈɛləpɛɪp/ /ˈɛləpɛːp/ n
ulna
(anatomie) een van de twee beenderen in de onderarm

els n
alnus
(plantkunde) Alnus , een geslacht bomen uit de berkenfamilie (Betulaceae)

emballeren v
convāsō

embarkeren v
conscensiō
1.

embleem n
insigne
een concrete figuur waarmee een abstract begrip zoals een godheid, een ideaal, een gevoel enz. wordt verbeeld

embolie n
embolia

embryo n
embryo
(medisch) een organisme in het eerste ontwikkelingsstadium na de bevruchting

embryologie n
embryologia
(wetenschap) de wetenschap die zich met het ongeboren leven bezighoudt

emigratie n
emigratio

emigreren /ˌemiˈχrɪːrə(n)/ v
demigrare
ergatief naar het buitenland verhuizen

eminent adj
amplus
beter dan anderen

emissie n
ēmissiō
(natuurkunde) uitzending van kleine deeltjes of van licht of andere elektromagnetische straling

emitteren v
condīcō

emmer /ˈɛmər/ n
situla hama
1. busvormig vat (met hengsel), waarin men vloeistoffen of vaste stoffen kan verplaatsen

emmeren v
oblātrārtrix

emoe n
Dromaius novaehollandiae
(loopvogels) bepaalde soort drietenige vogel Dromaius novaehollandiae uit Australië

emotie n
affectus animi
een hevig gevoel

empirisch adj
empīricus
(wetenschap) wat op ervaring of proefneming berust, proefondervindelijk

emplooi n
mereō

empyeem n
empyema

en conjunction
et -que ac quoque

en/of conjunction
vel
als aanduiding tussen delen van een opsomming als die zowel afzonderlijk van als gezamenlijk met elkaar van toepassing zijn

encefalopathie n
encephalopathia

encycliek n
encyclicae
een brief van de paus aan alle katholieke gelovigen

encyclopedie /ˌɛnsiklopeˈdi/ n
encyclopaedia
(letterkunde), (taalkunde) gestructureerde en geschreven verzameling van menselijke kennis, in boekvorm of digitaal

endeldarm n
ānus
(anatomie) laatste deel van het spijsverteringskanaal vlak voor de anus

endocrinoloog n
endocrinologista

endoscoop n
endoscopium

endoscopie n
endoscopia
(medisch) (kijk)onderzoek van lichaamsholten of inwendige kanalen met een endoscoop

energetisch adj
actuōsus
met betrekking tot arbeid of energie

energie n
energia
het (fysiek) vermogen waarmee arbeid kan worden verricht
het (geestelijk) vermogen waarmee denkwerk kan worden verricht

eng /ɛŋ/ adj
metūculōsus
angst veroorzakend
angustus
met weinig tussenruimte

engel n
angelus
(religie) (monotheïsme) geestelijk hemels wezen dat God dient en bemiddelt tussen God en mens

enig adj
unicus
uniek

enig indefinitePronoun
aliquot
een kleine mate

enige indefiniteCardinalNumeral
alii
een vrij klein aantal

enkel adj
singulus
niet dubbel, bijvoorbeeld enkel spoor, enkele reis

enkel adv
singulus
niet dubbel

enkel n
talus
m (anatomie) gewricht dat de voet met het been verbindt
singulus
o (sport) enkelspel

enkele indefinitePronoun
alii
een onbepaald, meestal klein aantal

enkeling n
indīviduum

enkelvoud n
singularis
een woord dat in die vorm naar één voorwerp of mens verwijst of dat aanduidt dat slechts één persoon de handeling uitvoert

enorm /eˈnɔrm/ adj
immānis
buitensporig groot

entameren v
memorō

enthousiast /ɛntuˈʒɑs/ /ˌɑn.ty.ˈʒɑst/ adj
avidus
hartstochtelijk, met geestdrift

enthousiasteling n
perquīsītor
persoon die heel geestdriftig en hartstochtelijk is (over iets of iemand)

entomologie n
entomologia

entraineren v
asporto

entropie n
entropia
(thermodynamica) een getal evenredig met de logaritme van het aantal realiseringmogelijkheden, ook wel gedefinieerd als de reversibele warmte gedeeld door de temperatuur

enveloppe n
involucrum
een papieren omslag voor brieven

enzovoorts abbreviation
et cetera
1. een aanduiding van het feit dat een verdere opsomming overbodig geacht wordt

epicentrum n
epicentrum
(seismologie) het punt op het aardoppervlak loodrecht boven de haard van de aardbeving

epidemie /epideˈmi/ n
epidemia
(medisch) besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt onder een groep van mensen

epidemiologie n
epidemiologia

epifyse /ˌepiˈfizə/ n
glandula pinealis
(anatomie) een klier die onderdeel is van de epithalamus en melatonine uitscheidt

epifyt n
epiphytum

epigraaf n
acute dictum

epilepsie n
epilepsia morbus comitialis
(medisch) vallende ziekte, toevallen die hun oorsprong hebben in de hersenen

epileren v
dropaco

epitaaf n
elogium

epitheel n
epithelium
(biologie) dekweefsel, bovenste laag van de huid en slijmvliezen

equator n
linea aequatorialis
(aardrijkskunde), (landmeetkunde) de denkbeeldige scheidslijn tussen het noordelijk en zuidelijk halfrond op aarde of op de hemelglobe

equinoctiaal adj
aequinoctialis
betrekking hebbend op de evenaar

equinox n
aequinoctium
(astronomie) het moment dat de zon het denkbeeldige vlak van de evenaar in zuidelijke of noordelijke richting passeert, de nacht duurt dan evenlang als de dag (nachtevening)

equivalent n
aequivalens
iets gelijkwaardigs

er adv
ibi
als locatief deel van een voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het een persoonlijk voornaamwoord: het, ze

erbium n
erbium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilverwit lanthanide met het symbool Er en het atoomnummer 68

erectie n
ērectiō
(medisch) oprichting van het mannelijk lid, meestal door seksuele opwinding

eredienst n
servitium

eren v
augeō
overgankelijk iemands prijzenswaardigheid in het daglicht stellen

erepenning n
medalis
onderscheiding in de vorm van een munt die men al of niet aan een ketting of lint kan dragen

erf n
area
het grondgebied direct rond een boerderij

erfdeel n
herctum

erfgenaam n
hērēs
persoon die bij wet of testament is aangewezen als erfgenaam en daarom bij overlijden door erfopvolging een nalatenschap (erfenis) geheel, of samen met anderen gedeeltelijk, verkrijgt

erfzonde n
peccatum originale
(religie) (christendom) schending van Gods regels door de eerste mens Adam als last die op ieder mens rust; kader om de natuur van de mens te begrijpen

erg adv
multo
in hoge mate, danig, zeer, heel

ergens adv
alicubi

ergeren v
vexō
overgankelijk gevoelens van onvrede veroorzaken

ergerlijk adv
molestus
ergernis wekkend.

ergernis n
molestia
een zaak die gevoelens van onvrede oproept

erkennen /ɛrˈkɛnə(n)/ v
cōgnōscō
overgankelijk inzien, toegeven
overgankelijk als wettig, echt, juist aanvaarden

erkentelijk /ˌɛrˈkɛn.tə.lək/ adj
gratificus

ermee adverbialPronoun
ut
vervangt met het

ernst n
Ernestus
stemming waarin men de dingen in hun wezenlijke waarde wil zien

ernstig adj
sērius
zonder grappen en serieus

eronder adverbialPronoun
sub

erts n
metallum
(geologie) steen die een (economisch rendabel) winbaar metaal bevat

eructatio n
ructus
(medisch) oprisping

eruditie n
doctrīna
uitgebreide, brede kennis

eruitzien v
age
absoluut het aanschijn hebben

eruptie n
eruptio
plotselinge, felle uiting

ervaren adj
perītus
bekwaam door ondervinding

ervaring n
experientia
een vorm van kennis; iets door ondervinding geleerd hebben

erven /'ʔɛr.və(n)/ v
heredito
overgankelijk de eigendommen van een overledene, meestal een familielid, rechtens verkrijgen

erwt n
pisum
(bloemplanten) (voeding) Pisum sativum een eenjarige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae ) waarvan de peulvrucht eetbaar is. Veel van de genetische onderzoeken die Gregor Mendel tot de wetten van de genetica leidden, deed hij aan erwten

erysipelas n
serpēdo

es n
fraxinus
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior , die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden

eschatologie /ɛsˌxatolo'gi/ n
eschatologia

escort n
cohors

esdoorn /ˈɛsdorn/ n
acer
(bloemplanten) een geslacht Acer van loofbomen en heesters. Afhankelijk van de taxonomische opvatting wordt dit geslacht ingedeeld bij de esdoornfamilie (Aceraceae ) of de zeepboomfamilie (Sapindaceae ). Esdoorns komen voor in de gematigde streken van het noordelijk halfrond. Enkele soorten komen voor in Zuidoost-Azië en Indonesië. Het geslacht zal zo'n 120 soorten tellen

eskadron n
turma
(militair) een kleine tactische eenheid bij de cavalerie (tegenwoordig gemechaniseerd of gemotoriseerd) of Koninklijke Marechaussee bestaande uit 3 of 4 peletons (totaal ongeveer 150 ruiters) met een ritmeester aan het hoofd

essen adj
cineraceus

essentie n
essentia
het meeste belangrijke

ester n
ester
(scheikunde) een koolstofverbinding met de functionele groep -C(=O)-O-C-

esthetica /ɛsˈtetiˌka/ n
aesthetica
(filosofie) het filosofisch discours over het wezen van kunst of het wezen van schoonheid

etage /e'taʒə/ n
tabulātum

eten /ˈetə(n)/ v
edere edo
overgankelijk het nuttigen van voedsel

ethaan n
ethanum
(scheikunde) gasvormige koolwaterstof met de formule C2H6

ethanol /etaˈnɔl/ n
aethanol
(IUPAC-naam) een chemische verbinding met twee koolstofatomen en een alcoholgroep

ethiek n
ethica
(filosofie) een praktische wijsbegeerte die zich bezighoudt met wat goed en kwaad is

ethologie n
ēthologia

etter /ɛtər/ n
pus
(medisch) wittig vocht met witte bloedlichaampjes en bacteriën dat bij een ontsteking afgescheiden wordt

etterbuil n
vomica
(medisch) zwelling die etter bevat

etteren v
suppūrō
inergatief (medisch) het bij sommige ontstekingen afscheiden van een geelgroen wondvocht (etter)
inergatief treiteren, vervelend doen

etymologie n
etymologia notatio
(taalkunde) woordherkomst, woordafleiding; de geschiedenis van een woord
etymologia
(wetenschap) de studie naar de oorsprong en de verandering van vorm en betekenis van woorden

eucharistie n
eucharistia
(figuurlijk) eucharistieviering, de kerkelijke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd

eufemisme n
euphemismus
het gebruik van een woord om sterkere variant, vaak een grof of vulgair woord, te vervangen door een minder grof of vulgair woord of uitdrukking, bijvoorbeeld heengegaan in plaats van dood
het woord of de uitdrukking die op die manier gebruikt wordt

eufemistisch /ˌœyfeˈmɪstis/ adj
euphemisticus

euforie /ˌø.fo̝.ˈri/ n
euphoria
verhoogd gevoel van welzijn; gevoel van zeer groot welbehagen; gevoel van zich wel te bevinden; ook kunstmatig opgewekt door het gebruik van opium enz., en bij sommige ziektetoestanden bestaand

eukaryoten /œykɑriotən/ n
eukaryota
meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) een van de drie taxonomische domeinen, Eukaryota

eunuch n
eunuchus

euro /'øː.ro/ /'ɵː.ro/ abbreviation
euro
1. munt en munteenheid

europium n
europium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Eu en atoomnummer 63. Het is een zilverwit lanthanide

eutecticum /œyˈtɛktikʏm/ n
eutecticum
(materiaalkunde) mengsel van twee stoffen in zo'n verhouding dat beide bij dezelfde temperatuur samen stollen of smelten

euthanasie n
euthanasia
het leven van een patiënt op een waardige wijze beëindigen met medicijnen, op verzoek van de patiënt en uitgevoerd door een arts. Als aan de wettelijke eisen is voldaan is euthanasie in Nederland niet strafbaar.

euvel /'øː.vəl/ n
vitium
een slechte zaak

evacueren /evɑky'erə(n)/ v
ēvacuō

evaluatie n
taxātiō
bespreking en beoordeling van de gang van zaken

evangelie n
evangelium

even adj
par
(wiskunde) deelbaar door twee (d.w.z. met een ander rond [3] getal als uitkomst)

evenaar /evəˈnar/ /ˈevənar/ n
aequator
(aardrijkskunde) denkbeeldige cirkel die op een hemellichaam het noordelijk van het zuidelijk halfrond scheidt

eveneens adv
aequiter
ook, op dezelfde manier

evenement n
fors
(maatschappij) belangrijke gebeurtenis met een georganiseerd karakter

evenmin /ˈevəmɪn/ adv
nec X nec Y
ook niet

evenwel adv
tamen
luidt een beperking of (schijnbare) tegenstelling in

evenwicht /'evənʋɪxt/ n
aequabilĭtas
(natuurkunde) toestand waarin het gewicht aan beide zijden van een balans gelijk is
bij uitbreding: toestand waarbij verschillende op eenzelfde lichaam werkende krachten elkaar opheffen
toestand van rust of overeenstemming, doordat van verschillende krachten geen de andere te zeer overtreft
(psychologie) toestand van overeenstemming tussen neigingen en vermogens
(scheikunde) toestand waarbij geen verdere omzetting meer plaatsheeft of die in de ene richting gelijk is aan die in de andere

ever n
aper
(evenhoevigen) de voorouder van het varken Sus scrofa

everzwijn n
aper
(evenhoevigen) wild varken Sus scrofa , de voorouder van het varken

evident adj
manifestus
zeer duidelijk, klaarblijkelijk, in 't oog springend

evolueren v
ēvolvō
ergatief aan een proces van geleidelijke veranderingen onderhevig zijn

evolutie /ˌevoˈlysi/ /ˌevoˈlytsi/ n
evolutio
ontwikkeling, verandering

exact adj
ad unguem
zonder benadering, precies vastgesteld

examen n
examen
(onderwijs) onderzoek naar de kennis of vaardigheden van iemand door middel van ondervraging of opgedragen verrichtingen

examineren v
scīscitor
overgankelijk aan een examen onderwerpen

excellentie n
excellentia
het excellent zijn, de uitmuntendheid, voortreffelijkheid

exceptie n
exceptio

exceptioneel adj
eximius

exces n
nimium

exclusie n
exclusiō

excommunicatie n
excommūnicātiō

excommuniceren v
excommunicare

excretie n
excretio
(biologie) uitscheiding (van voor een lichaam of cel onbruikbare stoffen)

excursie n
excursiō

excuseren v
excuso

executeren v
ad necum mittō

executief adj
exsecutorius
uitvoerend

exemplaar /ɛksɛm'plar/ n
exemplum
een individueel voorbeeld ergens van

exerceren v
exercitō
(militair) onovergankelijk het oefenen in het uitvoeren van bepaalde militaire bewegingen en commando's

exoniem n
exonymum

exorcisme n
adiuratio

exoterisch adj
exōtericus
begrijpelijk voor iedereen, ook voor oningewijden

exotisch adj
peregrinus
(biologie) vanuit verre vreemde landen, uitheems

expansie n
expānsiō

expeditie n
expedītiō

expediëren v
ablēgātiō

experiment n
experimentum

expert /ɛkˈspɛːr/ n
consultus
iemand die bijzonder goed bekend is met een bepaald onderwerp

exploreren v
explōrō

explosie n
diruptio

exporteren v
exportō
(informatica) uitvoeren van gegevens uit een informatiesysteem zodat ze geschikt zijn om in een ander informatiesysteem te worden geïmporteerd

expressie n
vultus

extase /ɛk'stazə/ n
ēlātiō
een toestand van buiten zichzelf zijn door verrukking

extract n
extractum
ingedikt aftreksel

extravagant adj
profūsus

extreem adj
extremus
uiterst, uitzonderlijk

extremiteit n
extremitās
(medisch) een van de ledematen

ezel /ˈezəɫ/ n
mulus asinus
(onevenhoevigen) bepaald paardachtig zoogdier, Equus asinus , met lange oren dat zeer eigenwijs is

ezelin n
asina asella
(onevenhoevigen) vrouwelijke ezel

ezelsoor n
barcala
(persoon) dom persoon, domoor

faam /fam/ n
fama
reputatie
gloria
roem

faas n
fascia
(heraldiek) een der herautstukken; een horizontale band die het middelste derde deel van het veld van het wapen beslaat

fabel /ˈfabəl/ n
apologus
(letterkunde) een kort moraliserend verhaal met dieren of zaken als handelende personen
(letterkunde) een verzinsel
argumentum
(letterkunde) een verhaallijn

fabricage n
factūra

fabriek /fa'brik/ n
fabrica
(economie) plaats waar op industriële schaal productie bedreven wordt

faciliteit n
facilitas
een voordeel

factie n
pars

faculteit n
factorialis
(wiskunde) product van een reeks factoren die telkens met één toenemen met de eerste factor gelijk aan één dus: de faculteit van een natuurlijk getal n, genoteerd als n! (n faculteit), is gedefinieerd als het product van de getallen 1 tot en met n.

fagocytose n
phagocytosis
(biologie) vernietiging door een cel van schadelijke bestanddelen die in het levend weefsel zijn binnengedrongen

fagot n
fagottus
(muziekinstrument) een houten blaasinstrument met dubbelriet

faillissement /ˌfajisəˈmɛnt/ n
decoctio
(juridisch) een in de wet geregelde procedure voor een persoon of onderneming die niet (meer) in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen

fakkel n
fax
staaf of stok die aan de bovenkant in een brandbare stof gedrenkt is, brandend zorgt het voor verlichting

falen /ˈfaːlən/ v
dēficiō
inergatief het doel dat men zich gesteld had niet bereiken

fallisch adj
phallicus
(medisch) met betrekking tot het mannelijk lid

fallus n
phallus

fameus adj
famosus
beroemd

familie /fa.ˈmi.li/ /fa.ˈmiː.lɪ̯ə/ n
familia
(familie) groep mensen met (bloed)verwantschap door een gemeenschappelijke oorsprong

familiebetrekking n
coniūnctiō
relatie tussen verschillende familieleden

fantasie n
imaginatio
vermogen om nieuwe gedachten te kunnen vormen, mogelijk niet altijd op waarheid berust

fantastisch /fɑnˈtɑstis/ adj
babae

farao /ˈfarao/ n
pharaō
(Jiddisch-Hebreeuws) titel van de koning van Egypte, ook gebruikt als eigennaam; de enige farao's die in het OT bij hun eigen naam worden genoemd, zijn Chofra, Necho, Sisak en Tirhaka (274×: Gen. 12:15 +, Ex. 1:11 +, Deut. 6:21 +, 1 Sam. 2:27 +, 1 Kon. 3:1 +, 2 Kon. 17:7 +, Jes. 19:11 +, Jer. 25:19 +, Ez. 17:17 +, Ps. 135:9 +, Hoogl. 1:9, Neh. 9:10, 1 Kron. 4:18, 2 Kron. 8:11; ook 5× in NT)

farce n
insicium
(voeding) (kookkunst) vulsel of vulling voor gerechten, meestal op basis van fijngehakt vlees of vis

farizeeër n
Pharisaeus
(religie) lid van een bepaalde joodse secte in de tijd van Jezus
(figuurlijk) iemand die doet alsof hij heel gelovig of fatsoenlijk is terwijl hij zich verwerpelijk gedraagt

farmaceutisch adj
pharmaceuticus
(medisch) uit de farmacie, met betrekking tot de productie van geneesmiddelen

farmacologie n
pharmacologia

fascineren v
fascino
overgankelijk iemands aandacht vasthouden

fascisme /fɑˈsʲɪsmə/ n
fascismus
(sociologie) ideologie, berustende op nationalistische, autoritaire en corporatieve beginselen

fat n
formaster
(verouderd) modegek, iemand die buitensporige aandacht aan zijn uiterlijk besteedt

fataal adj
fatalis
leidend tot een ongelukkig lot, het einde, de dood

fatsoen /fɑt'sun/ n
decōrum
goede manieren

fauna /ˈfʌʊna/ /ˈfʌːna/ n
fauna
(biologie) het geheel aan dieren in een gebied

favoriseren v
accelerare

fazant n
Phasianus colchicus phasianus
(hoendervogels) bepaald soort kleurrijke vogel, Phasianus colchicus

façade /fa.ˈsa.də/ n
frons
de zichtbare buitenmuur van een gebouw, specifiek die aan de voorkant

februari /febryˈwaːri/ n
Februarius
(tijdrekening) de tweede maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

federalisme n
foederalismus

federatie n
foederātiō
(politiek) een verbond van samenwerkende staten of lichamen die hun zelfstandigheid behouden

fee /fe:/ n
alfa
v vrouwelijk wezen in sprookjes met bovennatuurlijke krachten
v/m (Jiddisch-Hebreeuws) zeventiende letter van het alfabet, in gespirantiseerde versie

feest n
festum
vermakelijke en vreugdevolle sociale bijeenkomst

feestdag n
dies festus

feestmaaltijd n
convīvium
een extra lekkere, uitgebreide maaltijd die men met meerdere mensen gebruikt als een feestelijke gebeurtenis

feit /fɛi̯t/ n
factum
een gebeurtenis of omstandigheid die werkelijk gebeurd is

feitelijk /fɛɪtələk/ adv
rēvēra
zo niet op papier dan toch wel in werkelijkheid

felheid n
acerbitās
het heel fel en levendig zijn

felicitatie n
grātulātiō

feliciteren v
congrātulor
overgankelijk iemand gelukwensen met een behaald resultaat

feloek n
pheluca
(scheepvaart) een zeilvaartuig zonder verdek, sterk gelijkend op de Arabische dhow

felonie n
perfidia
een belofte niet nakomen

feminisme n
feminismus
(filosofie) streven naar het opheffen van de achterstelling van vrouwen en vrouwelijke eigenschappen door een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen

femoralis adj
femorālis
(medisch) met betrekking tot het dijbeen

fenegriek n
buceras
(plantkunde) vlinderbloemige, sterk riekende plant Trigonella foenum-graecum (wikidata: fenegriek )

feniks n
phoenix

fennek n
fennecus
(roofdieren) Vulpes zerda een vos die voorkomt in de woestijnen van Afrika en het Arabisch Schiereiland. Hoewel hij veel lijkt op de fossiele Otarocyon is hij nauwer verwant aan de grootoorvos en de leden van het geslacht Vulpes

fenomeen /fenoˈmen/ n
phaenomenon
een verschijnsel
uniek verschijnsel, zeldzaam verschijnsel

fenomenologie n
phaenomenologia

feodalisme n
feudalismus

ferm adj
firmus
krachtig, kracht tonend

fermentatie n
tumor
gisting

fermheid n
firmitās
het sterk, flink en moedig zijn

fermium n
fermium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fm en atoomnummer 100. Het is vermoedelijk een grijs of zilverkleurig actinide

festival /ˈfɛstiˌvɑɫ/ n
feria
een reeks optredens
(feest) een groot evenement met zang en dans en muzikale optredens

fiat /'fi.jɑt/ n
approbatio

fibrine n
fibrinum
(biologie) (medisch) onoplosbaar eiwit in het bloedplasma, gevormd tijdens het bloedstollingsproces uit fibrinogeen en trombine

fictie n
commentum

fiducie n
confido

fiets /fits/ n
birota
(verkeer) tweewielig vervoermiddel dat door middel van spierkracht middels pedalen wordt voortbewogen

figuurlijk /fiˈɣyːrlək/ adj
tropicus

fijn adj
tenuis
van geringe dikte
nauwkeurig en klein
met prettige eigenschappen

fijt n
scelestus
(medisch) verergering van een nagelriemontsteking (paronychia) naar een ontsteking van de gehele vinger

fiksheid n
vigor
het stoer, krachtig en flink zijn

file /faɪl/ /filə/ n
agmen
v/m (verkeer) lange rij met stilstaande of langzaam voortbewegende voertuigen of personen

fileren v
vitta
1. vis of vlees ontdoen van graten of botten / het schoonmaken van vis of vlees

film n
pellicula pictura cinematographica
(filmkunst) een opname van bewegende beelden die een verhaal vertelt

filologie n
philologia

filoloog /ˌfiloːˈloːɣ/ n
philologus
(wetenschap), (beroep) iemand die zich specialiseert in de studie van de taal en de cultuur van een mensengemeenschap

filosofie /filozoˈfi/ n
philosophia
de oudste theoretische discipline die het verlangen heeft en streeft naar kennis en wijsheid

filosofisch adj
philosophus
wat verband houdt met de filosofie

filosoof n
philosophus

filter /fɪltər/ n
liquatorium
(scheikunde) (huishouden) een poreus voorwerp waar water of gassen doorheen kunnen om gezuiverd te worden

finaal adj
finale

finale n
finis
(sport) de beslissende wedstrijd in een toernooi, dikwijls tussen de laatste twee deelnemers of teams
exitus
(muziek) het slotstuk van een meerdelig toneel- of muziekstuk

finaliteit n
fīnālitās

financieel adj
nummārius
met betrekking tot geld, geldelijk

financieren v
financius
overgankelijk voorzien van de benodigde geldmiddelen.

fiool n
fiola
(medisch) een medicijnflesje

firma n
firmus
(juridisch) een handelsvennootschap waarbij de vennoten hoofdelijk voor het geheel aansprakelijk zijn
(economie) een zaak of bedrijf

fit / 'fɪt / adj
maximē
in goede lichamelijke conditie

fixeren v
munio

flaccidus adj
flaccidus
(medisch) slap

flamingo n
phoenicopterus
(flamingoachtigen) bepaald soort roze reigerachtige waadvogel met een haakvormige snavel uit de familie Phoenicopteridae

flank /flɑŋk/ n
cornu
zijkant van een samenhangend geheel

flauwekul n
gerrae

flemen v
lactō
inergatief overdreven lief tegen iemand doen

flemerig adj
blandus
op een gemaakte, overdreven manier vriendelijk of vleiend

flerovium n
flerovium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal

fles /flɛs/ n
lagoena ampulla
een langgerekt, cilindrisch en meestal van glas vervaardigd vat met een nauwe hals die met een dop of kurk af te sluiten is

flets /flɛts/ adj
albesco
een vale kleur hebbend

flexibel /flɛkˈsibəl/ adj
flexibilis
het vermogen hebbend gebogen te worden

flexie /ˈflɛk.si/ n
flexio
(medisch) een buiging, een buigbeweging in een gewricht door de buigspieren
(taalkunde) de vormverandering van een woord naar gelang zijn grammaticale functie in de zin

flikflooien v
lactō
inergatief kruiperig vleien

flikkeren v
coruscare

flikkering n
coruscare
levendige, glinsterende terugkaatsing van licht

floers n
advēlō
een zwarte doorzichtige stof die vooral als teken van rouw wordt gebruikt

flonkeren v
micō
1. op een levendige, onrustige, beweeglijke manier licht uitzenden of weerkaatsen

flonkering n
coruscans
levendige, glinsterende terugkaatsing van licht

florerend adj
dīs
van iets of iemand dat hij zich goed ontwikkeld, dat hij gezond is, dat het goed gaat

fluit n
tibia
(muziekinstrument) een blaasinstrument

fluiten v
sibilo
een fluit bespelen
met een fluit een signaal geven
sībilō
geluid van een fluit voortbrengen

fluor n
fluor fluorum
(scheikunde), (element) een chemisch element met symbool F en atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen

fobie n
phobia
(medisch) een ziekelijke vrees

focus /ˈfokʏs/ n
focus
(natuurkunde) een punt of verzameling van punten waar alle stralengangen van een optisch element samenkomen

foedraal n
vagina

foetus n
fetus
(medisch) een nog niet voldragen menselijke of dierlijke vrucht dat in de baarmoeder verblijft

fok n
fioccus
het fokken, de teelt van dieren (geen meervoud)

fokken v
pariō
overgankelijk dieren houden om ze te laten voortplanten

folie /ˈfo.li/ n
bractea
dun en buigzaam vel van een metaal of kunststof

folteren /ˈfɔltərə(n)/ v
cruciō
overgankelijk een gevangene onderwerpen aan lichamelijke en/of geestelijke pijniging, voornamelijk teneinde informatie los te krijgen

foltering /'fɔltərɪŋ/ n
cruciāmen
een handeling waarmee het slachtoffer ernstige psychische of lichamelijke pijn wordt toegebracht

fond /fɔnt/ n
fundus

fonds n
fundus
een voor een bepaald doel vastgelegd kapitaal, ('potje')

foneem n
phonema
(taalkunde) een term uit de fonologie die verwijst naar een verzameling klanken die allemaal dezelfde betekenisonderscheidende functie hebben

fonkelend adj
coruscans
helder stralend

fonkeling n
coruscans
een kleine, kortdurende, herhalende, felle lichtreflectie met name bij sieraden, kroonluchters en ogen

fonologie /ˌfonoloˈɣi/ n
phonologia
(taalkunde) het functioneren van klanken in een bepaalde taal

fontein /fɔnˈtɛɪn/ /fɔnˈtɛːn/ n
fons
kunstmatige bron, aangelegd om water omhoog te spuiten
omhoogspuitende waterstraal

fopspeen n
suctoriolum consolativum

forceren v
vīs
overgankelijk een beslissing afdwingen

forel n
Oncorhynchus Mykiss tructa
(straalvinnigen) benaming voor zalmachtige zoetwatervissen uit de geslachten Salmo , Salvelinus en Oncorhynchus

formaldehyde n
methanal
(scheikunde) gas met de formule H2CO gebruikt voor de synthese van kunststoffen en desinfectie

fornuis n
coquina

fosfor n
phosphorus
(scheikunde), (element) met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn

fossiel adj
fossilis

foto n
photo
(fotografie) fotografische opname
(fotografie) afdruk van een fotografische opname

fotocamera n
camera photographica
(fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fotofobie n
photophobia
(medisch) lichtschuwheid

fotogeniek adj
photogenicus
op foto's een voordelige indruk makend

fotografie n
ars photographica
de kunst om door chemische inwerking van licht op een gevoelige plaat afbeeldingen te maken

fotosynthese n
photosynthesis
(biologie) proces waarbij organismen energie uit zonlicht omzetten in chemische energie

fototoestel n
camera photographica
(fotografie) een toestel om mee te fotograferen

fouilleren v
scrutor
overgankelijk iemand aftasten of er iets op het lijf gedragen wordt

fourneren v
video
1.

fout /fɑut/ n
lapsus
vergissing, onjuistheid

fractie /ˈfrɑksi/ n
fractio
breuk, deel van een geheel, klein deel

fractuur n
fractūrā
(medisch) een botbreuk

fragiel adj
fragilis
kwetsbaar, breekbaar

fragment n
fragmen

framboos n
rubus
(fruit) vrucht van de frambozenstruik

francium n
francium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Fr en atoomnummer 87. Het is een donkergrijs metalliek alkalimetaal

franje n
limbus
(kleding) reeks afhangende draden die ter versiering aan de rand van een kleed of kledingstuk gehangen worden

frankeren v
imprimō
1. porto betalen als afzender door een postzegel op het poststuk te plakken

frase n
complexio
(taalkunde) een aantal woorden die een begrip uitdrukken, vaak een zinsdeel, soms een hele zin

frater /fratər/ n
acanthis flavirostris
(zangvogels) bepaald soort vogel, Linaria flavirostris , uit de vinkenfamilie

fraude n
falsimonia
(juridisch) bedrog of gesjoemel door valsheid in geschrifte

frequent /freˈkwɛnt/ adj
creber
vaak voorkomend

frequentie n
frequentia
aantal keren of herhalingen per tijdseenheid

fret n
furo
(roofdieren) bepaald soort klein marterachtig zoogdier, Mustela putorius furo

frigiditeit n
frīgiditās
geslachtelijke koelheid

frigo n
armārium frīgidārium
(huishouden) (elektrotechniek) ruimte die gekoeld kan worden voor het bewaren van voedsel en andere bederfelijke waar

friseren v
-nam

frisling n
aprunculus
(evenhoevigen) (jagerswoord) jong van een everzwijn

frivoliteit n
fatuitās

frivool adj
frīvolus

frugaal adj
frūgālis
sober, karig, eenvoudig, schraal

fruit /frœʏ̯t/ /frœːt/ n
frux fructus fruges
(voeding) voedsel dat bestaat uit eetbare vruchten echter let op!

fruitboom n
pomum
(plantkunde) boom die fruit oplevert

fuif /fœyf/ n
festum

functie /ˈfʏŋksi/ n
functio
doel of taak binnen een geheel van een systeem of apparaat
positie, ambt of betrekking binnen een bedrijf of organisatie
(informatica) een subroutine (als eenheid beschouwd deel van een computerprogramma dat aangeroepen kan worden) die een waarde oplevert.

functioneren v
mereō
inergatief ~ als een bepaalde functie vervullen

fundamentalisme n
fundamentalismus
een orthodoxe, antiliberale godsdienstige richting

funest adj
funestus

furieus adj
iratus

fusie n
colliquatio

fut /fʏt/ n
navitas
de benodigde energie en zin ergens voor

fysica /ˈfizika/ n
physica
(wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

fysiologie n
physiologia

gaaf /ɣaːf/ /χaːf/ adj
omnia
zonder beschadiging

gaai /ɣaːj/ n
gaius
(zangvogels) middelgrote, gewoonlijk vrij kleurrijke zangvogel met een vrij lange staart, uit het geslacht Garrulus van de kraaienfamilie (Corvidae ) en in het bijzonder de soort Garrulus glandarius

gaan /ɣaːn/ /χaːn/ v
ire vadere
ergatief zich in een bepaalde richting bewegen, meestal van de spreker af

gaanderij n
cuniculus

gade n
uxor maritus coniunx
(formeel) echtgenoot, echtgenote

gadolinium /ɣadoˈlinijʏm/ n
gadolinium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Gd en atoomnummer 64. Het is een zilverwit lanthanide

gal n
bilis
(anatomie) uit de lever afkomstig vocht dat een rol speelt in de spijsvertering, met name van vet

galactisch adj
galactica

galblaas n
vesica fellea vesica biliaris
(anatomie) een peervormig hol orgaan dat aan de rechterkant van het lichaam, achter (d.w.z. meer naar binnen) en onder de lever ligt

galerie n
cuniculus

galerij n
pinacotheca

galg /χɑlx/ n
arbor
(juridisch) houten constructie bestaande uit één of meer staande balken met een horizontale balk haaks daarop en één of meer diagonale balken ter ondersteuning, in het verleden veel gebruikt om mensen door ophanging ter dood te brengen

galgenaas n
crux
(figuurlijk), (pejoratief) slecht persoon die gestraft zou moeten worden

galgenstrop /'ɣɑlɣə(n)strɔp/ n
tenus
een tot strop geknoopt touw zoals dat aan een galg gehangen wordt ter verhanging van een veroordeelde

gallium n
gallium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ga en atoomnummer 31. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal.

gallon n
congius
(eenheid) Angelsaksische inhoudsmaat 1 US gallon is ongeveer 3,8 lter 1 imperial gallon is ongeveer 4,5 liter

galsteen n
cholelithus
(medisch) een vaste structuur in de galwegen of de galblaas bestaande uit neergeslagen cholesterol, bilirubine of kalkzouten

galvanisch adj
galvanicus
(scheikunde) door een elektrochemisch proces aangebracht

game n
lūdus vīsuālis
een videospel

gammel /ˈxɑməl/ adj
instābilis
niet stevig meer, vervallen

gang n
andron
(bouwkunde) lange, smalle doorloopruimte in een gebouw of ondergronds
ferculum
(kookkunst) onderdeel van een maaltijd

gangboord n
agea
(scheepvaart) smalle strook aan de zijkant van het dek van een schip direct naast de reling

gangpad /ˈɣɑŋ(g).pɑd/ /ˈɣɑŋ.pɑt/ /ˈχɑŋ.pɑt/ n
trames
een pad voor wandelaars, voetpad

gangreen /gɑŋ'gren/ n
gangraena
(medisch) de afsterving en ontbinding van een levend organisme

gans n
anser avica
(eendvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Anser en Branta , grote, stevig gebouwde watervogels

gapen /ˈɣa.pə(n)/ /ˈɣaː.pə(n)/ /ˈχa.pə(n)/ v
hiare
inergatief heel diep inademen met de mond ver open, moeilijk om bewust tegen te gaan

gapend adj
hiulcus
wijd openstaand

gaping n
hiatus
(figuurlijk) ontbreken van voor de samenhang noodzakelijke onderdelen

garage /ɣa.ˈra.zʲǝ/ n
stabulum
een overdekte ruimte waarin men auto's zou kunnen stallen
een bedrijf dat reparatieservices aan motorvoertuigen verricht

garantie /ɣa'rɑn(t)si/ /ɣa'rɑnsi/ n
satisdō
een verklaring waarin men verklaart voor bepaalde gevolgen in te staan

gard n
pertica
een roe

gardiaan n
archimandrita

gareel n
collare

garnaal n
cāris

garnering n
ornamentum musicalis
(kleding) de versiering die op kleding is aangebracht

garstig adj
rancidus

gas /ɣɑs/ /χɑs/ n
gas gasium
(natuurkunde), (thermodynamica) aggregatietoestand; stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat

gast /ɣɑst/ /χɑst/ n
hospes
(maatschappij) iemand die als bezoeker ergens wordt ontvangen, verwelkomd of op een bijzondere wijze behandeld

gastheer n
hospes
een man die een gast ontvangt en verzorgt met eten en drinken
(biologie) een organisme dat een ander organisme draagt

gastvrij /ɣɑstˈfrɛɪ/ /ʝɑstˈfrɛː/ adj
hospitalis
gul in het onthalen of herbergen van gasten

gastvrijheid n
hospitium

gastvrouw n
hospita

gat /ɣɑt/ /χɑt/ n
apertūra
opening of holte
cavea
(verkleinwoord), (tandheelkunde) gaatje: een geval van tandwolf
stultus
(dim gatje) achterste

gauwdief n
manticulātor
een handige, slinkse, behendige dief

gauwigheid n
celeritas
in de gauwigheid: door (te) snel te handelen

gave n
donum
een bijzondere aanleg, een talent
(religie) een geschenk van God, van een godheid

gazelle n
dorcas
(evenhoevigen) benaming voor slanke hoefdieren uit de geslachten Gazella , Eudorcas en Nanger , leden van de antilopefamilie Antilopinae . Er zijn ongeveer vijftien soorten, waaronder de thomsongazelle. Gazellen spelen een belangrijke rol in verschillende religies en legendes

gazon n
caespes
onderhouden, kort gemaaid grasveld bij een huis

gebaar /xəˈbar/ n
gestus
(communicatie) een beweging waarmee men iets wil zeggen
(communicatie) een handeling waarmee men iets wil uitdrukken

gebak n
crustum
(voeding) meestal zoet, gebakken voedsel specifiek gemaakt om van te genieten

gebarentaal n
lingua gesticulatoria

gebed /ɣə'bɛt/ n
prex precatio
het bidden.

gebergte n
iugum
een verzameling van bergen die met elkaar een groter geheel vormen

gebeuren /ɣə'bɵːrə(n)/ v
accidō
ergatief plaatshebben, werkelijkheid worden

gebeurtenis n
adventura
iets dat gebeurt of gebeurd is

gebied /ɣəˈbit/ /χəˈbit/ n
regio
een deel van het aardoppervlak

gebieden v
imperium
overgankelijk een dwingende opdracht geven

gebiedende wijs n
imperativus
de vorm waarin een werkwoord gebruikt wordt als iets zeker gedaan moet worden

gebiedster n
lēna
vrouw die bevelen geeft die men moet opvolgen

gebit n
dentio
(anatomie) alle tanden en kiezen van een dier of mens

geblaat /xəˈblat/ n
balatus
(dierengeluid) mekkerend geluid van een schaap
clamor
(informeel), (pejoratief), (communicatie) inhoudsloos gepraat, meestal op een luide en storende toon

gebladerd adj
foliātus
bedekt met bladeren, voorzien van bladeren

gebladerte /ɣəˈbladərtə/ /χəˈbladərtə/ n
frons
een verzameling van bladeren van één of meer bomen

gebod n
praescriptus

geboefte n
popellus

gebonden adj
spissus
beperkt door allerlei voorwaarden
in het bezit van een vaste partner
(kookkunst) dikvloeibaar door toevoeging van een verdikkingsmiddel

gebondenheid n
nexus
het onvrij zijn, het geen vrije tijd hebben

geboorte /ɣəˈboːrtə/ /χəˈbo̝ːrtə/ n
natio
bevalling, actie waarbij een organisme uit zijn/haar moeder komt en aan zijn zelfstandige leven begint

geboortecijfer n
nativitas
(demografie) een getal dat aangeeft hoeveel geboorten er in een gebied in een bepaalde tijd hebben plaatsgevonden

geboorteplek n
cunabula
plaats waar men geboren is

gebouw n
aedificium aedificatio
(bouwkunde) een constructie van enige omvang die verbonden is met de grond en waarin men kan wonen of werken

gebrek n
pēnūria
een tekort
een defect, een mankement

gebroken /ɣəˈbroːkən/ /χəˈbroːkən/ adj
frāctus

gebrom n
gannītus
uiting van ontevredenheid

gebruik n
cōnsuētūdō
een standaard manier van doen
usurpatio
toepassen van iets

gebruikelijk adj
habitualis
naar gewoonte, zoals men regelmatig doet

gebruiken /ɣəˈbrœʏkən/ /χəˈbrœʏkən/ v
uti
overgankelijk zich bedienen van, toepassen

gebruiker /ɣə'brœːkər/ /χə'brœʏkər/ n
usor
iemand die iets gebruikt

gebruikersnaam n
nōmen ūsitatōris
naam van een gebruiker
(informatica) code waarmee iemand kan inloggen op een informatiesysteem

gecastreerd adj
sectārius
door het verwijderen van de testes (de ballen) niet meer instaat zijn zich voort te planten
(figuurlijk) van iets dat er alle pit en levendigheid uit verwijderd is

gecijfer n
calculātiō
het langdurig bezig zijn met cijfertjes en getallen

gecompliceerd adj
complicātus
ingewikkeld

gedaante n
formō

gedachte /ɣə'dɑɣdə/ /ɣəˈdɑxtə/ n
idea
hetgeen wat men denkt

gedachtig adj
memor
denkend aan iets of iemand met name aan zondige daden en overleden mensen, zich herinnerende

gedeelte n
pars
minder dan het geheel

gedegen adj
accuratus
degelijk, grondig

gedenken v
meminī

gedenkwaardig /ˌɣədɛŋkˈʋaːrdʏɣ/ adj
memorābilis
een herinnering waard zijn

gedetineerde n
arrestans
iemand die door de staat van zijn vrijheid beroofd is

gedicht n
fabula
(dichtkunst) een in versmaat of in dichterlijke stijl opgesteld stuk tekst

gedienstigheid n
bonitas
het bereid zijn om iemand diensten te verlenen; de neiging om dienstbaar te zijn

gedijen /ɣə'dɛɪə(n)/ v
vigeō
ergatief voorspoedig groeien

gedrag n
actio
de manier waarop iemand optreedt of waarop iets ergens op reageert

gedragen /ɣə.'dra.ɣə(n)/ v
ago
wederkerend zich ~: de manieren die iemand meest in de omgang met anderen aan de dag legt

geduld /ɣədʏɫt/ n
patientia
de rust en bereidheid om te wachten

geduldig /gə'dʌldəx/ adj
patiēns
bereid te wachten en tegenslagen te verdragen

gedurende /ɣəˈdyrəndə/ preposition
inter
binnen het tijdsverloop van (om aan te geven binnen welke periode iets gebeurt)

gedurig adj
aeternus

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ adj
flavus galbus
met een kleur als een eierdooier of een citroen

geel /ɣeːl/ /ɣeːɫ/ /χeɪɫ/ n
flavus
(kleur) primaire kleur zoals die van licht met een golflengte van ca. 570 - 582 nm

geelzucht n
aurūgō

geen indefinitePronoun
nullus
niemand

geen probleem phraseologicalUnit
nihil est
beleefd antwoord nadat je bedankt bent

geest /ɣeːst/ /χeːst/ n
spiritus
dat wat zich afspeelt in iemands gedachten
een onsubstantieel wezen

geestdrift /ɣesdrɪft/ n
studium

geestig adj
argūtus
op een spitse manier grappig, humoristisch, mogelijk wat scherp en/of ironisch

geestig adv
facete
op een spitse manier grappig, humoristisch, mogelijk wat scherp en/of ironisch

geestverschijning n
phasma

geeuw /ɣ̟eːβ̞/ /χeːu/ n
oscitatio
het zich uitrekken, meestal met open mond, bij slaperigheid, ontspanning of verveling

geeuwen /ɣɪːwə(n)/ v
hiare
inergatief onwillekeurig den mond opsperren en tevens diep inademen en weer uitademen

geflikker n
coruscare
voortdurend veranderen van de lichtsterkte (van een kaars)

gefluister n
susurrus

gefortuneerd adj
dīs
(financieel) van een persoon dat deze veel geld heeft

gegalm n
resonus
aanhoudend een luid galmend geluid maken

gegrom n
gannītus
voortdurend een brommend geluid voortbrengen zoals past bij wilde dieren

gehalte n
aestimō

geheel adv
integer

geheel n
totus

geheim /ɣəɦɛɪm/ adj
arcānus
opzettelijk verborgen

geheim /ɣəɦɛɪm/ n
arcanum
informatie die verborgen wordt en bestemd is om dat te blijven

geheimzinnig /ɣə.ˈɦɛɪ̯m.ˌzɪ.nəx/ adj
arcanus

geheugen n
memoria
het deel van de hersenen waarin herinneringen worden opgeslagen
(informatica) snel toegankelijke plaats om data op te slaan waarin programma's worden opgeslagen die uitgevoerd worden

geheugenverlies n
amnesia

gehoor n
audientia
(anatomie) het organische systeem om geluiden waar te nemen
auditores
publiek bij een uitvoering

gehoornd adj
corniger
voorzien van horens, horens dragend

gehoorzaal n
auditorium

gehoorzaam /ɣə'hoːrzam/ /ɣə'ɦoːrzam/ /χə'ɦo̝ːrzam/ adj
oboediens
bereid gehoor te geven aan regels of bevelen

gehoorzamen v
pareo
overgankelijk gevolg geven aan een opdracht of bevel

gehucht /ɣəˈhʏxt/ n
vīculus
een aantal bij elkaar staande huizen op het platteland qua grootte gelegen tussen een dorp en een buurtgemeenschap

geil /ɣɛi̯l/ /χɛi̯l/ adj
lascīvus

geit /ˈɣɛɪ̯t/ /ˈɣɛːt/ /ˈχɛɪ̯t/ n
capra caper hircus
(evenhoevigen) (veeteelt) bepaald soort zoogdier Capra aegagrus hircus

gejaagd /ɣəˈjaxt/ adj
properē
druk; overvol; haastig; gestrest

gejaagdheid n
trepidatio
een zenuwachtige, angstige onrust die iemand voelt als hij of zij door haast gedreven wordt

gejakker n
celeritas
het aanhoudend op een onprettige manier haasten

gek /ɣɛk/ /χɛk/ adj
amens

gek /ɣɛk/ /χɛk/ n
scurra
een persoon die (tijdelijk) iets raars doet
een persoon die (regelmatig) vreemde dingen doet, een dwaas

gekakel n
gingrītus
(pejoratief) aanhoudend babbelen door mensen / zinloos geklets

gekheid n
amentia
een gebrek aan gezond verstand

gekkin n
lunaticus
een vrouwelijke psychiatrische patiënt

gekletter n
crepitus
het herhaald voortbrengen van een kort, helder en luid geluid zoals bij metalen voorwerpen die tegen elkaar stoten en bij heftige regen of hagel

gekleurd adj
colōrātus
van kleuren voorzien

geknars n
acidus

geknor n
gannītus
het voortdurend het geluid van een varken voortbrengen
brommend geluid dat men maakt als men ontevreden is
geluid dat men soms maakt tijdens de slaap
rommelend geluid in de buik als men honger heeft

gekrakeel n
raucus
lawaai ontstaan door onenigheid

gekromd adj
pandus
met een bocht

gekunsteld adj
artificialis
op een onnatuurlijke, gedwongen manier gemaakt

gekunsteldheid n
calumnia
het op een gemaakte, kunstmatige, of aanstellerige wijze onecht zijn

gel n
gel
een product om haar mee in model te houden

gelach /ɣəˈlɑx/ n
cachinnus
het lachen; uiting van een vrolijke stemming

gelasten v
sumptus
inergatief een dwingende opdracht geven

geld /ˈɣɛlt/ /ˈχɛlt/ n
pecunia
in vaste eenheden verdeeld ruilmiddel dat in een samenleving wordt gebruikt voor betalen en sparen

geldbelegging n
confiscō
een vorm van investering waarbij geld wordt vastgelegd voor langere of kortere tijd met als doel om in de toekomst financieel voordeel te behalen

geldboete n
multa

geldgever n
faenerātor
iemand die aan iemand anders geld geeft of uitleent

geldig /ɣɛldəx/ adj
habilis
waarvan de waarde of wettigheid erkend wordt

geldstuk n
nummus

geleden /ɣəˈledə(n)/ /χəˈledə(n)/ adv
abhinc
een woord om aan te duiden dat iets zich in het verleden af heeft gespeeld

geleedpotige /ɣə.let.ˈpo.tə.ɣə/ /ɣə.ˈleːd.ˌpoː.ti.ɣə/ /χə.let.ˈpo.tə.χə/ n
Arthropoda
(dierkunde) een dier met een uitwendig skelet van chitine, eventueel versterkt met calciumcarbonaat, waarvan de poten een aantal gewrichten hebben

geleerd adj
doctus
zich veel aan studie gewijd hebbend

gelegenheid /ɣǝ.'le.ɣǝn.ɦɛjt/ n
opportūnitās
mogelijkheid tot

gelei n
gel

geleide n
cohors

geleidelijk /ɣəˈlɛɪdələk/ adj
graduāle
in geordende, kalme opeenvolging van het een op het ander overgaand

geleiden v
dominor

geleider n
conductor
(natuurkunde) (elektrotechniek) materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat
(natuurkunde) materiaal dat iets anders doorlaat dan elektriciteit, zoals warmte of geluid, warmtegeleider

gelig /ɣə.ˈlɪx/ /ˈɣe.ləx/ /ˈɣe.lɪx/ /ˈχe.ləχ/ /χə.ˈlɪχ/ adj
galbinus
op geel lijkend.

gelijk /ɣə'lɛɪk/ adj
aequus
met elkaar overeenstemmend

gelijkbenig /ɣəlɛɪgˈbenəx/ adj
isosceles
(wiskunde) (gezegd van een driehoek) waarvan twee aanliggende zijden gelijk in lengte zijn
(wiskunde) (gezegd van een trapezium) waarvan de twee niet-evenwijdige zijden gelijk in lengte zijn

gelijken v
similo

gelijkend adj
similis

gelijkenis n
similitūdō
de mate waarin iets of iemand aan een ander doet denken

gelijkheid n
aequalitas

gelofte /ɣə'lɔftə/ n
vōtum
een plechtige verklaring iets voortaan te zullen doen of na te zullen laten

geloof /ɣəˈlof/ /χəˈlof/ n
religio
(religie) een godsdienstige overtuiging

geloofwaardig adj
plausibilis

geloofwaardigheid n
fides
de mate waarin iets of iemand verdient geloofd te worden

geloven v
credo crēdō
overgankelijk overtuigd zijn dat iets waar is

geluid /ɣəˈlœʏt/ /χəˈlœʏt/ n
sonus
trillingen in de lucht of andere substantie die door het oor waargenomen kunnen worden

geluidshinder n
sonitus pollutio
(juridisch) (Nederland) gevaar, schade of hinder als gevolg van met het menselijk oor waarneembare luchttrillingen

geluidsoverlast n
sonitus pollutio

geluier n
dēsidia
het aanhoudend lui zijn; het aanhoudend werkeloos zijn

geluk /ɣəˈlɵk/ /χəˈlɵk/ n
fors
prettige loop van de omstandigheden

gelukkig adj
felix
in een tevredene toestand zijn, zich goed voelen

gelukkigerwijs adv
feliciter
op een gelukkige manier, door gunstig toeval

gelukwens n
grātulātiō

gelukzaligheid n
glōrior
het heel blij en tevreden zijn

gemaakt adj
artificialis

gemaaktheid n
calumnia
de mate waarin iemand onoprecht of kunstmatig is

gematigd adj
modestus

gematigdheid n
pudor
een karaktereigenschap ontstaan door beheersing van een vurig temperament of door de afwezigheid van een al te hartstochtelijk karakter

gember n
zingiber
(plantkunde), (specerij) Zingiber officinale , een specerij met een scherpe smaak gemaakt van de wortelstok van een tropische plant

gemeenheid n
prāvitās
een vervelende, gemene of achterbakse handeling

gemeenplaats n
platitudo

gemeenschap n
communitas
het met één of meer anderen deel hebben aan iets
(maatschappij) samenleving
(maatschappij), (pregnant) geheel van personen of zaken die tot elkaar in een bepaald opzicht in een geregelde betrekking staan

gemeente /ɣəˈmentə/ /ɣəˈmeɪntə/ /ʝəˈmentə/ n
municipium
bestuurlijke eenheid in een staat, onder bestuur van een raad, een burgemeester en wethouders of schepenen
congregatio
de gezamenlijke gelovigen van een bepaald kerkgenootschap of in een bepaalde kerk bijeen

gemeentehuis n
curia

gemenebest n
civitas
gemeenschap van onafhankelijke landen

gemiddelde /ɣəˈmɪdəldə/ n
mediocris
(wiskunde) de som van een aantal getallen gedeeld door het aantal ervan

gems n
camox
(evenhoevigen) Rupicapra rupicapra klein, uiterst behendig, geitachtig hoefdier dat leeft in de hooggebergtes van Europa en West-Azië, met aan de top naar achteren gekromde hoorns en twee donkere strepen langs de kop

gemurmel n
gannītus
het aanhoudend zacht en slecht verstaanbaar praten; aanhoudend binnensmonds praten
het aanhoudende geluid dat stromend water maakt

gen n
genum
(biologie) drager van informatie van de erfelijke eigenschappen

genade n
gratia deis

genadeloos adj
immisericors

genaken /ɣə'nakən/ v
appropinquare
overgankelijk dichterbij komen

gender /ˈdʒɛndər/ n
genus
(sociologie) geheel van sociale en culturele kenmerken die maatschappelijk worden gekoppeld aan een bepaalde sekse

genealogie n
genealogia
een discipline van de geschiedkunde die zich bezighoudt met voorouderonderzoek dan wel de afstamming van de familienaam

geneesheer n
medicus

geneeskunde /γ̊əˈneːskʏndə/ n
medicina
(wetenschap) de wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van ziekten

generaal adj
dux

generaal n
dux
(militair) (beroep) iemand met de hoogste rang die het bevel heeft over een leger

generatie n
aetas
alle personen die min of meer tegelijkertijd geboren zijn

genereus adj
generōsus

generiek adj
catholicus
algemeen, niet specifiek

generositeit n
generōsitas
op een gulle manier de rijkdom die je hebt delen met anderen

genetica n
genetica
(wetenschap) de wetenschap van alles wat de werking van genen betreft, in het bijzonder erfelijke overdracht

geneticus n
doctrinae geneticae peritus
(beroep) een wetenschapper op het gebied van de genetica

genetisch /ɣəˈnetis/ adj
geneticus
gerelateerd aan de erfelijkheid

genezen v
curo
ergatiefgezond worden, herstellen van ziekte of verwonding

geniep n
sēcrēta
geheim en verborgen

geniepig /ɣəˈnipəx/ /ɣəˈnipɪx/ /χəˈnipəχ/ adj
perfidus
op een achterbakse manier en gemeen

genieten /ɣə.ni.tə(n)/ v
fruor
overgankelijk voordeel hebben van iets.

genitief n
genetīvus
(grammatica) een van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen die oorspronkelijk een oorzakelijk voorwerp aanduidde, later vooral een bezitsrelatie

genocide n
genocīdium
(juridisch) "een van de volgende handelingen, gepleegd met de bedoeling om een nationale, etnische, godsdienstige groep, dan wel een groep, behorende tot een bepaald ras, geheel of gedeeltelijk als zodanig te vernietigen: het doden van leden van de groep; het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; het opzettelijk aan de groep opleggen van levensvoorwaarden die gericht zijn op haar gehele of gedeeltelijke lichamelijke vernietiging; het nemen van maatregelen, bedoeld om geboorten binnen de groep te voorkomen en het gewelddadig overbrengen van kinderen van de groep naar een andere groep." (definitie uit Verdrag inzake de voorkoming en de bestraffing van genocide van de Verenigde Naties uit 1948)

genoeg indefinitePronoun
satis

genootschap n
circulum

genotype n
genotypus
(wetenschap) het geheel van genetische kenmerken dat een soort onderscheidt

genotzucht n
hēdonismus

genre n
genus
categorie in een kunstvorm (literatuur, muziek, film, enz.) met specifieke kenmerken

genus n
genus
(grammatica) geslacht [4]

geoefend adj
artifex
door veel oefening heel bedreven zijn

geografie n
geographia
(wetenschap) wetenschap die de aarde beschrijft

geologe n
geologista
(beroep) vrouwelijke beoefenaar van de aardwetenschappen
een vrouw die aardwetenschappen heeft gestudeerd

geologie n
geologia
(aardrijkskunde) wetenschappelijke discipline die zich bezighoudt met alles wat te maken heeft met de bouw en ontwikkeling van de aardkorst

geoloog n
geologista geologistus

geometrie n
geometria
(wiskunde) een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

geometrisch /xeo'metris/ adj
geōmetricus
betreffende de meetkunde

geomorfologie n
geomorphologia

gepeins n
cogitatio
voortdurend heel diep (en vaak ook zorgelijk) nadenken

gepensioneerd adj
umbraticus

geploeter n
sudor
moeizame, uitputtende bezigheid

gepoch n
iactantia
het voortdurend jezelf loven en prijzen

geraamte n
ossium compāgēs

geratel n
crepitus
een aanhoudend, ritmisch, luid, snel tikkend geluid
aanhoudend druk, luid en snel praten

gerecht n
cena
(kookkunst) een bepaald soort voedsel op een bepaalde wijze bereid
iudicium
(juridisch) rechtbank, de rechter

gerechtigheid n
aequitās

gereed adj
aptus

gereedkomen v
parō

gereedmaken /xə'retmakə(n)/ v
paror
1.

gereedschap n
instrumentum
(techniek) een (soms mechanisch) instrument dat gebruikt wordt om werk te kunnen doen

gereutel n
increpatio
zinloos gepraat
een luide, hoorbare, rochelende ademhaling als teken van ziekte of sterven

geriatrie n
geriatria

geringschatting n
floccinaucinihilipilificatio
iets of iemand als minderwaardig beschouwen

germanium n
germanium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ge en atoomnummer 32. Het is een grijswit metalloïde

gerochel n
increpatio
het aanhoudend, hoorbaar, moeilijk ademhalen doordat er slijm in beweging gebracht wordt
een luide hoorbare ademhaling bij een stervend persoon

gerontologie n
gerontologia
(medisch) (wetenschap) tak van wetenschap die het "ouder worden" bestudeert, zowel in lichamelijk, maatschappelijk als in geestelijk opzicht

gerst n
hordeum
(graan) zaad van Hordeum vulgare , onder andere gebruikt voor het maken van bier (wikidata: gerst )

gerucht /ɣə'rɵxt/ n
auditus
lawaai; een klein geluid
een mededeling of nieuwtje dat de ronde doet maar nog niet bevestigd is, zodat je niet zeker bent of het waar is

geruisarm adj
quiēs
weinig hinderlijk lawaai of bijgeluiden veroorzakend

geruisloos adj
impercussus

gerundium n
gerundium
(taalkunde) zelfstandig gebruikte verbogen infinitief, zoals die voorkomt in het Latijn, maar ook in andere talen zoals het Middelnederlands

gerw /ɣɛrʋ/ n
mīlifolium
(plantkunde) Achillea millefolium , een kruidachtige plant met een dubbel veerdelig blad, waardoor het lijkt of het uit zeer veel kleine blaadjes bestaat

geschenk /ɣəˈsxɛŋk/ /ʝəˈsçɛŋk/ n
donum
iets dat men iemand geeft, meestal ter gelegenheid van een speciale gebeurtenis

geschiedenis /ɣəˈsxidəˌnɪs/ n
historia
het geheel van gebeurtenissen van het verleden
(wetenschap) de wetenschap die de gebeurtenissen van het verleden beschrijft, geschiedkunde

geschiedschrijving n
historiographia

geschikt adj
idoneus
met de juiste eigenschappen

geschiktheid n
potentia

geschil n
altercatio
geweldloos conflict, vaak politiek of diplomatiek met juridische aspecten.

geschubd /ɣə'sxɵpt/ adj
squāmeus
bedekt met schubben

geschut n
artillaria

gesel /ˈɣeː.zəl/ /ˈχe.səɫ/ n
verber
werktuig van touwen of riempjes met knopen of stukjes metaal, waarmee men ter bestraffing op iemands lichaam slaat

geselen /ɣesələ(n)/ v
flagello
overgankelijk iemand met een zweep of gesel tuchtigen

gesis n
sībilus
het aanhoudend een sissend geluid maken

geslacht /χəˈslɑχt/ n
genus
(grammatica) grammaticaal geslacht, genus

geslachtsgemeenschap n
coitus
(seksualiteit) seks waarbij de man met zijn penis het lichaam van de partner binnengaat

geslachtsorgaan /ɣəˈslɑxtsɔrɣaːn/ /ʝəˈslɑxtsɔrʝaːn/ n
natura
(seksualiteit) lichaamsdeel dat de voortplanting van de soort dient

geslepenheid n
astutia

geslotenheid n
verēcundia
de mate waarin men weinig of niet bereid is te communiceren met de buitenwereld

gesnauw n
hirrītus
het voortdurend boos en geïrriteerd spreken of schreeuwen

gesnik n
singultus
het aanhoudend zachtjes huilen

gesofisticeerd adj
urbānus
technologisch hoogstaand

gesp /ɣɛsp/ n
buccula
beugel met tong of pin om twee uiteindes van één of twee riemen of linten aan elkaar te fixeren

gespannen /ɣə'spɑnɘ/ adj
intentus
in hoge mate werkzaam - (naar analogie van betekenis 1 bij trekdieren, aandrijfkettingen of tentdoeken)
trepidus
ongemakkelijk, blijk gevend van stress, het punt van (uit-)barsten naderend - (naar analogie van betekenis 1 bij boogpezen of ballonnen)

gespierd adj
torōsus
met sterk ontwikkelde stevige spieren

gespletenheid n
dissensiō
in zichtzelf tegenstrijdig; gericht op onverenigbare zaken

gesprek n
colloquium
(communicatie) een mondelinge conversatie waarbij informatie uitgewisseld wordt

gespuis n
popellus
(pejoratief) lieden van laag allooi

gestaag adj
stabilis
geleidelijk maar persistent

gestalte n
statūra
de vorm van een rechtopstaande mens

gestamel n
haesitantia
aanhoudend moeilijk en langzaam praten vaak een teken van verlegenheid

geste n
gestus

gesteeld adj
pedunculatus
met een steel

gesteente /ɣəˈstentə/ n
lapis
(geologie) het materiaal waaruit de aardkorst bestaat, bestaande uit mineralen

gesteldheid n
elementum

gestoord /ɣəˈstɔːrt/ /χəˈstɔːrt/ adj
sollicitus
(van personen) geen normale functionering van iets (vaak de geest) hebbend

getal n
numerus

getijde n
aestus
(astronomie) de periodieke verandering van de waterstand ten gevolge van de stand van de maan

getintel n
micō
een aanhoudend flonkeren

getrouw adj
fidus

getrouwd adj
marītus
een echtpaar vormend

getuige n
testis
(juridisch) iemand die een gebeurtenis heeft meegemaak of op andere wijze, veelal onder ede, een verklaring kan geven ten aanzien van de ware toedracht van een zaak

getuigen v
protestor
inergatief ~ over: een veelal beëdigde verklaring afleggen ten aanzien van de ware toedracht van een zaak

getuigenis n
testimōnium

geur /ɣøːr/ /χøːr/ n
odor
(biologie) gewaarwording met de neus van de aanwezigheid van een gasvormige uitwaseming

geurig adj
hālāns

gevaar /ɣəˈvar/ n
periculum
(groot) risico.

gevaarlijk /ɣəˈvarlək/ /ɣəˈvaːrlɪk/ /χəˈvarlək/ adj
periculosus
gevaar met zich meebrengend

gevaarte n
colossus

geval n
cāsus
één bepaalde mogelijkheid uit meerdere mogelijke

gevangene n
captus
iemand die gevangen genomen is

gevangenis /ɣǝvɑŋǝnis/ n
carcer custodia
(juridisch), (misdaad) een gebouw waarin veroordeelde personen gevangen worden gehouden vanwege hun misdaden

gevangennemen v
capiō
overgankelijk iemand van zijn vrijheid beroven en in hechtenis nemen

gevecht /ɣəˈvɛxt/ /χəˈvɛxt/ n
manus
een handgemeen

gevel /ˈxeː.vəl/ /ˈɣeː.vəl/ n
nucleus pineus
(bouwkunde) buitenmuur van een gebouw, in het bijzonder die aan de voorkant

gevelsteen n
tabella
een bijzonder gevormde steen aan de straatkant van een gebouw of huis waaraan het huis te herkennen is

geven /ˈɣevə(n)/ /ˈχevə(n)/ v
dare do
overdragen van het bezit van iets aan iemand anders

gevleugeld adj
alatus
met vleugels, voorzien van vleugels

gevlij n
addīcō

gevoel /ɣəˈvul/ n
affectus
een gewaarwording veroorzaakt door een prikkeling van het zenuwstelsel
een emotionele gewaarwording

gevoelen v
sentire

gevoelig adj
mattea

gevogelte n
aves altiles
een verzamelnaam voor vogels die gekweekt worden als voedsel

gevolg /ɣәˈvɔlx/ /ɣәˈvɔɫx/ /χәˈvɔɫχ/ n
cōnsequentia
resultaat dat voortkomt uit iets anders (de oorzaak)

gevorkt adj
bifidus
met meerdere puntige uitlopers die ontstaan uit een gemeenschappelijke basis

gewaagd adj
perīculōsus

gewas n
messis seges
(landbouw) (plantkunde) dat wat aanwast op het veld, maar nog niet geoogst is

geweer n
sclopetum

gewei n
cornu (rāmōsum)
(zoötomie) een stel uit been bestaande hoorns van herten; al dan niet vertakt

geweld n
violentia
elke dwangmatige kracht van meer dan geringe betekenis uitgeoefend op personen, goederen of zaken

geweldig /ɣə'ʋɛldəx/ adj
praeclarus
bijzonder goed

geweldpleging n
violentia

gewenning n
cōnsuētūdō
een proces waarbij een eerder ongewone prikkel steeds meer als normaal ervaren gaat worden

geweten /ɣəˈʋetə(n)/ n
cōnscientia
het deel van iemand waarmee die persoon zijn daden op goed en kwaad beoordeelt.

gewetenswroeging n
cōnscientia
met het gevoel dat men zaken verkeerd heeft gedaan, dat men niet had moeten doen wat men gedaan heeft

gewezen adj
anterior
vroegere

gewicht /ɣəˈʋɪxt/ /χəˈʋɪxt/ n
pondus
(natuurkunde) de kracht die een voorwerp op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent

gewichtigheid n
ampulla
de mate waarin iets belangrijk is; de mate waarin men iets als belangrijk ervaart

gewillig adj
ultrōneus

gewis adj
quidam

gewisheid n
firmitās
het zeker zijn van iets

gewoel n
trepidatio
conflict

gewone esdoorn n
platanus
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Acer pseudoplatanus , die inheems is in de Benelux en tot 30 meter hoog kan worden

gewone walnoot /not/ n
calva
(fruit) de vrucht van de gewone walnoten- of okkernotenboom (Juglans regia).

gewoon /ɣəˈwoːn/ /ɣəˈβ̞oːn/ /χəˈʋon/ adj
solitus

gewoon duizendblad phraseologicalUnit
Achillea millefolium
(plantkunde) Achillea millefolium, een samengesteldbloemige veldbloem met zeer fijn ingesneden blad en een wit, roze of paars bloemscherm

gewoonte /ɣəˈwoːntə/ /ɣəˈβ̞oːntə/ /χəˈʋontə/ n
consuetudo
vaste wijze om dingen te doen

gewoontegetrouw adj
solitus
volgens iemands gebruiken

gewoonweg adv
modo
niets anders dan, niets minder dan

gewricht n
artus
(anatomie) beweegbare verbinding van twee of meer beenderen

gezant n
lēgātus

gezegde n
praedicatum
(grammatica) het geheel van alle werk- en naamwoorden in een zin die samen met het onderwerp de zinsbasis (zinskern) vormen

gezel n
puer discens
middeleeuwse ambachtsman in een gilde die nog niet de rang van meester of baas had verworven

gezellig /χəˈzɛləx/ adj
invenustus
knus
pulcher
leuk, onderhoudend

gezelschap /ɣə'zɛlsxɑp/ n
coetus
een groep mensen die iets gemeen hebben
sodālitās
een vereniging met een bepaald doel

gezetheid n
adeps
het hebben van overgewicht

gezicht n
vultus
(anatomie) de voorkant van een menselijk hoofd

gezichtshoek n
sententia
(figuurlijk) de positie vanwaaruit men een bepaalde kwestie bekijkt en beoordeelt

gezin n
familia
(familie) huishouden bestaande uit een of meer ouders en hun kinderen

gezind adj
prōpensus

gezond /xə.ˈzɔnt/ /ɣə.ˈzɔnt/ adj
sanus
vrij van ziektes en zeertes
bevorderlijk voor een goede conditie

gezondheid n
salus
(medisch) welbevinden, in goede staat zijn

gezwel n
tumor
(medisch) een onnatuurlijke verdikking in het weefsel

gezwind adj
apus

gezwoeg n
labor
aan houdend hard en moeizaam werken

gids /ɣɪts/ /χɪts/ n
dux
(beroep) persoon die een groep begeleidt en uitleg geeft

gier /ɣiːr/ /χiːr/ n
vultur
(havikachtigen) benaming voor grote aasetende roofvogels met een kale kop en machtige vleugels

gierst n
milium
(plantkunde), (graan) graansoort Panicum miliaceum soort graan met fijne korrels, een historisch belangrijk graangewas in Europa, vóór de introductie van de aardappel. Thans vooral in Azië en Afrika verbouwd (wikidata: gierst )

gieter n
aspergillum
(beroep) een soort emmer met sproeibuis om de planten te begieten

gif /ɣɪf/ /χɪf/ n
toxicum
(fysiologie) substantie die in kleine hoeveelheden schadelijk of dodelijk is

gift n
donatio
v/m geld of een voorwerp dat gegeven wordt en waarvoor men niets terug verlangt
o vergif

giftig /ˈɣɪftəx/ /ˈχɪftəx/ adj
venēnifer
gif bevattend

gigantisch adj
colossēus

gij /ɣɛɪ̯/ /ɣɛː/ /χɛɪ̯/ personalPronoun
tu

gijzelaar /ˈɣɛɪ̯zəlaːr/ /ˈɣɛːzəlaːr/ /ˈχɛɪ̯zəlaːr/ n
obses
een veelal onschuldig persoon die tegen de eigen wil door een gijzelnemer gevangen wordt gehouden en die bedreigd wordt met het doel iets van derden gedaan te krijgen

gijzelhouder n
captor
iemand die personen in gijzeling houdt

gijzelnemer n
captor
iemand die personen in gijzeling neemt

gil /ɣɪɫ/ n
stridō
een harde schelle ongearticuleerde uitroep

gilde /ˈɣɪldə/ /ˈχɪɫdə/ n
collēgium

gillen /ˈɣɪlə(n)/ /ˈχɪlə(n)/ v
poscere
een harde schelle ongearticuleerde uitroep slaken

gin n
gin

gips n
gypsum
(scheikunde) een uit calciumsulfaat en water uithardende witte vaste stof: CaSO4·2H2O

giraf /ʒi'rɑf/ n
camelopardalis
(evenhoevigen) Giraffa camelopardalis , een herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns

giraffe n
camelopardalis
(evenhoevigen) Giraffa herkauwend dier dat in Midden-Afrika leeft met een zeer lange hals, een geel en bruin gevlekte huid en kleine hoorns Giraffa camelopardalis

gissen v
dīvīnō
een vermoeden uitspreken over iets

gissing n
coniectūra
gedachte waarvoor men onvoldoende gegevens heeft om de juistheid of onjuistheid ervan te kunnen vaststellen

gist n
fermentum
(biologie) de naam voor een aantal soorten eukaryote micro-organismen

gisten v
fermentō

gister /ˈɣɪstər/ /ˈχɪstər/ adv
heri here
de laatste dag die voltooid is

gisteren /ˈɣɪstərə(n)/ /ˈχɪstərə(n)/ adv
heri here
(tijdrekening) de laatste dag die voltooid is

giswerk n
coniectūra
iets wat men doet door gokken en raden

gitaar /ɣi'tar/ n
fides
(muziekinstrument) een muziekinstrument, gewoonlijk met zes snaren, bespeeld met de vingers of een plectrum

glad adj
glaber

gladiator n
gladiātor

gladstrijken v
poliō
door strijken glad of effen maken

glamour n
nitor
betoverend uiterlijk, schone schijn

glanzen v
nitere
absoluut in zekere mate licht weerspiegelen of voortbrengen

glas /ɣlɑs/ /χlɑs/ n
vitrum
(materiaalkunde) niet-kristallijne vaste stof
(materiaalkunde) een glas (volgens betekenis 1) op basis van siliciumoxide (SiO2), dat veel wordt gebruikt voor de vervaardiging van vensters, glazen (betekenis 3) e.d (wikidata: glas )
(drinken) een uit glas (volgens betekenis 2) vervaardigd object dat dranken of andere vloeistoffen kan bevatten

glasachtig lichaam n
corpus vitreum

glaucoom n
glaucoma
(medisch) een aandoening waarbij een verhoging van de druk in de oogbol onbehandeld tot gezichtsvelduitval en uiteindelijk tot blindheid leidt

glazenwasser n
purgator fenestrarum

glazig adj
vitreus
als glas, op glas lijkend, glasachtig

gletsjer n
glaciarium
(glaciologie) een ijsmassa die gevormd wordt op land en dik en groot genoeg is om bergafwaarts te stromen

glibberig adj
lubricus
moeilijk houvast op te krijgen

glijden /ˈxlɛɪdə(n)/ /ˈɣlɛːdə(n)/ v
lābor
ergatief met geringe wrijving gericht voortschuiven

glimlach n
risus
een gelaatsuitdrukking die een geluidloze lach verraadt

glimlachen /'ɣlɪmlɑχən/ v
subridere
inergatief zacht onhoorbaar lachen

glimmen v
luceō
absoluut sterk licht weerkaatsen
absoluut in het donker licht uitzenden

glimworm n
lampyris
(kevers) een nachtelijk lichtgevend kevertje uit de familie Lampyridae . Ze staan ook wel bekend onder de namen vuurvliegjes of gloeiwormen. Ze zijn vooral bekend doordat ze licht geven (bioluminescentie). Over de hele wereld komen ca. 2000 soorten voor en er worden regelmatig nieuwe ontdekt. Minder bekend is dat deze insecten in feite kevers zijn en geen wormen of vliegen

glinstering n
fulgeō
licht schittering

globe n
globus

globulair adj
globōsus

gloed /ɣlut/ n
luceō

gloeidraad n
fibra

gloeien v
luceō

gloeiend adj
calidus

gloeiing n
luceō
een warme gloed; een golf van warmte

gloeilamp /ˈɣluilɑmp/ n
ampulla electrica
een lamp die licht produceert met een gloeidraadje

glorie n
glōria
roem, luister

glorieus /ɣloːriˈjøːs/ adj
gloriosus
dat iets roemrijk is

glossarium n
glossarium

glunderend adj
lūcidus
van een persoon dat hij geluidloos lacht omdat hij heel blij is

gluren /ˈɣlyː.rə(n)/ v
pīpō
inergatief in het geheim aandachtig naar iemand kijken

gluten /'ɣly.tə(n)/ n
gluten

goal n
stultus#Substantiv.2C_m
(sport) doelpunt

god /ɣɔd/ /ɣɔt/ /χɔt/ n
deus
(religie) hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

goddelijk adj
divinus

goddeloosheid n
impietas
gebrek aan eerbied of geloof in een godheid

godgans adj
omnia
(informeel) heel, geheel (vooral van tijdsperiodes zoals bijvoorbeeld dag)

godgeleerdheid n
theologia

godheid n
deus
(religie) een hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

godin /ɣoˈdɪn/ n
dea
een vrouwelijke godheid

godsdienst /ˈɣɔtsdinst/ n
religio
een geloof en alle daar bij horende rituelen en doctrines

godshuis n
aedes

godslastering n
blasphēmia
(religie) belediging of bespotting van God/een godheid

godsvruchtig adj
reverens
van een persoon dat hij gelooft in god

godverlaten adj
miser
heel erg vervelend, letterlijk: zelfs niet meer op de steun van god kunnen rekenen
heel erg eenzaam en verlaten

godvrezend adj
pius
veel eerbied en angst hebben voor god en zijn geboden
braaf, netjes en bescheiden

godzalig adj
pius
op een vrome, godvruchtige, godvrezende wijze

goed adj
bonus
kwaliteit bezittend, aan verwachtingen voldoend

goed adv
bene
op goede wijze

goedemorgen /ˌɣudəˈmɔrɣə(n)/ interjection
salvē
groet die in de morgen gebruikt wordt

goedenacht interjection
bona nox
een wens uitgesproken in de avond voor het slapengaan

goedgeefs adj
generōsus

goedgeefsheid n
generōsitas
de mate waarin iemand geneigd is anderen met gulle hand iets te schenken

goedgezind adj
commŏdus
gunstig gezind

goedgunstigheid n
bonitas
het vriendelijk zijn

goedheid n
bonitās
de hoedanigheid van het goed zijn

goedkeuren v
approbō
toestemming verlenen

goedkoop adj
parabilis
(handel) laag in prijs

goedpraten v
velare
overgankelijk argumenten aanvoeren om iets dubieus of verkeerds als acceptabel te zien

goesting n
appetitus
zin, trek, verlangen

goj /ɡɔj/ n
gens
(Jiddisch-Hebreeuws) niet-jood

gok /ɣɔk/ /χɔk/ n
alea
een keuze zonder het juiste antwoord te weten

gokken /ˈɣɔkən/ /ˈχɔkən/ v
sponsiō
inergatief (Jiddisch-Hebreeuws) iets van waarde, veelal geld, inzetten op de mogelijke uitkomst van iets onzekers

golf /χɔl(ə)f/ n
unda
een meestal door de wind veroorzaakte opwaartse verstoring van de waterspiegel
(natuurkunde) een natuurkundige verstoring die zich voortplant via een medium als water of lucht
(figuurlijk) een plotse tijdelijke toename van een verschijnsel
(aardrijkskunde) een grote baai
(taalkunde) spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter g
(elektronica) frequentieband voor radioverkeer
pilamalleus
(sport) een balspel waarbij een golfbal met een golfclub in een aantal slagen in de hole moet worden geslagen.

goniometrie n
trigonometria
dat deel van de wiskunde dat zich richt op hoeken en de metingen die men daaraan kan verrichten

gonorroe n
gonorrhoea
(medisch) een geslachtziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Neisseria gonorrhea

goochelaar n
praestīgiātor
(beroep) iemand die een publiek verbaast met schijnbaar onmogelijke handelingen

googol n
googol

gooien /ˈɣoːi̯ən/ /ˈχoːi̯ən/ v
jacio
overgankelijk het door de lucht verplaatsen van een voorwerp, al dan niet naar een doelwit

goor adj
squālidus
onsmakelijk, vies op een onhygiënische of immorele wijze

goot n
canālis

gootsteen /ˈɣotsten/ n
fusorium
een bak, meestal ingebouwd in een aanrecht, onder een kraan en met een afvoer

gordel n
cingulum
(kleding) een band die om het middel gedragen wordt, ter bescherming bij bijv. vechtsport of in de auto

gordelriem n
lorum
(kleding) leren riem die men om het middel draagt

gordijn /ɣɔrˈdɛːn/ /χɔrˈdɛɪn/ n
aulaeum
een doek ter afdekking van bijvoorbeeld een raam

gorilla n
gorilla
(primaten) Afrikaanse mensaap uit het geslacht Gorilla , de grootste nog levende primaten verdeeld in twee soorten waarvan de westelijke gorilla de grootste populatie kent

gors /ɣɔrs/ /χɔrs/ n
emberiza
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Emberizidae

goud /ɣʌʊt/ n
aurum
(scheikunde), (element) een edelmetaal met atoomnummer 79 dat wordt aangegeven met het symbool Au, het is een geel metalliek overgangsmetaal

goudbrasem n
Sparus aurata
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Sparus aurata , een zeebrasem met goudglans als de zon op het water schijnt, hij bezit ook een typerende zwarte vlek achter de kieuwdeksels

goudhaantje n
regulus
(zangvogels) bepaald soort klein vogeltje met een goudkleurig kruintje Regulus regulus

goudpoeder n
balux
goud in poedervorm

goudsmid n
aurifex
(beroep) een smid die met goud werkt

goudstof n
balux
goudpoeder
goudkleurig weefsel

goudvink n
Pyrrhula pyrrhula
(zangvogels) bepaald soort vogel, Pyrrhul pyrrhula uit de familie van vinkachtigen (Fringillidae )

goudvis /ˈɣaʊ̯d.vɪs/ /ˈɣɔʊ̯t.fɪs/ /ˈχʌʊ̯t.fɪs/ n
hippurus
(straalvinnigen) bepaald soort kleine goudkleurige of rode vis die uit China afkomstig is en die door veel mensen thuis gehouden wordt Carassius auratus auratus

gourmand n
gluttō
iemand die weet te genieten van goed eten

gouverneur n
gubernator
(beroep) het hoofd van een regering, van een kolonie, staat of andere subnationale staatseenheid

gouw n
ager
gewest van het vroegere Frankische rijk

graad n
gradus
(wiskunde) eenheid om hoeken te meten (1/360 deel van de cirkelomtrek), onderverdeeld in minuten en seconden, booggraad
titulus
elk van de gelijke delen waarin sommige schaalverdelingen verdeeld zijn, vooral die van thermometers
(onderwijs) groepering van 2 opeenvolgende jaren in het lager en secundair onderwijs in België
titel die na afgelegd examen, verdedigde stellingen enz. aan een studerende wordt toegekend b.v. meestergraad
(wiskunde) macht

graaf /ɣraf/ n
comes
(leenstelsel), (adel) edelman, erfelijk bestuurder van een graafschap; oorspronkelijk leenman van een vorst, één rang lager dan markies, naderhand steeds meer zelfstandig heerser

graafschap n
comitatus

graag /ɣrax/ /χraχ/ adv
libenter
met plezier

graag gedaan interjection
libenter
beleefd antwoord nadat je bedankt bent

graagte n
appetitus
genoegen

graan /ɣran/ n
granum

gracht /ɣrɑɣt/ n
fossa

gradering n
taxātiō
niveau

gradueel adj
graduāle
(medisch) trapsgewijs, in graad

graf /ɣrɑf/ /χrɑf/ n
sepulcrum
ruimte om één of meer lijken in te begraven
plaats waar één of meer lijken begraven liggen

grafheuvel n
tumulus
kunstmatige heuvel die is opgeworpen om als graf te dienen

grafiet n
plumbāgō
(mineraal) in plaatjes gekristalliseerde koolstof, o.a. gebruikt als tekenstift

grafkuil n
sērius
ruimte waar de stoffelijke overschotten van een overledene kunnen rusten

grafschrift n
epitaphium
op een grafsteen gegraveerde korte tekst, gewijd aan de overledene

grafsteen n
lapis
een rechtopstaande gebeeldhouwde steen die de aanwezigheid van een graf markeert

grammatica n
grammatica
(taalkunde) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

grammaticaal adj
grammaticālis

granaat n
carbunculus
o: (mineraal) een groep kubische mineralen behorende tot de nesosilicaten, meest voorkomend in metamorf gesteente en gebruikt als halfedelsteen

granaatappel n
malum granatum granatum
(fruit) vrucht van een dergelijke boom

granaatappelboom n
puniceus
(bloemplanten) Punica granatum , een tot zes meter hoge struik uit de kattenstaartfamilie (Lythraceae) dan wel de familie Punicaceae (orde is in revisie) met lange, doornige takken

grandeur n
granditās
iets dat macht en grootsheid uitstraalt en imponeert

graniet /ɣɾaˈni:t/ n
granitum
(geologie) hard stollingsgesteente bestaande uit lichtgekleurde, met het blote oog onderscheidbare mineralen

grap /ɣrɑp/ /χrɑp/ n
iocus
verhaal dat of handeling die erop gericht is om de lachlust op te wekken

grapefruit n
malum paradisi
(fruit) Citrus paradisi een gele of rode, enigszins bitter smakende citrusvrucht

grappig /ˈɣrɑpəχ/ adj
ioculāris
de lust tot (glim-) lachen opwekkend

gras /ɣrɑs/ n
gramen
(plantkunde) plantenfamilie omvattende gras (zie betekenis 2), graan, rijst, bamboe
bepaalde groep van soorten binnen die familie die gebruikt wordt in de tuin, op (sport)velden, in de wei...

grasduinen v
tondeō
1. voor je plezier ergens rond snuffelen

grasperk n
virectum
afgegrensd grasveld in tuin of park

grasrijk adj
grāmineus
(aardrijkskunde) begroeid met veel gras

graszode n
caespes

gratie n
gratia
(juridisch) het afzien van de uitvoering van een straf

gratis adj
grātīs
wat zonder betaling verkregen wordt

grauw adj
canus
donkergrijs, kleurloos

grauwheid n
mōrōsitās
het grauw, grijs, monotoon en saai zijn

graveerder n
caelātor

graveerstift n
Caelum
(gereedschap) een stalen pen met scherpe punt, of voorzien van een carborundum of diamanten steentje, om in allerlei materiaal een tekst of tekening te graveren

gravel /ˈgrɛ.vəɫ/ n
pavimentum
(sport) roodkleurig steengruis dat in de 20e eeuw veel werd gebruikt voor de verharding van tennisbanen en atletiekbanen

gravelbaan /ˈgrɛ.vəɫˌban/ n
pavimentum
een tennisbaan bekleed met gravel

graven v
fodio
overgankelijk een gat in de grond maken met de handen of met een graafwerktuig

graveren v
caelō
overgankelijk met een scherp gereedschap een tekening of tekst krassen in glas of metaal

gravering n
caelātūra
afbeelding die met een scherp voorwerp in iets gesneden is

graveur n
caelātor

gravin n
comitissa
(adel) vrouwelijke graaf

gravitatie n
gravitās
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

gravure n
caelāmen
decoratie in metaal, glas of edelsteen gesneden

grazen /'χrazə(n)/ v
pasco
inergatief het eten van gras en andere bodemvegetatie zoals bijvoorbeeld runderen dit doen

gregoriaans adj
Gregorianus

grens /ɣrɛns/ n
finis
(aardrijkskunde) (politiek) de raaklijn tussen twee landen

gretig /ˈxretəx/ adj
avidus
reikhalzend uitziend naar iets, gespitst op iets, happig op iets

griep /ɣrip/ n
influentia
(medisch) een virusziekte die jaarlijks vele mensen ziek maakt en die voor ouderen gevaarlijk kan zijn

griet /ɣrit/ /χrit/ n
digitus impudicus
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Scophthalmus rhombus uit de familie van tarbotachtigen Scophthalmidae

grievend adj
iniuriosus
gericht om iemand te kwetsen en te beledigen

griezelen v
tremor
inergatief gevoelens van angst en afkeer ervaren

griffioen n
gryps
Oudgrieks fabeldier met de kop, voorpoten en vleugels van een adelaar en de romp, achterpoten en staart van een leeuw

grijpen v
carpo
plotseling iets of iemand beetpakken

grijs adj
cinereus
(kleur) de kleur grijs hebbend

grijsaard n
senex
oude man

grijsharig /ɣrɛɪsˈɦarəx/ adj
cānus
met grijs haar

gril n
arbitrium
v/m onredelijk en willekeurig gedrag

grill n
transenna

grillig adj
inconstans

grimeren v
compensō

grimmig adj
torvus

grind n
glārea

groef n
rima
lange en smalle uitholling, insnijding, diepe rand

groei /ɣruj/ /χruj/ n
auctus
het groter worden

groeien /ˈɣrui̯ə(n)/ v
crescere
ergatief groter worden

groen adj
viridis
(kleur) met de kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben

groen n
viridis
(kleur) kleur zoals bladeren van planten die meestal hebben, geel met blauw gemengd; secundaire kleur, in het spectrum gelegen tussen geel en cyaan, met een golflengte van ca. 550 nm

groente n
olus holus
(plantkunde) (voeding) eetbare planten of delen daarvan, echter let op!

groenteboer n
holitor
(beroep) iemand die een detailhandel in groente en fruit bedrijft
(groente) (handel) winkel waar groente en fruit verkocht wordt

groentetuin n
holerarium
een tuin waar groenten worden gekweekt voor eigen gebruik

groep /ɣrup/ /ʝrup/ n
circulus
uit meerdere personen, dieren of eenheden bestaand geheel

groeperen v
circulor
overgankelijk in groepen stellen

groet /ˈɣrut/ /ˈχrut/ n
salūtātiō
een uiting waarbij men elkaars aanwezigheid erkent wanneer men elkaar ontmoet

groeten /ˈɣrutə(n)/ n
salutare
1. iemand goedendag of gedag zeggen

grommen v
ganniō
inergatief een dreigend geluid voortbrengen

grond n
solum
(geologie) een bepaald stuk van het aardoppervlak
(geologie), (plantkunde) de stof van het aardoppervlak waarop planten en bomen groeien
(geologie) het aardoppervlak in algemene zin
(figuurlijk) de reden of basis van gedrag, houding, standpunt of motief

gronden v
flōs
(scheepvaart), (verouderd) de waterdiepte peilen met een dieplood, en eventueel tevens een monster van de bodem nemen door een vetgemaakte holte in de onderkant van het dieplood

grondgebied n
territōrium
het gebied waarover een instantie of overheid het beheer heeft

grondig adj
accuratus
vrijwel overal aandacht aan schenkend

grondlegger n
conditor

grondsop n
sedimentum

grondvesten /'xrɔntfɛstə(n)/ v
erigo
1. de basis leggen voor

grondwet n
constitutio
(regering) wet die de principes van een staat definieert

groot /ɣroːt/ adj
magnus grandis
meer dan normaal in formaat
magnus
bewonderenswaardig, goed
machtig, belangrijk

grootcirkel n
circulus maior
(wiskunde) (aardrijkskunde)een cirkel die op een bol de omtrek markeert. De grootcirkel en bol hebben een gemeenschappelijk middelpunt, de doorsneden zijn gelijk, en het vlak van de cirkel verdeelt de bol in twee gelijke delen

groothandel n
acervatim
(economie) de handel die producten van fabrikanten koopt en doorverkoopt aan o.a. kleinhandelaars.

grootmoeder n
avia
(familie) de moeder van een ouder

grootmoedigheid n
magnanimitas
op een krachtige manier heel gul zijn

grootouder /ˈgrotˌʌʊdər/ n
avus
(familie) de ouder van een ouder

groots adj
grandis
verheven, groot van opzet

grootsprakerig adj
grandiloquus
met een brutale, grote mond

grootsteeds adj
metropolitanus
wat kenmerkend is voor de grote stad en dus niet of veel minder voorkomt in een dorp

grootte n
magnitūdō

grootvader /ˈɣroːtˌfaːdər/ n
avus
(familie) de vader van een ouder

groovy adj
merus
gaaf

grot /ɣrɔt/ n
caverna
een onderaardse holte

grote klaproos n
papaver

grotendeels adv
plērumque
voor het grootste, belangrijkste gedeelte

gruwel /ˈxrywəl/ n
abōminātiō
(religie) wat afschuw opwekt

gruweldaad n
atrocitas

guave n
guajava
(fruit) de vrucht van Psidium guajava (wikidata: guave )

guirlande n
serta
(bloemen)slinger
ornament in de vorm van een bloemenslinger

guit n
furcifera
grappig persoon en vooral een grappig klein kind

gul adj
generōsus
vrijgevig

guldenroede n
solidago

gulweg adv
explicātus
zonder omwegen; rechttoe rechtaan

gulzig /ˈxʏlzəx/ adj
vorax
met overmatige gretigheid iets verorberend

gunst /ɣɵnst/ /χɵnst/ n
venia
vrijwillig iemand ter wille te zijn door het verlenen van een dienst of goed, zonder dat de ontvanger er recht op heeft of dat de gever er toe verplicht is

gunsteling n
mellītus
iemand die bevoordeeld wordt; iemand die veel gunsten ontvangt

gunstig adj
commŏdus

guts n
gulbia
(gereedschap) een gootvormige steekbeitel voor houtbewerking

guurheid n
asperitās
van het weer dat het koud, winderig en vaak ook regenachtig is

gym /ɣɪm/ n
gymnasium
gymnasium

gyroscoop /ˌɣiroˈskop/ n
gyroscopium

haag n
saepēs
een afscheiding bestaande uit kreupelhout of struikgewas

haagbeuk n
carpinus
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Carpinus betulus , die veel in heggen voorkomt, inheems is in de Benelux en tot 25 meter hoog kan worden en behoort tot de berkenfamilie, Betulaceae

haai /haːɪ̯/ /ɦaɪ̯/ n
squalus
(kraakbeenvissen) benaming voor roofvissen uit de superorde Selachimorpha

haak /haːk/ n
hamus

haaks adj
perpendiculāris
(wiskunde) onder een rechte hoek

haan /ɦan/ n
gallus
(dierkunde) mannelijk dier bij de hoenderachtige vogels

haar n
capillus coma
(anatomie) hoofdhaar, uitgroeisel van het epidermis dat delen van het hoofd bedekt

haarband n
torulus
sierband die in het haar gedragen wordt

haard n
focus
(wonen) een plaats in de woning bedoeld om er een vuur te branden

haarmos n
adiantum
(mossen) geslacht Polytrichum uit de familie Polytrichaceae

haarspeld /ˈharspɛlt/ n
crīnāle
een doorgaans dunne speld waarmee het haar kan worden opgestoken

haas n
lepus
(haasachtigen) benaming voor dier uit het geslacht Lepus , met lange achterpoten, een gespleten lip en lange oren

haast /hast/ adv
paene
bijna

haasten /'ɦastən/ v
festīnō
wederkerend trachten om dat wat men te doen heeft snel af te maken

haastig adj
festīnus
zich niet de tijd nemend

haastige spoed is zelden goed /ˈhastəxəˌsput ɪˈzeldə(n)ˌɣut/ interjection
canis festinans caecos parit catulos qui festinavit non hunc deus juvabit qui nimium properat, serius absolvit
(spreekwoord) iets overhaast doen levert vaak fouten op

haat /ɦaːt/ n
odium
sterk gevoel van vijandschap

habitueel adj
habitualis
(medisch) uit gewoonte

hacken v
caedere
overgankelijk (informatica) inbreken in een informatiesysteem (om gegevens te roven of te wijzigen)

hacker n
effractarius electronicus
(informatica) iemand die zich onbevoegd toegang verschaft tot een computersysteem

hafnium n
hafnium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hf en atoomnummer 72. Het is een staalgrijs overgangsmetaal

hagedis n
lacerta
(reptielen) langstaartig, geschubd reptiel uit de onderorde Lacertilia (Sauria)

hagel /haɣəɫ/ n
grando
(meteorologie) bolvormig ijs dat als neerslag uit de hemel valt

hagelen v
grandinat
onpersoonlijk, (meteorologie) het uit de hemel neerkomen van hagelstenen

hagelsteen /ˈhaɣəɫˌsten/ n
grando
een klontje ijs dat als neerslag uit de lucht komt

hak n
fulmenta
(anatomie) hiel van de voet

haken v
adhāmō
overgankelijk bevestigen d.m.v. een haak

hakkelen v
balbutio
inergatief moeilijk en onzeker spreken met herhaling van klanken

hakkelend adj
balbus
onhandig, ongemakkelijk, stotterend pratend of optredend

hakkelig adj
balbus
op een hakkelende niet vloeiende manier

hal /ɦɑl/ n
auditorium
ruimte achter de voordeur
een grote overdekte ruimte gericht op het uitvoeren van activiteiten

halen /ˈɦalə(n)/ v
adfero
overgankelijk ergens heengaan met als doel om iets of iemand mee terug te brengen

half /ɦɑlf/ adj
dīmidium
de helft zijnde

halfbroer n
agnatus

halfgeleider n
semiconductrum
(natuurkunde) een stof die de elektriciteit slecht of alleen in bepaalde omstandigheden geleidt
(elektrotechniek) (elektronica) een elektronisch onderdeel dat is opgebouwd uit halfgeleidende materialen

halfgod n
sēmideus

halfheid n
claudicātūrus
de mate onvolledig zijn

halfrond n
hēmisphaerium
(wiskunde), (geologie) (aardrijkskunde) het oppervlak van een halve bol, met name van de aarde

halfzus n
agnata

halfzuster n
soror eodem matre nata
(familie) een vrouwelijk persoon die óf dezelfde moeder óf dezelfde vader heeft als jou

halleluja /hɑleˈlyja/ n
allelūia
(Jiddisch-Hebreeuws) oproep in een aantal psalmen om de Heer te prijzen (24×: Ps. 104:35 +; ook 4× in NT)

hallo interjection
salve salvete
groet

hallucineren v
hallūcinor
inergatief zinsbegoochelingen hebben

halogeen n
halogenus

hals n
collum

halsband n
mellum
een om de hals en nek gesnoerde band

halsstarrigheid n
obstinātiō
het te vasthoudend zijn

halster n
capistrum

ham /ɦɑm/ n
perna
(voeding) het vlees van de achterkant van een varken o.a. geschikt als beleg voor de boterham

hamburger /ˈham.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.ɣər/ /ˈhɑm.bʏr.χər/ n
isicium
(voeding) schijf rundvlees die gebakken of gegrild wordt, een burger

hamel n
vervex
(dierkunde) (landbouw) gecastreerde ram

hamer /ˈhamər/ n
malleus martellus
(gereedschap) werktuig dat kan worden gebruikt om te slaan
malleus
(anatomie) één van de drie gehoorbeentjes in het oor

hamster n
cricetus
(knaagdieren) Cricetus cricetus , klein knaagdiertje dat als huisdier gehouden kan worden

hand /ɦɑnt/ n
manus
(anatomie) uiterste deel van de arm, voorbij de pols

handarbeid /ˈɦɑnt.ɑr.bɛɪ̯t/ /ˈɦɑnt.ɑr.bɛːt/ n
manuopera

handdoek /hɑnduk/ n
mantele
(textiel) een doek waarmee men zich afdroogt

handel /ˈɦɑndəl/ n
commercium
(economie) de in- en verkoop van goederen

handelen v
ago
inergatief iets doen, al of niet met de handen, optreden, gedrag

handelend adj
histriōnia
bezig zijnd met het verrichten van activiteiten

handeling n
āctus
datgene dat gedaan is

handenarbeid /ˈɦɑn.dən.ɑr.bɛɪ̯t/ /ˈɦɑn.dən.ɑr.bɛːt/ n
manuopera

handgeklap n
applausus
geluid maken door beide handen met kracht tegen elkaar te slaan om het ritme aan te geven

handhaven v
habeo
overgankelijk iets doen voortbestaan, aan iets vasthouden

handhaving n
tuitiō

handig /ˈɦɑndɪɣ/ /ˈɦɑndɪχ/ adj
dolōsus
goed met de handen om kunnen gaan

handje n
manicula
1. verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord hand

handlood n
cathetus
(scheepvaart)(verouderd) staafvormig gewicht aan een touw (de loodlijn) om de waterdiepte te peilen, en tevens kan in de vetgemaakte holle onderkant een monster van de bodem worden genomen

handpalm n
palma
(anatomie) binnenzijde van de hand

handpeillood n
cathetus
(scheepvaart)(verouderd) staafvormig gewicht aan een touw (de loodlijn) om de waterdiepte te peilen, en tevens kan in de vetgemaakte holle onderkant een monster van de bodem worden genomen

handschoen /hɑnd.sxun/ /ɦɑnt.sxun/ /ɦɑnt.sχun/ n
chirotheca
(kleding) een handkledingstuk met aparte vingers

handtas n
sacculus

handtekening n
subscriptiō

handvest n
carta

handvol n
manipulus
klein aantal

hanenkam /ˈhanə(n)kɑm/ n
crista
(schimmels) (voeding) Cantharellus cibarius , een eetbare paddenstoel met een lichte pepersmaak
een kam van een haan
een kamvormig kapsel midden over het overigens kaalgeschoren hoofd

hangen /ˈɦɑŋə(n)/ v
pendeō

hangmat /ˈɦɑŋmɑt/ n
lectulus pensilis
een doek of net dat aan de uiteinden opgehangen wordt en waarin personen kunnen liggen

hap n
frustum
(voeding) voedsel of iets anders dat je door het openen en sluiten van je lippen in je mond krijgt

haperend adj
claudicātūrus
tijdelijk niet of slecht functionerend

hapering n
claudicātūrus
aarzeling

harder /'ɦɑrdər/ n
mugil
(visserij) (Antillen) bepaald soort zeevis, Mugil curema

hardhandig adj
durus

hardhorig adj
surdaster
(medisch) slecht kunnen horen

hardrijder n
cursor
(verkeer) iemand die te snel rijdt met een auto of motorfiets

hardvochtig adj
insensibilis
zonder medelijden

hardware n
apparatus computatralis
(informatica) elektronische en mechanische delen in en om computersystemen

harig adj
hispidus

harigheid n
capillātūra
het met (veel) haar begroeid zijn; het hebben van haar

haring /ˈɦarɪŋ/ n
aringus
(straalvinnigen) (visserij) (voeding) bepaald soort zilvergrijze zoutwatervis, geschikt voor consumptie, Clupea harengus

hark n
rastellus
(gereedschap) tuingereedschap aan lange steel, met een reeks tanden aan de onderzijde

harken /hɑrkə(n)/ v
inclinatitas

harkerig adj
dūrē
stijf en gedwongen

harlekijn n
balatrō
een grappig, koddig persoon in het algemeen

harmoniseren v
concino
standaardiseren

harmonium n
harmonium
(muziekinstrument) een toetsinstrument dat gerekend wordt tot de aerofonen

harnas n
harnascha
een wapenuitrusting gemaakt van metalen platen die het lichaam volledig of grotendeels bedekt

harp n
psalterium harpa
(muziekinstrument) een instrument met een driehoekige vorm met voor elke toon een aparte snaar

harpij n
harpyia
(scheldwoord) feeks

harrewarren v
jurgo
inergatief ruzie maken

hars /ɦɑrs/ n
resina
(plantkunde) het stroeve en plakkerige product van boomsappen, met name van naaldbomen

hart /ɦɑrt/ n
cor

hartaanval n
infarctus myocardii
(medisch) het afsterven van hartspierweefsel door afsluiting van een kransslagader of een tak hiervan

hartinfarct n
attacca cordis
(medisch) verstopping van een kransslagader of een tak hiervan, leidend tot het afsterven van hartspierweefsel

hartkamer /ˈhɑrt.ka.mər/ /ˈɦɑrt.ka.mər/ n
ventriculus
(anatomie) één van twee kamers van het hart

hartklep /ˈhɑrtklɛp/ n
valvula cordis
(anatomie) hartweefsel in de vorm van een vlies dat samengetrokken door een spiertje terugstromen van het verder gepompte bloed tegengaat

hartstilstand /ˈhɑrtstɪlstand/ /ˈhɑrtstɪlstɑnt/ /ˈhɑrtstɪɫstɑnt/ n
cessatio circulationis
(medisch) het stoppen van het kloppen van een hart

hartstocht n
perturbatio

hartversterking n
vellicō
(drinken) glaasje sterke alcoholische drank

hartzakje n
pericardium
(anatomie) een taai ondoorzichtig vliesachtig zakje in de thorax, waarin het hart zich bevindt

hassium n
hassium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Hs en atoomnummer 108. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

hatelijkheid n
reiciō
krenkende, pijnlijke, gemene opmerking

haten /'ɦatə(n)/ v
odisse
overgankelijk kwade gevoelens jegens iemand koesteren

haven /ɦavə(n)/ n
portus
(waterbeheer) natuurlijke of aangelegde aanlegplaats voor schepen

havenbekken n
lebes
(scheepvaart) water in een haven waarover schepen van en naar hun aanlegplaats kunnen varen

havenen v
damnum

haver n
avena
(graan), (voeding) zaden van het graangewas Avena sativa (wikidata: haver )

havik /ˈɦavɪk/ n
Accipiter gentilis
(havikachtigen) Accipiter gentilis , een roofvogel die op kleine zoogdieren en vogels jaagt
accipiter
(figuurlijk), (politiek) iemand die graag een oorlog wil uitlokken

hazelaar n
corylus
(bloemplanten) Corylus avellana een in West-Europa inheemse struik uit de berkenfamilie (Betulaceae ). De vrucht van de hazelaar is de hazelnoot, waarvan de kern eetbaar is

hazelmuis /ˈɦa.zəlˌmœːs/ /ˈɦa.zəɫˌmœʏ̯s/ n
glis
(knaagdieren) knaagdier in de familie van slaapmuizen, Muscardinus avellanarius

hazelnoot /ˈhazəɫˌnot/ n
abellana
(plantkunde) Corylus avellana een vrucht van de hazelaar

hazenlip /ˈhaː.zə(n)ˌlɪp/ n
labium leporinum

hebben /ˈɦɛbə(n)/ v
habere esse
absoluut als onderdeel hebben, omvatten, bevatten

hebzuchtig adj
avidus
blijk gevend van hebzucht, hebberig

hecatombe n
hecatombe

hechtheid n
firmitas
de betrouwbaarheid en stevigheid van iets of iemand, ook in figuurlijke zin

hechting n
sūtūra

hectoliter n
hecatolitrum
(wiskunde), (eenheid) een inhoudsmaat ter grootte van 100 liter, weergegeven met symbool hl, hL of hℓ

hectometer n
hecatometrus
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 102 meter, 100 meter of 0,1 kilometer, weergegeven met symbool hm

heden /ˈhedə(n)/ adv
hodie
(formeel) in de tegenwoordige tijd, in deze tijd
(formeel) op deze dag

heden /ˈhedə(n)/ n
praesentia

hedonisme n
hedonismus
een filosofische leer die stelt dat (zinnelijk) genot het richtsnoer van het menselijk handelen hoort te zijn en het hoogste goed is

heel /heːl/ adj
cunctus
niet stuk, niet gebroken

heel /heːl/ adv
maximē
in hoge mate

heelal /he.ˈlal/ /ɦe.ˈlaɫ/ n
universum
(astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

heelkunde n
chirurgia
(medisch) de tak van de geneeskunde die met operatie probeert te genezen

heen /ɦeːn/ adv
procul

heer /ɦɪːr/ n
dominus
m man
m deftig persoon
m belangrijk persoon
m welgemanierd persoon, gentleman
m heerser
m persoon in wiens dienst men staat, meester, baas
m bezitter van een heerlijkheid
m houder van zekere adellijke titel
m aanspreektitel voor mannelijke personen
m (kaartspel) een van de vaste kaarten, waarvan de waarde meestal tussen die van vrouw en aas in ligt
o (verouderd) (militair) (onveranderlijk); leger

heerlijk adj
sapidus
zeer aangenaam
erg smakelijk
van de (lands)heer

heerlijkheid n
imperium
(historisch) adellijk grondbezit, als onderdeel van het feodale systeem dat eeuwenlang bestond in veel delen van Europa
(historisch), (militair) adellijke legereenheid
(religie) gelukzaligheid in religieuze context
(figuurlijk) iets bijzonder aangenaams

heerschappij /hersxɑˈpɛi/ n
imperium
(politiek) geheel der dingen waarover iemands macht zich uitstrekt, waarover hij heerst (bewind uitoefent) en het daarbij horende gezag geniet

heersen /hersə(n)/ v
regimen
inergatief de macht uitoefenen

heerser n
tyrannus
(politiek) iemand die de macht uitoefent

heester n
arbuscula

heet /ɦeːt/ adj
calidus
heel warm
scherp, pittig, brandend van smaak
op enige wijze seksueel getint of seksueel aantrekkelijk

heetgebakerd adj
īrācundus
van een persoon dat deze nogal snel heel boos is

hefboom n
vectis
(natuurkunde) staaf of boom die op een draaipunt rust en waarvan de lange arm bewogen wordt om een zwaar voorwerp op de korte arm in beweging te zetten

heffen v
animo

heffing n
feudum
het vorderen, het heffen meestal van belastingen of accijnzen

heftig /ɦɛftəx/ adj
tētricus
extreem in mate

heg n
saepes
een (meestal lijnvormige) aanplanting van struiken en/of bomen die dient om ruimten te scheiden

hei n
erice

heide /ˈhɛɪ̯də/ /ˈhɛːdə/ n
erice
een met heidekruid begroeide vlakte

heiden n
ethnicus
mensen die geen jood of christen zijn

heidendom n
paganismus
(religie) een verzamelnaam voor de polytheïstische religies waarmee het zich verspreidende christendom in aanraking kwam

heilig /ɦɛj.ləɣ/ adj
sanctus
door wijding aan het goddelijke bijzonder gemaakt

heiligdom n
sacrarium
(religie) plaats of gebouw gewijd aan een god of godin

heilige n
sānctus

heiligschennis n
sacrilegium
vergrijp aan iets heiligs, ontheiliging

heimelijk /ˈɦɛɪmələk/ /ˈɦɛːmələk/ adj
fūrtīvus
geheim, opzettelijk verborgen

hek /ɦɛk/ n
saepēs
omheining, afscheiding
puppis
(scheepvaart) de bovenachterzijde van een schip, achterreling

hekel n
fastidium
sterke afkeer

heks /ɦɛks/ n
malefica
valse tovenares in sprookjes en mythen

heksenmeester n
magus

hekserij n
artes magae

hel /'ɦɛl/ n
infernum Tartarus
(religie) (christendom, islam) toestand van straf en afwezigheid van God waar de zielen van verstokt zondige, verdoemde mensen zich na de dood in bevinden

helaas adv
eheu
jammer genoeg, spijtig genoeg

helaas interjection
eheu
een uitroep van spijt, ontgoocheling, verdriet

held /ɦɛlt/ n
hērōs

heldhaftigheid n
virtus
het heel moedig en dapper zijn

helemaal /'ɦeləmal/ adv
funditus
in z'n geheel

helen /'ɦelə(n)/ v
sanare
ergatief gezond worden

helft /ɦɛlft/ n
dimidium

helikopter /ɦelɪˈkɔptər/ abbreviation
helicopterum
1. luchtvaartuig dat d.m.v. een hefschroef verticaal kan opstijgen en landen

heling /ˈhe.lɪŋ/ n
sanatio
(medisch) het gezond worden of maken van iemand

helium n
helium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een inert edelgas, met symbool He en atoomnummer 2

helix n
tortilis
spiraal met cirkelvormige windingen en constante spoed

hellebaard n
halebarda
antiek wapen bestaande uit een lange stok met aan het uiteinde een verticale metalen piek en zijdelings een bijl en een steekwapen

hellen /ɦɛlə(n)/ v
clīvus
inergatief schuin staan
overgankelijk schuin doen staan

hellend adj
prōpensus
van een vlak of lijn dat ze schuin omhoog of omlaag gaat; dat ze niet horizontaal loopt
onzeker

helling n
clīvus
een glooiing in het landschap

helm /ɦɛlm/ n
cassis galea
m; (hoofddeksel) beschermend hoofddeksel

helmbindsel /ˈɦɛlm.bɪn(t).səɫ/ n
connectivum

helmknop /ˈɦɛlm.knɔp/ n
anthera

helmstok n
ansa

helpen /ˈɦɛlpə(n)/ v
adiuvare iuvare
overgankelijk iemand bijstaan

helper n
adiūtor

helrood adj
coccineus
met een harde opvallende kleur rood

hels adj
infernus

hem /ɦɛm/ personalPronoun
eum
accusatief m derde persoon enkelvoud

hematiet n
ferrum rude
roodkleurig mineraal dat ferri-oxidekristallen bevat

hemd n
camisia
(kleding) kledingstuk voor het bovenlijf, meestal gemaakt van katoen, linnen of viscose en gedragen als boven- of als onderkleding

hemel /ˈɦeːməl/ n
caelum coelum
lucht, onmetelijke ruimte die overal op aarde bovenaan zichtbaar is
(religie) de gelukzalige toestand of plaats waar God verblijft of de goden verblijven, waar mensen na de dood heen kunnen gaan

hemellichaam n
corpus caeleste

hemels adj
caelestis

hemelsblauw adj
caeruleus

hemelvuur n
fulmen

hemisfeer n
hemisphaerium

hen /ɦɛn/ n
gallina
(dierkunde) vrouwtje van hoenderachtige vogels

hengel n
arundō
(visserij) stok of buis om met een lijn te vissen

hengst /ɦɛŋst/ n
caballus
(onevenhoevigen) (paardrijden) een al dan niet gecastreerd mannelijk paard

hennep /ˈɦɛ.nəp/ n
cannabis

hepatitis n
hepatitis
(medisch) leverontsteking

herbarium n
herbarium
verzameling van, album met gedroogde planten

herberg n
hospitium
(horeca), (toerisme) eet- en overnachtingsgelegenheid die kleiner, goedkoper en eenvoudiger is dan een hotel

herbergen v
tectumque
overgankelijk huisvesten
overgankelijk tot verblijf dienen

herbergier /hɛrbɛr'gir/ n
caupō

herdenking n
commemorātiō

herder /'ɦɛrdər/ n
pastor
(beroep) (veeteelt) begeleider en bewaker, meestal van een kudde schapen of ander vee

herderin n
pastrix
(beroep) begeleidster en bewaakster, meestal van een kudde schapen of ander vee

hereditair adj
hereditarius

heremiet n
eremita
een geestelijke die in afzondering leeft

heremietkreeft n
pīnotērēs
(kreeftachtigen) een kreeftachtige Eupagurus bernhardus uit de orde van tienpotigen, die in de schelp van een zeeslak woont

heresiarch /heˌresiˈjɑrx/ n
haeresiarcha
(religie) iemand die een leidende rol speelt in een ketterse beweging

herfst n
autumnus
jaargetijde tussen zomer en winter

herfstachtig adj
autumnalis

herhaaldelijk adj
crēbrō
Vaak, veelvuldig, telkens weer, bij herhaling.

herhalen v
itero
nog eens, of meerdere keren, hetzelfde ondervinden, uitvoeren of laten weerkeren

herhaling n
iterātiō
het nogmaals plaatsvinden

herinneren /ɦɛr.'ɪ.nə.rə(n)/ v
commoneō
overgankelijk opnieuw in gedachte brengen
meminī
wederkerend zich ~: uit het geheugen opdiepen

herinnering n
memoria

herkauwer n
Ruminantia
(evenhoevigen) een herbivoor uit de onderorde Ruminantia die zijn voedsel herkauwt

herkenbaarheid n
conversātiō
het hebben van een duidelijke identiteit, zodat iedereen direct weet over wie of wat het gaat

herleven /hɛrˈlevə(n)/ v
animo
ergatief opnieuw tot leven komen, opnieuw opbloeien

hermelijn n
Mustela erminea
m (roofdieren) bepaald klein wezelachtig zoogdier, Mustela erminea

hermonteren v
restauro
1. opnieuw uit onderdelen samenstellen

hernemen /ɦɛr'nemə(n)/ v
retrahō
nemen wat men eerst heeft gegeven

hernia n
hernia
(medisch) uitstulping van een orgaan of weefsel uit de lichaamsholte waar het normaliter in ligt

hernieuwen /hɛrˈniwə(n)/ v
recreare
overgankelijk renoveren

hernieuwing n
renovātiō
het weer starten van iets dat was stopgezet

heroverwegen v
recōgitō
overgankelijk opnieuw op details bezien

heroïne n
heroinum
(medisch) (scheikunde) (farmacologie) een zeer verslavend verdovend middel gewonnen uit gezuiverde morfine

herrie n
clangor
veel en onaangenaam geluid

herroepen v
revocare
overgankelijk zeggen dat iets, dat je eerder gezegd hebt, niet klopt

hersenen n
cerebrum
(anatomie) waarnemend, aansturend, controlerend en informatieverwerkend orgaan in dieren
(figuurlijk) denkvermogen, intelligentie

hersenschors n
cortex cerebri
de buitenste laag van de grote hersenen

hersenschudding n
commotio cerebri
(medisch) schade aan de hersenen door uitwendig geweld

hersenzenuw n
nervus cranialis
(anatomie) één van de twaalf zenuwen die rechtstreeks uit de hersenen of de hersenstam ontspringen

herstel n
rehabilitatio
een terugkeer naar een vorige toestand

herstelbetaling n
clārigātiō

herstellen v
reficiō
overgankelijk terug werkend krijgen, repareren
recreare
weer invoeren

hert n
cervus cerva
(evenhoevigen) benaming voor herkauwende zoogdieren uit de familie Cervidae , waarvan de mannetjes een gewei hebben

hertog n
dux
(adel) geschiedkundige term voor een landsheer, oorspronkelijk van een hoger hiërarchisch niveau dan de graaf, de heerser in een hertogdom

hertogdom n
ducātus
het gebied dat onder leiding staat of stond van een hertog

hertogin n
dux
(adel) adellijke titel, vrouw van een hertog

hertz n
hertz
(natuurkunde), (eenheid) de SI-eenheid voor frequentie van trillingen, weergegeven met symbool Hz

hervatten v
repetō
overgankelijk een activiteit opnieuw beginnen na deze eerder gestaakt te hebben

hervatting n
continuitas
het opnieuw met iets beginnen, waar men eerder mee gestopt was

hervormen /ɦɛrˈvɔr.mə(n)/ v
ēmendō
overgankelijk iets grondig wijzigen

hervormer /ɦɛrˈvɔr.mər/ n
refōrmātor
een persoon die hervormingen nastreeft

hervorming n
Reformatio
(religie) (geschiedenis) De beweging tot herstel van de oorspronkelijke zuiverheid in de leer en de gebruiken van de Roomsche Kerk, in het begin van de 16de eeuw door LUTHER begonnen en de oorsprong van het protestantisme. (Vroeger en nog veelal: Reformatie genoemd)

het /(ɦ)ət/ /hɛt/ personalPronoun
id
3e persoon enkelvoud onzijdig.

het kan me niets schelen phraseologicalUnit
nihil moror
ditransitief (spreektaal) ik heb er geen belangstelling voor, het houdt mij niet beziɡ, ik ben er niet van onder de indruk

het paard achter de wagen spannen v
ante boves plaustrum vertere
een aanpak kiezen die niet helpt om het doel te bereiken

heten /'he.tə(n)/ /'ɦe.tə(n)/ v
nominor
zelfstandig werkwoord in de betekenis 'de naam hebben'.

heterogeen adj
heterogeneus

hetgeen relativePronoun
quod
(formeel) met ingesloten antecedent wat

hetwelk relativePronoun
qualis

hetzelfde demonstrativePronoun
īdem
de gelijke identiteit bezittend; onzijdig enkelvoud, zowel zelfstandig als bijvoeglijk gebruikt

heup n
coxa

heuvel /ˈhøvəɫ/ n
collis
verhoging in het landschap die lager is dan een berg

heuvelachtig /'ɦøvəlɑxtəx/ adj
clīvōsus
met aanzienlijke hellingen en hoogteverschillen

heuvelig adj
asper
met veel heuvels

hexadecimaal adj
sedecimalis

hiaat n
hiatus
een ontbrekend deel, met name in een tekst of ander bestand

hiel n
calx calcanium
(anatomie) een enigszins uitstekend deel achteraan de voet

hier /ɦiːr/ adv
hic
op deze plaats

hierboven adverbialPronoun
super

hierheen adverbialPronoun
huc
aanwijzend dichtbij: in de richting van + dit

hiernamaals n
orcus
leven na de dood

highlight n
fastīgium

hij /hɛɪ̯/ /ɦɛɪ̯/ /ɦɛː/ personalPronoun
is
mannelijk derde persoon enkelvoud nominatief dat men gebruikt voor verwijzingen naar mannelijke personen of mannelijke zelfstandige naamwoorden

hijgen v
anhēlō
inergatief zwaar ademhalen ten gevolge van een lichamelijke inspanning

hijskraan n
polyspaston
(techniek) een constructie om zware lasten op te tillen

hik n
singultus
(medisch) een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje, wat een kenmerkend geluid veroorzaakt

hikken ˈɦɪkə(n) v
singulto
inergatief een kort geluid voortbrengen door een onwillekeurige samentrekking van het middenrif

hinde /ˈhɪndə/ n
cerva
(evenhoevigen) een vrouwelijk hert

hinderen /'ɦɪndərə(n)/ v
obstō

hinderlaag n
īnsidiae

hindernis n
impedimentum
iets dat de voortgang verstoort

hindoeïsme n
Hinduismus

hinkelen n
aes
kinderspel, waarbij men zich volgens bepaalde regels deels op één been springend verplaatst tussen een aantal vakken die op de grond zijn aangegeven

hinken v
claudeō

hinniken v
hinnire
inergatief (dierengeluid) het geluid van een paard voortbrengen

hippodroom n
hippodromus
ovale paardenrenbaan

historicus n
historicus

historie n
historia
(wetenschap) geschiedenis van een volk, een land enz

historisch adj
historicus

hitte /ˈhɪtə/ n
calor

hiërarchie n
hierarchia
rangorde (van waardigheidsbekleders)

hobbit n
hobbitus
een fantasyfiguur uit de werken van J.R.R. Tolkien
een klein persoon

hobby /hɔbi/ n
delicium
een liefhebberij of bezigheid ter ontspanning voor in de vrije tijd

hoe /ɦu/ adv
quomodo quam
vragend: op welke wijze?
betrekkelijk: op welke wijze.

hoed /hud/ /ɦut/ n
pileus
(mycologie) het bovenste gedeelte van het vruchtlichaam van een zwam

hoede /ˈhudə/ n
integumentum

hoeden /ˈhu.də(n)/ /ˈɦu.də(n)/ v
integumentum
overgankelijk een kudde dieren verzorgen en in de gaten houden

hoeder n
integumentum

hoef /ɦuf/ n
ungula calx
(zoötomie) vergrote, voortdurend doorgroeiende teennagel die de derde teenkootje omgeeft en vaak zeer is versterkt om het gewicht van hoefdieren te dragen

hoefijzer n
solea ferrea

hoek /ɦuk/ n
angulus
een punt waar twee benen of halve rechten samenkomen

hoekig adj
angulāris

hoekstoot n
hamus
een aanvallende slag van opzij bij het boksen
(figuurlijk) een slag die hard aankomt bij de getroffene

hoelang adv
quamdiu

hoer /ɦur/ n
meretrix
een vrouw die tegen betaling seksuele diensten verricht

hoera n
euge
toejuiching, applaus

hoerenloper n
scortātor

hoerenmadam n
lēna
vrouw die een bordeel houdt

hoes n
bulba
bescherming die om een -meest vlak- voorwerp wordt aangebracht

hoest n
tussis
een reflexmatige explosieve uitademing

hoesten v
tussiō
inergatief een reflexmatige explosieve uitademing, die ontstaat bij prikkeling van de luchtwegen en deze reinigt van slijm en vreemde voorwerpen

hoeveel interrogativeCardinalNumeral
quantus quot
welk aantal ?

hoeveelheid /huˈvɪ:ɫhɛɪt/ n
quantitas
de kwantiteit waarin iets aanwezig is

hoeveelste indefiniteOrdinalNumeral
quotus

hoever adv
quousque

hoeverre adv
quousque

hoewel /'hu'wɛl/ conjunction
quamquam
(onderschikkend) drukt een tegenstelling met het voorafgaande uit

hoezo /huˈzo/ adv
cur
vraagt naar de logica achter een bepaalde bewering

hof /ɦɔf/ n
aula
o: (juridisch) een instelling waar recht gesproken wordt
agricolor
m: (tuinieren) een stuk bebouwd land of tuin, gaard

hoffelijkheid n
cōmitās

hogedrukpan n
authepsa

hogehoed n
cylindrus
(hoofddeksel) hoge cilindervormige hoed

hol adj
cavus
zonder inhoud, zonder betekenis, leeg

hol n
caverna
grot, spelonk
lustrum
ondergrondse woning of schuilplaats van een dier

holbeitel n
gulbia
(gereedschap) een langs de lengteas gekromde houtbeitel, die aan de buitenzijde is geslepen

hollen v
currere

holmium n
holmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ho en atoomnummer 67. Het is een zilverwit lanthanide

holte /'ɦɔltə/ n
cavea
een lege ruimte ingesloten in iets anders

homeopaat n
medicus homoeopathicus
(beroep) aanhanger of beoefenaar van de homeopathische geneeswijze

homeopathisch adj
homoeopathicus
(medisch) volgens de homeopathie

homerisch adj
homēricus
(letterkunde) (geschiedenis) zoals voorkomt in de werken van Homerus (de Ilias en de Odyssee)

homilie n
homilia
prediking van een geestelijke in een rooms-katholieke eucharistieviering waarin de priester de Schriftlezingen uitlegt aan de gelovigen

hommel /ˈhɔməɫ/ n
bombus
(vliesvleugeligen) Bombus insect uit een geslacht van insecten die behoren tot de familie Apidae . Er zijn wereldwijd ongeveer 250 soorten hommels die van nature voorkomen in Europa, Noord-Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika. Verschillende Europese hommelsoorten zijn door de mens geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. In België en Nederland komen ongeveer dertig verschillende soorten voor, waarvan enkele zeldzaam zijn

homofiel adj
cinaedus

homofobie n
homophobia

homogeen adj
eiusdem naturae

homoniem n
homonyma
(taalkunde) een woord dat hetzelfde wordt uitgesproken en/of geschreven als een ander woord – al dan niet van dezelfde woordsoort – maar daarmee in betekenis verschilt

homonymie n
homonymia

homoseksualiteit n
homosexualitas

homoseksueel adj
cinaedicus
(lhbt) betrekking hebbend op de liefde voor mensen van mannen voor mannen of vrouwen voor vrouwen

homoseksueel n
cinaedicus
(lhbt) man met seksuele voorkeur voor mannen of vrouw met seksuele voorkeur voor vrouwen

hond /ˈhɔnd/ /ˈɦɔnt/ n
canis
(roofdieren) Canis lupus familiaris zoogdier uit de familie van de hondachtigen (Canidae), en een gedomesticeerde ondersoort van de wolf die al sinds duizenden jaren door mensen op alle continenten wordt gebruikt

honderd /ˈɦɔndərt/ cardinalNumeral
centum
"100", het getal tussen negenennegentig en honderdeen, tien maal tien

honderdduizend cardinalNumeral
centum milia
het getal 100.000 = 10 5, een tiende deel van een miljoen

honderdman n
centuriō
(militair) iemand die leiding geeft aan 100 soldaten

hondje n
caniculus

honds adj
durus
onbeschoft en brutaal

hondsdolheid n
rabies

hondshaai n
canicula
(kraakbeenvissen) bepaalde kleine soort haai van ongeveer 1 m lengte, Scyliorhinus canicula , een consumptievis

honen v
carino
overgankelijk bespotten, uitlachen

honger /ˈɦɔŋər/ n
fames
behoefte aan voedsel

hongerig adj
iēiūnus
grote behoefte aan voedsel hebbend

hongersnood n
caritas
een wijdverspreide honger als gevolg van voedselschaarste

honing n
mel
(imkerij), (voeding) een zoete stof die door bijen en enkele andere insecten uit bloemennectar wordt gewonnen, waarna deze door o.a. mensen wordt geconsumeerd

honingraat n
favus

honingzoet adj
dulcis
(figuurlijk) zoetelijk, flemend in een ongunstige betekenis

honkbal n
basipila
o (sport) balsport waarbij de bal met een knuppel geslagen wordt en de spelers langs een drietal honken trachten rond te lopen tot zij weer de thuisplaat bereiken

honorair adj
honōrārius

honorarium n
feudum

honoreren v
manūpretium

hoofd /ɦoːft/ n
caput
(anatomie) bovenste deel van het lichaam boven de hals, waarin zich de hersenen en oren, ogen en neus bevinden

hoofdagent n
praefectus vigilum
(beroep) rang bij de politie tussen agent en brigadier in

hoofddeel n
principālis pars
belangrijkste of grootste gedeelte

hoofdelijk adj
specialis

hoofdgerecht n
summa cena
(voeding) belangrijkste en vaak ook zwaarste gang van een maaltijd

hoofdkussen n
pulvinar

hoofdluis n
pediculus
(dierluizen) Pediculus humanus capitis klein, vleugelloos en bloedzuigend insect dat parasiterend leeft in het hoofdhaar

hoofdman /ˈɦoft.mɑn/ n
potissimus
iemand die de aanvoerder van een stam, partij of beweging is

hoofdmoot n
principālis pars
het grootste en belangrijkste gedeelte

hoofdpagina n
pagina prima
(informatica) de voorste pagina van een website

hoofdpijn n
capitis dolor
(medisch) pijn in het hoofd

hoofdroos n
porrigo
(medisch) afwijking aan de hoofdhuid gekenmerkt door witte vettige schilfers

hoofdstad /'ɦof(t).stɑt/ n
caput
(regering) een belangrijke stad waarvandaan meestal het land, de staat, deelstaat of provincie wordt bestuurd

hoofdstel n
frenum
(paardrijden) het tuig dat een paard om het hoofd gedaan wordt om het dier berijdbaar te maken, een paardenhoofdstel

hoofdstuk n
caput
bepaalde opdeling van tekst of beeld in een boek, toneelstuk of film

hoofdtelwoord n
cardinale
(grammatica) een telwoord dat een hoeveelheid of aantal aanduidt

hoofdtooi /'hoftoj/ n
corona
versiering die men op het hoofd draagt, met name de hoofdbedekking van indianen

hoofdzakelijk adv
cardinalis
in belangrijke mate, in overwegende mate

hoog /ɦoʊ̯χ/ /'ɦoʊ̯χə/ /ˈɦoʊ̯χst/ /ɦoːx/ /'ɦoːɣə/ /ˈɦoːxst/ adj
altus
fysiek ver boven iets anders
vergevorderd in een rangorde of volgorde
(geluid) met een groot aantal trillingen per tijdseenheid
met een groot aanzien
(aardrijkskunde) meer boven de zeespiegel gelegen
(aardrijkskunde) meer naar het Noorden gelegen

hoogachting n
aspicio
met grote eerbied en waardering
beleefdheidsfrase bij de ondertekening van een officiële brief

hoogdravendheid n
arrogantia
de mate waarin iemand te gewichtig doet

hoogleraar /hoxˈlerar/ n
professor
(onderwijs), (beroep), (wetenschap) iemand met titel professor die aan een hogeschool of universiteit een leerstoel in een bepaald vak bekleedt en die het onderzoek en onderwijs in dit vak leidt

hoogmoed n
superbia
overschatting van eigen kunnen

hoogmogend adj
celsos ac praepotentes
(geschiedenis) (Nederland) gebruikt als aanspreektitel voor de Staten-Generaal tijdens de Republiek

hoogrood adj
coccum
diep rode kleur die ontstaat in het gelaat van iemand die heftig bloost

hoogst adj
-issime

hoogte n
altitudo
(geologie) een verheffing van de aardkorst
(algemeen) de mate waarin iets hoog is, niveau, peil, stand

hoogverraad n
perduellio

hoogwater /ˈhoxwatər/ n
inundō
een hoge waterstand in 't algemeen

hooi n
faenum fenum
(landbouw) gedroogd gras

hooiberg /ˈɦojbɛrx/ n
acervus
(landbouw) een ter bewaring opgestapelde hoeveelheid gedroogd gras

hooivork n
furcilla
(gereedschap), (landbouw) vorkvormig landbouwwerktuig waarmee bijvoorbeeld hooi wordt opgestoken

hooked adj
hāmātus
verslaafd

hoop /ɦoːp/ n
spes
een verwachting van iets wenselijks

hoopvol adj
pollicitator

hoorapparaat n
auriculare

hoorbaar adj
audibilis
dat wat gehoord kan worden

hoornaar /hoːrnar/ /ho̝ːrnar/ n
crabro
(vliesvleugeligen) Vespa soort grote wesp, lid van een geslacht van eusociale wespachtigen. Sommige soorten kunnen tot 5,5 cm lang worden. De hoornaars vormen samen het geslacht Vespa en onderscheiden zich van de andere wespen door de grootte van hun vertex (het deel van het hoofd achter de ogen)

hoornlaag /ˈhornlax/ /ˈho̝rnlaχ/ n
stratum corneum
(biologie) de bovenste laag van de huid bestaande uit verhoornde cellen

hop n
upupa epops upupa
(neushoornvogelachtigen) bepaald soort vogel, Upupa epops , met typische kuif
lupus
(bloemplanten) (drinken) Humulus lupulus bepaalde plant die onder andere wordt gebruikt bij de bereiding van bier

hopeloos adj
desperatus
waaraan hoop op succes ontbreekt

hopen /ˈɦoːpə(n)/ v
sperare
overgankelijk wensen, graag zien dat er iets wel of niet voorvalt

horen /hɔː.rən/ v
audire audio
overgankelijk geluid waarnemen met het oor

horigheid n
captivitas
onderdanige, onvrije gebondenheid en onderdanigheid

horizon n
horizon

horizont n
horizon

horizontaal adj
horizontali
in de richting die haaks staat op die van de zwaartekracht van de aarde

horloge n
horologium armillare
(tijdrekening) een draagbaar voorwerp waarop de tijd kan worden afgelezen

hormoon n
hormon
(biochemie), (biologie), (medisch) een stof die door een endocriene klier wordt afgescheiden en een bepaald effect veroorzaakt in het lichaam

horoscoop n
horoscopium

hors-d'oeuvre n
gustātiō
(voeding) een koud voorgerecht dat meestal na de soep wordt geserveerd dat vaak een aardappelsalade als basis heeft

hostess n
hospita

hostiliteit n
hostilitas
vijandigheid, vijandelijkheid

hotel /hoˈtɛl/ /ɦoˈtɛɫ/ n
deversorium
(horeca) (toerisme) gebouw waar men tegen betaling kan eten en overnachten, meestal grootschaliger, duurder en luxueuzer dan bijv. een herberg of hostel

houden /ˈɦɑʊdə(n)/ v
teneo
overgankelijk niet laten varen, het bezit ervan niet verliezen
tenere
huisdieren verzorgen

houder n
capsa

houderschap n
detentio
(juridisch) het louter, in ofwel eigen ofwel feitelijke macht houden van een goed voor rekening van een ander (de bezitter)

houding /ˈhɑudɪŋ/ n
positūra
een pose; manier van doen

hout /ɦɑʊ̯t/ n
lignum
o (materiaalkunde) materiaal in het binnenste van houtige planten (bomen, struiken, etc.) (wikidata: hout )

houtblaasinstrument n
instrumentum ligni et venti
(muziekinstrument) een muziekinstrument waarmee het geluid onstaat, door de splitsing van een geblazen luchtstroom op de rand van een mondgat of van een labium; dan wel door het persen van de luchtstroom langs een enkel of dubbel strookje riet

houtduif n
palumbes
(duifachtigen) bepaalde soort wilde duif, Columba palumbus

houterigheid n
rigor
het niet soepel zijn

houthakker n
lignātor
(beroep) iemand die beroepsmatig houthakt

houtskool n
carbō
verkoold hout dat wordt gebruikt als brandstof, als grondstof voor buskruit of als medicament

houtspaander n
assula
kleine stukjes afvalhout die ontstaan na bewerken van hout

houtworm n
tarmes
(kevers) benaming voor verschillende in hout levende insectenlarven

houwen v
dolō
inergatief iets met een scherp werktuig trachten af te hakken
sculpō
inergatief het laten ontstaan door houwen.

hoveling /hovəlɪŋ/ n
aulicus
een onderdaan die tot het dagelijkse gezelschap van een vorst behoort

hufter n
irrumātor
(scheldwoord) (informeel) man die zich lomp, onbehouwen en/of aanstootgevend gedraagt

huichelaar n
falsus

huichelarij n
dissimulatio
het huichelen

huichelen v
accedo
inergatief veinzen, doen alsof

huid /hœːd/ /ɦœʏ̯t/ /ɦœːt/ n
cutis
(anatomie) vel, de buitenste laag weefsel die het lichaam bedekt

huidarts n
dermatologista

huidig adj
praesens
bij het heden behorend

huig /hœːx/ /ɦœʏ̯χ/ /ɦœːx/ n
uvula
(anatomie) een lapje afhangend weefsel aan het uiteinde van het zachte verhemelte, waarmee onder andere het neuskanaal kan worden afgesloten

huilen /ɦœy̯lə(n)/ v
flere
inergatief traanvocht uitscheiden als gevolg van een negatieve emotie zoals verdriet of pijn, of soms juist als uiting van vreugde of opluchting

huis /hœːs/ /ɦœʏ̯s/ /ɦœːs/ n
domus aedes
(bouwkunde), (wonen) gebouw bestemd om in te wonen

huisbediende n
domesticus
(beroep) personeel dat in een woning huishoudelijke taken verricht

huisdier /ˈɦœyzdiːr/ n
animal domesticum
(dierkunde) een dier dat in het huis of om het huis woont en leeft

huishouden n
domesticus
een groep van één of meer samenwonende mensen die samen een economische eenheid vormt

huisje n
casa

huisknecht n
anculus
(beroep) bediende die in een woning huishoudelijke taken verricht

huismuis n
Mus
(knaagdieren) bepaald soort knaagdier dat vaak in en rond gebouwen voorkomt, Mus musculus

huismus n
passer
(zangvogels) Passer domesticus , een kleine zangvogel vaak in bebouwde omgeving leeft

huisschilder n
pictor
(beroep) iemand die beroepsmatig schilderwerken aan en in gebouwen uitvoert

huisvrouw n
domiseda
een vrouw die thuisblijft om het huishouden te doen

huiswerk n
pensum
schoolwerk dat thuis verricht moet worden

huivering n
tremor
een rilling als gevolg van afschuw of koude

hulde n
stipendium
eerbetoon

huldeblijk n
stipendium
teken van grote instemming, verering of respect

huldiging /ˈhʏldəgiŋ/ n
stipendium
gelegenheid waarbij hulde wordt bewezen

hulp /ɦʏlp/ n
auxilium
handeling om iemand steun of bijstand te verlenen

hulpwerkwoord n
verbum auxiliare
(taalkunde) een werkwoord dat samen met een ander werkwoord de tijd of de hoedanigheid van het werkwoord vaststelt

hulst n
acrifolium
(bloemplanten) bepaald soort groenblijvende boom of heester met stekelige leerachtige bladeren en rode bessen, Ilex aquifolium , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden

humanist n
humanista
(filosofie) aanhanger van het humanisme

humaniteit n
hūmānitās

humoristisch adj
iocularis

hunkerend adj
dēsīderium
zeer verlangend zijn; rusteloos smachtend

hunkering /ˈhʏŋkərɪŋ/ n
dēsīderium
het heftige, pijnlijke verlangen naar iets of iemand

huppelen v
salito

huren /ɦyrə(n)/ v
conducere
tegen betaling gebruiken

hurken v
conquiniscō
inergatief op de onderbenen gaan zitten

hut /ɦʏt/ n
casa
(bouwkunde) een primitieve behuizing voor mens en huisdier, gemaakt van ter plaatse aanwezig materiaal: hout, plaggen, leem e.d. (een behuizing voor uitsluitend dieren, wordt nooit een 'hut' genoemd)
een eenvoudige behuizing als vacantieverblijf op een kampeerterrein of in recreatiegebied

huur /ɦyr/ n
locatio
(juridisch) het tijdelijk gebruik van goederen of diensten tegen betaling

huurder n
inquilīnus

huurling /'ɦyr.lɪŋ/ n
mercēnārius
(militair) iemand die tegen betaling krijgsdienst verricht in vreemde dienst

huurmoordenaar n
sicarius

huursoldaat n
mercēnārius
(beroep) (militair) beroepssoldaat die op commerciële grondslag dienst neemt in een leger

huwbaar adj
nuptiabilis
geschikt om in het huwelijk te treden

huwelijk /ɦiu̯ələk/ n
matrimonium coniugium
(juridisch), (familie), (maatschappij) ambtelijke duurzame verbintenis tussen twee of meer mensen

huwelijksbed n
thalamus
het tweepersoonsbed waarin een echtpaar slaapt; echtelijke sponde

huwelijkscontract n
pactio nuptialis
(juridisch) (België) overeenkomst tussen echtgenoten waarbij bepaalde vermogensrechtelijke gevolgen van hun huwelijk worden geregeld, bijv. huwelijksvermogensstelsel, een contractuele erfstelling, inbreng van bepaalde goederen, enz.

huwelijkskandidaat n
procus
iemand waarmee je zou kunnen trouwen

huwelijksvoorwaarde n
pactio nuptialis
(juridisch) (in het meervoud) overeenkomst tussen echtgenoten waarbij bepaalde vermogensrechtelijke gevolgen van hun huwelijk worden geregeld, bijv. huwelijksvermogensstelsel, een contractuele erfstelling, inbreng van bepaalde goederen, enz.

hydra n
hydra

hydrologie n
hydrologia

hyena n
hyaena
(roofdieren) benaming voor zoogdieren uit de onderfamilie Hyaeninae , middelgrote nachtroofdieren

hygiëne n
munditia

hygiënisch adj
hygienicus
schoon, gezond

hygrometer n
hygrometrum
(meteorologie) een instrument om vochtigheid van de lucht te meten

hyperbool n
hyperbole

hyperlink n
nexus
(informatica) een gekleurd en/of onderstreept tekstgedeelte dat een onderliggende verwijzing bevat

hypertensie n
hypertensio
(medisch) verhoogde bloeddruk

hypocriet /ɦipoˈkrit/ n
falsus
(psychologie) iemand die voordoet bepaalde waarden te huldigen, maar zich er zelf niet aan houdt

hypocrisie n
dissimulatio
(psychologie) huichelarij, schijnheiligheid

hypofyse /ˌhipoˈfizə/ n
glandula pituitaria hypophysis
(anatomie) een klier aan de onderzijde van de hersenen, die o.a. groeihormoon produceert en de schildklier aanstuurt

hypotensie n
hypotensio
(medisch) lage bloeddruk

hypotheek n
hypotheca
(juridisch) zakelijke zekerheid die een onroerend goed zonder buitenbezitstelling bezwaart om een vordering tot terugbetaling van een geldlening bij voorrang boven concurrente schuldeisers te verhalen

hypothermie n
hypothermia
(medisch) onderkoeling

hypothese /hipoˈtezə/ n
hypothesis

hysop n
hysopum
(plantkunde) Hyssopus officinalis , een gewas met geneeskundige kracht

hé /ɦe/ interjection
eho
een uitroep om aandacht
een uitroep van verbazing
een uitroep van verrassing
een versterking van een vraag
een informele groet

ibis n
ībis
(ooievaarachtigen) een vogel met een lange gebogen snavel behorend tot de familie Threskiornithidae

ibuprofen n
acidus propionicus isobutylphenylus
(medisch), (farmacologie) iso-butyl-propanoic-phenylic acid) is een pijnstillend middel dat behoort tot de groep van niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's)

idd /ˌɪndərˈdad/ /ˌɪndərˈdat/ interjection
vere
(chattaal) bevestiging dat iets het geval is

idee /iˈde/ n
inventum
o; gedachte, plan

identiteit n
identitas
(van persoonheid) een kenmerk dat je onderscheidt van anderen en bepaalt wie je bent

ideologie /ˌideoloˈɣi/ n
ideologia
(filosofie) (politiek) (religie) het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking

ideologisch adj
ideologicus
van, betreffend of volgens een ideologie

idioom n
sermo
een bijzondere uitdrukking in een bepaalde taal die samengesteld is door eigenaardig taalgebruik

idioot /idi'ot/ n
idiota
(medisch) iemand die zwakzinnig is in de hoogste graad
(pejoratief) iemand die heel dom is
(pejoratief) scheldwoord voor iemand met een afwijkend standpunt of van afwijkend gedrag

idyllisch adj
amoenus
bekoorlijk door landelijke eenvoud en liefelijkheid

ie personalPronoun
is
(Noord-Nederlands) clitische vorm van de 3e persoon enkelvoud mannelijk nominatief.

ieder /ˈidər/ indefinitePronoun
omnis
elk, alle afzonderlijk,
in ieder geval: zonder enige twijfel; zeker

iedereen /i.də.ˈreːn/ indefinitePronoun
omnes
elke persoon

iemand indefinitePronoun
aliquis quidam quis

iep n
ulmus
(bloemplanten) een geslacht Ulmus van loofbomen. De bladeren zijn veernervig en hebben een gezaagde of dubbelgezaagde bladrand. Ze lijken soms op de bladeren van de haagbeuk (Carpinus betulus ). Iepenbladeren hebben echter in tegenstelling tot die van de haagbeuk een ongelijke bladvoet. De bloemen bloeien voordat de bladeren verschijnen. Het bloemdek is klein en groen, en de slippen zijn onderling vergroeid. Daarboven staan de meeldraden met paarse helmhokken, en de stamper. De zaden zijn afgeplat en hebben een brede gevleugelde rand

iets adv
aliquid
een beetje, enigszins

ietwat adv
aliquantum
in bescheiden mate

iglo /ˈiɣlo/ n
iglu
(bouwkunde) een traditionele, meestal ronde behuizing van de Inuit die vervaardigd is van stevige sneeuwblokken

ijdelheid n
vānitās
het zich toeleggen op betekenisloze uiterlijkheden

ijlheid n
gracilitās
lichtheid, dunheid van een atmosfeer
zwakheid

ijs /ɛɪ̯s/ /ɛːs/ n
glacies
(natuurkunde) de vaste vorm van water, bevroren water

ijsbeer n
ursus maritimus
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Ursus maritimus , een grote witte beer die van nature in het Noordpoolgebied leeft

ijsberg n
mons glacialis
(glaciologie), (scheepvaart) een zeer groot brok ijs dat in de zee drijft

ijshockey n
alsulegia glacialis
(sport) ijssport waarbij twee teams van ieder vijf personen plus goalie met behulp van een stick een schijfje (puck) in het doel van de tegenstander proberen te schieten

ijskegel n
stīria
kegelvormige hoeveelheid ijs die ontstaat doordat water, meestal van smeltende sneeuw of ijs, dat over een rand druipt geleidelijk weer bevriest

ijspegel n
stīria
priemvormig stuk ijs dat ergens aan hangt, en ontstaat door aanvriezend smeltwater

ijsvogel /ˈɛɪ̯sfoχɔɫ/ /ˈɛɪ̯zvoːɣəl/ /ˈɛːsfoːɣəl/ n
alcedo alcyon
(scharrelaarvogels) bepaald soort blauwgroen vogeltje met oranje borst en spitse snavel, Alcedo atthis , dat vooral van visjes leeft

ijver n
alacritās

ijverzuchtig /ɛɪvərˈzʏxtɪx/ adj
invidiōsus
een negatief gevoel veroorzaakt doordat iemand iets heeft of kan krijgen wat je ook wilt hebben of reeds hebt

ijzer /ˈɛi̯zər/ n
ferrum ferri
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Fe en het atoomnummer 26, ook wel bekend als een grijs overgangsmetaal

ijzertijd n
etas ferrum

ijzig adj
glaciālis

ijzingwekkend adj
metūculōsus
angstaanjagend; waardoor je de koude rillingen over het lijf lopen

ik personalPronoun
ego
nominatief (onderwerp), verwijst naar de spreker of schrijver.

ik hou van je phraseologicalUnit
tē amō
een verklaring van liefde aan iemand

illegaal adj
illicitus
in weerwil van de wet, onwettig, door de wet verboden

illuster adj
illustris
beroemd, zeer bekend van reputatie

imitatie /ˌimiˈtasi/ /ˌimiˈtatsi/ n
imitamentum
een nabootsing

imitator n
imitātor
iemand die een ander persoon nadoet

imiteren /ˌimiˈterən/ v
imitor
overgankelijk doen wat iemand anders doet

imker n
apiarius
(beroep) iemand die bijen houdt voor het verkrijgen van honing

immensiteit n
immānitās

immigratie n
immigratio
(demografie) het zich metterwoon vestigen van allochtonen in een land

immobiliën n
rēs solī
onroerend goed, zoals gebouwen

immoreel /ɪmoˈrel/ adj
improbus

immunologie n
immunologia
(medisch) (fysiologie) de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten; allergische reacties; en afstotingsreacties tegen (vreemde) weefsels

imperialisme n
imperialismus

impertinent adj
procax
te intiem en niet ter zake doende

impetigo n
impetīgō
(medisch) etterige huidontsteking

imponeren v
imprimō
overgankelijk ontzag inboezemen

importeren v
advectō

impressum n
imprimō
(typografie) een in Duitsland wettelijk verplichte verklaring van het eigenaar- en auteurschap van een document. Het dient in alle in Duitsland of in andere Duitstalige landen gepubliceerde boeken, kranten, tijdschriften en websites aanwezig te zijn

improvisatie n
abrupte
ter plekke verzonnen versie van een muziekstuk, voorlezing, enz. die niet van te voren bedacht is

impuls /ɪmˈpʏls/ n
citātus
innerlijke drang, opwelling bijv. een driftimpuls, dwangimpuls

in preposition
in
binnen een periode, in minder tijd dan een periode:

in het land der blinden is eenoog koning phraseologicalUnit
In regno caeci, tortus est rex
(spreekwoord) in een omgeving waar weinig gepresteerd wordt krijgen bescheiden talenten of prestaties al gauw overdreven waardering

in plaats van abbreviation
pro
1. als vervanger van

inademen /ˈɪnadəmə(n)/ v
inhālō
inergatief lucht uit de omgeving opnemen

inademing n
inhalatio
de beweging van lucht van buiten, via de luchtwegen naar de longblaasjes

inauguratie /ˌɪnʌʊɣyˈratsi/ n
inauguratio
de feestelijke of plechtige inwijding in een ambt

inbinden /ɪmbɪndə/ v
tempero
inergatief minder heftig tekeergaan

inbraak n
compīlātiō
het zich, met geweld, onbevoegd toegang verschaffen tot een gebouw

inbreker n
effractor
iemand die inbreekt

inbrenger n
collator
iemand die iets ter verkoop aanbiedt in een veiling of winkel voor tweedehandsspullen

incapabel adj
incapax
de vaardigheden niet hebben die nodig zijn voor het uitvoeren van een taak

incasseren /ˌɪŋkɑˈseːrə(n)/ /ˌɪŋkɑˈsɪːrə(n)/ v
collecta
overgankelijk (geld) in ontvangst nemen
fero
overgankelijk (klappen, beledigingen) te verduren krijgen

inclusief preposition
cujus
met inbegrip van

inconsequent adj
fortūitus
met zichzelf in tegenspraak, niet altijd hetzelfde

inculturatie /ˌɪŋkʏltyˈrasi/ /ˌɪŋkʏltyˈraʦi/ n
inculturatio
(religie), (geschiedenis) het proces waarbij elementen uit een bepaalde religie of cultuur geïntegreerd worden in een andere cultuur; meestal gebruikt in rooms-katholieke context

inderdaad /ˌɪndərˈdad/ /ˌɪndərˈdat/ adv
quidem
een bevestiging dat iets het geval is

inderhaast adv
properē
met grote spoed,zonder enige voorbereiding, zonder treuzelen

indertijd adv
quondam

indiaan n
Indus
inwoner van Amerika voor de komst van de Europeanen

indicatie n
index
aanwijzing

indicatief n
indicativus
(taalkunde) de vorm van het werkwoord die de werkelijkheid aangeeft

indien /ɪndin/ conjunction
si
onder de voorwaarde dat

indienen v
exhibeo
overgankelijk een document zoals een aanvraag of protest, afgeven aan een instantie

indigo /ɪn.ˈdi.ɣo/ /ɪn.ˈdi.χo/ n
indicum
o (kleur) een kleur die in het het lichtspectrum voorkomt met een golflengte van 440 tot 420 nanometer

indikken v
lato
1.

indirect adj
obliquus

indium n
indium
(scheikunde), (element) een scheikundig element en zilvergrijs overgangsmetaal met het symbool In en het atoomnummer 49

individu /ˌɪndiviˈdy/ n
indīviduum
een enkele persoon in het bijzonder
met negatieve bijbetekenis persoon

individueel adj
indīviduālis
afzonderlijk, op zichzelf

indoctrineren v
addoctrino
overgankelijk dwingen om bepaalde opvattingen te aanvaarden

indoen v
abdō

inductie n
inductio
(medisch) opwekking, teweegbrenging, beïnvloeding
(biologie) opwekking van een ontwikkeling in een organisme of weefsel door beïnvloeding door een ander deel
(wiskunde) een bewijsvoering door de systematiek van enkele typerende gevallen vast te stellen en te bewijzen dat alle overige gevallen zich overeenkomstig gedragen
(taalkunde) de klankwijziging van een klinker door de klank van de erop volgende lettergreep. (beïnvloeding)
(natuurkunde) (elektrotechniek) opwekking van een spanning in een elektrische geleider door een verandering in het omringende magneetveld

induiken v
mergō
1. ergens binnengaan

industrie n
industria
nijverheid

industrieel adj
industrialis

induwen v
imprimō
1.

ineendraaien v
torqueō
1.

ineens adv
derepente
snel en onverwachts

ineenzetten v
compingō

inenten v
vaccinare
overgankelijk, (medisch) iemand door middel van een injectie beschermen tegen een ziekte

inertie n
desidia
(natuurkunde) (scheikunde) traagheid

inessief n
inessivus
(grammatica) een naamval die voorkomt in talen als Fins of Lezgi en die uitdrukt wat in het Nederlands gewoonlijk met het voorzetsel binnen of in uitgedrukt wordt: een toestand van rust aan de binnenzijde van iets anders

infanterist n
pedes
(militair) (beroep) soldaat die te voet met een draagbaar wapen vecht

infectie n
infectio
(medisch) een besmetting van lichaamsweefsel met ziekteverwekkers als bacteriën, virussen, schimmels of parasieten en de daaropvolgende ontstekingsreactie

infectueus adj
contagiosus
ziekteverwekkende organismen bevattend; van een materiaal dat het een ander organisme ziek kan maken

inferieur adj
inferior
minderwaardig
(militair) lager in rang, ondergeschikt

infernaal adj
infernus

infinitief /ɪɱfinitif/ n
infinitivus
het hele werkwoord

inflatie n
inflatio monetalis
(economie) stijging van het prijspeil, waardoor het geld in waarde daalt

influisteren v
suggerō
4. proberen door zachtjes te spreken iemands gedachten of handelen te sturen

informatica n
informatica
(wetenschap), (wiskunde) de leer van de mechanische verzameling en verwerking van informatie

informatie n
doctrina scientia
de kennis die iemand te horen krijgt
de verstrekking van kennis

informeren v
doceo
overgankelijk inlichten

infrarood adj
ultrarubeus

infrastructuur /ˈɪɱfrastrʏktyr/ n
infrastuctura
het totaal van onroerende voorzieningen zoals (spoor)wegen, vliegvelden, havens, bekabeling, riolering enzovoort

ingaan v
initium
ergatief van start gaan

ingang n
introitus
een opening waar iets doorheen kan of waardoor men binnenkomt (toegang)

ingebruikneming n
commissio
moment dat men iets gaat functioneren

ingenaaid adj
solūtus
van een boek dat de pagina's aan de rugzijde aan elkaar zijn geplakt en dat het een slappe kaft heeft

ingenieur n
māchinātor
(beroep) iemand die is opgeleid in het hoger onderwijs om allerhande technische, technologische en organisatorische problemen op te lossen

ingetogenheid n
pudor
keurige en bescheiden manier van doen

ingevolge /ɪŋɣəˈvɔlɣə/ preposition
cata

ingewanden n
intestinum
alleen meervoud (anatomie) verzamelnaam voor de inwendige organen van het darmkanaal

ingewikkeld /ɪnχəwɪkəlt/ adj
complex
niet eenvoudig; uit veel verschillende onderdelen bestaand

ingrediënt n
pars

ingrijpen v
intercēdō
inergatief ~ in: zich beslissend mengen in het verloop van iets

inheems /ɪnˈhems/ adj
indigenus
(biologie) van oorsprong ergens voorkomend

inheemse n
localis
vrouw die ergens al woont sinds haar geboorte

inhoud /ˈɪnhɑut/ n
materia
datgene wat bevat is in een ander lichaam
volumen
(wiskunde) afmeting van de hoeveelheid ruimte die een driedimensionaal object of ruimtedeel omvat; het in kubieke eenheden uitgedrukte product van lengte, breedte en hoogte

inhoudsopgave n
de contentis in eodem tables
een al of niet genummerde opsomming van de hoofdstukken en paragrafen in een boek, gerangschikt in de volgorde waarin de onderdelen verschijnen

initiëren v
initio

injectie n
iniectiō

inkerving n
canālis
met een scherp voorwerp gemaakte snee die iets niet in twee delen verdeelt

inkomen n
fructus
(economie) regelmatig verkregen som geld (bijv. uit arbeid of vermogen)

inkorten v
breviō

inkt n
atramentum
(teken- en schrijfmateriaal) een gekleurde vloeistof waarmee men kan schrijven en tekenen

inktpot /ˈɪŋtpot/ n
atramentale
een meestal glazen of plastic vaatje waar inkt in bewaard wordt

inktvis /ˈɪŋktfɪs/ n
octopūs
(koppotigen) een koppotig weekdier met vangarmen dat een inktachtig vocht afscheidt ter verdediging

inleiding /ˈɪnlɛɪdɪŋ/ /ˈɪnlɛːdɪŋ/ n
inductiō
een tekst waarmee men een indruk probeert te geven van de inhoud van een langere tekst

inlevering n
fructus
de keer dat men goederen ergens (terug) brengt

inlichten v
doceo
overgankelijk opheldering geven

inmaken v
vīvārium

innaaien v
ligātiō
1.

innemen v
capiō
overgankelijk binnengaan en in bezit nemen

innen v
collecta
overgankelijk verschuldigd geld in ontvangst nemen

innovator n
novātor

inpakken /ˈɪmpɑkə(n)/ v
convāsō
overgankelijk in een verpakking doen
overgankelijk in een omhulsel doen

inpersen v
instans
1. met grote kracht een grote hoeveelheid materiaal in een kleine ruimte proppen

inprenten v
imprimō
diep in het geheugen vastleggen

inquisitie n
inquisitio
een rechtbank van de Rooms-Katholieke Kerk, die was belast met de opsporing, het onderzoek en het straffen van 'ketters' (niet-christenen)

inroeping n
invocātiō
het vragen of iets of iemand tussenbeide of te hulp komt

inscheping n
conscensiō
aan boord gaan van een schip

insect n
insectum
(dierkunde) geleedpotige met drie paar poten en geen, één of twee paar vleugels

inslag /ɪnslɑx/ n
subtemen
de horizontale draden die tijdens het weven tussen de opgespannen draden van de schering ingebracht worden
conflictus
het met grote snelheid inslaan van een voorwerp, bijvoorbeeld een bom of een meteoriet

inslapen /ˈɪnslapə(n)/ v
addormiscō
ergatief in slapende toestand geraken

insluiten /ˈɪn.slœʏ̯.tə(n)/ /ˈɪn.slœː.tə(n)/ v
circumdare
overgankelijk iets omgeven

insolide adj
instabilis
niet betrouwbaar

insomnia n
insomnia
(medisch) slapeloosheid

inspannend adj
actuōsus
van iets dat het vermoeiend is of moeite kost

inspanning n
opera
de fysieke moeite die men voor iets doet

inspecteren v
aspiciō
overgankelijk grondig en nauwkeurig bekijken

inspecteur n
audītor

inspireren v
inspirare
op bepaalde gedachten komen door een externe prikkel; op bepaalde gedachten brengen door een externe prikkel

inspraak /ˈɪnsprak/ n
genus verbi

instabiliteit n
instabilitas
het instabiel zijn, de onbestendigheid

instellen v
status
overgankelijk het op een gewenste wijze regelen van iets

instinct n
instinctus
(biologie) gedrag dat geheel genetisch bepaald is

instorten v
ruō
ergatief zwichten voor de zwaartekracht

instrueren v
addoceō

instrument n
instrumentum
(gereedschap) werktuig
organum instrumentum
(muziek) verkort voor muziekinstrument

instrumentalis n
instrumentalis
(grammatica) een naamval die aangeeft dat een zelfstandig naamwoord het object is waarmee een actie wordt uitgevoerd

insulair adj
insularis

insuline /ˌɪnzyˈlinə/ n
insulinum
(biochemie) een hormoon gemaakt in de bètacellen van de pancreas in de zogenaamde eilandjes van Langerhans, dat de lever aanzet bloedglucose op te nemen en op te slaan in de vorm van glycogeen

intact adj
intactus
in goede staat, onaangetast

integendeel /ɪnˈtexə(n)del/ adv
contrāriō

integreren v
integrare
overgankelijk (wiskunde) een bewerking op een functie uitvoeren die de limiet van de sommering erover in een nieuwe functie uitdrukt, (de integraal berekenen)

integriteit /ɪntəɣriˈtɛit/ n
integritas
onschendbaarheid, eerlijkheid, oprechtheid

intelligent /ɪntɛli'xɛnt/ adj
catus
met een goed verstand of daarvan blijk gevend

intelligentie n
intelligentia
een eigenschap van de werking van de hersenen van mensen met veel verschillende functies

interactie /ɪntərˈɑksi/ n
interaction
onderlinge beïnvloeding, wisselwerking

interessant adj
quod interest
wekt interesse

interest n
faenus

interface n
interfacies

interfereren v
interveniō

interlinie n
ducere
(typografie) de afstand tussen twee letters van opeenvolgende regels

intern adj
internus
binnen, inwendig

internationaal adj
internationalis
waar meer dan één land bij is betrokken, in is vertegenwoordigd e.d.

internet n
interrete
(telecommunicatie) een wereldwijd netwerk van computers met een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd protocol (het Internet Protocol, IP)

interpreteren v
interpretor
overgankelijk uitleggen, opvatten, begrijpen

interval n
intervallum
de tijd tussen twee tijdstippen van een tijdlijn, of de afstand tussen twee punten van een lijn
(muziek) de afstand tussen twee verschillende tonen van een diatonische toonladder

interveniëren v
intercēdō

interview n
colloquium
vraaggesprek met iemand over diens opvattingen en ervaringen

intolerantie n
intolerantia
(medisch) onvermogen om te verdragen

intomen /ˈɪntomə(n)/ v
compescō
overgankelijk bedwingen, doen matigen van (heftige) emoties

intransitief n
intransitīvus
een onovergankelijk werkwoord

introduceren v
indō
overgankelijk (tijdelijk) een nieuw persoon toegang verschaffen tot een besloten gezelschap of voorziening
exhibeo
overgankelijk iemand voor het eerst aan een publiek of groep mensen voorstellen

introductie /ɪntroˈdʏksi/ n
inductiō
de presentatie van iets nieuws (in omloop brengen), of de inleiding van een nieuwkomer (bemiddeling)

intussen /ɪn'tʌsə/ adv
intereā
gedurende de tijd die het genoemde vereist

inval n
incursiō
(militair) het plotseling met een leger- of politiemacht binnendringen in een gebouw of gebied
plotseling opkomende gedachte

invaliditeit n
invaletudo
(medisch) een blijvend lichamelijk of geestelijk gebrek hebben

invallen v
cadō
ergatief vallend iets binnengaan

invasie n
incursiō

inventaris n
inventārium

investeren v
circumsedeo

investering n
collocātiō
een opoffering in tijd, geld of mankracht ten behoeve van een doel dat pas op lange termijn wordt behaald

invetten v
lūbricō
1.

inviteren v
invitare
2. een persoon op een doorgaans vriendelijke en vrijblijvende manier vragen om iets te doen

invloed /ˈɪnvluːt/ n
auctōritās
inwerking van een persoon, zaak of omstandigheid op een andere
het vermogen om op iets of anderen in te werken

invoeren /ˈɪnvurə(n)/ v
indō
overgankelijk iets nieuws introduceren
advectō
overgankelijk (techniek) invoer verzorgen in een systeem (met name informatie)

inwendig /ɪɱ.'wɛn.dɪx/ /ɪɱ.'ʋɛn.dəχ/ /ɪɱ.'β̞ɛn.dəx/ adj
internus

inwijden v
consecrō
overgankelijk, (religie) ritueel voor een bepaalde geheiligde functie geschikt maken
initio
overgankelijk iemand toegang verschaffen tot kennis die niet iedereen heeft

inzakking n
decido
een schadelijke daling of vermindering

inzamelen v
colligere
bijeenbrengen

inzetter n
licitātor
iemand die een eerste bod doet op een veiling

inzien /ˈɪnzin/ v
ecce
overgankelijk begrijpen hoe iets werkt

inzinking n
decido
het inzinken, het ineenstorten

iridium n
iridium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Ir en atoomnummer 77. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

ironie /ɪroˈniː/ n
ironia
vorm van spot waarbij je het tegendeel zegt van wat je bedoelt

irrigatie /ˌɪ.ri.ˈɣa.si/ /ˌɪ.ri.ˈχa.tsi/ n
irrigātiō
(landbouw) het op grote schaal water naar landbouwgrond transporteren om de gewassen mee te bevloeien

irrigeren /ˌɪ.ri.ˈɣeː.rə(n)/ /ˌɪ.ri.ˈχɪː.rə(n)/ v
irrigō
overgankelijk, (landbouw) op grote schaal water naar landbouwgrond transporteren om de gewassen mee te bevloeien

irritant adj
molestus
in hoge mate vervelend

irritatie /ˌɪriˈtaʦi/ n
molestia
(medisch) uitslag

irriteren v
piget
overgankelijk op onaangename wijze prikkelen

ischemie n
ischaemia
1. plaatselijk tekort aan bloedtoevoer

ischias n
ischias
(medisch) een zenuwontsteking bij de heup

islam n
Islamus
(religie) monotheïstische godsdienst die na alle profeten uit het jodendom en Christus, Mohammed als laatste profeet ziet

isotoop n
isotopus

istmus n
isthmus
(aardrijkskunde) een smalle strook land die twee grotere landmassa's verbindt

iteratief adj
iterativus

ivoor n
ebur

ivoorkleurig adj
ebur

ivoren // adj
eburneus

ja /jaː/ adv
sic
duidt bevestiging, instemming, toestemming, inwilliging of toegeving aan

jaar /ja:r/ n
annus
(tijdrekening), (eenheid) de duur van een omloop van de aarde om de zon van circa 365 dagen

jaargetijde /ˈjar.ɣə.ˌtɛɪ̯.də/ /ˈjar.ɣə.ˌtɛː.də/ /ˈjar.χə.ˌtɛɪ̯.də/ n
hora
(tijdrekening), (eenheid) een deel van het jaar met unieke eigenschappen

jaarlijks /ˈjar.ləks/ /ˈjar.lɪks/ adj
annuus
eenmaal per jaar

jaarlijks /ˈjar.ləks/ /ˈjar.lɪks/ adv
annuus

jacht /jɑxt/ n
venatio
v/m het achtervolgen van wilde dieren met als doel ze te doden en op te eten

jachtvliegtuig n
aeroplanum insectatorium
(militair) een gevechtsvliegtuig dat als doel heeft luchtoverwicht te bereiken in een gewapend conflict.

jagen /ˈjaːɣə(n)/ v
venari
inergatief bewegende wezens (bijv. dieren) proberen te vangen

jager n
venator
(beroep) iemand die op jacht gaat

jageres n
vēnātrix
een vrouw die jaagt

jak n
quam

jakhals n
thos canis aureus
(roofdieren) soort hondachtig roofdier, Canis aureus

jaknikker /ˈjaknɪkər/ n
assentātor
iemand die de eigen mening niet uitspreekt

jaloers adj
invidiōsus
een negatief gevoel veroorzaakt doordat iemand iets heeft of kan krijgen wat je ook wilt hebben of reeds hebt

jaloezie /jɑluˈziː/ n
invidia
(geen verbuiging) gevoel van leed of spijt over het goede dat een ander te beurt valt en dat men hem niet gunt

jam /ʃɛm/ n
condītus
(voeding) (fruit) een gelei van suiker en gekookt fruit, onder andere gebruikt als broodbeleg

jambisch adj
iambicus
(dichtkunst) (letterkunde) met het ritme van een jambe, een versvoet van een onbeklemtoonde lettergreep, gevolgd door een beklemtoonde

jammeren v
dēfleō
inergatief klagende, huilende geluiden maken

januari /jɑnyˈwaːri/ n
Ianuarius
(tijdrekening) de eerste maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

japon n
cyclas
(kleding) lang kledingstuk voor vrouwen

jas n
amiculum
(kleding) kledingstuk voor in de buitenlucht, dat over andere kledingstukken heen gedragen wordt en dat zowel de romp als de armen bedekt
(kaartspel) de troefboer, dat wil zeggen de boer van de kleur speelkaarten die van hogere waarde is dan de andere kleuren kaarten

jaspis n
iaspis

jawoord /jaʋɔːrt/ n
etiam
het bevestigende antwoord op een huwelijksaanzoek

jazeker interjection
quippe
een bevestiging die alle onzekerheid ontkent

je /jə/ possessivePronoun
tuus
tweede persoon enkelvoud onbenadrukte vorm van jouw.

jeneverbes n
juniperus
(coniferen) Juniperus communis een conifeer die ook in de Benelux voorkomt

jeremiade n
lamentatio

jeugd /ˈjøːxt/ n
iuventus
de tijd van iemands leven dat iemand nog jong is
de jongeren van een samenleving

jeuk n
prūrīgō
kriebel

jeuken v
prūriō

jezuïet /je.zy.ˈit/ n
Iēsuīta
(religie) lid van de Sociëteit van Jezus, een rooms-katholieke orde

jicht n
gutta
(medisch) een pijnlijke ontsteking als gevolg van gekristalliseerd uraat in een gewricht

jihad n
gihad

jij /jEi/ /jɛɪ̯/ /jɛː/ personalPronoun
tu
tweede persoon enkelvoud informeel

jodin /joˈdin/ n
iudaea
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) volgens de joodse traditie een vrouw die geboren is uit een joodse moeder; verder een vrouw die is toegetreden tot het jodendom; ook een vrouw die het joodse geloof belijdt# verouderde spelling of vorm van Jodin tot 2006

jodium n
iodium iodum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool I en atoomnummer 53 Het is een violet- donkergrijs halogeen

joker v
ioculātor

joligheid n
hilaritas
onbenullige, onbekommerde, dartele, speelse vrolijkheid

jong /jɔŋ/ adj
iuvenis
van geringe leeftijd

jongen n
puer
onvolwassen man

jongleren /jɔŋˈle.rə(n)/ v
aerusco

jongleur /jɔŋˈlør/ n
joculator
(middeleeuwen), (cultuur), (muziek), (verouderd) een in het Zuid-Frankrijk van weleer, langs kastelen en vorstenhoven rondreizend kunstenaar, acrobaat, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.

jood n
iudaeus
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) aanhanger van het joodse geloof, volgens de joodse traditie iemand of een man die geboren is uit een joodse moeder; verder iemand of een man die is toegetreden tot het jodendom; ook iemand of een man die het joodse geloof belijdt
iodum
(scheikunde) korter woord voor het element jodium, voornamelijk bij geneesmiddelen

joods /jots/ adj
Iudaicus
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) te maken hebbend met de joodse godsdienst, het jodendom

jota n
iota
een kleinigheid

jou /jɑu̯/ personalPronoun
te tibi

journalist n
diurnarius
(beroep) (media) verslaggever, iemand die nieuwsfeiten publiceert

jouw /jɑu̯/ possessivePronoun
tuus
(informeel) van jou

joveel /joˈvel/ n
iobelēus
(Jiddisch-Hebreeuws) jubeljaar
(Jiddisch-Hebreeuws) jubileum

jubelen /jybələ/ v
exsultō
inergatief juichen

jubileum n
iobeleus
feestelijke herdenking van de dag waarop iets gebeurde of begon

jufferblok // n
virgo
(scheepvaart) op oude zeilschepen: een van de twee houten blokken (zonder draaiende schijven) van een wantspanner

juist adj
correctus
zoals het moet, waar

juk n
iugum
houten pasvorm die op de schouders gedragen wordt en twee te dragen gewichten (emmers, manden) verbindt

jukbeen n
os zygomaticum
(anatomie) één van de beenderen van de schedel (os zygomaticum)

juli /jyˈlɛi/ n
Iulius
(tijdrekening) de zevende maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jullie /ˈjʏli/ personalPronoun
vos
nominatief (onderwerp)

juni n
Iunius
(tijdrekening) de zesde maand van het jaar volgens de gregoriaanse kalender

jureren v
iurare

juridisch adj
iuridicus
betrekking hebbend op het recht en de rechtsleer

jurk /jʌrək/ n
stola
(kleding) een kledingstuk voor vrouwen, dat van de schouders tot op de benen reikt en die vaak helemaal bedekt

jus n
cremor

justitie n
iustitia

juweel n
gemma
sieraad van grote schoonheid en hoge waarde

juwelier n
gemmārius
(beroep) iemand die juwelen vervaardigt en erin handelt

kaai n
navalia

kaak n
maxilla
(palindroom) (anatomie) het beendergestel dat de mondholte omsluit en waarin de tanden en kiezen geplaatst zijn

kaakbeen n
mandibula
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

kaakklem n
tetanus
(medisch) een mogelijk dodelijke infectieziekte veroorzaakt door Colistridium tetani

kaal /kal/ adj
calvus exilis glaber nudus tenuis
zonder of met heel weinig hoofdhaar, veren, bladeren, begroeiing, enzovoort

kaalheid n
calvitium
het kaal zijn

kaalkop n
calvus
een soort zeebaars

kaap n
caput
(aardrijkskunde) een in zee vooruitstekende landpunt.

kaapstander /ˈkaːp.stɑn.dər/ n
sucula
(techniek), (scheepvaart) een vertikaal opgestelde windas die rondgedraaid wordt door middel van vier of meer handspaken, en waarmee zware lasten kunnen worden geheven of verplaatst

kaarden v
carminō
overgankelijk het behandelen van ruwe katoen of wol met behulp van een kaard

kaars /kars/ n
candela
een staaf of klomp van brandbaar materiaal met een lont

kaart n
tabula
(kaartspel) een kartonnen of plastic vel uit een kaartspel, om mee te spelen

kaartje n
nota

kaartspel /kartspɛl/ n
ludus chartarum
een spel met speelkaarten

kaas /kas/ n
caseus formaticum
(voeding) voedingsproduct gemaakt van gestremde melk

kaasjeskruid n
malva

kabel n
saphon
(techniek) lijn van 3 tot 6 ineengedraaide touwen van hennep, kunststof, staal of ander materiaal

kachtel /ˈkɑxtəl/ /ˈkɑxtəɫ/ /ˈkɑχtəɫ/ n
equulus
(dierkunde), (West- en Frans-Vlaanderen, Zeeland) een jong van een paard

kadaver n
cadaver
(dierkunde) dood lichaam van een dier

kader n
compāgēs
rand die om iets (m.n. een afbeelding of schilderij) heen wordt aangebracht
connexus
(figuurlijk): situationele context, raamwerk, verband, achtergrond

kaduuk adj
fractus
iets is zo beschadigd dat het zijn functie niet meer kan uitoefenen

kaf /kɑf/ n
apluda
o (voeding) de vliezen rondom de graankorrels

kakelen v
glocido
inergatief (dierengeluid) geluiden voortbrengen zoals kippen dat doen

kakement n
maxilla

kakkerlak n
blatta tinea
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Blattodea , oppervlakkig lijkend op een kever maar hier wel sterk van verschillend

kale n
calvus
(persoon) iemand die een kaal hoofd heeft

kalender n
calendarium fastī
(tijdrekening) tabel die de verdeling van het jaar in dagen, weken of jaren aangeeft, evt. met feestdagen enz

kalf n
vitellus vitulus
(dierkunde) (veeteelt) jong van het rund en sommige andere zoogdieren

kalfsvlees n
vitulīna

kalief n
calipha

kalium n
kalium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool K en atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal

kalk /ˈkɑl(ə)k/ n
calx
(scheikunde) (bouwkunde) aanduiding voor een aantal alkalische zouten van calcium, zoals calciumoxide (ook wel ongebluste kalk), calciumhydroxide (gebluste kalk) en calciumcarbonaat en calciumwaterstofcarbonaat

kalken adj
fōmentum

kalkmelk n
dealbo
emulsie van gebluste kalk in water

kalkoen n
gallopāvō
(hoendervogels) (landbouw) bepaald soort gedomesticeerde vogel, Meleagris gallopavo

kalksteen n
calx

kalm /kɑlm/ adj
placidus
weinig in beroering, zonder opwinding

kalmeren /kɑl'merə(n)/ v
sēdō
ergatief kalm worden

kalmweg adv
aequō animō
op een kalme manier, zonder paniek

kam /kɑm/ n
pecten
getand object om haren mee te verzorgen

kameel /kɑ'mel/ n
camelus camela
(evenhoevigen) Camelus bactrianus , een hoefdier met twee bulten op de rug

kameleon n
chamaeleon
(reptielen) tropische hagedis uit de familie Chamaeleonidae vooral bekend voor zijn snelle kleurveranderingen

kamer n
cella
een van de rest door muren afgescheiden deel van een huis met een eigen functie

kameraad n
comes

kamerdienaar n
pedisequus
(beroep) persoonlijke bediende van een rijk of machtig persoon

kamertoon n
tonus symphonicus
(muziek) standaardmuziektoon van a1 = 440 Hz

kamfer n
camphora

kamille n
camomilla
een geneesmiddel dat gemaakt wordt van de gedroogde bloemhoofdjes van de kamille

kammen /kɑmə(n)/ v
pectino
overgankelijk met een kam haar in orde brengen

kamp n
castra
o een plaats waar een aantal troepen geruime tijd of permanent gehuisvest zijn.
o een kampeerplaats met een groep van bij elkaar horende tenten.
m een persoon of groep die een overeenkomst, gevecht of strijd aangaat met een andere persoon of groep

kamperen v
vivo in castrum
inergatief in de buitenlucht verblijven met een tent

kamperfoelie n
caprifolium

kampioen /kɑmpiun/ n
adversaria
(sport) de winnaar van een kampioenschap

kampplaats n
arēna
plaats waar een wedstrijd plaatsvindt

kampvechter n
proeliātor
iemand die voor een bepaalde zaak of persoon zich inzet

kan n
hirnea
(huishouden) serviesgoed om vloeistoffen uit te schenken

kanaal /ka'naːl/ n
canalis fossa

kanarie n
passer
bepaald soort kleine vogel, Serinus canaria

kandelaar n
candēlābrum

kandidaat /kɑndiˈdat/ n
candidatus
(politiek) iemand die zich verkiesbaar gesteld heeft voor een politiek ambt
iemand die zich beschikbaar geteld heeft voor een baan of functie

kandidate n
candidatus
(politiek) vrouw die zich verkiesbaar gesteld heeft voor een politiek ambt
vrouw die zich beschikbaar geteld heeft voor een baan of functie, gegadigde
een deelneemster aan een spelshow

kaneel /kɑˈnel/ n
cinnamum casia
(specerij) een specerij van de gedroogde binnenbast van de kaneelboom, gebruikt als smaakmaker in vele gerechten

kangoeroe n
halmaturus
(buideldieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Macropus , met korte voorpoten, lange achterpoten, een lange sterke steunstaart die hun jongen in een huidplooi op de buik mee kunnen dragen

kanis /kanɪs/ n
corpus
v viskorf met deksel
v marskramersmand
v mandje om vers geplukte kersen, appels of peren in te verzenden
hoofd (lichaamsdeel)
lichaam (mens)
m (anatomie) platte uitdrukking voor:
mond

kanker n
cancer
(medisch) aandoening die gekenmerkt wordt door het ongecontroleerd vermenigvuldigen van cellen

kannibaal n
anthrōpophagus
mens die of dier dat vlees van zijn eigen soort eet

kano n
caudica

kanon n
tormentum bellicum
een instrument om explosieve projectielen weg te schieten

kans n
probabilitas
mogelijkheid dat er iets gaat gebeuren
accidentia
een mooie gelegenheid

kanselier n
cancellārius
(regering) eerste minister
hoofd van een griffie

kant /kɑnt/ n
reticulum
m/o, (textiel) een vorm van vlechtwerk gemaakt van dunne linnen of katoenen draden
latus
m zijde

kantine n
caupona castrensis
eetgelegenheid in bedrijven, scholen, verenigingen

kantonneren v
libellus
overgankelijk (militair) troepen legeren in dorpen en steden

kantoor n
officium
een instelling waar allerlei administratieve handelingen worden uitgevoerd

kanunnik n
canonicus
(religie) een titel die aan bepaalde geestelijken wordt verleend binnen enkele christelijke kerkgemeenschappen.

kanunnikaat n
canonicatus
(religie) de waardigheid en taken van een kanunnik

kanunniksdij n
canonicatus
(religie) de waardigheid en taken van een kanunnik

kap /kɑp/ n
cucullus
een bedekking van het hoofd

kapel n
aedicula
klein kerkgebouw

kapitaal n
fundus
(economie) fonds, benodigd voor een onderneming of zaak

kapitaalkrachtig adj
dīs
ruim voldoende financiële middelen hebbend

kapitein /kapiˈtɛin/ n
dux
(beroep) (scheepvaart) gezagvoerder van een schip [1], bijv. van een koopvaardijschip

kapoen n
capo

kapot adj
fractus
gebroken (van glas, porselein en dergelijke)
niet meer goed functionerend

kapper n
tonsor

kappertje /'kɑ.pər.cə/ n
capparis
(voeding) een klein groen bloemknopje van de kappertjesplant, Capparis spinosa , dat meestal op zuur bewaard wordt en dat als kruiderij gebruikt wordt

kapsel n
capillamentum
de manier waarop het haar geknipt is

kapster n
cinerārius

kar n
iumentum
voertuig (oorspronkelijk met twee wielen)
carrus
(informeel) auto

karabijn n
carabina
(militair) een geweer met ingekorte loop en soms ook ingekorte schoudersteun

karaf n
obba
(huishouden) tafelfles met wijde buik en smalle hals voor het schenken van wijn, water, likeur enz.

karakter n
character
aard, geaardheid, inborst, natuur, wezen

karamel n
calamus
gebrande suiker

karate n
carate
(sport) Japanse gevechtsport

karbonade /kɑrboˈnadə/ n
praecīsum
(voeding) een stuk vlees van een varken, kalf of lam

kardemom n
Elettaria cardamomum
(plantkunde) een kruidachtige plant Elettaria cardamomum , groene kardemom, uit de gemberfamilie Sjabloon:species:Zingiberaceae (wikidata: kardemom )

kardinaal n
cardinalis
(religie) hoge geestelijke in de hiërarchie van de Rooms-Katholieke Kerk, hij mag deelnemen aan de verkiezing van een nieuwe paus

kardoen n
cactus
(groente) bladeren van Cynara cardunculus (wikidata: kardoen )

karig adj
exiguus

karigheid n
exiguitās
een (te) kleine hoeveelheid geven

karmijn n
cocceus
een rode kleurstof die wordt gewonnen uit een soort schildluis, de Cochenilleluis, Dactylopius coccus Costa

karmijnrood adj
coccineus

karnemelk n
oxygala
(drinken) gefermenteerde melk (vroeger: melkproduct dat overblijft na het karnen van de melk) (wikidata: karnemelk )

karper n
carpa
(straalvinnigen) bepaald soort grote zoetwatervis met een hoge rug, die van oorsprong uit Azië komt, Cyprinus carpio

karwei n
mereō
een klus of hoeveelheid werk die gedaan of afgerond moet worden

karwij n
cuminum
(plantkunde) plant Carum carvi uit de schermbloemenfamilie Apiaceae (wikidata: karwij )

kas /'kɑs/ n
caldarium
(tuinbouw) een doorzichtige en meest glazen constructie die het cultiveren mogelijk maakt van planten die een ander klimaat vergen dan buiten heerst

kasgeld n
nummulī
(boekhouding) contant geld; geld in de vorm van munten en biljetten

kassier n
cistellātrix
(beroep) iemand die het beheer heeft over kas en de kaswijzigingen bijhoudt

kast /kɑs/ /kɑst/ n
armarium
(meubel) een meubel om gebruiksvoorwerpen in op te bergen, meestal voorzien van horizontale schappen

kastanje n
castanea
(plantkunde) eetbare vrucht van de betreffende boom

kastanjebruin adj
spadix

kasteel n
castellum
(bouwkunde) middeleeuwse versterkte woning

kat n
felis feles
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Felis sylvestris catus , tot de katachtigen behorende soort die tam is geworden

katapult n
catapulta
apparaat om stenen en andere objecten mee weg te schieten
Y-vormig speeltuig met een elastiek tussen beide opstaande uiteinden om steentjes e.d. mee weg te schieten
inrichting om vliegtuigen mee te lanceren

kater n
crapula
beroerde gevoel dat ontstaat na het gebruik van te veel alcohol

kathode n
cathodus
(scheikunde) een elektrische geleider waarlangs elektronen een elektrolyt binnengeleid worden

katoen /kɑˈtun/ n
gossypium
(textiel) een zachte vezel die uit de opperhuid (epidermis) van de zaden van de katoenplant groeit (wikidata: katoen )

katrol n
trochlea
(techniek) een werktuigonderdeel dat het mogelijk maakt een last met een beperkte kracht op te hijsen, te laten zakken of te verplaatsen

kattenkruid n
nepeta

katwilg n
vīmen
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Salix viminalis , die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden, waarvan de tenen worden gebruikt als rijshout

kauw n
monedula
(zangvogels) Corvus monedula , eem zwarte zangvogel met een grijze nek uit de Corvidae

kauwen v
mandūcō

kavel n
pars

kazuifel n
casula
(religie) mouwloos opperkleed dat door een priester gedragen wordt bij het lezen van de mis

keel /keːl/ n
gula
v/m: (anatomie) voorste, uitwendige gedeelte van de hals

keer n
versātiō
telkens terugkerend tijdstip waarop iets gebeurt

keerkring n
tropicus

keermuur n
abamūrus
(bouwkunde), (waterbeheer) een steile wand waarachter grond of water wordt vastgehouden

keerpunt n
discrīmen

keerwand n
abamūrus
(bouwkunde), (waterbeheer) een steile wand waarachter grond of water wordt vastgehouden

kegel /ˈke.xəl/ n
conus
(wiskunde) een meetkundig lichaam met een cirkel als grondvlak en uitlopend in een punt

kegelsnede n
sectio conica
(wiskunde) een kromme gevormd door het snijden van een kegel met een plat vlak

kei n
lapis
brok gesteente

keizer n
imperator
(beroep) (adel) (regering) een monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerin n
imperatrix
(adel) een vrouwelijke monarch van de allerhoogste rang, oorspronkelijk die van het Romeinse rijk

keizerlijk adj
dominicus

keizerrijk n
imperium
(regering) het gebied waar een keizer het staatshoofd is

keizersnede n
sectio caesarea
(medisch) operatieve verlossing in tegenstelling tot een gewone bevalling

kelder /ˈkɛldər/ n
cella
een ondergrondse bergruimte

kelk n
calix

kelner n
minister ministri

kemphaan n
cicirrus
(steltloperachtigen) bepaald soort vogel, Calidris pugnax , uit de familie van de snipachtigen Scolopacidae

kennelijk adv
aperte
zoals inmiddels duidelijk is geworden

kennen /ˈkɛnə(n)/ v
agnosco
overgankelijk bekend, vertrouwd zijn met
overgankelijk door studie of oefening geleerd hebben

kenner n
cognitor

kennis /ˈkɛnɪs/ n
cognitio
wat je weet of hebt geleerd

kentaur n
centaurus
(mythologie) een wezen dat half mens, half paard is

keramiek n
fictile

kerk /kɛrk/ n
ecclesia
(religie) (bouwkunde) openbaar gebouw voor religieuze handelingen of samenkomsten
(religie) georganiseerde groep die bepaalde religieuze, m.n. christelijke, standpunten aanhangt (bijv. Katholieke Kerk, Gereformeerde Kerk etc.)

kerkban /ˈkɛrk.bɑn/ n
excommunicatio
(religie) het uitgesloten worden van de sacramenten of uit de kerkgemeenschap

kerkdienst /ˈkɛrɡdinst/ n
missa
(religie) een bijeenkomst van een christelijke gemeente waarin God vereerd wordt

kerker /kɛrkər/ n
carcer
een ondergrondse ruimte die bestemd is voor het opsluiten van gevangenen

kerkgebouw /ˈkɛrk.ɣəˌbɔʊ̯/ /ˈkɛrk.χəˌbɑʊ̯/ n
basilica
(religie) een gebouw dat door een kerkelijke organisatie gebruikt wordt voor het houden van religieuze diensten

kerkgezang /ˈkɛrk.ɣəˌzɑŋ/ /ˈkɛrk.χəˌzɑŋ/ n
basilica
(religie) het zingen in een kerk van meestal religieuze liederen

kerkhof n
coemeterium
terrein waar overledenen begraven worden

kerkuil /ˈkɛrgœːl/ /ˈkɛrkœʏ̯ɫ/ /ˈkɛrkœːl/ n
parra
(uilen) bepaald soort vogel, Tyto alba , met een lichte onderzijde en een opvallende, hartvormige sluier die gewoonlijk in gebouwen broedt

kerkvoogd n
senex
beheerder van een kerkgebouw

kermis n
feria
een feest met attracties

kern n
nucleus
het meest belangrijke
het binnenste of midden

kernenergie n
energia atomica
(techniek) energie geproduceerd door kernfusie of kernsplijting, waarmee in een kerncentrale elektriciteit wordt opgewekt

kernfusie n
confusio atomica
(natuurkunde) het proces waarbij twee atoomkernen botsen en één zwaardere kern vormen waarbij energie vrij komt

kernwapen n
bomba atomica

kers n
cerasum cerasus
(fruit) steenvrucht van een kersenboom, Prunus subg. Cerasus (wikidata: kers )

kerstavond /kɛr.ˈsta.vɔnt/ /kɛr.ˈz(d)a.vɔnd/ n
dies natalis

kerstboom /ˈkɛrsd.bom/ /ˈkɛrz.bom/ n
arbor natalicia
(kerst), (plantkunde) rond Kerstmis opgestelde naaldboom met allerlei versieringen

kerstenen /ˈkɛr.stə.ˌnə(n)/ v
christianizo
overgankelijk (religie) heidense volkeren, al dan niet massaal, tot het christendom bekeren; veelal in historische context

kerststal /ˈkɛr.stɑl/ /ˈkɛr.stɑɫ/ n
praesepe
(kerst) een voorstelling van de geboorte van Jezus met figuren van hout of gips, die vooral in katholieke gezinnen rond Kerstmis in huis te vinden is, vaak onder de kerstboom

kervel n
caerefolium scandix
(kruid) de groene bladeren van Anthriscus cerefolium worden gebruikt als keukenkruid, zowel vers als gedroogd (wikidata: kervel )

ketchup n
lycopersici liquamen
(voeding) een Amerikaanse saus op basis van tomaten (wikidata: ketchup )

ketel n
aena
meestal rond metalen vat, vaak geschikt om onder druk gezet te worden
cortīna
(huishouden) (kookkunst) object om water aan de kook te brengen b.v. een fluitketel, waterketel

keteldal /ˈke.təl.dɑl/ /ˈke.təɫ.dɑɫ/ /ˈkeː.təl.dɑl/ n
collis cavus
(geologie) een half cirkelvormige vallei gevormd door de erosie die een gletsjer veroorzaakt

keten n
catena
uit losse, vaak metalen, schakels in een enkele rij aaneengeregen voorwerp

ketoembar n
coriandrum
gemalen korianderzaad

ketter n
haereticus
(religie) iemand die vanwege afwijking van de katholieke leer tot misdadiger verklaard was

ketteren v
maledictio
2. vloeken, schelden en tieren

ketterij /ˌkɛtəˈrɛɪ/ n
haeresis
het ingaan in woord of gedachte tegen de doctrines van de kerk

ketting /'kɛtɪŋ/ n
catena
een aaneengesloten reeks van gelijksoortige elementen, feiten, acties, gebeurtenissen etc.
(techniek) een stevige, maar buigzame verbinding van in elkaar grijpende ringen of achtvormige schakels
(textiel) schering, de rechte draden waartussen de inslag ingeweven wordt
monile
een snoer bestaande uit een draad die door doorboorde kralen of andere voorwerpen gevoerd is

keuken /ˈkøːkə(n)/ n
coquina culina
een plaats waar gekookt wordt, ruimte waarin mensen hun voedsel bereiden
(figuurlijk) (kookkunst) de wijze waarop in een land of streek gekookt wordt

keuren v
experior
overgankelijk zich een oordeel vormen over de waarde of deugdelijkheid van iets

keurig adj
merus
erg netjes en beleefd

keuring n
experior
onderzoek

keurvorst n
elector

keutelaar n
cunctātor
iemand die zich drukmaakt over kleinigheden

keuvelen v
arguto 1
inergatief gezellig praten zonder al te veel diepgang

keuze n
delectus
het besluit om uit verschillende mogelijkheden er één te nemen

kever /ˈkevər/ /ˈkɛvər/ n
coleopterum
(insecten) benaming voor insecten uit de orde Coleoptera

keyboard /ˈkiːbɔː(r)d/ /ˈkiːbɔː(r)t/ n
clāviatūra
(muziekinstrument) een elektronisch muziekinstrument met een toetsenbord
(informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

kibbelen /kɪbələ(n)/ v
iurgō
inergatief woordenstrijd hebben

kidnappen v
rapiō
overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

kidnapper /ˈkɪd.ˌnɑ.pər/ /ˈkɪt.ˌnɑ.pər/ /ˈkɪt.ˌnɛ.pər/ n
plagiāria
iemand die mensen kidnapt of ontvoert

kiekendief n
circus
benaming voor roofvogels uit het geslacht Circus

kiel n
carina
m (scheepvaart) verlenging van de onderzijde van een (zeil)schip die dient om het verlijeren tegen te gaan en het schip een grotere stabiliteit te geven
m (muziekinstrument) wigvormig pennetje waarmee in toetsinstrumenten zoals een klavecimbel, een snaar wordt getokkeld

kierewiet adj
insanus
helemaal gek en verward

kietelen v
tītillō
overgankelijk het prikkelen van gevoelige stukken huid bij anderen door middel van licht aanraken

kieuw n
branchia
(zoötomie) ademhalingsorgaan van vele in water levende dieren

kiezen v
legō
overgankelijk uit meerdere mogelijkheden één nemen

kiezer n
elector
(politiek) iemand die stemt bij een politieke verkiezing

kiften v
altercatio

kijken v
video aspecto

kijker n
spectātor
iemand die naar iets kijkt

kijven v
altercatio
inergatief ruzie maken, een woordenstrijd hebben

kikker n
rana
(dierkunde) benaming voor amfibieën uit de orde Anura , gewervelde dieren met vier poten zonder staart

kikkererwt n
cicer
(plantkunde) plant Cicer arietinum
(voeding) zaden van Cicer arietinum voedzame, roze-gelige, wat rondhoekige erwt met nootachtige smaak (wikidata: kikkererwt )

kikkervisje n
gyrinus
(kikkers) Anura larve van de kikker of pad, in het stadium van uit het ei komen tot 6-9 weken; het bestaat uit een ovaalvormig lichaam en een lange staart en heeft alleen inwendige kieuwen

kil /kɪl/ adj
algeo

kilheid n
algor
het koud of koel zijn van iets qua temperatuur
(figuurlijk) het onvriendelijk zijn van iets of iemand

kilo n
chiliogramma
(natuurkunde) (eenheid) (afkorting) informele afkorting van "kilogram" de SI-eenheid van massa (symbool: kg)
(economie) (eenheid) (verouderd) informele afkorting van "kilogram" (kilogramkracht) een eenheid voor een gewicht of kracht, (niet volgens het SI-stelsel, maar heel gebruikelijk)

kilogram abbreviation
chiliogramma kilogramma
1. kilogram

kilometer / ˈkilometər / n
chiliometrum
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van 103 meter of 1.000 meter, weergegeven met symbool km

kilte n
algeo
(figuurlijk) de emotionele koelheid van iemand die zelf als vijandigheid kan aanvoelen

kimduiking n
intingō

kin /kɪn/ n
mentum
(anatomie) het vooruitstekende deel van de onderkaak

kind n
liber puer
(maatschappij), (juridisch) mens [1] in de leeftijd tussen 0 en 18 jaar, iemand die nog minderjarig is
puer filia
persoon voortkomend uit; zoon of dochter

kinderachtig /ˈkɪndərɑxtəx/ adj
puerīlis
zich niet als volwassene gedragend alsof men nog een kind is

kinderbed n
grabātus

kinderlijkheid n
fatuitās
de mate waarin iemand nog de gevoelens en het gedrag van een kind heeft

kindermoord n
īnfanticīdium
het om het leven brengen van een kind

kindlief n
corculum
een kind dat te veel verwend wordt door de ouders

kinkel n
rupex

kinkhoest /kɪŋk(h)ust/ n
pertussis
(medisch) een bepaalde kinderziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella pertussis

kip /kɪp/ n
gallina
(hoendervogels) (vrouwelijke) gedomesticeerde vogel van het geslacht huishoen, Gallus gallus
(voeding) kippenvlees

kippenhok n
gallinārium
hok voor kippen

kippenvel /ˈkɪpəvɛɫ/ n
cutis anserina
het verschijnsel waarbij als gevolg van kou, afgrijzen of schrik de huid er uit ziet als die van een geplukte kip

kislev /kis'lev/, /'kislɛv/ n
casleu
(Jiddisch-Hebreeuws) negende maand van het joodse jaar, in november-december (Zach. 7:1, Neh. 1:1); derde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

kislew /ˈkɪslew/ n
casleu
(Jiddisch-Hebreeuws) negende maand van het joodse jaar, in november-december (Zach. 7:1, Neh. 1:1); derde maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

kist /kɪst/ n
arca

klaaglied n
elegī

klaar /klaːr/ adj
aptus
in staat vangereedheid gebracht, gereed
clārus
helder, duidelijk

klaarblijkelijk adj
manifestus
kennelijk.

klaarheid n
claritudo
helderheid, transparantie

klaarmaken /'klarmakə(n)/ v
paro
overgankelijk voorbereiden
overgankelijk uit ingrediënten klaarmaken

klaarspelen v
afficiō
overgankelijk iets moeilijks in orde of ten einde brengen

klacht n
querēla
(juridisch) een aanklacht

klagen v
queror
inergatief ongenoegen uiten

klamboe n
conopium
fijn net waaronder men slaapt om muggen buiten te houden

klank n
canor
in het algemeen wordt hiermee het totaal aan eigenschappen van een geluid aangeduid

klanknabootsing /ˈklɑŋknabotsɪŋ/ n
onomatopoeia
het (proberen) een zelfde geluid te produceren
een woord dat is ontstaan uit het proberen een geluid na te doen

klant n
ēmptor
(economie) afnemer van een product of dienst van een leverancier

klap n
battuō
plotselinge, luidruchtige slag

klaploper n
parasīta

klappen v
applaudō
inergatief als vertoon van bijval, dank of bewondering de open handen ineenslaan
inergatief (informeel) praten op een gemoedelijke of niet ernstige manier
overgankelijk zo bewegen of raken dat het plotseling een luid geluid maakt

klaproos n
papaver
(plantkunde) Papaver rhoeas , een plant met een felrode bloem uit de familie Papaveraceae

klapstuk n
fastīgium
hoogtepunt van een vertoning

klarinet n
clarinetum
(muziekinstrument) een houten blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een harmonie

klaroen n
tuba
(muziekinstrument) een soort trompet met een schelle klank

klas /klɑs/ n
classis
(onderwijs) een groep leerlingen die een tijdlang gezamenlijk les krijgen
(onderwijs) een leerjaar op school
(onderwijs) een klaslokaal

klaslokaal n
aula magna
(onderwijs) een ruimte in een school voor het geven van les aan scholieren

klasse n
classis
genus
(wiskunde) alle elementen van een wiskundige groep die door een similariteitstransformatie in elkaar over te voeren zijn

klateren v
murmurō

klauw /klʌu/ n
unguis
poot / kromme nagel van een roofdier
(informeel) (grof) hand

klavechord n
clavichordium
(muziekinstrument) langwerpig vierkant toetsinstrument dat behoort tot de muzikale familie van de toetsinstrumenten

klavecimbel n
harpicordium
(muziekinstrument) toetsinstrument waarbij de in het verlengde van de toetsen geplaatste snaren worden getokkeld

klaver n
trifolium

klaveren n
flores
(kaartspel) een van de vier (Franse) kleuren in het kaartspel

klavichord n
clavichordium
(muziekinstrument) langwerpig vierkant toetsinstrument dat behoort tot de muzikale familie van de toetsinstrumenten

kleden v
vestiō
overgankelijk kleren aandoen

kleding /kledɪŋ/ n
vestis
(textiel) het textiel voor de bedekking van het lichaam

kledingstuk n
indūmentum
een deel van de kleding

kleerkast n
vestiarium

kleermaakster n
sartor

kleermaker /ˈklermakər/ n
sartorius
(beroep) iemand wiens beroep bestaat uit het maken van kleding

kleermakerij /klerˌmakəˈrɛː/ n
vestificus
(bedrijf) atelier waar kleding wordt gemaakt; werkplaats van een kleermaker

klei /klɛɪ̯/ /klɛː/ n
argilla
(geologie) een zeer fijne, klastisch sedimentaire grondsoort, die voor meer dan 25% bestaat uit lutum (gronddeeltjes kleiner dan 2 µm)

kleiig adj
argillaceus
lijkend op klei, vochtig, glad, koud

klein adj
parvus humilis
van geringe grootte
van geringe waarde, van weinig belang

kleinburgerlijk adj
quadratum
(figuurlijk) hebbende de opvattingen van het kleinburgerlijke milieu, benepen, bekrompen, geborneerd

kleincirkel n
circulus minor
(wiskunde) (aardrijkskunde)een cirkel op een bol waarvan de middelpunten niet samenvallen; de doorsnede van de cirkel is kleiner dan die van de bol, en het vlak van de cirkel verdeelt de bol in ongelijke delen

kleindochter /ˈklɛɪndɔxtər/ n
nepos
(familie) een dochter van iemands kind, een vrouwelijk kleinkind

kleinkind /ˈklɛːŋkɪnt/ /ˈklɛːɪŋkɪnt/ n
nepos
(familie) kind van zoon of dochter

kleinzoon /ˈklɛɪnzon/ n
nepos
(familie) een zoon van iemands kind, een mannelijk kleinkind

klemtoon n
accentus

klepel /ˈklepəl/ n
valva
peervormige staaf die in een klok bij het luiden tegen de rand slaat en zo de klok geluid doet geven

kleptomanie n
cleptomania
de onweerstaanbare drang om te stelen

kleren /ˈkleː.rən/ n
velāmen
alleen meervoud kleding of kledingstukken

kletsen v
fabulor
inergatief op een informele manier praten

kletskous n
lingulāca

kleur /kløːr/ n
color
het onderscheid dat gemaakt wordt op basis van het verschil in golflengte van licht

kleurrijk adj
colōrātus
vol opvallende kleuren

kleurstof n
tinctūra
(kleur) (voeding) stof waarmee men iets kleurt

kleven v
haereō

klevend adj
viscidus
met de neiging om te plakken

kleverig /ˈkleːvərɪx/ adj
viscidus
vasthechtend bij aanraking

kliek n
status

kliekje n
residuus
(kookkunst) opgewarmd voedsel dat overgebleven is van een eerdere maaltijd

klier /klir/ n
glandula
(biologie) een orgaan dat een stof afscheidt.

klieven /ˈklivə(n)/ v
haereo
overgankelijk langs een scherp breukvlak in tweeën hakken

klif n
rūpēs
(geologie) steile hoge rots

klimaat n
clima
(aardrijkskunde) (klimatologie) de gemiddelde natuurlijke gesteldheid van de lucht en het weer in een gebied op een planeet

klimaatsverandering n
climatis mutatio
(meteorologie) verandering van het weer op de lange termijn

klimatologie /klɪmɑtoloˈɣi/ n
climatologia
(wetenschap) leer van de lucht- en weersgesteldheid

klimmen /'klɪmə(n)/ v
ascendō
bewegen in een omhooggaande richting dan wel over obstakels

klimop /'klɪ.mɔp/ n
hedera
(plantkunde) Hedera helix , een groenblijvende houtige plant die groeit op vochtige, voedselrijke grond langs muren en tegen bomen waaraan de plant zich met korte luchtwortels vastklampt

kling n
folium
(gereedschap) het scherpe deel van een mes, sabel, zwaard of bajonet

kliniek n
clinicum
(medisch) inrichting waar patiënten medische zorg krijgen en worden verpleegd

klinken v
tinniō
absoluut een bepaald geluid (klank) voortbrengen

klinker /ˈklɪŋkər/ n
vocalis
(taalkunde) een klank van de menselijke spraak waarbij geen obstructie in de ademstroom aangebracht wordt

klinkhoef /ˈklɪŋk.(h)uf/ /ˈklɪŋk.huf/ n
sonipes
(dichterlijk) een paard, met name een dier met klinkende hoeven

klinkklaar adj
non condītus
zeer duidelijk, overduidelijk

klip-en-klaar adv
manifestus
zo duidelijk dat elk misverstand uitgesloten is

klit n
lappa
(plantkunde) Arctium bloemhoofdje met stekeltjes

klok n
horologium hōrārium
(natuurkunde), (tijdrekening) een instrument dat de tijd bijhoudt
campana
(muziekinstrument) een belvormige idiofoon, vooral bekend van kerktorens en carillons

klomp /klɔmp/ n
sculpōnea
(schoeisel) schoeisel van hout, eventueel in combinatie met leer
glaeba
een vrij vormeloze hoeveelheid materiaal
calcitrō
(hockey), (schoeisel) van hard materiaal vervaardigd, beschermend schoeisel gedragen door doelverdedigers

klont n
glaeba
een hoeveelheid verdikt materiaal met een omvang die niet goed te definiëren is

klonteren v
concrescō
ergatief klonten vormen

klontje n
tessera
1. verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord klont

kloof n
pyla
een ten gevolge van erosie, diep uitgesleten rivierdal, met steile wanden

kloon /klon/ n
acer
(dierkunde) een levend wezen dat een exacte genetische kopie is van een ander wezen

klooster /klostər/ n
monasterium
(bouwkunde), (religie) een gebouw waarin een kloostergemeenschap gevestigd is
(religie), (metonymisch) een kloostergemeenschap als zodanig

klootzak n
irrumātor

kloppen /ˈklɔpə(n)/ v
pulsō
inergatief hoorbaar tegen of op iets slaan
plangō
inergatief voel- of hoorbaar bewegen
overgankelijk verslaan in een wedstrijd

kloven v
haereo
overgankelijk het op bepaalde wijzen splijten van een materiaal b.v. diamant en hout

kluis /klœʏs/ /klœːs/ n
arca
een tegen inbraak en brand beveiligde kist of kast

kluisteren v
catena
1.in bewegingen en invloed beperken

kluit /klœʏt/ /klœːt/ n
Melibocus
een brokkelige onsamenhangende massa

kluizenaar n
inclūsus
iemand die alleen en in afzondering leeft

kluizenarij n
claustrum
een woning van een kluizenaar

knagen /'knaɣə(n)/ v
obedo rodo
met de tanden aanvreten

knallen v
battuō
inergatief een hard geluid of knal geven

knap adj
dolōsus
behendig, handig
formōsus
(van mensen) mooi, aantrekkelijk

knapheid n
munditia
een mooi, aantrekkelijk uiterlijk
intelligentie en kundigheid

knarsetanden v
frendo
inergatief de kaken op elkaar geklemd over elkaar bewegen, gewoonlijk uit ergernis of frustratie

knechtschap n
captivitas
het moeten gehoorzamen en dienen van een meester

kneden v
depsō
overgankelijk een massa soepel maken door er steeds in te knijpen

knetterend adj
crepitus
het scherpe, knappende, ploffende geluid dat lijkt op dat van brandend hout dat nog veel vocht bevat

kneu n
linaria
(zangvogels) bepaald soort vinkachtige, Carduelis cannabina

kneuzing ˈknøzɪŋ n
contūsiō
(medisch) een onderhuidse beschadiging van het zachte weefsel, veelal veroorzaakt door een bot voorwerp of een val

knie n
genu poples
(anatomie) gewricht in het midden van het been dat het bovenbeen met het onderbeen verbindt

kniebuiging n
geniculatio
(cultuur) als eerbetoon aan een hogergeplaatste (persoon of godheid)
(sport) als vorm van lichaamsbeweging
(figuurlijk) op nederige wijze uitgevoerde inwilliging van een wens van een ander

knieschijf n
patella
(anatomie) het schijfvormige bot in de knie

knijpen /'knɛɪpə(n)/ v
vellico
overgankelijk tussen twee punten druk uitoefenen

knijptang n
forceps
tang waarmee je spijkers kunt uittrekken

knikken /'knɪkə(n)/ v
adnuō nūtō
een verticale beweging met het hoofd maken

knikkend adj
nūtus
om één as buigend

knippen v
curto
met een schaar (uit)snijden
(informatica) een bewerking waarbij een uitgekozen hoeveelheid informatie van de ene plek verwijderd wordt, meestal om haar op een andere plek te kunnen plakken

knoeien v
erro
overgankelijk aan/in elkaar ~ iets slordig vervaardigen

knoeiwerk n
eo caece

knoest n
nōdus
(bouwkunde) de plaats waar een zijtak aan de boom groeide, het hout is er minder sterk en moeilijker bewerkbaar, het is dan ook een houtgebrek
(plantkunde) de overgang van stam naar wortel bij een boom

knoflook n
allium
(plantkunde), (kookkunst), (voeding) Allium sativum , een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

knokkel n
articulus digiti
(anatomie) het gewricht dat de vingers met de hand verbindt, vooral zichtbaar als men de vingers buigt

knokken /ˈknɔkən/ v
pugnare
inergatief vechten
inergatief (figuurlijk) vechten

knol /knɔl/ n
rapum
(groente) koolraap, een eetbare wortel van een plant uit het geslacht Brassica
caballus
een aftands werkpaard

knolraap n
rapum

knoop n
nodus bulla
(textielindustrie), (scheepvaart) een vastgetrokken lus in garen, draad, koord of touw om daarin een verdikking te maken, om einden ervan aan elkaar te bevestigen of ter bevestiging aan een ander voorwerp of weefsel
nodus
(scheepvaart), (eenheid) een snelheidsmaat die in de zeevaart gebruikt wordt

knooppunt n
nexus viarum autocineticarum
(verkeer) een kruispunt van twee of meer grote wegen

knopen v
ligo
overgankelijk een vastzittende lus in een koord, draad of touw maken

knorren /'knɔrə(n)/ v
grunnire
inergatief (dierengeluid) een geluid voortbrengen zoals een varken

knots n
fustis

knotten v
summus

knuffel n
complexus
liefdevolle omhelzing

knuffelen v
complexus
omhelzen, een knuffel geven

koala n
Phascolarctos cinereus
(buideldieren) Phascolarctos cinereus , een Australisch buideldier

kobalt n
cobaltum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Co en atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

kobaltblauw adj
cobaltinus

kobbe n
aranea
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae

koe n
vacca bos
(evenhoevigen) (veeteelt) wijfje van het huisrund en van andere rundersoorten

koebeest n
bos
koe

koeherder n
bubulcus
(beroep) iemand die de wacht houdt bij runderen

koeienvlaai n
bolbiton
de platte ronde uitwerpselen van een koe

koek n
placenta

koekenpan n
sartāgō
(kookkunst) Een koekenpan (Nederlands-Nederlands) of kortweg pan (Belgisch-Nederlands) is een platte pan met een lang handvat.

koekje n
copta
dim. tant. (voeding) klein baksel dat meestal bij de koffie of thee genuttigd wordt

koekoek n
cuculus
(koekoeksvogels) bepaald soort vogel, Cuculus canorus , die zijn jongen door vogels van andere soorten laat grootbrengen

koel adj
frigidulus
met een naar verhouding lagere temperatuur dan de warme of hete omgeving

koelheid n
algeo
het koud zijn qua temperatuur

koelkast n
frigidarium
(elektronica) (huishouden) een huishoudelijk apparaat voorzien van een koelinstallatie, waarin men consumptiemiddelen kan plaatsen die koel moeten blijven

koepel /ˈkupəl/ n
tholus
(bouwkunde) een gewelf in de vorm van een halve bol of een halve ellipsoïde

koerier n
nuntius
(beroep) persoon of instantie die berichten, pakjes enz. ophaalt, vervoert en aflevert

koers n
cursus

koesteren v
foveō
overgankelijk iets geliefds nauw aan het hart houden, vertroetelen of verzorgen

koets n
carpentum
(verkeer) vierwielig rijtuig met vering, vaak gesloten, dat getrokken wordt door paarden

koevoet n
vectis
(gereedschap) stevige metalen stang voorzien van een gespleten einde, gebruikt om er zaken mee open te breken

koffer n
riscus
draagbare bergruimte van stevig materiaal met een handvat, waarin spullen kunnen worden meegenomen tijdens het reizen

koffie n
cafea coffea
gemalen gebrande koffiebonen waarmee de onder [1] genoemde drank wordt bereid

koffie verkeerd n
cafea lactea

koffiehuis n
caupona cafearia
een uitspanning waar men koffie kan nuttigen

koffieplant n
coffea

kogel n
glans
loden projectiel gevuld met buskruit dat gebruikt wordt als munitie van een wapen
sphaera
zware metalen bal die gebruikt wordt bij het kogelstoten

kok /kɔk/ n
coquus cocus

koken /ˈkokə(n)/ v
coquere
overgankelijk vloeistof verwarmen totdat er zich in de hele vloeistof bellen vormen die naar boven stijgen en openspringen

koker /ˈkokər/ n
pharetra
een smal cilindervormig hol voorwerp, bruikbaar als verpakking

kokerij n
coctūra
het koken, de kookkunst

kokosnoot /'kokɔsnot/ n
cocus
(plantkunde) een holle vrucht van de kokospalm met wit vruchtvlees en een vezelige bast

kolibrie n
colibris
(gierzwaluwachtigen) een zeer klein vogeltje met een zeer snelle vleugelslag van de familie Trochilidae uit de orde der grootvleugeligen

kolom n
columna

koloniaal adj
colōnicus
betrekking hebbend op koloniën en het hebben van koloniën

kolonie /koˈloni/ n
colōnia
een vestiging van een deel van een bevolking, buiten het eigenlijke territorium van dat volk

kolonist n
colonus
iemand die zich in een kolonie heeft gevestigd

kolos n
colossus

kolossaal adj
colossēus

kom n
catinus
(huishouden) eetgerei zoals een bord, maar dan dieper

komedie /koˈmedi/ n
comoedia
(toneel) toneelstuk met een komische plot
(figuurlijk), (pejoratief) aanstellerij

komeet n
cometes
(astronomie) een licht hemellichaam van ijs, gas en stof, zich in een baan ver buiten die van de planeten bewegend, dat bij het naderen van de zon een wolk van gas en gruis in de vorm van een staart ontwikkelt

komen v
venire venio
ergatief bewegen van verder weg naar dichterbij

komend /ˈkomənt/ v
venturus

komiek n
comoedus
(beroep) iemand die een publiek vermaakt door ze aan het lachen te brengen

komijn n
cumin
(specerij) synoniem voor de zaden (komijnzaad) van Cuminum cyminum , met een zeer sterk, doordringend aroma dat de spijsvertering bevordert (wikidata: komijn )
(plantkunde) plant Cuminum cyminum uit de schermbloemfamilie Apiaceae

komkommer /kɔm.ˈkɔ.mər/ n
cucumis
(voeding) (fruit) (groente) Cucumis sativus een langwerpige vrucht die men vooral rauw als salade eet (en die meestal als groente wordt beschouwd)

komma /ˈkɔma/ n
virgula
(taalkunde) een leesteken dat een pauze aangeeft, weergegeven met symbool ,

kompas n
ambitus pyxis nautica
(techniek) instrument [1] waarvan de naald het magnetische noorden aanwijst

komst n
adventum

konijn /kɔˈnɛɪn/ /kɔˈnɛːn/ n
cuniculus
(haasachtigen) bepaald soort zoogdier Oryctolagus cuniculus dat ook gedomesticeerd kan worden gehouden

koning /ˈkonɪŋ/ /ˈkoːnɪŋ/ n
rex
(regering)(adel) het mannelijk hoofd van een koninkrijk
(kaartspel) een speelkaart waarvan de waarde meestal tussen die van de vrouw en de aas ligt

koningin /konɪˈŋɣɪn/ /konɪˈŋɪn/ /koʊnɪˈŋɪn/ n
regina

koningskroon n
corona
hoofddeksel als teken van de waardigheid van een koning

koningsmantel n
Nymphalis antiopa
(vlinders) Nymphalis antiopa een dagvlinder uit de Nymphalidae-familie

koningsmoord n
regicidium
een bewuste moord op de koning

koningswater n
aqua regia
de triviale naam voor het 3:1-mengsel van geconcentreerd zoutzuur en geconcentreerd salpeterzuur waarin edele metalen zoals goud en platina oplossen

koninklijk /ˈkonɪŋklək/ adj
regalis
betrekking hebbend op een koning, koningin, aan of bij hem, haar behorend, van hem, haar uitgaand

koninkrijk /ˈkonɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛɪ̯k/ /ˈkoːnɪŋkˌrɛːk/ n
regnum
(regering)(adel) staatsvorm met een koning aan het hoofd

konkelaar n
insidiātor
onbetrouwbaar persoon die allerlei duistere en oneerlijke zaakjes regelt

kont n
culus
(informeel) (anatomie) billen, achterwerk

kontgat n
pōdex
(informeel) anus

kooi /koːɪ/ n
cavea
(techniek) een uit tralies of gaas gemaakt voorwerp dat een ruimte omsluit

kookfornuis n
coquina

kookkunst /sxɪldərkʌnst/ n
ars culinaria
de kunst van het door middel van koken voor consumptie geschikt maken van voedsel

kooksel n
coctūra
iets wat door koken is gemaakt

kool n
brassica crambe
(bloemplanten) (groente) een geslacht Brassica uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen. De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen

kooldioxide n
dioxydum carbonicum
(scheikunde) reukloos gas dat ontstaat bij volledige verbranding van koolstof (CO2)

koolmees n
Parus major

koolmonoxide n
carbonii monoxidum

koolrabi n
Brassica oleracea

koolstof /ˈkol.stɔf/ n
carbonium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos of zwart niet-metaal, met symbool C en atoomnummer 6

koolstofdioxide n
carbonii dioxidum

koolstofmonoxide n
monoxeidium carbonicum
(scheikunde) verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en één atoom koolstof (CO)

koolwaterstof /kol'watərstɔf/ n
hydrocarboneum
(scheikunde) een verbinding die uit koolstof en waterstof is opgebouwd

koolzuur /'kolzyr/ n
acidum carbonicum
(scheikunde) een verbinding van water en koolstofdioxide met de formule H2CO3

koolzuurgas n
carbonii dioxidum
(scheikunde) een gas, bestaande uit een verbinding van koolstof (C) en zuurstof(O2): (CO2)

koon n
bucca

koop /kop/ n
emptum

koopje /kopjə/ n
pāctum

koopman n
mercator

koor n
chorus
(muziek) een groep mensen die samen zingen

koord n
fīlum
streng van in elkaar gedraaide vezels, gebruikt als middel om zaken bij elkaar te binden of trekkracht uit te oefenen

koorhemd n
superpellīcium
(kleding) (religie) een wijd, wit linnen hemd, dat reikt tot aan de knieën en gedragen wordt over de toog door een priester of misdienaar

koorts n
febris
(medisch) verhoging van de lichaamstemperatuur

kop /kɔp/ n
hēmīna
bakje om te drinken
caput
(numismatiek) de zijde van een geldstuk met de afbeelding van een menselijk hoofd

kopen v
emo emere
overgankelijk, (handel) in ruil voor geld iets in bezit krijgen

koper n
cuprum aes cyprum
o: (scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Cu en atoomnummer 29. Het is een roodgeel overgangsmetaal

kopie n
exemplar
een afschrift of andere reproductie van een document of ander voorwerp

kopiëren /kopi<sup>j</sup>'ɪːrə(n)/ v
describere
overgankelijk een duplicaat maken van
imitor
overgankelijk imiteren

kopje n
hēmīna
1. kopje

koppelaar n
conciliātrix
(beroep) (familie) iemand die probeert om mensen in contact met elkaar te brengen om een huwelijk te bewerkstelligen
iemand die probeert mensen van verschillende groepen met elkaar in contact te brengen

koppelteken n
virgula
(taalkunde) (grammatica) een streepje om twee of meer woorden een eenheid te laten vormen dat in de Nederlandse spelling vooral van belang is in afleidingen, samenkoppelingen, samenstellingen en woordgroepen

koppelwerkwoord n
copula
(taalkunde) een werkwoord dat een eigenschap koppelt aan het onderwerp

koppig /ˈkɔpəx/ /ˈkɔpəç/ adj
obnixus
vasthoudend aan eigen wil of inzicht

kopschuw adj
dirus

koptisch adj
lingua Coptica
betrekking hebbend op de kopten (een christelijk Egyptisch volk)

koraal n
corallium
(dierkunde) skelet van de koraalpoliep

kordaat adj
firmus
vastbesloten, vastberaden

kordaatheid n
firmitās
het heel doortastend zijn

korenmaat n
medimnum
korenschoof
officiële maat voor een hoeveelheid graan

korf n
corbis
een mand van vlechtwerk

koriander /korijɑndər/ n
coriandrum
(specerij) gedroogde zaden van Coriandrum sativum , veel gebruikt in de oosterse keuken
(kruid) (gedroogde) bladeren van Coriandrum sativum

kornoelje n
cornus

korrel n
granum
een enkele zaad van graan

korst /kɔrst/ n
crusta
een harde buitenste laag om iets dat verder relatief zacht is

korstig adj
scaber
van een huid met schilfers en korsten

kort adv
brevis
2. van geringe lengte
1. van geringe duur

korten v
abbreviō
overgankelijk in geldbedrag verlagen

kortheid n
brevitās
het kort en bondig zijn

kortstondigheid n
brevitās
de eigenschap dat iets maar van korte duur is

korzelig adj
Crux
in een wat ontstemde, dysforische, boze, geprikkelde, ongeduldige stemming zijn

kosmologie n
cosmologia

kosmonaut n
cosmonauta

kosmos n
mundus
(astronomie) het gehele tijd-ruimte continuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

kost n
nūtrimen
(voeding) voedsel, als onderdeel van het dagelijks bestaanIn deze betekenis wordt het meervoud niet gebruikt, maar komen de verkleinwoorden wel voor.

kostbaar adj
carus

kosten v
consto
absoluut als te betalen prijs hebben

koster n
aedituus
(beroep) kerkelijke bediende, die met de zorg van het kerkgebouw, en het vlot verloop van de kerkdiensten belast is

kostuum n
ornō

kotelet /kotəˈlɛt/ n
praecīsum
(voeding) een stuk vlees van een varken, kalf of lam dat nog vastzit aan een stuk rib

kotsen v
vomō
inergatief, (informeel) de maaginhoud via de mond weer naar buiten werken

kou /kɑu̯/ n
algor
situatie met lage temperatuur
een virusinfectie aan keel of neus

koud /kʌʊt/ adv
frigidus
(spreektaal) amper, nauwelijks (voornamelijk in combinatie met een tijdsaanduiding)

koude /ˈkɑu̯də/ n
algor
het koud zijn

koudheid n
algeo
het een lage temperatuur hebben

koudvuur n
gangraena
(medisch) de afsterving en ontbinding van een levend organisme

kous /kaʊ̯s/ /kɔʊ̯s/ /kʌʊ̯s/ n
tībiāle
(kleding) een aansluitend, meer of minder elastisch kledingstuk dat de voet en (een deel van) het been bedekt

kousenband n
genuālia
(kleding) elastische band om de kous op te houden

koutje n
algeo
1. een verkoudheid

kozijn n
patruelis
(familie) (verouderd) zoon van oom of tante

kraai /kraɪ̯/ /kraːɪ̯/ n
corvus cornix
bepaald soort zwarte vogel, Corvus corone

kraaien /ˈkraɪ̯.jə/ /ˈkraː.jə/ v
cantō
inergatief (dierengeluid) het voor de haan kenmerkende geluid voortbrengen

kraaiennest n
carchesium
nest van een kraai
(scheepvaart) uitkijkplaats in de mast van een schip, mastkorf

kraak n
octopus
(koppotigen) Octopus vulgaris , een inktvis zonder inwendig skelet

kraakbeen /ˈkrakben/ n
cartilago
(biologie) een speciale vorm van bindweefsel met een elastisch karakter als gevolg van eigenschappen van de extracellulaire matrix

kraal n
clausum

kraam n
bubile

kraan n
epitonium
v/m, (techniek) mechanisme waarmee de stroming van vloeistof of gas geregeld kan worden
grūs
v/m, (techniek) (van kabels en katrollen voorzien) werktuig om voorwerpen in de hoogte te verplaatsen

kraanvogel n
grus
(kraanvogelachtigen) bepaald soort grote vogel, Grus grus , met lange poten en een lange nek

krab /krɑp/ n
cancer
(kreeftachtigen) kreeftachtige die leeft in de nabijheid van water

krabbel n
adumbro
vluchtige schets, ontwerp of plattegrond

krabben v
scabere
overgankelijk met de nagels bewerken

krabber n
grosa
(gereedschap) voorwerp om mee te krabben, onmisbaar voor schilders die oude verflagen willen verwijderen of mensen die jeuk op hun rug hebben.

kracht n
fortitudo
omvang van het vermogen om veranderingen te veroorzaken

krachtdadigheid n
vigor
de mate waarin iets of iemand doortastend optreedt

krachtig adj
potens
beschikkend over veel kracht

krakelen v
altercatio

kraker n
agripeta
(scheikunde) fabriek of laboratoriumopstelling waarin met scheikundige technieken grotere organische moleculen (polymeren) gesplitst worden in kleinere organische moleculen of omgevormd tot moleculen die betere eigenschappen hebben met betrekking tot hun geschiktheid als brandstof

kramp n
pnix
(medisch) een toestand van onwillekeurige en aanhoudende samentrekking van een spier

krankzinnigheid n
amentia

krans n
circulum

krant n
acta diurna
(media) klassiek massamedium, gedrukt op papier en gericht op het verspreiden van nieuws

kras /krɑs/ n
annullare
langgerekte oppervlaktebeschadiging veroorzaakt door het bewegen van een scherpe punt over een voorwerp

krauwen v
annullare

kredietkaart n
tessera crediticia

kreeft /kreːft/ n
locusta
(kreeftachtigen) benaming voor schaaldieren uit de infraorde Astacidea , geleedpotige waterdieren die overal voorkomen, zowel in zoetwater als zoutwater

kreet n
fletus

kregel adj
Crux
(informeel) geïrriteerd, prikkelbaar, ontstemd, wrevelig, gepikeerd, humeurig, knorrig, weerbarstig

krekel n
gryllus
(rechtvleugeligen) een insect van de familie Gryllidae van de orde Orthoptera (sprinkhanen en krekels). Krekels behoren tot de subgroep langsprietigen (Ensifera )

kreng n
cadaver
al deels ontbonden dood lichaam van een dier

krent n
Padanus
(voeding) een gedroogde, pitloze druif van een druivenras dat zeer kleine vruchten geeft, de Vitis vinifera 'Korinthiaka
een persoon die zo min mogelijk geld uit wil geven
(informeel), (anatomie) bips

kreuken v
caperrō
ergatief gekreukt raken

kreupelen /krøpəɫə(n)/ v
debilito
overgankelijk kreupel slaan, een persoon of dier dusdanig letsel toebrengen dat het zich voortbewegen blijvend bemoeilijkt of onmogelijk wordt

krib /krɪp/ n
grabātus
(meubel) een eenvoudig en gemakkelijk vervoerbaar soldatenbed

kribben v
altercatio
inergatief, (verouderd) ruzie maken

kriebelen v
prūriō

krijg n
bellum

krijger n
bellator
iemand die zich toelegt op het voeren van oorlog, met name tussen stammen

krijgshaftig adj
bellax

krijgslist n
stratēgēma
een handeling die erop gericht is om door list en bedrog de vijand te misleiden, zoals het verspreiden van valse geruchten

krijsen v
quirītō
inergatief luidkeels schreeuwend een hoog geluid voortbrengen

krijt n
creta
wit mineraal dat uit calciumcarbonaat bestaat
crēta
schrijfmateriaal uit dat materiaal vervaardigd

krijten /krɛɪtə(n)/ v
fletus
(verouderd) luidkeels huilen of een kreet slaken

krimpen v
diminuo
ergatief kleiner in omvang worden

kring n
circulus
(meetkunde) patroon in de vorm van een cirkel
(pregnant) cirkelvormige vlek op een tafelblad, vaak doordat daar een nat glas heeft gestaan

kristal n
crystallum
(kristallografie) een hoeveelheid ordelijk gerangschikte atomen of moleculen in vaste vorm

kristallografie n
crystallographia

kristalstelsel n
systema crystallinus
(mineralogie) elk van de hoofdafdelingen waartoe men de grondvormen van de kristallen teruggebracht heeft

kritiek adj
sonticus
op het scherp van de snede, met onzekere uitkomst, cruciaal voor de toekomst

kroeg /krux/ n
taberna
(horeca) publieke drinkgelegenheid

krokodil /krokoˈdɪl/ n
crocodilus
(reptielen) een groot, in het water levend reptiel dat behoort tot de familie der Crocodylidae

krokus n
crocus
(bloemplanten) een geslacht Crocus uit de lissenfamilie (Iridaceae ), dat 90 soorten omvat. Hiervan is circa een derde deel herfstbloeier

kromheid n
prāvitās
(figuurlijk) het niet logisch of rechtlijnig zijn van iets

kronen v
coronare
overgankelijk iemand tot koning of koningin maken door hem of haar in een ceremonie een kroon op het hoofd te zetten

kroniek n
annales

kroning /ˈkronɪŋ/ n
corōnātiō
ceremonie waarbij een kroon op het hoofd van een vorst, meestal een keizer of koning, wordt geplaatst

kroon n
corona
(hoofddeksel), (adel) hoofddeksel dat door een vorst [1] gedragen wordt

krop n
ingluvies
keelzak

krot n
gurgustium
oude, slechte, kapotte armoedige woning

kruid /krœʏ̯t/ /krœːd/ /krœːt/ n
herba

kruiden v
condiō
(kookkunst) specerij bij een gerecht doen

kruidenier n
holitor
winkelier in levensmiddelen
macellum
winkel met levensmiddelen

kruidenmengsel n
condīmentum
een mix van verschillende kruiden

kruidnagel n
syzygium aromaticum
(specerij) gedroogde bloemknoppen van de kruidnagelboom Syzygium aromaticum , een specerij met een zeer overheersende smaak (wikidata: kruidnagel )

kruier /krœyjər/ n
bāiulus
(beroep) iemand die bagage vervoert op o.a. stations en vliegvelden

kruik n
canthărus

kruimel /ˈkrœy.məl/ n
frustum

kruipen /'krʌʏ.pə(n)/ v
rēpō

kruis n
crux
(wiskunde) geometrisch figuur waarin twee rechte lijnen elkaar snijden
(religie) christelijk religieus symbool afgeleid van de kruisiging van Jezus Christus

kruisbeeld n
crux
een beeld waarop Christus aan het kruis te zien is

kruisbek n
loxia
(zangvogels) Loxia curvirostra kleine vinkachtige zangvogel

kruisbes n
grossularia
(fruit) Ribes uva-crispa , een bes die behoort tot het geslacht Ribes, evenals de witte bes, de rode bes en de zwarte bes (wikidata: kruisbes )

kruiselings adj
obliquus
twee lijnen die elkaar kruisen in de vorm van een kruis

kruisigen v
cruci adfigo
overgankelijk een vorm van executeren: aan het kruis hangen tot de dood erop volgt

kruisiging n
crucifixio

kruispunt n
travectio
(verkeer) een plaats waar twee of meer wegen elkaar kruisen, kruising, wegkruising

kruisvaarder n
crucesignatus
(middeleeuwen) iemand die deelnam aan de militaire bezetting van het Heilige Land tussen 1095-1291

kruisweg n
via crucis

kruiswoordpuzzel n
crucigramma

kruiswoordraadsel n
crucigramma
(spel) kruiswoordpuzzel

kruiwagen n
pabo
een eenwielige kar met twee lange handgrepen voor het transport van zware, meestal losse lading

kruk n
adminiculum
steun vanaf de oksel bij het lopen

krukkig adj
inhabilis
heel amateuristisch; zoals pas bij iemand die iets niet goed kan

krul n
cirrus
lok haar die de vorm van [1] aanneemt

krullig adj
crispus
met veel kronkels en krullen

krultang n
calamister

krypton n
krypton
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Kr en atoomnummer 36. Het is een kleurloos edelgas

kubisme n
cubismus
(kunst) 20-eeuwse stroming binnen de beeldende kunst waarin de werkelijkheid op een sterk vereenvoudigde manier wordt weergegeven

kubus n
cubus
(wiskunde) een regelmatig zesvlakkig lichaam, begrensd door zes gelijke vierkanten

kuchen v
tussiō
kort en zacht hoesten

kudde /'kɵdə/ n
grex armentum
een groep samenlevende (zoog)dieren

kuiken /ˈkœʏ̯kə(n)/ /ˈkœːkə(n)/ n
pullus
(dierkunde) (veeteelt) jong hoen, of meer algemeen: donzig jong vogeltje

kuil n
fovea
een uitholling in de grond, een gegraven gat

kuip n
cupa
(techniek), (materiaalkunde) wijd, houten, metalen of plastic vat

kuis adj
pudīcus

kuisheid n
castitās
pūritās
reinheid, zindelijkheid, helderheid

kuit n
sura
(anatomie) achterzijde van het been tussen knie en enkel

kuitbeen n
fibula
(anatomie) het achterste van beide botten in het onderbeen van de mens

kukeleku /kykələky/ interjection
coco coco
het geluid van een haan

kunde /ˈkʏndə/ n
notitia
bekwaamheid in een vak, wetenschap of in algemene zin

kunne /ˈkʏnə/ /ˡkʏnə/ n
sexus
geslacht, sekse

kunnen v
possum
modaal werkwoord, overgankelijk, inergatief in staat zijn, het vermogen hebben tot iets

kunst n
ars
(cultuur) toepassing van opvallende vaardigheid en verbeelding om iets moois of betekenisvols te scheppen

kunstenaar n
artifex
(beroep) iemand die zijn creatieve talenten gebruikt om kunst te maken

kunstenares n
artifex

kunstgalerie n
pinacothēca

kunstgreep n
astus
een slimme, handige of listige manier om je doel te bereiken

kunstmatig adj
artificialis
door menselijk, moedwillig ingrijpen tot stand gekomen

kunstschaatsen n
patinaticum
(sport) sport waarbij individuelen, paren en groepen schaatsers rotaties, sprongen en andere bewegingen op het ijs maken, die vaak met muziek wordt uitgevoerd

kunstschilder n
pictor
(beroep) een schilder van kunstwerken

kunsttaal /ˈkʏns.tal/ /ˈkʏns.taɫ/ n
lingua artificialis
een artificiële of geconstrueerde taal is een taal waarvan de structuur, vocabulair en grammatica speciaal ontworpen is door een individu of een kleine groep, inplaats van op een natuurlijke wijze geëvolueerd in een cultuur

kurk /kʏrk/ n
sūber
een van kurk gemaakte soort afdichting voor flessen
cortex
licht, poreus materiaal, afkomstig van de kurkeik (wikidata: kurk )

kurkeik /kʏr.kɛi̯k/ /kʏr.kɛːk/ /kʏrk.ʔɛi̯k/ n
suber
(bloemplanten) Quercus suber een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ), die van nature voorkomt in Zuid-Europa en Noord-Afrika en die het hele jaar groen blijft. Deze eik wordt aangeplant als sierboom in parken en tuinen. Verder wordt de boom vooral in Spanje en Portugal gekweekt vanwege de kurk. De hoogte is 20 m

kurkentrekker n
extraculum
(huishouden) een werktuig om flessen te ontkurken

kurkuma n
Curcuma longa
(specerij) wortelstok, eventueel vermalen als poeder, van Curcuma longa gebruikt als geeloranje specerij en kleurstof, vormt de basis van vele curry-kruidenmengsels (wikidata: kurkuma )

kus /kʏs/ n
basium
het de lippen ergens tegenaandrukken om affectie uit te drukken

kussen /ˈkʏsə(n)/ n
culcita
een met zacht materiaal gevulde zak, dienende om het (slaap)comfort van de gebruiker te verbeteren

kussen /ˈkʏsə(n)/ v
basiare
overgankelijk een kus of zoen geven

kust /'kɵst/ n
litus ora
(geologie) de waterkant langs de zee

kut /kɵt/ n
cunnus
(vulgair) (anatomie) vrouwelijk schaamdeel

kuur n
cura
een behandeling ter genezing van een ziekte of een ongezonde situatie (zoals een verslaving)

kwaadaardig adj
paedidus
met een slecht karakter

kwaadaardigheid n
malitia
het innerlijk slecht zijn

kwaadschiks /ˈkwatsxɪks/ /ˈkʋatsχɪks/ /ˈkβ̞atsxɪks/ adv
malus
op een niet-constructieve, niet-coöperatieve manier

kwaal n
aegritudo

kwab /kʋɑp/ n
lacinia
een weke massa vlees of vet aan het lichaam

kwabaal n
legisperitus
(straalvinnigen) bepaald soort vis die inheems is in Europa, Lota lota

kwadrateren v
quadratum
1.

kwajongen n
furcifera
een jongen die dingen doet die men niet goedkeurt, maar die men toch aardig vindt

kwaken v
coaxō
inergatief (dierengeluid) het geluid van een eend of kikker maken
inergatief (figuurlijk), (informeel) redeloos over iets praten

kwal /kʋɑl/ n
halipleumon
(neteldieren), Medusozoa vrijzwemmend, voornamelijk in zee levend ongewerveld dier met een geleiachtig lichaam in de vorm van een klok of paraplu

kwaliteit n
quālitās
peil van uitmuntendheid
onderscheidende eigenschap of geschiktheid (voor een bepaald doel)

kwantiteit n
quantitās

kwartel n
coturnix
(hoendervogels) Coturnix coturnix , vederwild en hoendervogel

kwartier n
libellus
(tijdrekening), (eenheid) een kwart uur
(visserij) kwartdeel van een haringvleet

kwast /kʋɑst/ n
limonāta
(drinken) zelfgemaakte limonade van uitgeperste citroen, water en suiker naar smaak

kwastig adj
nodosus
van hout dat het veel kwasten bevat

kweepeer /ˈkwe.peːr/ /ˈkʋe.pɪːr/ /ˈkβ̞e.peːr/ n
cotonium
(fruit) een peervormige vrucht van de Cydonia oblonga

kweken /'kʋekə(n)/ v
pariō
dieren of planten verzorgen en hun voortplanting mogelijk maken

kwekerij n
viridārium
(bedrijf) (landbouw) plaats waar bomen, planten, fruit e.d. gekweekt worden

kwel /kwɛl/ /kʋɛɫ/ /kβ̞ɛl/ n
fons
(waterbeheer) het verschijnsel waarbij kwelwater opwelt

kwellen v
piget
overgankelijk pijn of ergernis bezorgen

kwestie n
quaestio
probleem
zaak, aangelegenheid
geschil, ruzie, onenigheid

kwestieus adj
ambiguus
twijfelachtig, onzeker

kwetsbaar /kwɛtsbar/ adj
forābilis
weinig beschermd tegen beschadiging
(bridge) na een spel gewonnen te hebben onderworpen aan een andere puntentelling die verlies zwaarder bestraft en winst sterker beloont

kwetsen /kwɛtsə(n)/ v
laedō
beschadigen, schaden
beledigen, schofferen

kwetsend adj
iniuriosus
op een pijnlijke, beschadigende wijze beledigend

kwetsuur n
plāga

kwijt /kʋɛi̯t/ adj
dēsīderārī
~ + oorzakelijk voorwerp niet meer weten waar iets is

kwijtraken /ˈkʋɛːtrakə(n)/ v
deerro
ergatief niet meer weten waar iets is

kwik n
hydrargyrum
1. een scheikundig element en zilverwit overgangsmetaal met symbool Hg en atoomnummer 80

kwikstaart n
motacilla
(zangvogels) benaming voor vogels uit de geslachten Motacilla en Dendronanthus , bonte vogels met lange beweeglijke staart uit de familie Motacillidae

kwikzilver n
hydrargyrum
een metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur

kwispelen v
agito
inergatief druk met de staart zwaaien

kwistig /ˈkʋɪstəx/ /ˈkβ̞istəç/ adj
prōdigus
op lichtzinnige wijze verbruikend
generōsus
royaal gevend

kwitantie n
quiētantia

la n
eam
(muziek) de zesde muzieknoot in de toonladder

laag /lax/ adj
bassus
fysiek onder iets zijn; van geringe hoogte zijn

laan n
platēa
weg die aan beide kanten wordt geflankeerd door bomen

laar n
lucus
een open plek in een bos

laars /lars/ n
pero
(schoeisel) een schoen met een hoge schacht die een deel van het been bedekt

laat adj
sērō
na het voorziene ogenblik
's avonds, 's nachts

laatst adj
ultimus
1. overtreffende trap van laat

label n
pittacium

laboratorium n
labōrātōrium
ruimte voor wetenschappelijk onderzoek

labyrint n
labyrinthus
een stelsel van paden of dwaalwegen, zodanig aangelegd dat men daarin moeilijk de weg kan vinden

lach /lɑx/ /lɑχ/ n
lūdibrium
een vrolijkheidsuiting door middel van het optrekken van de mondhoeken en vaak het voortbrengen van een geluid

lachebek n
ioculātor
iemand (vooral over meisjes) die makkelijk en vaak lacht of giebelt en daarom wat dom wordt gevonden

lachen v
ridere rideo
zichtbaar en/of hoorbaar blij zijn met iets of iets grappig vinden

lactose n
lactosum
(voeding) (scheikunde) C12H22O11 is een suiker die o.a. in melk voorkomt en is minder zoet dan sacharose en glucose

lacune n
lacūna
iets dat ontbreekt

ladder /ˈlɑdər/ n
scāla
een houten of metalen voorwerp met treden om makkelijk op hoger gelegen plaatsen te komen

laden /ˈlaːdə(n)/ v
sumptus
overgankelijk, (natuurkunde) van elektrische energie voorzien

lading /'ladɪŋ/ n
onus
(transport) goederen (cargo, vracht) die vervoerd worden
pars
een grote hoeveelheid
onus electricum
(natuurkunde) opeengehoopte elektriciteit

laesie n
laesio
(medisch) beschadiging van het weefsel in een organisme, die doorgaans het gevolg is van ziekte of lichamelijke verwonding

laf /lɑf/ adj
īgnāvus
een gebrek aan moed tonend

lafheid /ˈlɑfɦɛit/ n
īgnāvia
de neiging keuzes te maken die van weinig moed getuigen

lagune n
stagnum
een ondiep meer aan de kust, dat afgesneden is van de zee door een zandbank, een smalle landtong of iets dergelijks

laken /ˈlakə(n)/ n
linteum
(textiel), (huishouden) rechthoekig stuk stof, bijvoorbeeld ter bedekking bij het slapen

lakmoes n
lacmus

lam n
agnus
(dierkunde) jong van het schaap

lamantijn n
manatus
(zeekoeien) in het water levende zoogdieren uit het geslacht Trichechus

lamp /lɑmp/ n
lucerna
(techniek) een voorwerp gemaakt om licht te geven, meestal bestaand uit een lichtbron en een armatuur [2]

lampenkap n
lampas umbraculo instructa
kap over een lamp om het licht af te schermen

lampetkan n
aquāle
een kan met waswater, vaak samen met een ondiepe teil, de waskom (lampetkom), bedoeld om zich in de morgen mee te kunnen wassen

lampje /ˈlɑmpjə/ n
bulbus

lamprei n
lampetra
(kaaklozen) benaming voor vissen uit de familie Petromyzontidae

lanceren v
dēdūcō

land n
terra
(geologie) gedeelte van het aardoppervlak dat boven water (rivieren, zeeën, oceanen e.d.) uitsteekt
(landbouw) dat deel van de aardbodem dat geschikt is voor of gebruikt wordt voor bebouwing of landbouw en veeteelt
terra regio
(geopolitiek) een geografisch afgebakend gebied dat aan één bepaald gezag is onderworpen, en zodoende geldt als eigen staat
pagus terra
niet-verstedelijkt gebied
patria
het eigen land, het land waar men geboren is

landbouw /ˈlɑntbɑuw/ n
agricultura
(landbouw) het cultiveren van land voor het voortbrengen van voedsel en andere nuttige producten

landbouwer /lɑntbɑuwər/ n
agricola
(beroep) (landbouw) iemand die met landbouw of/en veeteelt zijn geld verdient (mannelijke vorm)

landelijk adj
nātiōnālis
met betrekking tot of geldend voor het hele land
agrestis
met betrekking tot minder bevolkte, niet-stedelijke gebieden

landen v
egredior
ergatief vanuit de zee, de lucht of de ruimte voet op vaste bodem zetten

landengte n
isthmus
een smalle strook land die twee grotere landmassa's verbindt

landkaart /lɑntkart/ n
charta
een abstracte weergave van (een stuk van) de aarde

landloper n
vagabundus

landtong n
prōminens
smalle strook land die zich in zee of meer uitstrekt

lang adj
longus
van grote duur, langdurig

langdurig adj
prōductus
een lange tijd durend.

langzaam /ˈlɑŋzam/ adj
lentus
met weinig snelheid

lans n
lancea
(militair), (middeleeuwen) een lang steekwapen met een metalen punt

lantaarn n
lampas
een constructie van glas en metaal of hout, zodat wind en regen geen vat op een brandende lichtbron hebben

lanterfanter n
nēquam
iemand die niets doet

lanthaan n
lanthanum
(scheikunde), (element) een scheikundig element en een zilverwit lanthanide met het symbool La en het atoomnummer 57

lanthanium n
lanthanum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool La en atoomnummer 57. Het is een zilverwit lanthanide

lap n
assumentum
een stuk van iets

lapidair adj
lapidārium

lappendeken n
centō
een deken gemaakt uit verschillende losse delen die aan elkaar gestikt zijn

lariks n
larix
(coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Larix , die in de winter hun naalden laten vallen

larve n
larva
(dierkunde) jeugdstadium van de meeste insecten en veel amfibieën

laryngaal adj
laryngeālis
(taalkunde) in het strottenhoofd gevormd
(medisch) betreffende de larynx

laser n
laser
(optica) lichtbron die uiterst intense lichtstraal van één kleur uitzendt

last n
onus
iets wat een mens hindert

lastbrief n
commissio
geschreven opdracht

lastdier n
iumentum
een gedomesticeerd dier dat men gebruikt om vracht te vervoeren

laster n
calumnia
onterechte beweringen die iemand in een kwaad daglicht stellen

lastgever n
licitātor
iemand die iemand anders een (politieke) opdracht geeft
mandator
iemand die iemand anders een lastgeving geeft

lastig /lɑstəx/ adj
difficilis
moeilijkheden veroorzakend of opwerpend

lastigvallen /ˈlɑs.təx.fɑ.lə(n)/ /ˈlɑs.təχ.fɑ.lə(n)/ /ˈlɑs.tɪɣ.vɑ.lə(n)/ v
conturbo
overgankelijk op hinderlijke wijze iemands aandacht opeisen, hinderen, irriteren in iemands concentratie of bezigheden
difficultās
overgankelijk op vervelende wijze iemands aandacht trekken door na te roepen, obscene of dreigende gebaren te maken (e.d.)

latei n
hyperthyrum
(bouwkunde) een dragend element van hout, steen, beton of ijzer boven een muuropening

laten v
futurus sum
hulpwerkwoord maakt een causatief uit een ergatief werkwoord: veroorzaken dat het gebeurt
patior
hulpwerkwoord maakt een causatief uit een ergatief werkwoord: toestaan dat iets gebeurt
sinere
overgankelijk het niet doen
overgankelijk er niets aan veranderen
overgankelijk vertrekken zonder hem mee te nemen
aansporing om iets te doen

latent adj
latens
verborgen blijvend

later /ˈlaː.tər/ adj
sētius

latex /'la.tɛks/ n
latex

latinisme n
latinismus
(taalkunde) (pejoratief) woord of uitdrukking overgenomen uit het Latijn of gevormd naar Latijns voorbeeld

latwerk n
transenna
geraamte of staketsel van dunne balken

laurier n
laurus
(plantkunde) groenblijvende boom of struik Laurus nobilis van de familie Lauraceae (wikidata: laurier )
(kruid) de (gedroogde) bladeren laurierblad van Laurus nobilis gebruikt in de keuken (wikidata: laurier )

laurierblad n
laurus
(kruid) (gedroogde) bladeren van Laurus nobilis gebruikt in de keuken (wikidata: laurierblad )

lauw /laʊ̯/ /lʌʊ̯/ /lʌː/ adj
tepidus
een temperatuuraanduiding die tussen warm en koud ligt

lauwerkrans n
laurea

lava n
lava
(geologie) vloeibaar gesteente dat uit een vulkaan tevoorschijn komt

lavas n
ligusticum
(plantkunde) bepaald kruid, Levisticum officinale , dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt

lavendel /laˈvɛndəl/ n
lavendula
(bloemplanten) (kruid) een geslacht Lavandula van dwergstruiken (chamefyten) uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Lavendelsoorten worden aangeplant in tuinen omwille van de paarse kleur en de geur van de bloemen

lawaai /la'ʋaj/ n
clangor
luid en storend geluid

lawrencium n
lawrencium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lr en atoomnummer 103. Het is een vermoedelijk zilverwit of grijs actinide

laxeermiddel n
depurgativus

lazuur /la'zyːr/ n
ultramarinus
(kleur) bepaalde indringend blauwe kleur

lebmaag n
abomāsum
(zoötomie) de vierde maag van een herkauwer, zoals een rund

lectuur n
lectio
verwijst naar alles wat gelezen kan worden

ledemaat /ˈledəmat/ n
membrum
(anatomie) een aan de romp aanhangend onderdeel van het lichaam dat door spieren bewogen kan worden en dat uit verscheidene geledingen bestaat

leder n
alūta

ledigheid n
ōtium
het niets doen, het niets te doen hebben

leed /let/ n
dolor
verdriet en pijn

leedvermaak /'letfərmak/ n
malevolentia
het genoegen scheppen in het leed van een ander

leefnet n
nassa
(visserij) een langwerpig fijnmazig net met als doel de gevangen vis een poosje te bewaren, rond of vierkant van vorm met een gesloten bodem en een vernauwing aan de bovenzijde

leeftijd n
aetas
de tijd dat iemand leeft of geleefd heeft, het totaal aantal levensjaren

leeg /lex/ adj
vacuus inanis
zonder inhoud

leeglopen /'lexlopən/ v
exanimō
ergatief geleidelijk zijn inhoud verliezen

leek /lek/ n
laicus
iemand die niet deskundig is op een bepaald gebied

leen /len/ n
feudum
(leenstelsel) onroerend goed (bijv. land, ambt of geldelijke inkomsten) dat door de leenheer voor genot en gebruik werd uitgeleend aan de vazal, in ruil voor een verplichting van persoonlijke trouw, militaire bijstand en belastinginkomsten

leenstelsel n
feudalismus
(geschiedenis) (politiek) een staatsvorm gebaseerd op een hiërarchie waarvan de leden elkaar eden van trouw zweren

leer /ler/ n
corium
o stof vervaardigd door het looien van een dierenhuid.

leerboek n
manuale
(onderwijs) een boek bedoeld om er iets uit te leren

leergierig adj
studiosus
het verlangen koesterend te leren

leerjongen n
discipulus
jongen die al werkend een vak of ambacht leert
leerling in het algemeen

leerling n
discipula
(onderwijs) iemand die onderwijs volgt

leest /lest/ n
mustricula
een houten of metalen vorm waarop een schoen vervaardigd of gerepareerd wordt

leeuw n
leo Panthera leo
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera leo grote katachtige waarvan het mannetje lange manen heeft

leeuwerik n
alauda

leeuwin n
leaena
(dierkunde) vrouwtje van de leeuw

lef /lɛf/ adj
iecur
(verouderd) slap

legaal adj
legalis legitimus
in overeenstemming met de wet

legaat n
legatus
m officier bij de oude Romeinen
m pauselijk gezant
legatum
o testamentaire beschikking waarbij de erflater aan een persoon bepaalde goederen nalaat

leger /ˈleːɣər/ /ˈleːχər/ n
exercitus vires
(militair) een militaire strijdmacht

legeraanvoerder n
generalis
(militair) opperbevelhebber van een leger, bevelhebber in een leger

leggen /ˈlɛɣə(n)/ /ˈlɛχə(n)/ v
ponere
overgankelijk doen liggen

legioen n
legiō

legitiem adj
legitimus
in overeenstemming met alle eisen van de wet

leiband n
fascia

leiden v
dūcō
overgankelijk een leidinggevende functie hebben

leider /ˈlɛɪ̯dər/ /ˈlɛːdər/ n
ductor
iemand die leidt of bestuurt
dux
een persoon of ploeg die op de eerste plaats staat in een competitie of wedstrijd

leidsman n
dērigō
iemand die je vertelt welke weg je moet gaan

lek adj
fūtilis
vloeistof of gas doorlatend

lekken v
pereo
overgankelijk vloeistof laten ontsnappen

lekker adj
sapidum
aangenaam van smaak

lekkernij /ˌlɛ.kər.ˈnɛi/ n
mattea

lelie n
lilium līlium

lelietje-van-dalen /le.li.tʲə.vɑn.da.ləⁿ/ n
convallaria majalis
(bloemplanten) bepaald soort kleine tot 30 centimeter hoge vaste plant, Convallaria majalis , die in het wild voorkomt in bosrijke streken, maar ook als tuinplant wordt gehouden

lelijk /ˈleːlək/ adj
foedus turpis dēfōrmis
onprettig om naar te kijken, niet mooi

lemma n
lēmma
(wiskunde) een hulpstelling waarvan de juistheid in afwachting van nader bewijs wordt aangenomen

lemmer n
folium

lende n
lumbus
(anatomie) laagste deel van de rug voor het kruis

lenen /ˈlenə(n)/ v
mutuor
overgankelijk iets wat eigendom is van een ander tijdelijk gebruiken, al dan niet in ruil voor een kleine vergoeding
commodō
overgankelijk iets aan iemand anders te leen geven

lener n
crēditor
iemand die iets van iemand anders leent
iemand die iets aan iemand anders leent (veel zeldzamer dan betekenis 1)

lengte /ˈlɛŋktə/ n
longitudo
(natuurkunde), (wiskunde) de grootste afmeting van een voorwerp
longitūdō
de tijdsduur van iets

lenig /'le.nəx/ adj
agilis
met soepele ledematen

lenigheid n
mollitia
het lenig zijn
(figuurlijk) zich makkelijk kunnen aanpassen aan een veranderende omgeving

lening /lenɪŋ/ n
crēditum

lente n
ver
(meteorologie) eerste jaargetijde, één van de vier seizoenen

lenticulair adj
lenticulāris

lepel /ˈlepəɫ/ n
cochlear
(huishouden) (eetgerei) een voorwerp bestaande uit een greep en een kom(metje), waarmee vloeibaar voedsel wordt gegeten

lepelaar n
platalea
(roeipotigen) Platalea leucorodia , een steltloper ter grootte van een ooievaar met een lepelvormige snavel

lepra n
lepra

lepreus adj
leprosus
lijdend aan lepera

leproloog n
leprologus

leraar /ˈleːraˑr/ n
magister
(onderwijs), (beroep) iemand die lesgeeft

lerares n
magistra

leren /ˈleːrə/ /ˈlɪːrə/ v
discere
kennis of vaardigheid verwerven
kennis of vaardigheid doen verwerven

les /lɛs/ n
auditio
(onderwijs) onderricht gedurende een korte tijd

lesgeven /'lɛsxevə(n)/ v
doceo
(onderwijs), inergatief de taak van een leraar op zich nemen

lessenaar n
mensa scriptoria
meubel met een hellend bovenblad als overzichtelijke plaats voor een te lezen of te schrijven tekstVaak is er onder het bovenblad een bergplaats. De omvang kan sterk uiteenlopen: een open kastje dat op een tafel wordt gezet, een hoog meubel dat zelf op de grond staat en in kerken en scholen kan het ook om een constructie met een zitplaats gaan.

letter n
littera litera
(taalkunde) een teken om in geschreven taal een klank van de gesproken taal weer te geven

lettergreep /ˈlɛtərˌxrep/ /ˈlɛtərˌɣrep/ n
syllaba
(taalkunde) elk van de groepen waarin een woord kan worden verdeeld

leugen /ˈløːɣən/ /ˈlʏːχən/ n
mendacium
mededeling die niet waar is, met de bedoeling om anderen te misleiden

leugenaar n
mendax
iemand die bewust dingen zegt die niet waar zijn

leugenaarster n
falsus
vrouw die bewust onwaarheden vertelt

leuk adj
lepidus
prettig, aangenaam

leunen /lønə(n)/ v
nītor
inergatief steunen, het evenwicht bewaren door het eigen gewicht deels door iets anders te laten steunen

leuterkous n
increpatio
(pejoratief) iemand die veel kletst

leven /'levən/ n
vita
een voortbestaan van organismen, gericht op groei en/of vermenigvuldiging
de tijdsspanne die men levend doorbrengt

leven /'levən/ v
vivere vivo
het doormaken van het leven, het doormaken van de periode tussen geboorte en dood

levend adj
vīvus

levendig adj
alacer
vol opgewekte drukte

levenskracht n
sapea

levensmiddel n
victualia
(voeding) een van de goederen die het leven in stand houden, zoals etenswaren

levensstijl n
vīctus

lever /ˈlevər/ n
iecur hepar
(anatomie) vitaal orgaan voor opslag van bloed, galproductie en stofwisseling (wikidata: lever )

leverancier n
praebitor

leverbloempje /ˈlevərˌblumpʲə/ n
Hepatica nobilis
(bloemplanten) Hepatica nobilis een hemikryptofyte plant uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae ). De Nederlandse naam is ontleend aan de omtrek van de bladeren, die de vorm van een lever heeft. Ook de Engelse naam liverleaf en het Duitse Leberblümchen verwijzen hiernaar. Ook de wetenschappelijke geslachtsnaam wijst daarop: hepaticus (-a, -um) betekent de lever betreffende, lever-

leveren /ˈlevərə(n)/ v
cōpia
overgankelijk iemand iets ~: voor de aanvoer van iets zorg dragen

lezen /ˈlezə(n)/ v
legere cognoscere lego
zien en interpreteren van tekst

lezer n
lector
iemand die (een bepaald geschrift) leest

libel /li.ˈbɛl/ /li.ˈbɛɫ/ n
libellula
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Odonata , netvleugeligen met een lang achterlijf

libido /'libido/ n
libīdō
(medisch) (seksualiteit) geslachtsdrift

libretto n
libellus
de gangbare benaming voor het tekstboekje van een opera, operette, ballet of musical

lichaam /lɪxam/ n
corpus
(anatomie) het geheel van botten, vlees en organen van een mens of dier
(figuurlijk), (wetenschap) een hoeveelheid materie met een bepaalde vorm

lichaamsbeweging /ˈlɪxamsbəˌweɣɪŋ/ n
exercitium
bezigheden die bijdragen aan de lichamelijke conditie

licht adj
clarus lux
bleek, helder van tint of kleur
levis
van een gering gewicht

licht n
lux lumen
(natuurkunde) elektromagnetische golven die met het oog kunnen worden waargenomen(met een golflengte van 420-780nm)
lamp of andere lichtbron

lichten v
coruscare
onpersoonlijk bliksemen

lichtheid n
levitās
het niet zwaar zijn; niet al te serieus zijn

lichtjaar n
spatium lucis annuae
(astronomie), (eenheid) de afstand die het licht in één jaar aflegt in een vacuüm, ongeveer 9460 miljard kilometer

lichtmis n
inclinatitas
iemand die het leven niet al te serieus neemt
2 februari, katholieke feestdag Maria-Lichtmis

lichtstreep n
coruscare
lijnvormig licht

lichtvaardigheid n
temeritās
de mate waarin men zaken al te makkelijk benadert

lichtzinnig adj
frīvolus

lid n
sodalis
iemand die behoort tot een groep, vereniging, organisatie of sekte
membrum
deel van een paragraaf van een wetsartikel
mannelijk geslachtsdeel
sodālis
(anatomie) deel van het lichaam

lidwoord n
articulus

lied n
cantus
(muziek) muzikale vorm waarin tekst op muziek wordt verklankt, vaak vormgegeven in couplet en refrein

lief adj
bellus
mooi, fijngebouwd

liefdadigheid n
stips
het zonder eigenbelang geven van hulp

liefde /ˈlivdə/ n
amor caritas
(sociologie) uiting of gevoel van grote genegenheid en/of het zich aangetrokken voelen

liefderijk adj
affectuosus
met heel veel zorg en toewijding die men een ander uit liefde geeft

liefdesgeschiedenis n
amōrēs
het ontstaan en het verloop van een liefdesrelatie

liefdesverhouding n
amōrēs
een intieme romantische relatie tussen twee personen

liefelijk adj
clēmēns

liefhebben v
amo
absoluut liefde voelen tot iemand of iets

liefheid n
bonitas
het lief en vriendelijk zijn
personificatie van de liefde, goedheid en vriendelijkheid

liefkozen v
contrectō

liegen /'li.ɣə(n)/ v
mentiri
met opzet dingen vertellen die niet de waarheid zijn maar wel als dusdanig worden gepresenteerd

lier /lir/ n
lyra
(muziekinstrument) een Grieks snaarinstrument
sucula
(techniek) een werktuig met kabel en wielen/trommels, dat gebruikt wordt om te hijsen, slepen of trekken

lies n
inguen
(anatomie) gedeelte van de buikstreek die met de liesplooi de grens vormt tussen onderlichaam en dij

lieveheersbeestje n
coccinella
(kevers) benaming voor kevertjes uit de familie Coccinellidae

lieveling n
mellītus

lift /lɪft/ n
anabathrum
(techniek) een verticaal transportsysteem voor goederen en mensen

liggen v
iacere
inergatief zich horizontaal in toestand van rust gelegd hebben

ligging n
gradus
de wijze waarop iets of iemand gelegen is

liguster n
ligustrum
(bloemplanten) een geslacht Ligustrum van planten uit de olijffamilie (Oleaceae ) waartoe onder ander de wilde liguster en de haagliguster behoren. Ze komt van nature voor op alle continenten behalve Amerika. Na invoer gedraagt liguster zich daar als invasieve exoot en wordt bestreden

lijden v
doleō
inergatief smart en ellende ondergaan; verdragen;

lijdend voorwerp phraseologicalUnit
res directa
(grammatica) zinsdeel waarop de actie van een overgankelijk werkwoord rechtstreeks van toepassing is

lijdende vorm n
passivum
(grammatica) het stelsel vormen van een werkwoord dat aangeeft dat het onderwerp de handeling ondergaat

lijdzaamheid n
patientia

lijf /lɛi̯f/ n
corpus
(anatomie) het menselijk lichaam

lijfspreuk n
dictum
een spreuk waarnaar iemand zijn leven inricht

lijk n
cadaver mortuus
dood lichaam, met name van een mens

lijkbezorger /ˈlɛɪkˌbəzɔrxər/ n
redemptor
(beroep) een begrafenisondernemer

lijken /ˈlɛ.kə(n)/ /ˈlɛi.kə(n)/ v
coorior
koppelwerkwoord naar aanschijn zijn

lijkenhuis /lɛikə(n)hœys/ n
mortuarium
een plaats waar lijken tijdelijk opgebaard liggen

lijkkist /ˈlɛɪ̯.kɪs/ /ˈlɛɪ̯k.kɪst/ /ˈlɛːk.kɪst/ n
arca
de kist waarin een overledene ter aarde besteld wordt

lijkverbranding n
cremātiō
een veelvoorkomende vorm van lijkbezorging, naast een begrafenis

lijkwade n
sudarium
de kleding waarin een overledene begraven wordt

lijm n
glūten
tussenstof die twee of meer delen permanent aan elkaar bevestigt

lijmen v
glūtinō
twee of meer delen aan elkaar bevestigen met behulp van een kleefstof

lijmerig adj
viscidus
op een onaangename manier eigenschappen van lijm hebbend

lijn /lɛi̯n/ n
euthīa
(wiskunde) Een denkbeeldige verbinding (zonder dikte) tussen twee punten in een 2 of 3 dimensionale ruimte
een gespannen touw, zoals een waslijn, hengelsnoer of een aangelijnde hond

lijst /lɛist/ n
index
een opsomming van zaken die onder elkaar staan

lijster n
turdus
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie lijsters (Turdidae )

lijsterbes n
sorbus
(plantkunde) Sorbus geslacht van loofbomen en heesters uit de rozenfamilie

likken v
lambere
overgankelijk met de tong aanraken

limitatie n
limitatio

limoen n
lumia
m (fruit) naar citroen smakende groene citrusvrucht, Citrus aurantiifolia

limonade n
limonata
(drinken) oorspronkelijk: een drank die vervaardigd is van citroensap, suiker en water

linde /ˈlɪndə/ n
tilia
bepaalde loofboomsoort Tilia

lindeboom n
tilia
(plantkunde) Tilia een geslacht van bomen uit de kaasjeskruidfamilie

linguïst n
gramaticus
(beroep) (taalkunde) beoefenaar van de taalkunde

linguïstiek n
linguistica
wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

liniaal /ˌliniˈ<sup>ʲ</sup>aɫ/ n
amussis
een meetinstrument waarmee lengtes kunnen worden opgemeten

liniëren v
lineo

linker adj
laevus
aan die zijde van het lichaam waar gewoonlijk het hart zit

links adj
sinister
tegenovergestelde van rechts

linnen n
carbasa
(landbouw), (kleding), (textielindustrie) product op basis van vlas

lint n
clipeum
(kleding) lange, smalle strook stof

lintworm n
taenia
(wormen) (medisch) Cestoda een platte worm die parasiteert in de darm bij mens en dier

linze n
lens

lip n
labium labrum
(anatomie) elk van beide vlezige uitstekels van de mondopening

lipide /liˈpidə/ n
lipidum
(biologie), (scheikunde) vetten en vetachtige stoffen die in de biochemie een belangrijke rol spelen

lippenstift n
baculum
(cosmetica) stift met zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen
(cosmetica) zacht, meestal roodgekleurd materiaal dat op de lippen opgebracht wordt om de kleur daarvan beter te laten uitkomen

lisdodde n
buda
(plantkunde) Typha sp. een plant van moerassen en oevers met een sigaarachtige aar

list /'lɪst/ n
astus
een oplossing voor een probleem waardoor tegenstrevers worden verrast, in ongunstige zin: slim bedrog

listig adj
dolōsus

literair adj
litterarius

literatuur n
litterae
(kunst) het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie
(wetenschap) de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

lithium /ˈlitiˌʲʏm/ n
lithium
(scheikunde), (element) chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met symbool Li en atoomnummer 3.

litteken n
cicātrix
zichtbaar overblijfsel van een oude verwonding

liturgie n
liturgia
(religie) eertijds een dienst ten bate aan de gemeenschap waartoe de rijken verplicht waren, later de diensten en rituelen van de religieuze bijeenkomsten van christenen

live adj
dominor

livermorium n
livermorium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lv en atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal

livreiknecht n
pedisequus
huisbediende die een uniform draagt

locatie n
locus
(de positie van) een punt in de ruimte (waar iets bijzonders plaatsvindt)

locatief /loka'tif/ n
locativus
(taalkunde) de zevende naamval die een betrekking van plaats aanduidt

loden v
plumbeus
(scheepvaart) (verouderd) de waterdiepte peilen met een dieplood, en eventueel tevens een monster van de bodem nemen door een vetgemaakte holte in de onderkant van het dieplood

loeien /ˈlu.jə(n)/ v
mugire
(dierengeluid) een langgerekt klagend geluid voortbrengen zoals dat van een koe

loer n
dēlitescō
(pejoratief) dom of onhandig persoon
(pejoratief) gemeen of listig persoon
waakzame houding waarbij voortdurend wordt gekeken of actie nodig is
misleiding, bedrog, grap

lof n
laude laus
1. prijzen

lofzang n
hymnus
iedere andere uiting van bewondering

logaritme n
logarithmus
(wiskunde) de exponent van de macht waartoe een gegeven getal verheven moet worden om een ander getal te krijgen

logboek n
commentārius
een dagboek waarin chronologisch wordt vermeld welke feiten, waarnemingen en gebeurtenissen hebben plaatsgevonden

loge n
cuniculus

logeren v
accipere excipere recipere
overgankelijk (iemand) in huis opnemen, herbergen
deversari uti
inergatief (bij iemand) blijven slapen

loggia n
cuniculus

logica n
dialectica

logisch /ˈloɣis/ adj
logicus
voor de hand liggend
(wiskunde) betrekking hebbend op de logica

logo n
logotypus
(verkorting) verkorting van "logogram", een abstract symbool van een gemeente, bedrijf, stichting e.d. of een herkenningsteken waarin een naam of afkorting op kunstzinnige wijze is verbeeld

logopedist n
grammaticus

lok /lɔk/ n
crīnis
haarlok, pluk haar

lokaal /loˈkal/ adj
locālis
plaatselijk, van beperkte omvang

lokaas n
esca
(visserij) een stukje vlees of vis bedoeld om een dier mee te kunnen vangen

lokalisatie n
localizatio
plaatsbepaling

lol n
delicia

lommerrijk adj
opācus
met veel bomen die veel schaduw geven

lomp adj
inconditus rudis
zich op een onwellevende en onbehouwen manier gedragend

lomperd n
rupex
(scheldwoord) een grof en onbeleefd persoon

lonend adj
lucrativus
van werk of andere activiteit dat je er voordeel van ondervindt; dat het de moeite waard is

long /lɔŋ/ n
pulmo
(anatomie) orgaan waarin gaswisseling plaatsvindt tussen lucht en bloed ten behoeve van het metabolisme

longontsteking /'lɔŋɔntsteːkɪŋ/ n
pneumonia
(medisch) een ontsteking in de longen

lood n
plumbum
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Pb en atoomnummer 82, het is een donkergrijs hoofdgroepmetaal met een hoog soortelijke gewicht

loodgieter n
plumbarius
(beroep) vakman die zich bezighoudt met de aanleg en het onderhoud van sanitair, verwarmingsinstallaties, waterleidingen en/of riolering

loodkleurig adj
plumbārius
(kleur) met een blauwgrijze kleur

loods /loːts/ n
horreum
een gebouw voor opslag van goederen
gubernātor
(beroep) (scheepvaart) een persoon die schepen begeleidt bij het varen van en naar een haven

loodwit n
cērussa
een witte verfstof met bestanddelen van lood

loof /lo:f/ n
foliatura

loog /loːx/ n
lixa
(scheikunde) een alkalische substantie

looiig adj
gravis
van groot gewicht

loon /loːn/ n
manupretium
(economie) financiële vergoeding voor geleverde arbeid

loop /loːp/ n
arundo
voorste deel van een wapen

lopen v
ambulare
(Noord-Nederlands) ergatief stappen, gaan, wandelen
(Noord-Nederlands) inergatief stappen, gaan

loper n
adultera clavis
een sleutel waarmee een hele serie verschillende sloten geopend kunnen worden
alfinus
(schaak) een schaakstuk dat zich slechts diagonaal verplaatsen mag

lork n
larix
(coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Larix die in de winter hun naalden laten vallen

losbarsten v
ērumpō
ergatief plotseling hevig gaan woeden

losbranden v
missio
1.

losbreken v
abrumpō

losgeld n
pretium
geld betaald voor iemands vrijlating

losgooien v
repudiō
1. losmaken van touwen waarmee een schip vastzit aan het land en dan vertrekken

loshalen v
educo
1.

losmaken v
solvō
overgankelijk ervoor zorgen dat iets of iemand los wordt

losprijs n
redimō
geld dat men aan ontvoerders moet betalen om de ontvoerde persoon weer vrij te krijgen

lossen /ˈlɔsə(n)/ v
dēonerō

lot n
fatum
noodlot, datgene wat het toeval iemand toebedeelt

loterij n
sortītiō

loungen /ˈlɑunʃə(n)/ v
exedrium
1.

loven v
laudo
overgankelijk blijk geven van bewondering

lover n
foliatura
het geheel van bladeren van een of meer bomen

loyaal /loˈjal/ adj
fīdus

lucht /lʏxt/ n
aer
(natuurkunde) het mengsel van gassen waaruit de atmosfeer bestaat

luchtbel n
bulliō

luchter n
aranea

luchthaven n
aeroportus
(luchtvaart) een vliegveld voor verkeersvliegtuigen met accommodatie voor ontvangst en vertrek van passagiers

luchtpijp n
trachia

luciditeit n
claritudo
(vermeende) klaarheid van geest

lui /lœʏ/ /lœː/ adj
ignavus
werkschuw, niet houdend van inspanning of werk

luiaard n
cessātor
werkschuw persoon

luid /lœʏ̯t/ /lœːd/ /lœːt/ adj
altus

luiden /ˈlœʏ̯dən/ /ˈlœːdən/ v
tinniō
overgankelijk doen klinken, gewoonlijk van een bel

luidruchtig adj
sonābilis

luier n
fascea

luiheid /ˈlœʏhɛɪt/ n
pigritia
het ontbreken van de wil iets te doen

luik /lœʏ̯k/ /lœːk/ n
fenestra
openklappend vlak, klapdeur

luilakkerij n
dēsidia
het niet ijverig werken terwijl dat wel noodzakelijk is

luimig adj
petulans
vrolijk, schertsend, nonchalant

luipaard n
leopardus pardus
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera pardus , een katachtige

luis /lœʏ̯s/ /lœːs/ n
pediculus pedis
(dierkunde) benaming voor verschillende meestal vleugelloze insecten die parasiteren op dieren en planten

luisteraar n
audiens
Iemand die luistert.

luisteren /'lœstərə(n)/ v
auscultare
inergatief ~ naar gericht waarnemen met het oor
audiō
inergatief een bevel opvolgen

luit n
barbitos
(muziekinstrument) een snaarinstrument met een peervormige resonantiekast en een vlak bovenblad, de hals en kop staan meestal haaks op elkaar

luitenant n
legatus
(militair) officiersrang in het leger

lukken /ˈlʏ.kə(n)/ v
contigit
ergatief tot een succes leiden

lul n
penis
(vulgair) geslachtsdeel van de man

lunair adj
lūnāris

lunch /lɵnsʲ/ n
prandium
(voeding) een maaltijd rond of iets na het middaguur

lunchen v
prandeō
de lunch gebruiken

lupine n
lupinus
(plantkunde) geslacht 'Lupinus uit de vlinderbloemenfamilie Fabaceae met telt zo'n 200 soorten en vele hybriden en cultivars (wikidata: lupine )

lurken v
dēlitescō
(informatica) passief deelnemen aan een interactief bedoelde toepassing van internet, dus zonder te reageren of bij te dragen

lust /lʏst/ n
cupido
(seksualiteit) seksueel verlangen, geilheid, wellust

lusteloos adj
inanimus
zonder energie, fut om iets te ondernemen

lutetium n
lutetium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Lu en atoomnummer 71. Het is een zilverwit lanthanide

luxe /lyks/ adj
luxus
duur, exclusief

luxe /lyks/ n
lautitia
niet alledaagse dingen die gebruikt worden voor het persoonlijk genot

luxeartikel n
prōdigentia
iets wat men koopt om dat het duur en overbodig is, enig extra comfort geeft en vooral indruk kan maken op andere personen

luxueus adj
lautus

lymfoom n
lymphoma

lynx n
lynx
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Lynx lynx , katachtige met opvallende oorpluimen

m'n /mṇ/ possessivePronoun
meus
onbenadrukte vorm van de eerste persoon enkelvoud

maag /maːx/ n
aqualiculus stomachus
(anatomie) Ventriculus, een orgaan dat dient om voedsel te verteren

maag-darmstelsel n
apparatus digestorius
(anatomie) het kanaal waarin de spijsvertering plaatsvindt

maagd /maːxt/ /maːçt/ n
virgo
iemand die nog nooit geslachtsgemeenschap gehad heeft

maagdelijk adj
virgineus

maagdelijkheid n
virginitās
(seksualiteit) eigenschap dat je niet eerder geslachtsverkeer hebt gehad

maagdenpalm n
pervinca
(plantkunde) Vinca minor sierplant voor in de tuin met lange slingerende takken en paarse bloemen

maaien /ˈmaɪ̯ə(n)/ v
tondeō
overgankelijk met een werktuig het bovengrondse deel ergens van verwijderen

maaksel n
facere
iets dat door mensen gemaakt is

maal /ma:l/ v
semel
1 1. telkens terugkerend tijdstip waarop iets gebeurt

maaltijd n
cena
(voeding) een hoeveelheid toebereid voedsel die voldoende is geruime tijd de lichamelijke behoefte te bevredigen

maan /maːn/ n
luna

maand /maːnt/ n
mensis
(tijdrekening), (eenheid) elk van de twaalf met een eigen naam onderscheiden tijdvakken van 28, 30 of 31 dagen waarin een jaar verdeeld wordt

maandag /ˈmaːndɑx/ n
dies Lunae feria secunda dies lunae
(tijdrekening), (dag) een dag van de week, de eerste dag na het weekeinde

maandelijks /ˈman.də.ləks/ /ˈmaːn.də.lɪks/ adj
mēnstruus
iedere maand een keer

maandelijks /ˈman.də.ləks/ /ˈmaːn.də.lɪks/ adv
mēnstruus
iedere maand een keer

maanlicht n
lūx
(astronomie) het zonlicht dat van de maan naar de aarde reflecteert

maansverduistering /ˈmansvərˌdœʏ̯stərɪŋ/ /ˈmansvərˌdœːstərɪŋ/ n
defectio lunae
(astronomie) het verschijnsel dat de maan verduisterd raakt doordat ze in de schaduw van de aarde komt te staan

maanzaad n
papaver

maanziek adj
lunaticus

maar /maːr/ conjunction
sed autem
nevenschikkend voegwoord dat een tegenwerping inleidt, introduceert een zin(sdeel) dat het voorgaande zin(sdeel) tegenspreekt of daarmee inhoudelijk contrasteert

maart /maːrt/ n
Martius
(tijdrekening) derde maand van het jaar

maat /maːt/ n
commilito
m kameraad, makker, metgezel, vriend
magnitūdō
v/m (kleding) aanduiding van de grootte van een kledingstuk of schoen: een maatje te groot
percussio
v/m (muziek) manier om een muziekstuk in te delen

maatkolf n
laguncula
(scheikunde) een glazen kolf met een geijkte maatstreep voor het nauwkeurig bepalen van een volume vloeistof

maatregel n
consilium
iets dat wordt beslist om een doel te treffen

maatschappij n
societas
(economie) vereniging tot het drijven van handel
(sociologie) de wereld, omgang en verkeer der mensen

maatstaf n
mensura
eenheid, grootheid, standaardnorm of criterium waaraan iets anders (bijv. een andere grootheid) wordt afgemeten

macaroni n
collȳra
(voeding) gerecht op basis van gebogen pijpjes van deeg

machinatie n
argumentum
oneerlijke, geheime manier van handelen

machine /mɑˈʃinə/ n
machina

macht /mɑxt/ n
potestas
het vermogen zijn wil op te leggen

machtig /ˈmɑxtəx/ /ˈmɑxtɪx/ /ˈmɑχtəχ/ adj
potens
meer invloed hebbend dan anderen

made n
vermiculus
(dierkunde) pootloze larve van een vlieg of mug

maffia n
mafia
(misdaad) criminele organisatie, oorspronkelijk van Sicilië, later ook in de Verenigde Staten

magenta n
rubropurpureus
(kleur) een kleur tussen rood en blauw

mager /ˈma.ɣər/ /ˈma.χər/ adj
petilus macer
zeer dun met weinig vet

magerheid n
gracilitās
het te slank zijn

magerte n
gracilitās
het al te slank zijn

magie n
magice
toverkunst; kracht waar een tovenaar over beschikt door met rituelen, symbolen en bezweringen de hulp van bovennatuurlijke machten in te roepen.

magisch adj
magicus
met een bijzondere, bovennatuurlijke betekenis

magister n
dominulus

magistraat n
magistratus
(juridisch) (beroep) een persoon die rechtspreekt
(beroep) een persoon die is verkozen in een openbaar bestuursambt

magiër n
magus

magneet n
magnes
(natuurkunde) voorwerp dat een magnetisch veld verspreidt
(figuurlijk) persoon, zaak of plaats die grote aantrekkingskracht uitoefent op iets of iemand

magneetveld n
campus magneticus

magnesium n
magnesium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mg en atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

magnetisch adj
magneticus
(natuurkunde) verschijnselen vertonend die toegeschreven kunnen worden aan een kringstroom of roterende lading

magnetisme n
magnetismus magnētismus

mais /mɑjs/ n
frumentum
(plantkunde), (graan) Zea mays een graansoort afkomstig uit Midden-Amerika (wikidata: mais )

maiswortelboorder /ˈmɑjsʋɔrtəɫˌbo̝ːrdər/ n
Diabrotica virgifera
(kevers) bepaald soort tor, Diabrotica virgifera , schadelijk voor maisteelt

maiswortelkever /ˈmɑjswɔrtəlˌkevər/ n
Diabrotica virgifera
(kevers) bepaald soort tor, Diabrotica virgifera , schadelijk voor maisteelt

majesteit n
maiestas
(adel) een vorst of vorstin waaraan als titel [1] wordt toegedicht

majestueus adj
augustus
met de pracht en praal die hoort bij een vorst

majoor n
maior

mak adj
domitus
gedwee, tam, niet wild

make-up n
offūcia
(cosmetica) schoonheidsproducten die worden gebruikt voor het in orde maken van het gezicht, ogen

makelaar n
arillātor
(handel) (beroep) de tussenpersoon in de handel, zowel van roerende als onroerende goederen

maken /ˈmaːkən/ v
facio
overgankelijk in elkaar zetten

maker n
fabricator
iemand die iets maakt of gemaakt heeft

makkelijk adj
facilis
niet moeilijk, waar weinig moeite en inspanning voor vereist is

makker /mɑkər/ n
comes
iemand aan wie men door persoonlijke voorkeur verbonden is

makreel n
scomber
(straalvinnigen) bepaalde soort zeevis, Scomber scombrus , familie van de makreelachtigen zoals tonijn en boniet

mal /mɑl/ adj
stultus
(v. mensen) blijk gevend van gebrek aan gezond verstand

mal /mɑl/ n
humus
(techniek) holle gietvorm

malen /malə(n)/ v
molo
overgankelijk tussen twee harde voorwerpen fijnwrijven

malheid n
fatuitās
het op een gekke manier grappig zijn

malicieus adj
vitiosus
met slechte bedoelingen

maliënkolder n
armorum
(militair) (kleding) (geschiedenis) hemd gemaakt van ijzeren ringetjes

mallet n
malleus
(muziekinstrument) een stokje waarmee slagwerk wordt bespeeld

malsheid n
lenitas
het makkelijk te snijden of kauwen zijn van (gekookte of gebakken) voedingsmiddelen

mammoettanker n
superpetrolearia
(scheepvaart) olietanker met zeer grote capaciteit

man n
vir
(biologie) persoon van het mannelijk geslacht
maritus
(pregnant), (familie), (juridisch) echtgenoot, getrouwde man
(dierkunde), dim. tant. mannelijk exemplaar van een diersoort

manager n
procurator
(bedrijfskunde) (beroep) persoon die de leiding heeft over een afdeling binnen een grotere organisatie

manchet n
ungula
hulpstuk om een granaat op zijn plaats te houden in een kanonloop

mand /mɑnt/ n
corbis
(gereedschap) een bak gemaakt van gevlochten rotan of tenen voorzien van een handvat

mandaat n
mandātum

mandarijn n
citrus tangerina
(fruit) Citrus reticulata Citrus reticulata var. 'mandarine' Citrus × tangerina een citrusvrucht

mandekker n
integumentum
(sport) verdediger die ervoor zorgt dat een aanvaller van de tegenpartij geen kansen krijgt

maneschijn /manəsxɛɪn/ n
lūx
het door de maan weerkaatste licht dat op de aarde schijnt, maanlicht

manga /'mɑŋga n
manga
een Japans stripboek, ongeacht de stijl.

mangaan n
manganum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mn en atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal

mangelen /ˈmɑŋələ(n)/ v
discerpō
overgankelijk door de mangel halen, met een mangel glad maken

manicheïsme n
Manichaeismus
(religie), (filosofie) openbaringsreligie uit de late oudheid en vroege middeleeuwen, sterk beïnvloed door het gnosticisme en met een grote tegenstelling tussen goed en kwaad

manier / mɑˈniːr/ n
ratio modus

manifest adj
manifestus
(medisch) duidelijk, onmiddellijk herkenbaar

manifest n
manifestus
(politiek), (letterkunde) openlijke bekendmaking (over het algemeen in documentvorm) van een staatshoofd, regering, leider of politieke partij waarin bepaalde handelingen worden verklaard en/of verdedigd

manifestatie n
manifēstātiō
(medisch) waarneembaar verschijnsel
openbare gebeurtenis, vertoning, bv: een publieke adhesiebetuiging, betoging

manifesteren v
manifestus
overgankelijk algemeen bekend maken, aan iedereen laten blijken
wederkerend zich ~ waarneembaar worden

maniok n
mandioca
(voeding) eetbare wortel van Manihot esculenta (wikidata: maniok )

manipulatie n
manipulus

mankement n
menda

mannelijk adj
masculinus
(biologie) tot het geslacht behorend dat voor bevruchting zorgt
(grammatica) behorend tot het woordgeslacht dat vrouwelijk noch onzijdig is

manspersoon n
socius

mantel n
amictus
(kleding) een omhullend kledingstuk

map /mɑp/ n
catēgoria
(informatica) deel van het bestandssysteem, waarin een aantal bestanden op gestructureerde wijze bewaard kunnen worden

marcheren v
duco

maretak n
viscum
(plantkunde) Viscum album een halfparasitische plant die op bomen vooral vanaf Zuid-Limburg in zuidelijke richting voorkomt

marge n
margō
(typografie) opengelaten ruimte aan de rand van een bladzijde
(figuurlijk) de speelruimte in een bepaalde situatie
(financieel) het winstpercentage van een prijs

marine /maːˈrinə/ n
classis
(militair) (scheepvaart) v strijdmacht die voor oorlogvoering op zee kan worden ingezet, zeemacht

marjolein n
amaracus
(kruid) de blaadjes van echte marjolein (Origanum majorana ), vers en gedroogd, worden gebruikt als kruid ( (wikidata: marjolein ))

markies n
marchensis

markt n
forum
(handel) plein of straat waar handelaren hun waar (3) aan de klanten verkopen

marktdag /'mɑrk.dɑx/ n
nūndina
dag waarop markt gehouden wordt

marmer /mɑremər/ n
marmor
een fijnkorrelige getransformeerde kalksteen dat gepolijst gebruikt wordt in de bouw- en de beeldhouwkunst

marmeren v
granum

marmot n
marmota
(knaagdieren) Marmota knaagdier dat vooral in het hooggebergte leeft maar ook veel als huisdier wordt gehouden

mars /mɑrs/ n
ambulatio
een wandeltocht.
summus
(scheepvaart) het halfronde platform aan de top van het onderste deel van de mast van een zeilschip.

marsepein n
Mārcī pānis
(voeding) een zoete lekkernij die traditioneel gemaakt is van amandelen en suiker

marshmallow n
pasta hibisci
(voeding) sponzig snoepje

martelaar /mɑrtəlar/ n
martyr
iemand die voor een goede zaak lijdt of sterft en daarmee tot symbool wordt gezien van de strijd voor die zaak, iemand die gemarteld wordt of is

martelen v
cruciō
overgankelijk een gevangene onderwerpen aan lichamelijke en/of geestelijke pijniging, voornamelijk teneinde informatie los te krijgen

marteling n
cruciātus
het opzettelijk toebrengen van pijn en letsel aan een gevangene die zich niet weren kan

marter n
martēs
(roofdieren) benaming voor zoogdieren uit het geslacht Martes , met een lange staart en een meestal bruine pels

masker /'mɑskər/ n
persona
een voorwerp geplaatst voor het gelaat dat de indruk wekt van een andere identiteit van de drager
een voorwerp geplaatst voor het gelaat voor andere redenen, zoals beveiliging of zuurstoftoevoer

massa /ˈmɑsaː/ n
massa
(natuurkunde), (scheikunde) de totale hoeveelheid materie in een object (gewicht is massa bepaald aan de hand van de graviteit of door de inertie van dat object)
sublica
grote hoeveelheid
multitūdō
menigte

massacre n
trucīdō

massage n
frictio

masseren v
frīcō
overgankelijk het toepassen van uitwendige druk op de zachte weefsels

mast n
malus
(scheepvaart) lange, rechtop staande paal midden op het schip waaraan vlaggen, zeilen en/of ra's bevestigd kunnen worden

mastiff n
canis Anglicus
grote hond met een heel los rimpelig vel bij het hoofd

masturbatie n
masturbatio
(seksualiteit) het stimuleren van de eigen geslachtsdelen teneinde seksueel opgewonden te raken

masturberen v
glubo

match n
certāmen

mate n
gradus

materiaal n
verba scriptoris
(materiaalkunde) een tastbare stof (-> materie)

materie n
māteria

mathemaat /maθe'mat/ n
mathematicus

mathematicus n
mathēmatica

matig /matəx/ adj
modestus
in geringere mate dan mogelijk of gewenst

matigen v
moderor
overgankelijk minder uitbundig of extreem optreden

matigheid n
pudor
van een persoon dat deze niet teveel eet en drinkt

matiging n
modestia
minder sterk, hard en krachtig maken

matineus adj
matutinus
geneigd om vroeg op te staan

matras /mɑtrɑs/ n
culcita
lichaamsondersteunend onderdeel van een bed

matrix n
mater
(wiskunde) een rechthoekig blok getallen waaraan bepaalde rekenregels toegekend worden

matrone n
matrōna
(pejoratief) getrouwde, forse, bazige wat oudere vrouw

matroos n
nauta
(beroep), (scheepvaart) een zeeman van de laagste rang

max. adj
maximum
maximaal

maximaal /ˈmɑksimal/ adv
summum
ten hoogste

maximum abbreviation
maximum
1. grootst mogelijke hoeveelheid

mazelen n
boa
(medisch) kinderziekte veroorzaakt door een morbillivirus en gekenmerkt door rode stipjes op de huid

mazzel /ˈmɑzəl/ n
fortuna
(Jiddisch-Hebreeuws) geluk, goed geluk

maïs /ˈmaʲɪs/ /ˈmɛɪ̯s/ n
Zea mays
(bloemplanten) bepaalde graansoort afkomstig uit Midden-Amerika, Zea mays

maïswortelboorder /ˈmaɪswɔrtəlˌboːrdər/ /ˈmɑjsβ̞ɔrtəlˌboːrdər/ n
Diabrotica virgifera
(kevers) Diabrotica virgifera soort kever schadelijk voor de maisteelt

mechanisch adj
mechanicus
met betrekking op de mechanica, machinaal, automatisch zonder na te denken

mechanisme n
machinatio
(techniek) een constructie van onderling beweegbaar aan elkaar verbonden delen, machinerie

medaille n
nomisma
metalen schijf, in het bijzonder als onderscheidingsteken na bepaalde prestaties, zoals bij sporters en militairen

mededelen /ˈmedəˌdelən/ v
dŏcēre
ditransitief doen vernemen

mededeling /medədelɪŋ/ n
commercium
informatie die bekend wordt gemaakt

medeklinker /ˈme.dəˌklɪŋ.kər/ n
consonans
(taalkunde) een klank waarbij de lucht niet ongehinderd door de mond naar buiten kan
een letter die zo'n klank in schrift weergeeft

medelijden /medəlɛidə/ n
misericordia
verdriet over het leed van anderen

medelijdend adj
misericors
met veel medegevoel

medemenselijkheid /ˌmedəˈmɛnsələkɦɛɪ̯t/ /ˌmedəˈmɛnsələkɦɛːt/ /ˌmedəˈmɛnsəlɪkhɛɪ̯d/ n
hūmānitās
het beste met andere mensen voorhebben en mensen dat ook betonen

medeplichtige n
correus
behulpzaam persoon bij een misdrijf

medewerker n
collaborator
(beroep) iemand die met anderen in hetzelfde bedrijf, organisatie of vestiging werkt

medicatie n
medicāmen
(medisch) het voorschrijven van geneesmiddelen

medicijn n
medicamentum medicamen
(medisch) chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

meditatie n
meditātiō
spirituele bezigheid waarbij men zich diep concentreert

medley n
farrāgō
(muziek) een muziekstuk waarin delen van veel verschillende liedjes verwerkt zijn

meedelen /ˈmedelə(n)/ v
commūnicō
ditransitief een feit vertellen

meegeven /ˈmeɣevə(n)/ /ˈmeχevə(n)/ v
fatiscō

meekrap n
rubia
(plantkunde) Rubia tinctorum een plant behorend tot de sterbladigenfamilie Rubiaceae

meel /mel/ /meɫ/ /mɪːɫ/ n
farina
(voeding) gemalen graan

meemaken /ˈme.ma.kə(n)/ v
experior
overgankelijk iets ~: getuige zijn van een gebeurtenis; beleven van een gebeurtenis

meenemen /'me.ne.mə(n)/ v
pauci
overgankelijk bij het vertrek meevoeren naar een nieuwe plaats

meer /meːr/ n
lacus
(aardrijkskunde) groot water dat helemaal omringd is door land

meerdere indefiniteCardinalNumeral
aliquot
in ruim aantal; alleen attributief met een meervoud

meerderheid n
majōritās
een groep die binnen een groter geheel in aantal meer dan de helft uitmaakt

meerderjarig adj
grandis
(juridisch) de leeftijd bereikt hebbend dat men alle rechten en plichten van een volwassene heeft

meerekenen v
inclūdō
1.

meermaals adv
crēbrō
bij een aantal gelegenheden

meerprijs n
nimium exigō
een hoeveelheid geld die men extra moet betalen bovenop de standaard prijs, als men extra eisen stelt aan het gekochte

meertaligheid n
multilingualismus
de vaardigheid om meerdere talen vloeiend te kunnen spreken

meervoud n
pluralis multitudo
woord dat in die vorm aan meerdere voorwerpen, mensen of dieren refereert

mees n
aegithalus
(zangvogels) benaming voor kleine weinig schuwe vogels uit de familie Paridae

meest /meːst/ indefiniteCardinalNumeral
-issime
overtreffende trap van veel: in de hoogstemate of aard, het grootst in aantal of hoeveelheid

meestal adv
plerumque
in het merendeel van de gevallen

meeste indefiniteCardinalNumeral
plurimum
de grootste hoeveelheid, het hoogste aantal, de meerderheid

meesten indefiniteCardinalNumeral
-issime
het grootste aantal personen

meester n
magister
(figuurlijk) iemand die iets onder controle heeft
iemand die het doctoraal examen in de rechtsgeleerdheid heeft afgelegd

meesteres n
domina

meetkunde /'metkɵndə/ n
geometria
(wiskunde) tak van de wiskunde die zich bezighoudt met ruimtelijke figuren

meetlat /ˈmetlɑt/ n
rēgula
een langwerpig voorwerp waarmee maten opgenomen worden

meeuw /meːβ̞/ /mɪːβ̞/ n
larus gavia
(steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie Laridae

meevoelen v
misereō

meevoeren v
inclūdō

mei n
Maius
(tijdrekening) de vijfde maand van het jaar

meid /mɛi̯t/ n
puella

meiklokje n
gadrium
(plantkunde) Convallaria majalis uit de Leliefamilie

meineed n
periurium
de verkondiging van één of meerdere leugens terwijl men heeft gezworen de waarheid te vertellen

meiose /mɛɪˈozə/ n
meiosis
(biologie) celdeling waarbij geslachtscellen ontstaan

meiraap n
rapum

meisje /ˈmɛɪ̯ʃə/ /ˈmɛːsjə/ n
puella
jonge, ongehuwde vrouw

meitnerium n
meitnerium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mt en atoomnummer 109. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

melaatsheid /me'latshɛɪt n
lepra
besmettelijke ziekte veroorzaakt door een bacteriële infectie van de huid

melancholie n
melancholia

melancholiek adj
melancholicus
met droevige gedachten aan de dagen van weleer

melanisme n
melanismus
(biologie) een abnormaal zwarte huid en haar of veren door een aangeboren overmaat aan het organisch pigment “melanine”

melanoom n
melanoma

melde n
atriplex
(bloemplanten) een geslacht Atriplex van kruidachtige en struikvormige planten uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae ). Het geslacht kent honderd tot tweehonderd soorten

melig adj
molestus
lusteloos, verveeld

melk /mɛlk/ n
lac

melken /mɛlkə(n)/ v
mulgeō
overgankelijk, (veeteelt) de melk uit de klieren van een zoogdier halen

melkklier n
glandula lactifera
(anatomie) het orgaan dat bij het zoogdier de melk produceert

melksuiker n
lactosum
(voeding) (scheikunde) C12H22O11 is een suiker die o.a. in melk voorkomt en is minder zoet dan sacharose en glucose

melkwegstelsel n
galactia
(astronomie) een bijzonder grote groep sterren die samen met andere materie om een gezamenlijk middelpunt -waarschijnlijk een zwart gat- wentelen

melkzuur n
acidum lacticum
(voeding) (scheikunde) organisch zuur (C3H6O3) dat door gisting ontstaat o.a. in melk en zuurkool

melodie n
melodia
(muziek) een opeenvolging van toonhoogtes die een bepaald muzikaal gestalte vormt

melodieus adj
canōrus
aangenaam klinkend

meloen n
pepo

membraan /mɛmbran/ n
membrāna
(biologie) een dun vlies van met name fosfolipiden en eiwitten dat een cel in staat stelt één of meerdere interne milieus te creëren

meme /ˈme:mə/ n
mīmēma

memorabel adj
memorābilis
iets waarvan het de moeite waard is om het te herinneren

memoriseren v
memini
overgankelijk uit het hoofd leren

men indefinitePronoun
homo
iemand, maar niemand in het bijzonder

mendelevium /ˌmɛndeˈleviʏm/ n
mendelevium

meneer /məˈneːr/ /məˈnɪːr/ n
domine
een formele manier om een man aan te spreken

menen /menə(n)/ v
cogitare
denken, een mening toegedaan zijn

mengbeker n
hēmīna
een beker waarin je verschillende (vloei)stoffen door elkaar heen kunt mengen

mengen v
misceō
overgankelijk het homogeniseren van twee of meer zaken

mengsel n
mixtūra

mengvoer n
farrago
de verzamelnaam voor droge diervoeders die uit diverse ingrediënten zijn samengesteld en daarmee bepaalde eigenschappen hebben

menigte n
turba
een grote groep mensen dicht op elkaar

menopauze n
menopausa
(medisch) levensfase waarin vrouwen niet langer menstrueren

mens n
homo humanus
m de (primaten) Homo sapiens , het zoogdier waar wij toe gerekend worden en dat zich door zijn rede en taal van de dieren onderscheidt

mensaap n
clūra
(primaten) een gemeenschappelijke naam voor dieren uit de orde van de primaten

mensdom n
hūmānitās
alle mensen van alle plaatsen en tijden tezamen als één groep

menselijk adj
humanus
zoals de mens
goed voor de medemens

mensenhaai n
Carcharodon carcharias
(kraakbeenvissen) de bekendste en de meest gevreesde haai, Carcharodon carcharias

mensheid n
humanitas
een verzamelnaam voor alle mensen ter wereld met al hun onderlinge sociale relaties

menslievend adj
generōsus
van gevoel of daden: met veel sympathie voor de medemens

menstruatie n
menstrua
(biologie) maandelijkse bloeding bij vrouwen en geslachtsrijpe meisjes

mentor n
mentor

meppen v
pulso
overgankelijk hard slaan

merel /meːrəl/ /ˈmɪːrəɫ/ n
merula
(zangvogels) bepaald soort zwarte vogel met een gele snavel, Turdus merula , uit de familie van de lijsters

merendeel n
majōritās
het grootste deel

merg n
medulla
(anatomie) het zachte weefsel in de kern van een bot
(plantkunde) het parenchymatische binnenste gedeelte van de plantenstengel of wortel

merrie /ˈmɛri/ n
equa
(dierkunde) (paardrijden) een vrouwelijk paard

mes /mɛs/ n
culter
(gereedschap) (huishouden) een dun lang werktuig met een scherp geslepen kant waarmee gesneden kan worden

meson n
meson
(natuurkunde) een elementair deeltje dat uit een quark en een antiquark bestaat

messing adj
aes album

mest n
fimum
1. uitwerpselen van sommige dieren waarmee men land vruchtbaar maakt

mesten v
fēcundō

met /mɛd/ /mɛt/ preposition
cum

metaal n
metallum
ieder element dat gekenmerkt wordt door glans en het vermogen om warmte en elektriciteit te geleiden

metabolisme n
metabolismus
(biologie) (medisch) het geheel van de biochemische processen op celniveau

metafoor /me.ta.ˈfɔːr/ /mæː.ta.ˈfoːr/ n
metaphora
(taalkunde) beeldspraak waarbij men een woord B zegt in plaats van het woord A terwijl er tussen A en B een verband is van gelijkenis

metallic adj
metallicus
van verf of lak: glanzend als metaal

metallurgie n
metallurgia

meteen /mɛ.ˈden/ /mɛ.ˈten/ adv
statim
onmiddellijk, direct

meten v
commetiri
overgankelijk de waarde van een bepaalde grootheid bepalen door deze te vergelijken met een ijkwaarde

meteorologie /meteˌjoroloˈɣi/ n
meteorologia
(wetenschap) de studie van het weer en het klimaat

meter n
metrum
m (natuurkunde), (eenheid) de SI-basiseenheid van lengte, weergegeven met symbool m

metgezel n
comes

methaan n
methanum
(scheikunde) de eenvoudigste koolwaterstof met formule CH4

methode /meˈtodə/ n
via

metonymia /mæː.to.ˈny.mi.ja/ n
metonymia

metonymie /mæː.to.ny.ˈmiː/ n
transnominatio

metriek adj
metricus

metrisch adj
metricus
(dichtkunst) betrekking hebbend op, gesteld in versmaat
(economie)(techniek) volgens het metrieke stelsel

metro n
ferrivia metropolitana
(verkeer) ondergronds openbaar vervoer, meestal per trein of tram

metropolis n
metropolis

metropool n
metropolis
wereldstad

metrum n
metrum

metselaar n
caementarius
(beroep) een bouwvakker gespecialiseerd in metselen

metterdaad adv
vere

mettertijd /ˌmɛ.tər.ˈtɛɪ̯t/ adv
tempore progrediente
na verloop van (een zekere) tijd

meubel n
instrumentum
een gebruiksvoorwerp dat behoort tot de inrichting van een kamer, zoals een bank, stoel, tafel, kast, bed e.d.

meubelstuk n
intrinsecum

meubileren v
ornō

meute n
convāsō
oorspronkelijk een groep jachthonden die gebruikt wordt voor bijvoorbeeld de vossenjacht

miauwen v
felio
inergatief (dierengeluid) het kenmerkende jankende geluid van een kat voortbrengen

micel n
micella

micro-organisme /ˈmiːkroʔɔrɣaːnɪzmə/ /ˈmiːkroʔɔrʝaːnɪzmə/ n
microbium
(biologie) meestal eencellig wezen, dat niet met het blote oog zichtbaar is

microbe n
microbium
(biologie) levend micro-organisme; een eencellig organisme

microbiologie n
microbiologia
(wetenschap) de tak van de biologie die zich bezighoudt met micro-organismen en hun effecten op de mens en andere levende organismen

micrometer n
micrometrus
(techniek) een meetinstrument waarmee zeer nauwkeurig dikten, afstanden en diepten kunnen worden gemeten
(natuurkunde), (wiskunde), (eenheid) een lengtemaat met een waarde van één miljoenste meter of 0,001 millimeter, weergegeven met symbool μm

microprocessor n
Microprocessorium
(informatica) geïntegreerde schakeling die de hele CVE van een computer bevat op één enkele chip

microscoop /mɪkroˈskoːp/ n
microscopium
(optica) instrument voor het bestuderen van objecten die te klein zijn om goed met het blote oog gezien te kunnen worden

middag n
meridies
(tijdrekening) het midden van de dag, 12.00
(tijdrekening) (in Nederland) het gedeelte van de dag tussen 12.00 en 18.00 uur; namiddag

middageten n
cena
(voeding) een maaltijd die tussen de ochtend en de middag genuttigd wordt

middel /ˈmɪdəɫ/ n
media pars corporis
(anatomie) het middendeel van het lichaam

middeleeuwen /ˈmɪdəɫe:wə(n)/ n
media tempora
(geschiedenis) de periode tussen ongeveer 300 n.Chr. tot 1500 n.Chr.

middeleeuws /ˈmɪdəɫɪ:ws/ adj
mediaevalis
gerelateerd aan de middeleeuwen

middellijn n
diametros
(wiskunde) een rechte lijn, getrokken door twee punten en het middelpunt van een cirkel

middelmatig /ˌmɪdəɫˈmatəx/ adj
mediocris
zich rond het gemiddelde bevinden
niet in positieve zin opvallen

middelpunt n
centrum
(wiskunde) van een cirkel of bol is het punt dat tot alle punten op de omtrek dezelfde afstand heeft

middelvinger n
digitus impudicus
(figuurlijk) als beledigend gebaar voor anale penetratie

midden /'mɪdə(n)/ n
medius
het centrale deel of het punt halverwege uitersten

middenrif n
diaphragma
(biologie), (anatomie) spier- en peesachtig tussenschot tussen borstholte en buikholte

middenstander n
propōla
(beroep) (bedrijfskunde) zelfstandig ondernemer met weinig of geen personeel m.n. een winkelier die aan consumenten verkoop

middernacht /ˌmɪdərˈnɑxt/ /ˌmɪdərˈnɑχt/ n
media nox
(tijdrekening) het midden van de nacht, twaalf uur 's nachts

miegen v
meio
inergatief (spreektaal) via de blaas als vloeistof lozen van lichamelijke afvalstoffen

mier /mir/ n
formica
(vliesvleugeligen) Formicidae een kruipend, in grote kolonies levend omnivoor insect

mierenzuur n
acidum formicum
(scheikunde) het eenvoudigste carbonzuur met formule HCOOH

migraine n
hemicrania
(medisch) schele hoofdpijn

mij abbreviation
mihi

mijlpaal n
milliarium
een paal die op elke mijl staat

mijn /mɛi̯n/ possessivePronoun
meus
van de eerste persoon enkelvoud

mijnheer n
domine
een aanspreektitel voor een man

mijnwerker n
metallārius
(beroep) een persoon die werkzaam is in de mijnbouw

mijt n
acarus
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de superorde Acariformes kleine geleedpotige, overwegend parasitisch levende diertjes
sublica
(landbouw) opgestapelde hoop hooi, stro, takkenbossen en dergelijke

mijter n
mitra
een hoofddeksel dat door kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders gedragen wordt op plechtige gelegenheden

mikken /ˈmɪkə(n)/ v
iactus
overgankelijk gericht werpen

mildheid n
generōsitas
het heel aardig, goedgeefs en vergevingsgezind zijn

milicien n
mīlitāre
(militair) dienstplichtige

milieu /mi.li.ˈjøː/ /mɪɫˈjø/ n
circumiectum
(biologie) de wereldwijde natuurlijke omgeving

militair /ˌmiliˈtæːr/ /ˌmiliˈtɛːr/ adj
militaris
met het leger te maken hebbend

miljard n
deciens miliens centena milia milliardum
het getal 1.000.000.000

miljoen n
deciens centena milia decies centena milia
het getal 1.000.000
1.000.000 eenheden of exemplaren

miljoenste ordinalAdjective
milliōnēsimus
nummer miljoen in een rij
gedeeld door één miljoen

miljonair n
milionarius
iemand die een vermogen heeft van meer dan een miljoen eenheden van een bepaalde valuta (bijvoorbeeld euro, dollar)

millennium n
millennium
(tijdrekening), (eenheid) een periode van 1000 jaar

milt /mɪlt/ n
lien splen
(anatomie) een klier in de buikholte die een rol speelt bij het zuiveren en de opslag van bloed

miltvuur /ˈmɪltfyr/ n
morbus lienis
(medisch) een infectieziekte, die wordt veroorzaakt door de bacterie Bacillus anthracis

mimen v
mīmus
acteren zonder woorden

mimiek n
mīmus
gezichtsuitdrukking

minachten /mɪnɑxtə(n)/ v
aspernor
overgankelijk minder dan gebruikelijk respect voor iemand hebben

minachting /ˈmɪnɑxtɪŋ/ n
contemptus
het minderwaardig vinden, het geen gunstige mening hebben over

minder /ˈmɪndər/ indefiniteCardinalNumeral
minus
vergrotende trap onverbogen vorm van weinig

mineraal /minəˈral/ n
minerale

minimaliseren v
abscondo
overgankelijk zo klein mogelijk maken, als onbeduidend voorstellen

minimum abbreviation
minimum
1. kleinst mogelijke hoeveelheid

minister n
minister
(regering) (beroep) een persoon die deelneemt aan de regering van een land

minst /mɪnst/ indefiniteCardinalNumeral
minimus

minuut n
minuta horae pars sexagesima
(tijdrekening), (eenheid) eenheid van tijd
horae pars sexagesima minuta
eenheid voor hoeken

minzaamheid n
clēmentia
neerbuigende vriendelijkheid als karakter eigenschap

mis n
missa
(religie) een eucharistieviering, de katholieke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd

misboek n
primerum
(religie) het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend

misbruik /'mɪsbrʌʏk/ n
abusus

misbruiken /mɪzˈbrœykən/ /mɪzˈbrœːkən/ v
obloquor
overgankelijk op een slechte wijze, d.w.z. overdadig gebruik maken van iets (drank, drugs, toegewezen privileges, e.d.)
overgankelijk op laakbare wijze van iets (macht, naamgeving, positie, e.d.) gebruik maken voor een doel waarvoor het niet bedoeld is

misdaad n
facinus
(juridisch) (België) zwaarste categorie van bestrafte handelingen in het Wetboek van Strafrecht

misdrijf n
facinus maleficium scelus
een misdaad of delict

misgaan v
oblīquus
ergatief op een verkeerde manier aflopen, faliekant mislukken

mishagen v
displiceō
onpersoonlijk niet aanstaan, niet behagen

mishandelen /mɪsˈhɑndələn/ v
malo tractare
overgankelijk iemand slecht behandelen en pijn doen of verwonden

mishandeling n
contumēlia
het moedwillig toebrengen van psychisch en/of fysiek letsel

miskelk n
cibōrium
(religie) beker waarin de miswijn wordt geconsacreerd tot bloed van Jezus Christus

miskraam n
abortio

misleiden v
calvor
overgankelijk iemand ~ iemand in de waan van iets brengen

misleidend adj
captiōsus
met de uitdrukkelijke bedoeling om mensen dingen te laten geloven die niet waar zijn

mislukken /mɪsˈlʏkə(n)/ v
dēficiō
ergatief verkeerd aflopen, zonder het gewenste resultaat

mislukking n
dēfectiō
iets dat niet goed is gegaan

mismaken v
debilito
1.

misnoegen v
displiceō
overgankelijk een gevoel van onvrede en onbehagen bij iemand veroorzaken

mispel n
mespilum
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Mespilus germanica , die inheems is in de Benelux, tot 6 meter hoog kan worden en de gelijknamige vrucht voortbrengt
(fruit) vrucht van de mispelboom, Mespilus germanica

misschien adv
fortasse
duidt aan dat er een bepaalde kans bestaat dat de uitspraak waar is

misselijk /'mɪsələk/ adj
malus
tot braken geneigd
paedidus
een nare indruk makend, onuitstaanbaar

misselijkheid n
aegritudo

missen /ˈmɪsə(n)/ v
careō
overgankelijk niet raken, niet treffen
de afwezigheid voelen van

missie n
expeditio
(militair) een doeleind dat verwezenlijkt dient te worden

missionair adj
missiōnārius

missionaris n
missiōnārius

mist /mɪst/ n
nebula
(meteorologie) laaghangende bewolking die het zicht belemmert

mistasten v
errō
1.

mistel n
viscum
(bloemplanten) bepaald soort groenblijvende plant die als halfparasiet op bomen leeft, Viscum album

mistig adj
nebulōsus
met mist, met beperkt zicht door mist

mistroostig adj
vastus
depressief stemmend, niet op te vrolijken

misverstand /ˈmɪsfərstɑnt/ n
ambiguitas
het verkeerd begrijpen van elkaars bedoelingen

miswijn n
vinum missarium
(drinken) wijn die gebruikt wordt in de misdiensten van de christelijke kerken

mitigeren v
mītigō
overgankelijk verzachten, matigen

mitochondrium /ˌmito'xɔndriɵm/ n
mitochondrium
(biologie) een organel dat energie voor een cel beschikbaar maakt

mitose /miˈtozə/ n
mitosis
(medisch) (biologie) gewone celdeling

mobiel /mo'bil/ adj
mōbilis
zich met gemak kunnen verplaatsen

mobieltje /moˈbilcə/ n
telephonulum
een gsm, een draagbare telefoon

mobiliteit n
mōbilitās
beweeglijkheid, bewegelijkheid

modder /ˈmɔdər/ n
lutum
mengsel van aarde, vuil en water

modderen v
erro

modegek n
formaster
iemand die teveel met de mode bezig is

modelleren v
humus
overgankelijk boetseren, vormen, in model brengen

modepop n
formaster
overdreven modieus geklede man of vrouw

moderatie n
temperantia

modernist n
novātor
aanhanger of volger van het modernisme; iemand die houdt van de nieuwste snufjes

moderniteit n
recentissimorum modorum

modificatie n
modificatio

modificeren v
adaptō

moe /muː/ adj
fessus
geneigd tot rusten of slapen, afgemat

moed /mud/ /mut/ n
fortitudo
dapperheid, lef, branie

moeder n
mater māter
persoon of zaak die op een moeder lijkt omdat dit het oorspronkelijk voortbrengende is bijv. moederbedrijf

moederbord n
tabula materna

moederlijk adj
māternus
met de liefde en zorg van een moeder

moederschoot n
alluo
de schoot van moeder

moedertaal n
lingua materna

moedig /ˈmuːdəx/ /ˈmuːdəç/ adj
animosus
geen angst voor gevaar tonend

moeflon n
Ovis aries musimon
(evenhoevigen) Ovis orientalis het kleinste wilde schaap. De naam moeflon wordt soms ook per abuis gebruikt voor de argali (Ovis ammon), een verwante soort. Argali's zijn echter groter dan moeflons

moeheid n
lassitudo
het moe zijn

moeilijk /mu<sup>ɪ</sup>lɛ<sup>ɪ</sup>k/ adj
difficilis
niet gemakkelijk, waar moeite, geduld en inspanning voor vereist is

moeilijkheid n
difficultās
iets dat moeilijk of lastig is

moeite /ˈmuitə/ n
opera
een grote inspanning

moer n
scrofa
(werktuigbouwkunde) blokje met een gat dat van schroefdraad is voorzien zodat het op een schroefbout past

moeraal n
mūraena
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Muraena helena uit het geslacht Muraena uit de familie van de murenen (Muraenidae ), orde palingachtigen (Anguilliformes )

moeras n
palus

moerbei n
mōrum

moesson n
ventus monsonius
(meteorologie) de regentijd in tropische gebieden met een droge tijd en een regentijd

moestuin /ˈmus.tœʏ̯n/ /ˈmus.tœːn/ n
hortus
een tuin waarin op kleine schaal verschillende groenten en evt kruiden en/of fruit worden verbouwd

moeten v
debere
modaal werkwoord: gedwongen zijn

mogelijk adj
possibilis
een keuze om iets te doen

mogelijkheid n
facultas
iets wat gedaan kan worden of kan gebeuren,

mogen /'mo.χə(n)/ v
licet
onpersoonlijk toegestaan zijn

mol n
talpa
(insecteneters) bepaald soort zoogdier, Talpa europaea zwart, zoogdier met spitse snuit en voorzien van graafpoten, dat leeft in gegraven gangen in de grond

moleculair adj
molecularis
(medisch) bestaande uit moleculen

molecule /moləˈkyɫ/ n
particula
(natuurkunde), (scheikunde) het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen van die stof bezit

molecuul /moləˈkyɫ/ n
particula molecula
(scheikunde) een neutraal deeltje bestaande uit meer dan één door chemische bindingen bijeengehouden atomen

molen n
molae
(techniek) een installatie die de stroming van lucht of water als energiebron gebruikt voor het aandrijven van allerlei machines

molenaar /ˈmolənar/ n
molitor pistor
(beroep) iemand die het werken in een molen als beroep heeft

molensteen n
mola
een ronde steen die onder andere in windmolens en watermolens wordt gebruikt voor het malen van granen en andere producten, zoals boekweit, erwten en bonen, lijnkoeken en eikenschors

molesteren v
mulcō
1. iemand in elkaar slaan

mollig adj
medullosus
een beetje dik, 'volslank', rondvormig

molybdeen n
molybdenum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Mo en atoomnummer 42. Het is een grijs overgangsmetaal

moment n
punctum
zeer korte tijd

mompelen v
mussō
inergatief geluiden maken die moeilijk te verstaan zijn

monarchie n
monarchia
(regering)(adel) is van origine een regeringsvorm waarbij alle macht bij één persoon berust

mond n
os bucca
(anatomie) ingang van het spijsverteringskanaal, hoofdzakelijk gezegd van dit orgaan bij mensen; zowel voor de ingang zelf als de achterliggende holte gebruikt

mond-en-klauwzeer abbreviation
aphtae epizooticae
1. een zeer besmettelijke virusziekte (Aphtae epizooticae) die evenhoevige dieren, vooral runderen treft

mondeling adj
oretenus
via het gesproken woord

mondialisering n
globalizatio
het verschijnsel dat de wereld steeds meer één economische, politieke en culturele eenheid wordt

monding /ˈmɔndɪŋ/ n
ostium
plaats waar een rivier uitkomt in zee of meer

mondvol n
buccea
een hap of een slok die zo groot is dat ze de mond vult

mondwater /ˈmɔntwatər/ n
gargarisma
reinigende vloeistof waarmee de mondholte kan worden gespoeld, vaak gebruikt om onprettig ruikende adem tegen te gaan

monetair adj
monetalis

monitor /ˈmoniˌtɔr/ n
monitor
(informatica) een scherm waarop de informatie uit een computer zichtbaar wordt gemaakt

monitoren /ˈmoniˌtorə(n)/ /ˌmoniˈtoːrə(n)/ v
monitor
overgankelijk controle uitoefenen op een proces b.v. via een monitor controleren

monnik n
monachus
(religie) man die uit religieuze overwegingen teruggetrokken leeft, voornamelijk in een klooster

monnikskap n
aconītum
(plantkunde) (medisch) Aconitum een geslacht van vaste planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae) waarvan de leden zeer giftig zijn en een kapvormig bovenste bloemblad hebben en waarvan sommigen o.a. worden gebruikt in zalven tegen zenuwpijnen

monoftong /ˈmonɔfˌtɔŋ/ n
monophthongus
(taalkunde) de benaming voor één enkele klinker die de nucleus vormt van een lettergreep

monogamie n
monogamia
het samenleven of getrouwd zijn met één persoon

monoliet n
monolithus

monopolie n
monopolium
(economie) het geheel beheersen van een markt door een enkele leverancier

monotheïsme n
monotheismus

monotoon adj
monotonus

monster n
bēlua
schrikwekkend wezen
exemplum
een kleine hoeveelheid willekeurig ontnomen aan een grotere massa

monsterlijk adj
mōnstrōsus

monument n
monumentum
een groot gedenkteken

mooi /moːj/ adj
pulcher bellus
prettig in voorkomen, aangenaam om naar te kijken.

moord /ˈmoːrd/ /ˈmoːrt/ /ˈmʊːrt/ n
nex
(pejoratief) handeling met het doel en het gevolg dat iemand dood gaat

moorden v
occido
inergatief het plegen van meestal meerdere moorden

moordenaar /mordənar/ n
homocīda
iemand die een moord gepleegd heeft

moordpartij n
trucīdō

mop n
iocus
anekdote met een verrassend en komisch slot
mellītus
fris en fruitig jong meisje of algemener een koosnaam

mopperen /mɔpərə(n)/ v
immurmurare
inergatief onvrede uiten

mopperig adj
gannītus
veel mopperend

moraal /moˈral/ n
mōrālitās

mordicus /mɔrdikəs/ adv
persisto
fel.

moreel /moˈrel/ adj
probus

morfeem n
morphema
(taalkunde) de kleinst mogelijke morfosyntactische eenheid in een taal

morfine n
morphinum
(scheikunde), (medisch) C17H19NO3 een alkaloïde dat het werkzame bestanddeel van opium is

morfologie /ˌmɔr.fo.lo.ˈɣi/ /ˌmɔr.fo.lo.ˈχi/ n
morphologia
(scheikunde), (materiaalkunde) de vormen, structuren en texturen van een materiaal op een schaalbereik groter dan het moleculaire
(geologie) de wetenschap die de vorm van de oppervlakte van de aarde bestudeert

morganatisch adj
morganaticus

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ adv
cras crās
(tijdrekening) de eerstvolgende dag na vandaag

morgen /ˈmɔrxə(n)/ /ˈmɔrɣə(n)/ n
mane
(tijdrekening) het eerste deel van de dag, na de nacht en vóór de middag

morgennacht adv
cras ad vesperum
de nacht na de komende dag als tijdsaanduiding

morose adj
tranquilis
van een persoon dat deze somber en wat bozig is

morsen /'mɔrsə(n)/ v
resupino
overgankelijk materiaal daar laten belanden waar niet thuis hoort

morsig adj
impuratus
onzindelijk, slonzig

mortel n
mortārium
(bouwkunde) mengsel waarmee wordt gewerkt (bij het metselen, stukadoren, pleisteren etc.)

mortier n
mortārium
(gereedschap) een kom waarin met een stamper allerlei stoffen fijn gestampt of fijngewreven worden
(militair) een kort kanon met een fors kaliber

mos n
muscus

moseik n
cerrus
Quercus cerris of Turkse eik is een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae )

moskee n
meschita
(religie) gebedshuis van moslims

moslim n
muslimanus
(religie) een geloofsaanhanger van de islam

mossel n
mutili
(tweekleppigen) (voeding) Mytilus edulis , een eetbaar tweekleppig schelpdier

mossig adj
muscōsus
met mos bedekt

most n
mustum
gistend vruchtensap, meestal van druiven

mosterd n
sināpi
(plantkunde) een of meer kruisbloemige planten met gele bloemen van het geslacht Sinapis (gele mosterd) of Brassica nigra (zwarte mosterd) of Brassica juncea (Sareptamosterd) of Brassica carinata (Ethiopische mosterd)

mot n
tinea
(dierkunde) vlinderachtig insect

motet n
motectum
(muziek) benaming die in de westerse muziek wordt gebruikt voor bepaalde composities die in het algemeen door zangers worden uitgevoerd

motie n
motio

motief n
ratio
de reden om iets te doen

motor /'mo.tɔr n
motorium
(werktuigbouwkunde) krachtbron die met behulp van een energiebron een werktuig, machine of vervoermiddel aandrijft

motorfiets n
autobirota

motregen n
pluvia tenuis
(meteorologie) lichte neerslag in de vorm van heel kleine druppeltjes water

mout n
maltum
de grondstof voor bier, jenever en whisky, vervaardigd door het laten kiemen van graan, waarbij het aanwezige zetmeel omgezet wordt in vergistbare suikers.

mouter n
maltmannus
(beroep) iemand die zorgt voor het kiemen van graan voor de productie van whiskey, jenever en bier

mouw n
manica
dat deel van een kledingstuk dat de armen omvat

mozaïek n
musaicum

mug /mʏx/ n
culex
(tweevleugeligen) klein, vliegend tweevleugelig insect van de onderorde Nematocera dat in grote paringszwermen erg lastig is met een dun en fragiel lichaam, dunne pootjes, gesegmenteerde antennes waarmee goed geur waargenomen kan worden en een kleine kop met zuigsnuit

muggenziften v
altercāri

muil n
bucca
mulus
m de bek van een groot dier

muildier n
mulus
(dierkunde) een kruising van een ezelhengst en een paardenmerrie

muilezel n
burdo hinnus
(dierkunde) kruising van een paardenhengst en een ezelin

muis /mœʏ̯s/ /mœːs/ n
mus
(knaagdieren) klein zoogdier, meestal van het geslacht Mus , met spitse snuit, grote oren en ogen en een lange, bijna onbehaarde staart
(informatica) invoerapparaat voor de computer dat wordt bewogen over een mat of ander oppervlak om een aanwijzer op een beeldscherm te bewegen

muiten v
seditionem coeptabat
inergatief het in opstand komen tegen wettige autoriteit (specifiek voor militairen of bemanningen van schepen)

muiterij n
sēditiō

mul adj
laxus
droog, los, stoffig, zandachtig, pulverig

mummie n
mumia
het door uitdroging en/of balsemen geconserveerde lichaam van een overleden mens of dier

mungboon n
Vigna sinensis
(plantkunde) kruidachtige, eenjarige plant Vigna radiata uit de Leguminosae familie (wikidata: mungboon )

munt /mʏnt/ n
menta mentha
(bloemplanten) een geslacht Mentha van vaste planten uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae ). Ze hebben sterk geurende stoffen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geurstof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. In de supermarkt of bij de groenteboer wordt meestal aarmunt verkocht (wikidata: munt )

muntkunde n
numismatica

murmelen v
murmurō
1. zachtjes en onverstaanbaar praten

mus n
passer
(zangvogels) benaming voor vogels uit de familie Passeridae , behorend tot de wevervogels die zelden ver van de mensen nestelen

museum /myˈzeʏm/ n
museum
een gebouw waarin voorwerpen van culturele waarde tentoongesteld worden

musical n
canōrus

musicus n
musicus
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt en ten gehore brengt

muskiet n
culex

muskus /'mɵskɵs/ n
muscus
de geurstof uitgescheiden door de geurklieren van bepaalde zoogdieren

muskusrat n
Ondatra zibethicus
(knaagdieren) Ondatra zibethicus , een soort waterrat

mutueel adj
mutuus

muur /myːr/ n
murus
(bouwkunde) verticale vlakke constructie van metselwerk

muurbloem n
īriō
(figuurlijk) meisje dat niet gevraagd wordt om te dansen tijdens een dansfeest
(bloemplanten) Erysimum cheiri een welriekende vaste plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae ) met oorspronkelijk goudgele bloemen die tegen een muur aangroeit. Het is een soort die in het wild zeldzaam geworden is, maar waarvan cultivars in tuinen veel worden gebruikt als sierplant. De halfstruik is afkomstig uit het oostelijke deel van het Middellandse Zeegebied. Romeinen introduceerden de plant vermoedelijk zo'n 2000 jaar geleden als sierplant en geneeskruid in de Lage Landen

muze n
Mūsa

muziek /my'zik/ n
musica cantus
(kunst) door mensen geordend akoestisch fenomeen binnen een afgebakend tijdsinterval

muziekinstrument /myˈzikˌɪnstrymɛnt/ n
instrumentum musicum
(muziek) instrument om muziek mee te spelen

muzieksleutel n
clavis

muzikaal adj
mūsicus

muzikant n
musicus
(muziek), (beroep) iemand die muziek maakt

mycologie /ˌmikoloˈɣi/ n
mycologia
(wetenschap) de wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen van schimmels

mycose /miˈkozə/ n
mycosis
(medisch) een door een schimmel veroorzaakte ziekte

myopie n
myopia
(medisch) afwijking in de brandpuntsafstand van het oog waardoor alles op grotere afstand wazig gezien wordt

myriade n
mȳrias
een grote groep mensen, een ontelbare menigte

mysterie /miˈstɪːri/ n
arcanum

mysterieus adj
arcanus

mythe /ˈmitə/ n
fabula

mythisch adj
fabularis

mythologie /mi.tɔ.lɔ.ɣi/ n
mythologia

na preposition
post
1. in tijd volgend op

naad n
sūtūra
(kleding) een lijn waarlangs twee losse stukken materiaal aan elkaar genaaid of gelast zijn
verbinding waar twee stukken materiaal aan elkaar zijn gehecht

naaien /ˈnaːi̯ə(n)/ v
suō
overgankelijk het met behulp van naald en draad maken of herstellen van textiel (bijv. kleding)

naakt /naːkt/ adj
nudus
zonder beharing of andere fysieke bescherming van de huid, ontkleed

naaktheid n
nuditas
het naakt zijn

naaktslak n
limax

naald /nald/ /naɫt/ n
acus
(gereedschap) een soort gereedschap dat gebruikt wordt voor het aan elkaar bevestigen (naaien) van kledingstukken of andere voorwerpen van stof, zoals leer

naam /nam/ n
nōmen nomen
kort stukje tekst dat een persoon, instelling of object kan benoemen
fama existimatio
bekendheid, reputatie

naamval n
casus
(taalkunde), (grammatica) een buigingsvorm van een naamwoord, lidwoord of telwoord die de functie van dat woord in de zin aangeeft

naamwoord /namwort/ n
nomen
(grammatica) een woord dat een persoon of zaak noemt, bepaalt of aanduidt

naar /naːr/ adv
ad a
prepositioneel deel van een voornaamwoordelijk bijwoord

naast /nast/ preposition
iuxta
aan de zijkant van

naastenliefde n
caritas
liefde jegens de medemens

nabij /naˈbɛi/ adj
circa
zich in de onmiddellijke omgeving bevindend

nabijheid n
proximitās

nabootsen /'na.bo.tsə(n)/ v
imitor
overgankelijk nadoen, imiteren

nabootsing /ˈnabotsɪŋ/ n
imitamentum
imitatie, het nadoen

nacht /nɑx/ /nɑxt/ /nɑχt/ n
nox
(tijdrekening) de tijd tussen zonsondergang en zonsopkomst

nachtegaal /ˈnɑxtəˌɣal/ n
luscinia
(zangvogels) lijsterachtige zangvogel met een rossig bruine staart die heel mooi kan zingen, Luscinia megarhynchos

nachtevening n
aequinoctium
(astronomie) het van gelijke duur zijn van dag en nacht, wat het geval is, wanneer de zon het denkbeeldige vlak van de evenaar in zuidelijke of noordelijke richting passeert

nachtmerrie n
incubus
een zeer angstige droom, angstdroom
een schrikbeeld

nachtschade n
loba
(bloemplanten) een geslacht Solanum van planten in de nachtschadefamilie (Solanaceae ) met veelal kruidachtige, klimmende planten

nachtvlinder n
papilio
(vlinders) vlinder die 's nachts actief is

nachtwacht n
custos
v / m bewaking in de nacht, de groep van nachtwachters

nadat /na'dɑt conjunction
postquam

nadeel n
damnum
ongunstige eigenschap

nadelig adj
adversus
kwalijk, schadelijk

nader /ˈnaːdər/ adj
ulterior

nagaan v
reprimō
ergatief zeker maken dat een bewering of gevolgtrekking klopt

nagedachtenis n
memoria

nagel n
clavus unguis
(anatomie) dunne, doorzichtige plaat van harde keratine op de bovenkant van vinger- en teentoppen van mensen en primaten
unguis
(techniek) spijker [1] (meestal met een kleine kop)

nagerecht n
bellaria

najaar n
autumnus
herfst

najagen /'najaɣə(n)/ v
apīscor
overgankelijk achter iets aanzitten

nakijken v
reprimō
iets ~: corrigeren van een geschreven tekst of huiswerk

naklinken v
canō

nakomeling n
prōgeniēs

nalatigheid n
incūria
een fout doordat er iets nagelaten wordt

namaak n
imitamentum

namelijk /ˈnamələk/ abbreviation
nomen

namens /'naməns/ preposition
prō
iemand in naam vertegenwoordigend

namiddag n
postmeridianum tempus
(tijdrekening) (in Nederland) tijd aan het einde van de middag of in het tweede deel van de middag, ongeveer van 16.00 tot 18.00 uur

nanotechnologie n
nanotechnologia

narcis n
narcissus

narcolepsie n
somnus

narcose n
narcosis
(medisch) een kunstmatige algehele verdoving

narekenen v
reprimō
1. controleren door iets opnieuw uit te rekenen, iets nagaan

nasporen v
orbita
ergatief (verouderd) achter mens, dier of voertuig aangaan door het volgen van dezelfde, bekende route
overgankelijk het trachten te achterhalen welke weg een mens, dier of voertuig is gegaan, het natrekken van het verloop van gebeurtenissen of het vaststellen van feiten

nasporing n
indagatio
onderzoek om de ware aard van iets te ontdekken; onderzoek naar wat anderen mogelijk verborgen willen houden

nasturen v
prorsum
1.

nat adj
umidus
gedrenkt in een vloeistof, meestal water

natie n
natio
(geopolitiek), (sociologie) een groep mensen (volk) die zich door gemeenschappelijke taal, cultuur of politieke geschiedenis verbonden voelt en een staat vormen

nationaal adj
nātiōnālis
op een volk met een eigen land betrekking hebbend

nationalisme n
nationalismus
voorliefde voor het vaderlandse

natmaken v
imbuō
1.

natrekken v
reprimō
overgankelijk onderzoeken of iets werkelijk klopt

natrium n
natrium

nattig adj
ūvidus
niet helemaal droog

natuur n
natura
(filosofie) oorspronkelijke, onaangeroerde verschijningsvorm van alles wat zich op, in en rond de Aarde bevindt; min of meer synoniem aan "schepping" of "wildernis"Dit als tegenstelling tot cultuur, technologie of beschaving die juist duiden op wat de mens tot op heden aan die schepping of wildernis veranderd heeft en die uit door de mens bewust gecreëerde of gewijzigde vormen bestaan.
(maatschappij) oorspronkelijke wildernis en de nabootsing daarvan, omringend landschap dat wordt beleefd alsof het nooit door de mens is gewijzigd
(wetenschap) alles wat niet door bewust menselijk handelen is ontstaan, zoals het bestudeerd en beschreven wordt door wetenschappen als zoals de natuurkunde en de biologie, te vergelijken met het begrip heelal, universum of kosmos, meestal beschouwd als gezien vanuit het standpunt van de mens op Aarde
de aard van iets of iemand; het karakter of de essentie
(verouderd) (seksualiteit) teelvocht; mannelijk zaad en geslachtsorgaan

natuurgetrouw adj
vērīsimilis
precies zoals het in het echt voorkomt

natuurkunde /naˈtyrkʏndə/ /naˈtyːrkʏndə/ n
physica
(wetenschap) de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd

natuurkundige n
physicus

natuurlijk adj
nātūrālis
uit de natuur afkomstig

natuurlijk adv
naturaliter
vanzelfsprekend.

natuurlijkheid n
simplicitas
het eenvoudig, zonder al teveel poespas zijn

natuurramp n
calamitas naturalis
een ongelukkige gebeurtenis die door de natuur veroorzaakt wordt

natuurrecht n
ius naturae
recht aan de natuur en niet aan de maatschappij ontleend, in de natuurlijke orde van de dingen gefundeerd

nauw /nau/ adj
angustus
een geringe breedte hebbend

nauw /nau/ n
fretum

nauwelijks adv
haud
net, op het nippertje, wel of niet

nauwte n
angustō
een krappe, nauwe doorgang

navel /'navəl/ n
umbilicus

navelstreng /ˈnavəlstrɛŋ/ n
nervus umbilicaris
(anatomie) snoer dat de vrucht aan de moederkoek verbindt

navigeren v
gubernō

navolging n
imitatio

nazenden v
prorsum
ditransitief iets aan iemand toesturen die al vertrokken is

nazien v
reprimō
overgankelijk iets op onjuistheden inspecteren

naïef adj
credulus

necrofilie n
necrophilia

necrose n
necrosis
(medisch) de afsterving van weefsel

nectarine n
tuber
(plantkunde) boom Prunus persica var. nucipersica een mutant van de perzik (Prunus persica ) (wikidata: nectarine )

nederigheid n
humilitas
het aannemen van een houding waarbij geen aanspraak gemaakt wordt op macht of eer

nederlaag n
clades
het verlies van een strijd

nee /neː/ interjection
non
duidt ontkenning aan, het tegengestelde van ja

neef /nef/ n
nepos consobrinus
(familie) een zoon van iemands broer of zus; een mannelijke oomzegger
consobrinus
(familie) een zoon van iemands oom of tante

neen /nen/ interjection
non
(palindroom) nee

neer /ner/ adv
deorsum
in benedenwaartse richting

neerdalen v
descendō
1. in een neerwaartse richting gaag totdat men landt

neerlaten v
discedo
overgankelijk laten zakken

neerleggen /nerlɛgə(n)/ v
confiscō
wederkerend zich ~ bij het verzet tegen iets opgeven

neerliggen v
iacere
(horizontaal) liggen

neerslaan v
supprimo
overgankelijk (militair) met geweld onderdrukken

neerslag n
confiscō
bezinksel

neervallen v
decido
1. te snel naar beneden verplaatsen

nefriet n
lapis nephrīticus
(mineraal) groene halfedelsteen die zou beschermen tegen nierziekten met Ca2(Mg,Fe)5[(OH,F)(Si4O11)]2 als chemische samenstelling

negatie n
negātiō
ontkenning, loochening
begrip dat het tegenovergestelde is van een ander begrip

negen /ˈne.ɣə(n)/ /ˈne.χə(n)/ /ˈneɣə(n)/ cardinalNumeral
novem
"9", het getal tussen acht en tien

negende /ˈne.ɣən.də/ /ˈne.χən.də/ ordinalAdjective
nonus
nummer negen in een rij

negenendertig cardinalNumeral
undequadraginta
"39", het getal tussen achtendertig en veertig, dertig plus negen

negenennegentig cardinalNumeral
undecentum
"99", het getal tussen achtennegentig en honderd, negentig plus negen

negenentachtig cardinalNumeral
undenonaginta
"89", het getal tussen achtentachtig en negentig, tachtig plus negen

negenentwintig cardinalNumeral
ūndētrīgintā
"29", het getal tussen achtentwintig en dertig, twintig plus negen

negenenveertig cardinalNumeral
undequinquaginta
"49", het getal tussen achtenveertig en vijftig, veertig plus negen of zeven maal zeven

negenenvijftig cardinalNumeral
undesexaginta
"59", het getal tussen achtenvijftig en zestig, vijftig plus negen

negenenzestig cardinalNumeral
sexaginta novem
"69", het getal tussen achtenzestig en zeventig, zestig plus negen

negenenzeventig /ˈneɣənənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
undeoctoginta
"79", het getal tussen achtenzeventig en tachtig, zeventig plus negen

negenhonderd /ˈne.ɣə(n).ˌhɔn.dərd/ /ˈne.ɣə(n).ˌɦɔn.dərt/ /ˈne.χə(n).ˌɦɔn.dərt/ cardinalNumeral
nongenti
"900", het getal tussen achthonderdnegenennegentig en negenhonderdeen, negen maal honderd

negentien cardinalNumeral
undeviginti
"19", het getal tussen achttien en twintig, tien plus negen

negentiende ordinalAdjective
nōnus decimus

negentienmaal adv
undevicies
bij negentien gelegenheden

negentig /ˈne.ɣə(n).təx/ /ˈne.ɣə(n).tɪx/ /ˈne.χə(n).təχ/ cardinalNumeral
nonaginta
"90", het getal tussen negenentachtig en eenennegentig, negen maal tien

negeren v
ignōrō
overgankelijk doen alsof iemand of iets niet bestaat.

negorij n
vīculus
(pejoratief) een afgelegen gehucht

nek /nɛk/ n
cervix collum
(anatomie) achterste gedeelte van de hals

nemen /ˈne.mə(n)/ v
capio sumo
(palindroom) overgankelijk iets vastpakken met de handen

neodymium n
neodymium

neolithicum /nejoˈlitikʏm/ n
neolithicus

neologisme /ˌne.jo.lo.ˈχɪs.mə/ /ˌne.jo.loː.ˈɣɪz.mə/ n
neologismus
een woord dat nieuw is of nieuw gevormd is

neon n
neon
(scheikunde), (element) een chemisch element, met symbool Ne en atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas

neoplasma n
neoplasma

neoplasme n
neoplasma

neptunium n
neptunium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Np en atoomnummer 93. Het is een zilverkleurig metalliek actinide

nerf n
statūmen

nergens adv
nusquam

nerveus adj
trepidus
lijdend aan gespannen zenuwen

nest /nɛst/ n
nidus
(dierkunde) de verblijf- en broedplaats van bepaalde diersoorten zoals vogels

net n
rete
een geheel van fijne draden vaak gebruikt om dieren te vangen

netel n
urtica
(plantkunde) plant met gekartelde, harige blaadjes die soms een brandend gevoel veroorzaken

netjes /ˈnɛcəs/ adj
concinnus
tot netheid geneigd

netjes /ˈnɛcəs/ adv
decōrē
op een nette manier

netto adv
merus

netvlies n
retina
(anatomie) een vlies aan de binnenkant van het oog waarop een beeld wordt gevormd

netwerk n
reticulum

neuken v
futuere
overgankelijk (dysfemisme) (seksualiteit) geslachtsgemeenschap hebben met

neurologie n
neurologia
(wetenschap) een discipline binnen de biologie en geneeskunde die zich bezighoudt met alles wat aandoeningen van het centrale zenuwstelsel betreft

neuron n
neurocytus
(biologie) zenuwcel met haar neuriet en dendrieten, behorend tot de belangrijkste elementen van het zenuwstelsel

neus /nøʏs/ /nøːs/ n
nasus naris
(anatomie) orgaan dat gebruikt wordt bij de ademhaling en om te ruiken

neusbeen n
os nasale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel, midden in het gelaat

neusgat n
naris

neusholte n
cavitās nāsī
(anatomie) het eerste stuk van het luchtwegstelsel waar de ingeademde lucht doorheen gaat

neushoorn n
rhinoceros
(onevenhoevigen) een groot en zwaar zoogdier uit de familie van de Rhinocerotidae dat in Afrika en Azië leeft en gekenmerkt wordt door de hoorn op zijn kop

neut /nøt/ n
plinthus
(bouwkunde) een blokje van natuursteen of hout waarop een kozijnstijl rust
(bouwkunde) uit een muur vooruitstekend deel waarop een balk kan rusten

neutraal /nøˈtral/ adj
neuter
geen partij kiezend in een conflict, afzijdig, onpartijdig

neutraliteit n
neutralitas
het neutraal zijn bijv. een onpartijdige houding aanhouden ten opzichte van twee partijen met een geschil

neutrino n
neutrino

neutron n
neutron

nevel n
nebula
(meteorologie) wolken in de nabijheid van de grond, ontstaan door plaatselijke oorzaken zoals door afkoeling of door menging van koude met warme vochtige lucht

nicht n
filia fratris
(informeel) mannelijke homoseksueel, met de bijbetekenis dat die zich verwijfd gedraagt

nicotine n
nicotina

niemand /nimɑnt/ indefinitePronoun
nemo
geen enkel persoon

niente interjection
nihil

nier n
ren
(anatomie) een van beide organen in de onderrug die het bloed zuiveren van afvalstoffen en deze uitscheiden in de urine

niersteen n
nephrolithus
een samengroeisel in het nierbekken dat meestal uit urinezuur en urinezure zouten bestaat

niervet n
arvina
(kookkunst) glibberige stof, gewonnen uit het weefsel rond de beide organen die bij zoogdieren het bloed zuiveren

niesen v
sternūmentum
inergatief een plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

niet adv
non haud
ontkenning, tegenovergestelde van 'wel'

nietapparaat n
consutorium
een apparaat dat nietjes in een stapeltje papieren kan slaan om deze bij elkaar te houden

nieter n
consutorium
machine die dient om nietjes ergens in of om te slaan

nietmachine n
consutorium
apparaat dat nietjes in een stapeltje papieren kan slaan om deze bij elkaar te houdenNietmachines worden gebruikt in kantoren en scholen en zijn meestal gemaakt van metaal met een gedeeltelijke omhulling van kunststof die vaak in verschillende kleuren verkrijgbaar is.

niets indefinitePronoun
nihil
geen enkel ding, geen enkele zaak

nietsnut n
nebulō
(pejoratief) iemand die niets nuttigs doet

niettemin adv
nihilōminus

nietwaar /ˈnitʋar/ interjection
aut

nieuw /niβ̞/ /nyʊ̯/ adj
novus nova novum
recentelijk gemaakt
huidige
onderscheidt nieuwere namen van oudere
vreemd, onbekend
recentelijk aangekomen of opgedoken
novus
recentelijk ontdekt
novus nova
in originele staat, nog niet eerder gebruikt

nieuwe maan phraseologicalUnit
luna prima
(astronomie) de fase of schijngestalte van de maan, waarbij we naar de schaduwzijde van de maan kijken, de zon verlicht in die situatie de van de aarde af gerichte zijde

nieuwigheid n
novitas
iets dat nieuw (bedacht) is

nieuws /niu̯s/ n
nuntia
(maatschappij) actuele ontwikkelingen die van algemeen belang worden geacht
(media) een uitzending in de media waarin berichten over [1] worden verspreid onder het grote publiek

nieuwsgierig /ˈniu̯sˌɣirəx/ adj
curiosus
verlangend om iets te weten of waar te nemen

nieuwsgierigheid /niu'sxirəxɛit/ n
cūriōsitās
het verlangen naar kennis

nieveranst adv
nequo
nergens

niezen v
sternuere
inergatief plotselinge, krachtige uitademing om de neus te reinigen van prikkelende stoffen

nihilisme n
nihilismus
(filosofie) binnen de filosofie een begrip dat wordt gebruikt om de ontkenning van het bestaan van betekenis of waarde in de wereld aan te duiden

nijd /nɛɪt/ n
invidia
grondige afkeer van iemand en het misgunnen van zijn bezit

nijging n
reverentia
knikkende beweging met hoofd en bovenlichaam om een persoon van hoge status te begroeten

nijlpaard n
hippopotamus
(evenhoevigen) groot en zwaar in Afrika levend zoogdier, Hippopotamus amphibius , dat meestal in het water verblijft en een enorme muil heeft

nijpend adj
fortis
dringend

nikkel n
niccolum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ni en atoomnummer 28. Het is een zilverwit/grijs overgangsmetaal

nimbus n
nimbus
een ring van licht om het hoofd, een aureool, heiligenkrans, stralenkrans, halo
(meteorologie) zware wolk

nimmer /'nɪmər/ adv
numquam

niobium /niˈjobijʏm/ n
niobium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Nb en atoomnummer 41. Het is een glanzend grijs/blauwachtig overgangsmetaal

nirwana n
nirvāna
de hoogste staat die door de mens bereikt kan worden, en waardoor heiligheid behaald wordt; toestand van volkomen rust

niveau n
gradus
rang in een hiërarchie, stadium van ontwikkeling, plaats in een rangschikking van hoog naar laag

nobelium n
nobelium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool No en atoomnummer 102. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit actinide

noch conjunction
neque

noden v
invitō

nodig /'no.dəx/ adj
necesse
waar behoefte aan is; wat noodzakelijk is

noemen v
appello
overgankelijk met een naam aanduiden
nuncupō
overgankelijk vermelden door het uitspreken van de naam

noemer /ˈnumər/ n
denominator
(wiskunde) het getal onder de streep van een breuk

nog adv
adhunc

noga n
nucatum

nominatief n
nominativus
(grammatica) eerste van de 8 naamvallen van de Indo-Europese talenDeze vorm wordt meestal gebruikt voor onderwerp em naamwoordelijk deel van het gezegde

non /nɔn/ n
monacha
(religie) inwoonster van een vrouwenklooster

non-binair adj
non binarium

none n
nonus
(muziek) de negende trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de negende toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een seconde)
(religie) een van de kleine kerkelijke getijden

nonkel /ˈnɔŋkəɫ/ n
patruus avunculus
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

nonsens n
gerrae

nood /not/ n
subitum
levensbedreigende situatie waaruit men zichzelf niet meer kan redden en onmiddellijke hulp vereist is
gebrek, een tekort aan iets
tijdelijk ongemak

nooddruftig adj
egens

noodgeval n
subitum

noodlot n
fatum
iets vervelends wat een mens overkomt, waar geen oorzaak voor is en waar niets aan te doen is

noodlottig adj
fatidicum

noodzakelijk adj
necesse
erg nodig

noodzaken v
vīs

nooit /ˈnoːit/ adv
numquam
op geen enkel eerder moment

noordelijk adj
hyperboreus

noordelijke adj
hyperboreus

noorden n
boreās
(windstreek) een van de windstreek, die op landkaarten overeenkomt met de bovenkant

noot /noːt/ n
nux
(kookkunst) (voeding) iedere grote, oliehoudende vrucht (of het zaad ervan) met een pit in een al dan niet harde schaal en die in voedsel wordt gebruikt
(plantkunde) droge, niet-openspringende, eenzadige, enkelvoudige boomvrucht met verhoute vruchtwand; echte noot
nota
(muziek) een schriftteken voor een geluid van zekere tijdsduur en toonhoogte, een muzieknoot

nootmuskaat n
myristica fragrans
(specerij) gepeld (en gemalen) zaad van de nootmuskaatboom Myristica fragrans

norm n
norma

normaal /nɔrˈmaɫ/ adj
normalis
als norm dienend

nors adj
durus
onvriendelijk, zwijgzaam, kortaf

nostalgie n
desiderium patriae

nota n
nota
rekening, factuur
aantekening, notitie
officieel geschrift met een mededeling of waarin een standpunt wordt uiteengezet

notaris n
notarius
(beroep) (juridisch) jurist die bevoegd is om authentieke documenten op te maken, te bewaren en uit te geven

notenboom n
nux
(plantkunde) een boomsoort uit het geslacht Juglans

noteren v
annoto
aantekeningen maken

notie n
idea
benul, bewustzijn

notitie n
nota

notulen n
verbalis
beknopt verslag van een bijeenkomst

nou adv
nunc
(spreektaal) op dit moment

nou interjection
maximē
drukt verbazing of verontwaardiging uit

nougat n
nucatum
(voeding) harde, taaie, zoetigheid gemaakt van hazelnoot en suiker, zoals oorspronkelijk gemaakt in Italië

november n
November november
(tijdrekening) elfde maand van het jaar

nu adv
nunc
op het huidige tijdstip

nu en dan adv
interdum
op onregelmatige tijden, met tussenpozen

nuchter /nɵxtər/ adj
abstēmius
niet onder de invloed van iets bedwelmends, vooral alcohol

nucleus /nykleʏs/ n
nucleus
(biologie) het organel dat de genetische code (DNA) bevat

nudisme n
gymnismus
leefstijl waarbij men ongekleed gaat

nul /nɵl/ cardinalNumeral
nullus nihilum
0, één minder dan één
om de plaats nog voor het eigenlijke begin van een volgorde aan te geven
om een hoeveelheid aan te geven

nummer /ˈnʏmər/ abbreviation
numerus
1. een aanduiding met een getal

nummulair adj
nummulāris
(medisch) ter grootte van een muntstuk bijvoorbeeld bij huidafwijking

nuntius n
nuntius
(religie) de pauselijke vertegenwoordiger

nurks adj
gannītus
van een mens en dan vooral van een man: hautain, hatelijk, beledigend en dus onaangenaam

nutteloos adj
inūtilis
zonder voordeel, zonder nut

nuttig adj
utilis

nuttigen /'nɵtəɣə(n)/ v
consumere
overgankelijk voedsel gebruiken

o n
ō
(taalkunde) de vijftiende letter van het alfabet

oase /o'azə/ n
oasis
plek in een woestijn waar water voorhanden is, en vegetatie groeit

ober n
minister ministri
(beroep) een bediende in een restaurant of café

obesitas n
adeps
(medisch) vetzucht

object /ˈɔpjɛkt/ n
rēs
voorwerp dat fysiek bestaat
(grammatica) voorwerp
(filosofie) entiteit die behandeld wordt en waarvan het bestaan onafhankelijk wordt geacht van het subject

obsceniteit n
obscēnitās
een onzedelijke uiting of handeling

obscuriteit n
obscūritās

obscuur adj
ambiguus
niet beroemd

observant n
observator
iemand die observeert ??, een observator, waarnemer

observator n
contemplātor
(beroep) iemand die observeert (waarnemingen doet)

obsessie n
obsessio
(medisch) dwangvoorstelling

obstakel n
impedimentum
iets dat de voortgang van iets anders belemmert

obstinaat adj
obnixus
van een persoon dat deze stug aan zijn eigen ideeën blijft vasthouden zonder zich aan anderen aan te passen

obstructie n
obstructiō
(medisch) verstopping

obstrueren v
obstruō
overgankelijk een factor vormen die een gebeurtenis of handeling (bijna) onmogelijk maakt

oceaan n
oceanus
(aardrijkskunde) een zeer grote zee tussen verschillende werelddelen

ocelot n
pardalis
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Leopardus pardalis , een kleine katachtige, behorende tot de groep van de pardelkatten

ochtend n
mane
(tijdrekening) deel van de dag tussen 6.00 en 12.00 uur

ochtendgloren n
aurora

octaëder /ɔkta'ʔedər/ n
octahedrum
(wiskunde) een regelmatig achtvlak, een ruimtelijke figuur begrensd door acht gelijkzijdige driehoeken

octopus n
octopūs
(koppotigen) een geslacht Octopus van achtarmige inktvissen uit de familie van Octopodidae

oculair adj
ocularis
(medisch) met betrekking tot het oog

oculair n
oculāris
(optica) een lens of lenzenstelsel in een optisch instrument dat naar het oog van de kijker gericht is

ode n
oda

oecumenisch /ˌø.kyˈme.nis/ adj
oecumenicus
(religie) tussen kerken, van meerdere kerkgenootschappen

oedeem n
oedema
(medisch) een zwelling ten gevolge van een ophoping van vocht in delen van het lichaam

oefenen v
exercito
overgankelijk proberen zonder fouten uit te voeren, leren door te doen

oefening n
exercitium
test om de kennis te peilen

oelewapper n
scurra
onhandige, waardeloze man

oenologie /ˌenoloˈɣi/ n
oenologia
(wetenschap) wetenschap van de wijnbereiding

oermoeder n
genetrix
de eerste moeder, de vrouw waar iedereen van afstamt
(figuurlijk) de eerste van een hele serie

oeros /ˈuː.rɔs/ n
ūrus
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Bos primigenius , de uitgestorven, ruige, langhoornige, wilde voorouder van het tamme huisrund die in de ijstijd in Europa, Noord-Afrika en West-Azië leefde

oeroud adj
antīquus
heel erg oud

oester /ustər/ n
ostrea
(tweekleppigen) een weekdier uit de familie Ostreidae , gewoonlijk eetbaar, met één platte en één bolle schelp

oever n
ripa
(waterbeheer) een rand van kanaal, rivier of meer

of conjunction
aut vel seu
en anders (nevenschikkend): gebruikt om een keuze aan te geven, waarbij alle keuzemogelijkheden expliciet worden genoemd

offer /ɔfər/ n
sacrificium
een gave aan een godheid

offerande n
hostia
gift aan een god

offeren v
condono
wijden aan, als offer aanbieden

officieel adj
officialis
erkend door bevoegd gezag

officier n
praefectus
(militair) (beroep) iemand die een rang (in het leger) bekleedt die hem of haar het bevel over een zeker aantal ondergeschikten geeft

ofschoon conjunction
quamquam

oftalmisch /ɔfˈtɑɫmis/ adj
ophthalmicus
(medisch) met betrekking tot het oog en/of de ziekten ervan

oftalmologie n
ophthalmologia
(medisch) de tak van de medische wetenschap die zich met het oog en het zicht bezig houdt

oftalmoloog n
oculāria

oganesson n
oganesson
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Og en het atoomnummer 118

ogen /'oɣə(n)/ v
age
onovergankelijk de aanblik hebben van

ogenschijnlijk adj
manifestus

okkernoot n
iūglāns
(voeding) vrucht met harde schaal van de loofboom Juglans regia
(bloemplanten) bepaald soort loofboom Juglans regia

oksel n
ala axilla

oktober n
October october
(tijdrekening) de tiende maand van het jaar

oké interjection
placet
goed, in orde

oleander n
nerium
(bloemplanten) bepaalde soort sierplant, Nerium oleander

olie n
oleum
(scheikunde), (voeding) benaming voor uiteenlopende soorten vettige vloeistoffen die niet of nauwelijks met water mengen

olifant n
elephantus elephas
(slurfdieren) groot dikhuidig en veelhoevig zoogdier met een lange slurf uit de familie Elephantidae

oligarch n
oligarcha

oligarchie n
oligarchia

olijf /oˈlɛɪf/ /oˈlɛːf/ n
olea oliva
(voeding) (fruit) een vrucht van deze boom. De olijf zelf wordt gegeten, uit de pit en het vruchtvlees wordt olijfolie gewonnen

olijfboom /o'lɛifbom/ n
olea oliva
(plantkunde) Olea europaea Olea europaea var. europaea een boom waaraan olijven groeien

olijfolie n
oleum
(voeding) fijne, spijsolie verkregen door persing uit olijven

olijkerd n
furcifera
een grappig en slim persoon

oliën v
lūbricō
met olie bewerken

olm n
ulmus
(plantkunde) een loofboom uit het geslacht Ulmus van de iepenfamilie

oma n
avia
(familie) moeder van een ouder

omarmen v
amplector
overgankelijk de armen op om iemand heen slaan als teken van vreugde en vriendschap

omdat /ɔm.'dɑt/ conjunction
cum
geeft onderschikkend een reden aan

omelet n
ova spongia
(voeding) een gerecht dat bereid wordt door geklutste eieren (eierstruif) te bakken

omheinen v
arceō
overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omhelzen v
amplector
overgankelijk de armen om iets of iemand slaan

omhoog adv
super
bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord: in opwaartse richting
in opwaartse richting

omhoogsteken v
levo
overgankelijk iets boven de gewone positie brengen, meestal met de bedoeling om het voor iedereen goed zichtbaar te maken

omkaderen v
podium
1.

omklappen v
decido
1.

omkopen /ˈɔmkopə(n)/ v
corrumpere
overgankelijk (iemand ~) met behulp van geschenken, geld e.d. overhalen om van zijn plicht, partij, overtuiging te verzaken

omkringen /ɔmˈkrɪŋə(n)/ /ˈɔmkrɪŋə(n)/ v
circulum
overgankelijk een cirkel trekken rond een symbool op papier.

omlaag adv
deorsum
in neerwaartse richting

omleiden v
diverto
overgankelijk het uitzetten van een alternatief pad rondom een ontoegankelijk deel van de weg

omleiding n
dēvortia
een aangegeven andere route

omlijning /ɔm'lɛinɪŋ/ n
adumbrātiō
door een duidelijk zichtbare lijn begrenst zijn
(figuurlijk) vaste, scherpe grens die het binnen en buiten gebied duidelijk van elkaar scheidt

omloop n
nūndinor

ommekeer n
commutatio rerum
iets dat totaal anders is geworden

ommetje /'ɔməcə/ n
ambulatio
een kleine rondwandeling

omplanten /ɔm.ˈplɑn.tə(n)/ /ˈɔm.plɑn.tə(n)/ v
inducere
overgankelijk (een plant) op een andere plaats zetten.

omschrijven v
dēscrībō
overgankelijk in enige woorden een definitie ergens van geven

omsingelen v
circino
overgankelijk aan alle kanten omsluiten

omstander n
spectator

omstandigheid n
rēs
hoe de zaken er voorliggen

omstoten v
resupino
overgankelijk iets met een slag om laten vallen

omtoveren /ˈɔmtovərə(n)/ v
immuto
overgankelijk iets een geheel andere vorm of functie geven

omtrek n
circuitus
(wiskunde) de lengte van een gesloten kromme
circumferentia
omvang van een lichaam

omtrent preposition
de
over, aangaande

omvangrijk /omˈvɑŋrɛik/ adj
magnus

omvatten v
inclūdō
overgankelijk binnen zich insluiten

omverwerpen v
subvertō
overgankelijk (politiek) overdrachtelijk een einde maken aan een bepaald bewind

omverwerping n
eversio
het afzetten van een regering, overheid of regime

omvorming n
trānsfōrmātiō
verandering van vorm of functie

omweg /ˈɔmʋɛx/ n
ambages
de weg die langer is dan de gewone of kortste verbinding tussen twee plaatsen

omwenteling n
revolutio
(politiek) een omverwerping van de heersende orde
overdrachtelijk een grote verandering in de bestaande verhoudingen
(wiskunde) volledige draaiing om een as [2]

omwerken v
rescrībō
1. veranderen, bewerken

omzet n
hasta

omzetten /ˈɔm.zɛ.tə(n)/ v
mutor
overgankelijk: (m.b.t. geld) verwisselen met een andere geldwaarde
immuto
overgankelijk: veranderen

omzichtigheid n
prudentia

omzwachtelen v
alligō
overgankelijk geheel omwinden met een zwachtel

on- prefix
in-
toegevoegd aan een naamwoord drukt dit voorvoegsel het tegendeel uit

onaangebroken adj
intactus
van een verpakking dat deze nog nooit is geopend

onaangedaan /ɔnˈanxədan/ adj
intactus
geen teken gevend van blijdschap, droefheid of andere emotie

onaangeraakt adj
intactus
(figuurlijk) niet fysiek beroerd en daardoor onbedorven

onaardig adj
acescō

onafgebroken adv
aeternus

onafhankelijk adj
independens
geen verbinding hebbend met

onafscheidbaar adj
inseparabilis
dat iets niet van een andere zaak te scheiden is

onafscheidelijk adj
inseparabilis
helemaal bij elkaar horend

onafwendbaar adj
inevitabilis
niet mogelijk om te kunnen veranderen

onager n
onager

onattent adj
incōgitātus
onvoldoende aandacht schenkend aan iets of iemand

onbalans n
commoveō
uit het evenwicht

onbedacht adj
incōgitātus
zonder veel overleg; zonder ergens goed over na te denken; per ongeluk

onbedachtzaam adj
imprūdens
van een persoon dat deze niet goed nadenkt voordat hij wat doet

onbegrensd adj
infinitus
zonder grenzen, zonder einde, zonder beperkingen

onbehaaglijk adj
illepidus
niet prettig, fijn of aangenaam

onbehaard adj
glaber
van delen van het lichaam dat er geen haar op zit, dat het niet met haar bedekt is

onbehouwen adj
inconditus
van een persoon een lomp en ruw en zonder enige beschaving

onbekend adj
ignoratus
niet behorend tot de kennis

onbekendheid n
obscūritās
het niet weten hoe iets is

onbekleed adj
intectus
niet bedekt
van eem ambt dat er niemand is die dit ambt vervult

onbeleefd adj
inconditus
slecht gemanierd

onbenulligheid n
apinae
een kleinigheid

onbepaald adj
ambiguus
het is niet duidelijk om wie of wat het gaat

onbepaalde wijs n
infinitivus
(grammatica) de onverbogen werkwoordsvorm die naar persoon en getal onvervoegd is, (vooral in Nederland) ook het hele werkwoord genoemd: in woordenboeken is de betekenis van een werkwoord meestal terug te vinden bij zijn onbepaalde wijs

onbeproefd adj
inexpertus
niet getest en dus onbewezen

onbeschoftheid /ɔmbə'sxɔfthɛit/ n
audentia
grove, brutale, hinderlijke en beledigende handeling of uiting; een respectloze handeling

onbeschut adj
patens
zonder bescherming tegen een aanval, het normale maar harde leven of tegen de invloeden van het weer

onbeslist /ˈɔnbəˌslɪst/ adj
ambigus
zonder winnaar of verliezer

onbestendig adj
dēvius

onbetamelijk adj
indecēns

onbeweeglijk /'ɔmbə'wexələk/ adj
fixus
niet bewogen kunnen worden

onbewimpeld adj
explicātus
(te)eerlijk en (te) oprecht; zonder er doekjes om te winden

onbewolkt adj
innūbilus
van de lucht dat ze zonder wolken is en het dus zonnig weer is

onbezonnenheid n
temeritās
de mate waarin iemand onvoorzichtig en lichtvaardig handelt

onbillijk adj
inīquus
onredelijk, onrechtmatig, onrechtvaardig, onterecht

onbloedig adj
exsanguis
zonder dat men een bloedende wond maakt; zonder bloedverlies

oncoloog n
oncologus
(beroep) (medisch) een medisch specialist die zich bezighoudt met de gezwelgroei, in het bijzonder met kanker

ondanks preposition
quamquam
ook al is het zo dat; hoewel ... toch ...

onder /ˈɔn.dər/ preposition
sub
op een plaats die lager gelegen is dan het aangeduide

onderarm /ˌɔndərˈɑrṃ/ n
antebrachium
(anatomie) het onderste gedeelte van de arm tussen de elleboog en de hand

onderbelichten v
observare
(figuurlijk) weinig aandacht aan iets besteden

onderbreking /ɔn.dər.ˈbre.kɪŋ/ /ɔn.dər.ˈbreː.kɪŋ(g)/ n
dilidium intercapedo intermissio
een kort ophouden van bezigheden als pauze

onderbuik n
abdōmen
(anatomie) het gedeelte van de buik dat het dichtste bij de benen is

onderdaan n
subiectus

onderdanig /ˌɔndərˈdanəx/ adj
obnoxius
gehoorzaam aan een leider

onderdeel /ˈɔndәrde:l/ n
pars
een gespecialiseerd deel (component) van een groter geheel

onderdompelen /ɔndərdɔmpələn/ v
mergō
onder een vloeistofoppervlak laten zakken

ondergaan /ɔndərˈɣan/ /ˈɔndərɣan/ v
patior
overgankelijk onderhevig gemaakt worden

ondergang n
declinatio
het verdwijnen onder de horizon van een hemellichaam
het verdwijnen van een stad, staat of cultuur, met name ten gevolge van oorlog
het kapot gaan van iets
de dood of het verzinken in ellende van een persoon

ondergeschikt adj
subalternus
aan iemand onderworpen, van hem afhankelijk, van een lagere rang

ondergraven v
subvertō
de basis waarop iets rust eronder vandaan halen

ondergronds adj
subterrāneus

onderhandelen v
agō
inergatief overleggen om tot een afspraak te komen

onderhemd n
interula

onderhorig adj
secundārius
onderworpen zijn aan het gezag van iets of iemand

onderhoud n
tuitiō
handelingen verricht om iets in goede staat te houden

onderhouden v
cibare
zorgen dat iets in goede staat blijft, van zaken
zorgen dat iets in goede staat blijft, met betrekking tot contact, relaties
sustineo
zich ~ met: een gesprek houden met iemand

onderhoudend adj
rīdiculus
aangenaam vermaak gevend

onderhout n
rāmālia
alle planten die groeien onder bomen

onderjurk n
castula
jurk, meestal gemaakt van een dungeweven stof als katoen, polyester, zijde of satijn, wordt gedragen onder de reguliere jurk

onderkaak n
mandibula
(anatomie) de onderste kaak

onderkomen n
mansio

onderling adj
mutuus
tussen de betrokken partijen

ondermijnen v
surruō
overgankelijk de werking of het voortbestaan van iets bedreigen of hinderen

ondernemen v
adeo
overgankelijk een samengesteld plan of handeling uitvoeren

ondernemend adj
experiens
van een persoon dat deze (commercieel) initiatief toont

ondernemer n
ergolabus
(beroep) (bedrijfskunde) iemand die een bedrijf voor eigen rekening start of runt

onderneming n
coeptus
(bedrijfskunde) organisatie die met een winstoogmerk producten of diensten voortbrengt, bedrijf

onderonsje /ɔn.də.'rɔn.s<sup>j</sup>ə/ n
circulus minor

onderrichten v
doceo
overgankelijk onderwijzen

onderschatten /ɔndərˈsxɑtə(n)/ v
depretio
overgankelijk de fout maken iets kleiner, dommer, zwakker of van kleiner belang in te schatten dan het in werkelijkheid blijkt

onderscheiden v
dignoscō
overgankelijk een verschil in aanmerking nemen

onderscheppen /ɔndər'sxɛpə(n)/ v
intercipiō
overgankelijk ervoor zorgen dat iets dat onderweg is zijn bestemming niet haalt.

onderschrift n
didascalicus
(typografie) korte verklarende of toelichtende tekst onder een afbeelding

onderstandig adj
secundārius
(beschrijvende plantkunde) zich onder de plaats waar de kelk en de kroon zijn ingeplant bevindend

onderstel n
capsa

ondersteunen /ɔndər'stønə(n)/ v
fulciō
overgankelijk helpen, bijstaan

ondersteuning n
firmāmentum

onderstuk n
substructiō
het benedenste gedeelte van iets

ondertekenen v
subscribō

ondertussen adv
intereā
in de tussentijd

ondervragen /ɔndərˈvraxə(n)/ v
percontor
overgankelijk iemand aan een intensieve reeks vragen onderwerpen

onderwater /ɔndərˈwatər/ /ˈɔndərwatər/ adv
summersus

onderweg /ˌɔndərˈwɛx/ /ˌɔndərˈʋɛχ/ /ˌɔndərˈβ̞ɛx/ adv
in itinere
onderweg zijn: bezig zijn zich van plek A naar plek B te verplaatsen

onderwereld n
infera
de kringen van de criminaliteit
(mythologie) het schimmenrijk van de doden, in m.n. de Griekse mythologie

onderwerp n
thema
waar iets over gaat, een thema
subjectum
(grammatica) zinsdeel waarnaar de persoonsvorm zich richt en dat bijv. de handelende persoon of zaak beschrijft

onderwerpen /ɔndər'ʋɛrpə(n)/ v
redūcō
zijn gezag vestigen over iets of iemand, meestal met geweld.
obsequor
zich ~: zichzelf overgeven aan het gezag van een ander.

onderwerping n
docilitas
erkennen dat iemand anders de baas over je is

onderwijs n
educatio
(onderwijs) het overbrengen van kennis en vaardigheden (door leraren)

onderwijzen v
doceo
overgankelijk (onderwijs) iemand ~: scholing verzorgen voor iemand

onderwijzer n
doctor
(beroep), (onderwijs) iemand die les geeft (vooral basisschool)

onderzeeboot n
navis submarina

onderzees /ɔndərˈzes/ adj
navis submarina

onderzoeken /ˌɔndərˈzukə(n)/ v
aspiciō

onderzoeker n
indagabilis
iemand die een onderzoek uitvoert

onderzoekster /ˌɔn.dər.ˈzuk.stər/ n
indagatrix
(beroep) een vrouwelijk persoon die (al dan niet wetenschappelijke) vraagstukken onderzoekt

ondeugd /'ɔndøxt/ n
vitium
slechte gewoonte of handeling
furcifera
iemand -vaak een jonge persoon- die kattenkwaad uithaalt

ondeugdelijk adj
secundārius
van slechte kwaliteit

ondeugend adj
improbus
stout, ongehoorzaam

ondienstig adj
cassus

ondiep adj
vadōsus
niet diep

onding n
absurditas

ondoordacht adj
incōgitātus
zonder eerst goed nagedacht te hebben

onecht adj
fictus

onechtheid n
falsitās
(figuurlijk) het zich anders voordoen dan men echt is

oneerlijk adj
paedidus

oneffen adj
difficilis
ruw en hobbelig

oneffenheid /ɔnˈɛfənhɛit/ n
irregularitas
een plaats waar het ruw, niet vlak is
een kleine fout

oneindig adj
infīnītus
zonder einde, geweldig groot

onelegant adj
pinguis
niet fraai

onenigheid n
dissensus

onervarenheid n
imperītia
het nog niet veel ondervinding hebben

oneven adj
impār
niet deelbaar door twee

ongebaand adj
invius
van wegen of paden: slecht onderhouden of weinig gebruikt en daardoor moeilijk begaanbaar

ongebreideld adj
licens
zonder remmingen, beperkingen of grenzen

ongebruikelijk adj
inusitatus
niet conform datgene wat gebruikelijk is

ongeduld n
impatientia

ongegrond adj
vānus

ongehoorzaam /ɔnɣə'hoːrzam/ /ɔnɣə'ɦoːrzam/ /ɔnχə'ɦo̝ːrzam/ adj
inobsequens
niet bereid gehoor te geven aan gestelde regels

ongehuwd adj
caelebs
niet getrouwd

ongekookt adj
crūdus
van voeding dat de voedeselproducten nog niet in kokend water bereid zijn

ongelakt adj
non condītus
van een voorwerp dat er geen lak of verf op is aangebracht

ongeleerd adj
illitterātus
zonder veel onderwijs genoten te hebben; ongeletterd

ongeletterd adj
aphanticus
(verouderd) niet belezen zijnde, onwetend van bepaalde literaire standaardwerken
illitteratus
niet onderricht in lezen en schrijven

ongelijk /ˌɔnɣəˈlɛi̯k/ /ˌɔnχəˈlɛi̯k/ adj
absimilis
niet met elkaar overeenstemmend, verschillend

ongelijkmatig adj
difficilis
op een onregelmatige manier wisselend

ongelikt adj
inconditus
ongepolijst, ruw, brutaal, plomp, onbeschaafd

ongelofelijk adj
incredibilis
bijzonder, uitzonderlijk

ongeloof n
incredulitas
het niet (kunnen) geloven

ongeluk /ˈɔnɣəˌlɵk/ /ˈɔnɣəˌlʏk/ n
accidens
een onvoorziene gebeurtenis met negatieve en soms zelfs fatale gevolgen

ongelukkig adj
tristis
met een gevoel van bedroefde onvrede

ongemak n
incommoditās
onaangename verstoring
Lugdunum Batavorum
(eufemisme) kwaal aan het lichaam

ongemakkelijk adj
incommodus

ongemalen adj
omnia
nog niet gemalen, nog niet verwerkt

ongenietbaar adj
illepidus
van een persoon dat deze humeurig en bitter is en dat op zijn omgeving afreageert

ongeoefend adj
imperītus
zonder opleiding of training te hebben ontvangen

ongeordend adj
incompositus
zonder ordening of regelmaat

ongeregeldheid n
irregularitas

ongeremd /ɔnxə'rɛmt/ adj
licens
zonder enige terughoudendheid, zonder enige belemmering, (te) spontaan

ongerijmdheid n
absurditas
de mate waarin iets strijdig is met het gezonde verstand

ongeschoold adj
iners
van een persoon dat deze geen (vak)opleiding heeft genoten

ongeschreven adj
inscriptus
niet op schrift gebracht
ongeschreven recht: gewoonte recht

ongesteldheid n
menstrua
dat gedeelte van de menstruatiecyclus waarin de verdikte wand van de baarmoeder, het endometrium, dat klaargemaakt was om een embryo op te vangen, wordt opgeruimd om voor de volgende ovulatie opnieuw te kunnen worden opgebouwd

ongeval /ɔnɣəvɑl/ n
casus
een ongeluk

ongeveer abbreviation
circiter
bij benadering

ongeweten adj
ignoratus
niet bekend; zonder dat men er zich bewust van is

ongewijd adj
profānus
(religie) niet door een geestelijke heilig gemaakt (met name over de grond van een begraafplaats waar ongedoopte mensen werden begraven)

ongewoon adj
insolens
niet vaak voorkomend

ongezien adj
invīsus

ongezocht adj
extemporālis
niet expres

ongunstig adj
adversus

onhandig adj
inelegans
niet goed met de handen om kunnen gaan

onhanteerbaar adj
inhabilis
niet onder controle te houden, niet in bedwang te houden
ongemakkelijk

onhartelijk adj
illepidus
een onvriendelijke manier een gast ontvangen

onhebbelijk adj
illepidus
onvriendelijk

onheil /ˈɔnɦɛːl/ /ˈɔnɦɛːɪl/ n
calamitās
grote tegenspoed

onheus adj
inconditus

onhoffelijk adj
inconditus
niet beleefd; niet volgens de etiquette

onhoorbaar adj
inaudibilis
niet met de oren waarneembaar

onjuistheid n
error
iets dat niet op waarheid berust

onkel /ˈɔŋkəɫ/ n
patruus avunculus
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

onkies adj
durus

onkreukbaar adj
incoinquinabilis
niet vatbaar voor omkoping en corruptie

onkreukbaarheid n
honestās
het heel eerlijk en betrouwbaar zijn

onkruid n
zizania
planten die voorkomen op plekken waar ze niet gewenst zijn

onkruid vergaat niet phraseologicalUnit
mala herba difficulter moritur
1. het slechte is moeilijk uit te roeien

onkundig /ɔŋ.kʏn.dəx/ /ɔŋ.kʏn.dəχ/ /ɔŋ.kʏn.dɪx/ adj
inscius
niet kundig, niet over kennis of vaardigheden beschikkend om iets bepaalds te kunnen

onmacht n
impotentia

onmetelijk adj
infinitus
zo groot of zoveel dat het niet te meten of te tellen is

onmiddellijk adv
actūtum
zonder uitstel

onnadenkendheid n
temeritās
het niet heel erg goed en zorgvuldig nadenken

onnozel adj
simplex
dwaas, naïef

onnozelheid n
fatuitās
iets dat ontstaat door domheid en onnadenkendheid

onnut adj
cassus
zonder nut, onbruikbaar en vaak zelfs schadelijk

onomatopee /ˌonomatoˈpe/ n
onomatopeja
(taalkunde) een door klanknabootsing gevormd woord

ononderbroken adj
perpes
zonder ook maar één keer te stoppen, zonder onderbreking

onontkoombaar /ɔnɔnt'kombar/ adj
inēluctābilis
waaraan niet te ontsnappen is

onopgevoed adj
barbarus
(van een persoon) onbeleefd, onbeschoft en onwellevend (door het ontbreken van een goede opvoeding)

onophoudelijk adj
aeternus

onophoudelijk adv
constanter

onovergankelijk werkwoord n
verbum intransitivum
(grammatica) een werkwoord dat niet vergezeld kan worden door een lijdend voorwerp of een meewerkend voorwerp in een zin

onoverwinnelijk adj
invictus

onplezierig adj
incommodus
een negatief gevoel oproepend

onrecht n
iniūria

onrechtvaardigheid n
iniūria
een behandeling die iemand onrecht aandoet of een toestand die onrecht inhoudt

onrein adj
impūrus
vuil, onzindelijk
(religie) zondig, immoreel, onzuiver, onkuis, oneerbaar, onfatsoenlijk

onreinheid n
impūritās
het niet schoon zijn
het immoreel zijn; het onzedelijk zijn

onroerend goed n
rēs solī
(juridisch) goed dat niet eenvoudig verplaatst kan worden, zoals de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond verenigde beplantingen, als mede de opstallen die duurzaam met de grond zijn verenigd

onrust n
trepidatio
het verstoord zijn van de maatschappelijke of sociale orde, verstoord zijn van de rust in een bepaalde groep mensen

ons personalPronoun
nobis
1e persoon meervoud als (direct of indirect) object of na een voorzetsel;

ons possessivePronoun
noster
van de 1e persoon meervoud

onschatbaar adj
inaestimabilis
dat je het niet kunt betalen

onscheidbaar adj
inseparabilis
onlosmakelijk met elkaar verbonden; niet in twee of meer afzonderlijke zaken te scheiden

onschuldig /ɔnˈsxʏɫdəx/ adj
innocēns
niet schuldig

onsportief /ɔnspɔr'tif/ adj
inīquus
van een persoon dat deze zich niet houdt aan de regels van een goed sporter
van een persoon dat deze weinig aan sport doet

onsterfelijk adj
immortalis

onsterfelijkheid n
immortālitās
de eigenschap niet te zullen sterven

onsympathiek adj
paedidus
niet prettig om mee om te gaan

ontaarden v
dēgener
ergatief overgaan in iets verkeerds

ontbeend adj
exos
van een stuk vlees dat de botten eruit verwijderd zijn

ontberen /ɔntˈberə(n)/ v
carere
overgankelijk iets missen waaraan men grote behoefte heeft

ontbieden n
arcessō
overgankelijk om iemands aanwezigheid verzoeken

ontbijt n
prandium ientaculum
(voeding) eerste maaltijd van de dag

ontbijten v
ientare
inergatief de eerste maaltijd van de dag nuttigen

ontbranding n
ignitio

ontbreken v
abesse
absoluut niet aanwezig zijn terwijl dit wel zou moeten of verwacht wordt

ontdarmen v
exenterō
overgankelijk het verwijderen van enkele of alle organen van het darmkanaalstelsel

ontdekken /ɔnˈdɛ.kə(n)/ v
comperiō
overgankelijk iets vinden of leren waarvan het bestaan voorheen niet bekend was bij de ontdekker
overgankelijk (aardrijkskunde) een onbekend gebied verkennen en meer ervan leren

ontdekking n
inventio
het vinden van iets nieuws

ontdekkingsreiziger n
repertor
(beroep) een leider of verantwoordelijke van een groep mensen die vaak in opdracht op zoek ging naar gebieden of plaatsen die voor de cultuur waar hij toe behoorde onbekend waren

onteren v
dehonesto
overgankelijk van zijn of haar aanzien beroven

ontgaan v
defugio

ontheiligen v
desecrare
1. iets wat gewijd is schenden, onteren

onthoofden v
decapito
overgankelijk iemand doden door het hoofd van de romp te scheiden

onthouden v
edisco
overgankelijk in het geheugen bewaren

onthouding /ɔnt'ɦɑʊdɪŋ/ n
abstinentia
het bewust niet een gewoonte of behoefte volgen

onthullen /ɔntˈɦɵlə(n)/ /ɔntˈɦʏlə(n)/ v
acclārō
overgankelijk van het hulsel ontdoen bij plechtige gelegenheden
overgankelijk openbaren van onbekende feiten

ontkennen v
abnego
overgankelijk verklaren dat het gestelde niet waar is

ontkenning n
negātiō
het ontkennen

ontladen v
missio

ontleden v
dissecō
ergatief (scheikunde) een reactie ondergaan waarbij complexe moleculen of verbindingen in eenvoudigere eenheden uiteenvallen

ontleding n
analysis
(wetenschap) onderzoek door een groot probleem in kleinere delen de verdelen

ontleedkunde n
anatomia

ontlopen v
desum
ergatief een bepaald lot vermijden, ontkomen aan iets

ontluizen v
pediculo
1.

ontmannen v
abscidere
1. door te castreren of het amputeren van de penis, iemand ontdoen van zijn mannelijkheid

ontmengen v
dīvidō
1.

ontmoedigen v
dehortor
overgankelijk de moed ontnemen

ontmoeten v
occurro
overgankelijk met iemand kennismaken en een gesprek voeren

ontmoetingsruimte n
exedrium
plaats waar mensen bij elkaar kunnen komen om met elkaar in contact te komen

ontnemen v
viduō
overgankelijk zorgen dat iemand ergens niet meer over beschikt

ontploffing n
diruptio

ontroeren v
tangere
overgankelijk gevoelens van medeleven, vertedering of getroffenheid oproepen

ontroerend adj
flexanimus
aandoenlijk, aangrijpend

ontrukken v
extorqueō
1.

ontsieren v
dēturpō
overgankelijk van de schoonheid beroven

ontslaan v
missio
overgankelijk (m.b.t. een werknemer) de arbeidsovereenkomst beëindigen van, meestal wegens onbekwaamheid of wangedrag van de werknemer
libero
overgankelijk (+ van) ontheffen (van), vrijstellen (van): iemand ontslaan van een verplichting

ontslag /ɔnt'slɑx/ n
dimissio
het verbreken van het dienstverband met een werknemer
Beëindiging van een ziekenhuisopname

ontsnappen v
aufugere
ergatief aan gevangenschap, dreigende gevangenneming of ander gevaar ontkomen

ontspruiten v
germinare
ergatief een nieuwe loot vormen aan een plant of uit een zaad.

ontstaan /ɔnt.ˈstan/ v
surgere
ergatief de verandering ondergaan van niet bestaan naar wel bestaan

ontsteking n
inflammatio
(medisch) een beschermende reactie van lichaamsweefsel op een schadelijke prikkel, vaak gekenmerkt door een rode, warme, pijnlijke zwelling
(techniek) het tot ontploffing of ontbranding brengen van een mengsel van brandstof en zuurstof, ontbranding
ignitio
(techniek) inrichting die voornoemd effect verzorgt

ontstellend adj
metūculōsus
vreselijk op een manier die je nauwelijks kunt geloven

ontucht /ɔntʌxt/ n
fornicor
(seksualiteit) seks die tegen de heersende moraal ingaat

ontvangen /ɔndˈvaŋ(g)ə(n)/ /ɔntfɑŋə(n)/ v
accipere
overgankelijk het verkrijgen van zaken zoals loon en berichten

ontvanger n
acceptor
iemand aan wie iets overhandigd, besteld of gegeven wordt

ontvangkamer n
ātrium
kamer in een gebouw waar men gasten welkom heet

ontvangstkamer n
ātrium
ruimte waar men bezoekers (in eerste instantie) kan ontvangen

ontvoerder n
raptor

ontvoeren /ɔnt'furə(n)/ v
rapiō
overgankelijk wederrechtelijk en onder dwang iemand weghalen

ontvoering /ɔntˈvurɪŋ/ n
raptus
het, tegen iemands zin, wederrechtelijk verplaatsen van een persoon

ontwapenen v
dēarmō

ontwaren v
prospicio
overgankelijk een moeilijk waarneembaar object beginnen waar te nemen

ontwerp n
adumbrātiō

ontwijden v
dehonestō
1.

ontwikkeld adj
cultus
volgroeid zijn
een grote mate van kennis, kundigheid en opleidingsniveau bezittend
een grote mate van welopgevoedheid bezittend
een bepaald technologisch en economisch niveau bereikt hebbend

ontwikkelen /ɔntʋɪkələ(n)/ v
creare
overgankelijk iets ~: een aanwezige aanleg tot bloei brengen; laten groeien
wederkerend zich ~ tot: geleidelijk iets worden
(fotografie) overgankelijk een film ~: het latente beeld van een belicht fotografisch materiaal chemisch zichtbaar maken
overgankelijk ontwerpen en uitvoeren op basis van onderzoek

ontwikkelingsgang n
auctus
proces van ontwikkeling

ontwrichten v
luxō

ontzetten v
missio
de genoemde waardigheid, functie etc. ontnemen

ontzien /ɔntˈzin/ v
impercō
overgankelijk het iemand gemakkelijker maken dan die persoon het anders zou hebben gehad door die persoon minder te belasten

onverbloemd adj
dominor
zonder iets mooier te laten zijn dan het is, (te) eerlijk

onverbuigbaar /ɔnvərˈbœxbaːr/ /ɔnvərˈbœyxbaːr/ adj
indeclinabilis
(taalkunde) onmogelijk te verbuigen

onverdiend adj
immeritus
van een gelukje dat je er niets voor gedaan hebt

onverdund adj
merus
van vloeistoffen: niet vermengd met een andere vloeistof; niet aangelengd (ook figuurlijk)

onverhuld adj
intectus
open en bloot, zonder iets te verbergen of te bedekken

onvermijdelijk adj
inevitabilis

onvermogend adj
inops
zonder (ruime) financiële middelen

onverschrokkenheid n
audentia
de mate waarin iemand niet terugdeinst voor iets moeilijks of gevaarlijks

onversneden adj
inadulteratus
(drinken) van een drank: zonder menging met vloeistoffen van mindere kwaliteit

onverstandig adj
fatuus
zijn verstand niet gebruikend en daardoor ook grote risico's lopend

onverstoorbaarheid n
aequanimitas

onvervaard adj
magnanimus
zonder vrees, met veel moed

onverwacht adj
necopīnātus
niet van tevoren zien aankomen

onverwachts adv
inexspectate

onverwoestbaar /ˌɔn.vərˈʋust.bar/ /ˌɔn.vərˈβ̞ust.bar/ adj
indēlēbilis
niet stuk te krijgen, buitengewoon robuust

onvoldragen adj
immītis
van een kind dat het nog niet oud genoeg is om geboren te kunnen worden
van plannen dat ze nog niet genoeg zijn uitgewerkt om ze tot uitvoering te kunnen brengen

onvolgroeid adj
immātūrus
van iets dat het nog niet tot volle wasdom is ontwikkeld

onvolkomenheid n
menda
een klein foutje dat ervoor zorgt dat iets niet helemaal perfect is

onvolledig adj
curtus

onvoltooid deelwoord n
participium praesentis

onvoltooid tegenwoordige tijd n
praesens

onvoltooid verleden tijd n
imperfectum

onvoorzichtigheid /ˌɔnvorˈzɪxtəxhɛːt/ /ˌɔnvorˈzɪxtɪxhɛɪ̯t/ /ˌɔnvo̝rˈzɪχtəχhɛɪ̯t/ n
incautela
een gedraging die gemakkelijk tot ongelukken kan leiden

onvruchtbaar adj
infertilis

onweer /ɔnʋɪːr/ n
hiemps
(meteorologie) meteorologisch verschijnsel waarbij regen gepaard gaat met donder en bliksem

onwel /xxxx/ adj
malus
zich niet gezond voelend

onwelluidend adj
discors
een onprettige klank hebbend

onwelwillend adj
illepidus
het niet vriendelijk of toegevend zijn

onwetendheid n
ignorantia

onwil /ˈɔnwɪl/ n
nōluntās
het de keuze maken om niet mee te werken

onwillig adj
contumax

onwrikbaarheid n
firmitas
de mate waarin iemand niet van zijn stuk te krijgen is

onyx n
onyx
o (mineraal) een variëteit van kwarts, meer nader bepaald een variant van chalcedoon

onzacht /ɔn'zɑxt/ adj
durus
(eufemisme) heel hard, heel ruw en met veel geweld

onzalig adj
miser

onze possessivePronoun
noster
attributief voor enkelvoud m/v en alle meervouden
zelfstandig.

onzichtbaar /ɔnˈzɪx(t)bar/ adj
invisus

onzin n
gerrae!

onzinnig adj
absurdus
zonder enige betekenis of nut

onzuiverheid n
impūritās
de mate waarin iets vervuild is

oog /ox/ /oːx/ /oχ/ n
oculus
(anatomie) gezichtsorgaan voor het waarnemen van lichtprikkels

oog om oog, tand om tand /ˌox.ɔm.ˌox, ˌtɑnt.ɔm.ˈtɑnt/ /ˌoɣ.ɔm.ˌox, ˌtɑnd.ɔm.ˈtɑnd/ /ˌoχ.ɔm.ˌoχ, ˌtɑnt.ɔm.ˈtɑnt/ interjection
oculum pro oculo dentem pro dente
benadrukt volledige vergelding

oogappel /oxɑˈpəl/ n
pūpilla
(anatomie) oogbol
(figuurlijk) een waardevol bezit

oogarts n
oculāria

ooggetuige n
arbiter
(juridisch) iemand die een getuigenis aflegt van iets wat hij/zij gezien heeft

ooglid /ˈoχ.lɪt/ n
palpebra
(anatomie) een beschermend vlies van huid dat over de ogen bewogen kan worden

oogst v
messis
1. het van het land halen van het rijpe gewas

oogsten v
colligere
overgankelijk het volgroeide gewas van het veld halen
(figuurlijk) als reactie krijgen

oogster n
messor
iets of iemand die iets oogst

oogstmachine n
messor
(landbouw) (werktuigbouwkunde) een machine om de oogst binnen te halen
(informatica) een systeem om informatie te verzamelen op internet

ooi n
ovis
(dierkunde) wijfjesschaap, vrouwelijk schaap

ooievaar n
ciconia
(ooievaarachtigen) bepaald soort grote witte vogel met zwarte vleugelranden en rode poten, Ciconia ciconia

ooit /oːɪt/ adv
aliquando
op een zeker tijdstip in het verleden
umquam
een mogelijk tijdstip in de toekomst

ook /oːk/ adv
quoque etiam et
daarnaast; verder; tevens

oom /om/ n
patruus avunculus
(familie) broer of zwager van iemands vader of moeder

oor /oːr/ n
auris auricula
(anatomie) lichaamsdeel waarmee geluiden kunnen worden gehoord

oorbel n
inauris
een ornament dat in of op het oor aangebracht wordt

oord /ort/ n
locus
een bepaalde plaats

oordeel n
iūdicāmentum

oorkussen n
cervīcal
hoofdkussen waarop men zijn hoofd legt bij het slapen gaan

oorlel n
auricilla
(anatomie) het onderste deel van de oorschelp bestaande uit vetweefsel

oorlog n
bellum
(militair) (politiek) een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen en/of tussen twee of meer landen of “de voortzetting van de politiek met andere middelen” (Clausewitz)

oorontsteking /ˈorɔntˌstekɪŋ/ n
otitis
(medisch) een ontsteking van het oor

oorschelp /orsxɛlp/ /o̝rsχɛɫp/ n
auricula
(anatomie) het uit het hoofd stekende deel van een oor

oorsmeer n
cerumen
(fysiologie) stroperige vloeistof in de gehoorgangen

oorsprong n
orīgō

oorspronkelijk adj
primitivus
zoals het in begin was

oorzaak /ˈorzak/ n
causa

oost /ost/ adv
oriens

oosten /ˈostə(n)/ n
oriēns
1. een van de windstreken, die op landkaarten overeenkomt met de rechterkant

op preposition
in
aan de bovenkant aanrakend, rustend op, zich bevindend te
super
in de buurt van: dicht op elkaar
gelijktijdig met: op dat moment
op enig moment gedurende: op een dag
dragend als schoeisel: op blote voeten, op voetbalschoenen
met gebruik van
per (als bepaling van verhouding): 15 op de 100, de auto rijdt 1 op 10. mijl op zeven
met een specifieke waarde
in een toestand met
(Belgisch-Nederlands) bij (tussen twee getalswaarden die lengte en breedte aangeven)

op het matje roepen v
cito
(diplomatie) (van een ambassadeur) laten komen om een kritiek op beleid van zijn regering over te brengen

opa n
avus
(familie) de vader van een ouder

opaal /o'pal/ n
opalus
(mineraal) een halfedelsteen en een amorfe variëteit van kwarts, SiO2·nH2O, gehydrateerd siliciumdioxide met een waterpercentage van soms wel 20%

opbergen v
abdō
overgankelijk op een veilige plaats wegdoen

opbiechten v
addere
overgankelijk toegeven dat men iets kwaads gedaan heeft

opblazen /'ɔp.bla.zə(n)/ v
inflō
overgankelijk een gas in een uitzetbare ruimte pompen

opbleken v
albicō
1. witter worden, bleker worden, witter maken, bleker maken

opborrelen v
scateō
ergatief het naar boven komen van gasbellen door een vloeistof

opbrengen /'ɔbrɛŋə(n)/ v
reditus
absoluut als batig resultaat leveren

opbrengst /'ɔbrɛŋs/ /'ɔbrɛŋst/ n
fructus
dat wat opgebracht wordt, de baat die men heeft van zijn activiteiten

opdat conjunction
ut

opdienen /ˈɔbdinə(n)/ v
dapino
overgankelijk eten en drinken op tafel zetten

opdissen v
oboedio
1. het maken en aanbieden van een maaltijd

opdoeken v
interimō

opdoen v
colligere
overgankelijk verkrijgen

opdracht /ˈɔbdrɑxt/ n
expedītiō
een (door een hogere autoriteit in de organisatie) opgelegde verplichting tot het verrichten van werk

opdragen v
instruo
ditransitief iemand iets te doen geven

opduikelen v
effodiō
1.

opeenhoping n
accumulatio

opeens adv
derepente
snel en onverwachts

opeisen /ˈɔpɛːsə(n)/ v
exigo
overgankelijk eisen dat iets of iemand waarop men recht heeft, wordt overgegeven

open /ˈoː.pə(n)/ adv
apertus
op open wijze
bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord

openbaar adj
publicus
vrij toegankelijk

openbaren v
dēclārō
overgankelijk wat voorheen een geheim was algemeen bekend maken

openbaring n
apocalypsis

openen v
abrir
overgankelijk laten beginnen, in bedrijf brengen
overgankelijk ontsluiten, openmaken wat afsluit of wat gesloten is
overgankelijk openstellen, toegankelijk maken
overgankelijk (informatica) een bestand inladen

opengaan /ˈoː.pə(n).ɣaːn/ v
aperio
ergatief zich openen

opengooien v
patens
1. met kracht en grote snelheid openen

opening n
apertūra
een plaats die toegang biedt tot iets dat is afgesloten
het openstellen van iets wat nog niet toegankelijk of in functie was

openklappen v
patens
1.

openleggen v
adaperiō
1.

openlijk /ˈopə(n)lək/ adj
apertē
zonder te verbergen, in het openbaar

operment n
auripigmentum
(scheikunde) felgele delfstof, zwavelarsenicum (As2S3), gebruikt als verfstof en rattengif

opflakkeren /ɔ'pflɑkərə(n)/ v
inaestuō
1. plotseling weer heftig gaan branden

opfokken v
animo
1. jonge dieren grootbrengen

opgaan v
ascendō
ergatief oprijzen, omhooggaan

opgang n
ortus
het naar boven gaan

opgebruiken v
absumere
alles gebruiken tot het op is

opgetogenheid n
ēlātiō
enthousiaste stemming, houding, instelling

opgewektheid n
alcohol

opgewondenheid n
tumor
het seksueel of emotioneel (te) gespannen zijn

opgraven v
effodiō
overgankelijk een voorwerp uit de bodem naar boven halen
overgankelijk een archeologisch onderzoek houden

opgraving n
excavatio
archeologische vindplaats

opgroeien v
adolescō
ergatief de tijd tot de volwassenheid doorbrengen; de tijd dat iemand zich ontwikkelt tot een volwassene

ophangen /'ɔpɦɑŋə(n)/ v
suspendō
overgankelijk iets in een hangende positie bevestigen
inergatief een telefoongesprek beëindigen
sedeo
overgankelijk aan de galg opknopen

opheffen /'ɔpɦɛfə(n)/ v
tollō
overgankelijk iets in opwaartse richting brengen

opheldering n
explanatio explicatio
verduidelijking

ophitsen v
incitō
overgankelijk kwaad en opgewonden maken

ophogen /'ɔphoxə(n)/ v
animo
1.iets hoger maken dat het was

ophoging /ɔ'phoxɪŋ/ n
agger
iets wat hoger gelegen is dan de omgeving

opium n
opium
(scheikunde) het ingedroogde melksap van de opiumpapaver of slaapbol (Papaver somniferum), een pijnstillend, verdovend en verslavend middel

opkikkeren v
hilarō
1. zorgen dat iemands stemming verbeterd

opklappen v
animo
1.

opklauteren v
ascendō
1. naar boven klimmen

opkomen v
levo
ergatief omhoogkomen
argo
tot ontwikkeling komen

oplaaien /ˈɔp.la.jə(n)/ v
aestuare excitare flagrare
ergatief plotseling heviger gaan branden

opleggen v
impōnō
overgankelijk iets een liggende plaats geven op iets anders

opleiding n
asportatio

opletten v
animadverto
inergatief bij voortduring aandachtig zijn

oplichterij n
fraud
bedrog waarbij men iemand geld of goed afhandig weet te maken

oplichting n
fraudatio
bedrog waarbij men iemand geld of goed afhandig weet te maken

oplopen /'ɔplopə(n)/ v
auctus
overgankelijk een besmetting of beschadiging verkrijgen

oplosbaar adj
dissolubilis
(scheikunde) het vermogen bezittend in oplossing te gaan

oplossen v
dissolvō
ergatief, (scheikunde) een homogeen mengsel gaan vormen met een vloeistof, in een vloeistof verdwijnen

opluchten /ɔ'plʏxtə(n)/ v
relevō
1.

opluchting n
aberrātiō
het gevoel bevrijd te zijn van iets dat dreigde

opname /'ɔpnam(ə)/ n
acceptio
de handeling of het proces van het opnemen
een vastlegging van geluid en/of beeld op een drager.
(medisch) het toelaten van een patiënt in de zorg van een ziekenhuis
(medisch) de afdeling van een ziekenhuis die zich met het opnemen van patiënten bezighoudt

opnemen v
fero
overgankelijk het resultaat vaststellen
initio
overgankelijk beginnen.

opnieuw /ˈɔpniu/ adv
iterum
nog een keer, een vorige gebeurtenis herhalend

opofferen v
hostia
overgankelijk bij noodzaak moeten gebruiken

oppakken /ˈɔpɑkə(n)/ v
comprehendere
overgankelijk iemand gevangen nemen

opper n
sublica
hoop gemaaid en gedroogd gras

opperarmbeen n
humerus
(anatomie) bot in de bovenarm

opperen v
suggerō
overgankelijk iets voorstellen, aanvoeren

opperhoofd n
princeps
leider van een stam

oppervlak /ˈɔpərvlɑk/ n
superficiēs
een vlak dat iets naar boven of naar buiten begrenst

oppervlakkig /ɔpər'vlɑkəx/ adj
superficiālis
niet diepgaand of niet grondig
zich aan de oppervlakte bevindend

oppervlakte /ˈɔpərvlɑktə/ n
superficiēs
vlak dat iets naar boven begrenst
area
uitgebreidheid, grootte in m²

opposant n
adversarius
iemand die tegen iets of iemand is en daaraan uiting geeft
iemand die kritiek levert bij een voorgenomen universitaire promotie

opprikken v
stimulus
1.

oprakelen v
inclinatitas
overgankelijk het vuur feller doen branden door erin te poken

oprichten v
arrigere
overgankelijk in verticale stand brengen
sistō
overgankelijk een instelling in het leven roepen

oprispen v
eructare
1.

oproerkraaier n
turbātor
(politiek) iemand die op luidruchtige wijze aangeeft dat hij het ergens niet mee eens is

opruier n
turbātor
iemand die andere mensen aanzet tot het plegen van geweld

opruimen v
ordinō
(huishouden) iets in orde brengen, netjes maken

opscheplepel n
trua
(huishouden) een lange, grote en diepe lepel bedoeld voor het opdienen van soep, groenten e.d

opscheppen /'ɔpsxɛpə(n)/ v
oboedio
overgankelijk, (voeding) voedsel uit een schaal of pan op een bord doen
glorior
inergatief aangedikte beweringen doen, iets veel groter/indrukwekkender voorstellen dan het eigenlijk is (met als doel de eigen roem te vergroten)

opschepper n
delator
iemand die vaak opschept tot ergernis van anderen

opschieten v
festino
haast maken

opschikken v
decoro
2. verfraaien

opschudden v
suscitō
overgankelijk schuddend ordenen

opschudding /'ɔpsxɵdɪŋ/ n
trepidatio
een reactie van schok, verbazing of afkeer op een daad of gebeurtenis

opsieren v
decoro
1.

opslaan /ˈɔpslan/ v
servo
overgankelijk (informatica) vastleggen of bewaren van gegevens

opslokken v
tuburcinor
overgankelijk heel of in grote brokken inslikken

opsluiten v
inclūdō
overgankelijk iemand achter slot gevangen zetten
wederkerend zich opsluiten: zichzelf vrijwillig dwingen ergens op een vaste plaats te blijven

opsplitsen v
commūnicō

opspringen v
saliō
in de hoogte springen

opstaan v
orior
ergatief gaan staan
ergatief het bed verlaten

opstand /ˈɔpstɑnt/ n
insurrectio
(maatschappij) een massale, vaak gewelddadige, poging om het heersende gezag omver te werpen

opstandeling n
rebellis
(politiek) iemand die zich gewapenderhand verzet tegen het heersende gezag

opstandig adj
rebellis

opstanding n
resurrectio
verrijzenis

opstapelen /ˈɔpstapələ(n)/ v
sublica
1. boven op een grote hoop leggen, ergens een hoop van maken

opsteker n
fortuītus
een omstandigheid die gunstig voor iets of iemand werkt; iets wat blijmoedig maakt

opsteller /ɔ'pstɛlər/ n
compositor
schrijver of ontwerper van een plan of geschrift

opstijgen /ˈɔpstɛːɣə(n)/ /ˈɔpstɛːɪχə(n)/ v
exuō
ergatief in de lucht omhooggaan

opstoker n
turbātor
iemand die probeert mensen tot strijd aan te zetten

opstootje n
flagitium

opstoppen v
obstruō

optellen v
addere
overgankelijk (wiskunde) bij elkaar tellen; het samenvoegen van twee of meer termen tot een totaal, de som genoemd

opteller n
contra
iemand die een optelling maakt

optelling n
additio
het samenvoegen van een of meer termen tot een totaal, de som

optica n
optica

optie n
optiō
een van de keuzes die gemaakt kan worden
(effectenhandel) een contract dat de houder het recht geeft een bepaald goed te kopen of te verkopen tegen een vooraf bepaalde prijs

optillen v
levo
overgankelijk iets van de grond opheffen

optioneel adj
facultativus

optocht n
pompa

optreden /ˈɔp.tre.də(n)/ v
ago
ergatief, inergatief controlerende of bestraffende maatregelen uitvoeren

opulent adj
opulentus
grote rijkdom uitstralend

opus n
mereō

opvallen /'ɔpfɑlə(n)/ v
ēmineō
ergatief gemakkelijk opgemerkt worden, opzien baren
opmerken, waarnemen

opvatten v
fero
overgankelijk opnemen van met name werk

opvlammen v
inaestuō
1, weer gaan branden

opvliegen /'ɔpfliɣə(n)/ v
exuō
ergatief vanaf de grond of een andere positie van rust aan een vlucht door de lucht beginnen
initium
ergatief overdrachtelijk: plotseling in actie komen

opvoeden v
animo

opvoeding n
fictio
(sociologie) het proces waarin iemand wordt gevormd naar de normen van diens opvoeders, en daarmee meestal de samenleving waarin hij leeft

opvolgen v
succedere
overgankelijk iemands functie overnemen

opvolger n
successor
iemand die een ambt bekleedt na iemand anders.

opvullen v
māteria

opvulsel n
fartis
materiaal waarmee je iets vol kan maken zonder dat dit materiaal erg waardevol of belangrijk is vaak in figuurlijke zin gebruikt

opwelling n
citātus
innerlijke drang

opwinden v
commoveō
overgankelijk in staat van agitatie brengen

opzettelijk adv
meditātus
bewust op deze manier

opzetten v
māteria
overgankelijk taxidermie bedrijven

opzien v
metuere
inergatief ~ naar: in hoog aanzien hebben, van hogere status achten
inergatief ~ tegen: iets met angst en vrees bekijken

opzij /ɔpˈsɛi/ adv
at laterem

opzuigen v
sugere

opzwellen /'ɔpsʋɛlə(n)/ v
adaestuō
ergatief in volume toenemen

oraal adj
oral
(medisch) met betrekking tot de mond, mondeling

orakel n
fatus

orang-oetan n
Pongo pygmaeus
(primaten) mensaap met lange armen en roodbruinachtig haar

oranje /oˈrɑɲə/ adj
aurantiacus aurantius
de kleur oranje hebbend

orator /ɔˈratɔr/ n
orator
redenaar

orchidee n
orchis
(plantkunde) een bloem, vaak fel gekleurd, van een plant van de plantenfamilie Orchidaceae

orde n
ordō
gewenste regelmaat met het oog op een doel
een hiërarchische organisatie
(biologie) een groep verwante organismen, onderdeel van een klasse en bestaande uit families

ordebewaarder n
pedisequa
(beroep) iemand die belast is met het handhaven van de rust

ordelijk adj
cacula

ordentelijk adj
decenter
volgens de regels en zonder problemen

order n
imperium
een verzoek om diensten of goederen te leveren
verplicht uit te voeren opdracht zonder enige tegenspraak

ordinaal adj
ordinalis

oregano n
orīganum
(plantkunde) een vaste plant Origanum vulgare uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae )
(kruid) bladen van Origanum vulgare , vers of gedroogd, gebruikt als keukenkruid

orgaan n
organum
(biologie) onderdeel van het organisme, samengesteld uit weefsels die één of meerdere specifieke functies vervullen, en een macroscopisch of microscopisch afzonderlijk geheel vormt
instelling, persoon, publicatie van een organisatie gebruikt als communicatiemiddel

organisatie /ˌɔrɣɑniˈzasi/ /ˌɔrχɑniˈzaʦi/ n
institutum
een groep, instantie e.d. die een bepaald doel of een bepaalde (vaak economische) rol in de maatschappij heeft (zoals een bedrijf e.d.)

organiseren /ˌɔrɣɑniˈzeːrə(n)/ /ˌɔrχɑniˈzɪːrə(n)/ v
ordinō
overgankelijk een bepaalde structuur aanbrengen
overgankelijk iets, vaak een evenement, tot stand brengen

organisme n
organismus
een afzonderlijk en volledig levend wezen dat voor zijn voortbestaan afhankelijk is van zijn eigen metabolisme en bestaat uit verschillende organen

organist /orɣa'nɪst/ n
organista
(muziek), (beroep) musicus die zich toelegt op het bespelen van het orgel

orgasme n
orgasmus
(seksualiteit) lustgevoelens bij seksuele opwinding (klaarkomen)

orgel /ˈɔrɣəɫ/ n
organum organum tubulatum
(muziekinstrument) een muziekinstrument dat bestaat uit meerdere losse pijpen waardoor lucht stroomt op een labium en dat ingedeeld wordt bij de aerofonen

orgie /ˈɔrxi/ n
orgia

origineel adj
novitatis
enige of zeer zeldzaam in zijn soort, eigenaardig
gemaakt door de eerste en oorspronkelijke maker, oorspronkelijk

origineel n
novitatis
voorwerp, gemaakt door de eerste en oorspronkelijke maker, waarvan een of kopieën zijn gemaakt

orka /ˈɔr.ka/ n
orca
(walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

orkaan n
turbo
(meteorologie) een bijzonder hevige storm

orkest /ɔrˈkɛst/ n
orchestra
(muziek) een groep musici

orkesthoorn n
cornu
(muziekinstrument) de in een symfonieorkest gebruikelijke hoorn met drie ventielen

ornithologie n
ornithologia

orthodoxie /ɔrtodɔk'si/ n
orthodoxia

orthografie n
orthografia

os n
bos
(landbouw) gecastreerde stier

oscilleren v
oscillare
absoluut (natuurkunde) rond een vast punt heen en weer gaan van massa of energie

osmium n
osmium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Os en atoomnummer 76. Het is een blauwgrijs overgangsmetaal

ossificatie n
ossificatio
(medisch) beenvorming

otitis /oˈtitəs/ n
otitis
(medisch) een ontsteking van het oor

otter n
lutra
bepaald soort zoogdier, Lutra lutra , een marterachtige met zwempoten en een donkere dichte bruine vacht

oud /aʊ̯d/ /ɔʊ̯t/ /ʌʊ̯t/ adj
vetus vetulus
(van levende wezens) van hoge leeftijd
vetus senex
(van voorwerpen) al lange tijd bestaand, uit een vroeger tijd afkomstig, versleten
vorig, eerder, voormalig

ouder /ˈaʊ̯.dər/ /ˈɔʊ̯.dər/ /ˈʌʊ̯.dər/ n
genitor
(familie) de moeder of vader van een kind

ouderdom n
aetas

ouderlijk adj
parentālis

ouderling n
senex
(religie), (beroep) een functie binnen een kerkelijke gemeenschap, lid van de kerkenraad

ouders /ˈaʊ̯.dərs/ /ˈɔʊ̯.dərs/ /ˈʌʊ̯.dərs/ n
parentes
1. meervoud van het zelfstandig naamwoord ouder

ouderwets adj
priscus
niet langer gebruikt of in de mode

oudheid /ɑʊ̭tɦɛɪ̭t/ n
antīquitās
(geschiedenis) het tijdperk van de geschiedenis van de prehistorie tot de middeleeuwen
een overblijfsel uit [1]

oudheidkunde n
archaeologia

oudheidkundige n
antiquitatis peritus

oudoom /'ʌʊtom/ n
avunculus
(familie) oom van een ouder, broer van een grootouder

oudtante /'ʌʊtɑntə/ n
amita magna
(familie) tante van een ouder, zus van een grootouder

ouverture n
praelūdium
(muziek) een meestal instrumentaal muziekstuk dat als opening fungeert van een opera of operette

ouwehoer n
gestor

ouwelijk adj
annōsus
van iets dat het past bij oudere mensen

ouwelul n
natus esse

ovarium n
ovarium

oven /ovə/ n
furnus
(huishouden) (kookkunst) een besloten ruimte die verhit wordt om er voorwerpen in te smelten, te bakken enz

over preposition
trans
op of langs de oppervlakte van

overal adv
ubīque
op alle plaatsen
als locatief deel van een samengesteld voornaamwoordelijk bijwoord vervangt het alles

overbieden v
adiciō
overgankelijk een hoger bod uitbrengen dan een ander.

overblijven v
superesse
nog overhouden

overblijvend adj
cēterus
resterend na vertrek of ontslag van anderen

overbrengen /ˈovərbrɛŋə(n)/ v
vectō
overgankelijk meedelen, melden
transferre
overgankelijk van de ene persoon of zaak op de andere doen overgaan, omzetten, overdragen, overplaatsen

overdag /ˌovərˈdɑx/ adv
diu
tijdens de uren van de dag

overdoen v
reficio
overgankelijk opnieuw doen

overdracht n
transferre
officieel iets in handen van de andere partij geven

overdreven adj
suprālātus
buiten proportie weergegeven

overdrijven /ovərˈdrɛivə(n)/ /ˈovərdrɛivə(n)/ v
verbīs augeō
overgankelijk de feiten groter, kleiner, mooier of slechter voorstellen dan ze zijn.

overdwars adv
obliquus
in de breedte

overeenkomst /ovərˈeŋkɔmst/ n
contractus
(juridisch) bindende afspraak waarbij partijen jegens elkaar of de ene jegens de andere de wil geuit hebben om verbintenissen (iets doen of nalaten) aan te gaan
convenientia
een eigenschap die hetzelfde is

overeenstemmen v
audio
overgankelijk in overeenstemming brengen

overgave /'ovərɣavə/ n
dēditiō
het opgeven van de strijd en zich aan de vijand onderwerpen

overgeven v
vomito vomo
wederkerend zich ~: de strijd staken en controle aan de vijand geven

overgrootmoeder n
proavia
(familie) moeder van oma of opa

overgrootvader /ˈovərɣrotˌvadər/ n
proavus
(familie) een vader van een grootouder

overhaasten /ovər'hastə(n)/ v
festīnō
1.

overhaasting n
festīnō
met te grote spoed

overhandigen v
dedo
ditransitief in de handen van een ander geven

overhead n
insuper
(economie) operationele kosten, kosten die niet toe te schrijven zijn aan het maken van een product

overheen adv
trāns

overheersen v
dominor
overgankelijk de macht uitoefenen over een ander volk

overheersing n
dominatio
het overheersen, het uitoefenen van een verregaande macht over een land, volk of persoon

overheid /ˈovərɦɛit/ n
magistratus
(politiek) het geheel aan gezagvoerende lichamen

overhemd /ˈovərˌɦɛmt/ n
camisia

overhoopgooien v
invertō
overgankelijk op heftige wijze voorwerpen door elkaar smijten

overhooplopen v
resupino
overgankelijk op heftige wijze tegen iemand opbotsen

overhoopsmijten v
invertō
overgankelijk op heftige wijze voorwerpen door elkaar gooien

overhoren /ˌovərˈhorə(n)/ /ˌovərˈho̝rə(n)/ v
experior
overgankelijk nagaan of iemand bepaalde kennis in voldoende mate tot zich genomen heeft door het stellen van vragen over deze kennis

overijling n
adaestuō
(te) grote haast

overkomen v
Crux
ergatief de andere kant bereiken.
inveniō
ergatief meest onbedoeld een bepaalde indruk wekken op iemand anders.

overledene n
dēfūncta

overleg /ovərˈlɛx/ n
deliberatio
beraad, beraadslaging

overleven /ˌovərˈlevə(n)/ v
relinquor
in leven blijven ondanks levensbedreigende omstandigheden of gebeurtenissen

overlevende n
superstes
iemand die een levensbedreigende situatie overleefd heeft

overlijden v
decedo
ergatief ophouden met leven, meestal gezegd van mensen (oorspronkelijk als eufemisme)

overlopen /'ovərlopə(n)/ /ovər'lopə(n)/ v
alluviō
tot boven de rand van een vat of dijk gevuld raken.
transfugiō
in de strijd van zijde wisselen.

overmaken v
reficio
overgankelijk opnieuw maken

overmannen v
obruō
1.met grote kracht de baas worden of blijven

overmatig adj
improbus
buitensporig, ongezond veel

overmits conjunction
quandoquidem
geeft onderschikkend een reden aan

overmorgen adv
perendie

overrijden v
resupino
ergatief een brug of grens rijdend passeren.

overrijp adj
fracidus
van vruchten: te rijp

overschaduwen v
obumbrō
overgankelijk iets domineren, naar de achtergrond drukken

overschrijven v
rescrībō
overgankelijk al schrijvend kopiëren.

overspel /'ovərspɛl/ n
adulterium
in een huwelijk of vaste relatie toch seks hebben met een ander dan de echtgenoot of vaste partner

oversteken v
trānseō
ergatief aan de overzijde van iets geraken

overstort n
alluviō
plaats waar het water van een kanaal, naar een lager gelegen water kan lopen
een kunstwerk met als doel het afvoeren van (pieken in) overtollig rioolwater vanuit de gemengde riolering naar het oppervlaktewater

overstromen /'ovərstromə(n)/ /ovər'stromə(n)/ v
alluviō
het tot over de rand gevuld raken van een vat.
diluvio
het onder water komen staan van een laaggelegen gebied.

overstroming /ˌovərˈstromɪŋ/ n
inundatio exundatio
het binnenlopen van water in doorgaans droog gebied

overtollig adj
superfluus
wat in te ruime mate aanwezig is

overtreden v
abrumpo
overgankelijk bepaalde denkbeeldige of daadwerkelijke lijnen te buiten gaan

overtreding n
delinquentia
(juridisch) een relatief licht strafbaar feit (Nederlands recht)

overtreffen v
praecellō
overgankelijk een voorheen behaald niveau te boven gaan

overtreffende trap /ˌo.vər.ˌtrɛ.fən.də.ˈtrɑp/ n
superlativus

overtuigen /'ovərtœyɣən/ /ovərˈtœyɣən/ v
persuadere
overgankelijk (scheepvaart) een zeilschip tuigen met te veel zeiloppervlak

overvallen ovərˈvɑlə(n) ˈovərvɑlə(n) v
īnsidiae
bij verrassing iemand belagen of overweldigen

overvloed n
abundantia

overvloedig /ovərˈvluːdəx/ /ovərˈvluːdəç/ adj
abundans
in ruime hoeveelheid aanwezig

overwegen /ovər'ʋeɣən/ /ˈovərʋeɣən/ v
pensitō
de voor- en nadelen bezien alvorens een beslissing te nemen.

overwegend adj
plērumque
voor het grootste gedeelte
van iets dat het de doorslag geeft bij het maken van een beslissing; van iets dat het het zwaarst weegt bij het maken van een beslissing

overweldiging n
capiō
gewelddadige onderwerping

overwicht n
preponderantia

overwinnen v
vincō
overgankelijk een tegenstander of zwakte onder de knie krijgen

overwinning /ˈovərˌwɪnɪŋ/ n
victoria

overzetten v
interpreto
vertalen

overzicht /ˈovərzɪxt/ n
breviārium
toestand waarvan men het geheel duidelijk kan overzien
samenvatting van de inhoud; beschrijving in hoofdlijnen

ovulatie n
ovulatio
(seksualiteit) het gereedkomen van een eicel uit de eierstok

oxide n
oxidum

ozon n
ozonum
(scheikunde) een vorm van zuurstof met drie zuurstofatomen in plaats van twee dat wordt gebruikt om te oxideren en te desinfecteren

pa /pa:/ n
tata
(familie) vader

paaien /pajə(n)/ v
pariō
inergatief het leggen en bevruchten van eieren door vissen
colloquium
overgankelijk (scheepvaart) de bemanning van een ander schip aanspreken

paal n
cippus
een langwerpig stuk materiaal dat in de grond staat
een doelpaal
albesco
(heraldiek) een loodrechte band midden over een wapenschild

paalwoning n
sublica

paar /paːr/ indefinitePronoun
par
meerdere, maar niet heel veel

paar /paːr/ n
par
twee personen of zaken die bij elkaar horen
(pregnant) twee geliefden die een relatie hebben

paard /paːrt/ n
equus caballus
(onevenhoevigen) gedomesticeerd hoefdier uit de familie van de paardachtigen Equidae , met vloeiende manen, een langharige staart en relatief korte, opstaande oren, dat als rij- en trekdier gebruikt wordt
equus eques
(schaak) schaakstuk dat over de andere stukken heen kan bewegen

paardenbloem n
dens leonis
(bloemplanten) bepaald soort plant, Taraxacum officinale uit de composietenfamilie (Asteraceae ), met geel bloemhoofdje en gepluimde zaadjes (wikidata: paardenbloem ). In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In april kunnen ze hele weilanden geel kleuren. Dat neemt niet weg dat bepaalde microsoorten en secties zeldzaam kunnen zijn

paardenboon n
faba

paardenhorzel n
tabanus

paardenkracht /'pardə(n)krɑxt/ abbreviation
equipotentia
maat voor arbeidsvermogen

paardenstaart n
equisētum
(varens) Equisetum sporenplant in de paardenstaartenfamilie Equisetaceae
(zoötomie) staart van een paard

paardenstal /ˈpardəˌstɑɫ/ n
equile
(paardrijden) een stal bedoeld om paarden te huisvesten

paardrijden /ˈpaːrt.rɛidə(n)/ n
equitare
(paardrijden) (hobby) (sport) het rijden te paard, ter ontspanning of als sportbeoefening

paars adj
purpura
(kleur) met een kleur tussen rood en blauw

paars n
purpura
(kleur) diverse kleurschakeringen tussen blauw en rood

pacht n
locātum

pachter n
inquilīnus

pachtsom n
conductum
de huur die men betaalt voor het mogen gebruiken van een stuk land

pacificeren v
pācificō
tot vrede of tot rust brengen

pacifist n
imbellis
aanhanger van het pacifisme; iemand die streeft naar algehele vrede

pacifistisch adj
imbellis
wereldbeschouwing die duurzame vrede nastreeft en tegen oorlog en geweld is

pad /pɛːt/ n
bufo
(kikkers) Bufonidae kikker met een gedrongen lichaamsbouw en ruwe huid die een orgaan van Bidder bezit

paddenstoel n
fungus boletus
vruchtlichaam van een doorgaans onder de grond levende schimmel of zwam

page n
pedisequus
(geschiedenis) persoonlijke dienaar van iemand met een hoge maatschappelijke positie

pagina n
pagina

pagineren v
pāgina
1. de bladzijden van een drukwerk voorzien van een doorlopende paginanummering

pak /pɑk/ n
fascis
verpakt voorwerp
acervus
een kledingstuk dat het hele lichaam omvat

pakhuis n
apothēca

pakje /ˈpɑkʲə/ n
convāsō

pakken v
capio
overgankelijk in de handen nemen

pakket /pɑ'kɛt/ n
convāsō

pakmand n
impediō
mand waarin men goederen kan pakken om ze te versturen

paladijn /palaˈdɛin/ n
pugnator pugnatrix
(geschiedenis) een ridder of hofdienaar

paleis n
palātium
(adel) een aanzienlijk gebouw dat een openbare functie heeft of een (woon)huis voor een staatshoofd is

paleolithicum /ˈpalejoˌlitikʏm/ n
palaeolithicus
(archeologie) eerste periode van de steentijd, waarin mensen alleen door voedsel verzamelen en jacht in hun bestaan voorzien en eenvoudige werktuigen maakten door schilfers van stenen af te slaan, waar vanaf 3,3 miljoen jaar geleden aanwijzingen voor zijn, tot de tijd dat men ook planten ging zaaien, dieren ging houden en samengestelde stenen werktuigen maakte, waarvan na 20.000 voor Chr. de eerste voorbeelden worden gevonden

paleozoïcum /ˌpalejoˈzowikʏm/ n
Aera Palaeozoica

palindroom n
palindromus
een symmetrisch woord dat van links naar rechts gelezen hetzelfde is als van rechts naar links gelezen

paling n
anguilla
(straalvinnigen) bepaald soort langwerpige consumptievis, Anguilla anguilla

palladium n
palladium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pd en atoomnummer 46. Het is een zilverwit overgangsmetaal

pallium n
pallium

palm n
palma
(plantkunde) (sub)tropisch gewas van de familie der Arecaceae
(anatomie) binnenzijde van de hand

palmboom n
palma

pan /pɑn/ n
sartago
(kookkunst) keukengereedschap om in te koken of braden

panacee n
panacea
(mythologie) geneesmiddel dat alle kwalen zou verhelpen

pand /pɑnt/ n
aedificatio
m (kleding) een deel van een jas (slip), een jaspand

pandemie /ˌpɑndeˈmi/ n
pandemia
(medisch) een epidemie op wereldwijde schaal

paneel /paˈnel/ n
abacus

paniek n
pavor

pannenkoek n
crispa
(voeding) plat, rond baksel van luchtig beslag, meestal gemaakt van meel en eieren die in een koekenpan worden gebakken
laganum
(volleybal) actie waarbij een volleyballer zijn handpalm op de grond legt en een neerkomende bal speelt door hem op de rug van zijn hand weer omhoog te laten stuiten

pantalon n
bracae

panter n
panthera pardus
(roofdieren) benaming voor verschillende grote katachtige roofdieren

pantheïsme /pɑn.teʲ'ɪsmə/ n
religio pantheia

pantoffel n
soccus

pantoffeldiertje /pɑnˈtɔfəldirtʲə/ n
paramecium
(protisten) pantoffelvormig eencellig trilhaardiertje (Paramecium aurelia) waarvan de cellen enigszins lijken op kleine pantoffeltjes qua vorm met een groef die als celmond fungeert.

pantser n
lorica
een beschermende laag om dieren of voorwerpen, een soort harnas

pap n
pāpārium
(voeding) gerecht dat meestal bestaat uit melk die is gebonden met een zetmeelproduct zoals meelPap (voedsel)

papa n
tata
(informeel) informele benaming voor vader door zijn kind

papaver n
papaver
(plantkunde) Papaver een plantengeslacht waarin ook de opiumpapaver thuis hoort

papegaai n
psittaca psittacus
(papegaaiachtigen) benaming voor vogels uit de orde Psittaciformes , vaak met een bont verenkleed en het vermogen de menselijke stem na te bootsen

paperclip n
tubae

papier n
charta papyrus
(materiaalkunde) een dun vezelachtig beschrijfbaar materiaal

papillair adj
papillāris

paprika /ˈpaprika/ n
Capsicum annuum
(groente) vrucht van een bepaalde gekweekte vorm van een peperplant, Capsicum annuum

parabel n
parabola

parabool /ˌparaˈboɫ/ n
parabola
(wiskunde) kegelsnede waarbij het snijvlak parallel loopt met een lijn die aan de kegel raakt en tevens het toppunt snijdt

parade n
pompa
schouwspel in de vorm van een optocht, al of niet van militaire aard

paradijs n
paradisus

paradox n
paradoxum

paradoxaal /ˌparadɔkˈsal/ adj
paradoxus
tegenstrijdig lijkend

parallellepipedum n
parallelepipedum

parallellogram /paralɛloˈɣrɑm/ /pɑrɑlɛloˈʝrɑm/ n
parallelogrammum
(wiskunde) een vierhoek waarvan de overstaande zijden evenwijdig zijn

paraplu /ˌpa.ra.ˈply/ n
umbraculum umbella
een scherm waarover een waterdichte stof is gespannen om zich te beschermen tegen de regen

parasiet n
parasitus
(spottend) klaploper, iemand die ten koste van een ander leeft, een profiteur

parasiteren v
parasitari

parasitologie n
parasitologia
(biologie) leer en studie van de parasieten en het parasitisme

parasol n
umbella

parel n
margarita
een hard, rond voorwerp bestaande uit parelmoer dat door bepaalde weekdieren (hoofdzakelijk oesters, soms slakken) wordt gemaakt, en dat opgevist wordt om als sieraad te dienen

parelhoen n
faraona
(hoendervogels) benaming voor vogels uit het geslacht Numididae

parelmoer /parəl'mur/ n
concha
het glanzende mineraal dat de binnenzijde van bepaalde schelpen bedekt

parfum n
costum

park /pɑr<sup>ə</sup>k/ n
hortī
groengebied bedoeld voor recreatie of natuurbehoud

parkeermeter n
parcometrum
een automaat die naast een parkeerplaats staat om bij te houden hoelang de eigenaar van de daar geparkeerde auto zijn wagen nog mag laten staan, betalen kan soms met munten, soms met een bankpas of anderszins

parkeren v
viridarium
overgankelijk (een voertuig) tijdelijk ergens plaatsen en laten staan

parkwachter n
saltuārius
(beroep) opzichter in een (natuur)park

parlement n
parlamentum

parochie n
parochia
(religie) gemeenschap van gelovigen in de katholieke kerk die bij één kerkgebouw hoort

part n
commūnicō

participant n
particeps
iemand die deelneemt aan een activiteit

participeren /ˌpɑrtisiˈpeːrə(n)/ v
participō
inergatief ergens aan deelnemen

partikel n
particula
klein deeltje

partner /'pɑrtnər/ n
consors
iemand met wie men gezamenlijk iets onderneemt of handel drijft, zakenpartner, handelspartner
deelgenoot in spelen, speelgenoot, mededanser
iemand met wie men een vaste (huwelijkse of romantische) relatie heeft

parvenu /pɑr.və.'ny/ n
pervenita

pas n
gradus
het plaatsen van de ene voet voor de andere bij het gaan.
manier van lopen.
angustiae
door een overheid verkregen identiteitsbewijs.
(in België) (sport) schot naar een medespeler
transitus
doorgang tussen bergtoppen, waar men over de bergkam heen kan.

paspoort n
syngraphus

passage n
iter
(medisch) ontlasting, doorgang

passagier n
vector
iemand die al of niet tegen betaling meereist met een voer-, vaar- of vliegtuig

passen /ˈpaːsə(n)/ /ˈpɑsə(n)/ v
se habere
absoluut, (kleding) precies de goede maat zijn, erin kunnen (van kleding, schoenen e.d.)

passend adj
aptus

passer n
circinus

passie n
passio
een zaak, onderwerp, activiteit of hobby waar iemand veel interesse in heeft en veel tijd en inspanningen aan wil besteden
(religie) het lijdensverhaal van de kruisiging van Jezus

passief adj
verbum passivum
niet zelfstandig werkzaam

passievrucht n
futipasionnese
(fruit) (eetbare) vrucht van het plantengeslacht Passiflora (wikidata: passievrucht )

pastei n
crustum

pastinaak n
pastinaca
(plantkunde), (groente) bepaald circa 20 cm lang knolgewas, Pastinaca sativa subsp. sativa

pastoor n
pastor

pat adj
stancamentum
(schaak) alleen predicatief in een toestand waarin een speler geen enkele zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan

pat n
stancamentum
(schaak) stand op het bord waarbij sprake is van remise doordat een speler geen zet meer kan doen zonder dat zijn koning daardoor schaak komt te staan
maca
(kleding) (militair) gekleurd strookje stof op een uniform als achtergrond van een onderscheidingsteken, in het bijzonder een bies op de kraag

paternaal adj
paternus
(genetica) vaderlijke bloedlijn of oorsprong, van de vader overgeërfd, van vaderskant, via de vader (verkregen)

pathogeen adj
pathogenicus
(medisch) de eigenschap bezittend om een ziekte te veroorzaken

pathogeen n
pathogenum
(medisch) een organisme dat een ziekte verwekt

pathologie n
pathologia
(medisch) de tak van de geneeskunde die het ontstaan en verloop van ziektes bestudeert

pathologisch adj
pathologicus
(medisch) ziekte betreffend

patholoog n
pathologus
(beroep), (medisch) een medisch specialist die de oorzaken, de aard en de veranderingen van het lichaam bestudeert en aan de hand van die gegevens de ziekte achterhaalt. Deze zetelt ook in een rechtbank, voert onderzoek in het mortuarium, waar hij de lijken opensnijdt en ontleedt.

patiënt /pɑˈsʲɛnt/ n
aegrotus
(medisch) iemand die medische hulp krijgt

patriarch n
patriarcha
(religie) kerkelijk leider, een belangrijke bisschop
(religie) de leider van een van de oosterse christelijke kerken
(religie) een van de aartsvaders uit het Oude Testament (Abraham, Isaak, Jacob)

patrijs n
perdix Perdix perdix
(hoendervogels) Perdix perdix , een vogel uit de familie van de fazanten

patrouille n
circuitus

patrouilleren v
fraxō

pauper /'pɑupər/ n
pauper
iemand die heel arm is

paus /pɑu̯s/ n
papa pater
(beroep) (religie) hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk en bisschop van Rome

pauw n
pavo
(hoendervogels) benaming voor siervogels uit het geslacht Pavo , waarvan het mannetje een lange sleep van verlengde dekveren bezit die hij om indruk te maken rechtop kan zetten

pauze /ˈpɑʊzə/ n
pausa
tijd waarin de hoofdactiviteit wordt onderbroken

pech /pɛx/ /pɛχ/ n
adversa
toestand waarin er tegenslag te verwerken is die niet door eigen schuld veroorzaakt is

pedaal n
insilia
(techniek) met de voet te bedienen hefboom voor de bediening van apparaten, machines en (muziek-)instrumenten, het aandrijven of besturing van vaar-, voer- of vliegtuigen

pediatrie n
paediatria

pedofilie n
paedophilia
(seksualiteit) het verlangen van volwassenen naar seksueel contact met kinderen

peer n
pirum
(fruit) vrucht van de perenboom, Pyrus communis

pees /pes/ n
tendo
(anatomie) een uitloper van spierweefsel die de spier aanhecht aan het bot

pegel /'pexəl / n
stīria
stalactiet van ijs

peillood n
cathetus
(scheepvaart)(verouderd) staafvormig gewicht aan een touw (de loodlijn) om de waterdiepte te peilen, en tevens kan in de vetgemaakte holle onderkant een monster van de bodem worden genomen

pejoratief /'pejorɑ'tif/ adj
peiorativus

pek n
bitumen

pelikaan n
pelicanus
(roeipotigen) benaming voor vogels uit de familie Pelecanidae , grote watervogels met opvallende ondersnavel die op een schepnet lijkt

pels n
corium
de dichtbehaarde huid van verschillende dieren

pemfigus pɛm'fiɣɵs n
pemphigus
(medisch) ernstige auto-immuunziekte die blaren op de huid veroorzaakt

pen /pɛn/ n
calamus
(teken- en schrijfmateriaal) instrument om met inkt te schrijven of te tekenen
penna
(teken- en schrijfmateriaal) dat gedeelte van een vulpen waarmee de inkt over het papier verdeeld wordt
(biologie) lange, stevige veer van vogels

penalty n
asperitas
(sport) een directe vrije trap voor de aanvallende partij na een zware overtreding van de verdedigende partij binnen het strafschopgebied

penis n
penis
(anatomie) (seksualiteit) het mannelijk geslachtsdeel

penitentiair adj
carcer

pens n
omāsum
(voeding) een gerecht bereid van (1)

penseel n
pēnicillum

pensioen n
annuum
(economie) loon uitgesteld tot de tijd dat men niet langer actief is op de arbeidsmarkt

pension n
hospitium
(horeca), (toerisme) een gelegenheid waar men tegen betaling kan overnachten

pensionering /pɛnʃo'nerɪŋ/ n
sēcessus
ontslag op grond van het bereiken van een bepaalde leeftijd en daarna een uitkering krijgen zonder te hoeven werken

pentaan n
pentanum
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C5H12

pentagram n
pentagrammum

peper n
piper
(specerij) rode, Spaanse ~: een vrucht van een plant uit het geslacht Capsicum met een hete smaak

peperkorrel /'pepərkɔrəl/ n
grānum piperis
(voeding) de zaadkorrel van een peperstruik, die als ze gemalen is tot peperpoeder gebruikt wordt als smaakmaker

pepermolen n
fractillum

pepsine /pɛpˈsinə/ n
pepsinum
(biologie) een verteringsenzym dat in de maag eiwitten in kleine stukken breekt

per preposition
ab
door middel van, met
per
over een periode van, over een afstand van.
door, wegens

perenboom /perə(n)bom/ n
pirus
(plantkunde)een boom met peren als vrucht

perfect /pɛrˈfɛkt/ adj
perfectus
zonder enig gebrek

perfectie n
perfectiō

perfectioneren v
perficiō
overgankelijk perfecter of volmaakter maken

perforeren v
terebrō
overgankelijk ergens een gat in maken dat de ene zijde met de andere verbindt

perineum n
perineum

periode /pɪri'jodɘ/ n
aetas
bepaald tijdsbestek tussen twee tijdstippen
(geologie) een tijdperk dat deel uitmaakt van een era en bestaat uit subperiodes en tijdvakken

periodiek adj
recurrens
periodisch, regelmatig terugkerend

periodiek n
recurrens
een regelmatig verschijnend tijdschrift

periodiek systeem n
systema periodicum

perkament n
membrana
een dun schrijfmateriaal, gemaakt van huid van kalveren, koeien, geiten, schapen, konijnen of ezels

permanent adj
statīvus
(medisch) één of meer jaren durend, voor langere tijd voortduren

perpendiculair adj
perpendiculāris

perpetueel adj
iūgis

perron /pɛˈrɔn/ n
orbita
(spoorwegen) een hoge, lange zijstoep of verhoogde vrije stoep aan een station om in en uit te stappen

pers /pɛrs/ n
prēlum
(gereedschap) instrument waarmee druk uitgeoefend kan worden
(media) (metonymisch) verzamelterm voor journalistieke media

persiflage n
dērīsiō

persing n
instans
de keer dat je door hard drukken iets gaat maken

persoon n
homo persona
menselijk individu
(grammatica) een van de drie klassen van de persoonlijke voornaamwoorden, wordt ook gebruikt in relatie tot de vervoeging van een werkwoord die hierop gebaseerd is, namelijk de eerste, tweede en derde personen

persoonlijk adj
proprius
betrekking hebbend op of uitgevoerd door de persoon zelf

persoonlijk voornaamwoord n
pronomen personale
(grammatica) een voornaamwoord dat een persoon aanduidt

persoonlijkheid n
indolēs
het geheel van kenmerken en gedragingen dat iemand uniek maakt

pervers adj
corruptus

perverteren v
perversus
overgankelijk iets bederven, slecht maken

perzik n
persicum persica
(fruit) (voeding) sappige vrucht van de perzikboom

perzikboom n
duracinum
(plantkunde) Prunus persica boom waaraan perziken groeien (en soms ook nectarines)

pessarium n
pessarium
(medisch) een anticonceptiemiddel waarbij een rubberen kapje in de vagina de baarmoedermond afsluit

pest /pɛst/ n
clades
(medisch) Dodelijke en besmettelijke ziekten veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis , die verspreid wordt door vlooien die met name op de zwarte rat parasiteren. Altijd gebruikt met lidwoord: 'de pest' of 'de Pest'.

pestkop /ˈpɛst.kɔp/ n
grassātor
iemand die veel en gemeen plaagt

petechie /peˈtɛki/ n
petechia

peter n
patrinus

peterselie n
petroselinum petroselinon
(voeding) (kruid) bladeren van Petroselinum crispum gebruikt als een keukenkruid (en garnering)

petitie n
libellus
een formeel verzoek ondertekend door een groep personen met een politiek of maatschappelijk doel

petrologie n
petrologia
(wetenschap), (geologie) de studie van de gesteentes

peuk n
trahea
overblijfsel van een opgerookte sigaret of sigaar

pianist n
pianistus
(muziek), (beroep) musicus die een piano bespeelt

piano n
clavile
(muziekinstrument) algemene benaming voor een groot snaarinstrument waarvan de snaren via een toetsenbord (klavier) door hamertjes zacht of hard kunnen worden aangeslagen

pick-up n
grammophonum
(elektronica) een apparaat om grammofoonplaten af te spelen

piekerig adj
spinifer
met veel puntige uitsteeksels
neiging tot piekeren hebbend, tobberig

piemel n
peniculus
(anatomie) (informeel) geslachtsdeel van de man, penis, vooral gebruikt voor onvolgroeide jongens

pienter adj
dolōsus
zeer slim

piepen v
pīpō
stiekem, snel of oppervlakkig naar iets kijken

piepklein adj
minūtus
bijzonder klein

pier /piːr/ n
mōlēs
(waterbeheer) een in een zee of rivier uitstekende brug, dam of golfbreker
overdekte loopbrug van terminal naar de vliegtuigen op een luchthaven

piercen /'pirsə(n)/ v
transigō
overgankelijk het aanbrengen van voorwerpen door doorboring van de huid

piercing n
penetrālis
(sieraden) het ringetje, staafje enz. dat in de onder [1] genoemde doorboring wordt geplaatst

piesen /'pisə(n)/ v
pē
1. het ledigen van de urineblaas

pigment n
pigmentum
een organische of minerale stof met een vaste kleur

pijl n
sagitta
(militair), (sport) langwerpig projectiel met scherpe punt dat met behulp van een boog afgeschoten kan worden

pijlkoker n
gōrȳtos
een draagbare houder om pijlen in te bewaren. Het gaat om een meestal buisvormige houder waarin pijlen voor een boog bewaard kunnen worden.

pijlpunt n
sagitta
de scherpe voorkant van een pijl (zowel van het wapen als van het grafische teken)

pijn /pɛɪ̯n/ /pɛːn/ n
dolor
(medisch) lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding
(medisch) geestelijk leed

pijnappelklier /ˈpɛɪ̯nɑpəɫˌkliːr/ /ˈpɛːnɑpəlˌkliːr/ n
glandula pinealis
(anatomie) klier in de hersenen, die melatonine uitscheidt

pijnboom /'pɛinbom/ n
pīnus
(coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht van de dennenfamilie, Pinus

pijnigen v
macero
overgankelijk het opzettelijk veroorzaken van pijn bij iemand; martelen

pijnlijk /ˈpɛːinlək/ /ˈpɛːnlək/ adj
dolens
een onaangenaam gevoel, pijn gevend

pijnstillend adj
dēlēnificus
(medisch), (farmacologie) wat de pijn doet ophouden

pijp /pɛi̯p/ n
canālis
buis

pik n
penis
(informeel) geslachtsdeel van de man, penis

pikhouweel /ˈpɪkhʌʊʋɪ:ɫ/ n
ligo
hakwerktuig met steel, voorzien van een punt aan de ene zijde en een beitelachtige voorziening aan de andere zijde

pikken v
caedere
overgankelijk, (dierkunde) (met de snavel) prikken

pikzwart adj
piceus
heel zwart, absoluut donker

pil n
catapotium
(farmacologie) (eigenlijk:) hoeveelheid werkzame stof met een bindmiddel in een bolletje gedraaid
(farmacologie) (bij uitbreiding:) elke vorm van medicament die in vaste vorm oraal wordt ingenomen zij het tablet, dragee, capsule of iets anders
(farmacologie) (seksualiteit) regelmatig ingenomen tablet die zwangerschap verhindert, bepaald oraal voorbehoedmiddel
(figuurlijk), (informeel), (letterkunde) dik boek

pilaar n
columna
(bouwkunde) een langgerekt verticaal bouwelement, gewoonlijk uit één stuk en met een willekeurig gevormde doorsnede

piloot n
gubernator
(beroep) een bestuurder van een vliegtuig, luchtschip (vliegenier) of race-auto

pimpelmees n
Cyanistes caeruleus
(zangvogels) bepaalde mezensoort, Cyanistes caeruleus

pin n
acus
(techniek) een dun metalen staafje waarmee iets bevestigd kan worden

pincet /pɪn.ˈsɛt/ n
volsella
(gereedschap) een gevorkt werktuig bestaande uit twee armen waarvan de punt bijeengeknepen kan worden

pink n
digitulus
(anatomie) de vijfde, kleinste en buitenste vinger

pioenroos n
paeōnia
Paeonia lactiflora vaste tuinplant met grote purperrode bloemen

pion /piˈɔn/ n
latro
(schaak) een schaakstuk dat per zet slechts één vakje vooruit kan lopen en schuin vooruit slaat
pedes
(natuurkunde) subatomair deeltje dat bestaat uit twee quarks en dus een boson is

pips adj
albesco

piraat /piˈrat/ n
pirata
(scheepvaart), (misdaad) iemand die op zee met een schip andere schepen aanvalt en/of kaapt
(figuurlijk) iemand die zonder vergunning en/of illegaal een bepaalde activiteit doet

piramide n
pyramis
ruimtelijke figuur, bestaande uit een veelhoek als grondvlak en driehoekige zijvlakken
(bouwkunde) bouwwerk in die vorm
(figuurlijk) iets wat zo in elkaar zit dat een brede basis geleidelijk versmalt tot een kleine top aantallenpiramide, bevolkingspiramide, gezagspiramide, voedselpiramide etc.

piraterij n
pīrātica
het beroven of plunderen van een schip op open zee
opzettelijke schending van het auteursrecht door het ongeoorloofd namaken van goederen of kopiëren van gegevens

pis n
pē
urine

pisbuis n
mictualis via
(anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

pispot n
matella

pissen v
meio
inergatief, (informeel) vloeibare afvalstoffen lozen via de urinebuis

piste n
arēna

pistool n
pistōla
een semi-automatisch handvuurwapen met een langwerpig magazijn in het handvat

pit n
nucleus
(plantkunde) (voeding) zaadhoudende kern van verschillende vruchten

pittoresk adj
ornatior

pivoteren v
cnodax
overgankelijk op een steunpunt in het midden ronddraaien
draaien met één voet aan de grond

pizza /ˈpidza/ /ˈpitsa/ n
placentula pitta
(voeding) een gerecht van een belegde broodbodem

piëteit n
pietas
gevoel van hoogachting op geestelijk en zedelijk vlak

plaag n
clades
(figuurlijk) een wijdverspreid ongemak of fysieke bedreiging veroorzaakt door een buitensporig optreden van organismen als insecten, bacteriën, knaagdieren enz

plaats /plaːts/ n
locus
een bepaalde ruimte of een bepaald punt in de ruimte

plaats delict n
locus dēlictī
(juridisch) precieze plek waar een misdaad is gebeurd

plaatsbewijs n
nota

plaatselijk adj
locālis
betrekking hebbend op een bepaalde plaats

plaatsen v
ponere
overgankelijk op een bepaalde plaats zetten

plaatsvervangend adj
histriōnia

plaatsvinden /platsˈvɪndə(n)/ v
accido
absoluut gebeuren, geschieden, plaatshebben, plaatsgrijpen, voltrekken, voorvallen

plafond /plɑˈfɔnt/ n
lacunar
bovenkant van een ruimte in een gebouw
(figuurlijk) hoogste niveau, punt waarop geen verdere groei mogelijk is

plagen v
cavillari
overgankelijk iemand goedmoedig pesten

plakkaat n
titulus
aanplakbiljet, affiche, poster
(geschiedenis) officiële bekendmaking van de overheid
vlek, klodder

plakken v
haereō
overgankelijk lijmen , kleven

plamuren v
pleo
overgankelijk (bouwkunde) steenachtige, houten of andere ondergronden met plamuur egaliseren of repareren

plan /plɑn/ n
cōnsilium
een voorgenomen handelswijze

planeet n
planeta
(astronomie) een groot, rond en massief hemellichaam dat zelf geen licht geeft en in een vaste baan rond een ster draait

plank /plɑŋk/ n
tabula
een plat en langwerpig stuk hout

plant /plɑnt/ /plɛnt/ n
planta
[A] (biologie) een organisme dat kooldioxide opneemt en zuurstof afgeeft
een van stengel en bladeren voorzien gewas dat zijn voedsel uit de aarde opneemt

plantage n
plantatio
(landbouw) een uitgestrekt stuk grond waarop op grote schaal, gewoonlijk tropische, gewassen in monocultuur verbouwd worden

planten v
serere
overgankelijk (een plant) in de aarde zetten om te laten groeien of bloeien

plantkunde n
botanica
(wetenschap), (biologie) het onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van de planten

plantkundige n
botanistus

plas n
stāgnum
een (door veenafgraving ontstaan) meer

plasbuis n
mictualis via
(anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

plassen v
meiō
inergatief urineren, wateren

plasser /'plɑ.sər/ n
pipinna
persoon, meestal mannelijk, die urineert

plastic /'plɑstik/ ~ /plɑs'tik/ /'plɛstɪk/ n
plastica
oorspronkelijk: plastisch vervormbare polymere kunststof, in uitgebreidere zin op alle polymeren toegepast

plat /plɑt/ adv
plānus
vlak

plataan n
platanus
(plantkunde) Platanus sp. een geslacht van loofbomen

platina n
platinum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pt en atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal

platteland n
rūs
het landelijke gebied buiten de steden

plausibel adj
crēdibilis
van iets dat het je instemming verdient en kan krijgen

plechtig adj
solemnis
met ernst en formeel ceremonieel

plechtigheid n
caerimōnia
een sociale gebeurtenis die met ernst en ceremonieel gepaard gaat

plectrum n
plectrum
(muziek) het plaatje waarmee de snaren van tokkelinstrumenten kunnen worden aangeslagen

plegen /'pleɣə(n)/ v
fornicor
zorgen voor

plein n
forum

pleinvrees /ˈplɛinˌvreːs/ n
agoraphobia

pleister n
emplastrum
(bouwkunde) o kalkmengsel om te gieten of muren mee te besmeren
cerotum
(medisch) v/m dun velletje zelfklevend verband dat op de huid geplakt wordt, ter bescherming bij een kleine wond of blaar of om iets tijdelijk aan het lichaam vast te maken

pleisteren v
fōmentum
overgankelijk iets met kalkspecie of gips bestrijken

pleisterkalk n
fōmentum

pleisterwerk n
fōmentum
(bouwkunde) middel om een muur glad af te werken zodat ze later beschilderd of behangen kan worden

plek /plɛk/ n
locus
plaats, positie

plezier n
delectamentum

plezierig adj
acceptus

plicht n
officium
een taak die men op zich genomen heeft of opgelegd heeft gekregen, iets wat je moet doen

ploeg n
aratrum
(landbouw) landbouwwerktuig om de aardoppervlakte, waarin het gewas wordt gezaaid of geplant, te keren, te verkruimelen en te leggen

ploegen v
arare
overgankelijk land met de ploeg bewerken

ploeger n
arātor
(landbouw) (beroep) iemand die het land met een ploeg bewerkt

ploegschaar n
vomer
(landbouw) (gereedschap) het afneembare en slijpbare onderdeel van een ploeg, betsaande uit een metalen blad met een naar voren gerichte punt, dat de grond van onder open snijdt

ploert n
furcifer

ploertig adj
paedidus

plomberen v
pleo
1. gaatjes in tanden en kiezen vullen met amalgaam door de tandarts

plot n
argumentum

plotseling adj
subitus
snel en onverwacht

plotseling adv
subito
snel en onverwacht

plotter n
insidiātor
computergestuurde tekenmachine

plug n
obtūrō

pluim /plœym/ n
penna

pluimstrijkerij n
adulātio

pluis adj
certus
zodat het deugt, in orde, naar behorenHet gebruik is beperkt tot de negatieve zin “niet pluis”

pluk /plɵk/ n
torulus
uitgetrokken bundeltje

plukken /'plɵkə(n)/ v
carpō
overgankelijk (bloemen) afbreken of oogsten; vruchten oogsten
overgankelijk, (sport) een door de lucht vliegende bal grijpen
vellō
overgankelijk ontdoen van de veren

plunderen v
expīlō
overgankelijk met geweld zich roerende goederen toe-eigenen uit de woning van iemand anders

plusteken n
signum additionis

plutonium n
plutonium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pu en atoomnummer 94. Het is een zilverwit actinide

po n
matella
een pot, meestal uit kunststof of eertijds geëmailleerd ijzer, waar men zijn behoefte in kan doen

pocherig adj
grandiloquus
een opschepperige, al te trotse en zelfverzekerde manier van doen

poeder n
pulvis

poederdoos n
compectum
(cosmetica) platte doos waarin poeder zit dat het gelaat minder glimmend maakt en soms ook een lichte kleur geeft

poel n
stāgnum
een vrij klein stilstaand water

poema n
puma
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Puma concolor , groot katachtig roofdier, dat in geheel Midden– en Zuid Amerika leeft

poep n
merda
uit de darmen uitgescheiden afvalstoffen van mens of dier
stultus
achterwerk, bips

poes n
cattus
vrouwelijke huiskat, ook wel gebruikt als algemene benaming voor huiskat
een vrouw

pogen /ˈpoɣə(n)/ /ˈpoχə(n)/ v
cōnor
inergatief (formeel) iets met succes trachten te volbrengen, waarvan men niet weet of het gaat lukken

poging n
conatus

polijsten /poˈlɛɪstə(n)/ v
poliō
overgankelijk een stenen of glazen oppervlak bijzonder glad slijpen met steeds fijnere slijpmiddelen

politie n
vigiles biocolyta
(spreektaal), (beroep) ambtenaar bij de politie

politieagent n
denuntiator
(ordehandhaving) (beroep) een persoon die belast is met hulpverlening en met de handhaving van de openbare orde en veiligheid

politiek /poliˈtik/ adj
politicus
betreffende de politiek

politievrouw n
denuntiatrix
(beroep) een vrouw die bij de politie werkt

pollen n
pollen
(plantkunde) stuifmeel

pollepel n
trua
(huishouden) (België) een diepe, grote lepel met een lange steel gebruikt voor het opdienen van soepen, sauzen e.d.

polonium n
polonium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Po en atoomnummer 84. Het is een zilvergrijs hoofdgroepmetaal

pols n
carpus
(anatomie) het gewricht tussen onderarm en hand

polsen v
mēlōtris
overgankelijk iemand vragen naar zijn mening, interesse voor iets

polshorloge n
horologium armillare
een uurwerk dat om de pols gedragen wordt

polyandrie n
polyandria

polygoon n
polygonum
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten, veelhoek

polymeer n
polymerum
(scheikunde) een reuzenmolecuul dat bestaat uit een sequentie van één of meerdere identieke of soortgelijke onderdelen die aan elkaar zijn gekoppeld

polymorfisme n
polymorphismus

pomp n
antlia

pompier n
ignīnus

pompoen n
cucurbita
(groente) een zeer oud (9000 v.Chr.) cultuurgewas uit Midden- en Zuid-Amerika, bestaande uit de grote vlezige vruchten van de planten van het geslacht Cucurbita

pond n
libra
(financieel) naam voor verschillende munteenheden die in het Verenigd Koninkrijk en sommige Engelstalige landen worden gebruikt

pond sterling n
lībra

ponton n
ponto
(scheepvaart) werkschuit met een vlak dek

pony n
caballio
(paardrijden) paard uit een ras met een schofthoogte tot ongeveer anderhalve meter

pooier /'poːjər/ n
lena
(seksualiteit) een man die prostituees tegen betaling beschermt en helpt, een souteneur

pook /pok/ n
rutābulum
een stang om het vuur op te porren
caduceus
de versnellingshendel van een auto

pool /pol/ /pul/ n
polus
(aardrijkskunde) uiteinde van een draaiingsas, met name van de aardas
(natuurkunde) een van beide einden van een (elektro-)magneet of antenne

poollicht n
aurōra
(meteorologie) (optica) lichtverschijnsel aan de hemel in polaire streken als gevolg van de botsing van elektrisch geladen deeltjes van de zon met de bovenste aardatmosfeer

poolvos n
vulpes arctica
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Vulpes lagopus , leeft op de arctische toendra en in het gebergte van Scandinavië, in de zomer is het dier meestal grijsachtig bruin, in de winter wit

poort /poːrt/ n
porta
Met deuren afsluitbare doorgang door een muur

poot n
pes

pop /pɔp/ n
pupa
nagemaakte mens, meest als speeltuig

populariteit n
popularitas
de mate waarin iets of iemand geliefd is bij grote delen van de bevolking

populier n
populus
(plantkunde) zeer snel groeiende boom uit de wilgenfamilie (Populus )

pornografie n
pornographia

porselein /pɔrsəlɛːn/ /pɔrsəˈlɛɪn/ n
porcellanus
fijn, geglazuurd aardewerk
voorwerpen van fijn, geglazuurd aardewerk

portaal n
aditus
(bouwkunde) de nis met omlijsting van een (buiten-)deur
(bouwkunde) de ingang van een tunnel
(techniek) de overspanning dwars over een (spoor-)weg waaraan verkeerborden, camera's e.d. en bovenleidingen, worden bevestigd.
(informatica) op internet een website of pagina die een overzicht tracht te scheppen over een bepaald onderwerp door middel van links

portefeuille n
pēra
platte houder voor geld, kredietkaarten, naamkaartjes en dergelijke

portemonnee n
pēra
meestal van leder vervaardigde kleine buidel [1] waarin men munten, papiergeld en andere kleine dingen bewaart

portie n
pars
een deel van een voorraad toebedeeld aan een bepaald persoon

portiek n
porticus
(bouwkunde) (gemeenschappelijke) woningingang bestaande uit een open portaal binnen de voorgevellijn, dat via een trap, of rechtstreeks, toegang geeft tot een of meerdere huisdeuren
ambulātiō
(bouwkunde) open overdekte zuilengang of galerij voor of op zij van een gebouw, zuilengalerij

portret n
effigies
schilderij, foto of andere artistieke voorstelling van een persoon

pos n
Gymnocephalus cernuus
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Gymnocephalus cernuus , behorend tot de familie van de baarsachtigen

positie /po'zisi/ n
positiō
een stand van het lichaam
een innerlijke houding
een plaats van waaruit men iets onderneemt
een toestand waarin iets of iemand zich bevindt
een vaste betrekking
een maatschappelijke stand
(muziek) de ligging van de hand
(militair) een opstelling van troepen en materieel

positioneren /pozi(t)ʃo'nerə(n)/ v
gradus
1.

postbesteller n
tabellārius
(beroep) iemand die postkaarten en brieven bezorgt bij de geadresseerden

postbode n
tabellarius
(beroep) (post) postbeambte die post aan huis bezorgt

postelein n
cappara
(plantkunde) bepaalde soort eenjarige groene plant, Portulaca oleracea

posteren /pɔs'terə(n)/ v
locus
1. ergens neerzetten

posterij n
diribitorium
(post) het postkantoor

postkantoor n
diribitorium
kantoor dat zich bezighoudt met de bezorging van post en vaak ook andere diensten levert zoals bankzaken, kaartverkoop, etc

postuur n
forma
de vorm van een rechtopstaande mens

postzegel /ˈpɔseɣəl/ /ˈpɔseχəɫ/ n
pittacium epistulare
betalingsmiddel voor het verzenden van post

potas /ˈpɔ.dɑs/ n
nitrum

poten /potə(n)/ v
cōnserō
overgankelijk ondiep in de aarde stoppen, met name van bollen, wortels, zaden e.d. om deze te laten groeien

potentie n
potestās
vermogen, kracht

potlood /'pɔtlot/ n
stilus plumbatus plumbum
(teken- en schrijfmateriaal) schrijfgerei met een zachte stift vervaardigd van klei en grafiet ingebed in een houten huls

potpourri n
farrāgō
iets wat bestaat uit een samenraapsel van fragmenten uit andere werken, knip-en-plakwerk

potscherf n
testa
deel van een gebroken pot van aardewerk

pottenbakkerij n
figlīna
bedrijf waar men aardewerk maakt; werkplaats van een pottenbakker

potvis n
physeter
(walvisachtigen) bepaald soort zeezoogdier, Physeter macrocephalus uit de familie der potvissen (Physeteridae ), de grootste soort tandwalvisDe wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus.

poverheid n
gracilitās
armzaligheid, karigheid, schamelheid, schraalheid

poëzie /poweˈzi/ n
poesis
(cultuur), (letterkunde), (dichtkunst) het in een min of meer strakke structuur van ritme, maat en klank verwoorden van een gedachte of een verhaal

praam n
cōnfībula
(paardrijden) een hulpmiddel in de vorm van een stuk hout en een lus die om de bovenlip aangebracht wordt om een paard rustig te houden

praatjesmaker /ˈpraːt.jəs.ˌma.kər/ n
orator
vlotte prater

praatvaar n
gestor
oude man die te veel kletst

praatziek adj
garrulus
(schertsend) iemand die te veel kletst, plaats waar teveel gekletst wordt

pracht n
luxus

prachtig /'prɑxtəx/ adj
formosus
bijzonder mooi

prakken /ˈprɑkə(n)/ v
farrago
overgankelijk (eten) fijndrukken, meestal met een vork

praktijk /prɑkˈtɛɪ̯k/ /prɑkˈtɛːk/ n
institūtum
de ruimte waarin bijvoorbeeld een arts, fysiotherapeut of advocaat zijn/haar beroep uitoefent
hoe dingen werkelijk gaan, soms in tegenstelling tot hoe zaken in theorie zouden moeten functioneren
gewoonte(n), manier van doen, handeling(en).

praktiseren /prɑkti'zerə(n)/ v
exercitō
1. beoefenen van een beroep

praseodymium /ˌprazejoˈdimijʏm/ n
praseodymium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pr en atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanide

praten ˈpraː.tə(n) v
loquor
inergatief zich met behulp van de stem uiten

precair adj
ambiguus

precies adj
exāctus

predator n
praedator

predicaat n
attribūtum
(grammatica) gezegde

predicaatssubstantief n
nomen praedicativum

prediken v
praedicō
overgankelijk (religie) de leer van een geloof verkondigen

predispositie n
praedispositio
(medisch) vatbaarheid

prefectuur n
praefectūra
bureau van een prefect

prefereren v
addīcō
overgankelijk de voorkeur geven aan

prefix n
praefixum
(taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

prei /prɛi/ n
porrum
(plantkunde) plant Allium porrum (wikidata: prei )
(groente) eetbare bladeren van Allium porrum (wikidata: prei )

preken v
praedicō
een preek houden

prelude n
praeludium
(muziek) een muzikale introductie tot een muziekstuk

preludium n
praeludium
(muziek) een fantasiestuk of een muzikale introductie tot een muziekstuk bijv. een fuga

premie n
praemium
de betaling aan een verzekeringsmaatschappij als tegenprestatie voor het aanhouden van een verzekering

premier n
cancellaria foederalis
(beroep) (regering) de minister die het kabinet aanvoert

prent n
caelātūra

prerogatief n
praerogativa

present adj
exhibeo
aanwezig

presenteren v
condono
ditransitief op een goed voorbereide wijze aanbieden aan anderen

presentje /prə'zɛncə/ n
datus
een klein cadeau

preservatief adj
praeservativum
voorbehoedend

president /prezi'dɛnt/ n
praesidēns
(politiek), (regering) het staatshoofd van een republiek

pressie n
nīsus

pret n
delicia

pretentie n
calumnia
aanmatiging, eigenwaan, verwaandheid

preuts /prøts/ adj
pudicus
zeer ingetogen, overdreven kuis

priem n
subula
(gereedschap) handgreep met ronde, scherpgepunte staaf om kleine gaten of putjes in materiaal (leer) te steken
(plantkunde) Orobanche minor , klavervreter
(religie) derde getijde van de dag, op het eerste uur

priemen v
transigō
overgankelijk met een priem steken, doorboren

priemgetal n
numerus primus
(wiskunde) een natuurlijk getal dat groter is dan 1 en alleen kan worden gedeeld door 1 of door het getal zelf

priester n
sacerdos
(beroep) (religie) iemand die de religieuze (offer) rituelen verzorgt

priesteres n
sacerdos
(beroep) (religie) een vrouw die de taak heeft religieuze rituelen te verzorgen

prijs n
pretium
(economie) het bedrag (meestal in geld) dat betaald wordt voor een goed of een dienst
een uitzonderlijke beloning, bijvoorbeeld voor een bepaalde prestatie

prijzen v
laudare
overgankelijk iemand lof toezwaaien, loven

prik /prɨk/ n
pungō

prikkel n
stimulus

prikkelbaredarmsyndroom n
intestinum irritabile

prikkelen /ˈprɪkələn/ v
pungō
(herhaaldelijk) prikken
calcarō
(figuurlijk) aansporen, aanzetten
turbō
(medisch) irriteren
commoveō
(figuurlijk) (eufemisme) in de zinnen ~: seksueel opwinden

prikken v
transigō
een prik of steek toedienen, met een dun voorwerp doorboren

primaat n
prīmās
(dierkunde) benaming voor zoogdieren uit de orde Primates , waartoe apen en halfapen behoren
(religie) kerkelijke titel voor de voornaamste aartsbisschop van een kerkprovincie

prime n
flōs
(muziek) een bijzonder interval waarbij er geen afstand naar een andere toon is, de prime is een opeenvolging of samenklank van twee dezelfde tonen)

primitief adj
primitivus
(kristallografie) alle kortste translatievectors in de richting van de hoofdassen van de rotatiesymmetrie hebbend
(kristallografie) de drie kortste niet in hetzelfde vlak liggende translatievectors als ribben van de eenheidscel hebbend

prins n
prīnceps
(adel) hoogste adellijke titel van een man of jongen
(adel) laagste koninklijke titel van een man of jongen

prinsdom n
prīncipālitās
een staat waarvan een prins het staatshoofd is

prinselijk adj
aulicus
als horend of passend bij een prins of prinses, bestaand uit prinsen of prinsessen

prinses n
principissa
(adel) de hoogste adellijke titel van een vrouw of meisje
(adel) de laagste koninklijke titel van een vrouw of meisje

printen v
imprimō

priorij n
prioratus

privilege n
prīvilēgium
een bepaald recht, voordeel niet genoten door anderen

privé adj
private
alleen predicatief: voor persoonlijk gebruik gereserveerd

probeersel n
experior
(schertsend) iets dat je probeert maar dat ook heel goed kan mislukken

proberen /proˈberə(n)/ v
argŭĕre
experior
overgankelijk testen
overgankelijk onderzoeken
overgankelijk iets met succes trachten te beëindigen waarvan men niet weet of het gaat lukken

probleem n
problema quaestio
iets dat schade teweegbrengt of de voortgang van iets anders in de weg staat

procederen v
lītigō

procedure /prosəˈdyrə/, /proseˈdyrə/ n
actio
werkwijze, methodiek
een reeks instructies in een bepaalde volgorde
(juridisch) gerechtelijk proces
(informatica) onafhankelijk opererend programmablok met een eigen naam en code binnen een groter computerprogramma

procent /pro'sɛnt/ n
per centum
(wiskunde) een honderdste deel, weergegeven met symbool %

proces-verbaal abbreviation
sumptus
2. bekeuring

processie /proˈsɛˌsi/ n
pompa

proclamatie n
effatum

procreatie n
procreatio
(medisch) voortplanting

produceren v
pariō
overgankelijk bij voortduring vervaardigen

product n
fructus
(economie), (kunst), voortbrengsel van de natuur, van arbeid of nijverheid, van kunst, van een chemisch proces

productie n
productio
(medisch) voortbrenging, gewoonlijk langs biochemische weg

productief adj
conficiens
vruchten afwerpend, veel producerend

proef n
experimentum
(natuurkunde), (scheikunde), (biologie) het verrichten van een handeling om een verschijnsel te achterhalen of zichtbaar te maken, proefneming, experiment

proefdruk n
indicium
de eerste afdruk van een drukwerk dat nog gecontroleerd kan worden voordat het definitieve drukproces begint

proeven /ˈpruvən/ v
gusto
overgankelijk onderzoeken hoe iets smaakt
overgankelijk smaak waarnemen

profaneren v
profānus
1. spotten met iets dat heilig is

profeet n
propheta
(religie) een persoon die boodschappen van een godheid aan de mensen doorgeeft

professor /proˈfɛsɔr/ n
professor
(wetenschap) (beroep) de aanspreektitel voor een hoogleraar

profijt n
fructus
het -met name financiële- voordeel dat men heeft bij een bepaalde zaak

profiteren v
lucror

programma n
institūtum
(informatica) applicatie voor de computer
programma
(media) uitzending op radio of televisie

programmeertaal n
lingua programmandi

project /proˈjɛkt/ n
inceptum
een zaak die men denkt uit te voeren of te onderzoeken binnen een bepaalde tijd

proletariër n
Proletarius

prolongeren v
prōrogō

proloog n
praefātiō
(taalkunde) inleidende rede van een tekst, voorwoord.
(muziek) de inleiding tot een theaterstuk, opera, musical etc.
antelogium
(sport) bij grote meerdaagse wielerwedstrijden een korte tijdrit die als openingsrit wordt verreden

promenade n
ambulacrum

promethium n
promethium
(element), (element) een scheikundig element en zilverwit à grijs lanthanide met het symbool Pm en het atoomnummer 61

promotie /proˈmotsi/ n
promotio
(sport) de bevordering naar een hogere spel- of toernooicompetitie vanwege uitstekende sportieve prestaties

proost /prost/ interjection
salus
heildronk, dronk op iemands gezondheid

proosten /ˈprostə(n)/ v
impellere
inergatief het glas heffen en een gelukwens uitbrengen

prop n
obtūrō
samengepakte massa weefsel of papier, vaak gebruikt om iets af te stoppen

propaan n
propanum
(scheikunde) een verzadigde koolwaterstof met formule C3H8

propageren v
venditō

propeen n
propenum

propeller n
helix

proper adj
mundus
goed schoongemaakt, netjes verzorgd

properheid n
munditia
het schoon en opgeruimd zijn als eigenschap

propionzuur n
acidum propionicum
(scheikunde) een verzadigd carbonzuur met de formule CH3CH2COOH

proportie n
prōportiō

proseliet /prozeˈlit/ n
prosely̆tus

prostaat n
prostata
(anatomie) een klier tussen de blaas en de penis van de man

prostitueren v
prōstituō
overgankelijk iemand dwingen tot het aanbieden van seksuele diensten

prostitutie n
meretricium
(seksualiteit) het tegen betaling ter beschikking stellen van het lichaam voor het seksuele genot van een ander

protactinium n
protactinium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Pa en atoomnummer 91. Het is een metalliek zilverkleurig actinide

protestant n
Protestāns
(religie) (christelijk) christen die is aangesloten bij het protestantisme

protestants /ˌpro.tə.ˈstɑnts/ adj
Protestāns
gerelateerd aan het protestantisme

protestbijeenkomst n
demonstrationis
(politiek) bijeenkomst van mensen die het ergens niet mee eens zijn

protesteren v
reclāmō
inergatief (grote) bezwaren uiten

proteïne n
proteinum
(biochemie) eiwit (2)

proton /'protɔn n
proton

provianderen v
cōpia
1. iets of iemand voorzien van voedsel en drinken

provincie /pro.ˈvɪn.si/ n
provincia
een staatkundig onderdeel van een land

provisie n
penum
(voeding) voedselvoorraad, proviand
(financieel) geld gereserveerd voor een toekomstige gebeurtenis
commissio
(financieel) beloning die een adviseur of tussenpersoon ontvangt na de verkoop van een product

provocatie n
provocatio

provocerend adj
contumax
de bedoeling hebbend om iemand te activeren

proza n
prōsa

pruik n
caliandrum capillamentum
een kunstmatig haarstuk waarmee het hoofd bedekt wordt

pruim n
prunum prūnum
(fruit) vrucht van de pruimenboom

psalm /psɑlm/ n
psalmus
(religie) één van honderdvijftig gezangen uit de Tenach en het Oude Testament

pseudoniem /psœydoˈnim/, /psødoˈnim/ n
pseudonymum
een aangenomen naam (misschien gebruikt als men iets publiceert)

psoriasis n
lepra
(medisch) schubziekte met rode jeukende plekken en overmatig vette schilfers van de huid

psychiater n
psychiater

psychiatrie n
psychiatria

psychoanalyse n
psychoanalysis
(psychologie) stroming in de psychologie, die psychische symptomen wil verklaren vanuit verschijnselen in het bewuste en onbewuste

psychologie /psixoloˈɣi/ /psiχoloˈχi/ n
psychologia
(wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar bewustzijnsverschijnselen, het bewuste, het onderbewuste en het onbewuste

psycholoog /ˌpsi.χo.ˈloχ/ /ˌpsɪ.xo.ˈlox/ n
mentis doctor
(beroep), (psychologie) een beoefenaar van de psychologie

psychotherapie n
psychotherapia
(psychologie) een vorm van therapie in de psychologie

puber n
adulēscēns

puberaal adj
adulēscēns
behorende tot, zich voordoend bij pubers

puberteit n
pubertas
(medisch) het proces van seksuele rijping van kind naar volwassene en het gedrag dat daar bij hoort

pubertijd n
pubertas

publiceren v
sumptibus
overgankelijk bekend maken aan een doorgaans groot publiek via een bepaald medium

publiek /pyˈblik/ adj
publicum
vrij toegangelijk, openbaar
wat het publiek aangaat

publiek /pyˈblik/ n
audientes
een groep toeschouwers

pudding n
apothermum
(voeding) nagerecht, vaak zoet, koud en op basis van melk

pudeur n
pudor
schroom

puimsteen n
pūmex

puin /pœʏ̯n/ /pœːn/ n
rūdus
een massa vergruizelde steen

puist /pœʏ̯st/ /pœːst/ n
papula
(medisch) ontsteking van de huid die tot een bobbeltje leidt

pukkel n
papula

punctie n
pūnctūra
(medisch) een prik met het doel iets uit het lichaam te verwijderen

punctuur n
pūnctūra
gat dat door prikken ontstaat
het prikken in iets

punt /pʏnt/ n
punctum
een spits toelopend uiteinde
een positie in de ruimte

pupil /py'pɪl/ n
cora
(anatomie) opening in het midden van de iris in het oog
(onderwijs) leerling

puppy n
catellus catulus
pasgeboren hond, jonge hond

puree n
farrago
(voeding) warm gerecht van fijngestampte of gezeefde aardappelen, tomaten of andere groenten, vruchten enz., waar meestal nog een zuivelproduct zoals melk aan is toegevoegd

pureren v
farrago
1.

purgatief n
purgativus
(medisch) middel tegen verstopping, laxeermiddel

purgeermiddel n
purgativus
(medisch) (verouderd) middel dat defaecatie veroorzaakt en daardoor de darmen en het lichaam zou reinigen

purper adj
ostrum

purperen adj
blatteus

put /pɵt/ n
puteum
een pijpvormige uitholling in een oppervlak

putter n
carduelis
(zangvogels) Carduelis carduelis kleine bontgekleurde vink die vroeger veel om zijn zang in kooitjes werd gehouden, distelvink

puzzel /pyzəl/ /pʏzɔl/ n
aenigma
(spel) raadsel of moeilijke opgave die men als tijdverdrijf probeert op te lossen

pyjama n
paiama
(kleding) gemakkelijk zittende hemd en broek die 's nachts in bed kunnen worden gedragen

pyriet n
pyritis
(mineralogie) een kubisch mineraal met de samenstelling FeS2
(scheikunde) een vaste stof die het structuurtype heeft waarvan [1] het archetype is

quadriga n
quadrīgae
een met vier paarden bespannen tweewielige wagen van de oude Grieken en Romeinen

quadriljard n
octillio

qualitate qua phraseologicalUnit
qualitate qua
Latijn voor "in de hoedanigheid van". De uitdrukking kan gebruikt worden om aan te geven dat vanuit een bepaalde rol of functie gehandeld wordt

quarantaine n
quarantanna
tijdelijke afzondering van personen, dieren of zaken die besmet zouden kunnen zijn met ziektekiemen

quark /kwɑrk/ n
quarcum

quaternion n
quaternio

quinoa /kwiˈnowa/ n
chenopodium quinoa
(plantkunde) Zuid-Amerikaanse plant Chenopodium quinoa , uit het geslacht Ganzenvoet (wikidata: quinoa )

raad /rat/ /raːd/ n
cōnsilium
aanbeveling hoe om te gaan met een probleem
consilium
(juridisch) orgaan dat bestaat uit leden die raadgevende of beslissende bevoegdheden bezitten

raadhuis n
curia

raadplegen v
consultare consulo
overgankelijk een bron van informatie of ervaring aanspreken

raadsel n
aenigma
iets waarnaar men moet raden; iets waarvan de betekenis niet helemaal duidelijk is

raadselachtig /ratsəlɑxtəx/ adj
aenigmaticus
onbegrijpelijk door dubbelzinnige of verborgen informatie

raadsman n
legisperitus
(juridisch), (beroep) advocaat, man die een cliënt juridisch vertegenwoordigt en adviseert
iemand die raad geeft

raaf /raːf/ n
corvus
(zangvogels) grootste van alle zangvogels, met flinke snavel, Corvus corax

raam /ram/ n
fenestra
(Nederlands-Nederlands) (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw om licht door te laten, vaak gevuld met een ruit doorzichtig materiaal zoals glas

raap n
nāpus
gewas met een groot aantal variëteiten, waarvan keukenraap en meiraap als groente worden gegeten.

raar /rar/ adj
extraneus
(palindroom) vreemd, afwijkend van gewoonlijk, verbazing opwekkend

rabarber n
rheubarbarum
(groente) stengels van Rheum rhabarbarum (wikidata: rabarber )

rabauw n
nēquam
ruw persoon van het minste allooi

rabbijn /rɑˈbɛin/ n
rabbi

race n
curriculum
wedstrijd waarbij het erom gaat een bepaald traject of parcours zo snel mogelijk af te leggen

raceauto n
autocinetum cursorium

racisme n
elatio phyletica discriminatrix

racketeer n
malefactor
afperser

rad n
rota
(werktuigbouwkunde) wielvormig voorwerp dat kracht overbrengt binnen een machine of op het water

raden v
facio
overgankelijk een gissing maken naar iets
commoneo
een advies geven

radijs n
rapulum
(plantkunde) bepaalde soort uit de kruisbloemfamilie, Raphanus sativus

radio /ˈradijo/ n
capsella radiophonica
(elektronica), (media) toestel dat uitgezonden radiogolven kan ontvangen en omzetten in geluid
(communicatie), (media) (geen verbuiging) medium om informatie en amusement uit te zenden

radio-omroep n
radiophonia
(telecommunicatie) het vanuit een centraal punt (studio) via de ether of kabel openbaar verspreiden van berichten en muziek, volgens een bekendgemaakt programma of formule

radioactiviteit n
radioactivitas
(medisch), (natuurkunde) het verval van onstabiele isotopen waarbij materiële deeltjes en/of elektromagnetische straling vrijkomt

radioloog n
radiologistus ragiologista

radium n
radium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ra en atoomnummer 88. Wit/zilverkleurig aardalkalimetaal

radon n
radon
(scheikunde), (element) met symbool Rn en atoomnummer 86. Een kleurloos edelgas

raffinement n
argūtiae
met veel verfijning en elegantie
een sluwe maar frauduleuze berekening

raken /rakən/ v
battuo
overgankelijk een klap, schot of stoot toebrengen
agō
ergatief in een bepaalde toestand of situatie komen
stringere
overgankelijk, (figuurlijk) emoties opwekken

raket n
missile igneum
(militair) (ruimtevaart) cilindervormig projectiel dat door een naar achteren gerichte, gecontroleerde ontploffing wordt voortbewogen

raketsla n
ērūca

ram /ram/ n
aries
(dierkunde) mannelijk schaap

rammen v
arietō
overgankelijk (militair) (scheepvaart) een opzettelijke botsing op een vijandelijk schip veroorzaken
tundō
overgankelijk (militair) (in een belegering) met een zwaar voorwerp een poort of deur inslaan

ramp n
clādēs
een grote catastrofale gebeurtenis met ernstige gevolgen

rampzalig adj
calamitōsus
op een ramp uitdraaiend

rand /rɑnt/ n
finis
de buitenkant van een gebied of een ding
de bovenkant van een bak of vat

rang n
gradus

rangschikken v
discribō
overgankelijk een bepaalde volgorde in iets aanbrengen

rangtelwoord n
ordinalis
(grammatica) een telwoord dat een rangorde of volgorde aanduidt

rankheid n
gracilitās
het licht, slank, tenger en fijngebouwd zijn

rans adj
rancidus

ransuil n
axio
(uilen) bepaald soort vogel, Asio otus , met lange oorpluimen en ronde ogen die recht naar voren staan

ranzig adj
rancidus

rapport /rɑˈpɔrt/ n
auditio
een schriftelijk bericht of verslag over een gebeurtenis of toestand

rapsodie n
rhapsōdia
(muziek) (dichtkunst) een muziek of dichtwerk dat contrasterende delen bevat en toch een eenheid vormt

ras n
gens

rasp n
rādula
(gereedschap) een grofgetande vijl die wordt gebruikt om rondingen aan hout te maken

rat /rɑt/ n
mus rattus
(knaagdieren) muisachtig knaagdier uit het geslacht Rattus dat vaak gezien wordt als ongedierte

ratel n
crepitaculum
(muziekinstrument) een eenvoudige muziek- en signaalinstrument dat geluid geeft doordat bij het rondslingeren een tandrad een latje repeterend weggedrukt en laat terugvallen

ratificeren /ratifi'serə(n)/ v
ratihabeō
1. bekrachtigen van een internationaal verdrag door het nationale parlement of regering

rauw adv
crudus
ongekookt en vers

ravijn n
convallis
een diepe, steile insnijding in een terrein

reactie n
reāctiō
een actie die een gevolg is van een stimulus

reageren v
respondeō
inergatief ~ op op een nieuwe situatie actie ondernemen

realiteit n
eventus

reanimatie n
reanimatio
het reanimeren (weer tot leven wekken)

rebel /rəˈbɛl/ n
rebellis
iemand die tegen het gevestigde gezag in opstand komt

rebelleren v
rebellō

rebellie n
rebellium

rebus n
rebus
beeldraadsel

recenseren v
recenseo
overgankelijk een beoordelend verslag schrijven, meestal van een culturele gebeurtenis

recent /rəˈsɛnt/ adj
nūperus
een korte tijd geleden gebeurd of begonnen

recept n
praeceptum
(kookkunst) voorschrift voor de bereiding van een gerecht

receptie /rəˈsɛpsi/ n
ātrium
een plaats waar iemand binnenkomende gasten of klanten ontvangt

rechaud n
cremator
een voorwerp om schotels met spijzen warm te houden

rechercheur n
inquīsītor
(beroep) iemand die een politioneel onderzoek uitvoert

recht n
directus
(juridisch) het geheel van rechtsregels en instituties van het recht

rechtbank n
iudicium
(juridisch) een instelling waar rechtgesproken wordt
gerechtsgebouw

rechte klimming /ˈrɛxtə ˈklɪɯɪŋ/ n
ascensio recta
(astronomie) lengtegraad op de hemelbol: hoekafstand van een hemelobject gemeten langs de hemelequator oostwaarts vanaf het lentepunt (traditioneel in uren, minuten en seconden)

rechter /ˈrɛxtər/ n
iudex
(juridisch) (beroep) persoon die rechtspreekt, persoon die een oordeel velt

rechthoek /'rɛxtuk/ n
rectangulum
(wiskunde) een vierhoek met vier rechte hoeken

rechtmatig adj
lēgitimus
volgens het recht, de wet

rechts adj
dexter
tegenovergestelde van links

rechtsgeleerdheid n
iuris prudentia
(wetenschap) wetenschap, kennis of studie van recht

rechtspersoon /ɾɛχts.pɛɾ.soːn/ n
persona iuridica
(juridisch) een zelfstandig vermogen of een collectief met eigen autonomie dat als rechtssubject kan deelnemen aan het rechtsverkeer behept met rechten en plichten, maar zelfstandige rechtshandelingen niet kan verrichten

rechtspleging n
diciō
het voeren van een rechtszaak en het uitspreken van een vonnis; toepassing van het recht

rechtspraak n
diciō
(juridisch) is het proces waarin door een rechter een oordeel wordt gevormd over een rechtszaak

rechtswetenschap n
iuris prudentia

rechtszaak /rɛx(t)sak/ n
dica
(juridisch) een geschil dat twee of meer partijen hebben over hun rechten en dat zij aan de uitspraak van een rechter onderwerpen

rechtszitting n
actio

rechtvaardig adj
iustus
in overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigen v
iustifico
overgankelijk onderbouwen volgens bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigheid n
iūstitia
de overeenstemming met bepaalde ethische beginselen

rechtzitting n
actio

recipiënt n
receptator
(medisch) de ontvanger van bloed, weefsel of een orgaan dat van een donor afkomstig is

reciprook adj
mūtuus
(wiskunde), (natuurkunde) een dimensie bezittend die de omgekeerde is van een andere dimensie

reciproque adj
mūtuus
(wiskunde), (natuurkunde) een dimensie bezittend die de omgekeerde is van een andere dimensie

reciteren v
recitō

reclame n
prescriptio
(economie) het verstrekking van informatie over diensten en producten, en vooral ook de aanprijzing ervan, met het doel er meer van te leveren

reclameren v
conqueri
inergatief terugvorderen, opeisen (ook (juridisch))

recommanderen v
commendō

recreatie n
āvocāmentum

recruiter n
conquīsītor
(beroep) iemand die personeel werft voor een functie

redacteur n
editor
(beroep), (media) iemand die berichten verzamelt en bewerkt voor publicatie
(beroep), (media) iemand die teksten corrigeert en klaarmaakt voor publicatie

redden /ˈrɛdə(n)/ v
adiuvo
overgankelijk actie ondernemen om iets of iemand uit de moeilijkheden te halen

redding n
ademptio

rede n
causa
eloquium
een formele toespraak
statio
(scheepvaart) een ankerplaats buitengaats

redelijk adj
modicus
wat op nuchtere wijze te beredeneren is

reden /ˈre.də(n)/ n
ratiō
een motivatie door iemand bedacht of beredeneerd

redenering /ˌredəˈnɪːrɪŋ/ n
ratiocinatio
het proces waarmee men (in de logica) van een aantal argumenten, premissen of axioma's tot een standpunt of conclusie komt

redetwisten v
ambigere disputare

redmiddel /'rɛtmɪdəl/ n
emendo
iets dat men kan gebruiken om een probleem uit de wereld te helpen

reduceren /redyˈserə(n)/ v
dēdūcō
overgankelijk terugbrengen tot kleinere proporties, verminderen, inkrimpen
overgankelijk (scheikunde) het verlagen van het oxidatiegetal door het toevoegen van elektronen aan een molecuul of ion
overgankelijk (kookkunst) het verkleinen van de hoeveelheid vloeistof door het laten verdampen van vocht onder zachte verwarming

reduplicatie /redypliˈkatsi/ n
reduplicatio
(taalkunde) vorming van nieuwe woorden of zinsneden door het geheel of gedeeltelijk herhalen van een deel daarvan

ree n
caprea
m / v / o (evenhoevigen) Capreolus capreolus zoogdier uit de familie van de hertachtigen (Cervidae) voornamelijk voorkomend in Europa. In Azië leeft de verwante Siberische ree (Capreolus pygargus)

reeds adv
iam
(formeel) al

reekalf n
hinnuleus
het jong van een ree

reel n
titubō
(visserij) vismolen van een werphengel

reet n
culus
(dysfemisme) (vulgair) kont, billen, achterwerk, anus

referendum n
referendum
(politiek) een stemming over een wetsvoorstel, waarbij gestemd wordt door het volk zelf, niet door vertegenwoordigers van het volk

reflecteren v
video
overgankelijk overdrachtelijk een weerspiegeling van iets zijn

reflectie n
circumspicientia

reflex n
repercussus
(medisch), (biologie) een onwillekeurige reactie op bepaalde prikkels

reformeren v
ēmendō

regel /ˈreɣəɫ/ n
lēx
een voorschrift, richtlijn, norm, standaard

regelmaat n
frequentia
ordelijke schikking in de ruimte

regelmatig adj
legitima
aan een bepaalde regel gehoorzamend

regelmatig adv
constans
op gezette tijden

regen /reχən/ n
pluvia imber
(meteorologie) neerslag van tot druppels gecondenseerde waterdamp

regenachtig adj
imbridus
regelmatig regenend of neigend naar regen

regenboog /ˈreːχənboːx/ n
arcus arcus caelestis
een natuurfenomeen dat na regen als een verschijnende veelkleurige boog te zien is

regenbui n
imber
(meteorologie) een tijdelijke periode van regen ten gevolge van het overtrekken van een wolkenveld

regenen /ˈreɣənə(n)/ v
pluvia
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van neerslag in de vorm van waterdruppels

regenscherm n
umbraculum
(België) een paraplu

regenworm /'reɣəʋɔrm/ n
lumbricus
(wormen) benaming voor dieren uit de familie Lumbricidae , gelede borstelwormen

regenwulp n
Numenius phaeopus

regeren v
imperō
overgankelijk (regering) (politiek) het uitoefenen van de politieke macht door het uitvaardigen van wetten en instellen van organisaties met een bepaalde opdracht

regering /re.'ɣeː.rɪŋ(g)/ /rə.'ɣeː.rɪŋ/ /rə.'χɪː.rɪŋ/ n
regimen
(regering) een groep van personen die een land bestuurt, specifiek het staatshoofd en alle ministers

regicide /ˌreɣiˈsidə/ n
regicidium
een bewuste moord op een koning

regiment n
cohors

regio n
regio
een geografisch, taalkundig, cultureel, demografisch en/of institutioneel gebied met een bepaald karakter, al dan niet erkend door de officiële instanties

rei n
chorus
(verouderd) een groep of kring van personen of wezens
(dans), (muziek), (verouderd) een koor van zangers en dansers, dat vroeger met zang en dans een acte of bedrijf van een toneelstuk, afsloot

reidans n
chorea
(dans), (verouderd) de dans die in toneelstukken aan het einde van een acte of bedrijf werd gedanst, en waarbij vaak ook werd gezongen

reiger n
Ardea ardea
(roeipotigen) benaming voor ooievaarachtige watervogels uit de familie Ardeidae , met lange poten en spitse snavel

reinheid n
pūritās

reiniging /ˈrɛɪnəχɪŋ/ /ˈrɛːnəɣɪŋ/ n
februum
het schoonmaken van iets

reis /rɛɪ̯s/ n
iter
grote, lange tocht of trip

reizen /'rɛɪzən/ v
itineror
ergatief gericht onderweg zijn naar een bepaalde bestemming
inergatief ongerichte activiteit van het onderweg zijn

reiziger /ˈrɛɪzəɣər/ n
itinerator
iemand die gewoon is reizen te maken
iemand uit een familie die rondreist en zijn geld verdient op evenementen ter vermaak van mensen, bv een lid van een circus of een kermisexploitant; ook wel woonwagenbewoner.

rek n
pluteus
o (huishouden) een raamwerk bedoeld voor het bergen van vooral huishoudelijke voorwerpen

rekenen /ˈre.kə.nə(n)/ v
sumptus
inergatief in rekening brengen, factureren

rekenkunde n
arithmetica
(wiskunde) de leer van de operaties die op getallen worden uitgevoerd (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen en worteltrekken)

rekenmachine /ˈrekəmɑˌʃinə/ n
computatrum
een apparaat dat rekenkundige berekeningen kan uitvoeren

rekenraam n
scacarium
mechanisch hulpmiddel bij het rekenen en vooral het rekenonderwijs bestaande uit horizontale staven met daarop gekleurde kralen die men kan verschuiven

rekken v
prōrogō

rel /rɛl/ n
tumultus
een verstoring van de openbare orde door een menigte, meestal gepaard gaand met geweld en politieoptreden

relatief /rəlaˈtif/, /relaˈtif/ adj
relātīvus
beschouwd in vergelijking met iets anders, betrekkelijk

relativiteit n
relātīvitās

religie /rə'liɣi/ n
religio
een godsdienst

religieus /relɪˈɣɪøs/ /relɪˈʝɪøs/ adj
religiōsus
te maken hebbend met religie

reliëf n
relevium

rem n
sufflāminō
een mechanisme dat iets vertraagt of tot stilstand brengt

remedie /rəˈmedi/, /reˈmedi/ n
remedium
(medisch) een medicijn of een op genezing gerichte behandeling
(figuurlijk) iets dat iets anders corrigeert of iets schadelijks wegwerkt

remissie n
dīmissiō
(medisch) tijdelijke vermindering of verdwijning van ziekteverschijnselen

remmen /'rɛmə(n)/ v
sufflāminō
snelheid doen verminderen

rendabel adj
lucrativus
als iets meer baten dan kosten heeft

rendier n
tarandrus
(evenhoevigen) Rangifer tarandus , een hertachtig zoogdier met een breed uitlopend gewei

renium n
rhenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Re en atoomnummer 75. Het is een grijswit overgangsmetaal

rennen n
currere
(sport) (meestal in meevoud) een snelheidsproef op de weg of in het terrein

renovatie n
renovātiō

renoveren /rənoˈverə(n)/ v
renovo
overgankelijk opknappen, repareren, vernieuwen

rente n
faenus
(financieel) op geregelde tijden te betalen geldbedrag voor het vruchtgebruik van een geleende som geld

rentmeester n
baiulus

repareren v
reficiō
overgankelijk iets weer in werkende staat brengen

reproduceren v
fructus

reptiel /rɛp'til/ n
reptilia
(reptielen) een koudbloedig, kruipend gewerveld dier met meestal vier poten en een schubbenhuid

republiek /repʏˈbliːk/ n
res publica respublica
(regering) staatsvorm waarbij het staatshoofd voor een aantal jaren verkozen of benoemd wordt

repulsief adj
taeter

requiem n
missa pro defunctis
mis opgedragen voor een overledene

resistantie n
resistentia electrica

resistentie n
resistantia

resolutie n
scītum
(informatica) scheidend vermogen, (aantal eenheden per lengte-eenheid, pixeldichtheid)

resoneren v
canō

respect /rɛsˈpɛkt/ n
caeremonia
gevoel van bewondering op geestelijk en zedelijk vlak
erkenning

respectabel adj
reverendus
eerbiedwaardig

respecteren v
honōrō

respons n
responsum
antwoord (op een vraag)
reactie (op een prikkel)
in een onderzoek: deel van de steekproef dat meewerkt en data produceert

ressort n
ager
o rechtsgebied met een zekere geografische uitbreiding

rest /rɛst/ n
reliquum
wie of wat er overblijft

restaurant n
caupona

restaurateur n
restaurator
(kunst) (beroep) iemand die kunstwerken restaureert

restauratie n
reductiō
het minitieus herstellen van een voorwerp van kunstzinnig of historisch belang

resteren /rɛstɪːrə(n)/ v
maneo
~ van: ergens van overblijven

resterend adj
cēterus
nog aanwezig zijn

restoren v
restaurare
2.vergoeden van een schade

resultaat /rezɵl'tat/ n
eventus
een uitkomst

resulterend adj
consequens
ergens uit voortvloeiend; betreffende het gevolg van iets

retourneren /rəturˈnerən/ v
fructus
1. iets of iemand naar het punt van vertrek terugbrengen of terugzenden

retributie /retri'byti/ n
canon
(juridisch, Nederland) vergoeding die de opstaller aan de grondeigenaar op al dan niet regelmatig terugkerende tijdstippen moet betalen

reuk n
odor
(biologie) geur
(biologie) gewaarwording van geur via de neus

reus /røs/ n
gigas
een buitengewoon grote man

reusachtig adj
ingens
zeer groot
giganteus
in zeer hoge mate, enorm

reuzegroot adj
immanis

reuzel n
arvina
(voeding) verkregen door uitsmelting van varkensvet (wikidata: reuzel )

reuzengroot adj
immanis

reuzenpanda n
panda maior
(roofdieren) Ailuropoda melanoleuca , een beer die leeft in de hooggelegen hellingen van berggebieden in centraal China

reuzenpompoen n
cucurbita
(bloemplanten) een eenjarige plant Cucurbita maxima uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae ) die afstamt van de wilde, in Zuid-Amerika voorkomende Cucurbita andreana. De soort verschilt van de andere pompoensoorten in de bijna ronde, bij de vruchtaanzet niet verbrede vruchtstelen en door vezelvrij, bij het koken uiteenvallend vruchtvlees. Deze soort heeft minder warmte nodig en kan daarom ook in gematigde klimaten als zomervrucht worden geteeldCucurbitaceae (wikidata: reuzenpompoen )

revalidatie n
rehabilitatio
(medisch) geheel van medische en sociale maatregelen, die ten doel hebben de validiteit van patiënten zover mogelijk te herstellen

revelatie n
revelatio
ontdekking, openbaring, onthulling

revenu n
vectigal
dat wat aan geld binnenkomt na het leveren van goederen, diensten of om andere redenen

revideren v
recenseo
1. nakijken en herstellen

reviseren v
experior
1.

revisor n
audītor

revolutie /revol'yʦi/ n
res novae revolutio
een omwenteling in de politieke machtsverhoudingen
een omwenteling in andere zin

revue n
recenseo
(kritisch) tijdschrift, weekblad

reïncarnatie n
reincarnatio

rib /rɪp/ n
costa
(anatomie) elk van de platte, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten

ribbe n
statūmen
(anatomie) een van de platte, dunne, boogvormige beenderen die de borstkas omsluiten

ribbel /ˈrɪbəl/ n
statūmen
smalle verhoging aan een voorwerp

ribonucleïnezuur n
acidum ribonucleicum

richting /ˈrɪxtɪŋ/ /ˈrɪχtɪŋ/ preposition
directio
de kant op van, in de richting van

ridder n
eques
(beroep) (geschiedenis), (adel) oorspronkelijk een bereden en bepantserde ruiter die de ridderslag ontvangen had

riek n
furcilla
(gereedschap) een handwerktuig voor het verplaatsen van bladeren, gras of gewied materiaal in de vorm van een grote vork met smalle tanden

riem /rim/ n
balteus
band van leer of een vergelijkbaar sterk en soepel materiaal
remus
steel met een blad, bestemd om een vaartuig voort te bewegen door het blad in het water te steken en het weg te duwen

riet /rit/ n
harundō
(plantkunde) Phragmites australis , een plantensoort uit de grassen met een stevige stengel die langs het water voorkomt
(muziek) een uit bamboe vervaardigd onderdeel van een muziekinstrument uit de rietblazers

rieten /ˈri.tə(n)/ adj
arundineus harundineus
gemaakt van riet

rietje /ˈri.cə/ n
stipula
(huishouden) dun drinkbuisje, pijpenstrootje

rietsuiker n
saccharum
(voeding) suiker, verkregen uit het sap van suikerriet

rietzanger n
Acrocephalus schoenobaenus

rigiditeit n
rigor
(medisch) stijfheid, onbuigzaamheid

rij /rɛɪ̯/ /rɛː/ n
seriēs
geordende opstelling van een aantal eenheden in één richting
-ae
(wiskunde) een opeenvolging van elementen

rijbewijs /ˈrɛɪ̯bəˌwɛɪ̯s/ /ˈrɛɪ̯bəˌʋɛɪ̯s/ /ˈrɛːbəˌβ̞ɛːs/ n
diploma gubernationis
(verkeer) een officieel document waarmee de bezitter bevoegd is om een motorvoertuig te besturen

rijden /ˈrɛɪ̯də(n)/ /ˈrɛːdə(n)/ v
currere
ergatief zich verplaatsen met behulp van een voertuig
overgankelijk iemand met een voertuig ergens heen brengen
caballico
zich voortbewegen op een rijdier (bijv. een paard)

rijk /rɛɪ̯k/ /rɛːk/ adj
dives
(persoon) veel geld en/of eigendommen hebbend

rijkdom n
dīvitiae
(economie) het bezitten van veel geld en goud

rijkelijk adv
dives
1. overvloedig, niet nauw rekenend

rijkheid n
divitiae
overvloed

rijknecht n
agāsō
(beroep) iemand die paarden verzorgt en erop rijdt

rijm n
pruina
(meteorologie) (Belgisch-Nederlands) rijp, aangevroren dauw of mist
homoeoteleuton
(dichtkunst) een vers waarvan een regel eindigt in een woord dat klankverwantschap vertoont met het einde van een andere regel

rijnwijn n
vinum Rhenanum
(drinken) Duitse wijn uit de Rijnstreek

rijp adj
maturus
de eetbare toestand bereikt hebbend

rijp n
pruina
(meteorologie) (Nederlands-Nederlands) rijm, aangevroren dauw of mist

rijpelijk adv
nōminātim
met voldoende ernst, zorgvuldigheid en aandacht

rijpen /'rɛɪpən/ v
mātūrescō
rijp worden

rijshout n
ramale

rijst /rɛi̯st/ n
oryza
(graan) (voeding) graan van het geslacht Oryza

rijten v
lacerare
overgankelijk met een scheurende beweging uit elkaar trekken

rijtuig n
ursa
(verkeer) een van de wagens van trein of tram, treinwagon, tramwagon

rijven v
inclinatitas
harken, bij elkaar halen, opruimen

rijzen v
ascendo
ergatief opstijgen, opgaan
ergatief (kookkunst) (van brood of beslag) uitzetten en luchtig worden

rillen v
horreo

rillend adj
tremor
een bibberende beweging maken tegen de kou

rimmen v
anilingus
2. de anus van de partner likken met de tong

rimpel n
rūga
een oppervlakkige vouw of golving, in het bijzonder van de menselijke huid

ring n
ānulus
(sieraden) een cirkelvormig sieraad voor om de vinger
een cirkelvormig voorwerp.
(sport) een plaats waar gestreden wordt
(verkeer) een rondweg.

ringvinger n
digitus annularis
(anatomie) vierde vinger, gelegen tussen de pink en de middelvinger, waaraan normaliter ringen worden gedragen

riool /riol/ n
cloāca
een vaak ondergronds kanaal voor de afvoer van drek en ander afvalwater

risico n
perīculum
een kans op gevaar of schade

rit /rɪt/ n
viaticus
m een korte reis te paard, op een fiets of in een voertuig

ritme n
rhythmus
(muziek) een zich in de tijd herhalend patroon van geluiden

rituaal n
rītuālis

ritueel adj
caerimōnia

ritus n
caerimōnia

rivier /riːˈviːr/ n
flumen fluvius amnis
(geologie) een natuurlijke waterstroom

riviergrondel n
gobius
(straalvinnigen) bepaald soort slanke eetbare Euraziatisch zoetwatervis, Gobio gobio uit de karperachtigen, die tot 20 cm lang wordt; een bodembewoner met een baarddraad in elke mondhoek

rivierkreeft n
cancer
(kreeftachtigen) een soort kreeft die in riviertjes leeft

rob /rɔp/ n
phoca

robijn n
rubinus

robot /ˈro.bɔt/ n
robotum
(techniek) een machine die beschikt over een stoffelijke vorm ('lichaam') en een beslissingsmodel (programma)

robuust /roˈbyst/ adj
rōbustus

rode wijn n
vinum rubrum
(oenologie), (drinken) een alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van rode druiven

rodehond /ˌro.də.ˈhɔnt/ n
rosolea
(medisch) een infectieziekte waarbij het gehele lichaam met rode plekken en bulten bedekt is

rodium n
rhodium
(scheikunde), (element) chemisch element met symbool Rh en atoomnummer 45.Het is een zilverwit overgangsmetaal

roede n
virga
holle of massieve (metalen) staaf

roedel n
convāsō
een groep honden, wolven, herten of ook gemzen waar een sterke hiërarchie heerst

roeien v
remigare
ergatief, (scheepvaart) zich met behulp van roeispanen in een boot ergens begeven

roeier n
remex
(scheepvaart), (sport) iemand die roeit

roeiriem n
rēmus
lange ronde stok met verbreed uiteinde dat de roeier gebruikt om een roeiboot voort te bewegen

roek n
graculus
(zangvogels) bepaalde soort kraaiachtige vogel, Corvus frugilegus

roekeloos adj
incautus
overmoedig, zonder zorg over de gevolgen of het gevaar van een handeling

roem n
gloria
eer, vermaardheid

roentgenium n
roentgenium

roep /rup/ n
fletus
een vrij harde klank geproduceerd met stemgeluid
celebritas
faam, reputatie

roepen /'ru.pə(n)/ v
appellare
overgankelijk met verheffing van stem de aandacht van iemand trachten te verkrijgen

roeping /'rupɪŋ/ n
provocatio
een taak waarvoor een persoon zich verplicht voelt, vaak met religieuze invloed

roer n
gubernāculum
vlak waarmee de besturing van een schip of een vliegtuig geregeld wordt

roeren v
commoveō
overgankelijk een vloeistof met een spaan in ronde beweging brengen
wederkerend: zich ~: in opstand komen
clīvus
wederkerend: zich ~: geluid (herrie) maken

roerganger n
gubernātor
(scheepvaart) degene die aan het roer staat

roes /rus/ n
ebrietas

roest /rust/ n
ferrugo
m of o (metallurgie) een rood- of bruingele bedekking aan de oppervlakte van ijzer die ontstaat door aantasting door de zuurstof van de lucht
(jachttaal) m uitwerpselen van met name patrijzen bij hoopjes, bij de gulplaats

roesten /'rustə(n)/ v
robigino
het langzaam oxideren van ijzerhoudende materialen
door roest vast gaan zitten

roestig adj
aerūginōsus

roet /rut/ n
fuligo
koolstofneerslag die ontstaat door onvolledige verbanding van koolstofhoudende stoffen

roeterig adj
cācabātus
lijkend op, of eigenschappen hebbend van roet

roezemoezig adj
sonābilis
niet helemaal stil

rog n
raia
(kraakbeenvissen) benaming voor brede, platte vissen met een smalle staart uit de superorde Rajomorphii

rogge n
secale
(plantkunde) (enige) graansoort van het geslacht Secale , te weten Secale cereale die vooral geteeld wordt om er roggebrood en ontbijtkoek van te maken. In Ierland en de Verenigde Staten ook voor de productie van whisky (wikidata: rogge )

rokade n
adrochatio
(schaak) zet in een schaakspel waarbij de koning en een toren van plaats ten opzichte van elkaar veranderen

roken /ˈroːkə(n)/ v
fumare
rook afgeven
een genotsmiddel, voornamelijk tabak, nuttigen door het inhaleren van de rook ervan
(m.b.t. rauwe vis of rauw vlees) conserveren door langdurige blootstelling aan rook.

rokkenjager n
femellarius

rol n
biblus
een rond een spil gewonden lange strook papier of stof

rollen v
roto
zich wentelend over een oppervlak bewegen

rolstoel n
sella rotalis
(medisch) vervoermiddel voor mensen die slecht ter been zijn

roltrap n
scalae volubiles
systeem voor het vervoeren van personen tussen twee etages, bestaande uit een trap met omhoog- of omlaagschuivende treden

rolverdeling n
iactus
de verdeling van de rollen in een toneelstuk of in het maatschappelijke leven

roman n
mythistoria
(letterkunde) een lang soort verhaal in boekvorm

romance n
fābula
een romantische liefdesgeschiedenis
(muziek) een aandoenlijk lied
(letterkunde) een aandoenlijk gedicht

rommel /ˈrɔməl/ n
eiectamenta

romp n
truncus
(anatomie) het lichaam van een mens of dier zonder ledematen, kop of staart

rond adj
rotundus
cirkelvormig.

rondcirkelen v
circulum
1.

ronddraaien /rɔntˈdrajə(n)/ v
gyrare
ergatief een cirkelvormige beweging maken

rondhangen v
moror
inergatief op een plaats langdurig verblijven zonder iets te doen te hebben

rondkruipen v
serpō
1. zich ongericht kruipend voortbewegen

rondleider n
dērigō
(beroep) iemand die mensen langs verschillende bezienswaardigheden leidt en over die bezienswaardigheden uitleg geeft

rondom preposition
circa
in de buurt van, ongeveer tijdens
een plaats omcirkelend
betrekking hebbend op iets

rondreizen /rɔntˈrɛɪzən/ v
viare
inergatief naar vele plaatsen onderweg zijn

rondtrekken /'rɔntrɛkə(n)/ v
errō
inergatief zonder duidelijk doel van de ene plaats naar de andere gaan

ronduit adv
apertē

rondvertellen /'rɔntfərtɛlə(n)/ v
dicere
1.

rondweg /ˈrɔntwɛx/ adv
apertē
zonder omwegen; zonder er doekjes om te winden

rood /rod/ /rot/ adj
ruber rufus russus
(kleur) de kleur rood hebbend

rood /rod/ /rot/ n
ruber russus
o (kleur) primaire kleur zoals die van licht met een golflengte tussen de ca. 620 en 740 nm

rood peperboompje n
mezereon
(bloemplanten) bepaald soort struik, Daphne mezereum

roodachtig adj
rubellus

roodborstje n
crythacus
(zangvogels) bepaald soort vrij gedrongen vogeltje met opvallende bruinrode keel, Erithacus rubecula

roodharig adj
rufa
met rood gekleurde haren

roodnek n
ruricola

roodpootvalk n
falco vespertinus
(valkachtigen) Falco vespertinus een vrij kleine valkensoort van Oost-Europa en Azië

roofblei n
aspis
(straalvinnigen) exotische roof- en zoetwatervis die voorkomt in de wateren van de Benelux, Leuciscus aspius

roofdier /ˈrovdir/ n
praedator
(dierkunde) dier dat zijn prooi bejaagt en doodt

rooien /'rojən/ v
ērādīcō
overgankelijk van een oogst, bomen uit de grond halen

rook /roːk/ n
fumus
een zichtbaar mengsel van gassen, dampen en fijne vaste deeltjes dat bij verbranding opstijgt

room n
cramum
(voeding) vette delen van melk waarvan boter gemaakt kan wordenRoom wordt, wanneer gezoet, gebruikt bij het vervaardigen van slagroom, voor het decoreren van gebak en bij het vullen van bonbons

roos /roːs/ n
rosa
(plantkunde) plant met doornen op de stengel van het geslacht Rosa
kleine cirkelvormige middensectie van een schietschijf
aandoening van de hoofdhuid die schilfers veroorzaakt

rooster /ˈrostər/ n
transenna
toestel om te roosteren
cancelli
(kristallografie) een structuur met translatiesymmetrie, gewoonlijk in drie dimensies

roosteren v
assō
overgankelijk, (kookkunst) in de gloed van een vuur of andere warmtebron gaar laten worden

roskammen v
agāsō
overgankelijk een paard met borstel en kam reinigen

rotatie n
rotatio

rotonde n
tholus
(bouwkunde) een rond gebouw

rots n
saxum
een grote ruwe steen

rotspunt n
cacūmen
een natuurlijk, stenen uitsteeksel

rotsspleet n
bifidus
nauwe kloof in een rots

rotte n
rotta

rotten v
putrefaciō
ergatief, absoluut een proces van fermentatie ondergaan

rotting n
cariēs
v: aantasting door bacteriële groei

rotzak n
defector
(scheldwoord) iemand die zich eropuit is anderen ergernis te bezorgen

roulatie n
nūndinor

route /ˈru.tә/ n
via

rouw /ra<sup>ʊ</sup>/ /rʌʊβ̞/ /rʌːβ̞/ n
luctus
grote smart of droefenis na een verlies

rouwen /rʌʊβ̞ə(n)/ /rʌːβ̞ə(n)/ v
lūgeō
inergatief de emotionele nasleep van het overlijden van een geliefd persoon

rover n
despoliator
(juridisch) iemand die door geweldpleging iemand besteelt

royaal /roˈjal/ adj
generōsus
vrijgevig en gul zoals het een koning betamen zou

royeren /roˈjerə(n)/ v
missio

roze /roːzə/ /rɔːs/ /rɔːzə/ adj
roseus
(kleur) de kleur roze hebbend

rozemarijn n
Rosmarinus officinalis
(kruid) de, verse of gedroogde, bladen van Rosmarinus officinalis worden gebruikt om gerechten te kruiden

rozenbed n
rosētum
een bloemperk bestaand uit rozen

rozenbottel n
fructus cynosbati
(fruit), de vrucht van de roos

rozenkrans n
rosarium
een gebedssnoer met 55 kralen. Bij 5 kralen wordt het "onze vader" en bij 50 het "weesgegroet" gebeden

rozentuin n
rosārium
tuin met voornamelijk rozen

rozijn n
passa
(voeding) kleine gedroogde vruchtjes van Vitis vinifera

rubber /ˈrɵ.bər/ n
gumma

rubidium n
rubidium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rb en atoomnummer 37. Het is een zilverwit alkalimetaal

rucola n
ērūca
(bloemplanten) eenjarige plant Eruca sativa die behoort tot de Kruisbloemenfamilie (Cruciferae ) (wikidata: rucola )
(groente) bladeren van Eruca sativa met een nootachtige smaak (wikidata: rucola )

rug /rɵx/ n
dorsum tergum
(anatomie) zijde van de romp tegenover de buik en borst gelegen; bij mensen aan de achterzijde en bij andere dieren aan de bovenzijde gelegen

ruggengraat n
columna vertebralis

ruggenmerg n
medulla spinalis

rugwervel n
vertebra
(anatomie) een van de botten die samen de ruggengraat vormen

rugzak n
sacciperium dorsale

rugzijde /ˈrʌɣzɛidә/ n
dorsum

ruif n
iacea
(veeteelt) houten of ijzeren traliewerk als voederrek voor de dieren

ruigheid /ˈrœyxˌhɛit/ n
asperitās
het onregelmatig en wild begroeid zijn; onbewerkt

ruiken /rœʏkə(n)/ /rœːkə(n)/ v
adolēre
absoluut ~ naar een bepaalde geur verspreiden die met de neus waargenomen kan worden

ruiker n
fasciculus florum
een boeket

ruim /rœy̯m/ adj
commodus
van grote omvang of uitgestrektheid

ruim /rœy̯m/ n
caverna navigii
(scheepvaart) de laadruimte van een schip

ruimhartigheid n
generōsitas
het geneigd zijn om met gulheid te geven

ruimschoots adj
magnus
meer dan voldoende

ruimschoots adv
affatim
op meer dan voldoende wijze

ruimte n
spatium
(natuurkunde) (astronomie) heelal, universum

ruimteschip n
navis sideralis
(verkeer) vaartuig geschikt om zich buiten de aardse atmosfeer te begeven

ruimtestation n
statiō spatiālis

ruimteveer n
navicula sideralis

ruin /rœʏn/ n
cabo
(paardrijden) gecastreerde hengst

ruit n
vitrum
(techniek), (bouwkunde) lucht- en waterdichte, maar lichtdoorlatende glasplaat als afsluiting van een venster
rhombus
(wiskunde) vierhoek waarvan de zijden gelijk in lengte zijn
diamantis
(spel) figuur uit een kaartspel, ♦

ruiter n
eques
(persoon) de berijder van een rijdier, meestal een paard
iets wat ergens op zit en er boven uit steekt

ruiterij n
equitatus

rul adj
difficilis

rum n
rhomium
(drinken) een sterkedrank die bereid wordt uit het sap van suikerriet

rumoerig adj
sonābilis

rund /rʏnd/ /rʏnt/ n
bos
(evenhoevigen) (veeteelt) holhoornig en herkauwend zoogdier, Bos taurus , dat vaak gehouden wordt voor zijn melk en vlees of als trekdier, de gedomesticeerde afstammeling van de sinds de middeleeuwen uitgestorven oeros (Bos primigenius )

rundvlees /ˈrʏntfleːs/ n
būbula
(voeding) het vlees van een volwassen rund

rune /ˈrynə/ n
runa
een schriftteken van het Oud-Germaanse alfabet

rups n
eruca
(vlinders) langgerekte, wormachtige larve van de vlinder en de mot, die raspende kaken, korte voelsprieten, drie paar echte poten, meerdere paren propoten en vaak fijne stekels of afstekende haren heeft en een vraatzuchtige eter is

ruptuur n
ruptura
(medisch) verscheuring

rus /'rʏs/ n
iuncus
(bloemplanten) een geslacht Juncus van planten uit de russenfamilie (Juncaceae ). De planten lijken oppervlakkig gezien op grassen

rust /rɵst/ n
imperturbatio
een tijdloze toestand van kalmte en beheersing die niet wordt verstoord door onverwachte bewegingen of geluiden, en die geen bedreigingen kent
requiēs
(techniek) een steunpunt voor hand of voet
een tijdelijke toestand van ontspanning en herstel na arbeid, moeite of inspanning
een periode van weinig of geen activiteit, van ontspanning, bezinning en herstel
(muziek) een moment of periode in een muziekstuk waarin één of meer instrumenten geluidloos zijn

rustbank n
exedrium
een meubelstuk waarop men kan zitten en liggen om uit te rusten

rusten v
jaceō
werk of andere activiteit staken om het lichaam in staat te stellen weer op krachten te komen

rustig adj
tranquillus
kalm, weinig sensorische prikkels creërend

ruthenium n
ruthenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ru en atoomnummer 44. Het is een zilverwit overgangsmetaal

rutherfordium n
rutherfordium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rf en atoomnummer 104. Het is een vermoedelijk grijs of zilverkleurig overgangsmetaal

ruw adj
asper
oneffen, niet glad
grof, onbesuisd

ruwweg adv
asperē
onprecies, niet verfijnd, maar goed bij benadering

ruzie /ˈryzi/ n
turbellae
toestand waarin men in conflict is met anderen

ruziën v
altercatio
inergatief ruzie maken.

ruïne /ryˈinə/ n
cinis
een zeer vervallen gebouw

ruïneren /ˌryiˈnerə(n)/ v
annihilare annullare
overgankelijk helemaal kapotmaken

röntgenium n
roentgenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Rg en atoomnummer 111. Het is een overgangsmetaal

saai /saɪ̯/ /saːɪ̯/ adj
taediōsus
oninteressant, eentonig

sabbat /ˈsɑbɑt/ n
Hērōdis diēs

sabbatdag n
diēs Sabbatī
(religie) de rustdag voor de joden op zaterdag, de rustdag voor de christenen op zondag

sacharose n
saccharosum
(scheikunde), (voeding) een disacharide, bestaande uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker).

sacrament n
sacramentum
(religie) ritueel of teken in de christelijke kerk, door Jezus ingesteld, waardoor Gods genade wordt doorgegeven

sacristie n
sacristia
een ruimte in een rooms-katholieke kerk, waarin men alles bewaart dat nodig kan zijn om een kerkdienst te houden

sadducees /sɑdyˈses/ adj
Saddūcaeus
(Jiddisch-Hebreeuws) van of betreffende de sadduceeën

sadduceeër /sɑdyˈsejər/ n
Saddūcaeus
(Jiddisch-Hebreeuws) een van de sadduceeën

saffier n
sapphīrus
o (mineraal) een kostbare, transparante blauwe edelsteensoort die een variant is van korund (α-Al2O3)

saffraan n
safranum
(specerij) specerij bereid uit de saffraankrokus Crocus sativus

sage /ˈsaɣə/ n
saga

sake n
gratia
(drinken) Japanse alcoholische drank, die onder andere wordt gemaakt van rijst

salade n
acetaria

salamander n
salamandra
(dierkunde) benaming voor dieren uit de orde Caudata , die met vier poten en een grote staat wel op hagedissen lijken, maar daarvan verschillen door een gladde huid, zonder schubben of haren

salami /ˈsalami/ n
salsamentum
een gekruid soort worst oorspronkelijk uit Italië afkomstig

salaris n
manū̆pretium
regelmatige, meestal maandelijkse beloning voor werk verricht in een werkverband

salariëring n
manūpretium
het betalen van loon voor gedane arbeid, de hoogte van het loon dat men ontvangt of uitbetaalt

saletjonker n
formaster

salie n
salvia
(medisch) (Suriname) gehalte van hemoglobine in het bloed

salon n
exedrium

salueren v
salutare

samarium n
samarium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sm en atoomnummer 62. Het is een zilverwit lanthanide

samen adv
una

samenhangen /ˈsamə(n)ˌhɑŋə(n)/ v
cohaerere
absoluut in onderling verband met elkaar staan

samenklinken v
concino
(muziek) onovergankelijk harmoniëren

samenkomen v
coeō
ergatief bij elkaar verzamelen

samenleving /'samənlevɪŋ/ n
societās
een bevolking die een sociaal geheel vormt

samenstellen v
compingō
overgankelijk meerdere uitgekozen zaken tot een geheel maken

samenstelling n
compositio
de onderdelen waaruit iets bestaat
compositum
(taalkunde) een woord dat gevormd is door twee of meer onafhankelijke woorden aan elkaar te koppelen

samentrekken v
contrahō
ergatief in elkaar trekken
accumulō
overgankelijk bij elkaar brengen

samenvatting /ˈsaːməvɑtɪŋ/ n
breviārium
een beknopte beschrijving van een inhoud

samenzweren /ˈsamə(n)ˌzʋɪːrə(n)/ v
coniūrō
inergatief geheimelijk met anderen samenwerken ten nadele van een derde partij

samoerai /ˈsɑmuˌrɑɪ/ n
samurai
een lid van de vroegere Japanse krijgsstand

sandaal /sɑnˈdal/ n
crepida
(schoeisel) schoeisel dat bestaat uit een zool met banden

sanitair adj
saniter
met betrekking tot de gezondheid (en verzorging van) (het lichaam)

sap n
cremor
(drinken) vloeibare substantie (vocht) meestal afkomstig van planten en dan vaak gebruikt om te drinken

sappig adj
sūcidus
vol met sap

sarcasme n
dicācitās
bittere, bijtende spot

sarcofaag /sɑr.ko.ˈfax/ n
sarcophagus
een stenen doodskist

sarcoom n
sarcoma

sarcopenie n
sarcopenia
(medisch) lage spiermassa en daardoor verminderde spierkracht als gevolg van ouder worden, immobiliteit en leefstijl, dieet of ziekte

sardien n
sarda
(straalvinnigen) klein zilverkleurig haringachtig visje, Sardina pilchardus

sardine n
sardina
(straalvinnigen) bepaald soort vis Sardina pilchardus , uit de familie van haringen (Clupeidae ), orde haringachtigen (Clupeiformes ), die voorkomt in het noordoosten en het oosten van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee (wikidata: sardine )

sarin /saˈrin/ n
sarinum
organofosforverbinding, een van de gevaarlijkste zenuwgassen

sarren /'sɑrən/ v
oblātrārtrix
overgankelijk voortdurend lastig vallen

satire n
satura

sauna /'saʊna/ n
sūdātōrium
een ruimte waarvan de temperatuur verhoogd wordt, zodat het lichaam begint te zweten (een zweetbad)

saus /sɑu̯s/ n
embamma
(voeding) een vloeibare substantie die meestal over een gerecht wordt gedaan of ernaast wordt gegeten voor extra smaak

savooiekool n
brassica oleracea sabauda
(groente) (gebobbelde) bladeren van de kool Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda , voornamelijk beschikbaar in de winter (wikidata: savooiekool ) (wikidata: savooiekool )

saxofoon /sɑkso'fon/ n
saxophonum
(muziekinstrument) een houtblaasinstrument met een enkelriet

scabreus adj
scabrōsus
niet zoals het hoort volgens de goede (seksuele) zeden

scalpel n
scalpellum
een bijzonder scherp, na gebruik weg te gooien mesje dat o.a. gebruikt wordt bij medische operaties

scanderen /skɑn.ˈdeː.rə(n)/ /skɑn.ˈdɪː.rə(n)/ v
percurro
overgankelijk [een Latijns of Grieks vers] ritmisch declameren met één sterke nadruk per versvoet

scandium n
scandium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sc en atoomnummer 21. Het is een zilverwit overgangsmetaal

scanner n
sarotis

scepter n
sceptrum
sierlijk bewerkte staf, symbool voor het gezag van een regerende vorst

scepticisme n
scepticismus
de filosofische leer die twijfelt of de mens de waarheid wel kan kennen

sceptisch /ˈskɛptɪs/ adj
scepticus
geneigd tot twijfel

schaaf n
plāna
(gereedschap) een werktuig om hout glad, vlak of dunner te maken#:*Het werken met een schaaf geeft veel houtkrullen als afval.

schaafwond n
annullare

schaak n
latrunculorum lusus
het schaakspel als zodanig

schaakbord /ˈsxagbɔrt/ /ˈsχagbɔrt/ n
scaccarium
(schaak) een vierkant bord met 64 donkere en lichte vakjes waarop schaak gespeeld wordt

schaakmat adv
latrunculusque matum

schaakspel n
latrunculorum lusus
(sport), (schaak) een spel met verschillende stukken op een schaakbord

schaakstuk /ˈsxakstʌk/ n
latro
een onderdeel van het schaken dat over het schaakbord bewogen wordt

schaal n
scutra
voorwerp met open bovenzijde waar men iets kan inleggen
putāmen
buitenkant van een ei of vrucht
ascendō
verhouding van de grootte tussen een model en een echt voorwerp
bepaalde ijking op een grafiek, as of eenheid

schaaldier /sxaːldir/ n
crustata
(kreeftachtigen) een dier met een schaal als uitwendig skelet

schaambeen n
os pubis
(anatomie) deel van het skelet dat het voorste deel van het heupbeen vormt

schaamstreek n
pubes
(anatomie) het deel van het menselijk lichaam waar zich de liezen en geslachtsorganen bevinden

schaamte /'sxa:m.tə/ n
opprobrium
een gevoel dat iemand de neiging geeft zich te verbergen voor anderen

schaap n
ovis
(evenhoevigen) Ovis aries , een holhoornige herkauwer waarvan de gedomesticeerde soort wol levert

schaapherder n
pastor

schaapskooi n
bercāria
een potstal voor schapen die dient als onderkomen voor de schapen maar ook voor het verzamelen van mest voor het vruchtbaar maken van de heide

schaar n
forfex axitra axicia
(gereedschap) knipwerktuig waarbij een tweetal langs elkaar snijdende messen een rechte of strakke snede maakt

schaars /sxars/ adj
rārē
weinig in aantal of hoeveelheid

schaarste /'sxarstə/ n
paucitās
(economie) tijd waarin het aanbod van iets veel lager is dan de vraag

schade /ˈsxadə/ n
noxa
geheel van beschadigingen

schadeloosstellen v
tueor
1. zorgen dat een geleden nadeel zoveel mogelijk hersteld of vergoed wordt

schaden /sxadə/ v
noceō
overgankelijk iets of iemand schade toebrengen

schaduw /ˈsxaː.dyu̯/ n
umbra
slechts door indirect zonlicht beschenen oppervlak

schaduwrijk adj
anceps
met veel schaduw (door de aanwezigheid van veel bomen)

schakeling n
ambitus

schamperheid n
reiciō
de mate waarin men beledigend en honend is

schandaal n
res insignis infamiae
een zaak die iemand in opspraak brengt en waarvan mensen schande spreken

schande n
dēdecus
iets wat bij het publiek minachting oproept, iets oneervols

schandpaal n
patibulum
(geschiedenis) een paal op een plein, waaraan mensen bij wijze van straf werden vastgemaakt om vernederd te worden door de omstanders

schap n
loculamentum
een plank om iets op te zetten

schapenkop n
buccō
(pejoratief) dom en onnozel persoon

schapenstal n
bercāria
(landbouw) (bouwkunde) verblijf voor schapen Ovis aries die als kleinvee worden gehouden

schapenvlees n
ovilla
(voeding) het vlees van een schaap

scharlakenrood adj
coccinus

scharnier /sxɑrˈnir/ n
cardō
een draaibaar verbindingsstuk tussen twee voorwerpen

schat n
thesaurus
verzamelde rijkdom

schattebout n
corculum

schatten /'sxɑtə(n)/ /'sχɑtə(n)/ v
aestimō
overgankelijk naar waarde ~: op prijs stellen
aestimare
(statistiek) : vanuit een beperkte steekproef een getalswaarde bepalen die een parameter van de verdeling ervan zo goed mogelijk benadert

schattig adj
pulcher
(informeel) leuk, aardig, enig

schatting n
observantia
(statistiek) onnauwkeurige meting

schavot n
patibulum
(juridisch) een stellage [1] voorzien van een galg of een valbijl waar veroordeelden terechtgesteld worden/werden

schede n
vagina
(militair) een houder waarin men een zwaard of mes kan steken

schedel /'sχedəl/ n
calva cranium

scheef /sxeːf/ adj
camur
niet recht, niet onder een rechte hoek

scheen n
crus
(anatomie) voorkant van het onderbeen van de mens tussen de knie en de enkel

scheenbeen /ˈsxenben/ n
tibia

scheepsbeschuit n
panis militaris
hard en droog beschuit dat lang bewaard kan worden en daarom zeer geschikt is voor zeereizen

scheepslading n
gravĭdus
de goederen die in het ruim van een vrachtschip vervoerd worden

scheepsvolk n
nautae
de bemanning van een schip

scheepvaart n
navigātio
(verkeer) het verkeer op het water

scheerapparaat n
rasorium

scheermes /sxeːrmɛs/ /sχɪːrmɛs/ n
rasorium
een bijzonder scherp mes waarmee men zich kan scheren

scheet /sxet/ /sχet/ n
flātulentia
gasontlading uit de darm

scheiding n
dissociatio
het uiteenhalen van iets in zijn onderdelen
de lijn aan weerszijden waarvan haar naar de ene of de andere kant valt, de haarscheiding
diverto
het verbreken van een huwelijk

scheidsrechter /'sxɛɪtsrɛxtər/ n
disceptātor
(sport) iemand die bij wedstrijden het toezicht houdt op de naleving van de spelregels

scheikunde n
chemia
(wetenschap) wetenschap die zich bezig houdt met de studie van de samenstelling en de bouw van de stoffen, de chemische veranderingen die plaats vinden onder bepaalde omstandigheden en de wetmatigheden die daaruit voort vloeien

scheikundig adj
chemicus
dat wat tot de scheikunde behoort, volgens de scheikunde

scheikundige n
chemicus

schel adj
strīdulus

schelden /sxɛldə(n)/ v
iurare
inergatief krenkende of beledigende woorden uitspreken op heftige of ruwe toon

scheldwoord /'sxɛltwoːrt/ n
peiorativus
een term die bedoeld is om iets of iemand te beledigen

schelen v
intersum
een verschil maken

schelf n
sublica

schelpzand n
scopulus
zand gemaakt van het gruis van schelpen

schema n
contechnor

schemering n
crepusculum
tijd van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

schenden /sxɛndə(n)/ v
violō
overgankelijk iets niet in acht nemen

schenken /'sxɛŋ.kə(n)/ v
dare
ditransitief geven, cadeau doen; doneren

schenking n
datus

schep /sxɛp/ n
pala
m, v: (gereedschap) lepelvormig werktuig waarmee een hoeveelheid vast materiaal verplaatst kan worden
m: de hoeveelheid materiaal die men met #1 verplaatst

scheppen /ˈsxɛpə(n)/ v
creō
overgankelijk het doen ontstaan uit niets

schepping n
creatio
iets nieuws dat uit het niets gemaakt is

schepsel n
creātūra
creatuur; iets dat gemaakt is

scheren /sxeːrə(n)/ /sχɪːrə(n)/ v
radere
wederkerend zich ~: zich de baard kort afsnijden

scherf /sxɛrf/ /sχɛrf/ n
testa
een onregelmatig gevormd stuk materie dat deel heeft uitgemaakt van een groter geheel

schering n
stamen
de op een weefgetouw de in verticale richting parallel opgespannen draden.

schermutseling /sxɛr'mɵʦəlɪŋ/ n
praecursiō

scherp adv
acer acutus
heel precies afgesteld
heel duidelijke

scherpen v
acuō

scherpte n
acerbitās

schets /sxɛts/ n
īnfōrmātiō

schetsen /'sxɛt.sə(n)/ v
adumbro
met een minimum van pennenstreken een voorlopige en gewoonlijk uitwisbare afbeelding van iets maken
in overdrachtelijke zin: een korte maar rake beschrijving van iets geven

scheur /sxøːr/ /sχʏːr/ n
scissura
een kloof in een vlies of weefsel

scheurbuik n
scorbutus
(medisch) ziekte die vroeger veel voorkwam bij zeevarenden, veroorzaakt door een ernstig en langdurig tekort aan vitamine C (ascorbinezuur), zich o.a. kenmerkend door bloedend gezwollen tandvlees, blauwe vlekken, bloeding van huid en slijmvliezen en extreme zwakte.

scheuren /sxʏːrə(n)/ v
lanio
overgankelijk in twee of meer delen trekken

scheut n
germen
(plantkunde) een nieuw groeisel aan een plant
een niet al te goed afgemeten hoeveelheid vloeistof, meestal snel geschonken uit een fles of kan
een snelle, doordringende gewaarwording (-> pijnscheut)

scheutig adj
generōsus

schicht n
coruscare
plotselinge sterke lichtstraal zoals bij de bliksel
bloeiwijze, waarbij de zijassen beurtelings links en rechts ontspringen van de vorige as
(figuurlijk) plotselinge onverwachte beweging of gebeurtenis
(verouderd) puntig projectiel dat uit de hand geworpen of met een boog geschoten wordt

schielijk adj
apus

schier adv
paene

schiereiland /ˈsxirɛilɑnt/ n
paeninsula
(aardrijkskunde) een landmassa die voor het grootste deel door water omgeven wordt, en slechts op (relatief) smalle verbinding heeft met het vasteland

schietlood n
perpendiculum
een draad met loden balletje om de loodrechte stand van iets te onderzoeken

schiften v
sēiungō

schifting n
sēlēctiō
het selecteren van zaken en personen op basis van hun eigenschappen

schijf /sxɛi̯f/ n
discus
een plat en rond voorwerp (discus)

schijnhuwelijk /'sxɛi̯n.ɦi.u̯ə.lək/ n
nuptiae simulatae
een huwelijk waarbij de beide partijen niet aan de verplichtingen hebben voldaan (of van plan zijn te voldoen) die de wet aan een huwelijk stelt (zoals diens consummatie)

schijnvertoning n
dealbo
een procedure die tot doel heeft slechts de illusie of schone schijn op te houden

schijt /sxɛɪt/ n
merda
vaste uitwerpselen

schijten /sxɛɪtə(n)/ /sxɛːtə(n)/ /sχɛɪtə(n)/ v
cacare
inergatief (informeel) poepen

schikking n
comparatio
(juridisch) (procesrecht) beslechting door partijen van hun rechtsgeschil(len) al dan niet door tussenkomst van een derde partij bijv. een mediator, advocaat of rechter

schil n
cortex
(meestal makkelijk te vervormen) buitenlaag van bepaalde vruchten of knollen

schild /sxɪlt/ n
clipeus
bord met een opschrift

schilder n
pictor
(beroep) (kunst) een kunstenaar die geschilderde afbeeldingen maakt

schilderen v
pingō
overgankelijk, (kunst) een kunstwerk vervaardigen door met verf een beeld op een oppervlak te maken
overgankelijk, (bouwkunde) een bouwwerk of voorwerp van een beschermende laag verf voorzien

schilderij /ˌsxɪldə'rɛː/ /ˌsχɪɫdə'rɛɪ/ n
pictura
(kunst) een met verf op doek of andere achtergrond gemaakte afbeelding

schilderkunst /sxɪldərkʌnst/ n
pictūra
(schilderkunst) een beeldende kunst die zich bezighoudt met het met penseel en verf op een plat vlak aanbrengen van lijnen en kleuren

schildhouder n
adminicolum
(heraldiek) een van beide figuren -menselijk of anderszins- die het wapen flankeren

schildklier /sxɪldkliːr/ /sxɪɫtkliːr/ /sχɪɫtkliːr/ n
glandula thyreoidea
(anatomie) een (endocriene) klier gelegen aan de voorzijde van de hals, voor het strottenhoofd, tegen de luchtpijp aan

schildknaap n
armiger

schildpad n
testudo chelys
v/m (reptielen) orde van reptielen waarvan het voornaamste kenmerk is dat het lichaam omsloten wordt door een verhard rug- en buikschild

schilfer n
floccus
een vliesdun loskomend stukje materiaal

schilferig adj
squāmeus
met name over de huid: met veel dunne stukjes materiaal die loslaten

schillen v
glubere
overgankelijk de schil van een vrucht verwijderen

schimmels n
fungus
meervoudsvorm als officiële benaming (biologie) rijk binnen de eukaryoten Fungi

schip n
navis carina
(scheepvaart) groot zeevarend vaartuig voor het vervoer van passagiers of goederen, meestal voortbewogen door zeilen of motoren
navis
(bouwkunde) (religie) middelste en grootste ruimte in de lengterichting van een kruiskerk die zich uitstrekt van de narthex tot het koor en wordt geflankeerd door zijbeuken

schipbreuk /sxɪbrøk/ n
naufragium
een gebeurtenis waarbij een schip zinkt of op de klippen loopt

schist n
schistus
(mineralogie) een kristallijn gesteente, dat vanwege een duidelijke foliatie gemakkelijk splijtbaar is

schizofrenie n
schizophrenia
(psychologie) chronische geestesziekte met perioden van verwardheid en psychose

schminken v
compensō

schoeisel n
calceatus
(schoeisel) alles wat men om de voeten heen kan dragen, zoals schoenen en laarzen

schoen /sxun/ n
calceus
(schoeisel) bekleedsel om de voet warm te houden en te beschermen

schoenlapper n
calceolarius
(beroep) iemand die als vak schoenen repareert

schoenmaker n
calceolarius

schoenveter n
corrigia
(schoeisel) veter om een schoen of laars dicht te rijgen

schoenzool /'sxunzol/ n
solea
het onderste deel van een schoen of laars dat contact heeft met de grond tijdens het lopen

schoffel /ˈsxɔfəl/ /ˈsχɔfəɫ/ n
dolabra
(gereedschap) een horizontaal liggend scherp geslepen mes van staal dat bevestigd is aan een houten steel

schoffie n
furcifera
een arme, jonge man met een licht criminele inslag

schoft n
crux
(zoötomie) het hoogste deel van de rug tussen de schouderbladen, van viervoetige dieren

schol n
pecten
(straalvinnigen) bepaald soort platvis, Pleuronectes platessa

scholekster n
Haematopodidae
(steltloperachtigen) zwart-witte waadvogel met luide roep, Haematopus ostralegus

scholen /ˈsxolə(n)/ v
doceo
overgankelijk aan een opleiding onderwerpen

scholier /sxoˈlir/ n
discipulus scholaris scholasticus sectator assectātor tīrō
(onderwijs) iemand die basisonderwijs of voortgezet onderwijs volgt

scholiere n
discipula
een vrouwelijke leerling

schommel n
oscillum
een hangend speeltuig bestaande uit touw en een zitje

schoof n
merges
(landbouw) samengebonden hoeveelheid graanhalmen of andere afgemaaide gewassen
garba
(wiskunde) een wiskundige structuur die aan de open verzamelingen van een topologische ruimte bepaalde algebraïsche structuren koppelt, bijvoorbeeld abelse groepen, ringen of modulen

school /sxoːl/ /sxoːɫ/ /sχoːɫ/ n
schola ludus
(onderwijs) een onderwijsinstelling waar les wordt gegeven aan leerlingen.
schola
(dierkunde) een zwemmende groep gelijksoortige vissen.

schoolexamen n
baccalaureatus
(onderwijs) examen dat door een school wordt afgenomen

schoon /sxoːn/ adj
bellus
mooi, loffelijk (vooral in Vlaanderen en Limburg)
mundus
net, proper, rein, milieuvriendelijk (vooral in Nederland)

schoonbroeder n
levir

schoonbroer /ˈsxombruːr/ n
levir
(familie) de echtgenoot van iemands broer of zus, of de broer van iemands echtgenoot of echtgenote

schoondochter n
nurus
(familie) de vrouw van een zoon of dochter

schoonheid /'sxon.ɦɛjt/ n
pulchritudo forma
de hoedanigheid prachtig en aantrekkelijk te zijn

schoonmaken v
abluō
overgankelijk reinigen

schoonmoeder /ˈsxonmudər/ n
socrus socra
(familie) de moeder van de huwelijkspartner

schoonvader /ˈsxomvadər/ n
socer
(familie) de vader van de huwelijkspartner

schoonzoon n
gener
(familie) de man van een dochter of zoon

schoonzus /ˈsxonzʉs/ n
glos
(familie) de echtgenote van iemands broer of zus, of de zus van iemands echtgenoot of echtgenote

schoonzuster n
frātria
(familie) de echtgenote van broer of zus, of de zus van de echtgenoot of echtgenote

schoorsteen /ˈsxorsten/ n
camīnus
(bouwkunde) rookkanaal boven een stookplaats

schoorsteenveger n
caminarius
(beroep) een persoon wiens werk het verwijderen van roet uit schoorstenen is

schoorvoetend /sxorˈvutənt/ adj
invītus
met enige aarzeling, tegenzin en angst iets toch doen wat men eigenlijk niet had willen of durven doen

schoot /sxot/ /sχot/ n
gremium
(anatomie) de bovenkant van de dijen van iemand die zit

schop n
pāla
(gereedschap) een graafwerktuig
calcatio
trappende aanraking met de voet

schoppen /'sxɔ.pə(n)/ n
hastae
(kaartspel) ♠, een kleursoort in het kaartspel

schoppen /'sxɔ.pə(n)/ v
calcare
een trap geven

schorem n
popellus

schorheid n
rāvis
het krassende manier waarop iemand praat die schor is

schorpioen n
scorpio nepa
(spinachtigen) benaming voor nachtactieve, levendbarende, spinachtige landdieren uit de orde Scorpiones , van subtropische en tropische gebieden, met scharen en een gifstekel aan het einde van een langwerpige gesegmenteerde staart

schorsen v
intercludere
overgankelijk voorlopig of tijdelijk verbieden een functie uit te voeren

schort n
līmus
(kleding) een lap stof die voorgebonden wordt gewoonlijk rond de middel om de kleding te beschermen bij huishoudelijke taken zoals het koken of schoonmaken

schotel n
scutella
(meestal verkleinwoord) een schaaltje onder een kopje

schouder n
humerus umerus
(anatomie) (bij uitbreiding) elk van de bovenste delen van de romp van de hals tot en met het begin van de bovenarm

schouderblad n
armus
(anatomie) het vlakke driehoekige bot dat de achterzijde van de schouder vormt

schouwen v
age

schrabben v
annullare
1.

schragen v
nītor

schram n
cicatrix
oppervlakkige beschadiging van de huid door een ongeval

schrander /ˈsrɑndər/ /ˈsxrɑndər/ adj
dolōsus
over een hoge mate van intelligentie beschikkend of daarvan blijk gevend

schrapen v
rādō

schraper n
grosa
iets waarmee men kan schrapen

schrapping n
litūra
de naam van iemand van een lijst verwijderen

schreeuwen /ˈsxreːʋə(n)/ v
clāmō
overgankelijk luid en geforceerd gebruik van het stemgeluid

schreeuwerig adj
sonābilis
hard en lelijk geluid makend

schreien v
fleō

schriel adj
exiguus

schrift /srɪft/ /sxrɪf/ /sxrɪft/ n
scriptura
(taalkunde) de letter- en cijfertekens van een taal
litterae
de lettersoort gebruikt in boeken, teksten en inscripties

schriftelijk adj
scrīptus

schrijfster /ˈsrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛɪ̯fstər/ /ˈsxrɛːfstər/ n
scriptrix
(beroep) een persoon van het vrouwelijk geslacht die op professionele manier boeken of verhalen schrijft

schrijfwijze /'srɛɪ̯fʋɛɪ̯zə/ /'sxrɛɪ̯fwɛɪ̯zə/ /'sxrɛːfβ̞ɛːzə/ n
orthografia
de manier waarop een woord geschreven wordt
het geheel van bijzondere schrijfkenmerken van een auteur of een tekst

schrijn /sxrɛɪn/ /sçrɛːn/ n
aedicula
fraai bewerkt kistje voor kostbaarheden

schrijven /ˈsxrɛ(i)və(n)/ v
scribo scribere
overgankelijk tekst in tekens vastleggen

schrijver /ˈs(x)rɛɪvər/ n
scriptor
een persoon die schrijft
(beroep) een persoon die beroepsmatig schrijft

schrikkeldag n
dies intercalarius

schrikkeljaar n
annus intercalarius
een jaar met 366 dagen

schroef n
clavus cochleatus
(techniek) een klein cilindervormig of conisch voorwerp dat wordt gebruikt om andere, grotere voorwerpen vast te zetten
(scheepvaart) (luchtvaart) een werktuig met twee of meer gebogen bladen die door draaiing een schip of vliegtuig voortbewegen
torqueō
(sport) een sprong met een draai om de lengteas

schroefmaat n
micrometrum
(techniek) een meetinstrument waarmee zeer nauwkeurig dikten, afstanden en diepten kunnen worden gemeten

schub /sxʏp/ n
squama
(biologie) een van meerdere overlappende plaatjes van keratine die aan een kant vastzitten en zo een oppervlak bedekken

schudden /ˈsxʏdə(n)/ v
commoveō
overgankelijk snel heen en weer bewegen om iets te mengen

schuilplek n
latebra

schuim /sxʌʏm/ n
spuma
iets wat veel luchtbellen bevat

schuimen v
spūmō

schuimig adj
spumeus
van een vloeistof dat ze veel luchtbellen bevat

schuimspaan n
trua

schuin adj
oblīquus
in een niet-loodrechte richting

schuinsmarcheerder /'sxœynsmɑrʃerdər/ n
inclinatitas
(persoon) iemand die geen net en braaf leven lijdt, omdat hij regels overtreedt

schuit /sxœyt/ n
sagittarius
(scheepvaart) een eenvoudig open vrachtvaartuig zonder dek, opbouw of aandrijving

schuiven v
trūdō
overgankelijk over de grond verplaatsen

schuld /sxʏlt/ n
culpa
(financieel) een geldbedrag dat ondanks de verplichting daartoe (nog) niet betaald wordt

schuldbekentenis n
syngrapha
een ondertekende verklaring waarin een persoon zich ertoe verbindt een geldsom of een waardeerbaar goed te betalen

schuldeiser n
creditor
iemand aan wie iemand iets (meestal geld) verschuldigd is

schuldenaar n
debitor
iemand die iets (meestal geld) aan iemand anders verschuldigd is

schuldig /'sxɵldəx adv
culpabilis

schurft /sxɵrft/ n
sarna
(medisch) een huidaandoening veroorzaakt door de schurftmijt, Acarus scabiei

schurk /sxɵrk/ n
scelestus
(scheldwoord) persoon die kwaad bedrijft

schut /sxɵt/ n
pluteus

schutterig adj
inhabilis
op een onschuldige manier onhandig

schuur /sxyːr/ /sχyːr/ n
horreum
(bouwkunde) een opslagplaats bij het huis of de boerderij

scrotum n
culleus
(anatomie) zak waarin de zaadballen zitten

scrupule n
scrupulus
gewetensbezwaar, een reden om iets niet te doen in verband met ethische overwegingen

scrupuleus adj
scrūpulōsus
zorgvuldig, zeer gewetensvol, nauwgezet

sculptuur n
sculptura
(beeldhouwkunst) beeldhouwwerk dat is ontstaan door het wegnemen van materiaal

scène n
locus

seaborgium n
seaborgium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sg en atoomnummer 106. Het is vermoedelijk een grijs of zilverwit overgangsmetaal

seconde n
secunda
(tijdrekening), (natuurkunde), (eenheid) SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s
secundum
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tweede toon van een diatonische toonladder

secretaresse /səkrəta'rɛsə/ n
librariolus
(beroep) vrouwelijke werknemer die het secretariaatswerk voor een persoon of een instantie opneemt

secretaris /səkre'tarəs/ n
librariolus
(beroep) iemand die als taak heeft alle lopende zaken bij te houden

sectie n
sectiō
een afgezonderd deel van iets
(medisch) een onderzoek waarbij een lichaam van een overledene opengesneden wordt

seculier adj
profānus
niet aan de religie gebonden

sedan n
canaba
(verkeer) type personenauto met minstens 4 zitplaatsen, een ruime kofferbak aan de achterkant en een dak dat voor, midden en achter met verbindingsstijlen aan de rest van de carrosserie vast zitHoewel een sedan traditioneel 4 deuren heeft, zijn er ook modellen met 2 deuren. Het onderscheid met een coupé is de grootte van de kofferbak: minstens 930 liter.

sedatie n
sēdātiō
(medisch) het verlagen van de staat van het bewustzijn van een patiënt met het doel een medische procedure of ingreep aangenamer te maken

sediment n
sedimentum
(geologie) een laag materiaal dat door bezinking uit een waterige suspensie ontstaan is

segment n
segmentum
onderdeel, elk van de delen die samen een constructie vormen

sein /sɛɪn/ n
signum
een betekenisvolle beweging

seismograaf n
seismographus
(geologie) een toestel dat beweging en of trillingen van de aardkorst waarneemt en registreert

seismologie n
seismologia
(wetenschap) de wetenschap van de aardbevingen, een wetenschappelijke discipline binnen de geofysica

seizoen /sɛɪ̯.ˈzun/ /sɛː.ˈzun/ n
tempus
(tijdrekening), (eenheid) één van de vier periodes waarin het jaar verdeeld wordt, en gekenmerkt wordt door astronomische en klimatologische eigenschappen
een jaarlijks terugkerende periode

seks /sɛks/ n
coitus
(seksualiteit), (nauwe betekenis) geslachtsgemeenschap

sekse n
sexus
(seksualiteit) geslacht, het man of vrouw zijn

seksualiteit n
sexualitas

seksueel /sɛksy'el/ adj
sexualis
(seksualiteit) op de geslachtsdrift betrekking hebbend

sekte /ˈsɛktə/ n
ecclesiola
(sociologie) (vaak religieuze) groepering die opziet naar een bepaald mens als leider

selderie n
apium
tuinkruid, vergelijkbaar met peterselie, maar dan met een veel sterkere smaak

selderij n
apium
(bloemplanten) bepaald soort plant, Apium graveolens uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae ). Selderij komt voor langs de kust op natte, enigszins zilte tot brakke grond en soms langs sloten

select adj
ēlectus
behorend tot een kleine groep met speciale rechten of eigenschappen

seleen n
selenium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Se en atoomnummer 34. Het is een grijs niet-metaal

selenium n
selēnium

senaat n
senātus

senator n
senator

september n
September
(tijdrekening) de negende maand van het jaar

septiem n
septimus
(muziek) de zevende trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de zevende toon van een diatonische toonladder

septime n
septimus
(muziek) de zevende trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de zevende toon van een diatonische toonladder

septisch adj
infectiosus
(medisch) infectiewekkend, bederfwekkend

seraf /ˈserɑf/ n
seraphus
(Jiddisch-Hebreeuws) bepaalde slang (5×: Num. 21:6, 21:8, Deut. 8:15, Jes. 14:29, 30:6)
(Jiddisch-Hebreeuws) wezen met zes vleugels in de tempel (Jes. 6:2, 6:6)

serafijn /seraˈfɛin/ n
seraphus
(Jiddisch-Hebreeuws) bepaalde engel

sereen adj
serēnus
heel rustig, kalm en plechtig

serenade n
occentō
(muziek) een muzikaal eerbetoon meestal voor een geliefde en meestal 's-avonds gebracht

sereniteit n
serēnitās
het helder en kalm zijn

serie n
seriēs
delen van een geheel in een bepaalde volgorde

serieus adv
gravis
ernstig

sering /sə.'rɪŋ/ n
syringa
(bloemplanten) boomsoort met welriekende bloesem, meest paars of wit in de vorm van een kaars Syringa vulgaris

serpent n
serpens
(reptielen) een slang

serre /ˈsɛːrə/ n
caldarium
(tuinbouw) gebouw(tje) met veel glas voor het kweken van planten

server n
minster
(informatica) een computer die diensten verleent aan andere programma's

serveren v
militō
overgankelijk iets op tafel opdienen

servet /sɛrˈvɛt/ n
mantele
een doek die men aan tafel gebruikt om er de mond en vingers mee af te vegen

service /ˈsʏːrvɪs/ n
servitium
(horeca) bediening, diensten ten behoeve van de klanten

sesam n
sēsamum
(bloemplanten) Sesamum indicum een uit Afrika afkomstige plant uit de familie Pedaliaceae . De soort hoort waarschijnlijk tot de oudste vanwege de olie gekweekte gewassen van de wereld

sestertie n
sestertius

set n
collectum
(wiskunde) verzameling

sext n
sextans

sfeer n
atmosphaera
het geheel van gedachten en gevoelens die de gemoederen in een bepaalde omgeving bezighouden

sfinx n
sphinx
(mythologie) een mythisch wezen dat voorkomt in verschillende culturen, meestal samengesteld uit een gedeelte mens (hoofd) en een gedeelte dier (lichaam), soms ook uit twee dierlijke delen

shirt /ʃʏːrt/ n
camisia
(kleding) een hemdachtig kledingstuk voor het bovenlijf dat soms de armen deels ontbloot laat

shock /ʃɔk/ n
commotus
(medisch) een toestand die ontstaat door acute te geringe bloedtoevoer naar weefsels door ondervulling van het slagaderlijk systeem.Let op, emotionele of psychologische shock heeft niets met het medische begrip shock te maken!!

sibille n
Sibylla
een vrouwelijke orakel uit de Grieks-Romeinse oudheid

sidderend adj
tremor
trillend van angst

siddering n
tremor
een beving van het lichaam meestal door koude, angst of andere heftige emoties

sidderrog n
torpedo
(kraakbeenvissen) naam voor soorten platvis uit de familie Torpedinidae die hun prooi kunnen verdoven met een elektrische stroomstoot

sieraad /ˈsirat/ n
decus
een voorwerp, meestal van edele metalen en edelstenen, dat bedoeld is het menselijk lichaam te tooien

sieraden /ˈsiradə(n)/ n
decus
1. naamwoord meervoud van sieraad

sieren v
adōrnō

sierstuk n
ornamentum musicalis
iets dat alleen maar dient als versiersel

sigaar n
sigarum

sigaret /sɪɣɑˈrɛt/ /sɪʝɑˈrɛt/ n
sigarellum
rolletje fijngekorven tabak in een omhulsel van speciaal papier, om daarin gerookt te worden

significant /sɪχnifiˈkɑnt/ adj
significans
(wetenschap) belangrijk

sikkel /ˈsɪkəl/ n
sicilis
(landbouw) (gereedschap) handzeis of snijmes met halvemaanvormig lemmet en korte steel
siclus
(Jiddisch-Hebreeuws) munteenheid en muntstuk van de staat Israël-8 van 1948 tot 1985

silhouet n
adumbrātiō
afbeelding van een ondoorzichtig object (zoals een persoon, voorwerp, gebouw of vogel) dat sterk contrasteert met de achtergrond en zo een duidelijke vorm heeft, maar verder egaal van kleur is (in het algemeen zwart of grijs), doordat er weinig licht opvalt dat gereflecteerd zou kunnen worden, in verhouding tot de helderheid van het achtergrondlicht

silicium n
silicium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Si en atoomnummer 14. Het is een donkergrijs niet-metaal

simonie n
simonia
het uit winstbejag verhandelen van geestelijke (kerkelijke) goederen of ambten

simpel /sɪmpəł/ adj
simplex
zonder veel complicaties

simpliciteit n
simplicitas
eenvoudig in de zin van niet moeilijk

sinaasappel n
malum aureum
(fruit) Citrus aurantium Citrus sinensis oranje vrucht van de sinaasappelboom

sinds preposition
a
sedert, vanaf het moment dat

singlet n
interula
(kleding) een kort onderhemd zonder mouwen

singulier adj
singularis

sint-jakobsschelp n
pecten
(tweekleppigen) Pecten jacobaeus een mantelschelp (ook wel kamschelp) die voorkomt in de Middellandse Zee

sinus n
sinus

sinusknoop n
nodus sinuatrialis

sirene n
Sīrēn
een toestel om een akoestisch alarmsignaal weer te geven

siroop /siro:p/ n
sapa

sistrum n
sistrum
(muziek) een instrument dat rinkelende geluid voortbrengt

situatie /sity'waː(t)si/ n
status
hoe de zaken er voorliggen, toestand

sivan /siˈvɑn/ n
siban
(Jiddisch-Hebreeuws) derde maand van het joodse jaar, in mei-juni (Est. 8:9); negende maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

siwan /siˈwɑn/ n
siban
(Jiddisch-Hebreeuws) derde maand van het joodse jaar, in mei-juni (Est. 8:9); negende maand bij telling vanaf Rosj Hasjana

sjaal n
velum
(kleding) een langwerpige lap stof die om de hals gedragen wordt

sjabbat /ʃaˈbɑt/ n
Hērōdis diēs
(Jiddisch-Hebreeuws) zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag (111×: Ex. 16:23 +, Lev. 16:31 +, Num. 15:32 +, Deut. 5:12 +, 2 Kon. 4:23 +, Jes. 1:13 +, Jer. 17:21 +, Ez. 46:1 +, Hos. 2:13, Am. 8:5 +, Ps. 92:1, Klaagl. 2:6, Neh. 9:14 +, 1 Kron. 9:32 +, 2 Kron. 23:4 +; Griekse vorm 55× in NT)

sjabbes /ˈʃɑbəs/ n
Hērōdis diēs
sabbat
(Jiddisch-Hebreeuws) sjabbat, zevende dag van de week, zaterdag, joodse rustdag

sjekel /'ʃɛkɛl/ n
siclus
(Jiddisch-Hebreeuws) (eenheid) gewichtsmaat, waarschijnlijk vaak ruim elf gram; een sjekel is een vijftigste mine en twintig gera (88×: Gen. 23:15 +, Ex. 21:32 +, Lev. 5:15 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Num. 3:47 +, Joz. 7:21, 1 Sam. 9:8 +, 2 Sam. 14:26 +, 2 Kon. 7:1 +, Jer. 32:9, Ez. 4:10 +, Am. 8:5, Neh. 5:15 +, 1 Kron. 21:25, 2 Kron. 3:9)

sjiisme n
secta Siitica

sjoemelen /ˈʃu.mə.lə(n)/ v
contechnor

sjouwen v
tulere
lopen met een zware lading

skateboard n
tabula subrotata

skelet /skəˈlɛt/ n
larva
(anatomie) samenstel van onderdelen dat het lichaam stevigheid geeft

sketch n
adumbro
een kort, humoristisch optreden, vaak als onderdeel van een revue of show

ski n
narta

skileraar n
magister nartandi

skilift n
anabathrum nartatorium
(wintersport) een kabelbaan voor skiërs

skinny adj
nītor
heel erg mager

skiën v
nartare
inergatief, (sport) zich over sneeuw voortbewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten
ergatief, (sport) zich over sneeuw ergens heen bewegen op twee aan de voeten bevestigde lange latten

skiër /skiər/ n
nartator
een mannelijk iemand die aan skiën doet

sla /sla/ n
lactūca
(plantkunde) elke plant van de soort Lactuca (wikidata: sla )
Lactuca sativa
(groente) eetbare bladeren van Lactuca sativa (wikidata: sla )

slaaf /slaːf/ n
servus
een persoon die het bezit is van een ander

slaafsheid n
servīlitās
gedrag dat duidt om te grote onderdanigheid

slaan /slan/ v
battuo
overgankelijk een klap uitdelen; met de arm of een vastgehouden voorwerp een snelle, rakende beweging maken

slaap /slap/ n
somnus sopor
periode van inactiviteit waarbij het lichaam tot rust komt
tempus sopor
(anatomie) zijvlak van het hoofd tussen oog en oor

slaapbeen n
os temporale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

slaapkamer n
cubiculum
(bouwkunde) een kamer die gebruikt wordt om in te slapen

slaaplied n
lallum

slaapverwekkend adj
somnifer

slachting n
clades
handeling waarbij dier geslacht wordt
massale moordpartij, bloedbad

slachtoffer n
victima
een dier dat (of mens die) gedood wordt als offer voor een godheid
iets of iemand die zonder eigen schuld kwalijke gevolgen ondervindt van een gebeurtenis
in het bijzonder iemand die sterft (of gewond raakt) ten gevolge van een gebeurtenis (ramp of gewelddaad)

slag /slɑx/ n
dīmicātiō
m (militair) militair treffen

slagader n
arteria
(anatomie) een bloedvat waarin het bloed van het hart af stroomt

slager /ˈsla.ɣər/ n
lanius
(beroep) een verkoper van vlees

slagerij n
carnificeria
(bedrijf) bedrijf van een slager

slaghout /'slɑxhɑut/ n
vespertilio
houtenknuppel waarmee men de bal slaat bij honkbal, slagbal, cricket, softbal enz.

slagorde n
īnstrūctūra
(militair) opstelling van een leger voordat er gevochten gaat worden
(figuurlijk) opstelling die het mogelijk maakt om aan de slag te gaan

slak n
cochlea
(buikpotigen) een buikpotig weekdier (Gastropoda ) (ook soms (voeding))

slaken v
exigō

slampamper n
nēquam
(pejoratief) waardeloze persoon

slang /slɑŋ/ n
serpens anguis
(reptielen), Serpentes een reptiel met een relatief lang lijf en een vaak glad lichaam zonder ledematen

slank /slɑŋk/ adj
gracilis

slankheid n
gracilitās
het slank en sierlijk zijn; het niet dik zijn; het meer lang dan breed zijn

slapeloosheid n
insomnia

slapen /slapə(n)/ v
dormire
in een toestand verkeren waarbij de ademhaling dieper en trager verloopt, en de hartslag trager, en er minder energie wordt gebruikt

slaper n
dormītor

slaperig /ˈsla.pə.rəx/ /ˈsla.pə.rəχ/ /ˈsla.pə.rɪx/ adj
somniculōsus
behoefte tot slaap vertonend

slaperigheid /ˈsla.pə.rəx.ˌɦɛːt/ /ˈsla.pə.rəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈsla.pə.rɪx.ˌhɛɪ̯d/ n
veternus
de neiging te gaan slapen

slapheid n
levis
het niet sterk zijn; het al te toegeeflijk zijn

slaplant n
lactūca
(tuinbouw) sla als plant

slavernij n
servitium
(maatschappij) een toestand waarin de ene mens eigendom is van de ander, en voor diegene onbetaald werk moet verrichten

slavin n
ancilla

slecht /slɛçt/ adj
malus
kwaadaardig, kwaadwillend, niet van goede wil getuigend

slechtaard n
defector
een persoon met een slecht, boosaardig karakter

slechter adj
dēterior

slechtgehumeurd /slɛxtxəhy'mørt/ adj
Crux
chagrijnig, niet opgewekte stemming

slechtheid n
malitas
de hoedanigheid van het slecht zijn

slechts adv
modo
alleen maar, niet meer dan, enkel

slechtvalk n
Falco peregrinus
(valkachtigen) Falco peregrinus , een roofvogel en de snelst vliegende vogel ter wereld

slee n
sclodia
(verkeer) een vervoermiddel dat wordt voortgetrokken en dat voorzien is van twee glijders

sleedoorn n
spīnus
(bloemplanten) bepaald soort plant met blauwe vruchten, Prunus spinosa uit de rozenfamilie Rosaceae

sleepnet n
tragula
(visserij) een net dat gewoonlijk over de bodem van de zee gesleept wordt

slempen v
epulari
inergatief onmatig eten of drinken

slepen v
trahō
overgankelijk trekkend over de grond of het wateroppervlak verplaatsen

slet /slɛt/ n
moecha

sleutel /sløːtəl/ /sløːtəɫ/ /ˈslø.tɔɫ/ n
clavis
(techniek), (gereedschap) een stuk gereedschap om bouten en moeren mee aan te draaien
(techniek) een voorwerp bedoeld om er een mechaniek zoals van een klok of speeldoos mee op te winden, een kraan open te draaien e.d.
een aanwijzing of code waarmee een raadsel kan worden opgelost, een geheim(-schrift) ontcijferd, een cijferslot geopend of toegang kan worden verkregen

sleutelbeen /'sløtəlben/ n
clavicula
(anatomie) het bot dat het borstbeen met de schouder verbindt

sleutelgat /ˈsløtəɫχɑt/ /ˈsløːtəlɣɑt/ n
claustellum
een gat in een slot waardoor een sleutel moet worden gestoken om hem te openen

slibberig adj
luteolus
nat, glad, koud en smerig door slib en modder

slijk /slɛːk/ /slɛːɪk/ n
lutum
mengsel van aarde, vuil en water

slijkerig adj
luteolus
de consistentie hebbend van dunne klei

slijm /slɛɪm/ n
mucus
een kleverige stof die door slijmvliezen uitgescheiden wordt

slijmbeurs n
bursa synovialis
(medisch), (anatomie) een met vocht gevuld 'kussentje' tussen een pees en de onderliggende botstructuur bij een gewricht, dicht bij de aanhechting van de pees op het bot

slijmvlies n
mucosa
(anatomie) een dunne laag cellen die slijm produceren, meestal met bescherming of transport van afvalstoffen als doel

slijpsteen n
cōs

slijtage /slɛɪ̯.ˈta.zʲə/ /ˈslɛɪ̯.taːʃ/ n
detritus
schade die door langdurig gebruik geleidelijk aangericht wordt

slijtageproces n
intertrīmentum
het ontstaan van schade door langdurig gebruik

slikken /'slɪkən/ v
gluttiō
overgankelijk de mondinhoud de slokdarm doen afdalen
overgankelijk overdrachtelijk: iets lijdzaam aanvaarden

sliknat adj
madidus
heel erg nat; zo nat als slik

slimmigheid n
astus
het op een handige manier intelligent zijn; een handeling die getuigt van praktische intelligentie

slinger n
serta

slingerend adj
sinuōsus
niet recht vooruit, maar met veel kleine bochtje vooruit gaand

slippen /slɪpə(n)/ v
lābor
ergatief door gladheid over de weg schuiven

sloep n
alapa
(scheepvaart) een klein scheepstype dat vele jaren als onafhankelijk zeevaartuig in gebruik is geweest

slof /slɔf/ n
soccus
(kleding) een comfortabel soort schoeisel bedoeld om in huis te gedragen te worden (pantoffel zonder hak en hiel), muil, muiltje, slipper

slok n
dēlībō
een mondvol vloeistof die ingeslikt wordt

slokdarm n
fistula

sloop /slop/ n
disturbātiō
m: de daad van het slopen, afbreken

sloot /sloːt/ n
fossa
smalle watergang om of tussen weilanden

slopen /'slopə(n)/ v
disturbō
een structuur ontmantelen, afbreken

slot /slɔt/ n
clausura
(techniek) mechanisme of elektronisch(-mechanische) hulpmiddel waarmee in combinatie met een sleutel of ander mechanisch hulpmiddel, of een cijfercode, een vingerafdruk of ander biometrische eigenschap een object met bijvoorbeeld een deur of een raam kan worden afgesloten

slotenmaker n
claustrārius

slotgracht n
fossa
water dat om een kasteel heen ligt ter verdediging, maar tegenwoordig vooral als verfraaiing

sluier n
vēlāmen

sluieren v
advēlō
1.

sluipend adj
insidiosus
langzaam en onopgemerkt

sluipmoord n
assassinātiō
een op een verraderlijke manier, vanuit een hinderlaag gepleegde moord

sluiproute n
brevius (ōris) iter (itinĕris)
alternatieve route die meestal gebruikt wordt om files te mijden

sluis n
cataracta

sluiten v
claudere
overgankelijk door middel van een apparaat (zoals een paal, grendel, slot, deksel, knop, haak e.d.) dichtmaken

slurf n
proboscis
(zoötomie) verlengde snuit van een olifant en van andere dieren

slurpen v
sorbere
inergatief hoorbaar vloeistof tot zich nemen

sluw /slyw/ adj
callidus
op een doortrapte wijze slim

smaak n
gustātus
(voeding), (drinken) gewaarwording bij het proeven van eten en drank
(figuurlijk) bepaalde subjectieve voorkeur

smachtend adj
dēsīderium
heel sterk verlangend

smadelijk /'smadələk/ adv
iniuriosus
op oneervolle manier

smakeloos /ˈsmaː.kə.los/ adj
insulsus
1. (van voedsel) geen smaak hebbend
2. (figuurlijk) geen fatsoen of gevoel voor esthetiek of mode hebbend, vulgair

smal adj
angustus
met een geringe breedte

smalheid n
angustia
het klein zijn; het niet breed zijn

smalte n
angustia
het smal zijn

smaragd n
smaragdus

smart /smɑrt/ n
aegritudo

smeden v
incudo
overgankelijk, (metallurgie) het bewerken van metalen door deze heet te maken en met een hamer te slaan om het materiaal de gewenste vorm te geven

smeekschrift n
libellus
een officieel schriftelijk verzoek aan een officiële instantie of rechtbank

smeerkaas n
moretum
(voeding) een zacht soort kaas dat uitgesmeerd kan worden op bijvoorbeeld brood

smeersel n
unguentum

smeerwortel n
ālum

smekeling n
supplex
iemand die om een gunst vraagt

smeken /smekə(n)/ v
obsecrō
inergatief nederig om een gunst verzoeken

smelleken n
falco columbarius

smelten v
liquefaciō
ergatief van vaste in vloeibare vorm overgaan
overgankelijk van vaste in vloeibare vorm doen overgaan

smeltend adj
tābidus
van een vaste stof dat deze overgaat naar een vloeistof

smeltkroes /ˈsmɛltkrus/ n
conflatorium
(metallurgie) vuurvaste pot waarin metalen gesmolten en gemengd kunnen worden

smeren v
linō

smerig adj
sordidus
bijzonder vuil
foedus
zeer slecht van smaak

smeulen /ˈsmø.lə(n)/ v
concipere
inergatief zacht en langzaam branden zonder vlammen
(figuurlijk) verborgen aanwezig zijn

smid n
ferrarius faber
(beroep) iemand die gloeiend metaal bewerkt met een hamer op een aambeeld

smidsvuur n
camīnus
(industrie) vuur waarin men het metaal verhit dat men wil smeden

smijten /smɛitə(n)/ v
iacere iaculari obicere
overgankelijk hard gooien of werpen

smikkelen v
epulari
inergatief met smaak en genoegen eten

smoordronken adj
madidus
heel erg dronken

smoren v
suffocare
overgankelijk iemand of iets het ademen beletten

smullen v
epulari
inergatief genietend eten

smulpaap /ˈsmʏl.pa:p/ n
gluttō

snaak n
ioculātor
grappenmaker

snaaks adj
lascīvus

snaar n
chorda
lang zeer dun rond en flexibel voorwerp
nurus
(verouderd) (familie) schoondochter

snaarinstrument n
fides
(muziekinstrument) muziekinstrument met één of meer snaren die in trilling worden gebracht door tokkelen, aanslaan of door strijken

snauwerig adj
difficilis
boos en kortaf

snavel /ˈsnavəɫ/ n
rostrum
(zoötomie) bek van een vogel of schildpad

sneeuw /sneʊ̯/ /sneːβ̞/ /snɪːβ̞/ n
nix
(meteorologie) in vlokkige kristallen bevroren water

sneeuwbal /ˈsneʊ̯bɑl/ /ˈsnɪːwbɑɫ/ n
globus nivis
een tot een bal samengepakte hoeveelheid sneeuw, vaak bedoeld voor een speels sneeuwballengevecht of sneeuwpop

sneeuwen v
ningere
onpersoonlijk (meteorologie) het vallen van hemelwater onder de vorm van sneeuwvlokken

sneeuwjacht /'snewjɑxt/ n
nigor
sneeuwval met windstoten boven windkracht 5 waardoor er vaak weinig zicht is, afhankelijk van de intensiteit van de sneeuw

sneeuwman n
vir nivis
een pop gemaakt van sneeuw

sneeuwpop n
vir nivis
een pop die gemaakt is van sneeuw

sneeuwstorm /'snew.stɔrm/ n
ningor

sneeuwuil n
Bubo scandiacus
(uilen) bepaald soort vogel, Bubo scandiacus , die vooral leeft op de besneeuwde toendra's

sneeuwval n
ningor

sneeuwvlok /'snewvlɔk/ n
nivis pluma
(meteorologie) een kleine massa aaneengehechte sneeuwkristallen

snel /snɛɫ/ adj
celer velox

snelheid n
velocitas
(natuurkunde) verhouding tussen de afgelegde weg en de daarvoor gebruikte tijd bij verplaatsing van een voorwerp

snijbiet n
beta

snijden /ˈsnɛɪdə(n)/ v
caedō
overgankelijk met een scherp voorwerp in stukken delen

snikken v
singultare

snobisme n
superbia
het zich beter voordoen dan men eigenlijk is en vooral op het neer kijken op hen waarvan men denkt dat ze minderwaardig zijn

snoeien /ˈsnujə(n)/ v
pampinō
overgankelijk planten terugbrengen op gewenste lengte

snoek n
lucius
(straalvinnigen) bepaald soort roofvis die in zoete wateren voorkomt, Esox lucius

snoekbaars n
lucioperca
(straalvinnigen) bepaald soort zoetwaterroofvis, Sander lucioperca

snoep /snup/ n
bellāria
(snoepgoed) een meestal grotendeels van suiker vervaardigde lekkernij

snoeper n
gluttō
liefhebber van zoetigheden

snoeverij n
iactantia
je beter, groter of sterker voordoen dan je eigenlijk bent

snol n
prōstituō

snor n
mystax
beharing tussen neus en bovenlip

snotneus n
frustum puerī
(persoon) (pejoratief) jonge onverlaat, iemand die nog niet meetelt

snuit n
rostrum
(anatomie) reukorgaan van dieren
gezicht

snuiter n
persōna

snurken /ˈsnʏrkə(n)/ v
stertere
inergatief ademen met een niet goed geopende luchtpijp, waardoor een rochelend geluid ontstaat

sober adj
modicus
heel eenvoudig

soberheid n
simplicitas
zonder overbodige overdaad of overmaat

sociabel /so'ʃabəl/ adj
loquax
gezellig, prettig in de omgang, een aangename indruk makend

socialisme n
socialismus

sociologie n
sociologia
(wetenschap) de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de menselijke samenleving

sociëteit /so.si.e.'tɛit/ abbreviation
sodālitās
1. een gezelligheidsvereniging

soennisme n
secta Sunnitica

soep n
intrita
(voeding) vloeibaar gerecht dat bereid wordt door bepaalde ingrediënten, met name groenten en/of vlees, met bouillon en veel water te koken

soepel /'supəł/ adj
flexibilis
gemakkelijk buigend en zich aanpassend
(figuurlijk) weinig problemen ondervindend

soevereiniteit n
principatus

software n
corpus programmatum
(informatica) de verzamelnaam voor besturings- en toepassingsprogramma's, voornamelijk voor de computer

sok n
impilium
(kleding) kous die tot net boven de enkel komt

sokkel n
basis
een voetstuk, voornamelijk voor beelden

solarium n
canon
(juridisch, België) vergoeding die de opstalhouder aan de opstalgever op al dan niet regelmatig terugkerende tijdstippen moet betalen

soldaat /sɔlˈdaːt/ n
miles
(beroep) (militair), krijgsman met de laagste rang binnen een strijdmacht

soldaatje n
mīlitāre
dim. tant. (kookkunst) langwerpig stuk toast om in een zachtgekookt ei te dopen

solderen v
plumbō
overgankelijk (metaalbewerking) door verhitting vloeibare tussenstof (het soldeer) aanbrengen tussen losse metaaldelen waardoor deze na afkoeling vast verbonden blijven

soldij n
manūpretium

solitair adj
solitarius

som /sɔm/ n
summa
(wiskunde) resultaat van een optelling

somber /ˈsɔmbər/ adj
tristis
in neergeslagen stemming

sommatie n
impero
aanmaning

sommeren v
dicere
overgankelijk met autoriteit een bevel geven

sommige indefinitePronoun
alii
een onbepaald, meestal klein aantal

somtijds adv
aliquando

somwijlen adv
aliquando

sonde n
mēlōtris
(techniek), (medisch) een peilstift om een moeilijk toegankelijke ruimte binnen een lichaam te verkennen, of om er gegevens op te nemen
(astronomie) een onbemand ruimtevaartuig voor de ruimteverkenning

soort /ˈsɔːrt/ n
species
v/m: (biologie) een groep levende wezens die een bepaald aantal kenmerken gemeenschappelijk heeft en zich onderling voort kan planten, onderdeel van een geslacht

soporatief /ˌsɔporaˈtif/ adj
somnifer
(medisch) soporeus, met betrekking tot diepe slaap, bewusteloosheid

sorry interjection
excusa
een informele verontschuldiging of excuses

sorteren v
discribō
overgankelijk orde in een verzameling aanbrengen door soort bij soort te leggen

sortiment n
sēlēctiō
de verzameling van producten of diensten die een leverancier aanbiedt voor de verkoop

souperen /superə(n)/ v
cenō
1.

souvenir n
mnēmosȳnum
klein voorwerp dat helpt om aan een prettige ervaring met een plaats of persoon terug te denken

spaak n
radius
een staaf die de naaf en de velg van een wiel verbindt

spaakbeen /ˈspakbeɪn/ n
radius
(anatomie) een van de twee beenderen van de onderarm

spaander /ˈspandər/ n
astula
langwerpig stukje hout dat bij het hakken afvalt

spaarzaam /'spar.zam/ adj
frūgālis
zorg dragend niet te verspillen

spaarzaamheid n
oeconomia
de neiging om zuinig aan te doen met (geldelijke) middelen
iets dat getuigt van zuinig aan doen

spalk n
serperastrum
(medisch) middel om een gewricht of bot te ondersteunen en onbeweeglijk te houden zodat het tot rust kan komen en kan genezen

spang n
hamus
gesp, haak

spanning /'spɑniŋ/ n
intentio
(elektrotechniek) potentiële energie van elektrische aard, elektrische spanning

spar n
picea
(coniferen) benaming voor een naaldboom uit het geslacht Picea

sparen ˈspa.rə(n) v
servo
overgankelijk geld niet uitgeven
ontzien, niet straffen of geweld aandoen
collecta
overgankelijk iets verzamelen

sparing n
apertūra
kleine ruimte die is opengelaten

spatel n
rutabulum
(huishouden), (gereedschap) spaan, lepel e.d. met plat, bot uiteinde om mee te smeren, schrapen, roeren enz.

spawater n
aquae
mineraalwater

specerij n
arōma
(voeding) een gedroogd plantendeel, anders dan een groen blad of stengel, dat als geur-, kleur- of smaakstof aan voedsel wordt toegevoegd

specht n
picus
(spechtvogels) benaming voor middelgrote robuuste vogels behorende tot de familie Picidae die met hun sterke snavel de schors van de bomen openhakken om daaruit de insecten te halen

speciaal /spe.si.ˈjal/ /spe.ˈsjaːl/ /spe.ˈʃaːl/ adj
eximius
op een positieve manier anders dan het andere

specie n
mortārium
(bouwkunde) mengsel waarmee wordt gewerkt (bij het metselen, stukadoren, pleisteren etc.)

specifiek adj
specialis
(medisch) kenmerkend

specifiek adv
specialis
in het bijzonder

specimen n
specialis
typische representant van een groep, kenmerkend voorbeeld uit een categorie

speech n
eloquium

speeksel n
saliva
vocht dat in de mond vloeit uit de speekselklieren

speelgoed /ˈspelɣud/ /ˈspelɣut/ /ˈspɪːɫχut/ n
crepundia
(speelgoed) één of meer voorwerpen voor kinderen om mee te spelen

speelkaart n
charta a ludo

speelmakker n
collūsor
iemand waarmee men speelt

speeltuin n
campus lusorius
een omheinde plek grond met speelobjecten voor kinderen

speenkruid n
Ficaria verna
(kruid) (medisch) bepaald soort plant met niervormige bladeren, botergele bloemen en wortelknolletjes, Ficaria verna , waaraan geneeskracht ten aanzien van aambeien wordt toegeschreven

speer /spɪːr/ n
hasta
een lange stok met een punt eraan, (werd) gebruikt voor de jacht, oorlogvoering of atletiek.

spek n
lardum
(biologie), (voeding) een laag vet tussen huid en vlees bij grote zoogdieren

spektakel /spɛkˈtaːkəl/ n
spectāculum
opzienbarend schouwspel, wonderbare vertoning

spel n
ludus
bezigheid ter ontspanning volgens vaste regels met elementen als competitie, behendigheid, inzicht en kans

spelbederver n
occīsor fēstārum
een onsportieve sporter die ervoor zorgt dat het spel niet meer leuk is

spelcomputer /'spɛl.kɔm.pju.tər/ n
consola ludis electronicis
(informatica) (spel) een computersysteem dat specifiek gemaakt is om spellen op te spelen

speld n
acus

spelen /ˈspeːlə(n)/ v
ludere
iocō
(muziek) muziek maken op een muziekinstrument

speler n
lusor
(spel) (sport) een deelnemer aan een spel of sport
een partij

spellen /ˈspɛlə(n)/ v
conscribo
overgankelijk letters in de juiste volgorde plaatsen

spelling /ˈspɛlɪŋ/ n
orthographia
(taalkunde) de al dan niet vastgelegde manier waarop de woorden van een taal geschreven worden

spelt n
ador
(plantkunde) grove tarwesoort Triticum spelta (wikidata: spelt )

sperma /'spɛrma/ n
sperma

sperwer n
Accipiter nisus
(havikachtigen) Accipiter nisus , een kleine snelle roofvogel

spie n
cuneus
(spreektaal) een cent

spiegel n
speculum
(meubel), (natuurkunde), (optica) voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

spiegelei n
ovum elixum
(voeding) gebakken ei met hele dooier

spiegelen v
video

spier /spir/ n
musculus nervus
(scheepvaart) een algemene benaming voor een ronde, houten paal op een schip

spiering n
eperlanus
(straalvinnigen) bepaald soort klein zilverwit visje, Osmerus eperlanus , dat voorkomt in zowel zoet- als zoutwater

spijker n
clavus nōdum in scirpō quaerō.
m (techniek) een metalen pin waarmee twee voorwerpen door doorboring vast verbonden kunnen worden
nōdum in scirpō quaerō.
o een opslagplaats voor graan

spijkerbroek n
genuenses
(kleding) een broek van spijkerstof

spijl n
tālea

spijs n
cibus
(voeding) bereid voedsel; maaltijd

spijten /spɛj.tǝ:/ v
lamentō
onpersoonlijk berouw veroorzaken

spil n
axis
v/m de as waar iets rond draait

spin n
aranea araneus
(spinachtigen) geleedpotig dier met acht poten uit de orde Araneae , dat met speciale klieren een web maakt, waarin prooien worden gevangen

spinazie n
spinacia
(groente), (plantkunde), (voeding) Spinacia oleracea , een snelgroeiende, eenjarige bladgroente

spinde /spɪndɘ/ n
apotamia
een voorraadkast, een provisiekast

spindel n
fūsus
een klos waarop de katoen- of vlasdraad wordt gewonden.
(techniek) een as, meestal met cd's en dvd's.

spinnen v
neō
overgankelijk, (techniek), (textiel) een lange draad vervaardigen door enkele vezels in elkaar te vervlechten

spinnenkobbe n
aranea
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenkop n
aranea
(spinachtigen) benaming voor dieren uit de orde Araneae , met acht poten die met speciale klieren een web maken, waarin prooien worden gevangen

spinnenweb n
araneum
een door een spin met spinnenzijde gemaakt net om insecten te vangen

spion n
speculator

spionage n
speculatio
de handeling van het spioneren

spioneren v
speculor
inergatief voor concurrentie of vijand geheime informatie trachten te verwerven

spiraal n
helica
een kromme lijn die zich om een punt heen slingert en zich steeds meer daarvan verwijdert
een kromme lijn die zich om een punt heen slingert en en dat punt steeds dichter benadert

spiraalvorm n
tortilis
gelijkend op een kromme lijn die zich om een punt heen slingert en zich steeds meer daarvan verwijdert

spit n
verū
draaiende staak waarop men vlees of een geslacht dier spietst en boven of naast een hittebron roostert

spits n
acumen
(verkeer) drukte in het verkeer op bepaalde tijdstippen
(bouwkunde) scherp, puntig uiteinde, punt [1], tip [1], top [1]

spitsboef n
furcifera
een sluwe boef
kwajongen, een grote schelm

spitsmuis n
sōrex
(insecteneters) klein muisachtig diertje met spitse snuit en korte poten, behorend tot de familie Soricidae

spitsroede n
pertica
een lange dunnen stok waarmee men gestraft kan worden

spleet /splet/ n
crepātūra

splijten v
fissura
overgankelijk langs een nerf in tweeën breken

splinter /'splɪntər/ n
assula
een kleine, langwerpige scherf met een scherpe punt dat van een voorwerp van hard materiaal is, of kan worden afgeslagen

splinteren v
fissura

splitsen /splɪtsə(n)/ v
dividō
wederkerend zich ~: in twee of meer delen uiteen gaan
overgankelijk iets ~: in twee of meer delen opdelen

splitsing n
bifurcum
plaats waar iets zich splitst

spoed n
exigentia
noodzakelijke haast
(techniek) de afstand tussen twee punten van een schroefdraad die verschillen door één omwenteling
de afdeling in een ziekenhuis waar patiënten die snel hulp nodig hebben behandeld worden

spoeden v
festīnō
1. met grote snelheid gaan

spoedig adv
brevī
binnen een kort tijdsbestek

spoelen v
eluo

spoetnik n
convector
(ruimtevaart) Een kunstmaan van Russische makelij uit de jaren 1957-'60
drankje met suiker, koffiemelk en priklimonade dat aangevuld kan worden met wodka
(voeding) een in plakken gesneden gehaktbal aan een houten stokje met daartussen een aantal uienringen

spons n
spongia

spontaan adj
spontāneus

spontaniteit n
spontāneitās

sponzig adj
spongiosus

spook n
larva
(mythologie) een veronderstelde geestverschijning die een bepaald gebouw of andere locatie onveilig maakt

spoor n
vestīgium
(spoorwegen) twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein of tram rijdt
calcar
v m (beschrijvende plantkunde) hol uitsteeksel aan de voet van een kelkblad, kroonblad of vergroeide kroon
v m metalen punt of getand wieltje aan de hiel van de rijlaars

spoorweg n
ferrivia

sport /spɔrt/ n
ars athletica
lichamelijke bezigheid ter ontspanning of als beroep met spel- of wedstrijdelement waarbij conditie en vaardigheid vereist zijn

sportveld n
gymnasium
(sport) grasveld met doelpalen, grenslijnen e.d. waarop diverse sporten worden bedreven

spot n
dērīsiō
de handeling van het spotten

spotten v
cavillor
inergatief zich met belachelijk makende of oneerbiedige scherts uiten

spotter n
irrīsor
iemand die iets probeert te observeren (en daar foto's en aantekeningen van maakt)
iemand die graag de spot drijft met mensen of zaken
(sport) iemand die aangeeft waar de bal is neergekomen bij golfen

spotternij n
dērīsiō
kritische, maar ook grappige uitlating over iemand

spraak /sprak/ n
lingua
het vermogen om te spreken

spraakkunst n
grammatica
(grammatica) een systeem van regels en principes voor het schrijven en spreken van een taal

spraakleer n
grammatica

spraakzaam /ˈspraksam/ adj
garrulus
snel geneigd tot spreken

spraakzaamheid n
garrulitās
geneigdheid om veel te praten

sprank n
scintilla
een klein beginnetje

sprankelend adj
coruscans
fris en levendig

spreekbeurt n
contio
een voordracht voor een publiek over een bepaald onderwerp

spreekkoor /'sprekor/ n
chorus
een groep mensen die gezamenlijk leuzen schreeuwt

spreekwoord n
adagium

spreekwoordelijk /sprekˈwordələk/ adj
prōverbiālis
zoals in een spreekwoord genoemd

spreeuw n
Sturnus vulgaris sturnus
(zangvogels) Sturnus vulgaris , een middelgrote zangvogel uit de familie van de spreeuwachtigen (Sturnidae) en de orde zangvogels (Passeriformes)

sprei /sprɛi/ n
cadurcum
een soms kunstig versierd kleed waarmee een opgemaakt bed afgedekt wordt

spreken /ˈspreːkə(n)/ v
dicere loqui
inergatief zich met behulp van de stem uiten
zich met behulp van de stem kunnen uiten in een bepaald taal

spriet n
argūtia
aerius
sprietantenne

sprietig adj
nītor
met veel dunne uitsteeksels

springen /sprɪŋə(n)/ v
salire
ergatief na zich tegen de zwaartekracht afgezet te hebben een korte vrije val door de lucht maken in een bepaalde richting

sprinkhaan n
locusta
(rechtvleugeligen) benaming voor insecten uit de orde Orthoptera -orde, die zeer ver kunnen springen en waarvan de meeste geluid produceren door de vleugels langs de achterpoten te wrijven

sprinkhaanrietzanger n
Locustella naevia
(zangvogels) bepaald soort vrij kleine vogel met gestreepte bovenzijde en monotone zang, Locustella naevia uit de familie van Locustellidae

sproet n
lentigo
een bruin vlekje op de huid dat veroorzaakt wordt door ultraviolet licht

sproetig adj
sparsus
vele kleine ronde pigmentvlekken hebbend

sprong n
saltus

sprookje n
fabula
een meestal moraliserend verhaal voor kinderen waarin fantasiewezens en magie een belangrijke rol spelen

sprookjesland n
terra divalis
een niet bestaand land, mooi land dat alleen maar in sprookjes voorkomt

sprot n
maena
(straalvinnigen) bepaald soort vis, Sprattus sprattus , de kleinste uit de haringfamilie (wikidata: sprot )

spruit n
Cauliculus Bruxellanus
(groente) een uitloper van de spruitkool Bressica (wikidata: spruit )

spugen /'spy.ɣə(n)/ v
conspuō
inergatief speeksel uit de mond doen uitschieten

spuitgast n
ignīnus

spul /spʏl/ n
causa

spullen /spɵlə(n)/ n
māteria

spuwen /'spyʋə(n)/ v
conspuō

staak n
pālus

staal n
chalybs aciarium
(metallurgie) een legering van ijzer en koolstof

staan /staːn/ v
stare
inergatief zich in verticale toestand van rust bevinden op een vaste ondergrond

staart n
cauda
(zoötomie) een verlengstuk van de ruggengraat bij sommige dieren
(techniek) het achterste stuk van een vliegtuig of een auto

staartbeen n
os coccygis

staartmees n
Aegithalos caudatus

staartriem n
postilēna
(paardrijden) riem die het vooruitglijden van het zadel voorkomt; riem waar de staart van het paard doorgaat

staartster n
cometes

staat n
civitas res publica
(regering), (geopolitiek) binnen een afgebakend grondgebied werkzame, in hoge mate soevereine organisatie die gezag uitoefent over de op dat grondgebied wonende bevolking
toestand of gesteldheid

staatsburger n
cīvis
(juridisch) iemand die burgerrechten in een staat heeft

staatsgreep n
eversio reipublicae
(politiek) illegale (poging tot) afzetting van een regering en de vervanging ervan door een nieuw bewind

stabiel /sta'bil/ adj
firmus
niet of slechts licht aan verandering onderhevig,
(van een dynamisch systeem) terugkerend naar de evenwichtstoestand

stabiliteit n
firmitas

stad /stɑd/ /stɑt/ n
urbs oppidum civitas
(geschiedenis) plaats met stadsrecht

stadhuis /ˈstɑdhœːs/ /ˈstɑthœʏs/ /ˈstɑthœːs/ n
curia
een gebouw waar de stadsdiensten gehuisvest zijn

stadion n
stadium

stadspoort n
porta oppidi
een poort die toegang geeft tot de (binnen)stad en onderdeel is of was van de stadsmuur of stadsomwalling, oorspronkelijk bedoeld om ongewenste gasten buiten te houden.

stadswijk n
ager

staf n
baculum
stok bedoeld voor ondersteuning of onderscheiding van een persoon

staffel n
ascendō
(economie) rente berekend over een bedrag op een rekening-courant over de periode tussen twee wijzigingen

stafrijm n
alliteratio
gelijkheid van de beginmedeklinkers van twee of meer beklemtoonde lettergrepen of woorden binnen een uitdrukking, prozazin of vers

staking /'stakɪŋ/ n
operistitium
het neerleggen van de werkzaamheden, meest uit protest of om verbeteringen af te dwingen

stal /stɑl/ n
equile
(veeteelt) ruimte bestemd voor de huisvesting van dier(en)
bubile
(economie) verkoopruimte bij openbare gelegenheden zoals stations, ziekenhuizen en dergelijke

staljongen n
agāsō
een jonge mannelijke knecht die werkt in de stal en de dieren die daarin staan verzorgt

stallen v
viridarium
overgankelijk een rijdier of voertuig na gebruik onderbrengen in een beschutte ruimte (stal, garage, remise)

stam n
truncus
(plantkunde) deel van de boom tussen de wortels en de kruin
tribus natio
(antropologie) op verwantschap berustende samenlevingsvorm van meer families in beschavingen met weinig verstedelijking

stamboom /'stɑmbom/ n
stemma
boom van een geslacht, d.i. het geslacht vergeleken bij een boom, waarvan de stam zich telkens meer vertakt
tekening die een boom voorstelt, en waarin de leden van een geslacht in hun verschillende graden van verwantschap worden vermeld
boom met rechtopgaande stam

stamgast n
habitualis

stampen v
lībra
overgankelijk iets fijn maken door er een zwaar voorwerp op te laten belanden

stamper n
pistillum
in het bijzonder in samenhang met het gebruik van een vijzel -> vijzelstamper

stampij n
dissensiō
vooral in combinatie met maken: onrust veroorzaken door lawaai en ruzie te maken

stand /stɛnt/ n
schola
sociale positie in de maatschappij, graad, rang

standbeeld n
statua
(beeldhouwkunst) een kunstzinnige afbeelding vaak van een persoon in drie dimensies, meestal gehouwen in steen of gegoten in metaal

standhouden v
persevērō
inergatief alle aanvallen weerstaan

standrechtelijk adv
summaria
op standrechtelijke wijze

stang /stɑŋ/ n
tālea
meestal metalen voorwerp in de vorm van een lange stijve cilinder

stank /stɑŋk/ n
foetor
een sterke, stinkende geur

stap /stɑp/ n
gradus
het plaatsen van de ene voet voor de andere bij het gaan

stapel n
cumulus
een gestructureerde hoop spullen

stapelwolk n
cumulus
scherp afgegrensde, bloemkoolachtige wolken van het geslacht Cumulus

stappen /ˈstɑ.pə(n)/ v
gradior
ergatief het lichaam vooruit bewegen door een of meer keer een voet naar voren te zetten

staren /starən/ v
conspicio

starheid n
austēritās
het onbeweeglijk zijn; het onvervormbaar zijn
het zich niet kunnen of willen aanpassen aan de (gewijzigde) omstandigheden

start n
exordium
begin van iets

starten /stɑrtə(n)/ v
initium
overgankelijk iets op gang brengen

statief n
vāra
(fotografie), (optica) een stabiel onderstel voor een camera, kijker of een ander (optisch) instrument, veelal in draagbare uitvoering met één of drie inklapbare of inschuifbare poten

statiegeld n
confiscō
geld dat betaald wordt voor een verpakking dat men terugkrijgt bij inleveren hiervan en waardoor die verpakking uiteindelijk terugkomt op zijn standplaats (statie)

statigheid n
sollemnitās
een wat stijve deftigheid

station /sta.ˈsʲɔn/ n
statio ferriviaria
(spoorwegen), (verkeer) plaats waar voertuigen (met name treinen) kunnen stoppen voor het in- en uitstappen van reizigers en het in- en uitladen van goederen

stationair adj
statīvus
in een toestand die onafhankelijk is van de tijd (met onveranderlijke snelheid), onveranderlijk
stilstaand

stationeren v
statio
1. plaatsen

status n
status
(algemeen) plaats in een vast geheel of een bepaald proces
(sociologie) aanzien in de maatschappij, hiërarchische positie

statuur n
statūra
(figuurlijk) het aanzien, de status, de positie van iemand

statuut n
scītum

stedelijk adj
urbānus

stedeling n
oppidanus

steeds adv
semper
voortdurend

steeg n
angiportus
zeer smal straatje

steek /steːk/ n
ictus
eenmalige doorvoering van een draad door een weefsel, meestal met behulp van een naald

steekhoudend stekˈhɑudənt/ adj
modicus
van een argument of mening dat ze goed onderbouwd, voor waar aan te nemen en ter zake doend is, dat ze dus van goede kwaliteit is

steekmug n
culex
(tweevleugeligen) Culicidae mug uit een familie van langpotige insecten die leven van het bloed van dieren en die op die manier ziekten kunnen verspreiden

steelpan n
cacubus

steels adj
fūrtīvus
in het geniep, zodat anderen het niet kunnen zien

steen /sten/ /steːn/ n
lapis petra
m harde stof, vaak op kiezel gebaseerd maar ook andere mineralen omvattend

steenachtig adj
lapideus

steenarend n
Aquila chrysaetos
(havikachtigen) Aquilla chrysaetos , vogel uit de familie der arendachtigen

steenbok n
capricornus
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Capra ibex

steeneik /ste.nɛi̯k/ /ste.nɛːk/ /sten.ʔɛi̯k/ n
ilex
(bloemplanten) Quercus ilex een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae ). Deze van nature in Zuid-Europa voorkomende, groenblijvende eik wordt veel aangeplant als sierboom en ter beschutting, vooral in kuststreken. De boom is bestand tegen de zilte zeewind en de luchtvervuiling in de stad. In Nederland en Vlaanderen is de boom matig winterhard. De boom kan dertig meter hoog worden, maar blijft meestal veel kleiner. In rotsachtige gebieden blijft de eik vaak struikvormig

steengroeve n
lapicīdīnae
(mijnbouw) een groeve waar steen uit de grond wordt gehaald

steenkool n
carbō
(mijnbouw) zwart-bruine stof die ontstaan is door plantenafzettingen en gebruikt wordt als energiebron

steenrijk adj
zaplutus

steentijd /ˈstentɛit/ n
Aetas Lapidea

steenuil /ˈstenœʏ̯ɫ/ /ˈsteːnœːl/ n
Athene noctua
(uilen) bepaald soort vogel, Athene noctua , kleine, gedrongen uil met felle gele ogen en witte wenkbrauwstrepen

steil /stɛil/ /stɛːl/ adj
arduus
onder een grote helling ten opzichte van horizontaal
~ haar recht, zonder krullen

stekeblind adj
talpa caecior
helemaal blind

stekel /ˈste.kəl/ n
acantha
een langwerpig, scherp stukje van bijvoorbeeld een plant of dier

stekelig /stekələx/ adj
acanthoides
met stekels bezet

stekelvarken n
hystrix
(knaagdieren) Hystrix cristata een gewoon stekelvarken een groot knaagdier met een stekelige vacht

steken v
confodio
overgankelijk doorboren, prikken

stekker /'stɛkər/ n
obtūrō
(elektrotechniek) het verharde uiteinde aan één of meerdere geleidende draden bedoeld om in een stekkerdoos gestoken te worden en elektrisch contact te maken

stel /stɛl/ /stɛɫ/ n
par
klein aantal bij elkaar passende voorwerpen of personen die samen een geheel vormen

stelen /'stelən/ v
clepere
overgankelijk (juridisch) iets wegnemen van iemand en het zich wederrechtelijk toe-eigenen

stellair adj
stēllāris

stellen /ˈstɛ.lə(n)/ v
erigo
overgankelijk doen staan, in een bepaalde positie brengen
elementum
overgankelijk beweren, verklaren

stelling n
theōrēma
een formulering van een mening, een stellingname, these

stelsel /stɛlsəl/ n
systēma
een geordend geheel, samenstel van delen
een systeem

stelt /stɛlt/ n
grallae

stem /'stɛm/ n
vox sonus
(biologie) het geluid dat onder meer door het trillen van de menselijke stembanden wordt geproduceerd
vox
(communicatie) het geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt

stemband n
ligamentum vocale
(anatomie) geluidvoortbrengende plooien in het strottenhoofd

stembiljet /ˈstɛmbɪljɛt/ n
suffrāgium
formulier waarop je jouw voorkeur kunt aangeven bij een verkiezing

stemgeluid /'stɛmxəlœyt/ n
genus verbi
hoorbare luchttrillingen die gemaakt worden in het menselijke strottenhoofd

stemmen /stεmə(n)/ v
suffrāgō
inergatief deelnemen aan een verkiezing

stemmig adj
avidus

stemmigheid n
pudor
de netheid en rustigheid vaak met een religieuze tint

stempel /ˈstɛmpəl/ /ˈstɛmpəɫ/ n
stigma
(bouwkunde) balk of schoor ter ondersteuning

stempelen v
imprimō

stengel n
caulis
(plantkunde) langgerekt en stevig orgaan van een vaatplant dat water en voedingstoffen vervoert

stenig adj
lapideus

stenigen v
lapidō
met steenworpen doden

ster n
astrum stella sidus
(astronomie) een van de lichtpunten aan de nachtelijke hemel die maar heel traag van plaats lijken te veranderen, feitelijk een enorm ver verwijderde gasbol die licht uitzendt door kernfusie

sterfelijk adj
mortālis

steriliseren v
sterilizare
overgankelijk, (medisch) gericht doden van micro-organismen op een oppervlak totdat de kans dat dergelijke organismen nog levend op het oppervlak aangetroffen worden, kleiner is dan 1 op een miljoen
overgankelijk, (medisch) onvruchtbaar maken

sterk /stɛrk/ adj
anomalus
beschikkend over kracht of vaardigheid
een grote concentratie van iets bevattend

sterk /stɛrk/ adv
firmiter
in sterke mate

sterken v
corrōborō

sterkte /'stɛrktə/ n
fortitudo
de mate waarin iets sterk is
quantitas
de grootte of het aantal van iets

stern n
larus
(steltloperachtigen) benaming voor slanke meeuwachtige vogels uit de familie Sternidae

sterrenkunde n
astronomia
(wetenschap) (astronomie) wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

sterrenkundige /stɛrən'kʏndəɣə/ n
astrologus

sterrenstelsel n
galaxias

sterrenwacht n
observatorium

sterrenwichelaar n
astrologus

sterven /stɛrvə(n)/ v
mori morior
ergatief overgaan van levende toestand naar dode toestand

stethoscoop /steto'skop/ n
stethoscopium
(medisch) een medisch instrument waarmee men geluiden in het lichaam zoals hartslag en ademhaling kan beluisteren (ausculteren)

steun /støn/ n
firmāmentum
iets om op te steunen, te rusten
morele of materiële hulp

steunen /'stønə(n)/ v
supersum
overgankelijk een deel van de last op zich nemen, hulp verlenen

steur n
ocupenser acipenser
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort anadrome vis, Acipenser sturio , die een lengte van 6 meter en een gewicht van 400 kg kan bereiken

stevenen v
facere

stevig adj
crassus
(figuurlijk) (eufemisme) fors, van grote omvang
firmus
(figuurlijk) flink, behoorlijk
rusticus
(figuurlijk) voedzaam (en weinig verfijnd)

steward n
baiulus

stichtelijk adj
efficax

stichten v
fundō
overgankelijk de grondslag voor iets leggen, iets instellen

stichter n
conditor
degene die iets grondvest

stichting n
fundatio
(meervoud stichtingen): (juridisch) rechtspersoon zonder leden, vennoten of winstoogmerk die ontstaat door de inbreng van een vermogen en beoogt een in de statuten vermeld sociaal, ideëel of maatschappelijk doel te verwezenlijken

stiefmoeder /ˈstif.mu.dər/ n
noverca
latere levenspartner van vader dan de eigen moeder

stiefvader n
novercus
de echtgenoot van iemands moeder, die niet de eigenlijke vader is

stiekem adj
clandestinus

stier /stiːr/ n
taurus

stijf /stɛif/ adj
rigens

stijfheid n
rigor

stijfsel n
amylum

stijfte n
rigor

stijgbeugel n
stapes stapia
(paardrijden) een metalen beugel die met een riem aan een zadel hangt, bedoeld om het opstijgen te vergemakkelijken en de ruiter vooral tegen zijwaartse sprongen van het paard te beschermen

stijgen /ˈstɛi̯ɣə(n)/ v
ascendo
ergatief naar boven gaan, toenemen

stijging n
augmentum
het stijgen, het hoger worden.

stijl /stɛi̯l/ n
modus
wijze waarop men iets doet
(beschrijvende plantkunde) buisvormige, middelste gedeelte van de stamper
columella
post, spijl

stijlregister n
acta
(taalkunde) taalvariëteit die betrekking heeft op de gevoelswaarde en de gebruikssfeer van een woord

stijve n
rigida

stijven v
cōpia

stikken v
suffocare
ergatief om het leven komen door zuurstofgebrek in de hersenen

stiknaad n
sūtūra
de lijn waarlangs verschillende delen van stof of leer aan elkaar vast gemaakt zijn

stiksel n
sūtūra
een verbinding gemaakt met naald en draad

stikstof /ˈstɪkstɔf/ n
nitrogenium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleurloos niet-metaal met symbool N en atoomnummer 7

stil adj
immobilis
geen of weinig geluid producerend
onbeweeglijk
rustig, kalm

stilheid n
quiēs
de stilte, de rust, de kalmte

stilleggen v
subsisto
1. tot stilstand brengen

stilleven n
natura mortua

stilte /'stɪl.tə/ n
silentium

stimulans n
calcar
krachtige aanzet

stimulatie n
stimulus

stimuleren v
commoveō
overgankelijk maatregelen nemen om iets te bevorderen

stimulus n
calcar
een verandering in de uitwendige of inwendige omgeving waarop een organisme reageert

stinkdier n
mephitis
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mephitis mephitis , een marterachtige die als verdediging een sterk stinkende stof naar zijn belagers spuit

stinken v
foeteō
absoluut een onaangename geur hebben

stipendium n
stipendium
een hoeveelheid geld voor een student, kunstenaar, wetenschapper, sporter zodat deze zich verder kan ontwikkelen

stipuleren v
stipulor

stoel /stul/ /stuɫ/ n
sella sedes
(meubel) een zitmeubel voor één persoon met een rugleuning

stoelgang /'stulɣɑŋ/ n
excrēmentum
(medisch) (eufemisme) het proces van zich op gezette tijden ontlasten van fecaliën
(medisch) medische term voor de menselijke uitwerpselen zelf

stoeprand n
crepīdō
een element dat de scheiding verzorgt tussen een rijbaan en het meestal hoger gelegen trottoir

stoet n
Tugium
een in een lange rij optrekkende groep mensen of dieren

stoeterij n
equitium
(veeteelt) het bedrijfsmatig telen van paarden
(bedrijf) (veeteelt) de bedrijfslocatie waar paarden worden geteeld

stof n
pulvis
heel kleine deeltjes

stofoorzaak /ˈstɔfoːrˌzak/ n
causa materialis
(filosofie) de stof waaruit een voorwerp ontstaan is en die zich in dit voorwerp bevindt

stofwisseling /'stɔfʋɪsəlɪɳ/ n
metabolismus
(biochemie) het geheel van chemische processen dat gepaard gaat met het in leven zijn van een wezen

stofzuiger n
pulveris hauritorium
(techniek) (huishouden) een elektrisch toestel dat stof en kleine deeltjes opzuigt

stok /stɔk/ n
baculum

stollen /ˈstɔlə(n)/ v
induro
ergatief overgaan van een vloeibare naar een vaste toestand

stom adj
infans
geluidloos
niet in staat te spreken
blennus
weinig intelligent
(informeel) ergerlijk, vervelend, irritant
(informeel) saai en waardeloos, niet cool

stommeling n
scurra
(pejoratief) een dom persoon

stommerik n
stupide
(pejoratief) iemand die ergerlijk stom doet

stomp /stɔmp/ adj
hebes
iets dat zijn scherpte verloren heeft

stoom n
vapor

stoomlocomotief n
vaporitraha
(spoorwegen), (verkeer) een locomotief die wordt aangedreven door een stoommachine

stoot /stot/ n
stimulus

stop n
pausa
halte (korte onderbreking)
besluit om verdere groei of toename te stoppen (-> wervingsstop)
maca
voorwerp dat een opening kan afsluiten

stoplicht /ˈstɔplɪxt/ n
sēmaphorum
(verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

stoppelhaar n
saeta
kapsel van kort, rechtopstaand, stekelig haar

stoppen v
sumptus
vullen (van een pijp)
absisto
doen halthouden
ophouden, ermee kappen

stopper /'stɔpər/ n
obtūrō
een voorwerp waarmee iets afgestopt of afgesloten kan worden

storax n
storax
welriekende harsachtige stof verkregen van de storaxboom

storen /ˈstorə(n)/ v
turbō
overgankelijk het functioneren nadelig beïnvloeden

storing n
turba
(communicatie) een hinderlijke onderbreking, een bepaald proces wordt onderbroken of bemoeilijkt

storm n
tempestas procella
(meteorologie) erg harde wind (minstens windkracht 9)

stormram n
ariēs
(militair) (geschiedenis) (in een belegering) een toestel, balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken

storten v
dēpōnō
overgankelijk geld in een rekening inbrengen

storting n
confiscō
het storten van geld op een bankrekening

stotteren v
balbutio
inergatief dezelfde lettergreep een aantal malen herhalend moeilijk uit zijn woorden komen

stout /stɑu̯t/ adj
improbus
in overtreding van een gestelde regel, met onvoldoende respect (vooral gezegd over jongere kinderen, schertsend ook over volwassen personen)
(eufemisme), (seksualiteit) seksueel prikkelend

stouterd n
furcifera
een ondeugend, ongezeggelijk kind

stouwen v
māteria
1.

straal /straɫ/ /ˈstral/ n
radius
(natuurkunde) een rechte, smalle bundel van elektromagnetische straling (licht, radio, warmte, röntgen enz.)
tullius
(natuurkunde) een smalle bundel van een gas of vloeistof die door overdruk uit een vat of slang spuit

straat /strat/ n
via vicus
een weg tussen de huizen in een bewoonde plaats

straf n
punitio
(juridisch) maatregel of behandeling ter vergelding van een misdaad of overtreding

straffen /ˈstrɑfə(n)/ v
punire plectere
overgankelijk negatieve consequenties verbinden aan een als verkeerd geziene daad

strafheid n
rigor

strafoplegging n
punitio

strafschop /'strɑf.sxɔp/ n
asperitas
(voetbal) directe vrije trap voor de aanvallende partij na een zware overtreding van de verdedigende partij binnen het strafschopgebied

strak adj
acerbus
streng, zonder uitzonderingen

stralen /ˈstralə(n)/ v
lūceō
inergatief licht weerkaatsen
inergatief een heel blije uitdrukking op het gezicht hebben

strand n
litus acta
(aardrijkskunde) strook met zand bedekt land langs de kust

strategie /ˌstrateˈɣi/ n
ars bellica
een plan om iets te bereiken

stratus n
nubes strata
(meteorologie) laaghangende bewolking

streek n
astus
(aardrijkskunde) een gebied met een eigen karakter, een landstreek
ictus
een veeg of streep met een werktuig

streep n
linea
een min of meer rechte getrokken lijn of lijnstuk
(kleding) lijnvormig patroon, motief (gewoonlijk mv)

strekken v
extendo

strekking n
intentus
de bedoeling, het doel

strelen v
admulcere adulare
overgankelijk zachtjes met de hand over iets of iemand strijken

stremsel n
coagulum
een oplossing die spijsverteringsenzymen bevat, afkomstig uit de lebmaag van kalveren

streperig adj
striātus
met strepen, strepen vertonend

streven n
conatus
het willen bereiken van een doel

streven v
appeto
inergatief een doel willen bereiken

strijd n
pugna
een handgemeen
dīmicātiō
een militair treffen, kamp, veldslag

strijden v
dimicare
inergatief ondanks weerstand een doel proberen te bereiken

strijdknots n
clava ferrea
(middeleeuwen), (militair) een slagwapen in de vorm van een metalen staf met een versterkte kop

strijdmakker n
commīlitō
iemand waarmee je samen vecht tegen een gemeenschappelijke vijand

strijdperk n
arēna
afgeperkt terrein waarin een tweekamp, een toernooi wordt uitgevochten

strijdwagen n
curriculum

strijken v
mulceō
over een oppervlak laten glijden
ferro levigare
wasgoed desinfecteren en gladmaken met hulp van een heet ijzer, een strijkijzer
discedo
iets laten zakken

strijkstok n
arcus
(muziekinstrument) een constructie waarmee de snaren van een strijkinstrument in trilling gebracht worden
hostorium
(handel) een stok waarmee een maatvat voor droge stoffen afgestreken wordt

stringent /strɪŋ'xɛnt/ adj
ligātiō
streng, dwingend

strippen v
nudor
inergatief het zich ontdoen van alle kleding die het lichaam bedekt

stro /stro/ n
stipula
(plantkunde) (landbouw) droge bloeistengels van graangewassen

stroef adj
difficilis
de wrijwingsweerstand van een ruw oppervlak

stroefheid n
asperitās
de mate waarin iets minder glad is

stroken v
convenire
absoluut in overeenstemming zijn met

stromen /'stromən/ v
fluō
ergatief voortbewegen van vloeistoffen

stroming /'stromɪŋ/ n
aestus
het zich in een bepaalde richting voortbewegen van een vloeistof
amnis
een bepaalde beweging die zekere denkbeelden gemeen heeft

stront n
stercus

strontium n
strontium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sr en atoomnummer 38. Het is een zilverwit aardalkalimetaal

strontje n
hordeolus
(medisch) zweertje op het ooglid door infectie van een talgkliertje of zweetkliertje bij het haarzakje van een wimper

strook n
ligātiō
(dun) voorwerp waarvan de lengte groot is in vergelijking met de breedte

stroom /stroːm/ n
amnis
(aardrijkskunde) rivier, beek
aestus
(elektrotechniek) elektrische stroom, het transport van elektrische lading door de beweging van elektronen door geleiders en halfgeleiders onder invloed van een potentiaalverschil

stroomgeleider n
conductor
(natuurkunde) (elektrotechniek) materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat

stroop n
sirupus
(voeding) dikke, viskeuze, geconcentreerde vloeistof waarin een grote hoeveelheid suikers zijn opgelost

stropdas n
focale Croatum

strottenhoofd n
larynx

structuur /strʏkˈtyr/ n
compāgēs
de interne opmaak van een geheel

struik n
frutex
(plantkunde) een houtige plant zonder stam die zich onmiddellijk boven of reeds in de grond vertakt in een aantal takken die meer of minder dik kunnen worden

struikelen /ˈstrœʏkələ(n)/ v
caespito
ergatief het evenwicht verliezen doordat men met de voet verstrikt raakt

struikgewas n
dumetum

struikhei n
calluna
(plantkunde) bepaald soort in heel Europa voorkomende plant, Calluna vulgaris uit de heifamilie (Ericaceae )

struikrover n
latro
(beroep) iemand die vanuit een hinderlaag reizigers berooft

struis adj
firmus

struisvogel /ˈstrœʏ̯sˌfoχɔɫ/ /ˈstrœːsˌfoːɣəl/ /ˈstrœːzˌvoːɣəl/ n
struthio struthiocamelus
(loopvogels) Struthio camelus , grote loopvogel, die niet kan vliegen

stuc n
fōmentum

studeerkamer n
museum
een ruimte om te studeren

student /styˈdɛnt/ n
discipula
(onderwijs) iemand die hoger onderwijs volgt

studeren v
studeo
overgankelijk (onderwijs) het volgen van een opleiding en verwerven van kennis, gewoonlijk aan een universiteit als voornaamste bezigheid

studie /'stydi/ n
disciplina
(onderwijs) tijd die men besteedt om zich kennis of een vaardigheid eigen te maken
(wetenschap) tijd die men besteedt aan het uitzoeken van een bepaald onderwerp of probleem

studiebeurs n
stipendium

stugheid n
rigor
van personen dat hij niet erg meegaand zijn

stuifmeel n
pollen
(plantkunde) poederachtig materiaal dat bloeiende planten afscheiden en dat de mannelijke zaadcellen bevat

stuiken v
consternō
1.

stuit n
coccyx

stuitbeen n
coccyx
(anatomie) onderste deel van de ruggengraat, de laatste vier vergroeide ruggenwervels

stuiven v
scateō

stuk /stɵk/ n
fragmentum
deel, gedeelte, onderdeel van een geheel

stukadoor n
tector
(beroep) een bouwvakker die een afwerklaag van specie (of mortel) op muren en plafonds aanbrengt om ze een egaal en glad uitzicht te geven

stukadoren v
fōmentum

stunt n
astus

stuntman n
duplex

stupide adj
stupide
dom, bot, stompzinnig

stuurknuppel n
caduceus
knuppel of stok waarmee gestuurd kan worden in een vliegtuig

stuurloos /ˈstyrlos/ adj
impos
zonder sturing in mechanisch opzicht

stuurman n
gubernator
(beroep), (scheepvaart) iemand die een vaartuig bestuurt

stuurs adj
acescō

stuw n
mātrix
(waterbeheer) een vaste waterkering die het water, van een deel van een rivier of een stuwmeer, pas bij het bereiken van een bepaalde waterhoogte laat wegstromen doordat de dam overstroomt of door het openen van schuiven of deuren

stuwdam n
impedimentum
(waterbeheer) een vaste waterkering die het water uit de bergen of een rivier blokkeert, zodat het water in een stuwmeer wordt opgestuwd voor de winning van energie in een waterkrachtcentrale.

stuwen v
obstruō

stuwing /'styˌwɪŋ/ n
citātus
hoge druk of ophoping die ontstaat door een belemmerde afvloed
voortbeweging door duwen

subcutaan adj
intercus
(medisch) onderhuids

subjunctief n
coniunctivus subiunctivus
(taalkunde) een werkwoordswijs waarmee men een wens of onzekerheid tot uitdrukking kan brengen

substantie n
materia
(medisch) (scheikunde) stof (stoffen)

substantief n
nomen substantivum
zelfstandig naamwoord

subtiel /sʌp'til/ adj
subtīlis
alleen bij nauwkeurig toezien of voor fijn gevoel waar te nemen of te begrijpen
fijn onderscheidend, scherpzinnig

subtiliteit n
argūtiae

succes n
eventus
gewenste resultaat van een opzet

successief adj
alternus

succesvol adj
prosper
succes hebbend

sufferig adj
blennus
dom

suffix n
suffixum
(taalkunde) een woorddeel dat achter de stam van een woord gevoegd wordt

sufkop n
scurra
(figuurlijk) iemand die weinig nadenkt

suggereren v
suggerō
voorstellen; een suggestie doen; een tip of alternatieve methode geven

suggestie /sʏˈxɛsti/ n
impulsus
hetgeen dat voorgesteld wordt

suiker n
saccharum
(scheikunde) een type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen

suikerriet n
saccharum officinarum
(bloemplanten), (voeding) Saccharum officinale , een rietsoort die verbouwd wordt vanwege zijn suikergehalte en waaruit rietsuiker gewonnen wordt

suikerzoet adj
mellītus
zo zoet smakend als suiker

sukkel n
erro
(scheldwoord) dom, onhandig persoon

sulfureus adj
sulfureus

summair adj
summaria

super n
super

superioriteit n
superioritas

supermarkt n
superinstitorium

superplie n
superpellīcium

supplement n
appendix
iets dat als aanvulling toegevoegd wordt

supplementair adj
additicius

surplus n
nimium
overschot, wat er meer is dan nodig is, wat er overblijft

surveilleren /ˌsʏrvɛ'jerə(n)/ v
vigilare
inergatief toezicht houden

syfilis n
syphilis

syllabisch adj
syllabicus

syllogisme n
syllogismus
een logische redenering waaruit een conclusie afgeleid wordt

symbool n
symbolum
(wetenschap), (natuurkunde), (wiskunde) een genormeerd teken om een technisch of wetenschappelijk begrip aan te duiden
(sociologie) een figuur, karakter of teken dat een bepaald idee, concept of object representeert

symmetrie n
symmetria

sympathie n
compassio
een gevoel van toegenegenheid

sympathiek adj
misericors

synagoge n
synagoga
(Jiddisch-Hebreeuws) (religie) gebedshuis, gebouw voor joodse godsdienstige bijeenkomst

synoniem n
synonymum
(taalkunde) woord met dezelfde betekenis als een ander woord in dezelfde taal

syntaxis /sɪnˈtɑksəs/ n
syntaxis
(taalkunde) de regels die in een taal de zinsbouw sturen

systeem /siˈstem/ n
systema
een uit meerdere interagerende onderdelen bestaand stelsel dat als geheel toegevoegde eigenschappen heeft

taak /taːk/ n
pensum
een te verrichten werk

taal /taːl/ n
lingua
(taalkunde) een systeem van spraakklanken door middel waarvan mensen met elkaar communiceren en de schriftelijke vastlegging hiervan

taalatlas /talɑtlɑs/ n
tabulae lingusticae
een verzameling van taalkaarten of dialectkaarten

taalboek n
grammatica

taaleigen n
sermo
(taalkunde) uitdrukkingen en zegswijzen uit een bepaalde taal

taalfamilie n
familia linguarum
talengroepen die een zelfde voorgeschiedenis hebben

taalfout /talfɔut/ n
vitium sermonis
een fout tegen de grammatica van een taal

taalklank /ˈtalklɑŋk/ n
phonema
(taalkunde) een klank die betekenisonderscheidend werkt in een taal

taalkunde n
linguistica
(wetenschap) wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

taalkundige n
gramaticus
(beroep) (taalkunde) een beoefenaar van de taalkunde

taalwetenschapper n
gramaticus
een beoefenaar van de taalwetenschap

taart /taːrt/ n
placenta
(kookkunst) meestal cirkelvormig zoet gebak, vooral voor feestelijke gelegenheden, gemaakt van deeg en afgewerkt met bijvoorbeeld slagroom, vruchten of marsepein

taats n
cnodax
(techniek) spijker met ronde kop
(techniek) de tap waar een vertikale as draaibaar op steunt

tabak n
tabacum
genotsmiddel afkomstig van de bladeren van de tabaksplant, Nicotiana tabacum , dat wordt gerookt, gekauwd en gesnoven

tabakspijp n
fumisugium

tabel n
rationarium
een geordende lijst met gegevens

tabernakel n
tabernaculum

taboe n
indicendus
een binnen de heersende cultuur algemeen aanvaard moreel verbod; iets dat onbespreekbaar of ondenkbaar is

tachtig cardinalNumeral
octoginta octaginta
"80", het getal tussen negenenzeventig en eenentachtig, acht maal tien

tachycardie n
tachycardia

tafel /ˈtafəɫ/ n
mensa
(meubel) een meestal rechthoekig, soms rond meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

tafelkleed /ˈtafəlˌklet/ n
mēnsārium
(huishouden), (textiel) kleed dat als bescherming of versiering over een tafel ligt

tafeltennis n
teniludium mensale
(sport) een spel waarbij twee spelers, ieder met een batje, een pingpongbal op tafel houden

tahoe n
cāseus soiae
(voeding) kaasachtig product gemaakt uit sojamelk

taifoen /tɑjˈfuːn/ n
typhonas
(meteorologie) een hevige wervelstorm in de Chinese Zee en de Stille Oceaan die ontstaat uit een tropische depressie

tak /tɑk/ n
ramus
(plantkunde) een deel van een boom of struik dat aan de stam vastzit en waaraan bladeren groeien

takkenbos n
crātis
een bundel takken van struiken en bomen zonder bladeren die men kan gebruiken om een vuur te maken

talent n
ars
bijzondere aanleg

talg /tɑɫx/ n
sebum
(fysiologie) huidvet, een vetachtige substantie die geproduceerd wordt door talgklieren die zich vrijwel overal in de lederhuid bevinden waar ook beharing is
sēbum
(zoötomie) het harde vet van sommige herkauwers, voornamelijk van schapen en runderen

talgklier n
glandula sebacea
(anatomie) een klier om de haarzakjes, die talg afgeeft

talk /tɑlk/ n
talcum

talmen v
dubitare
inergatief aarzelen, dralen, treuzelen

talrijk adj
creber
groot in aantal

tam /tɑm/ adj
domitus
(dierkunde) gewend aan omgang met mensen

tamarinde /tɑma'rɪndə/ n
tamarindus
(voeding) vruchten van de tamarinde Tamarindus indica

tamarisk n
tamarix
(plantkunde) Tamarix een geslacht van altijd groene bomen uit de tamariskfamilie (Tamaricaceae)

tand n
dens
(anatomie) harde en wittige gecalcificeerde structuur in de mond van mensen en veel dieren, hoofdzakelijk gebruikt voor het kauwen van voedsel
(techniek) een uit een reeks meestal hoekige of scherpe uitsteeksels aan bepaalde voorwerpen, zoals zagen of tandwielen

tandarts n
medicus dentarius
(beroep) (medisch) een medisch specialist met universitair diploma op het gebied van de tandheelkunde

tandbeen n
dentinum
het been waaruit tanden voor het grootste deel bestaan

tandenborstel n
peniculus dentarius
speciaal borsteltje om de tanden te poetsen

tandenstoker n
dentiscalpium
(gereedschap) puntig instrumentje om etensresten tussen de tanden te verwijderen

tandpasta /ˈtand.pɑs.taː/ /ˈtɑnt.pɑs.ta/ n
dentifricium
een poetsmiddel voor de tanden

tandtechnicus n
opifex dentarius
(beroep) de maker van kunstgebitten en kunsttanden

tandvlees /ˈtɑntfles/ n
gingiva
(tandheelkunde) stevig, met slijmvlies bedekt bindweefsel dat de tandkassen in het kaakbeen omhult en de tandhalzen omgeeft

tanen v
cadō
onovergankelijk verzwakken, afnemen, slinken, verflauwen, verminderen, aflopen

tang /tɑŋ/ n
forceps
(gereedschap) een uit twee delen opgebouwd gereedschap waarvan de beide delen op een punt aan elkaar vastzitten en die gedraaid kunnen worden om dingen vast te houden of te knippen

tango n
Teresia
(spellingsalfabet) spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter t

tank /tɑŋk/ /tɛŋk/ n
autocurrus armatus
(techniek) een vrij groot afsluitbaar en meestal metalen vat voor de opslag van vloeistoffen
(militair), (transport) een gepantserd en zwaar bewapend oorlogsvoertuig op rupsbanden

tantaal n
tantalum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tantalium n
tantalium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ta en atoomnummer 73. Het is een grijsblauw overgangsmetaal

tante /ˈtɑntə/ n
amita matertera
(familie) zus of schoonzus van iemands vader of moeder

tap n
cnodax
(muziekinstrument) dunner gemaakte uiteinde van de buis van een blaasinstrument

tapijt n
tapetum

tarbot n
rhombus
(straalvinnigen) Scophthalmus maximus eetbare platvis, tot 100 cm lang en 30 kg zwaar

tarief /tɑˈrif/ n
telōnium
een vastgesteld bedrag per eenheid

tarwe /ˈtɑrʋə/ n
triticum
(plantkunde) meest verbouwde tarwesoort (gewone tarwe of Triticum aestivum ) (wikidata: tarwe )
(graan) (voeding) zaad van tarwe, onder andere gebruikt voor het maken van brood en pasta (wikidata: tarwe )

tas /tɑs/ n
crumena
(mode) een zak die men meeneemt om er zaken in te bergen die men bij zich wil hebben

tasten v
contactus

taster n
cornicula
(biologie) een zintuiglijk orgaan van insecten, waarmee informatieve signalen uit de omgeving kunnen worden waargenomen

taxateur n
aestimātor

taxeren v
aestimō

taxi /tɑk.si/ n
taxiraeda
(verkeer) een voertuig bestemd om tegen betaling klanten van de ene plaats naar de andere te brengen

taxonomie n
taxonomia

te preposition
de
bij plaatsaanduidingen: in.

te kwader trouw phraseologicalUnit
paedidus

team /tiːm/ n
manipulus
(sport) een ploeg van bij elkaar horende spelers
een groep samenwerkende mensen

technetium n
technetium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

technocratisch adj
technocraticus
alleen door rationele motieven gestuurd

technologie n
technologia

teder adj
mattea

teef /tef/ n
canicula
(dierkunde) vrouwelijke hond of vos

teek n
ricinus
(spinachtigen) achtpotige parasiet uit de orde Ixodida , verwant aan mijten en spinnen

teen n
digitus
(anatomie) vingers van de voet

teenslipper n
amentum

teer /ter/ n
pix
olieachtige vloeistof met een zeer hoge viscositeit

teerling n
talus tessera alea
kubusvormig voorwerp met op elk van de zijden een van de ogenaantallen "één" tot en met "zes"

tegelijk /təɣəˈlɛɪk/ adv
idem temporis
op hetzelfde moment

tegen /teːɣən/ /teːχən/ preposition
contra
oneens met, ter bestrijding van

tegen wil en dank adv
per saturam

tegengas n
resistantia
~ geven / bieden: ergens tegenin gaan

tegengif n
antidotum
(medisch) een middel dat de werking van een gif neutraliseert of afzwakt

tegenkandidaat n
adversarius
een andere kandidaat uit een tegenpartij

tegenkomen /'te.ɣən.ko.mə(n)/ v
inveniō
ergatief bij toeval ontmoeten

tegenlicht n
contra-lucem

tegenoverliggend adj
oppositus
aan de overkant liggend

tegenpaus n
antipāpa
iemand die de pauselijke titel opeist zonder door het Vaticaan als paus erkent te zijn

tegenspeler n
adversarius
een speler van de tegenpartij

tegenspoed n
adversum
ernstige pech, toestand met belangrijke tegenslag

tegenspraak n
negātiō
tegenspreken, ontkennen

tegenspreken v
adversor
zich met woorden verzetten

tegenstand n
oppositiō
verzet

tegenstander n
adversus
vijand, rivaal

tegenstelling n
oppositio
het tegenovergestelde

tegenstreven n
oppositiō
het iemand tegenwerken

tegenstrever n
adversarius
iemand die tegenwerkt, tegenspeler

tegenstrijdig adj
contrādictōrius
niet overeenstemmend; met elkaar in tegenspraak

tegenweer n
resistantia
verdediging

tegenwerkend adj
adversus
verzet biedend

tegenwerking n
oppositiō
tegenstand

tegenwerping n
hypophora

tegenwicht n
aequipondium
wat iets in evenwicht houdt

tegenwoordig adj
praesens
betreffende de huidige tijd, behorend of passend bij het heden
als deelnemer of getuige in de directe nabijheid verkerend

tegenwoordige tijd phraseologicalUnit
praesens
(taalkunde) de aanduiding dat het huidige moment bedoeld wordt

tegenwoordigheid n
praesentia
aanwezigheid

tegenzin /ˈteɣə(n)zɪn/ n
abhorrēre
het geen zin hebben in iets, het iets niet willen doen

tehuis n
aedes
vaste verblijfplaats

teken /'te.kə(n)/ n
signum
(semiotiek) symbool, signaal, aanduiding

tekenen v
pingo
overgankelijk een tekening maken

tekening n
descriptio
een door tekenen ontstane afbeelding of voorstelling
signatura
een ondertekening

tekort n
inopia
een ontbrekende hoeveelheid

tekortkoming n
inopia

tekortschieten v
dēsum
ergatief onvoldoende of ontoereikend zijn, minder goed presteren dan verwacht

tekst /tɛkst/ n
textus
(taalkunde) verzameling van letters en/of woorden

tekstueel adj
textualis

tekstverklaring n
nota

tekstverwerker n
programma editorium
(informatica) een computerprogramma waarmee teksten kunnen worden geschreven en bewerkt

telefoon /ˌtelə'fon/ /ˌteːlə'foːn/ n
telephonum telephonium
(elektrotechniek), (telecommunicatie) een toestel waarmee men geluid over kan brengen door middel van galvanische stroom, telefoontoestel

telegraaf n
telegraphum

telegraferen v
telegraphare
overgankelijk per telegraaf berichten

telegrafie n
telegraphia
berichten overseinen door middel van de telegraaf

telen v
colere
overgankelijk door nauwgezette verzorging doen groeien

telescoop n
telescopium
(techniek), (optica), (astronomie) een optisch instrument, waarmee ver verwijderde objecten bekeken kunnen worden

teleurgesteld adv
dēstitūtus
verdrietig

teleurstellen v
frustro
overgankelijk iemand op onaangename wijze verrassen, vaak door een belofte niet na te komen

televisie n
televisio telehorasis
(elektronica) elektronisch apparaat om bewegende beelden en geluid weer te geven
(communicatie) communicatiemedium dat het versturen van beelden en geluiden mogelijk maakt

telkens /ˈtɛɫkəns/ adv
semper
steeds

tellen v
numero computo
overgankelijk aantal bepalen

teller /ˈtɛlər/ n
numerator
(wiskunde) het getal boven de streep van een breuk

tellurium n
tellurium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telluur n
tellurium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Te en atoomnummer 52. Het is een zilvergrijs metalloïde

telraam n
abacus
een hulpmiddel voor het bijhouden van rekenwerk door het verschuiven van kralen op een raamwerk

telwerk n
contra
een apparaat dat een hoeveelheid van iets meet en het resultaat van die meting continu weergeeft
het tellen van iets

telwoord n
nomen numerale

temmen v
cicurare
overgankelijk tam maken

tempel /ˈtɛm.pəl/ /ˈtɛm.pəɫ/ n
templum delubrum
(religie) een gebouw voor godsverering

temperatuur /ˈtɛmpɛrɑtyːr/ n
temperatura
(natuurkunde) grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen

temporeel adj
templaris

tempus n
tempus
(taalkunde) de tijd waarin de persoonsvorm staat

ten eerste adv
prīmō
luidt het eerste lid van een opsomming van minstens twee argumenten in

ten slotte /tɛnˈslɔtə/ adv
postrēmō
als laatste

tenlastelegging n
sumptus
(juridisch) in het strafrecht het onderdeel van de dagvaarding waarin de openbaar aanklager een exacte, juridische beschrijving van een bepaalde gedraging van de verdachte geeft

tenminste adv
certē
duidt een minimale voorwaarde aan

tennis n
tenisia
(sport) balsport

tent /tɛnt/ n
tabernaculum
(toerisme) verplaatsbare constructie van over stokken of buizen gespannen doek die als (tijdelijk) onderdak dient

tentenkamp /ˈtɛntəˌkɑmp/ n
castra
een kamp met tenten als behuizing

tentoonstellen /tɛnˈtonstɛlə(n)/ v
exhibeō
overgankelijk voor een publiek toonbaar maken

tentoonstelling /tɛnˈtonstɛlɪŋ/ n
expositio
een uitstalling van voorwerpen om door het grote publiek bekeken te worden

tenzij /'tɛn.zɛɪ/ conjunction
nisi
behalve wanneer, mits niet

tepel n
papilla
(anatomie) een gepigmenteerd knopvormig uitsteeksel op de borst van de mens. Bij de vrouwen komt tijdens het zogen uit de tepels de melk voor de baby. Bij de man is de tepel een rudimentair lichaamsdeel

terbium n
terbium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tb en atoomnummer 65. Het is een grijskleurig lanthanide

terechtstellen v
carnifico
overgankelijk (juridisch) het beëindigen van een mensenleven op gerechtelijk bevel

terechtwijzen v
obiurgō
overgankelijk op bestraffende wijze corrigeren

tering n
phthisis
(geschiedenis), (medisch) verzamelnaam voor ziektes waarbij de patiënt wegkwijnt, zoals tuberculose en kanker die vaak een dodelijke afloop hadden, later vooral nog gebruikt als onderdeel van een verwensing

teringzooi n
cacō
(krachtterm) waardeloze rommel

term /tɛrəm/ n
terminus
een woord of uitdrukking met een bepaalde betekenis

termiet n
tarmes
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Isoptera , die in de tropen leven in grote groepen

ternair adj
ternarius

terneergeslagen adj
dēiectus
(formeel) ontmoedigd, somber vanwege tegenslag

terras n
sōlārium
een met een horecaterras vergelijkbare plek in een tuin

terrein /tɛ'rɛin/ n
terrenum
een stuk grond van enige omvang

territorium n
territōrium
(aardrijkskunde), (politiek) grondgebied

terrorisme /tɛroˈrɪsmə/ n
tromocratia
(misdaad) het ontwrichten van een samenleving door terreurdaden tegen burgers, vaak met een politiek of religieus oogmerk

terugbrengen /təˈrʏxbrɛŋə(n)/ v
reddo
overgankelijk naar het punt van vertrek brengen
overgankelijk naar de eigenaar brengen

teruggaan /təˈrʏχaːn/ v
redeō
ergatief naar het punt van vertrek gaan

teruggang n
cadō
het minder worden

teruggeven v
reddō

teruggooien v
fructus
1.

teruggrijpen v
recēdō
1. weer gebruikmaken van iets ouds en vertrouwds

terugkeer n
fructus

terugkeren v
rebito
ergatief gaan naar een plaats waar men eerder vandaan kwam

terugkomen /tə'rʌxkomə/ v
rebito
ergatief opnieuw naar een plaats komen waar men eerder geweest is

terugkomst /tər'ɵxkɔmst/ n
fructus

terugkrabbelen v
latebra

terugleggen v
conficere
terug plaatsen

teruglopen /tə'rɵxlopən/ v
fructus
ergatief weer naar het beginpunt van een route lopen

terugsturen v
remittere
overgankelijk iets (of iemand) weer naar de plaats doen vertrekken waar het vandaan kwam

terugtrekking n
recessus

terugvechten v
renītor
inergatief een aanval beantwoorden met een tegenaanval

terwijl /tɛr.ˈwɛɪ̯l/ /tɛr.ˈʋɛɫ/ conjunction
dum
gedurende de periode dat nog een andere actie aan de gang is

test /tɛst/ n
examen
probeersel
praktische controle op een bepaalde eigenschap
toets, examen

testament /tɛsta'mɛnt/ n
testamentum
(juridisch) notariële of onderhandse akte met persoonlijke, eenzijdig herroepbare verklaring(en), de uiterste wilsbeschikkingen, waarin een erflater bij leven bepaalt wat er na overlijden met zijn nalatenschap gebeurt, het wettelijke begrip is uiterste wil
(religie) één van de twee boekdelen van de bijbel

tester n
inquīsītor
iets of iemand die iets test of beproeft

testikel n
testiculus
(anatomie) teelbal, zaadbal

tetanus n
tetanus
(medisch) een infectieziekte die door een gifstof leidt tot spierspasmen

tetragonaal adj
tetragonalis
(kristallografie) als hoofdas van de rotatiesymmetrie een viertallige as bezittend

tetteren v
clango
2. trompetten

teug /tøx/ n
Tugium
een grote slok

teveel n
nimium
datgene wat over is boven de gewenste hoeveelheid

tevergeefs /təvərˈɣefs/ adv
frustrā

tevreden /təˈvredə(n)/ adj
contentus
geen behoefte voelend om aanmerkingen te maken

teweegbrengen v
efficiō
veroorzaken

textiel /tɛk'stil/ n
textilus

textuur n
textūra
de manier waarop iets is samengesteld, hoe het materiaal aanvoelt en hoe de structuur eruit ziet

thallium n
thallium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tl en atoomnummer 81. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal

thans adv
nunc

theater /te'jatər/ n
theatrum
(toneel) een uitgaansgelegenheid waar theatervoorstellingen gegeven worden

thee /teː/ n
thea

theeblad n
abacus
dienblad waarop het theeservies en de koekjes geplaatst wordt, presenteerblad, schenkblad

thema /tema/ n
thema
een onderwerp dat behandeld wordt

theologie n
theologia
(religie) de leer over God, het goddelijke en de godsdienst

theoloog n
theologus
(religie) (beroep) een beoefenaar van de theologie

theorema n
theōrēma

theoretisch /ˌteɔːˈretis/ adj
doctrīnālis
wat niet perse in de werkelijkheid voorkomt, m.b.t. feiten en wetten berustende wetenschappelijke kennis die niet proefondervindelijk aan de praktijk is getoetst

theorie n
ars
een wetenschappelijk model of uitspraak over waarnemingen in de empirie

therapie n
therapīa
(medisch) een methode om aan de genezing van zieken te werken

thermometer /ˈtɛrmoˌmetər/ n
thermometrus
een meetinstrument om temperaturen te meten

thesaurus n
thesaurus
een systematisch georganiseerde verzameling van begrippen uit een taal die zo is opgezet dat men eenvoudig een overzicht kan krijgen van woorden die soortgelijke betekenissen hebben

these n
thesis
formele stelling

thorium n
thorium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Th en atoomnummer 90. Het is een zilverwit actinide

thuis /tœʏs/ /tœːs/ n
domī
een plek waar iemand woont en zich veilig voelt

thuisbezorgen /tœysbəzɔrɣə(n)/ v
trādō
ditransitief afleveren aan huis

thulium n
thulium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Tm en atoomnummer 69. Het is een zilverwit lanthanide

tiara n
tiara

tien cardinalNumeral
decem
"10", het getal tussen negen en elf

tiende n
decima
(religie) (christelijk) kerkbelasting, gebaseerd op de Bijbelse verplichting

tiende ordinalAdjective
decimus
nummer tien in een rij

tiener /ˈti.nər/ n
iuvenis
een jong persoon tussen 10 en 20

tienvoud n
decuplus
een verzameling van 10 maal zoveel exemplaren
een getal dat bij delen door tien een resultaat oplevert zonder dat er een rest is, een getal dat eindigt op een 0

tij /tɛɪ̯/ /tɛː/ n
aestus

tijd /tɛit/ /tɛɪ̯d/ /tɛːt/ n
tempus
onstuitbare gang der dingen van toekomst door het heden naar het verleden

tijdelijk adj
temporālis
voor een beperkte tijd, niet permanent

tijdens preposition
dum
gedurende de tijd dat

tijdgeest n
genius saeculi

tijdperk /tɛitpɛrək/ n
epocha

tijger n
tigris tīgris
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Panthera tigris , een grote katachtige met een geelachtige huid en donkere strepen

tijgeren v
īnsidiae
1.

tijm n
thymum
(kruid) de blaadjes, vers of gedroogd, van Thymus vulgaris worden gebruikt om (Mediterrane) gerechten te kruiden (wikidata: tijm )

tillen /tɪlə(n)/ v
levo
overgankelijk van de grond opheffen

timmeraar n
lignārius
(beroep), (neologisme) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt; timmerman of timmervrouw

timmeren /ˈtɪmərə(n)/ v
facere
inergatief houten zaken in elkaar zetten

timmerman n
lignarius
(beroep) iemand die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

timmervrouw n
lignārius
(beroep) een vrouw die zich beroepsmatig vooral met houtbewerking bezighoudt

tin n
stannum stagnum
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Sn en atoomnummer 50; het is een zilvergrijs overgangsmetaal

tinctuur n
pōtiō
oplossing of aftreksel van organische stoffen in een organisch oplosmiddel als alcohol of ether

tingelen /'tɪŋələ(n)/ v
crepitus
1. helder klinkend geluid maken

tinkelen v
clangor
1. een rinkelend geluid maken

tint n
color

tinteling n
micō
een flikkering van licht

tip /tɪp/ n
cacūmen
een uiterste punt van iets

tiran n
tyrannus

tiranniek /tirɑ'nik/ adj
imperiōsus
als passend bij een alleenheerser

titaan n
titanium

titanium n
titanium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Ti en atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal

titel /titəl/ n
titulus
opschrift van een boek of ander document
academische, adellijke of sportieve aanduiding van een persoon

tjiftjaf n
Phylloscopus collybita
(zangvogels) Phylloscopus collybita , een kleine zangvogel uit de Zangers (Sylviidae )

tjilpen /ˈtjɪlpə(n)/ v
pīpilō
1. geluid maken zoals kleine vogeltjes doen

toasten v
prōpīnō
1. brood roosteren

toch /dɔx/ /tɔx/ /tɔχ/ adv
tamen
in weerwil van iets

tocht n
Tugium
(pejoratief) bewegende koude lucht binnen een ruimte als gevolg van openingen naar buiten
iter
activiteit waarbij men naar een of meer bestemmingen gaat

toebereiding n
condīmentum
het klaarmaken, m.n. van voedsel

toebinden v
ligatura

toedichten v
accustor

toedienen v
administro
ditransitief het doen opnemen van bijvoorbeeld een medicijn door iemand

toedragen v
cōpia
wederkerend gebeuren, geschieden

toegang n
aditus
plaats waarlangs men ergens binnen kan gaan

toegankelijk adj
patens
te bereiken

toegerust adj
parātus
voorzien van voldoende hulpmiddelen en vaardigheden om een bepaalde taak naar behoren te kunnen vervullen

toegeven v
addere
toestaan
confiteor
erkennen, bekennen

toehoorder n
audiens

toejuichen v
applaudere
met gejuich begroeten

toeknijpen v
praestringō
1.

toekomst n
futurum futūrum

toekomstig adj
futūrus
van de tijd die komen gaat, wat nu nog niet bestaat, komend

toekomstmuziek n
in futūrum
mooie plannen waarvan de verwezenlijking in de toekomst nog moet blijken

toelaten /tulatə/ v
condono
overgankelijk niet onmogelijk maken of verbieden, goedvinden, toestaan
admittō
overgankelijk toegang verschaffen

toelichten /ˈtulɪxˌtə(n)/ v
explicō
ditransitief verduidelijken, uitleggen

toelichting /ˈtulɪxˌtɪŋ/ n
explanatio
nadere tekst om het te verduidelijken

toeloop n
inundō
stroom naar een bepaald punt, vaak in de betekenis: komst van een groot aantal belangstellenden

toeluisteren v
attendō
1.

toen /tun/ adv
deinde
op of na dat tijdstip

toen /tun/ conjunction
ante
op het tijdstip dat

toename n
augmentum
het groter worden in aantal of maat

toendra n
tundra
grote moerassige en boomloze vlakte in de noordelijke poolstreken

toepassen v
applico
overgankelijk in de praktijk brengen

toepassing /ˈtupɑsɪŋ/ n
applicatio
een manier waarop iets gebruikt wordt
het in de praktijk brengen van iets

toereiken v
vectō
overgankelijk aanreiken, aangeven

toeschouwer /tusxɔuər/ n
spectātor
iemand die naar iets kijkt

toeschrijven v
assignare
ditransitief het auteurschap of de eigenaar van iets associëren met iemand.

toeslag n
beneficio
een bonus vanwege een specifieke situatie

toespitsen v
exacerbo
1. van ruzies en conflicten deze verergeren

toespraak /ˈtuspra:k/ n
oratio
een voordracht voor een groter publiek

toespreken v
alloquium

toestaan v
concedere
overgankelijk iets niet verbieden, iets mogelijk maken

toestand /'tustɑnt/ n
habitus
een geheel van omstandigheden waarin iets of iemand zich bevindt

toestel n
apparatio
een werktuig dat uit meer dan één onderdeel bestaat

toestemmen v
consentiō

toestemming /ˈtustɛmɪŋ/ n
consensiō
een toezegging dat iets geoorloofd is

toetje n
secunda mensa
dim. tant. (voeding) het gerecht waarmee een maaltijd kan worden afgesloten.

toetsaanslag n
contactus
het indrukken van een toets van een toetsenbord op een muziekinstrument, tekstverwerker-, rekenmachine-, computertoetsenbord etc.

toetsenbord /ˈtutsə(m)ˌbɔrt/ n
claviatura
(informatica) een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer ingevoerd kunnen worden

toetsing n
experior

toeval /ˈtuːvɑl/ n
casus
o: een gebeurtenis of omstandigheid die vooraf niet te voorzien of niet te berekenen is geweest
attacca
m/o: (medisch) een aanval van epilepsie

toevallen v
clausula
onovergankelijk bedeeld worden met, ten deel vallen, ontvangen, krijgen
onovergankelijk dichtvallen

toevallig adj
casualis

toevalligheid n
casus

toevertrouwen v
commendō

toevloed /'tuvlut/ n
adaestuō
zeer grote hoeveelheid dingen of mensen die naar dezelfde plaats stromen

toevoegen v
addo
overgankelijk ~ aan tot vermeerdering bijvoegen

toevoeging n
appendix
datgene wat met een groter geheel verenigd wordt

toevoegsel n
affixum
(taalkunde) een gebonden morfeem dat aan een ander morfeem wordt vastgehecht om zo een nieuw woord te vormen

toewijzen /tuʋɛɪ̭zə(n)/ v
assignare
ditransitief goederen of fondsen een bestemming geven

toezeggen v
polliceri
ditransitief (formeel) als belofte verklaren

toga n
abolla

toilet /tʋɑ'lɛt/ n
forica
(sanitair) een plaats waar men kan urineren en zich kan ontlasten, meestal een kleine gesloten ruimte met een toiletpot
(huishouden) persoonlijke verzorging zoals het zich netjes kleden en opmaken, m.n. van vrouwen gezegd

tokkie n
ruricola

tol /tɔl/ n
summus
een voorwerp dat om zijn as draait -> draaitol
(speelgoed) een kinderspeeltuig dat met een zweepje tot draaiing gebracht wordt -> zweeptol

tolerabel adj
tolerābilis
van iets dat men het kan verdragen

tolerant adj
tolerans
verdraagzaam

tolk n
interpres
(beroep) een persoon die gesproken tekst (meteen) vertaalt naar gesproken tekst in een andere taal

tollenaar n
exactor
(verouderd) ambtenaar die tol, belasting of pacht heft

tomaat /toˈmat/ n
lycopersicum
(fruit) (groente) (voeding) een eetbare vrucht van de tomatenplant die toch meestal als groente wordt beschouwd

tomatenketchup n
kečups

ton /tɔn/ n
cupa
een vat in de vorm van een cilinder
metrēta
(eenheid) een gewichteenheid van 1000 kilogram, gelijk aan een megagram

tondel n
fōmes

toneel /toˈnel/ n
scaena

tonen /tonə(n)/ v
monstrare
overgankelijk laten zien

tong n
lingua
(anatomie) beweeglijk lichaamsdeel in de mond van mensen en veel dieren
(figuurlijk) wat gesproken wordt, gesproken taal

tonijn n
cybium thunnus
(straalvinnigen) benaming voor snelle oceaanvissen uit het geslacht Thunnus , gewild als consumptievis

tonsil /ˈtɔnsɪl/ n
tonsilla amygdala
(anatomie), (medisch) lymfatische orgaan die zich aan het begin van farynx beviendt

tonsillectomie n
tonsillectomia

tonsillitis n
angina

tooi n
ornamentum musicalis

toonaard n
modus toni
(muziek) het klankkarakter van een toonladder

toonladder n
scala
(muziek) een volgens bepaald schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen binnen een octaaf

toonschaal n
ascendō
(muziek) een volgens bepaald schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen binnen een octaaf

toorn /torn/ n
ira
woede, gram

toorts n
facula

top n
cacumen
hoogste punt, (bovenste) uiteinde

topaas n
chrȳsolithos

tor n
scarabaeus

toren /tɔːrə(n)/ n
turris
(bouwkunde) een smal hoog bouwwerk
(schaak) een bepaald schaakstuk in de vorm van een toren

torenvalk n
Falco tinnunculus
(valkachtigen) meest algemene Europese valk die vaak in nestkasten en gebouwen nestelt, Falco tinnunculus

tornado n
turbō
(meteorologie) een draaiende, trechtervormige uitstulping onder een wolk tijdens een onweersbui

torpederen v
clades
2. te niet doen

torsen v
trahea
1.

torus n
taurus

tot preposition
adhuc
tot dusver|

tot ziens interjection
vale
een groet bij het vertrek die de hoop uitspreekt elkaar weer te zien

totaal n
solidus
alle onderdelen tezamen

totdat conjunction
donec

toucheren v
contactus
(medisch) inwendig onderzoeken met de vingers, voorzichtig aanraken

touw /tɑu̯/ n
fūnis
een middel om zaken bij elkaar te binden

tovenaar n
magus
(magie) een mannelijk iemand die kan toveren

tovenares n
fascinans
(magie) een vrouwelijk iemand die kan toveren

toverkunst /ˈtovərkʏnst/ n
magia
(figuurlijk) mogelijkheid om langs niet te begrijpen weg resultaten te bereiken
mogelijkheid om langs bovennatuurlijke weg resultaten te bereiken

toverstaf n
virga
staf om mee te toveren

toxicologie /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈɣi/ /ˌtɔk.si.ˌko.lo.ˈχi/ n
toxicologia
de wetenschap die de werking van giftige stoffen op biologische systemen bestudeert

toxisch adj
toxicus
(biochemie) (medisch) giftig (van chemische of biochemische stoffen)

traag /traːx/ adj
lentus
met geringe snelheid

traagheid n
lentitudo
het langzaam zijn

traan n
lacrima
v/m: oogvocht

traanbeen n
os lacrimale
(anatomie) één van de beederen van de schedel

trachee n
trachia
een ademhalingsbuisje bij insecten, duizendpotigen, springstaarten, spinachtigen en fluweelwormen

tracheïtis n
tracheitis

tractor /ˈtrɑktɔr/ n
tractorium
(techniek), (verkeer) motorvoertuig dat dient tot het voorttrekken van landbouwwerktuigen, machines enz

traditioneel /tradisʲoˈnel/ adj
translaticius
zoals de gewoonte dat meebrengt, van oudsher gewoon

tragedie /traˈxedi/ n
tragoedia
(toneel) een toneelspel dat handelt over een bedroevende gebeurtenis
(figuurlijk) gebeurtenis met een droevige of rampzalige afloop

tragisch adj
tragicus

trainee n
discipulus
betaalde kracht die verschillende stages loopt in een groot bedrijf om later een leidinggevende functie te kunnen vervullen

trainen v
asporto
inergatief het doen van lichamelijke oefeningen

trainer n
exercitor

training n
asportatio
een oefening

trainster /trenstər/ n
exercitor
(beroep) (sport) een vrouw die sporters adviseert en begeleidt tijdens het oefenen en de wedstrijden

tram /tram/ /trɑm/ /trɛm/ n
currus electricus raeda transviaria
(verkeer) railvoertuig dat meestal in steden voor personenvervoer gebruikt wordt

transcendentie n
transcendentia

transfobie n
transphobia

transformatie n
mūtātiō

transformator abbreviation
transformatrum

transformeren v
immuto

transistor n
transistrum

transit n
trānseō
(medisch) doorvoer

translateren v
transfero

translatie n
translatio

transparant adj
limpidus
lichtdoorlatend

transparantie n
perspicuitas
doorzichtbaarheid.

transpiratie n
sudor
(fysiologie) uitscheiding van vocht uit zweetklieren ter afkoeling van het lichaam
(plantkunde) verdamping van waterdamp uit de huidmondjes van planten

transpireren v
sūdō

transport n
portatio

transporteren v
transporto
overbrengen, vervoeren: personen of objecten naar een andere plek brengen

trap /trɑp/ n
scalae
(bouwkunde) verbinding tussen twee op verschillende hoogte liggende vloeren of terreinen, bestaande uit een reeks treden die zich (schuin) boven elkaar bevinden

trapezium /trɑˈpezɪʏm/ n
mensula
(meetkunde) een vierhoek waarvan twee zijden evenwijdig lopen

trappen v
calcitrō
overgankelijk met een krachtige beweging van de voet raken of verplaatsen

traptrede /ˈtrɑptredə/ n
gradus
een deel van een trap waarop men kan staan

traptree /ˈtrɑptre/ n
gradus
een deel van een trap waarop men kan staan

trawant n
satelles
(persoon) handlanger (vaak niet positief bedoeld)

trechter n
infundibulum
taps toelopende buis, gebruikt voor het vullen van vaten (ook (huishouden))

tree /tre/ n
gradus
opstapje dat deel uitmaakt van een trap

treffen /ˈtrɛfə(n)/ v
battuo
overgankelijk raak schieten; raken en daardoor kapot of beschadigd worden

trein n
hamaxostichus tramen
(spoorwegen) rij wagons die door een krachtvoertuig (bijvoorbeeld een locomotief) voortbewogen wordt

trek n
vultum
iets dat iemand karakteriseert
appetitus
(voeding) verlangen naar eten, of bij uitbreiding naar iets anders

trekken v
trahō
overgankelijk voor het zwaartepunt van een voorwerp een kracht uitoefenen in een richting die ervan wegvoert
overgankelijk bestanddelen uit plantaardig of dierlijk weefsel door onderdompeling in heet water daarin overbrengen
(spreektaal), (seksualiteit) masturberen, rukken [2]
abstraho
overgankelijk een lijn aanbrengen
alliciō
overgankelijkaandacht opwekken, lokken

trekker n
tractorium
(verkeer) vrachtauto die geschikt is voor een oplegger
persoon, groep of andere attractie die zorgt voor een veel groter aantal bezoekers

trekpad n
orbita
voetpaden waarover men een tocht kan maken van de ene naar de andere plaats

trema n
diaeresis
(taalkunde) diakritisch teken in de vorm van twee puntjes dat geplaatst wordt op een klinker om aan te geven dat met deze letter een nieuwe lettergreep begint

tremor n
terrae mōtus
(medisch) beving

treurlied /'trørlit/ n
dēfleō
gedicht of gezang dat uiting geeft aan diepe rouw en smart

treurnis n
mōrōsitās
van iets dat het heel verdrietig en spijtig is

treurzang n
dēfleō
een lied met een droevige tekst
(figuurlijk) geklaag in het algemeen

treuzelaar /'trøzəlar/ n
cunctātor
iemand die niet opschiet en te veel tijd verdoet

triangel n
triangulum
(muziekinstrument) een slaginstrument in de vorm van een vrijhangende metalen driehoek

tribune /triˈbynə/ n
tribunal
de plaatsen voor het publiek

tribuut n
stipendium
verplichte bijdrage
eerbetoon aan iemand die dat verdient

tricky adj
dēlicātus
op een bedrieglijke manier gevaarlijk

triest adj
maestus
somber stemmend

triftong /ˈtrɪf.tɔŋ/ n
triphthongus
(taalkunde) een foneem dat uit drie klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

trigonometrie n
trigonometria

triljard cardinalNumeral
sextillio
1.000.000.000.000.000.000.000 (1021).

trillen /'trɪlə(n)/ v
vibrō
inergatief snel heen een weer bewegen

trillend adj
tremor
snel ritmisch heen en weer bewegend door angst

trilling n
vibrātiō

trilogie n
trilogia
een kunstwerk (zoals bijvoorbeeld een roman of filmserie) dat uit drie delen bestaat

trimester n
trimestris
(tijdrekening), (eenheid) een periode van drie maanden

triomf n
triumphus
(oudheid) feestelijke intocht
grootse overwinning of prestatie

triomfaal adj
victoriosus
de overwinning vierend; als past bij een overwinnaar of overwinning

triskaidekafobie n
triskaidekaphobia

triumviraat n
triumviratus
politiek leiderschap dat uit drie gelijkwaardige personen bestaat

triviaal adj
levis

troebelen n
vibrātiō
(politieke) onrust

troela n
bos
(pejoratief) vervelende, zeurende, lelijke vrouw of meisje

troep n
gregō

troepenmacht n
vīs
(militair) een grote groepen mensen en wapens die samen een leger vormen

trofee n
trophaeum
duurzaam voorwerp dat na een overwinning als symbool daarvan aan de winnaar wordt uitgereikt

troffel n
rutrum
(gereedschap) een driekantige platte schep met handvat voor het opbrengen van metselspecie

trog n
linter
(veeteelt) een langgerekte voederbak
(meteorologie) een langgerekte uitstulping van een lagedrukgebied

trombone n
tubae
(muziekinstrument) koperen blaasinstrument waarbij de toonhoogte door middel van spanning van de lippen en een schuif wordt geregeld

trombose n
thrombosis
(medisch) de vorming van een bloedprop in een bloedvat of het hart

trombus /ˈtrɔmbʏs/ n
thrombus
(medisch) bloedprop

trommel n
tympanum
(muziekinstrument) een cilindervormig, met een vel bespannen slaginstrument

trommelen v
pello
inergatief ritmisch op iets slaan

trommelvlies n
tympanum

trompe-l'oeil n
fraus oculi

trompet n
buccina trumpeta
(muziekinstrument) koperen blaasinstrument met ventielen

trompettist n
aeneator
(muziek), (beroep) musicus die een trompet bespeelt

troon /troːn/ n
thronus
(adel) zetel waar een vorst op zit tijdens formele plechtigheden

troost /trost/ n
solacium
steun bij verdriet of pijn

troosten v
consolari
overgankelijk als iemand verdriet of pijn heeft deze persoon geestelijke steun geven

trooster n
consōlātor
iemand die iemand anders troost als deze verdriet heeft

tros n
botrys
(biologie) bloeiwijze
racēmus
bundel vruchten die uit een dergelijke bloeiwijze voortkomen
cacumen
(scheepvaart) een uit minstens drie kardelen geslagen touw dat dikker is dan een lijn (4 cm omtrek)

trots adj
celsus
erg blij met wat men (bereikt) heeft

trots n
superbia
denken dat men beter is dan anderen
het gevoel dat men wil pronken met wat men heeft of doet

trouw /trʌʊ/ adj
fidelis
op wie men steeds opnieuw een beroep kan doen

trouw /trʌʊ/ n
fides
huwelijk en de uitsluitende gerichtheid op de partner in een huwelijk of vaste relatie

trouwbreuk n
perfidia
niet nakomen van een belofte in het algemeen

trouwen v
nubere uxorem ducer
ergatief het aangaan van een officiële verplichting tussen twee personen om voor elkaar te zorgen

trouwens /ˈtrɑuwəns/ adv
etenim
overigens, in werkelijkheid, in waarheid, in zekerheid

truc /tryk/ n
dolus
een handeling om op een slimme manier een doel te bereiken

truffel n
tuber tertufulus

trui n
thorax
(kleding) kledingstuk voor het bovenlichaam met mouwen, gemaakt van rekbaar weefsel zodat het over het hoofd kan worden aangetrokken

tsaar /tsaːr/ n
tzar
(adel) vroegere Russische keizer (vóór de Oktoberrevolutie), vroegere Bulgaarse keizer

tsunami /tsuˈnami/ n
aestuantis maris matus
een grote vloedgolf door een aardbeving veroorzaakt

tuberculose /ˌtybɛrkyˈlozə/ n
phthisis
(medisch) een ziekte veroorzaakt door de tuberkelbacterie (Mycobacterium tuberculosis) waarbij tuberkels worden gevormd

tuchtigen v
castīgō
1.

tuchtiging n
punitio
(lichamelijk) bestraffing

tuig /tœy̯x/ n
res
ding, voorwerp
(techniek) machine of gebruiksklare constructie, die is ingericht om een activiteit of bezigheid te verrichten of eenvoudiger te maken: rijden, spelen, varen enz.
geen meervoud, (pejoratief) geboefte, geteisem, lieden van laag allooi, slecht volk
(scheepvaart) de verzamelnaam voor alle zeilen, staand (vast) en lopend (beweegbaar) want, het touwwerk en de rondhouten die nodig zijn om een schip voort te bewegen en om een schip te laten ankeren
vistuig
capistrum
harnas, verzameling riemen waarmee een persoon of dier in bedwang gehouden kan worden

tuigen v
age
(verouderd) eruitzien

tuin /tœy̯n/ n
hortus
(tuinbouw), (tuinieren) een omheind stuk grond waar bloemen gekweekt of groenten geteeld worden

tuinbed n
pulvīnus
duidelijk afgerenst stuk in de tuin waarin bepaalde planten en bloemen worden geteelt

tuinderij n
holerarium
kwekerij, tuinbouwbedrijf

tuinkers n
Lepidium sativum L.
(voeding) eetbaar kruid Lepidum sativum Tuinkers wordt voornamelijk rauw gebruikt in salades en als garnering van broodjes en koude voorgerechten. Het verliest echter zijn smaak als de plant gedroogd wordt en kan daarom alleen vers gegeten worden.

tuit v
canālis
schenkpijp aan een kan of ketel

tulband n
mītra
(hoofddeksel) om het hoofd gewikkeld doek gebruikt als hoofddeksel

tulp n
tulipa
(plantkunde) plant uit het geslacht Tulipa

tumor n
tumor
(medisch) een gezwel

tumult /tyˈmʏlt/ n
clāmor
lawaai en onrust in een groep van mensen, soms overgaand in oproer en opstand

tunica n
tunica

tuniek n
tunica
(kleding) lange bloes, of korte jurk die vaak over een broek gedragen wordt door vrouwen

tunnel /tʏnəl/ n
cuniculus crypta
een kunstmatige ondergrondse doorgang

turf /tʏrf/ v
turfa
1. veen als brandstof

turkoois /tʏrˈkojs/ /tʏrˈko̝js/ n
callais
o (mineraal) een bepaald mineraal, een halfedelsteen met een blauwgroene kleur
m een steen bestaande uit het mineraal turkoois

tussen /ˈtʏ.sən/ preposition
inter
met iets aan minimaal twee kanten het kind staat tussen haar ouders

tussendoortje /ˌtʏsənˈdoːrtjə/ n
merenda
een versnapering, iets te eten tussen de maaltijden door

tussenpaus n
interrex
een paus die maar een korte tijd in functie zal zijn
(figuurlijk) interimbestuurder

tussenwerpsel /ˈtʏsə(n).ʋɛrpsəɫ/ n
interiectio
(grammatica) een uitroep, een woord, een frase of een zin die een expressie van emotie is

twaalf /twaːlf/ /tʋaːl(ə)f/ cardinalNumeral
duodecem duodecim
"12", het getal tussen elf en dertien, tweemaal zes of driemaal vier

twaalfde ordinalAdjective
duodecimus
nummer twaalf in een rij

twee /tʋeː/ cardinalNumeral
duo duae
"2", het getal tussen één en drie

twee /tʋeː/ n
duo
het cijfer twee

tweede /ˈtʋeːdə/ ordinalAdjective
secundus

tweede naamval n
casus possessīvus
(taalkunde), (grammatica) buigingsvorm van een naamwoord als dat in een zin een bezitter, oorsprong of hoeveelheid aangeeft

tweedehands /tʋedəˈɦɑn(t)s/ /tʋedəˈɦɑnts/ adj
redivīvus
reeds in iemand anders bezit geweest

tweehonderd /ˈtweːˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
ducenti
"200", het getal tussen honderdnegenennegentig en tweehonderdeen, twee maal honderd

tweeklank /ˈtʋeklɑŋk/ n
diphthongus
(taalkunde) een foneem dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan

tweelicht n
crepusculum
(verouderd) tussen licht en donker, op de tijd van de dag waarop het licht dan wel donker wordt

tweeling /ˈtwelɪŋ/ /ˈtʋelɪŋ/ /ˈtβ̞elɪŋ/ n
geminus gemellus
twee wezens die met zijn tweeën tegelijk in één buik ontwikkeld zijn

tweemaal adv
bis
in twee gevallen

tweespalt /'twespɑlt/ n
altercatio
ruzie of meningsverschil tussen twee personen of twee groepen

tweesprong /ˈtwesprɔŋ/ n
bifurcum
plaats waar een weg zich in tweeën splitst
trivium
(figuurlijk) voor een beslissende keuze staan

tweetalig adj
bilinguis

tweeëndertig cardinalNumeral
trigintaduo
"32", het getal tussen eenendertig en drieëndertig, dertig plus twee

tweeënnegentig cardinalNumeral
nonaginta duo
"92", het getal tussen eenennegentig en drieënnegentig, negentig plus twee

tweeëntachtig cardinalNumeral
octoginta duo
"82", het getal tussen eenentachtig en drieëntachtig, tachtig plus twee

tweeëntwintig cardinalNumeral
vigintiduo
"22", het getal tussen eenentwintig en drieëntwintig, twintig plus twee

tweeënveertig cardinalNumeral
quadraginta duo
"42", het getal tussen eenenveertig en drieënveertig, veertig plus twee

tweeënvijftig cardinalNumeral
quinquaginta duo
"52", het getal tussen eenenvijftig en drieënvijftig, vijftig plus twee

tweeënzestig cardinalNumeral
sexaginta duo
"62", het getal tussen eenenzestig en drieënzestig, zestig plus twee

tweeënzeventig /ˈtwejənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta duo
"72", het getal tussen eenenzeventig en drieënzeventig, zeventig plus twee

twijfel /ˈtʋɛɪfəɫ/ n
dubitatio dubitas
innerlijke staat van onzekerheid ten aanzien van wat men in een gegeven situatie moet beslissen

twijfelen v
dubitare
inergatief ~ tussen: op twee gedachten hinken
inergatief ~ aan: het vermoeden hebben dat iets niet waar is

twijg /twɛɪ̯x/ /tʋɛɪ̯χ/ /tβ̞ɛːx/ n
rāmulus
een dun buigzaam takje van een boom of struik

twijnen v
torqueō

twinkelen v
micō
1. schitteren van sterren

twinkeling n
coruscus
weerspiegeling van licht

twintig /ˈtʋɪntəx/ cardinalNumeral
viginti
"20", het getal tussen negentien en eenentwintig, twee maal tien

twintigste ordinalAdjective
vicesimus vicesima

twist n
altercatio
een langdurig geschil

twistappel n
mālum discordiae
iets waar mensen of groepen van mensen ruzie over hebben / de aanleiding tot tweedracht
de appel met het opschrift 'voor de mooiste' die door Paris aan Aphrodite wordt gegeven

twisten /ˈtwɪstə(n)/ /ˈtʋɪstə(n)/ /ˈtβ̞ɪstə(n)/ v
altercatio
inergatief onenigheid hebben
altercor
inergatief een heftige discussie voeren

twistgesprek n
altercatio
gesprek waarbij men ergens over twist

tyfoon /tiˈfon/ /tɑjˈfuːn/ n
typhonas
(meteorologie) een hevige wervelstorm in de Chinese Zee en de Stille Oceaan die ontstaat uit een tropische depressie

type n
genus
door bepaalde karakteristieken herkenbare soort

typografie n
typographia
(typografie) de esthetisch-technische vormgeving van een boek of ander drukwerk, waaronder o.a. de keuze van lettertypen, regelafstand en witruimte

u /yː/ n
ū
(taalkunde) de eenentwintigste letter van het alfabetZie ook het artikel over de letter u op Wikipedia .

u /yː/ personalPronoun
vos
tweede persoon enkelvoud en meervoud formeel
tweede persoon voorwerpsvorm van gij

ui /œʏ̯/ /œː/ n
cepa
(plantkunde) (voeding) Allium cepa , een eetbaar bolgewas

uier n
rūma
(zoötomie) de melkklier van een herkauwer

uil /œʏ̯ɫ/ /œːl/ n
ulula noctua strix
(dierkunde) benaming voor vogels uit de orde Strigiformes , roofvogels die vooral 's nachts jagen; onderverdeeld in twee families: Strigidae en Tytonidae

uilenbal n
buccō
(verouderd) (pejoratief) domoor, vervelend iemand

uit /œʏ̯t/ /œːt/ preposition
e ex
geeft aan van welke plaats iets komt.

uitademen /ˈœytˌadəmən/ v
exhālō

uitademing n
exhālātiō
het uitademen

uitbannen v
expellere
overgankelijk iets uitdrijven of wegjagen

uitbarsting n
eruptio
een plotselinge, felle uiting
het uitstoten van gassen, rook en lava door een vulkaan

uitbaten v
ducere
overgankelijk de economische mogelijkheden van iets winstgevend benutten

uitbenen /ˈœʏtbenə(n)/ /ˈœːdbeːnə(n)/ /ˈœːtbenə(n)/ v
exossare
overgankelijk het been uit (het vlees) halen

uitbreiden v
adhibeo
overgankelijk iets een groter oppervlak laten innemen

uitbroeden v
pariō
overgankelijk eieren verwarmen totdat deze uitkomen

uitbuiter n
extortor
iemand die misbruik maakt van iemand

uitbundig adj
profūsus
het gewone of de maat overschrijdend, buitensporig, bovenmatig

uitdagen v
prōvocō
overgankelijk iemand met woord of daad tot actie prikkelen

uitdaging /ˈœʏdaχɪŋ/ /ˈœːdaɣɪŋ/ n
prōvocātiō
taak die moeilijk te verwezenlijken valt

uitdelen v
distribuere
overgankelijk meerdere personen ergens op trakteren

uitdenken v
inveniō

uitdijen /ˈœydɛiə(n)/ v
auctus
ergatief meer of groter worden, toenemen

uitdijing n
tumentia
het groter worden in lengte en of breedte

uitdoen v
exstinguō
overgankelijk uitschakelen
excerpere
overgankelijk kleding afleggen

uitdragen v
venditō

uitdrukken v
expressus
wederkerend zich ~: een gevoel of gedachte in taal verwoorden

uitdrukking /ˈœytrʏkɪŋ/ /ˈœːdrʏkɪŋ(g)/ /ˈœːtrʏkɪŋ/ n
verbum
een verbinding van woorden met een betekenis
het geheel van menselijke expressie van de innerlijke beleving (o.a. gelaatsuitdrukking, intonatie van het stemgeluid e.d.)
het uitdrukken, uiting

uitduiden v
suggerō
1. uitleggen, uiteenzetten, beschrijven

uiteengaan /œʏ̯tˈen.χan/ /œːtˈen.ɣan/ v
dīlābor

uiteenvallen v
dīlābor
ergatief het in stukken verdeeld raken van een groter geheel en daardoor niet meer kunnen functioneren

uiteenzetten v
exponere
overgankelijk een verklarende uitleg van iets geven

uiteinde /ˈœʏ.tεɪn.ˌdә/ /ˈœː.tεːn.ˌdә/ n
exitus

uiteindelijk /œʏˈtɛɪndələk/ adj
ultimus
afsluitend, niet tussendoor maar op het eind komend

uiteindelijk /œʏˈtɛɪndələk/ adv
tandem
na een hele tijd

uitgaan v
egredior
ergatief ophouden met branden
ergatief naar de bar, disco of restaurant gaan

uitgaansverbod n
ignitegium
een verbod om op bepaalde tijden het huis te verlaten en zich op de openbare weg te begeven

uitgang /'œʏtχɑŋ/ /'œːtɣaŋ/ n
exitus

uitgave /ˈœʏtχavə/ /ˈœːdɣavə/ /ˈœːtxavə/ n
impendium
(financieel) (vooral meervoud) bedrag dat men uitgeeft
editio
reeks van uitgegeven literaire werken
uitgegeven werk

uitgekiend adj
dolōsus
heel goed doordacht, (te) slim

uitgeput adj
effētus
dodelijk vermoeid

uitgeven v
expendo
overgankelijk geld ~: financiële middelen aanspreken
overgankelijk een geschrift in drukvorm verspreiden

uitgieten v
fundō

uitglijden v
lābor
ergatief door glijden ten val komen

uitgraven v
effodiō
overgankelijk door graven grond geheel verwijderen tot de gewenste ruimte ontstaat

uithoudingsvermogen n
īnstantia
het vermogen van iemand om zich voor een lange tijd in te spannen of pijn te verdragen.

uitjouwen v
cano
overgankelijk honend toeroepen

uitkammen v
inclinatitas

uitkering n
beneficio
(economie) betaling van geld op basis van sociale wetgeving

uitkiezen v
deligere
overgankelijk uit een aantal mogelijkheden één of meer selecteren

uitkomen v
vernō
ergatief tevoorschijn komen, uitlopen (bijvoorbeeld van knoppen van planten)

uitkopen /œytkopə(n)/ v
redimere
overgankelijk door geld afkopen, iemand geld betalen om daardoor bepaalde rechten te verwerven of van bepaalde verplichtingen ontslagen te zijn, bijvoorbeeld als aandeelhouder iemands rechten als deelhebber afkopen
wederkerend zich vrijkopen, afkopen

uitkraaien v
evoco
2. luidkeels iets (onzinnigs) vertellen

uitkrijgen v
exuō
overgankelijk ten einde lezen

uitlaat /ˈœʏ̯tlat/ /ˈœːtlaːt/ n
tubulus emissarius
een opening waardoor iets als afvalproducten naar buiten kan treden (vloeistof, damp of gas)

uitladen v
dēonerō
overgankelijk vrachtgoed uit een scheepsruim of uit overdekte wagen lossen

uitleg n
explanatio
een verhaal bedoeld om iets begrijpelijk te maken

uitleggen v
explicō
ditransitief iets doen begrijpen; iets verklaren; iets begrijpelijk maken
amplificare
overgankelijk iets groter, langer of ruimer maken
expandere
overgankelijk iets leggend uitspreiden

uitlenen v
praestare
overgankelijk iets voor tijdelijk gebruik aan een ander afstaan

uitlichten v
educo
2. speciaal benadrukken

uitlijning n
adlineamentum

uitmaken v
constituo
overgankelijk beslissen, verschil maken, van belang zijn

uitmonstering n
ornō
alle zaken die men nodig heeft om een bepaalde taak te vervullen
alle zaken waarmee iets of iemand versierd is

uitnodigen /'ʌʏt.no.də.ɣə(n)/ v
invito
overgankelijk iemand verzoeken iets bij te wonen

uitnodiging n
invitatio
een verzoek om iets bij te wonen

uitoefenen v
exercitō
overgankelijk in praktijk brengen

uitpikken /'œytpɪkə(n)/ v
internoscō
2. door pakken een gekozen element uit een verzameling kiezen

uitputting n
dēfatīgātiō
de toestand waarin iets of iemand aan het eind van zijn of haar krachten is

uitrangeren v
abnegō
1.

uitrichten v
-nam

uitrit n
abitus
een plaats of opening waardoor of waarlangs men kan of moet uitrijden

uitroep /ˈœtruːp/ /ˈœytruːp/ n
exclāmātiō
wat men uitroept, luid geuite woorden of klanken

uitroepen v
proclamo
officieel verklaren
exclāmō
uit emotie luid roepen

uitrusten v
armo
overgankelijk (militair), (scheepvaart) één of meer personen, vaar- of voertuigen e.d. voorzien van de benodigdheden voor een taak, expeditie of reis
repausō
inergatiefzich ontspannen na vermoeiende of langdurige bezigheden

uitrusting n
armāmentum
een gespecialiseerde sport- of werkkledingset met beschermstukken voor lichaamsdelen, zoals een helm, masker, vest of scheenbeschermer. Gebruikt bij sporten door bijvoorbeeld een keeper (bij voetbal zijn er keepershandschoenen), iedere ijshockeyspeler (zie ijshockeyuitrusting), of bij ordehandhaving zoals de oproerpolitie (die bijvoorbeeld een wapenstok of oproerschild gebruikt)

uitschenken v
fundō

uitschuren v
tergeō
1.

uitslag /'œɪtslɑχ/ n
eventus
(sport) (spel) afloop (van een wedstrijd), resultaat (van een onderzoek, een examen of een raadpleging)

uitsluiten v
exclūdō
overgankelijk niet langer tot de mogelijkheden rekenen

uitsparing n
oeconomia
besparing

uitspatting n
nimium

uitsplitsen /'œytsplɪtsə(n)/ v
fissura
1. verdelen

uitspraak /œytspra:k/ n
pronuntiatio
(taalkunde) manier waarop iemand een woord, zin of taal ten gehore brengt of zou moeten brengen

uitspreiden v
explicō
2. uitvouwen

uitstalraam n
fenestra tabernaria
etalage

uitstapje n
excursiō
dim. tant. kort plezierreisje

uitstellen v
cunctor
overgankelijk naar een later tijdstip verschuiven

uitsterven v
abolēscō
ergatief het proces waarbij alle individuen van een soort de dood vinden en er een eind komt aan het bestaan van de soort

uitstijgen v
abitus

uitstorten v
aspergo
1. materiaal door storten verspreiden over de ondergrond
praedicō
expr: zijn hart uitstorten

uitstrekken v
prōrogō

uittrekken /ˈœytrɛkə(n)/ v
excalceare
overgankelijk van je lichaam af halen, kleding afleggen

uitvaardigen v
promulgo

uitverkiezing n
sēlēctiō
gekozen worden in een verkiezing

uitverkoren adj
optīvus
verkoren, bijzonder geliefd, verkozen uit of boven alle anderen

uitvinden v
inveniō

uitvinder n
inventor
(beroep) persoon die uitvindingen doet

uitvinding n
inventio
de daad van het uitvinden, het ontdekken van een nieuwe methode of een nieuw toestel

uitvissen /'œytfɪsə(n)/ v
effodiō
1.

uitvloeisel /ˈœytflujsəl/ n
eventum
wat voortkomt uit een bepaalde handeling of gebeurtenis (zonder dat dit gevolg echt bedoeld was)

uitvoeren /ˈœytfurə(n)/ v
ministrō
afhandelen, voltrekken, ten uitvoer brengen
fungor
(software) runnen, een programma uitvoeren

uitwas n
tūber
wat naar buiten uitgroeit
nimium
(figuurlijk) ongewenste of ziekelijke doorontwikkeling (van een fenomeen, beleid, handeling, e.d.)

uitwaseming n
vapōrō
de vochtige, bedompte damp die van een warmer, vochtig voorwerp of persoon afkomt

uitwassen v
luere

uitweiding n
dīgressiō
een (te) lange bespreking over een bepaald onderwerp

uitwendig adj
exter
zich aan de buitenkant bevindend

uitwinnen v
impercō
3. besparen

uitwissen v
annihilō

uitwrijven v
tergeō

uitzaaiing n
metastasis

uitzeilen v
velificor
2. iets zeilend verlaten

uitzenden v
ēmittō
overgankelijk als bron van straling werken

uitzet n
ornō
complete uitrusting van kleren, linnengoed, borden, etc. van een bruid of bruidspaar

uitzicht n
adspectus
wat men van de omgeving vanaf een bepaalde plek kan zien

uitzien /'œy̆t.sin/ v
age
een zekere aanblik hebben: zie eruitzien

uitzondering /œytsɔndərɪŋ/ n
exceptio
een geval waarbij men iets niet onder een regel laat vallen

uitzonderlijk /œʏtˈzɔndərlək/ adj
eximius
niet alledaags, niet gewoon

ultimatum /ʏltɪˈmatʏm/ n
ultimatum
een laatste eis alvorens men tot een actie overgaat

ultraviolet adj
ultraviolaceus
(natuurkunde) van elektromagnetische straling, net buiten het gebied van het spectrum dat met het menselijk oog zichtbaar is

umlaut /ˈumlʌʊt/ n
mutatio vocalis
(taalkunde) een trema dat in onder andere het Duits gebruikt wordt om aan te geven dat een klinker om grammaticale redenen een andere klank gekregen heeft
(taalkunde) een vorm van klinkerharmonie waarbij een klinker in de ene lettergreep veranderd wordt door een klinker in de volgende

unaniem /ʏnɑˈnim/ adj
ūnanimus
met eenheid van stemmen

undecime n
undecimum
(muziek) de elfde trap van een diatonische toonladder
(muziek) een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de elfde toon van een diatonische toonladder (een octaaf plus een kwart)

unie n
coniugium

uniek /y.ˈnik/ adj
ūnicus
enige in zijn soort

uniform adj
ornatus
éénvormig, gelijkvormig

uniform n
ornatus

universeel adj
ūniversālis
iets dat algemeen of wereldwijd is, alom bekend, vertegenwoordigd of erkend

universiteit /ynivɛrzitɛɪt/ n
universitas
(onderwijs) een instelling voor hoger onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en dienstverlening

universum n
universum
(astronomie) gehele tijd-ruimtecontinuüm waarin wij bestaan, samen met alle materie en energie

unster /ʌnstər/ n
statera
een eenvoudig weegtoestel gebaseerd op een balans met ongelijke armen

ununbium n
ununbium
(scheikunde), (element) verouderde naam van een scheikundig element met symbool Uub en atoomnummer 112. Het is een overgangsmetaal. Thans heet het copernicium met symbool Cn

ununhexium n
ununhexium
(scheikunde), (element) verouderde naam voor een scheikundig element met het symbool Uuh en het atoomnummer 116. Thans heet dit element livermorium met als symbool Lv

ununoctium n
ununoctium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Uuo en het atoomnummer 118. Thans heet dit element oganesson met als symbool Og

ununpentium n
ununpentium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met het symbool Uup en het atoomnummer 115. Thans heet dit element moscovium met als symbool Mc

ununquadium n
ununquadium
(scheikunde), (element) verouderde naam voor een scheikundig element met het symbool Uuq en het atoomnummer 114. Thans heet dit element flerovium met als symbool Fl

uraan n
uranium
(scheikunde) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

uranium n
uranium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool U en atoomnummer 92. Het is een metalliekgrijs actinide

urbaan adj
urbānus
hoffelijk en beleefd

urethra n
urethra
(anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

urgentie n
exigentia
dringende noodzaak

urine n
urina
een vloeistof die bij dieren door de nieren wordt geproduceerd en periodiek wordt geloosd

urinebuis n
urethra
(anatomie) een lange cilindrische holte die de blaas verbindt met de buitenkant van het lichaam

urineren /ˌyriˈnɪːrə(n)/ v
mingo
inergatief het via de blaas lozen van lichamelijke afvalstoffen in de vorm van vloeistof

urn n
urna
een aardewerken pot bedoeld de as van een overledene te bevatten

urologie n
urologia

usurperen v
ūsurpō
toe-eigenen, onrechtmatig in bezit nemen, zich aanmatigen

utiliseren v
utor
1.

uur /yːr/ n
hora
(tijdrekening), (eenheid) een eenheid van tijd die bestaat uit 60 minuten, weergegeven met de afkorting u of h

uurwerk n
horologium
(tijdrekening) een mechaniek dat de tijd bijhoudt of aangeeft

uw /yu̯/ possessivePronoun
tuus
zowel in enkelvoud als meervoud van u
zowel in enkelvoud als meervoud van gij

vaag adj
vagus

vaak /vaːk/ adv
saepe
vele malen

vaal /val/ /vaɫ/ adj
albesco
tot bijna kleurloos verbleekt

vaalheid n
aurūgō
het bleek en kleurloos zijn

vaandel n
vexillum
(militair) een onderscheidende vlag bedoeld om de nationaliteit van een schip aan te duiden of een militaire eenheid te herkennen

vaandelvlucht n
dēfectiō
(militair) desertie, het verlaten van het krijgsonderdeel in oorlogstijd

vaandrig n
insigne
(militair) een aspirant-reserveofficier bij de luchtmacht of landmacht die voor het examen voor reserveluitenant geslaagd is

vaardig adj
dolōsus

vaardigheid /ˈvaːrdəxɦɛːt/ /ˈvaːrdəxɦɛːɪt/ n
habilitas
het vermogen om een handeling bekwaam uit te voeren of een probleem juist op te lossen

vaars n
vitula

vaart n
velocitas
opgebouwde snelheid
fossa
(waterbeheer) kanaal, bevaarbaar gemaakte watergang
navigium
(scheepvaart) het varen, het bedrijven van scheepvaart als beroep

vaartuig /ˈvaːrtœx/ /ˈvaːrtœyx/ n
navigium
een drijvend vervoermiddel in principe voor de verplaatsing over wateroppervlakten, met uitzondering van luchtvaartuig en ruimtevaartuig (dus ook door de lucht of het luchtledige)

vaas /vas/ n
vas
een aardewerken of glazen kruik, vooral bedoeld voor het in het water zetten van bloemen

vaatbundel /ˈvatbʏndəl/ n
vasum
(biologie) het transportsysteem van vaatplanten

vacant adj
vacivus

vaccin /vakˈsæː/ /vɑkˈsɛː/ n
vaccinum
(medisch) uit verzwakte ziekteverwekkers bestaande entstof om afweer op te bouwen

vaccinatie n
vaccinatio
(medisch) inenting met onschadelijke gemaakte ziekteverwekkers, zodat de natuurlijke afweer van het lichaam hierna beter in staat is deze ziekteverwekkers te bestrijden

vacht /vɑxt/ n
corium
(zoötomie) dichte lichaamsbeharing bij dieren

vacuüm n
vacuum
(natuurkunde) een materievrije ruimte

vader / ˈvadər / n
pater
een man binnen een gemeenschap wiens toewijding allen binnen die gemeenschap dient

vaderland n
patria
een land of staat waar iemand geboren en opgegroeid is

vadermoord n
pātricīda
moord op iemands eigen vader

vaderstad n
patria
stad waar iemands vader vandaan komt, de stad waar iemand geboren is

vagebond n
errō

vagevuur /ˈva.ɣə.ˌvyːr/ /ˈva.χə.ˌvyːr/ n
purgatorium
(religie) (rooms-katholiek) een toestand waarin de zielen van personen die gestorven zijn in vriendschap met God, zonder dat ze volledig zuiver waren, gereinigd worden, zodat ze de hemel kunnen binnengaan

vagina n
vagina
(anatomie) (seksualiteit) vrouwelijke geslachtsorgaan dat de baarmoeder met de buitenkant van het lichaam verbindt

vakantie /vɑˈkɑn(t)si/ n
cessātiō
jaarlijks terugkerende periode waarin leerlingen en personen in verschillende beroepen vrijaf hebben
reis in een jaarlijks terugkerende periode waarin je vrijaf hebt

vakgenoot n
socius
iemand die hetzelfde beroep uitoefent

vakman n
artifex
man die zijn vak of professie verstaat

val /vɑɫ/ n
casus
algemeen: het omlaag gaan, de daling
ten gevolge van de zwaartekracht naar beneden gaan
het ten gevolge van de zwaartekracht onvrijwillig ergens op terecht komen

valentie n
valentia

valide adj
maximē
in staat tot werken en normaal functioneren

valk /vɑlk/ n
Falco falco
(valkachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Falco , met lange spitse vleugels en een omlaag gebogen haakvormige snavel

valkerij /vɑlkə'rɛɪ/ n
accipitraria
de kunst van het africhten van en jagen met roofvogels

vallei /vɑˈlɛɪ/ n
vallis valles
een laagte tussen bergen

vallen /vɑlə(n)/ v
cadere cado
ergatief vrijelijk onder invloed van de zwaartekracht naar de aarde bewegen

vals adj
fictus
niet echt, niet legitiem, niet eerlijk, nagemaakt om voor echt door te gaan
vitiosus
grappig met een gemene, plagende ondertoon
bij huisdieren: geneigd tot wangedrag, zoals onverhoeds bijten
(muziek) met onzuivere tonen

valse kamille n
Anthemis arvensis
(plantkunde) Anthemis arvensis een vrij algemeen voorkomende plant behorend tot de Composietenfamilie

valsmunter n
falsārius
crimineel die vals geld maakt en gebruikt alsof het echt is

vampier /ˈvɑmpir/ n
vampyrus
(mythologie) uit schijnbare dood herrijzend wezen dat zijn slachtoffers in de nek bijt met zijn kenmerkende hoektanden en zich dan voedt met het mensenbloed en alleen gestopt kan worden met knoflook, wijwater of een houten pen in het hart

van preposition
de
geeft bezit aan
geeft herkomst aan

vanadium n
vanadium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool V en atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal

vandaag adv
hodie
(tijdrekening), (spreektaal) op deze dag

vandalisme n
vandalismus
moedwillige en nodeloze beschadiging of vernietiging van andermans of openbaar eigendom

vaneen adv
sēiunctim

vangen v
capiō
overgankelijk het te pakken krijgen van wilde dieren of mensen
overgankelijk in de lucht onderscheppen (bijv. van een bal)

vangst /vɑŋs/ /vɑŋst/ n
captūra

vanmorgen adv
hodie māne
de afgelopen ochtend

vanochtend adv
hodie māne
de afgelopen ochtend

vanuit preposition
de
een plaats aangevend die als oorsprong fungeert

vanwege preposition
propter
om een bepaalde reden

vanzelfsprekend adv
quippe
iets dat geen verdere uitleg nodig heeft

varen n
filix
1. een sporenplant

variant n
variāns

variatie n
variatio

varix n
varix

variëren v
variō

varken n
porcus
(veeteelt) (evenhoevigen) tam zwijn, gehouden voor zijn vet en vlees behorend tot de familie Suidae

varkensbuik n
spectile
(voeding) onder-/zijkant van de buik van een varken (wikidata: varkensbuik )

varkensgras n
centenodia
(plantkunde) geslacht van kruidachtige planten, Polygonum , een uit de duizendknoopfamilie Polygonaceae , dat wereldwijd zeer algemeen voorkomt, met name in de gematigde streken,

varkensstal n
hara
overdekt verblijf voor varkens
een zeer smerig huis

varkensvlees n
(carō) porcīna

vasodilatatie n
vasodilatatio
vaatverwijding.

vast adv
firmus
niet los, stevig bevestigd
fīxus
niet los te krijgen, muurvast

vasteland /vɑstə'lɑnt/ n
continens terra continens
land dat in verbinding staat met een continentale landmassa

vasten n
quadragesima

vasten v
iēiūnō
inergatief zich onthouden van voedsel

vastgoed n
rēs solī

vasthoudendheid n
persevērantia
het blijven doorgaan met het werken naar een bepaald doel en niet opgeven

vastigheid n
firmitās
zekerheid dat zaken niet op een onvoorspelbare manier zullen veranderen

vastkluisteren v
catena
1. met kluisters of ketenen ergens aan vastmaken

vastkoeken v
caduceus
1. vastplakken van iets dat eigenlijk niet de bedoeling is

vastleggen v
capiō
overgankelijk bewaren van gegevens

vastnaaien v
sūtūra
1. met naald en draad twee zaken met elkaar verbinden

vastspijkeren v
clavus
overgankelijk met spijkers bevestigen

vaststaan v
constare
zeker zijn

vaststellen /ˈvɑst(st)ɛlə(n)/ v
infligo
overgankelijk opleggen

vastzetten v
circumsedeo
overgankelijk iets zodanig vastmaken dat het niet meer bewegen kan

vat n
cupa
(techniek) ronde ton waar allerhande vloeistoffen in opgeslagen worden

vatten v
ecce
overgankelijk vastgrijpen, beetkrijgen

vazal n
ambactus

vechten v
bello
inergatief strijd leveren

vechter /ˈvɛxtər/ n
pugnator
iemand die een gevecht niet uit de weg gaat

vechtlustig adj
bellicōsus
het leuk vinden om te vechten, zin hebben om te vechten

vechtpartij n
rixa

vedel n
vitula
(muziekinstrument), (historisch) middeleeuws strijkinstrument met 3-5 darmsnaren, een ovale of peervormige romp (of klankkast), o-vormige klankgaten en aparte hals die een bladvormige kop bezat met rechtopstaande stemschroeven

veder n
penna

vee /veː/ n
pecus
(veeteelt) door de mens om economische redenen gehouden dieren, m.n runderen, varkens en kippen

veedief n
abactor
iemand die vee steelt

veehouder n
pecuārius

veel /feɪɫ/ /veːl/ indefiniteCardinalNumeral
multum
groot in hoeveelheid
multi
groot in aantal

veelbewogen adj
turbulentus
met veel spannende of schokkende gebeurtenissen

veeleer adv
potior

veelhoek n
polygonum
(wiskunde) een gesloten stelsel lijnsegmenten die samen een plat vlak omsluiten

veelsoortig adj
varius
met veel soorten

veelvraat n
gulo
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Gulo gulo , een marterachtig roofdier, de grootste in de familie Mustelidae

veelvuldig adj
creber
vaak

veelvuldigheid n
frequentia
het grote aantal

veelzijdig adj
universalis
(figuurlijk) met diverse belangen, gebruiksmogelijkheden, interessen etc.

veer /veːr/ /vɪːr/ n
elater
(techniek) mechanische tong of spiraal waarop door buiging spanning gezet kan worden

veerman n
navector
(scheepvaart) (beroep) een persoon die een veer bedient

veertien /ˈvɪːrtin/ cardinalNumeral
quattuordecim
"14", het getal tussen dertien en vijftien, tien plus vier

veertiende ordinalAdjective
quartus decimus

veertig /ˈfɪːrtəx/ cardinalNumeral
quadraginta
"40", het getal tussen negenendertig en eenenveertig, vier maal tien

veest n
ventris flatus
scheet, gasontlading uit de darm

veestapel n
pecus

veeteelt /vetelt/ n
pecuaria
het onderhouden en fokken van vee

veganisme n
veganismus

vegen v
tergō
overgankelijk zonder water schoonmaken met een borstel

vegetatie n
vegetatio

vehikel /ve'hikəl/ n
carrus
(verkeer) een middel van vervoer op land (dat van slechte kwaliteit is)
(schertsend) iets wat slecht functioneert
(scheikunde) een middel (meestal een vloeistof) waarin een stof kan worden opgelost en zo kan worden toegediend
iets dat alleen maar dient als intermediair om een bepaald doel te bereiken

veilen /ˈvɛilə(n)/ v
praeco
overgankelijk, (handel) verkopen op een openbare verkoping waar een prijs vastgesteld wordt

veilig adj
securus
niet aan gevaar blootstaand

veiligheid n
securitas
een situatie waarin een bepaald gevaar niets kan aanrichten

veiligstellen v
munio
1.

veiling /ˈvɛɪ̯.lɪŋ/ /ˈvɛː.lɪŋ/ n
auctiō
een plaats waar goederen bij opbod of afslag verkocht worden

veinzen v
accedo
inergatief zich onecht voordoen, iemand in de waan trachten te brengen

vel n
folium
dunne laag, bijvoorbeeld van papier
cutis pellis
afgestroopte huid

veld /vɛlt/ n
campus
een open, onbebost, grotendeels vlak stuk land
(sport) een stuk land dat speciaal voor het bedrijven van een veldsport gereedgemaakt is
(natuurkunde) (elektrotechniek) ruimte waarbinnen een kracht of een stelsel van krachten werkt of kan werken

veldfles / ˈvɛltflɛs / n
laguncula
een afsluitbare en draagbare fles, meestal uit metaal of plastic vervaardigd, die gebruikt wordt om de drager buitenshuis van vocht te voorzien

veldleeuwerik n
alauda

veldsla n
rapuntium
(plantkunde) kruidachtige plant Valerianella locusta
(groente) bladeren van Valerianella locusta gegeten als sla

veldslag n
pugna
(militair) een treffen tussen twee of meer legers

veldtocht /vɛltɔxt/ n
expedītiō
een trektocht van een leger met het doel de vijand te verslaan

veldzuring /ˈvɛld.zyː.rɪŋ/ /ˈvɛɫ.tsyː.rɪŋ/ n
lapathus
(plantkunde) Rumex acetosa , een overblijvende plant uit het geslacht van de zuring die meer dan een halve meter hoog kan worden en waarvan de bladeren in salades verwerkt worden (wikidata: veldzuring )

velen /ˈveːlən/ v
aggravor

velg /vɛlx/ /vɛlχ/ n
canthus
(techniek) de buitenrand van een wiel waar de band omheen zit

venerisch adj
venereale
(medisch) met betrekking tot de geslachtsziekten

venijnboom n
taxus
(coniferen) soort naaldboom Taxus baccata die van nature voorkomt in in Europa, het noorden van Afrika en het zuidwesten van Azië

venkel n
fēnuculum
(groente) knol of bladeren van de Foeniculum vulgare , een naar anijs smakende groente

venkelzaad n
Foeniculi Fructus
(specerij) gedroogde (gemalen) zaden van Foeniculum vulgare (wikidata: venkelzaad )

vennootschap n
societas
(economie) onderneming of bedrijf met meerdere aandeelhouders (vennoten)

venster /ˈvɛn.stər/ n
fenestra
(techniek), (bouwkunde) een opening in de wand of muur van een gebouw, waardoor licht naar binnen kan, vaak voorzien van lucht- en waterdicht materiaal als glas

vent n
socius
kerel, man (wordt zowel positieve als in negatieve zin gebruikt)

ventilatie n
ventilatio

ventilator n
ventilatorium

ventrikel /vɛn.ˈtri.kɔɫ/ /vɛn.ˈtri.kəl/ /vɛn.ˈtri.kəɫ/ n
ventriculus
(anatomie) één van twee kamers van het hart

venusvliegenvanger n
Dionaea muscipula

ver adv
procul
op grote afstand

veraanschouwelijken v
demonstro
1.

verachten /vərˈɑxtə(n)/ /vərˈɑçtə(n)/ v
contemnō
overgankelijk in hoge mate minachten
apolactizare
overgankelijk trotseren

verachting n
contemptus

verademing /vərˈadəmɪŋ/ n
relevium
het blij zijn omdat iets vervelends (waarvan je bang was dat het zou kunnen gebeuren) eindigt; het opgelucht adem kunnen halen

veraf adv
repositus
ver weg; op een grote afstand

verafgelegen adj
repositus
op grote afstand

verafgoden v
adorare
overgankelijk een overdreven bewondering koesteren

verafschuwen /vɛ.ˈrɑf.sxy.wə(n)/ v
abōminor
overgankelijk afschuw hebben voor iets

veranderbaar adj
mūtābilis
instaat om anders te worden

veranderen v
cambiō
overgankelijk zodanig aan iets werken of iets behandelen dat het anders wordt
wederkerend zich ~ - zodanig aan zichzelf werken of zichzelf behandelen dat men anders wordt

verandering /və'rɑndərɪŋ/ n
cambiatio
iets dat anders is geworden

verarmen v
pauperō
ergatief armer worden

verband n
fascia
(medisch) een strook stof om een wond e.d. mee af te dekken

verbannen v
ablēgō
overgankelijk iemand van regeringswege dwingen een bepaald gebied te verlaten

verbanning /vər.ˈbɑ.nɪŋ/ n
ablēgātiō
het verbod opgelegd krijgen naar een bepaalde plaats terug te keren

verbasteren v
dēgener

verbazing n
inopīnātum
een grote verwondering

verbeelding /vər.ˈbeːɫ.dɪŋ/ /vər.ˈbɪːɫ.dɪŋ/ /vɛr.ˈbeːl.dɪŋ(g)/ n
opinio
iets visualiseren, ergens een beeld bij maken

verbeiden v
expectatio

verbergen v
cēlō
overgankelijk iets ergens plaatsen waar het niet gemakkelijk door anderen gevonden wordt

verbeteren /vərˈbetərə/ v
meliorem facio
overgankelijk beter maken, de kwaliteit verhogen
corrigō
overgankelijk van fouten ontdoen

verbetering /vər.ˈbe.tə,rɪŋ/ n
melioratio
een verandering ten goede

verbieden /vɛɾ.'bi:.dǝ(n)/ v
interdicere
een bepaalde handeling strafbaar stellen.

verbijten v
supprimo
wederkerend zijn gevoelens van ergernis of pijn onder controle houden

verbinden v
cōpulō
wederkerend zich ~ tot een dwingende verplichting aangaan

verbinding /vər.ˈbɪn.dɪŋ/ /vɛr.ˈbɪn.dɪŋ(g)/ n
nexus
iets verbinden of samenvoegen; iets dat twee of meer afzonderlijke delen verbindt
(communicatie) een mogelijkheid een bepaalde plek te bereiken
(verkeer) aansluiting op een ander vervoermiddel of lijn
compositum
(scheikunde) een chemische stof die bestaat uit twee of meer scheikundig elementen, het gaat hierbij om een stof met andere eigenschappen dan de elementen waar het uit is samengesteld

verbintenis n
obligatio
(juridisch) vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee personen, krachtens welke de presteerder (schuldenaar) een bepaalde prestatie (doen of nalaten) verschuldigd is aan de andere partij (schuldeiser)

verbittering /vər'bɪtərɪŋ/ n
acerbitās
het boos en verongelijkt zijn

verbleken v
pallescere
ergatief alle kleur verliezen

verblijf n
mansio

verblijven /vər'blɛɪvə(n)/ v
maneō
inergatief tijdelijk wonen, ergens tijd doorbrengen

verbluffend /vərˈblʏfənt/ adj
mirabilis
heel anders dan je verwacht had

verbod /vərˈbɔt/ n
vetitum
een regel die een bepaalde handeling strafbaar maakt

verbond n
societas

verborgen adj
abditus
onzichtbaar gemaakt

verborgenheid n
sēcrēta
iets dat verborgen is

verbouwen v
colō
overgankelijk planten telen

verbouwereerd adj
attonitus

verbranden /vərˈbrɑndə(n)/ v
aestuō
ergatief verteerd worden door vuur of hitte

verbreiden /vər'brɛidə(n)/ v
dissipō
1. verspreiden
2. propageren

verbruik n
absūmēdō
de totale verbruikte hoeveelheid

verbruiken v
consumere

verbruiker n
cōnsumptor

verbuiging /vər.ˈbœʏ̯.χɪŋ/ /vər.ˈbœː.ɣɪŋ/ n
declinatio
(taalkunde) de flexie van een naamwoord of voornaamwoord naar geslacht, getal en naamval

verdacht adv
suspectus

verdagen v
cunctor
overgankelijk (juridisch) een zitting opschorten tot een nadere datum

verdedigen v
defendere
overgankelijk beschermen tegen een aanval

verdediging n
dēfēnsa

verdelen v
dispartio
overgankelijk in kleinere stukken uiteendoen

verdeling n
dīvīsiō

verdenken /vɛrdɛŋkə(n)/ v
suispectare
overgankelijk iemand ~ van: van iemand een kwaad vermoeden hebben

verder adv
porrō

verderfelijk /vərˈdɛrfələk/ adj
morbidus
iets wat moreel zeer verwerpelijk is

verderven v
corrumpō

verdichtsel /vərˈdɪxtsəl/ n
commentum
iets dat niet bestaat, een verzinsel

verdienen v
mereō
inergatief het recht op een beloning of bestraffing verwerven
overgankelijk geld verkrijgen door arbeid of een andere prestatie

verdienste n
manupretium
het geld dat een arbeider krijgt voor het uitvoeren van werk
meritum
goede, opbouwende daad

verdienstelijkheid n
ēmereō
de hoedanigheid van een beloning verdienen

verdieping /vər.ˈdi.pɪŋ/ n
tabulātum
alle ruimten op één hoogte in een gebouw

verdikken v
crassificare
ergatief dikker worden
overgankelijk dikker doen worden

verdorven adj
corruptus

verdraagzaamheid n
tolerantia
bereidheid om te aanvaarden dat anderen zich gedragen op een manier die je niet goed vindt

verdrag /vərˈdrɑx/ n
foedus
(juridisch) een wettelijk wederzijds bindende overeenkomst tussen twee of meer staten

verdragen v
perpetior
overgankelijk bestand zijn tegen (iets ergs)

verdriet /vər'drit/ n
lucto
een gevoel van droefheid

verdrietig adj
ater
in sombere stemming

verdrijven v
exigō
overgankelijk uit het land verjagen

verdrinken v
mergō
ergatief in het water omkomen
overgankelijk in het water doen omkomen
overgankelijk, (figuurlijk) een negatieve emotie door het drinken van alcohol doen verdwijnen

verdrogen /vər.ˈdro.ɣə(n)/ /vər.ˈdro.χə(n)/ /vɛr.ˈdro.ɣə(n)/ v
arēscō
ergatief gevaarlijk veel water verliezen

verdrukken v
supprimo
onderdrukken

verdubbelen /vərˈdʏbələ(n)/ v
binus

verduisteren v
obscuro
donkerder maken, van licht beroven
pecūlor
een misdrijf waarbij geld ontvreemd wordt

verduistering /vər.ˈdœʏ̯.stə.rɪŋ/ /vər.ˈdœː.stə.rɪŋ/ /vɛr.ˈdœːs.tə.rɪŋ(g)/ n
eclipsis

verdunnen v
diluere
overgankelijk, (scheikunde) door toevoeging van oplosmiddel de concentratie verlagen

verduren v
patī
overgankelijk ongemak of lijden verdragen of ondergaan

verdwijnen /vərˈdʋɛɪnə(n)/ v
aborior
ergatief wegraken, ophouden te bestaan
abolescō
ergatief uit het zicht gaan

verdwijning n
abitus
het verdwijnen

vereenvoudigen v
simplificor

vereerder n
adorator
iemand die iets of iemand heel erg hoogacht en bewondert

verengen v
angustō
1. nauwer maken; te nauw maken, smaller worden

verenigen v
aduno
overgankelijk afzonderlijke delen tot één geheel maken

vereniging /və.ˈre.nə.ɣɪŋ/ /və.ˈre.nə.χɪŋ/ /vər.ˈe.ni.ɣɪŋ(g)/ n
consortium
(juridisch) vrijwillige groepering van personen (leden), met of zonder rechtspersoonlijkheid, die gericht is op een bepaald doel en met een bestuur aan het hoofd
coniugium
(wiskunde) een operatie die twee of meer verzamelingen samenvoegt

vereren v
veneror
overgankelijk tot onderwerp van aanbidding hebben, eer bewijzen

verergeren v
aggravo
ergatief erger worden
overgankelijk erger maken

verf /vɛrf/ n
pigmentum
(schilderkunst) de algemene benaming voor een product dat bedoeld is om voorwerpen te beschermen tegen de weersomstandigheden of te kleuren door ze van een pigmenthoudende laag te voorzien

verfijndheid n
argūtiae
het op een heel subtiele manier geavanceerd en ontwikkeld zijn

verfijning n
urbānitās
iets preciezer aangepast maken

verflauwen v
dēcrēmentum
1.

verfoeilijk /vər'fujlək/ adj
dēfōrmis
iets wat heel slecht, lelijk en naar is

verfraaien v
decoro
overgankelijk mooier maken

verfraaiing n
ornamentum musicalis
iets moois; het iets mooier maken

vergaan v
abolesco

vergadering /vərˈɣadəˌrɪŋ/ /vərˈχadəˌrɪŋ/ n
concilium
een georganiseerde bijeenkomst voor bespreking en overleg

vergaren v
collecta
overgankelijk bijeenbrengen

vergeet-mij-niet n
myosotis

vergeetachtigheid n
immemoratio
(medisch) het slecht kunnen onthouden; de neiging hebben zaken snel te vergeten

vergelden v
reditus
overgankelijk doen betalen voor iets, wraak nemen, afstraffen, betaald zetten
overgankelijk vergoeden, compenseren, goedmaken, terugbetalen

vergelding n
talio

vergelen v
flavesco
ergatief geel worden door veroudering of invloed van de omgeving

vergelijken v
comparare
overgankelijk de overeenkomsten en verschillen van twee zaken in beschouwing nemen

vergelijkende trap n
comparativus
(taalkunde) de vorm die een bijvoeglijk naamwoord aanneemt als het in een vergelijking gebruikt wordt

vergelijking /vɛrɣə'lɛɪkɪŋ/ abbreviation
aequatio
2. wiskundige uitdrukking
comparātiō
1. relatie tussen twee zaken

vergeten v
oblivisci
uit het geheugen verloren gaan

vergeven v
condono
overgankelijk vergiffenis schenken, iemand een kwade of verkeerde daad niet langer toerekenen

vergevensgezind /vərˈxevənsxəzɪnt/ adj
clemens
klaar om anderen te vergeven

vergeving n
remissio
het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergevorderd /'vɛrxəvɔrdərt/ adj
sērus
dat iets bijna klaar of afgelopen is

vergezellen v
comitō
overgankelijk met iemand meegaan

vergiet /vərˈxit/ n
cōlum
(huishouden) ronde uitdruipbak met gaatjes in de bodem

vergieten v
effundo

vergif /vərˈɣɪf/ n
venenum toxicum
iets dat levende wezens schaadt

vergiffenis n
remissio
het iemand niet kwalijk nemen van iets

vergift n
toxicum
een stof die in kleine hoeveelheden toegediend een zeer schadelijke of zelfs dodelijke werking heeft

vergiftigen v
venēnō
overgankelijk blootstellen aan een voor het lichaam schadelijke vreemde stof

vergissen /vər'ɣɪsə(n)/ v
aberrare
wederkerend zich ~: tot een foutieve conclusie komen, meestal te goeder trouw

vergissing /vər.ˈɣɪ.sɪŋ/ /vər.ˈχɪ.sɪŋ/ /vɛr.ˈɣɪ.sɪŋ(g)/ n
error
iets doen dat niet juist is, of een verkeerde conclusie trekken

vergoeden v
tueor
ditransitief iemand iets ~: aan iemand compensatie verlenen voor gemaakte kosten of geleden schade

vergooien /vər'xojə(n)/ v
deerro
1.

vergrijpen v
assultō
wederkerend zich ~ aan: iemands iets onoorbaars of onzedigs aandoen

vergroten v
grandiō
overgankelijk groter doen worden

vergrotende trap /vərˈɣrotəndə trɑp/ n
comparativus
(taalkunde) de vorm die het bijvoeglijk naamwoord aanneemt in vergelijkingen

vergroting n
prōlātiō
een toename in grootte ofwel omvang

verguizen /vər'xœyzə(n)/ v
diffāmō
1.

vergulden v
aurō
overgankelijk een voorwerp bedekken met een dun laagje goud

verguldsel n
aurātūra
dun laagje (blad)goud

vergunning n
licentia
een officiële (noodzakelijke) toestemming om een bepaalde activiteit uit te voeren

verhaasten v
accelerāre

verhalen v
narrō
inergatief ~ over: een verhaal vertellen

verhandeling n
detractatus

verhaspelen v
erro

verheffen v
levare
naar een fysiek of geestelijk hoger niveau brengen
(vrijmetselarij) promoveren tot meester (of tot een "hogere" graad)

verhemelte n
palātum
(anatomie) bovenste begrenzing van de mondholte, aan de voorkant bestaande uit een hard en benig, aan de achterkant uit een vlezig en beweeglijk gedeelte
overdekking bij een troon, hemelbed of preekstoel

verheugd adj
gāvīsus

verheugen v
laetificō
wederkerend zich ~: blijdschap ervaren

verheugend adj
gaudens
blij makend

verhinderen v
antevenire
overgankelijk voorkomen, ervoor zorgen dat iets niet gebeurt

verhitten v
incitō
(figuurlijk) aanwakkeren, opwinden, prikkelen

verhogen v
animo
overgankelijk hoger doen worden

verhoging /vər.ˈɦo.ɣɪŋ/ /vər.ˈɦo.χɪŋ/ /vɛr.ˈho.ɣɪŋ/ n
auctus
het hoger maken van een prijs

verhoren v
interrogare
overgankelijk iemand onderwerpen aan indringende vragen, met name over diens rol in strafbare handelingen

verhouding /vərˈɦɔʊ̯.dɪŋ/ /vərˈɦʌʊ̯.dɪŋ/ /vɛrˈhaʊ̯.dɪŋ/ n
prōportiō
(wiskunde) een verband in de vorm van een breuk tussen getalsmatige grootheden
rēs
een intieme, duurzame relatie tussen twee personen

verhuizen v
migrō
ergatief van woonplaats veranderen
overgankelijk de inboedel van een ander overbrengen

verhuizing /vərˈhœʏzɪŋ/ /vərˈhœːzɪŋ/ n
migratio
de verwisseling van één (semi-) permanente woonplaats voor een andere

verhullen v
advēlō
overgankelijk iets niet openlijk zeggen of tonen; iets verbergen

verificateur n
moderātor

verifiëren v
verifico
overgankelijk nagaan, controleren

verjaardag n
diēs nātālis
(feest) de dag waarop iemand viert dat hij of zij geboren werd

verjaardagstaart n
lībum nātāle
(voeding), (feest) een taart die speciaal voor iemands verjaardag gekocht of gemaakt wordt

verjaarsfeest n
nātālicia
het vieren van iemands verjaardag

verjaring n
dispositio
(juridisch) het niet meer afdwingbaar zijn van een vordering door het verloop van de tijd

verjongen v
repubesco
jonger maken

verjonging /vər'jɔŋɪŋ/ n
reiuvenatio
(figuurlijk) het vernieuwen van de (levens)krachten

verkeer n
transitus
(verkeer) het geheel van verplaatsingen waarbij goederen of personen vervoerd worden

verkeerslicht n
sēmaphorum
(verkeer) een installatie die middels gekleurde lichten het verkeer op een kruispunt regelt

verkennen v
explōrō
overgankelijk ter plaatse kennis verwerven van de gesteldheid van iets
(militair) een onbekend of vijandelijk gebied observeren om strategische doelen te ontdekken of informatie te verkrijgen om een algemeen beeld van de situatie te krijgen.

verkiezen v
dīligō
overgankelijk iemand door een stemming een ambt doen toekomen

verkiezing /vər.ˈki.zɪŋ/ /vɛr.ˈki.zɪŋ(g)/ n
creatio
het kiezen door middel van stemming, een methode waarbij een aantal personen, de kiesgerechtigden, door middel van een stemming bepaalt aan wie een bepaalde functie, post of titel moet worden toegekend.

verklaren /vɛrˈklarə(n)/ v
describere
overgankelijk duidelijk maken
dico
overgankelijk een officieel standpunt uitspreken

verklaring /vər.ˈkla.rɪŋ/ /vɛr.ˈkla.rɪŋ(g)/ n
explanatio
het verklaren, beweren van iets
een opheldering, verduidelijking
fatum
een schriftelijk stuk waarin iets verklaard wordt

verkleinwoord /vərˈklɛɪ̯nʋɔːrt/ n
deminutio
(grammatica) een woord met een verkleiningsuitgang waardoor iemand of iets als klein of weinig wordt voorgesteld

verkloten v
erro

verknoeien v
erro

verkoop /ˈvɛrkop/ n
venditio
(handel) het verkopen (voor geld aan een ander geven)

verkopen /vərˈkopə(n)/ v
vendo
overgankelijk goederen tegen betaling aan een nieuwe eigenaar geven

verkoper /vər'kopər/ n
institor
(beroep) iemand die goederen of diensten verkoopt

verkorten v
breviō

verkorting /vər.ˈkɔr.tɪŋ/ /vɛr.ˈkɔr.tɪŋ/ n
abbreviātiō

verkoudheid n
gravēdō
(medisch) een virusinfectie aan keel of neus

verkrachten /vər'krɑxtə(n)/ v
constuprō
overgankelijk, (seksualiteit) iemand met geweld tot seksueel verkeer dwingen
stuprare
op grove wijze schenden

verkrachting n
illata pudicitiae
(Nederlands Wetboek van Strafrecht, § 242) door geweld of een andere feitelijkheid of bedreiging met geweld of een andere feitelijkheid iemand [dwingen] tot het ondergaan van handelingen die bestaan uit of mede bestaan uit het seksueel binnendringen van het lichaam

verkrijgbaar adj
impetrābilis

verkrijgen v
assequor
overgankelijk in bezit krijgen, verwerven.

verkwister n
consumptor
iemand die waardevolle zaken niet voor nuttige zaken gebruikt

verlagen /vərˈlaxə(n)/ v
discedo
overgankelijk op een lager peil brengen

verlamming /vərˈlɑmɪŋ/ n
paralysis
(medisch) toestand waarin men niet is staat is zich te bewegen

verlangen n
voluntas
(psychologie) graag iets willen hebben

verlangen v
cupio
inergatief ~ naar iets erg graag willen hebben

verlaten v
dimitto
overgankelijk weggaan (van)
zich laten gaan
relinquere
overgankelijk in de steek laten, laten vallen
overgankelijk onverzorgd achterlaten

verleden adj
praeteritum
voorafgaand aan de huidige; voorbij

verleden n
praeteritum
de voorafgaande tijd, dat wat voorbij is

verleden tijd n
praeteritum

verleiden v
tentō
overgankelijk tot kwaad brengen

verleiding /vər.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ /vər.ˈlɛː.dɪŋ/ /vɛr.ˈlɛɪ̯.dɪŋ/ n
inlectamentum
het verleiden van iets of iemand

verlenen /vərlenə(n)/ v
dono
ditransitief iemand iets ~: iemand begunstigen met iets, iemand iets toestaan

verlengen /vərˈlɛŋə(n)/ v
prōrogō
overgankelijk langer laten duren

verlevendigen v
ambulans

verlichting n
relevium
het verlichten
iets wat een gebied of ruimte lichter maakt
verruiming van het bewustzijn
minder zwaar (dus dragelijker) makend
(politiek) (filosofie) periode van het rationalisme in de 18e eeuw (binnen de westerse wereld) die het denken grondig wijzigde

verlies /vər'lis/ n
amissio
het teloorgaan, het kwijtraken

verlieven v
amorem ardeo
1. iemand liefhebben; houden van iemand

verliezen v
amitto
overgankelijk iets kwijtraken
āmittere
inergatief niet winnen

verloederen /vərˈludərə(n)/ v
dēgener
ergatief te gronde gaan

verlokken v
seducere
overgankelijk tot kwaad brengen

verlokkend adj
gulōsus
heel erg aantrekkelijk

verloochenen v
dēcipiō

verloofde n
fidentiatus
iemand die toegezegd heeft met een partner in het huwelijk te willen treden

verloren /vərˈloːrə(n)/ adj
perditus
verdwenen
kwijtgeraakt
niet gewonnen
(eufemisme) gestorven
(figuurlijk) afgedwaald van een groep of de familie
(schertsend) in het ~ schaap: een verdwenen zaak of persoon, die na een lange zoektocht, weer tevoorschijn komt, in verwijzing naar de Gelijkenis van het Verloren Schaap, Gelijkenis van de Goede Herder in (o.m.) Lucas 15:3–7.
in de ~ zoon: iemand die na een langdurige afwezigheid (noodgedwongen) weer naar het ouderlijk huis, de vroegere werkplek, e.d. terugkeert, in verwijzing naar de Gelijkenis van de Verloren Zoon in Lucas 15:11–32.
volledig afgezonderd in een groep, alleen gelaten (bijv. in een bijeenkomst, feestje)
▸ Waar Klaassen afgelopen zomer als een verloren zoon in de armen werd gesloten, werd Boilesen van de ene op de andere dag geen blik waardig meer gegund in Amsterdam.

verloskundige n
obstetrīx
(beroep) (medisch) iemand bekwaamd in de hulp bij geboortes

verlossen v
libero
overgankelijk (letterlijk) van ketenen bevrijden; (overdrachtelijk) vrij maken van iets schadelijks

verlossing /vər.ˈlɔ.sɪŋ/ /vɛr.ˈlɔ.sɪŋ/ n
conservatio
(religie) de bevrijding van de gevolgen van de zonden van de mens door het geloof in Jesus

verlustigen v
diverto
1. plezier beleven door naar iets te kijken

vermaak n
oblectāmen

vermaardheid n
celebritas
het beroemd zijn

vermageren v
mācrēscō
ergatief aan lichaamsgewicht verliezen

vermaken /vərˈmakən/ v
oblectare
overgankelijk iemand prettig en leuk bezighouden

vermeerderen v
auctus
overgankelijk in getal doen toenemen of laten toenemen

vermeerdering n
augmentum

vermelden v
memorō
overgankelijk een feit noemen in een verhaal of tekst

vermelding n
mentiō

vermengen v
misceo

vermenigvuldigen v
multiplicō
(wiskunde) het herhaald optellen van een getal; een rekenkundige bewerking waarvan de uitkomst het product wordt genoemd

vermetel /vərˈmetəl/ adj
magnanimus
heel erg dapper, moediger dan bij iemands mogelijkheden past in positieve maar ook in negatieve zin

vermetelheid n
audax
het op een onbeschroomde, brutale wijze vrijmoedig en veel durf hebben

vermijdbaar adj
evitabilis
van iets dat het niet noodzakelijk is en dat het voorkomen kan worden

vermijden /vərˈmɛi̯də(n)/ v
vitare
overgankelijk (trachten te) ontwijken

vermiljoen adj
miniānus
(RAL-kleur) deze kleur hebbend, een kleur 0, met RAL-nummer 2002.

verminderen /vərˈmɪndərə(n)/ v
dēcrēmentum
ergatief afnemen in aantal, kleiner worden
dēdūcō
overgankelijk doen afnemen in aantal, kleiner maken

verminken v
discerpō
overgankelijk iemands lichaam blijvend en misvormend letsel toebrengen

verminkt adj
claudus

vermissen v
deerro
1.

vermits conjunction
quandoquidem
(meestal gebruikt in België) geeft onderschikkend een reden aan

vermoedelijk adj
hypotheticus
naar men denkt, maar niet zeker weet

vermoeden /vərˈmudə(n)/ n
opinatio
een waarschijnlijke waarheid

vermoeden /vərˈmudə(n)/ v
opīnor
overgankelijk een gedachte koesteren waarvan men niet zeker is maar die een zekere waarschijnlijkheid inhoudt

vermoeid adj
dēfessus
behoefte hebbend om uit te rusten

vermoeidheid n
fatīgātiō

vermogen /vərˈmoχə(n)/ n
potentia
de kwaliteiten om iets te kunnen doen, capaciteit
vīcus
(natuurkunde) de hoeveelheid verrichte arbeid per tijdseenheid, vaak uitgedrukt in de SI-eenheid watt

vermogend adj
dives

vermommen v
dissimulō
wederkerend zich op onherkenbare wijze uitdossen
overgankelijk iemand op herkenbare wijze uitdossen

vermoorden v
assassīnō
overgankelijkmet opzet gewelddadig van het leven beroven

vermout n
absinthium
(drinken) versterkte wijn, op smaak gebracht met aromatische planten en kruiden

vermurwen /vərˈmʏrwə(n)/ v
mollescō
2. ompraten

vernietigen /vərˈnitəɣə(n)/ v
delere
overgankelijk een einde maken aan, het bestaan uitwissen van, volledig tenietdoen

vernietiging n
clādes
een einde maken aan het bestaan van iets

veronderstellen v
adscisco
overgankelijk een bepaalde aanname maken

verontreinigen /vər.ɔnt.ˈrɛɪ̯.nə.χə(n)/ /vər.ɔnt.ˈrɛː.nə.ɣə(n)/ /vɛr.ɔnt.ˈrɛɪ̯.nɪ.ɣə(n)/ v
inquinō
overgankelijk ergens schadelijke stoffen en vuiligheden inbrengen

verontrusten v
dīvidia
overgankelijk ongerust maken, zorgen baren

verontwaardigd adv
indignans
gevoelens koesterend dat men te na gekomen is

veroordelen /vərˈordelə(n)/ v
condemnare
overgankelijk, (juridisch) in een rechtszaak een oordeel uitspreken

veroorloven v
permittere
wederkerend zich ~ zichzelf iets toestaan, gewoonlijk een financiële uitgave

veroorzaken v
creō
overgankelijk de oorzaak zijn van; een gevolg tot stand brengen

verorberen v
consumere

verordenen v
dicere

verordening n
praescriptum

verordonneren v
imperō
1. dwingend voorschrijven

verouderd adj
obsolētus

verouderen /vərˈʌʊdərə(n)/ v
senescō
ergatief ouder worden

veroveren /vərovərə(n)/ v
debello
(militair) een gebied door een militaire operatie in zijn macht nemen

verpakken v
convāsō

verplanten /vər.ˈplɑn.tə(n)/ v
inducere
overgankelijk (een plant of struik) op een andere plaats zetten

verpleegkundige n
infirmarius
(medisch), (beroep) iemand die beroepshalve patiënten verpleegt
(medisch), (beroep) een deskundige in de verpleegkunde

verpleegster n
infirmarius
(beroep) vrouw die zorg verleent aan zieken of gewonden

verpletteren v
occillō

verplichten v
obligare
overgankelijk tot regel maken dat iets moet

verplichtend adj
mūnis
van iets dat het moet en dat het afgedwongen kan worden

verplichting /vər.ˈplɪx.tɪŋ/ /vər.ˈplɪχ.tɪŋ/ /vɛr.ˈplɪx.tɪŋ(g)/ n
obligātiō
iets dat moet

verpozing n
relaxātiō
het onderbreken van een activiteit voor een rustpauze
het onderbreken van een serieuze, belangrijke activiteit voor vorm van ontspanning

verraad /vəˈraːt/ n
proditio
het schenden van trouw

verraden v
dēferō
overgankelijk een geheim prijsgeven

verraderlijk adj
perfidus

verrassen v
decipio
overgankelijk onverwachts confronteren, overrompelen
overgankelijk iemand onverwachts verblijden

verrassing /və.ˈra.sɪŋ/ /və.ˈrɑ.sɪŋ/ /vɛ.ˈrɑ.sɪŋ(g)/ n
inopīnātum
een geheel onverwachte gebeurtenis

verrijken v
divito
overgankelijk rijker maken

verroeren v
movere
wederkerend zich ~: in beweging komen

verrot interjection
cariōsus

verrotten /və.rɔ.tə(n)/ v
cariēs
ergatief vergaan door rotting

vers /vɛrs/ adj
mustus
(voeding) niet ingeblikt, niet diepgevroren

vers /vɛrs/ n
fabula
(dichtkunst) gedicht

verschaffen v
video
overgankelijk benodigdheden beschikbaar maken

verschalken /vər'sxɑlkə(n)/ v
scurra
1.

verschansing n
arx
(militair) een (militair) versterkte plaats
vaste wand rondom het dek van een schip

verscheidene indefinitePronoun
aliquot

verschijnen /vər'sxɛɪnə(n)/ v
appareo
ergatief aan het licht treden, zichtbaar worden
voor het gerecht verschijnen

verschijning n
age

verschijnsel /vɛrsxɛɪnsəɫ/ n
phaenomenon
iets dat zich voordoet

verschil n
differentia
een aspect dat bij vergelijking anders is

verschillen v
differō
absoluut in bepaalde opzichten niet hetzelfde zijn

verschillend indefiniteCardinalNumeral
absimilis
meerdere en telkens andere

verschrikkelijk /vər'sxrɪkələk/ adv
dīrus
enorm

verschroeien v
urere
ergatief het verbranden van materiaal zonder aanwezigheid van vuur

verschrompelen v
marceō
ergatief door uitdroging rimpelig en klein worden

verschuiven v
movere
ergatief het proces van in contact met de grond zich voortbewegen
overgankelijk iets in contact met de grond doen voortbewegen
overgankelijk naar een andere datum, tijdstip of bestemming verplaatsen

versieren /vɛrˈsi:rə(n) v
adorno
overgankelijk iets meer aantrekkelijk of mooier maken
seducere
overgankelijk (informeel) verleiden van iemand van wie je houdt

versiersel n
ornamentum musicalis
iets wat is aangebracht ter verfraaiing, maar verder geen nuttig doel heeft

versimpelen v
simplificor
1. makkelijker maken; eenvoudiger maken

verslaafd adj
hāmātus

verslaafde n
dēpendēns
iemand die verslaafd is aan iets

verslaan v
vincō
overgankelijk een definitieve overwinning boeken op een tegenstander

verslag /vərˈslɑx/ n
auditio
bericht over een gebeurtenis of toestand

verslaggever n
relātor

verslapping n
relaxātiō
het slapper of minder gespannen zijn

verslechteren v
deterioror
ergatief slechter worden, achteruitgaan

verslinden v
peredō
overgankelijk grote hoeveelheden voeding snel en geheel verorberen

versluieren v
advēlō
1.

versnellen v
accelerare
(natuurkunde) veranderen van de snelheid

versnelling n
acceleratio
het (doen) toenemen van de snelheid
(natuurkunde) de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d2x/dt2
commutatio
een mechaniek ter overbrenging van de ene draaiende beweging op de andere

versnijden v
diluere

versomberen v
ambiguus
1. minder licht worden (met name van het weer)

verspreiden v
dispello
overgankelijk in omloop brengen, over een groter oppervlak uitbreiden

verspreidingsgebied n
regio

verstaan /vər.ˈstaːn/ v
concipere
overgankelijk begrijpen van een uiting

verstaanbaarheid n
claritudo
het kunnen begrijpen wat er gezegd wordt

verstalen v
chalybeius
1. iets harder maken door het met een laag staal te bedekken

verstand n
notitia
kennis, weten
mens
denkkracht, denkvermogen (met betrekking tot het brein)

verstandig adj
sapiens
met verstand en overleg

verstandskies n
dēns sapientiae
(anatomie) elk der vier achterste kiezen van boven- en onderkaak die pas later opkomen (als mensen tot de jaren des verstands zijn gekomen)

verstellen /'vərˈstɛlə(n)/ v
reparare
overgankelijk (kleding) (kleding of schoenen) weer in orde brengen, zorgen dat het heel wordt
accommodō
overgankelijk anders stellen

verstenen v
lapidesco
ergatief zo hard worden als steen
ergatief overdrachtelijk stijf worden van de kou of de schrik

versterken /vɛrstɛrkə(n)/ v
corrōborō
overgankelijk het aantal vergroten
overgankelijk beter bestand maken tegen aanvallen

versterking /vər.ˈstɛr.kɪŋ/ /vɛr.ˈstɛr.kɪŋ(g)/ n
supplēmentum
het versterken, krachtiger maken
extra hulp in probleemsituaties
fortificātiō
(bouwkunde) een fortificatie

versteviging n
fortificātiō
het sterker maken van iets; het steviger maken van iets

verstijven v
lapidesco
ergatief stijf worden

verstikken v
suffocare
overgankelijk doen stikken, door verstikking doden

verstikking n
suffocatio
het verschijnsel wanneer het lichaam in zijn ademhalingsfunctie wordt belemmerd

verstoordheid n
morositas
gevoel van woede en toorn

verstoppen /vər'stɔpə(n)/ v
lateō
overgankelijk iets ~: iets stoppen waar het niet gemakkelijk gevonden zal worden
obtūrō
ergatief een nauwe gang of buis blokkeren

verstoren /vərˈstorə(n)/ v
turbō
overgankelijk uit de concentratie brengen, onderbreken wat men aan het doen is

verstoring n
turba
onderbreking van het gewone of gewenste beloop

verstoten v
infitior
overgankelijk niet langer in de omgeving dulden

verstrekken v
dare
overgankelijk ter beschikking stellen

verstrikken v
illaqueō

verstrooien v
dispello
1. spreiden

verstrooiing n
dispersus
rust na hard en geconcentreerd werken
verspreiding over een groter gebied dan oorspronkelijk het geval was

verstuiking n
lūxus
(medisch) een beschadiging van een (enkel)gewricht zonder dat er een botbreuk is en het gewricht ook niet uit de kop is geraakt

versturen /vər'styrə(n)/ v
ablēgātiō
overgankelijk iets aan een verzendbedrijf ter bezorging afgeven

vertaalwerk n
traductio
iets dat men vertaald heeft

vertakking n
bifurcum
plaats waar iets vertakt is

vertalen v
traducere vertere
overgankelijk omzetten van geschreven of gesproken informatie naar een andere taal

vertaler n
interpres

vertaling /vərˈtalɪŋ/ n
traductio
iets dat omgezet is van de ene naar de andere taal

verte /ˈvɛrtə/ n
absentia
het gebied dat nog net binnen zichtsafstand is

vertederen v
mollescō
overgankelijk teder stemmen

vertegenwoordigen v
effingĕre
overgankelijk spreken of aanwezig zijn in naam van een groep of organisatie

vertegenwoordiger n
repraesentātīva
(beroep) iemand die de plaats van een ander inneemt

vertellen v
narrō
overgankelijk een al of niet ware gebeurtenis verhalen

verteren v
digero
ergatief voedsel afbreken

verticaal adv
verticalis

vertoning n
demonstrationis

vertraging /vər.ˈtra.ɣɪŋ/ /vər.ˈtra.χɪŋ/ /vɛr.ˈtra.ɣɪŋ(g)/ n
mora
het langzamer gaan

vertrek n
spatium
(bouwkunde), (wonen) een afgesloten deel van een woning
abitio
de actie van het vertrekken of weggaan

vertrekken /vərtrɛkə(n)/ v
abambulo
ergatief weggaan.

vertroebelen /vər'trubələ(n)/ v
nebula
1. onduidelijk worden

vertroetelen v
mōrigerō
overgankelijk iemand een overdreven goede behandeling geven

vertroosten v
alloquor
1. iemand hoop, vertrouwen en troost geven bij moeilijkheden

vertroosting n
cōnsōlātiō

vertrouwd adv
domesticus

vertrouwdheid n
conversātiō
iets dat getuigt van een zekere intimiteit of bekendheid

vertrouwen n
fides
(psychologie) het geloof in betrouwbaarheid van een persoon of zaak

vertwijfeling n
desperatio

vervaard adj
dirus

vervaardiging n
factūra
het maken, produceren van iets

verval n
cariēs
het verslechteren van een toestand, degeneratie
casus
(waterbeheer) verticale verloop van een watergang tussen twee plaatsen of bij eb en vloed op eenzelfde plaats
terugval in de prestatie als gevolg van toenemende vermoeidheid

vervalsing /vər.ˈvɑɫ.sɪŋ/ /vɛr.ˈvɑl.sɪŋ(g)/ n
contrafactio
een artefact opzettelijk nagemaakt om mensen in de waan te brengen dat het echt is

vervangen /vər'vɑŋə(n)/ v
repono
overgankelijk het ene de plaats doen innemen van het andere

vervangend /vərˈvɑŋənt/ adj
histriōnia

verveelvoudiging n
auctus
het veel groter worden van iets zodat het meer dan twee keer zo groot of veel is

vervelend adj
molestus
op een hinderlijke manier onprettig

verven v
colorare
overgankelijk met verf bestrijken

verver n
pictor

vervoeging /vər.ˈvu.ɣɪŋ/ /vər.ˈvu.χɪŋ/ /vɛr.ˈvu.ɣɪŋ(g)/ n
coniugātiō
(taalkunde) de flexie van een werkwoord onder invloed van persoon, getal, tijd, wijs

vervoeren v
transporto
1. personen of objecten naar een andere plek brengen

vervoermiddel n
vehiculum
een object dat bedoeld is om personen of goederen te vervoeren

vervolmaken v
perfectum
overgankelijk geheel afmaken, perfect maken

vervorming n
trānsfōrmātiō
het proces van iets een andere vorm geven

vervreemden v
abaliēnō
vreemd maken, van eigenaar doen wisselen. Dit is ruimer dan verkopen omdat je ook kan wisselen door te schenken

vervuilen v
inquinō
overgankelijk bezoedelen met verontreinigingen

vervullen v
pleo
ditransitief het (doen) uitkomen van een voorspelling of belofte

verwaardigen v
digno
1.

verwaarlozen v
neglegō
overgankelijk iets niet de benodigde verzorging schenken

verwachten v
expecto
inergatief ergens van uitgaan, iets als vooronderstelling aannemen

verwant adj
propinquus
door familiebanden verbonden
(figuurlijk) op een of andere wijze gerelateerd

verwant n
maior
iemand waar men familiebanden mee heeft

verwantschap n
necessitudo
(ook (scheikunde)) overeenkomst, affiniteit

verwarmen v
calefacio
overgankelijk iets warm maken

verwarming /vər.ˈʋɑr.mɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑr.mɪŋ/ /vɛr.ˈwɑr.mɪŋ(g)/ n
calefactio
een installatie die voor het verwarmen zorgt

verwarren /vɛrˈʋɑrən/ v
confundō
overgankelijk in de war brengen
overgankelijk door elkaar halen

verwarring /vər.ˈʋɑ.rɪŋ/ /vər.ˈβ̞ɑ.rɪŋ/ /vɛr.ˈwɑ.rɪŋ(g)/ n
tumultus
een verwarde toestand

verweer n
dēfēnsa

verweerder n
reus

verwekken /və(r).ˈʋɛ.kə(n)/ v
pariō
overgankelijk (eufemisme) (biologie) (een kind) door het deponeren van zijn sperma doen ontstaan

verwekker n
genitor
iemand die de biologische vader van iemand is; in juridische zin is een zaaddonor echter géén verwekker

verwekking n
procreatio

verwelkomen /vər'ʋɛlkomə(n)/ v
adventu festum ago
overgankelijk iemand begroeten en welkom heten

verwennen v
mōrigerō
overgankelijk iemand een te goede behandeling geven, waardoor deze niet goed tegen de harde werkelijkheid bestand is

verwensen /vər'wɛnsə(n)/ v
maledictio
1.

verwensing n
exsecratio
vloek of belediging

verwerpen v
negō
overgankelijk afkeuren, afwijzen
dimittere
verstoten

verwerping n
dīmissiō
het afwijzen van iets; iets niet accepteren

verwerving n
acquīsītiō
het verkrijgen van iets

verwijden v
ampliō
1.

verwijderd adj
longē

verwijderen /vərˈwɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈʋɛɪ̯dərə(n)/ /vərˈβ̞ɛːdərə(n)/ v
adimō
overgankelijk weghalen

verwijdering n
ablatio
het verwijderen van iets

verwijfd /vər'wɛift/ adj
perfluus
van een man dat hij doet zoals gebruikelijk zou zijn voor een vrouw

verwijten n
culpō

verwikkeling n
argumentum

verwisselen v
fallo
overgankelijk ~ met twee zaken elkaars plaats in doen nemen

verwittigen v
admonere
overgankelijk ~ van iemand ergens van op de hoogte brengen

verwittiging n
monstrum
het iemand iets mededelen

verwoedheid n
luxuria

verwoesten v
delere
overgankelijk totaal vernielen, niets intact laten

verwoestend adj
vastatrix
totaal vernielend.

verwonden v
sauciō
overgankelijk lichamelijk letsel veroorzaken

verwonding n
vulnus
lichamelijk letsel, beschadiging van het lichaam

verworden v
dēgener
ergatief ~ tot: ten kwade veranderen in iets

verzachten v
molliō
overgankelijk minder vervelend, zwaar of pijnlijk maken

verzadigen v
sumptus
overgankelijk tot bevrediging voeren, geheel aan een behoefte voldoen
ergatief tot de grens bereikt is toenemen

verzaken v
aspecto

verzamelen /vər'zamələ(n)/ v
colligere
overgankelijk bijeenbrengen; aan een voorraad toevoegen
colligō
overgankelijk een verzameling hebben of aanleggen van

verzameling /vər.ˈza.mə.lɪŋ/ /vɛr.ˈza.mə.lɪŋ(g)/ n
collectum
meerdere voorwerpen, die soms door één persoon bij elkaar gebracht en onderhouden worden, en waarvan de objecten vaak tot één groep (thema) horen b.v. een grammofoonplatenverzameling, in meest algemene zin is een verzameling het geheel van bijeengezamelde zaken

verzekeren v
elementum
overgankelijk verklaren dat iets toekomstigs met zekerheid te verwachten is

verzekering /vər.ˈze.kə.rɪŋ/ /vɛr.ˈze.kə.rɪŋ(g)/ n
confīdentia
de mededeling dat iets een feit is

verzender n
fons
(communicatie) de persoon die een of ander bericht naar een of meer ontvangers stuurt

verzet n
resistantia
handelingen gericht tegen de heersende macht of de aanvallende vijand alsmede de personen die die handelingen uitvoeren (de verzetsbeweging)

verzetje n
dispersus
een avondje uit of een andere vorm van verstrooiing die iemand de gedachten op iets anders laat richten

verzoek n
petītum
vraag om iets te doen, te laten of toe te staan

verzoeken /vɛrˈzukə(n)/ v
petō
inergatief aan iemand vragen iets al dan niet te doen

verzoekschrift n
libellus

verzorgd adj
merus

verzorgen v
cūrō
overgankelijk erop toezien dat een persoon of een dier het nodige verkrijgt

verzuren v
acescō
ergatief zuur worden

verzwakken /vɛrzʋɑkə(n)/ v
labefacto
overgankelijk zwakker maken

verzwaren v
gravo
overgankelijk opzettelijk beladen met extra gewicht

verzwikken v
extorquere
(medisch) een gewricht (meestal de enkel) door een ongeluk te ver buigen zodat het beschadigd raakt

verzwinden v
abolescō

veste n
moenia
een met muren beschermde plaats; de muren van een vesting

vestigen v
sedeo
wederkerend zich ~ (van personen): er gaan wonen

vesting n
arx

vet adj
obesus
rijk aan vet, vetrijk

vet n
adeps
(biochemie) gespecialiseerd dierlijk weefsel

vetachtig adj
unctus
lijkend op vet; eigenschappen hebben die vet ook heeft

veteraan n
ēmeritus
(militair) een voormalig militair die gevochten heeft, een uitgediend krijgsman
een ervaren en oud persoon in een bepaald onderwerpgebied, zoals een sporter, geleerde, etc.

vetmesten v
impinguo
overgankelijk een dier/persoon overvloedig en calorierijk voedsel aanbieden zodat deze in gewicht aankomt

veto n
vetare
(politiek) het recht, dat aan één of meer partijen van een besluitvormende raad kan zijn verleend, om het in stemming brengen van voorstellen te verbieden of aangenomen besluiten ongeldig te verklaren

veulen n
equulus
(dierkunde) (paardrijden) jong van bepaalde hoefdieren als het paard, de ezel, de kameel en de zebra

vezel n
fibra
een vezel is een lang, dun filament waarvan de lengte ten minste drie keer groter is dan de doorsnede

via preposition
per
langs

vibratie n
vibrātiō

vicepresident n
praeses vicarius

victorie n
victōria

videofilm /'videjofɪlm/ n
magnetoscopium
film gemaakt met een videocamera in plaats van een filmcamera
band waarop men een videofilm vastlegt

videospel n
lūdus vīsuālis
(spel) (elektronica) elektronisch spel, met beelden op een monitor of tv

vier /viːr/ n
quattuor
het cijfer 4

vierde /ˈviːrdə/ ordinalAdjective
quartus
nummer vier in een rij

vierdeurs adj
quadriforis
(verkeer) auto met twee deuren bij de voorstoelen en twee deuren bij de achterbank

vieren /'virə(n)/ v
celebrare
overgankelijk op plechtige of feestelijke wijze een gedenkwaardige tijd gedenken
discedo
overgankelijk de lengte van een touw of kabel waaraan iets vastzit langer maken

vierendertig cardinalNumeral
triginta quattuor
"34", het getal tussen drieëndertig en vijfendertig, dertig plus vier

vierennegentig cardinalNumeral
nonaginta quattuor
"94", het getal tussen drieënnegentig en vijfennegentig, negentig plus vier

vierentachtig cardinalNumeral
octoginta quattuor
"84", het getal tussen drieëntachtig en vijfentachtig, tachtig plus vier

vierentwintig cardinalNumeral
vigintiquattuor
"24", het getal tussen drieëntwintig en vijfentwintig, twintig plus vier

vierenveertig cardinalNumeral
quadraginta quattuor
"44", het getal tussen drieënveertig en vijfenveertig, veertig plus vier

vierenvijftig cardinalNumeral
quinquaginta quattuor
"54", het getal tussen drieënvijftig en vijfenvijftig, vijftig plus vier

vierenzestig cardinalNumeral
sexaginta quattuor
"64", het getal tussen drieënzestig en vijfenzestig, zestig plus vier of acht maal acht

vierenzeventig /ˈvirənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta quattuor
"74", het getal tussen drieënzeventig en vijfenzeventig, zeventig plus vier

vierhoek n
quadrangulum
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vier hoeken en derhalve ook vier zijden

vierhoekig adj
quadratum
(meetkunde) met vier hoeken; met vier kanten

vierhonderd /ˈviːrˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
quadringentī
"400", het getal tussen driehonderdnegenennegentig en vierhonderdeen, vier maal honderd

vierkant n
quadratum
(wiskunde) geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit 4 gelijke hoeken van 90 graden en 4 zijden met gelijke lengte

viervoetig adj
quadrupēs
van een dier of voorwerp dat het vier voeten heeft

vies adj
impuratus
smerig

vigilie n
vesper
(religie) nachtwake

vigiliteit n
custodia
(medisch) waakzaamheid

vijand n
hostis inimicus
(persoon) iemand met wie men op voet van oorlog leeft

vijandelijk adj
hostis
van de vijand

vijandelijkheid n
hostilitas
een vijandige daad

vijandig adj
alienus
zich als een vijand gedragend

vijandigheid n
hostilitas
het vijandig zijn

vijandschap n
inimicitia
een toestand van op voet van oorlog zijn, een toestand waarin men elkaar als tegenstander ziet

vijf /vɛi̯f/ cardinalNumeral
quinque quīnque
5, het getal tussen vier en zes

vijfde /ˈvɛɪ̯f.də/ /ˈvɛɪ̯v.də/ /ˈvɛːv.də/ ordinalAdjective
quintus
nummer vijf in een rij

vijfendertig cardinalNumeral
trigintaquinque
"35", het getal tussen vierendertig en zesendertig, dertig plus vijf

vijfendertigste ordinalAdjective
tricesimus quintus
nummer vijfendertig in een rij.

vijfennegentig cardinalNumeral
nonaginta quinque
"95", het getal tussen vierennegentig en zesennegentig, negentig plus vijf

vijfentachtig cardinalNumeral
octoginta quinque
"85", het getal tussen vierentachtig en zesentachtig, tachtig plus vijf

vijfentwintig cardinalNumeral
vigintiquinque
"25", het getal tussen vierentwintig en zesentwintig, twintig plus vijf of vijf maal vijf

vijfenveertig cardinalNumeral
quadraginta quinque
"45", het getal tussen vierenveertig en zesenveertig, veertig plus vijf

vijfenvijftig cardinalNumeral
quinquaginta quinque
"55", het getal tussen vierenvijftig en zesenvijftig, vijftig plus vijf

vijfenzestig cardinalNumeral
sexaginta quinque
"65", het getal tussen vierenzestig en zesenzestig, zestig plus vijf

vijfenzeventig /ˈvɛifənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta quinque
"75", het getal tussen vierenzeventig en zesenzeventig, zeventig plus vijf

vijfhoek n
pentagonum
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit vijf hoeken en derhalve ook vijf zijden

vijfhonderd /ˈvɛi̯fˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
quingenti
"500", het getal tussen vierhonderdnegenennegentig en vijfhonderdeen, vijf maal honderd

vijfjarig adj
quīnquennis
5 jaren durend
met de leeftijd van 5 jaar

vijftien /ˈvɛi ̯ftin/ cardinalNumeral
quindecim
"15", het getal tussen veertien en zestien, tien plus vijf

vijftiende ordinalAdjective
quintus decimus

vijftig /ˈfɛi̯ftəx/ cardinalNumeral
quinquaginta
"50", het getal tussen negenenveertig en eenenvijftig, vijf maal tien

vijg n
ficus
(fruit) Ficus carica peervormige, zoete vrucht met eetbare zaden van de vijgenboom (wikidata: vijg )

vijgenboom n
ficus
(plantkunde) Ficus carica tropische boom uit de moerbeifamilie (Moraceae )

vijl n
lima
(gereedschap) een werktuig met een ruw, gegroefd of gekerfd oppervlak dat het mogelijk maakt dunne lagen van een voorwerp te verwijderen

vijver n
piscīna
tamelijk klein door de mens aangelegd water

vijzel n
mortarium
m: (scheikunde), (gereedschap) een vat waarin met een stamper stoffen fijngestampt kunnen worden

vijzelstamper n
pistillum

villa /vila/ n
villa
(bouwkunde) een groot en vrijstaand huis

villen v
dēcutio
overgankelijk van het vel ontdoen

vilt n
coactum
(kleding) door langdurig bewerken verdichte wol

vin /vɪn/ n
penna pinna
(zoötomie) uitstekend lichaamsdeel van vissen en andere aquatische dieren die zij gebruiken voor de voortbeweging

vinden /'vɪndə(n)/ v
invenire invenio
overgankelijk iets aantreffen nadat ernaar gezocht is

vinding n
commentum
ontdekking, uitvinding

vindingrijkheid n
ingeniositas
de mate waarin iemand goed is in het vinden van nieuwe oplossingen

vinger n
digitus
(anatomie) elk van de 5 gelede extremiteiten waar de hand zich in splitst

vingertop n
extremus digitus
(anatomie) topje van een vinger

vingervlugheid n
praestīgiae
het heel snel zaken met de vingers kunnen verrichten

vingerwijzing n
ducere
met de vinger iets aanwijzen
het iemand ergens attent op maken

vink n
fringilla

violentie n
violentia

violeren v
rumpere

violet n
ianthinus
(kleur) een kleur tussen blauw en ultraviolet, met een golflengte tussen de 430 en 380 nm

violist n
violinistus
(muziek), (beroep) musicus die een viool bespeelt

viool n
viola
chelys
(muziekinstrument) viersnarig strijkinstrument

viooltje n
viola
(bloemplanten) een geslacht Viola uit de viooltjesfamilie (Violaceae )

viriel adj
virilis
heel veel kenmerken hebben die typisch zouden zijn voor een man

virtual reality /ˈvʏːrcuwəlriˌjɛləti/ n
realitas virtualis

virtueel adj
virtualis
als simulatie of in gedachten aanwezig, schijnbaar bestaand (d.w.z. de waarneming is correct en voor iedereen hetzelfde maar wat men ziet 'is er niet' of 'is anders')
(informatica) slechts op het internet of door computerapparatuur bestaand
haast hetzelfde geworden, bijna, vrijwel

virus /virəs/ n
virus
(biologie) (medisch) ziekteverwekker die veel kleiner is dan een bacterie
(informatica) klein en gevaarlijk softwareprogramma dat zichzelf gemakkelijk van de ene naar de andere computer verspreidt en de besturing daarvan gedeeltelijk of geheel overneemt

vis n
piscis
(dierkunde) benaming voor dieren uit de groep Pisces : gewerveld dier met kieuwen, levend in water
(metonymisch) het vlees van een vis (1)

visarend n
haliaeetus
(havikachtigen) Pandion haliaetus , een vooral visetende roofvogel die de enige soort uit de familie Pandionidae is

visboer n
bolonae
(beroep) een handelaar die gespecialiseerd is in de verkoop van vis

viscositeit n
viscositas
(natuurkunde) stroperigheid ten gevolge van inwendige wrijving in een vloeistof of gas

vishaak n
hamus

visioen n
somnium
een droombeeld

vissaus n
allēc
(voeding) een saus die gemaakt wordt van vergiste vis

vissen v
piscor
iets proberen te weten te komen, proberen iemand iets te laten zeggen

visser n
piscātor
(beroep) (visserij) iemand die beroepsmatig vist

vissoep n
zomoteganite

visueel /vizyʋel/ adj
oculorum
betreffende het zicht, betreffende het zienbare

vitaliteit n
acrimonia

vizier n
vezirus
(historisch) een minister, een hoog staatsdienaar, de rechterhand onder een Oosters heerser zoals een sultan (meestal voorafgegaan door primo, groot, eerst)
buccula
(historisch) (militair) klep aan een hoofddeksel of opening in een helm waar men doorheen kan kijken

vlag /vlɑχ/ n
vexillum
lap stof met een vast patroon van kleuren die gevoerd wordt als symbool van een organisatie, beweging of natie

vlaggenlijn n
anquina
een slinger van vlaggen

vlak /vlɑk/ adj
plānus
zonder bergen of dalen

vlakte /vlɑktə/ n
plānitiēs
(geologie) gebied met weinig of geen hoogteverschillen

vlam /vlɑm/ n
flamma
kleinste vorm van vuur

vlammend adj
flagrans
brandend

vlas n
linum

vlecht n
coma
een gebonden pluk haar of andere vezels

vlechten /ˈvlɛx.tə(n)/ /ˈvlɛχ.tə(n)/ v
plectere
overgankelijk in elkaar strengelen

vlechtwerk n
crātis
een voorwerp dat door vlechten is ontstaan

vleermuis n
vespertilio
(dierkunde), klein vliegend zoogdier behorend tot de orde van de Chiroptera

vlees n
caro carnis
(anatomie) spierweefsel van bepaalde organen
carnis caro
(voeding) spierweefsel van dieren dat opgegeten kan worden als onderdeel van de voeding

vleesetend adj
carnivorus
van een organisme dat het vlees eet

vleeseter /ˈvlesetər/ n
carnivora
(biologie) een vleesetend dier

vlegel n
pertica trituaria
(landbouw) dorswerktuig

vleien v
adulari
overgankelijk (onoprechte) complimenten geven, meestal om bij iemand in de gunst te komen

vlek n
macula
een vieze plek

vlekkig adj
maculōsus
niet egaal gekleurd

vleugel n
ala
een lichaamsdeel van een vogel dat vliegen mogelijk maakt

vleugeladjudant n
optiō
(militair) iemand die bevelen van een hoger geplaatst persoon overbrengt

vlieden /'vlidə(n)/ v
vēlōx
ergatief formeel: (van tijd) voorbijgaan
aufugio
ergatief formeel: snel weg trachten te komen, vluchten

vlieg /vlix/ /vliχ/ n
musca
(tweevleugeligen) Brachycera tweevleugelig insect

vliegdekschip n
navis aëroplanigera
(militair) (scheepvaart) groot vaartuig dat is ingericht voor het opstijgen, landen, vervoer en onderhoud van meerdere vliegtuigen

vliegen /ˈvli.ɣə(n)/ /ˈvli.χə(n)/ v
volare
inergatief zich door de lucht voortbewegen

vlieger n
aëroplaniga
(beroep) iemand die vliegt

vliegerij n
volucer
alles wat met de luchtvaart te maken heeft

vliegtuig /ˈvlixtœːx/ /ˈvliχtœʏχ/ n
aeroplanum
(verkeer) (luchtvaart) vervoermiddel dat speciaal ontworpen is voor het reizen door de lucht

vliegveld /ˈvlixfɛɫt/ n
aeroportus
(luchtvaart) een terrein waar vliegtuigen kunnen landen en opstijgen

vlier n
sambucus

vlierbes /'vlirbɛs/ n
sabūcum
(fruit) bessen van de gewone vlier (Sambucus nigra )

vlierstruik n
sambucus

vlies n
membrana
dunne laag op een oppervlak

vlinder n
papilio
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Lepidoptera , gekenmerkt door een oprolbare tong en vier vaak gekleurde vleugels die met heel kleine schubben zijn bedekt

vlo n
pulex
(dierkunde) benaming voor insecten uit de orde Siphonaptera , vleugelloze bloedzuigende huidparasieten

vloeibaar /ˈvluɪbar/ adj
fluens
(thermodynamica) in staat te vloeien, gezegd van de aggregatietoestand van stoffen die niet vast en niet gasvormig zijn

vloeien /ˈvlujə(n)/ v
fluere
ergatief zacht stromen

vloeiend adj
fluens
zonder haperingen een taal kunnen spreken

vloeistof n
liquor
een stof in die aggregatietoestand waarin het geen eigen vorm heeft, maar wel een eigen volume

vloek n
exsecratio
bewust uitgesproken wens om iemand kwaad of leed aan te doen

vloeken v
exsecror
uitroepen van vloekwoorden, beledigende taal gebruiken

vloer /vlur/ n
solum

vlok n
floccus
een samenhangend hoopje van sneeuw of andere lichte stof

vloot /vloːt/ n
classis
bij elkaar horende schepen

vlot adj
facilis
gemakkelijk, eenvoudig, zonder veel problemen

vlot n
ratis
een drijvende constructie

vlucht /vlʏxt/ n
volatus
naamwoord van handeling van vliegen: het zich door luchtruim bewegen
exāminō
een groep vliegende vogels

vluchteling /'vlɵxtəlɪŋ/ n
profugus
iemand die uit angst voor vervolging zijn land is ontvlucht
iemand die voortvluchtig is

vluchten /vlɵxtə(n)/ v
fugere
ergatief trachten te ontkomen aan dreigend gevaar

vluchtig adj
superficiālis
zonder al te veel aandacht voor alle details

vlug /vlɵx/ adj
rapidus
met hoge snelheid

vocaliste n
vocalistus
(beroep) een vrouwelijke zanger

vocatief n
vocātīvus
(grammatica) de vijfde naamval waarin een naamwoord staat dat aanduidt tot wie het woord wordt gericht

vochtig adj
ūvidus

vochtigheid n
mador
de mate van vocht

voeden v
alere
overgankelijk van voedsel voorzien

voeder n
nūtrimen

voeding /ˈvu.dɪŋ(g)/ /ˈvu.dɪŋ/ n
nutritio
(voeding) voedsel

voedsel /'vutsəl/ n
alimentum
(voeding) alles wat een levend wezen tot zich neemt om aan bouwstof en energie te komen.Dit kan zowel een vaste of vloeibare substantie zijn.

voedzaam adj
nūtrīcius
veel nuttige voedingsstoffen bevatten

voeg n
sūtūra

voegwoord /ˈvuxʋoːrt/ n
conjunctio

voelen /ˈvulə(n)/ v
sentio
overgankelijk gewaarworden door aanraking, meestal met betrekking tot temperatuur of druk

voeling n
tāctus
innig contact

voelspriet n
palpus
(zoötomie) langgerekt, gewoonlijk geleed, uitwendig orgaan op de kop van een insect dat zintuigen voor de tastzin of soms ook voor gehoor of smaak bevat

voer /vur/ n
pabulum
voedsel, in het bijzonder voor huisdieren en vee, (pejoratief) bij mensen

voeren /ˈvurə(n)/ v
ducere
geleiden, ergens heen brengen
alō
(veeteelt) dieren te eten geven

voertuig /ˈvuːrtœx/ ˈvuːrtœyx/ n
vehiculum
(verkeer) door de mens gemaakt vervoermiddel, gewoonlijk op wielen of glijvlakken, voor het verplaatsen over land van personen en goederen

voet n
pes pēs
(anatomie) voortzetting van het been beneden de enkel; lichaamsdeel waar een mens en dier op staan
pes
(eenheid), (verouderd) oude oppervlaktemaat, de exacte lengte is streekafhankelijk

voetangel n
mūrex
een wapen met vier of meer punten waarvan er altijd een naar boven staat

voetbal /ˈvut.bɑɫ/ n
pediludium pedifollis
(sport) o een balsport waarbij twee teams van 11 spelers met hun voeten (of hoofd) een bal in het doel van de tegenstander proberen te krijgen

voetbalveld n
campus pedeludiarius

voetbalwedstrijd n
pedifollium
(voetbal) een wedstrijd tussen twee voetbalelftallen

voetganger n
pedes
(verkeer) iemand die zich te voet door het verkeer verplaatst

voetpad /'vutpɑt/ n
sēmita
verhoogde of gemarkeerde strook langs een rijweg waar mensen kunnen lopen

voetspoor n
vestīgium

voetstap n
vestigium

voetstuk n
basis
een onderstel voor o.a. beelden en vazen

voetzoeker n
tractum
vuurwerk dat zigzaggend over de grond gaat voordat het ontploft, gillende keukenmeid

voetzool n
planta
(anatomie) de onderzijde van de voet

vogel /ˈvoːɣəl/ /ˈvoχɔɫ/ n
avis ales
(dierkunde) gewerveld dier behorend tot de klasse Aves met twee vleugels, twee poten, een snavel en een met veren bedekt lichaam dat zich voortplant door het leggen van eieren

vogelbekdier n
ornithorhynchus
(cloacadieren) enige zoogdier met een snavel, Ornithorhynchus anatinus

vogellijm n
viscum
Viscum album halfparasiet die op een appel-, perenboom of populier kan groeien

vogelverschrikker n
terrīculum
(landbouw) manshoge pop opgesteld in een akker met als doel vraat door vogels te beperken

vogelvrij adj
proscriptus
buiten de wet gesteld

vol /vɔl/ /vɔɫ/ adj
plenus
geheel gevuld

volbrengen v
patrō
overgankelijk geheel uitvoeren

voldaan adj
satiātus
niet langer geplaagd door gevoelens van behoefte of verlangen

voldoen /vɔl'dun/ v
convenire
inergatief ~ aan een eis vervullen

voldoende adv
affatim
tot bevrediging

voldoende indefinitePronoun
satis
toereikend, genoeg

voldoening /vɔl.ˈdu.nɪŋ(g)/ /vɔɫ.ˈdu.nɪŋ/ n
fructus
tevredenheid

volgeling /'vɔlɣəlɪŋ/ n
sectātor
iemand die een -vaak godsdienstig- leider volgt

volgen /'vɔlxə(n)/ v
sequi
ergatief, overgankelijk achterna gaan

volgend adj
sequens
later komend

volgens preposition
in secundo
geeft een bron aan voor de gegeven redenering

volgooien v
pleo
1.

volgreeks n
-ae
aaneengesloten rij opeenvolgende zaken of personen

volgroeid adj
grandis

volhouden v
persevērō

volk /vɔlk/ n
populus gens
een groep mensen die een aantal dingen gemeenschappelijk hebben, zoals afstamming, taal, gewoontes of overlevering
gens
de inwoners van een land

volkenrecht n
ius gentium
(juridisch), (politiek) internationaal privaat- en publiekrecht

volkerenmoord n
genocidium

volkshuishouding n
œconomia
de economie van een land

volkslied n
carmen patrium
een lied dat dienst doet als symbool voor een volk of een natie

volksoproer n
rebellatio
opstand waar grote delen van de bevolking aan deelnemen

volksopstand n
rebellatio
een oproer tegen het gevestigde gezag door grote groepen uit de bevolking

volksraadpleging n
referendum
voorleggen van een vraag met betrekking tot wetgeving aan de kiesgerechtigden in een land of een bepaald gebied, waarbij de overheid niet verplicht is de uitslag te respecteren

volksverhaal n
fabula
verhaal dat (ook) mondeling wordt overgedragen

volle maan phraseologicalUnit
plēnilūnium
(astronomie) de fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

volledig adv
complētus
helemaal, in zijn volle omvang
admodum
zonder iets ongedaan te laten

volleerd adj
perfectum
alles geleerd hebben wat er maar te leren valt op een bepaald gebied of nodig is voor een bepaalde taak
zo ervaren zijn dat je niets meer hoeft bij te leren om een bepaalde taak uit te kunnen voeren

vollemaan n
plenilunium
(astronomie) de fase of schijngestalte van de maan, waarbij de naar de aarde gekeerde zijde, geheel door de zon wordt verlicht en daardoor zichtbaar is

volleybal n
follis volatilis
(sport), m bal waarmee het spel 'volleybal' wordt gespeeld.

volmaakt /vɔlˈmaːkt/ adv
perfectus
zonder enig gebrek

volmacht n
auctoritas
(juridisch) wilsverklaring waarbij iemand de bevoegdheid aan een ander verleent om in zijn naam bepaalde rechtshandelingen te verrichten

volmaken v
pleo
overgankelijk iets vullen
perfectum
overgankelijk het genoemde afmaken, voltooien, volbrengen

volpompen v
pleo
1.

volproppen v
stīpō
overgankelijk overvol maken door er nog iets bij te duwen

volschenken v
pleo

volslagen adj
complētus
compleet, volledig, volkomen

volstoppen /ˈvɔl.stɔ.pə(n)/ v
māteria

volstouwen v
māteria
1. helemaal vullen

volt n
voltium

voltooid deelwoord n
participium perfectum
(grammatica) vorm van het werkwoord die gebruikt wordt om de voltooide tijden te vormen en als bijvoeglijk naamwoord om aan te geven dat de actie van het werkwoord voltooid is

voltooid tegenwoordige tijd n
perfectum

voltooid verleden tijd n
plusquamperfectum

voltooien v
finiō
ten einde brengen

voluit adv
omnīnō

volume n
volumen
(wiskunde) afmeting van de hoeveelheid ruimte die een driedimensionaal object of ruimtedeel omvat; het in kubieke eenheden uitgedrukte product van lengte, breedte en hoogte

voluntair adj
ultrōneus

voluntarius adj
ultrōneus
(medisch) vrijwillig

volvreten v
māteria
1.

volwassen adj
adultus
een leeftijd bereikt hebbend waarop men volgroeid en onafhankelijk kan zijn

volwassene n
adultus
een persoon die de volwassen leeftijd heeft bereikt waarop men normaal fysiek volgroeid is en normaal en verantwoordelijk kan functioneren in de samenleving

volzin n
sententia
(taalkunde) een tot een volledige zin geordende taaluiting van redelijk grote omvang

volzuigen v
sūctus
1.

vonk n
scintilla
klein rondvliegend gloeiend korreltje of brokstukje

vonnis n
arbitrium
(juridisch) een beslissing van een rechter in dagvaardingsprocedures

voogd /voːxt/ n
tūtor
(juridisch) een door de ouder of de rechter benoemde persoon die zorgt voor de belangen van een minderjarige of een verlengd minderjarige, zijn vermogen beheert en hem vertegenwoordigt in rechtszaken.

voogdij n
tūtēla
(juridisch) familierechtelijke situatie waarbij door wet, rechter of bij testament de zorg voor de belangen van een minderjarige of verlengd minderjarige, het beheer van zijn vermogen en de vertegenwoordiging in rechtszaken wordt toevertrouwd aan een ander dan zijn ouder.

voor /vor/ preposition
pro ante prae
dichterbij dan (gezien vanaf de spreker of anderszins)
ante prae
eerder in tijd

vooraanstaand adj
insignis
gezaghebbend

voorafgaan v
praecēdō

vooral /vo:ɾ.ɑl/ adv
maxime
voornamelijk.

voorarm n
bracchium
(anatomie) een vooral in België gebruikt synoniem voor de onderarm

voorbeeld n
exemplum exemplar
iets of iemand ter navolging

voorbereiden v
parare
overgankelijk handelingen verrichten die een latere gebeurtenis mogelijk moeten maken

voorbereiding /ˈvor.bə.rɛɪ̯.dɪŋ(g)/ /ˈvor.bə.rɛː.dɪŋ/ /ˈvo̝r.bə.rɛɪ̯.dɪŋ/ n
apparatus
het voorbereiden

voorbeschiktheid n
praedispositio
het vooraf onontkoombaar bepaald zijn van wat het lot van iets of iemand is

voorbewerken v
paror
1. een eerste bewerking uitvoeren voordat de hoofdactie kan worden uitgevoerd

voorbij adj
praeteritus
wat al in het verleden ligt

voorbode /ˈvorbodə/ n
praenuntius
(beroep) (letterlijk) bode die vooruitgestuurd is om de komst van iets of iemand aan te kondigen, voorloper ,aankondiger
omen
(figuurlijk) iets dat het naderen van een feit in de toekomst bekend maakt, voorteken

voord n
vadum
een doorwaadbare plaats in een beek of rivier

voorde n
vadum
een doorwaadbare plaats in een beek of rivier

voordeel /ˈvordel/ n
quaestus
profijt.
aangename eigenschap
(tennis) term die aangeeft dat een speler bij een 40-40-stand een punt heeft gescoord en dus maar één punt verwijderd is van de winst van een game

voordeur /'voːrdøːr/ n
ianua
de hoofddeur aan de voorzijde van een gebouw of woning

voorganger n
decessor
de persoon die voorafgaand aan een zeker persoon dezelfde positie bekleedde

voorgerecht n
gustātiō
(voeding) eerste, meestal lichte gang van een maaltijd

voorgevoel n
praemonitus

voorhamer n
marcus

voorhanden /vɔːr.'ɦɑn.də(n)/ adj
promptus
beschikbaar, voorradig

voorhoofd n
frons
(anatomie) het deel van het gezicht tussen de wenkbrauwen, de normale haarlijn en de slapen

voorhoofdsbeen n
os frontale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

voorhuid n
praeputium
(anatomie) voorhuid van penis

voorjaar n
ver
de lente

voorkomen /'vɔːr.ko.mə(n)/ /vɔːr.'ko.mə(n)/ v
evenio
inergatief met regelmaat ergens te vinden zijn
arceō
overgankelijk ervoor zorgen dat iets niet gebeurt.

voorkomendheid n
bonitas
het beleefd, hoffelijk en vriendelijk zijn

voorleggen v
oboedio
overgankelijk voor iemand neerleggen

voorleiden v
memorō
1. door een rechter laten beoordelen in een rechtszaak

voorlezen v
recitō
ditransitief hardop een tekst lezen ten aanhoren van anderen

voornaam n
praenomen
naam die bij de geboorte aan een persoon wordt gegeven, en die aan de familienaam voorafgaat.

voornaamwoord /ˈvɔːr.nam.ˌʋɔːrt/ n
pronomen

vooronderstellen v
praesumo
overgankelijk vooraf voor waar aannemen van een stelling om hiermee tot een conclusie te komen

voorouder n
ava
(familie) iemand van wie men afstamt

voorproef n
gustus
een voorlopige test

voorraad /ˈvɔːrˌraːt/ n
cōpia
wat voor later gebruik wordt opgeslagen

voorrecht n
prīvilēgium

voorschot n
probito
een vervroegde betaling op het loon

voorspel n
praeludium
een voorbereidende inleiding op een geschiedenis, verhaal, toneel- of muziekstuk
het liefdesspel

voorspellen v
cano
overgankelijk een uitspraak doen over toekomstige gebeurtenissen

voorspoed n
prosperitās

voorspreken v
intercēdō

voorstellen v
cēnseō
ditransitief het voorleggen van een idee aan iemand
condono
overgankelijk het geven van een beeld van iets

voorsteven n
prora

voort /voːrt/ adv
procul

voortaan adv
cras
van nu af aan, in het vervolg

voortbrengsel /'vortbrɛŋsəl/ n
beneficio
resultaat van een activiteit

voortduren /'vordyrə(n)/ v
agat
1.

voorteken n
omen
een min of meer vaag signaal dat aan een gebeurtenis voorafgaat

voortmaken v
festīnō
inergatief ~ met in hoog tempo aan iets werken

voortplanten v
recreō
wederkerend (biologie) zich ~ een nieuwe generatie voorbrengen

voortschrijden v
probito
ergatief geleidelijk verder verlopen

voortstuwen v
prōpellō
1. snel vooruitgaan door een sterke kracht

voorttrekken v
trahea
onovergankelijk verder trekken
overgankelijk vooruit trekken

voortvarendheid n
vigor
de neiging om zonder treuzelen over te gaan tot doortastend handelen

voortvloeisel n
eventum
iets wat voortkomt uit iets anders

voortzetten v
continuo

voortzetting n
continuitas
het voortzetten van iets

vooruitgang n
prōgressus
het proces van technologische en economische groei van een samenleving

vooruitkomen /voːˈrœːtˌkoːmə(n)/ /vo̝ːˈrœʏ̯tˌkomə(n)/ v
probito
ergatief vorderingen maken op weg naar iets
een betere positie krijgen

vooruitstekend adj
prōminens
naar voren wijzend; meer naar voren dan de omgeving

vooruitzetten v
probito

voorvader n
atavus
(familie) mannelijk persoon van wie een volk, een clan of een familie afstamt; ook bij dieren

voorvaderlijk adj
maternus
zoals bij de voorvaderen (lang geleden)

voorval n
prolapsus
een onverwachte, uitzonderlijke, opmerkelijke gebeurtenis

voorvechter n
praeses
(figuurlijk) iemand die ergens een voorstander van is en zich daarvoor actief inzet

voorvoegsel /ˈvoːrvuxsəɫ/ n
praefixum
(taalkunde) een gebonden morfeem dat voor een ander woord geplaatst wordt om iets aan de betekenis toe te voegen

voorvoelen v
anteveniō
1.

voorwaarde n
conditio
omstandigheid die noodzakelijk is of gemaakt wordt wil iets anders plaats of geldigheid hebben

voorwerp /ˈvorwɛr<sup>ə</sup>p/ n
ens
een object, iets dat fysiek bestaat

voorwoord n
praefātiō

voorzeker adv
quippe
met absolute zekerheid

voorzetsel n
praepositio
(grammatica) een onverbuigbaar woord dat de aard van de relatie tussen verschillende elementen in de zin aangeeft

voorzetten /'vorzɛtə(n)/ v
oboedio
1. klaar zetten

voorzichtig /vɔːrˈzɪxtəx/ adv
cautus
op een oplettende, rustige manier

voorzien /vɔːr.'zin/ v
dīvīnō
overgankelijk herkennen als toekomstige ontwikkeling, zien aankomen
video
overgankelijk beschikbaar maken, voorzorgen treffen voor

voorzijde n
pro

voorzitten v
praesum
leiding geven aan een vergadering

voorzitter n
praepositus
(beroep) hoofd van een bestuur, leider van een vergadering

voorzorg n
provisio

voos adj
spongius

vorderen v
probito
ergatief vooruitgang boeken

vordering /vɔɾ.dǝ.ɾɪŋ/ n
incrementum
een voortgang, vooruitgang, progressie

vore /'vɔː.rə/ n
sulcus
(landbouw) lange, smalle en ondiepe insnijding in een akker, gewoonlijk door een ploeg aangebracht

vorig indefiniteOrdinalNumeral
antiquus
degene die of datgene dat eerder een positie innam.

vork n
furca
aftakking van een boomtak of van een weg
(gereedschap) (huishouden) voorwerp bestaande uit een greep en (meestal 3 of 4) tanden, waarmee vast voedsel wordt gegeten

vorm /vɔrm/ n
figūra
ruimtelijke begrenzing van een voorwerp
humus
sjabloon of bak waarin iets gegoten of geperst kan worden

vormeloos adj
informis

vormen v
figūrō
in de juiste vorm brengen
deel uitmaken van, fungeren als bouwsteen van

vormsel n
confirmatio
(religie) (christendom) sacrament waardoor een gedoopte de kracht van de Heilige Geest ontvangt om zijn geloof standvastig te kunnen belijden

vorst /vɔrst/ n
rex
(adel) heersend edelman, bijvoorbeeld een koning, monarch of keizer
frigus
(meteorologie) weersomstandigheden waarbij water in ijs verandert

vorstendom n
prīncipālitās
het gebied waar een vorst heerschappij over uitoefent; staat met een vorst of prins als staatshoofd

vorstig adj
pruīnōsus
van het weer dat het koud en vriezend is

vos n
vulpes vulpecula
(roofdieren) bepaald zoogdier, Vulpes vulpes , met bruinrode kleur en dikbehaarde staart

voute n
femur
(bouwkunde) (stenen) gewelf of de ruimte onder een gewelf

vouwen v
plicō

vouwing n
flexus
resultaat van vouwen

vraag /vra:x/ /vra:χ/ n
quaestio interrogatio
een verzoek (om inlichting)

vraaggesprek n
colloquium
een gesprek waarin iemand een aantal vragen beantwoordt

vraagpunt n
difficultās

vraagstuk n
difficultās

vraatzucht n
gula

vracht /vrɑxt/ /vrɑχt/ n
onus
de lading van een vervoermiddel

vrachtboot n
navis
(scheepvaart) een boot die gebouwd is om vracht te vervoeren

vrachtschip n
onerāria
(scheepvaart) een schip dat uitsluitend bedoeld is voor het vervoer van goederen

vrachtwagen n
autocarrum
(verkeer) een wagen voor goederenvervoer

vragen /ˈvraɣə(n)/ /ˈvraχə(n)/ v
quaerere rogo
ditransitief mondeling of schriftelijk informatie verzoeken
precari rogare
ditransitief mondeling of schriftelijk actie verzoeken

vrede /ˈvredə/ n
pax
(politiek) het ontbreken van oorlog

vredig /ˈvre.dəx/ /ˈvre.dəχ/ adj
pācātus
onverstoord door geschil of onrust

vreedzaam adj
pācātus

vreemd adj
alienus
van buiten, niet van hier, buitenlands
extraneus
gek, onwerkelijk; een vreemd gevoel
niet bekend

vreemde /'vremdə/ n
advena
m iemand die niet bekend is, een onbekende

vreemdeling n
barbarus
iemand die afkomstig is uit een ander gebied of land dan dat waar hij verblijft

vreemdgaan /'vremtxan/ v
errō
ergatief (seksualiteit) met een andere partner dan de echtgenoot verkeren

vrees n
metus timor
(formeel) het gevoel dat iets gevaarlijk is of kan zijn

vrek n
avarus

vreselijk adj
atrox
bijzonder erg, schrikwekkend, verschrikkelijk

vreten v
devorare
overgankelijk (informeel) (van personen) het nuttigen van voedsel op een meestal onbeleefde wijze

vreugde n
gaudium laetitia
een blij gevoel

vreugdevuur /ˈvrøx.də.ˌvyːr/ /ˈvrøɣ.də.ˌvyːr/ /ˈvrøχ.də.ˌvyːr/ n
bustum
een groots door mensen opgebouwd en gecontroleerd vuur om iets te vieren

vrezen /ˈvrezə(n)/ v
timere metuere
overgankelijk bang zijn, angst hebben

vriend /vriːnt/ n
amicus
(sociologie) een persoon met wie je een speciale, vriendschappelijke, persoonlijke band hebt
(sociologie) de mannelijke persoon met wie je verkering hebt; de mannelijke persoon met wie je een liefdesrelatie hebt

vriendelijk /ˈvriːndələk/ adj
amīcus
met sympathie en respect, zoals passend bij iemand die je goed kent

vriendin /vrinˈdɪn/ n
amica
een vrouwelijk persoon met wie je een speciale persoonlijke band hebt
de vrouwelijke persoon met wie je verkering hebt

vriendschap n
amicitia
(sociologie) gelijkwaardige relatie tussen personen die elkaar wederzijds genegen zijn en een vergelijkbare relatie tegelijkertijd ook met anderen kunnen hebben

vriendschappelijk adj
amicus
in het kader van de vriendschap, niet competitief

vriesweer /'vriswer/ n
pruīnōsus
weer waarbij het buiten kouder is dan 0 oC

vriezen v
gelo

vrij adj
liber
ongebonden, niet in beweging beperkt

vrijdag n
dies Veneris feria sexta
(tijdrekening), (dag) dag van de week die na donderdag en voor zaterdag komt

vrijdom n
lībertās
[2] vrijheid

vrijelijk adv
largē

vrijgezel n
baccalaureus
een ongehuwde man of vrouw

vrijheid /ˈvrɛi̯ɦɛi̯t/ n
libertas
het vrij zijn

vrijkopen v
redimere
door betaling iemands vrijheid verkrijgen

vrijmoedigheid n
audentia
het niet al te angstig zijn; het hebben van een gezonde hoeveelheid durf

vrijuit adv
apertē

vrijwillig adj
voluntarius
niet gedwongen

vroedvrouw /ˈvrud.vrɑu/ n
obstetrix
(medisch) (beroep) een vrouw die een bevalling begeleidt

vroeg /vrux/ adj
matutinus
eerder dan verwacht
betrekking hebbend op het eerste gedeelte van een tijdperk

vroeg Latijn /ˈvruxlaˌtɛin/ n
Latinitas prisca
(taal) de Latijnse taal zoals deze gesproken en geschreven werd vanaf 700 voor Christus tot 150 voor Christus

vroeger /ˈvruxər/ /ˈvruɣər/ adv
anteā
(zoals) in het verleden.

vroegrijp adj
praecox
van een kind dat het te vroeg al bekend is met zaken die het eigenlijk pas later zou moeten weten

vroegtijdig adv
primus

vrolijk adv
laetus
in goede stemming

vrolijkheid n
hilaritas
een aangename stemming waarin men veel lacht, zich goed voelt en het leven optimistisch bekijkt

vrouw n
femina mulier
(biologie) volwassen mens van het vrouwelijk geslacht
(kaartspel) speelkaart waarop een vrouwelijke figuur (vaak een koningin) staat afgebeeld
femina mulier uxor coniux
(pregnant), (familie), (juridisch) vrouwelijke partner in een blijvende relatie

vrouwelijk adj
femininus

vrouwenhaar n
adiantum
Adiantum capillus-veneris naam van bepaalde varens

vrucht /vrʏxt/ n
fructus
(plantkunde) volgroeid vruchtbeginsel van een boom of plant

vruchtbaar /'vrɵɣbar/ adj
ferax
in staat vrucht af te werpen
overdrachtelijk: tot resultaat leidend

vruchtbaarheid /'vrʏxt.bar.ɦɛɪ̯t/ /'vrʏxt.bar.ɦɛːt/ /'vrʏɣ.ba.rɛɪ̯d/ n
fertilitās
(medisch) het vermogen vrucht te dragen

vruchtwater n
liquor amnii

vuig adj
paedidus

vuil /vœy̯l/ adj
sordidus
niet schoon, bevuild

vuil /vœy̯l/ n
caenum
viezigheid, onreine materie

vuiligheid n
paedor
dat wat vuil is
obscēnitās
een vuile, gemene uiting

vuilmaken v
contāminō
1.

vuilnis n
quisquiliae
materiaal dat weggeworpen wordt

vuilnisbak /'vœylnɪsbɑk/ n
siclus prō quisquiliās
een bak waarin men huisvuil verzamelt

vuist n
pugnus
gebalde hand, een knuist

vulkaan n
mons ignifer

vulkanisch adj
volcanius
(geologie) betrekking hebbend op de processen die in een vulkaan plaatsvinden

vullen /ˈvʏlə(n)/ v
pleō
overgankelijk vol maken

vulling n
fartis
het materiaal waarmee iets opgevuld is

vulsel n
fartis
materiaal waarmee men een hol voorwerp (omhulsel) vol kan maken, maar wat zelf vaak zonder veel belang is

vulstof n
fartum
stof die in het fabricageproces aan een materiaal toegevoegd wordt om de eigenschappen ervan te verbeteren of het eindproduct goedkoper te maken

vulva n
vulva
(anatomie) de schaamspleet, de ingang tot de vagina

vuns adj
mucidus

vurig adj
calidus

vuur /vyːr/ n
ignis incendium
(scheikunde) het geheel van de licht- en warmteverschijnselen die zich voordoen wanneer iets verbrandt, d.w.z. een oxidatiereactie ondergaat

vuursteen n
silex
o: (mineraal) een harde steensoort uit silica opgebouwd die in de prehistorie verwerkt werd tot werktuigen
m: een steen gebruikt om vonken voort te brengen

vuurtoren n
pharus
(scheepvaart) een hoog lichtbaken aan de kust

vuurwapen /vyrwapə/ n
arma ignifera
een wapen dat een kogel schiet met behulp van een chemische ontploffing

waadvogel n
Limicolae
(steltloperachtigen) benaming voor vogels uit de onderorde Charadrii met lange snavel en waadpoten

waaghalzerig adj
temerarius
zoals past bij een durfal

waaien /'ʋajə(n)/ v
flo
onpersoonlijk (meteorologie) het plaatsvinden van een sterke luchtstroming ten gevolge van drukverschillen in de atmosfeer

waaier n
flabellum
scherm in halve schijfvorm dat dient om te verkoelen door wind aan te waaien

waaieren v
ventilo
inergatief een waaier gebruiken

waaierig adj
vanus
weerstoestand waarbij er veel wind aanwezig is

waakhond /ˈʋakɦɔnt/ n
canis custos
een hond die het huis of een erf bewaakt

waakzaam adv
evigilans
oplettend.

waakzaamheid n
vigilantia
oplettendheid

waan /wan/ /ʋan/ /β̞an/ n
error
(psychologie) een overtuiging die gebaseerd is op een onjuiste waarneming of interpretatie van de werkelijkheid

waanzin n
amentia dementia
(medisch) het lijden aan een geestesstoornis, krankzinnigheid

waanzinnig adj
dēmēns

waar /ʋar/ adj
vere
correct, niet onwaar, overeenkomend met de werkelijkheid

waar /ʋar/ adv
ubi
Vragend: op welke plaats?
Betrekkelijk op welke plaats

waarborg n
cautio
een geldbedrag of iets anders dat tijdelijk gegeven wordt als onderpand voor het geval men een verplichting niet na kan komen

waarborgen v
satisdō

waard /ʋaːrt/ n
caupo
m (beroep) de baas van een herberg of van een taveerne

waarde n
pretium valor

waardeloos /ˈʋardəˌlos/ adj
inūtilis
geen waarde hebbend

waarderen v
aestimō
overgankelijk op waarde schatten

waardevol /'ʋardəˌvɔl/ adj
pretiōsus
een grote waarde hebbend

waardin n
hospita

waarheen adverbialPronoun
quo

waarheid n
veritas
dat wat een waar feit is

waarlijk adv
enim
echt, volgens de waarheid

waarnemen v
cernere
overgankelijk iets via de zintuigen in zich opnemen

waarnemend adj
histriōnia
van iemand dat hij een functie tijdelijk uitoefent totdat deze functie weer vervult is

waarnemer n
contemplātor
iemand die iets waarneemt (werkwoord: waarnemen)
een persoon die aanwezig is bij een gebeurtenis om de gang van zake in de gaten te houden

waarneming n
animadversiō
iets via de zintuigen registreren

waarom /ʋaːˈrɔm/ adverbialPronoun
cur
vanwege welke oorzaak?

waarschijnlijk adj
certe
aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschijnlijk adv
fortasse
aannemelijk, iets dat vermoedelijk zo is

waarschuwen /ˈʋaːrsxyu̯ə(n)/ v
moneo
overgankelijk iemand verwittigen dat er mogelijke gevaren, problemen of gevolgen zijn

waarschuwing /'ʋaːr.sχy.ʋɪŋ/ n
monitum
een mededeling dat er onaangename of gevaarlijke gevolgen op til zijn

waarzeggerij n
hariolatio
het voorspellen van de toekomst langs magische weg

waas n
vernō
mat, blauw- of witachtig laagje op sommige fruitsoorten (pruimen, druiven, kersen enz.)

wachten /ˈʋɑx.tə(n)/ /ˈβɑx.tə(n)/ v
expectō
inergatief op dezelfde plaats of in dezelfde situatie blijven tot iemand komt of iets gebeurt

wachter n
integumentum

waden v
vadere
door ondiep water lopen

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ n
carrus
(verkeer) auto

wagen /ˈʋaːɣə(n)/ /ˈʋaːχə(n)/ v
audeō
wederkerend zich ~ : een risico op zich laden

wagenziekte n
nausea
misselijkheid die ontstaat doordat de visuele informatie en de informatie uit het evenwichtsorgaan tijdens autorijden met elkaar in tegenspraak kunnen zijn

waken /ˈwa.kə(n)/ /ˈʋa.kə(n)/ /ˈβ̞a.kə(n)/ v
vigilare
inergatief opzettelijk wakker zijn
inergatief ~ over: letten op, beschermen.

waker n
custos

wakker adj
vigil
niet in slaap, op

walmend adj
fumatus
vieze dampen of rook uitstotend

walrus /wɑlrʌs/ n
Odobenus rosmarus
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Odobenus rosmarus , een lange zeehond met twee sterke en naar beneden gerichte hoektanden

walvis n
balaena ballaena
(walvisachtigen) benaming voor zoogdieren uit de onderorde Cetacea , de gemeenschappelijke naam voor een groep van circa 80 soorten geheel in het water levende zoogdieren

wand /ʋɑnt/ n
murus

wandaad n
flagitium
een misdaad, een slechte of gruwelijke handeling

wandbeen n
os parietale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel

wandel n
habeo

wandelen /ˈʋɑn.də.lə(n)/ /ˈβ̞ɑn.də.lə(n)/ v
ambulare
ergatief gericht een wandeling maken
inergatief ongericht een wandeling maken

wandeling /ˈʋɑn.də.lɪŋ/ n
iter
het lopend afleggen van een bepaalde afstand

wandluis n
cīmex
Cimex lectularius is een parasitair bloedzuigend insect dat behoort tot de onderorde wantsen Heteroptera

wang n
bucca gena
(anatomie) zijkant van het gezicht onder het oog

wanhoop /ˈʋɑnɦop/ n
desperatio
een ellendige toestand waarin men geen uitkomst meer ziet

wankeling n
claudicātūrus
het net niet vallen, het bijna maken van een vergissing

wanneer /ʋɑ.ˈneːr/ adv
quando
op welke tijd, op welk moment

wannen v
ventilare
overgankelijk graan zuiveren van kaf door het in de wind op te werpen of te laten vallen

wanordelijk adj
inconditus
ongeordend of slecht geordend

want /ʋɑnt/ conjunction
nam
geeft nevenschikkend een reden aan.

wantrouwen v
diffidere
overgankelijk niet vertrouwen, argwanend zijn tegen

wapen /ˈʋaːpən/ n
arma telum
een werktuig van geweld
insigne
een wapenschild
een onderscheidingsteken van een familie

wapenarsenaal n
armamentarium
opslagplaats voor wapens

wapenbroeder n
commiles
(militair) maat in het leger
iemand die dezelfde strijd voert

wapendepot n
armamentarium
(militair) plaats waar wapens zijn opgeslagen

wapening n
supplēmentum
een netwerk van stalen stangen dat zorgt voor de treksterkte van een betonnen constructie

wapenrok n
cataphracta
(militair) (kleding) de kleding van een militair die dienen ter herkenning en ter bescherming

wapenrusting n
arma
de wapens van een militair

wapenspreuk n
dictum
(adel), (heraldiek) een korte tekst die de bedoeling van iets weergeeft

wapenstilstand n
indutiae
(militair), (politiek) een overeenkomst met de vijand om de vijandelijkheden op te schorten

warm /ʋɑrṃ/ adj
calidus caldus
(natuurkunde) een hoge temperatuur hebbend
(kleding) de warmte van het lichaam vasthoudend
(figuurlijk) enthousiast
waarbij warmte nodig is
(figuurlijk) prettig overkomend

warmdraaien v
calēscō
1. warmlopen

warmte n
calor
(thermodynamica) de hoeveelheid thermische energie

was /ʋɑs/ n
cera
1. weke laagsmeltende en waterafstotende stof

wasbak /ˈʋɑsbɑk/ n
aquālis
een bassin waarin gewassen kan worden

wasbeer n
procyon
(roofdieren) klein Noord-Amerikaans zoogdier, Procyon lotor , uit de familie van de kleine beren, met zwart-wit gezichtsmasker en goed ontwikkelde staart

wasbeerhond n
Nyctereutes
(roofdieren) Nyctereutes procyonoides , een zoogdier en roofdier uit de familie Canidae

wasbleek adj
albesco
heel erg wit; zo wit als was

wasdroger n
machina siccatoria
een toestel om de kleding die uit de wasmachine komt te drogen

wasem n
vapōrō

wasemkap n
pallium

waskom n
aquālis
ruime schaal waarin water zit dat men kan gebruiken om zich te wassen

wassen /'ʋɑsə(n)/ v
lavare
overgankelijk iets met water of een andere vloeistof zuiveren
lavare se lavare
wederkerend zich ~; zichzelf met water schoonmaken

wastafel n
labellum
een bak waarin men zich of iets wast

wat /ʋɑt/ interrogativePronoun
quid
om naar een of meer zaken te vragen.

waterachtig adj
aqualis
gelijkend op water
te veel water bevattend
(figuurlijk) saai

waterdamp n
halitus

waterdrieblad n
Menyanthes trifoliata

wateren /ˈʋaːtərən/ v
mingo
inergatief urine uitscheiden
inergatief waterachtig vocht afscheiden

waterkraan n
gryphus

waterleiding n
aquaeductus
een leidingnetwerk om drinkwater vanuit een waterreservoir naar de verbruiker te vervoeren

watermeloen /ˈʋaːtərməˌlun/ n
cucumis
(fruit) (bloemplanten) Citrullus lanatus (syn: Citrullus vulgaris) een eenjarige, eenhuizige plant uit de familie Cucurbitaceae met grote, grijs-groene gelobde bladeren. De bloemen zijn eenslachtig en geel tot wit van kleur. De vruchten, die afhankelijk van de soort kunnen variëren in gewicht van 1 tot 50 kg, bevatten vochtig, zoet vruchtvlees. In het vruchtvlees, dat meestal rood is, maar ook wit, roze, geel of oranje van kleur kan zijn, zitten de pitten. Het rode vruchtvlees bevat het hoogste gehalte lycopeen van alle rauw geconsumeerde vruchten (indien een tomaat gekookt wordt, bevat deze relatief meer lycopeen)

watermolen n
hydraletes
een (graan)molen die door stromend water aangedreven wordt

waterput n
maximē
put waaruit men water haalt

waterrietzanger n
Acrocephalus paludicola

waterslang n
hydra
(astrologie), (astronomie) sterrenbeeld aan de noordelijke en aan de zuidelijke hemel.
boa
(reptielen) slangen uit het Aziatische geslacht Acrochordidae die vooral in zoet en brak water leven

waterspin n
tippūla
(spinachtigen) Argyroneta aquatica , middelgrote spin die in stilstaande wateren leeft. De waterspin kan exclusief poten maximaal 1,5 centimeter lang worden en is te herkennen aan de fluweelachtige beharing van het achterlijf. De kleur van de spin is bruin tot leverkleurig, de poten zijn donkerder

waterspuwer n
silānus

waterstof /ˈʋatərˌstɔf/ n
hydrogenium
(scheikunde), (element) een chemisch element en een kleur- en smaakloos niet-metaal dat bij kamertemperatuur een zeer brandbaar gas is, met symbool H en atoomnummer 1

wateruurwerk n
clepsydra

waterval n
cataracta
plaats waar stromend water bij een hoogteverschil zijn weg al vallend voortzet

watervrees n
hydrophobia

waterzucht n
oedema
(medisch), oedeem is een opeenhoping van extracellulair vocht in weefsel, leidend tot een zwelling zonder toename van het aantal cellen.

wc-papier n
anitergium

wc-rol n
anitergium
een opgerolde hoeveelheid wc-papier
de kartonnen koker waaromheen het toiletpapier zit

website n
situs interrētiālis
(internet) plaats waar zich informatie bevindt op het internet, aangeduid met een URL

wedden v
faciō sponsiōnem
inergatief geld inzetten op een toekomstige gebeurtenis

weddenschap n
sponsiō

wedergeboren adj
natus denuo
(figuurlijk) bekering tot het christelijke geloof

wederkerig adj
mutuus

wederkomen v
fructus

wederkomst n
fructus
het weer terugkomen na een eerder vertrek
(religie) de terugkomst van Christus op de dag des oordeels

wederzijds /wedərˈzɛits/ adj
mūtuus

wedijveren v
aemulari

wedloop n
curriculum
(sport) wedstrijd waarbij het erom gaat een bepaald traject of parcours zo snel mogelijk af te leggen

wedstrijd n
certāmen
een strijd van twee of meer personen om uit te maken wie op een bepaald gebied de beste is

weduwe /ˈʋeːdyʋə/ n
vidua
vrouw wier huwelijkspartner overleden is

weduwnaar /'ʋedyʋnar/ n
viduus
man wiens huwelijkspartner overleden is

wee /ʋeː/ interjection
heu
kondigt rampspoed aan.

wee /ʋeː/ n
contractiō
(medisch) pijnlijke samentrekking die het barensproces inleidt.

weefgetouw /ˈʋeːf.xəˌtɑu̯/ n
textrina
een machinaal of met de hand of voet aangedreven apparaat waarin garen tot weefsel wordt geweven door vervlechting van verticale tussen horizontale draden, die schering respectievelijk inslag heten

weefsel n
textus
een dunne geweven stof of textiel
(biologie) een groep van gelijkaardige lichaamscellen die dezelfde functie in een levend organisme vervullen

weefster n
textor
(beroep) vrouw die lappen textiel maakt door te weven

weegbree n
plantago

weegschaal n
libra
(gereedschap) een meetinstrument waarmee het gewicht kan worden bepaald

week /wek/ /ʋek/ /β̞ek/ adj
mollis
met weinig weerstandsvermogen of veerkracht
gevoelig voor emoties.

week /wek/ /ʋek/ /β̞ek/ n
hebdomas septimana
(tijdrekening), (eenheid) tijdseenheid van 7 dagen, meestal beginnend op maandag of zondag

weekdier n
mollusca

weekeinde n
septimana vergens
(tijdrekening) periode van vrijdagavond tot en met zondagnacht

weekend /ˈʋikɛnt/ n
septimana vergens
(tijdrekening) periode van vrijdagavond tot en met zondagnacht

weekheid n
lenitas

weelde /'ʋeldə/ n
divitiae
omstandigheden van overvloed waar men in leeft

weelderig adj
profūsus

weelderigheid n
luxus
overdadige weelde

weemoed n
melancholia
gevoel van treurnis, verdriet, nostalgie

weer /weːr/ /ʋɪːr/ /β̞eːr/ n
caelum tempestas
(meteorologie) de atmosferische omstandigheden

weerhouden v
retinere
beletten om iets te doen

weerkaatsen v
video
overgankelijk door elastische botsing van richting veranderen

weerkeren /'werkerə(n)/ v
fructus
1.

weerklinken v
canō

weerkunde n
meteorologia

weerleggen v
redarguō
overgankelijk een eerdere bewering ontkrachten

weermacht n
exercitus

weeromkomen v
fructus

weerstaan v
agguantare
stand houden, weerstand bieden aan

weerstand n
restitorium
een reactie die poogt een bepaalde actie tegen te werken, tegenstand
(natuurkunde) (elektrotechniek) elektrische ~ de tegenstand die een stroom in een stroomgeleider ondervindt; de Wet van Ohm beschrijft het verband tussen spanning, stroom en weerstand
(natuurkunde) (elektronica) (elektrotechniek) een onderdeel dat wordt toegepast in elektrische en elektronische schakelingen

weerwolf n
lupinotuum
(mythologie) een mythisch wezen dat van mens in wolf verandert

weerzin n
ascus
sterke afkeer, tegenzin

weerzinwekkend adj
taeter
waar je een weerzin tegen hebt

wees /ʋes/ n
orphanus

weeshuis /ˈʋeshœʏs/ n
orphanotrophium
een opvanghuis voor wezen

weesjongen /ˈʋesjɔŋə(n)/ n
orphanus
een jongen van wie beide ouders overleden zijn

weg /ʋɛχ/ /β̞ɛx/ n
via iter
(verkeer) smalle strook grond voor het verkeer

wegbergen v
abdō

wegberm n
scapula
de strook grond vlak naast een (verharde) weg

wegdek n
pavīmentum

wegen /ˈʋeχə(n)/ /β̞eɣə(n)/ v
expendō
overgankelijk het gewicht/de massa bepalen
inergatief een bepaald gewicht/massa als eigenschap hebben

wegenkaart n
itinerārium

wegens /ˈʋeːɣəns/ /ˈʋeːχəns/ preposition
propter
een reden inleidend

weggaan /ˈwɛ.ɣaːn/ /ˈʋɛ.χan/ v
relinquere
ergatief zich ergens vandaan begeven
abambulo
ergatief uit een relatie stappen

weghalen v
adimō
overgankelijk van zijn plaats halen

wegjagen v
repellō

weglaten v
omittō
overgankelijk te midden van andere informatie iets niet insluiten

wegleggen v
abdō
overgankelijk opbergen, achter slot brengen

wegleiden v
diverto
1.

weglopen v
fugiō
ergatief ~ van iemand of iets verlaten (al dan niet lopend)

wegloper n
fugitīvus
kind dat zonder toestemming van de ouders het ouderlijk huis verlaat om ergens anders te gaan wonen

wegmaken v
deerro
2. kwijtraken

wegpakken v
fero
1.

wegpikken v
adimō
1.

wegslaan v
abrumpere
ergatief door geweld van zijn plaats gerukt worden

wegslepen v
trahea
door slepen iets of iemand verwijderen

wegsluiten v
arceō

wegzakken v
occidō

wegzetten /ˈʋɛx.zɛ.tə(n)/ v
abdō
overgankelijk: ter zijde zetten

wei /ʋɛɪ/ n
serum
(drinken) een vloeistof die ontstaat als restproduct bij het kaasmaken

weide n
prātum

weiden v
pascere
overgankelijk vee op een stuk grond laten grazen

weifelen /'ʋɛɪfələ(n)/ v
dubitare
in besluiteloosheid niet tot handelen overgaan

weifelend adj
instabilis
van een persoon dat deze aarzelt of twijfelt

weigeren v
negare
overgankelijk niet voldoen aan een verzoek of opdracht

weigering n
infitiae
het niet voldoen aan een verzoek of opdracht.

weiland /'ʋɛɪlɑnt/ n
pratum
een stuk grasland in gebruik voor de begrazing door vee

weinig /ˈwɛɪ̯nɪx/ /ˈʋɛɪ̯nəχ/ /ˈβ̞ɛːnəx/ indefiniteCardinalNumeral
pauci
in een kleine hoeveelheid, niet veel
in een klein aantal

weken /ˈwe.kə(n)/ /ˈʋe.kə(n)/ /ˈβ̞e.kə(n)/ v
imbuō
overgankelijk door langdurig in een vloeistof te leggen zacht, plooibaar of beter wasbaar maken

wekken v
excito
overgankelijk wakker maken
animo
overgankelijk veroorzaken

welaan interjection
maximē

welbehagen n
delectamentum
de vreugde die veroorzaakt wordt door iets wat je als aangenaam ervaart
(religie) het welgevallen dat God heeft in Zichzelf, Zijn Zoon en de mensheid

welbespraaktheid n
facundia
de kunst om iets goed te kunnen verwoorden

weldoener n
benefactor

weldoorvoed adj
perpāstus
goed te eten hebben gehad
(eufemisme) te dik zijn

weledel adj
lēna
aanspreekvorm ter aanduiding dat iemand door afkomst of functie een hoog maatschappelijk aanzien geniet

weledelgeboren adj
lēna
aanspreektitel voor iemand die van adel is of van zeer gegoede komaf is

weledelgeleerd adj
honōrārius
aanspreek titel voor mensen de aan de universiteit zijn afgestudeerd als master of doctorandus

weledelgestreng adj
lēna
titel voor o.a. hogere ambtenaren

welgemanierdheid n
distinctiō
het netjes en keurig zijn

welgesteld adj
affluens
financieel goed gesitueerd

welgezind /'wɛlxəzɪnt/ adj
commŏdus
vrolijke bui hebbend
gunstig gestemd zijn over iets of iemand; er vertrouwen in hebben

welgezindheid n
affīnitās
de mate van gunstig gestemd zijn over iets of iemand; er vertrouwen in hebben

welk /ʋɛlk/ relativePronoun
qualis

welkom /ˈʋɛɫkɔm/ interjection
salve salvete
begroeting uitgesproken wanneer een persoon of groep ergens arriveert

wellevend adj
bene mōrātus
goede, nette omgangsvormen hebbend

wellicht /ʋɛˈlɪxt/ adv
fortasse
misschien, mogelijk, mogelijkerwijs

wellust n
cupido
zingenot, seksueel genot

wellustig adj
cupidus

welopgevoed adj
bene ēducātus
een goede opvoeding genoten hebbend; netjes opgevoed zijn

welp /wɛlp/ n
catulus
m/o (dierkunde) jong van bepaalde zoogdieren, met name grote kat- en hondachtigen

welput n
fons

welriekend adj
hālans
een prettige geur hebbend en verspreidend

welsprekend adj
argūtus
goed, overtuigend en meeslepend (in het openbaar) kunnen spreken
(figuurlijk) het fraai, overtuigend en meeslepend kunnen brengen van een boodschap ongeacht de manier waarop

welstand n
divitiae
het overvloed aan geld, land, grondstoffen, bezittingen en/of eigenschappen

welstellend adj
dīs
voorzien zijn van ruime financiële middelen

welvaren v
vigeō

welvarend v
prosper
over ruime financiële middelen beschikkend

welvoeglijk adj
merus
met de goede zeden in overeenstemming zijnd

welzeker adv
nonne
sterke bevestiging van iets

wendakker n
prōminens
(landbouw) deel van een akker waar men met de ploeg kan keren tijdens het ploegen

wendbaarheid n
agilitās
het gemak waarin iets of iemand van richting kan veranderen

wenden /ʋɛndɘ(n)/ v
affor
wederkerend zich ~ tot: een persoon of instelling aanspreken

wenen v
flere
inergatief traanvocht uitscheiden door emotie

wenkbrauw / ˈwɛŋɡbrɑu / n
supercilium
(anatomie) knokige rand boven het oog, meestal begroeid met haar

wennen v
adsuescō

wens /ʋεns/ n
desiderium

wensdenken n
pium desiderium

wenselijk adj
optābilis
wat men zou wensen

wensen /'ʋɛnsən/ v
cupio

wereld /ˈweː.ʁəlt/ /ˈʋɪː.rɔɫt/ /ˈβ̞eː.rəɫt/ n
mundus
de aarde

wereldbeeld n
cosmotheoria

wereldbol n
globus
een kaart van het oppervlak van de aarde in de vorm van een bol

wereldlijk adj
profānus
betrekking hebbend op deze wereld, in tegenstelling tot met name het hiernamaals of de kerk

wereldoorlog n
bellum mundānum
een gewapende strijd tussen een zeer groot aantal landen, met name gebruikt voor de Eerste en de Tweede Wereldoorlog

werelds adj
profanus
niet op het geestelijke, maar op de wereld gericht

wereldzee n
ōceanus
(aardrijkskunde) de grootste zeeën van de aarde

weren v
prōturbō

werf /wɛr(ə)f/ n
navalia
een scheepswerf

werk /ʋɛrk/ n
opus labor
dat wat gedaan moet worden, klus, arbeid, karwei
opus
dat wat gemaakt is, zoals een kunstwerk, pennenvrucht, boekwerk, oeuvre, of opus

werkcollege /'wɛrkɔleʒə/ n
sēminārium
een lesvorm op de hogeschool en de universiteit, waarbij de student onder begeleiding aan opdrachten werkt, meestal in groepsverband

werkelijk adj
vere
niet verbeeld

werkelijkheid /'ʋɛrkələkɦɛɪt/ n
realitas
de omstandigheden zoals deze daadwerkelijk bestaan

werkeloos adj
inactuosus
niets doend, niets verrichtend, niet werkend

werken /ʋɛrkən/ v
laborare
inergatief arbeid verrichten, lichte vorm van zwoegen en daarmee een resultaat proberen te bewerkstelligen en geld verdienen

werkhuis n
ergastulum
instelling waarin armen en bedelaars min of meer vrijwillig aan het werk gezet werden

werkloon n
manūpretium
het salaris dat men ontvangt voor zijn arbeid

werkloosheidsuitkering n
stips
(economie) uitkering voor iemand die buiten zijn of haar schuld om werkloos is

werkman n
operārius

werkplaats n
officīna

werktuig n
implemens
(gereedschap) een stuk gereedschap om een taak eenvoudiger en/of lichter te maken

werkwijze /ʋɛrkʋɛɩ̭zə/ n
via
de manier waarop men te werk gaat

werkwoord n
verbum
(grammatica) woordsoort die in de eerste plaats een handeling of toestand uitdrukt

werkzaam adj
actuosus
als werknemer bezig

werpen v
iaciō
overgankelijk met een krachtige zwaai van de arm iets uit de hand naar iets of iemand heen laten gaan

werplood n
cathetus
(scheepvaart)(verouderd) staafvormig gewicht aan een touw (de loodlijn) om de waterdiepte te peilen, en tevens kan in de vetgemaakte holle onderkant een monster van de bodem worden genomen

wervel n
vertebra
(anatomie) een bot van de wervelkolom

wervelkolom n
columna vertebralis

wervelwind n
turbō

wesp n
vespa
(vliesvleugeligen) Apocrita een zwart-geel gestreept vliesvleugelig insect dat geen mier of bij is

west /ʋɛst/ adv
occidens

westelijk adj
occidentalis

westen /ˈʋɛs.tə(n)/ n
occidens

wet /wɛt/ n
lex
(juridisch) een door de overheid opgestelde regel

weten /ˈʋeː.tə(n)/ v
scio
ergens kennis van hebben

wetenschap /'ʋetənsxɑp/ n
scientia
het weten van de mens; georganiseerde kennis in de samenleving
de georganiseerde activiteit tot het vergroten van kennis en begrip, op wetenschappelijk niveau

wetenschappelijk /,ʋetən'sxapələk/ adj
scientificus

wetgeving n
lēgislātiō
(juridisch) het geheel aan wetten die in een land gelden

wetmatig /wɛt'matəx/ adj
legitimus
overeenkomstig de regels en eisen van de juridische wetgeving
overeenkomstig de wetten van de natuur, volgens een vast patroon

wetmatigheid n
regimen
een samenhang die overal en altijd aanwezig is omdat ze gebaseerd is op natuurwetenschappelijke wetten
(figuurlijk) iets wat zo vaak voorkomt dat het een natuurwet lijkt te zijn
iets wat in overeenstemming is met de (juridische) wet

wetstaal n
chalybeius
(gereedschap) een ronde staaf fijn geribbeld staal met een handvat, waaraan je een mes of schaar kunt slijpen

wettelijk /ˈwɛtələk/ adj
legalis
tot de wet behorend

wetten /'ʋɛtən/ v
acuō
het aanscherpen van een mes op een wetsteen

weven /ˈweː.və(n)/ /ˈʋe.və(n)/ v
texō
overgankelijk (kleding) (textiel) een weefsel vervaardigen door lengte- en dwarsdraden in elkaar rechthoekig te vlechten

wezel n
mustel
(roofdieren) bepaald soort zoogdier, Mustela nivales zeer klein en schuw dier uit de familie der marterachtigen (Mustelidae

wezen /ˈʋeː.zə(n)/ n
animate
bestaand individu, inzonderlijk een persoon of dier
essentia
de aard van iets

wezenlijk /wezə(n)lək/ adj
vere

whisky n
vischium
(drinken) een sterke drank die uit gerst of uit maïs en rogge gestookt is

wichelarij n
divinatio
het verkrijgen van informatie door middel van bovennatuurlijke of niet wetenschappelijk aangetoonde middelen

wie /wiː/ /ʋiː/ /β̞iː/ relativePronoun
quis
betrekkelijk voornaamwoord met ingesloten antecedent: degene die

wiebelend adj
instabilis
snel en onregelmatig heel en weer bewegend

wieg n
cunae
(meubel) een bedje voor een pasgeboren zuigeling, vaak met een hemel van fijn gaas en soms met de mogelijkheid het kind zachtjes heen en weer te bewegen

wiegelied n
lallus

wiegen /ˈwiɣə(n)/ v
lapis
overgankelijk zachtjes heen en weer bewegen, gewoonlijk om een zuigeling in slaap te brengen

wiel n
rota
o ronddraaiende schijf voor voortbeweging met minimale weerstand

wielbasis n
incessus
(verkeer) de afstand tussen de twee middelpunten van de voor- en achteras

wielewaal /'wiː.lə.wal/ n
chlorion
(zangvogels) zwart-gele zangvogel, m.n. de Europese Oriolus oriolus van de familie van Wielewalen en vijgvogels (Oriolidae )

wier interrogativePronoun
cuius
(verouderd) genitief vrouwelijk enkelvoud van wie: van wie
(verouderd) genitief meervoud van wie: van wie

wier n
alga
(plantkunde) in water voorkomende vaatloze, plantachtige organismen

wierook /ˈʋiː.roːk/ n
tus
een mengsel van aromatische organische stoffen, dat aangestoken kan worden en dan een als aangenaam beoordeelde geur verspreidt, oorspronkelijk met name de hars (olibanum) van de wierookboom Boswellia

wierookdrager n
incensifer

wig n
cuneus
(gereedschap) een metalen of houten blok, met twee schuine kanten onder een scherpe hoek, waarmee men iets kan vastklemmen of kan kloven

wiggenbeen n
os sphenoidale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel dat als een wig tussen de schedelbeenderen geplaatst is

wigvormig adj
cuneatus
vorm van een wig hebbend

wij /wɛɪ̯/ /ʋɛɪ̯/ /β̞ɛː/ personalPronoun
nos
nominatief (onderwerp), verwijst naar de groep mensen waar de spreker of schrijver bij hoort

wijd /wɛɪ̯d/ /ʋɛɪ̯t/ /β̞ɛːt/ adj
lātus

wijden v
devoveo
iets ~ aan: geheel voor een bepaald doel bestemmen

wijding n
sānctificātiō
(religie) gebeurtenis of rituele handeling waardoor personen, plaatsen of zaken aan een godheid of hogere macht worden toegeheiligd
(religie) sacrament waarmee een man gelijkvormig wordt gemaakt aan Jezus en daarom in zijn naam kan handelen

wijdverspreid adj
lātus
overal aanwezig, vindbaar

wijk /ʋɛi̯k/ n
vicus
(aardrijkskunde) een bewoond deel van een stad of een gemeente

wijken v
fatiscō

wijkend adj
refluus
van elkaar weggaan

wijkwast n
aspergillum
(religie) (katholiek) steel met een sprenkelaar waarmee eerder door een priester gewijd water als zegening kan worden verspreid

wijl conjunction
quandoquidem
(verouderd) geeft onderschikkend een reden aan

wijn /wɛɪ̯n/ /ʋɛɪ̯n/ /β̞ɛːn/ n
vinum merum
(oenologie), (drinken) sterke drank met alcoholgehalte van 10 tot 15 procent die verkregen wordt door de gisting van druivensap.

wijnberg n
vitis
berg waarop wijngaarden gelegen zijn

wijnbouw n
vitium cultura
(oenologie) het verbouwen van druiven voor de productie van wijn

wijndruif n
botrys
een druif die wordt gebruikt om wijn van te maken

wijnpers n
prēlum
apparaat waarmee sap uit druiven geperst kan worden, als een van de eerste stappen in de wijnproductie

wijnruit n
ruta

wijnstok /ˈʋɛi̯n.stɔk/ n
vitis
(plantkunde) Vitis vinifera klimplant uit de wijnstokfamilie met handvormige bladeren en geel-groenachtige bloemen, die de druif als vrucht voortbrengt

wijs /wɛɪ̯s/ /ʋɛɪ̯s/ /β̞ɛːs/ adj
sapiens
van groot inzicht getuigend

wijsbegeerte n
philosophia
de oudste wetenschap, die de wereld en het menselijk bestaan tracht te doorgronden

wijselijk adv
sapienter

wijsgeer n
philosophus

wijsheid n
sapientia
gerijpt inzicht; de waarheid
mate waarin gerijpt inzicht wordt getoond

wijsheidstand n
dēns sapientiae
achterste kies van iedere kaakhelft van het volwassen gebit van een mens

wijsvinger n
index
(anatomie) tweede vinger, gelegen tussen de middelvinger en de duim

wijten v
culpō
~ aan: in negatieve zin toeschrijven aan

wijwater n
aqua lustralis
door een priester gewijd water

wijze n
modus
manier
sapiens
wijs persoon

wijzen v
monstrare

wijzigen v
adicio
overgankelijk zodanig aan iets werken dat het anders wordt

wijziging n
cambiatio
verandering in een regel, document, wikipagina enz

wijzing n
decisio

wiki n
vici
(wikitaal) een constructiesysteem voor internetpagina's waar, in het algemeen, iedereen alle pagina's kan wijzigen

wikke /ˈwɪkə/ n
vicia
1. (plantkunde) naam voor planten uit het geslacht Vicia

wil /ʋɪl/ n
voluntas
de bereidheid of zin om iets te doen

wild adj
ferus silvestris
onbeschaafd, bruusk

wild zwijn n
aper
(evenhoevigen) bepaald soort zoogdier, Sus scrofa uit de familie van de varkens (Suidae ), de wilde voorouder van het gedomesticeerde varkenHet wilde zwijn heeft van de varkens van de Oude Wereld het grootste verspreidingsgebied, en komt in grote delen van Europa, Azië en Noord-Afrika voor.

wildbraad /'wɪldbrat/ n
ferīna
(voeding) gebraden vlees van wilde dieren

wilde n
atrōx
iemand zonder beschaving

wildebras n
puella masculina
een wild kind, kan een jongen of meisje zijn

wildernis n
dēsertum
een gebied dat weinig door de mens geregeld is

wildheid n
ferōcitās
het onrustig en ongetemd zijn

wildstroper n
praedator
misdadiger die zonder vergunning op wilde dieren jaagt

wilg n
salix
(bloemplanten) een geslacht Salix van tweehuizige bomen en struiken uit de wilgenfamilie (Salicaceae ). Wilgen zijn bladverliezende bomen met verspreide bladstand. De knop heeft één knopschub. De bloeiwijze van de wilg heeft de vorm van een katje en groeit uit de zijknoppen van een eenjarige twijg. De wilgenkatjes zitten of staan, dit in tegenstelling tot de hangende katjes bij populieren. De bomen doen het in drasse gebieden goed

willekeurig /wɪləˈkørəx/ adj
arbitrārius

willen /ˈʋɪ.lən/ v
velle volo
modaal werkwoord iets als verlangen of voorkeur hebben

wilsbeschikking n
arbitrium
(juridisch) (België) laatste ~: document waarmee de wensen voor de uitvaart vastgelegd kunnen worden.#:

wilsverklaring n
dēclārātiō voluntātis
(juridisch) eenzijdige wilsuiting die gericht is of lijkt te zijn gericht op het tot stand brengen van rechtsgevolgen

wimper n
cilium

wind /ʋɪnt/ n
ventus anima
(meteorologie) de stroming van lucht veroorzaakt door luchtdrukverschillen

windas n
sucula
(techniek), (scheepvaart) een werktuig met een horizontaal opgestelde spil waaromheen een touw wordt opgewikkeld om lasten te heffen of te verschuiven

winderig adj
ventōsus
weerstoestand waarbij er veel wind aanwezig is

windhoos n
turbō
heftige wervelwind die maar kort duurt, maar veel schade kan aanrichten

windroos n
rosa ventorum

windsel n
alligō
een lap stof die men ergens omheen kan winden
(medisch) verband

windstilte n
malacia
(meteorologie) periode met geen of weinig wind

wingerd /'wɪŋɛrt/ n
vitis
Parthenocissus is een geslacht van houtige klimplanten uit de wijnstokfamilie Vitaceae

winkel /ˈwɪŋkəl/ n
taberna
(handel) een plaats waar koopwaar wordt verkocht

winkelier /wɪŋkə'lir/ n
tabernārius

winnaar n
victor
degene die een strijd of wedstrijd in zijn voordeel beslist

winnen /ˈwɪnə(n)/ /ˈʋɪnə(n)/ /ˈβ̞ɪnə(n)/ v
vincere
overgankelijk als beste partij uit een wedstrijd komen
extractum
overgankelijk een grondstof uit de natuur halen

winst /ʋɪnst/ n
bolus
(economie) het verschil tussen de verkoopsprijs en alle kosten die men heeft gemaakt

winter /ʋɪntər/ n
hiems hibernus
(meteorologie) het vierde van de vier seizoenen: op het noordelijk halfrond van 21 december tot 20 maart, op het zuidelijk halfrond van 21 juni tot 20 september

winterkoning n
trochilus
(zangvogels) klein gedrongen vogeltje met opgewipt staartje, Troglodytes troglodytes

winterpunt n
bruma
(astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

winters adj
hibernus
typerend voor de winter

wintertarwe n
silīgō
(plantkunde) tarwe die in de late zomer of vroege herfst wordt gezaaid en de winter kan doorstaan

winterwende n
bruma
(astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

winterzonnestilstand n
bruma
(astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

winterzonnewende n
bruma
(astronomie)de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest zuidelijke positie (de Steenbokskeerkring) bereikt

wip /ʋɪp/ n
oscillum
v/m een speeltuig bestaande uit een balk die in het midden op een verhoogde steun rust

wipstoel /ˈwɪpstul/ n
lallum
zetel waarin je comfortabel voor- en achterover kunt schommelen

wisent n
Bos bonasus
(evenhoevigen) bepaald soort zooɡdier, Bison bonasus , aan het eind van de 15e eeuw al zo zeldzaam geworden dat er maatregelen genomen moesten worden in de vorm van jachtrestricties; door fokprogramma's, opgezet in het begin van de 20e eeuw voor uitsterven behoed: er zijn vrijlevende populaties in Polen, Wit-Rusland, Oekraïne, Rusland, Litouwen, Slowakije, Duitsland en Roemenië, maar het blijft een kwetsbare soort

wiskunde n
mathematica mathematice
(wetenschap) de formele studie van patronen en structuren

wiskundig /ʋɪsˈkʏndəx/ adj
mathēmaticus
(wiskunde) op wiskunde betrekking hebbend of er gebruik van makend

wiskundige n
mathēmatica

wispelturig adj
inconstans

wisselgeld n
mutatio

wisselkind n
cambiō
(folklore) kind dat in de plaats gelegd wordt van een door feeën of trollen geroofd mensenkind

wisselkoers n
collybus
(economie) de verhouding waarmee de ene muntsoort in de andere gewisseld kan worden

wisselslag /'wɪsəlslɑx/ n
farrāgō
de zwemslag is een combinatie van de vier bestaande zwemslagen en wordt uitgevoerd in de volgende vaststaande volgorde: vlinder-, rug-, school- en vrije slag over een afstand van 100 (in een 25 meter bad), 200 of 400 meter als individueel nummer of als estafette

wit /ʋɪt/ adj
albus candidus
(kleur) de kleur wit hebbend

wit /ʋɪt/ n
albus candidus alba album
(kleur) lichtst mogelijke kleur, kleur die wordt waargenomen bij een gelijkmatige vermenging van alle zichtbare kleurtinten in het spectrum

witachtig adj
albidulus

witheid n
albitūdō
de mate waarin iets een witte kleur heeft; de mate waarin een oppervlak wit licht reflecteert of uitstraalt
van mensen dat ze een blanke huidskleur hebben

witkalk n
albārium
kalk waarmee men muren wit kan maken

witlof n
cichorium
(groente) loof van met dat doel in het donker geteelde varianten van cichorei, Cichorium intybus var. foliosum (wikidata: witlof )#:▸ Maar met groente is het weer opletten: paprika en mais vinden ze lekker, witlof of spruiten niet.

witsel n
dealbo
stof waarmee men iets wit kan maken

witte haai n
Carcharodon carcharias
(kraakbeenvissen) bepaald soort zeevis, Carcharodon carcharias , de bekendste en de meest gevreesde haai

witte wijn phraseologicalUnit
vinum album
(oenologie), (drinken) een alcoholhoudende drank die verkregen wordt door de gisting van voornamelijk witte druiven

wodka n
vodca
(drinken) een heldere, kleurloze en nagenoeg geurloze sterkedrank, gestookt uit uiteenlopende plantaardige grondstoffen

woede /ˈʋudə/ n
ira
(emotie) gevoel van erge kwaadheid

woeden v
furō
absoluut (van een natuurverschijnsel) met veel geweld gepaard gaan

woedend /'ʋudənt/ adj
furiosus
bijzonder boos, heel erg kwaad

woekeraar /ˈwukərar/ n
danista
(juridisch) iemand die woeker drijft

woekerrente n
ūsūra immodica

woelmuis n
clethrionomys
(knaagdieren) klein, gravend, muisachtig knaagdier uit de onderfamilie Arvicolinae , met een dikke kop, stompe snuit, korte staart, poten en oren en een stevig lichaam, en dat van plantewortels leeft, zowel vochtige weiden als droge hooglanden bewoont en veel schade aanricht aan gewassen

woensdag /ˈʋunzdɑx/ n
dies Mercurii feria quarta
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na dinsdag en voor donderdag komt

woerd n
anas
het mannetje van een eendensoort

woest adj
saevus
onbebouwd, braakliggend
furibundus
heel boos, razend, woedend, spinnijdig

woestenij n
vastitas
een onherbergzaam gebied dat door niemand verzorgd wordt

woestheid n
saevitia
van een persoon: het op een ongecontroleerde, wilde manier boos zijn

woestijn n
desertus desertum
grote dorre vlakte, met weinig neerslag (relatief t.a.v. de daar heersende temperatuur) en weinig vegetatie

woiwode n
voivoda
titel voor bestuurder of legeraanvoerder in Slavische gebieden

woiwodschap /ˈvɔɪ̯vɔtsxɑp/ n
palinatus
naam voor bepaalde bestuurlijke gebieden in Polen en vroeger ook in andere delen van Oost-Europa

wol /ʋɔl/ n
lana lāna
(textiel) weefsel van wollen garens

wolf /wɔlf/ /ʋɔlf/ n
lupus hirpus
(roofdieren) bepaald zoogdier, Canis lupus , dat in groepen jaagt en voorkomt op het noordelijk halfrond

wolfraam n
wolframium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool W en atoomnummer 74. Het is een grijswit overgangsmetaal

wolfshond n
lupārius
honden die gefokt zijn om op wolven te jagen
honden die recent zijn ontstaan uit kruisingen tussen honden en wolven

wolfskers n
solanum

wolk n
nubes nebula
(meteorologie) een samenhangende verzameling van merendeels zwevende waterdruppeltjes

wolkeloos /ˈwɔl.kə.ˌlos/ /ˈʋɔɫ.kə.ˌlos/ /ˈβ̞ɔɫ.kə.ˌlos/ adj
innūbilus
zonder wolken, helder (van de hemel)

wolkenkrabber /ˈwɔlkə(n)ˌkrɑbər/ /ˈʋɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ /ˈβ̞ɔɫkə(ŋ)ˌkrɑbər/ n
caeliscalpium
(bouwkunde) een zeer hoog gebouw dat met bewolkt weer zichtbaar in de wolken kan steken

wollen /wɔlə(n)/ adj
lāneus
gemaakt van wol

wolvin /wɔlˈvɪn/ /ʋɔlˈvɪn/ n
lupa
(dierkunde) vrouwelijke wolf

wond /wɔnd/ /ʋɔnt/ /β̞ɔnt/ n
vulnus
(medisch) een beschadiging in of aan het lichaam

wonde /ˈwɔn.də/ /ˈʋɔn.də/ /ˈβ̞ɔn.də/ n
plaga
(Vlaanderen en Limburg) een beschadiging in of aan het lichaam

wonder n
mīrābilis
een gebeurtenis waaraan een bovennatuurlijke oorsprong toegeschreven wordt en die men niet anderszins logisch kan verklaren

wonderbaar adj
mirābilis

wondroos n
serpēdo
(medisch) bacteriële infectie van de huid die gepaard gaat met hoge koorts en algemeen ziektegevoel

wonen /ˈwo.nə(n)/ /ˈʋo.nə(n)/ /ˈβ̞o.nə(n)/ v
habito
inergatief een permanente behuizing hebben

woonhuis n
aedes
(bouwkunde), (wonen) bouwwerk waarin mensen kunnen wonen

woonst /wonst/ n
domicilium
woning
de wettelijke woonplaats van iemand

woord /ʋoːrt/ /ˈʋʊːrt/ /ˈβoːrd/ /ˈβoːrt/ n
patak
(biologie) mannetjeseend
verbum vocabulum
(taalkunde) spraakklank of betekeniseenheid die bestaat uit minimaal één vrij morfeem en minimaal nul gebonden morfemen
belofte
(religie) (in het christendom:) het woord van God, Jezus Christus, of de inhoud van de bijbel
(informatica) de natuurlijke eenheid van informatie voor een bepaalde computerarchitectuur

woordbetekenis n
notio
de semantische inhoud van een woord

woordenboek /ˈʋɔːrdə(n)ˌbuk/ n
dictionarium
(taalkunde) een boek waarin de woorden en uitdrukkingen van een taal zijn gerangschikt met hun grammatische eigenschappen, gebruiksmogelijkheden, betekenissen of vertalingen

woordenschat n
vocabolarium

woordsoort n
pars ōrātiōnis
(taalkunde) categorie waarin bepaalde woorden naar gelang het grammaticale gebruik in onderverdeeld worden

worden /ˈwɔrdə(n)/ /ˈʋɔrdə(n)/ /ˈβ̞ɔrdə(n)/ v
exsisto
fieri
hulpwerkwoord vormt de lijdende vorm
koppelwerkwoord gaan zijn, zich ontwikkelen tot

worgen v
angō
overgankelijk door dichtknijpen van de hals dood trachten te maken

worging n
angor
het dichtknijpen van de hals

worm /ʋɔrm/ n
vermis
(informatica) is een zichzelf vermenigvuldigend computerprogramma. Via een netwerk worden kopieën van deze worm doorgestuurd zonder een tussenkomst van een gebruiker. Een worm is geen computervirus want hij heeft geen computerprogramma nodig om zich aan vast te hechten. Men kan stellen dat een worm schade toebrengt aan een netwerk, waar een virus een gerichte aanval op een computer doet

wormstekig adj
vermiculatus
door wormen aangevreten en bedorven (met name van hout en vruchten)

worp /ʋɔrp/ n
jactura
de handeling van het werpen van iets

worst /wɔrst/ n
botulus
(voeding) een toegebonden eind darm of vlies dat gevuld is met vleeswaar

worstelen v
luctor

wortel /ˈʋɔrtəl/ n
radix
(plantkunde) het ondergrondse gedeelte van een plant of boom
(wiskunde) een getal gezien in zijn verhouding tot het getal van zijn tweede macht, derde macht, enz
(taalkunde) radix, de kleinste betekenisvolle eenheid in een taal, ontdaan van alle afhankelijke, betekenisdragende elementen, zoals klinkerwisseling, voor- en achtervoegsels, invoegsels en uitgangen.

woud /ʋʌːt/ /ʋʌːut/ n
silva
(ecologie) groot bos [1]

wouw /ʋʌʊ̯/ /β̞ʌːβ̞/ n
miluus
(havikachtigen) benaming voor roofvogels uit het geslacht Milvus of het geslacht Haliastur

wraak n
ultio
het vergelden van doorgemaakt lijden

wraaknemer n
ultor

wrak adj
cariōsus

wraking n
improbātiō
(juridisch) een procedure bij de rechtbank, die bedoeld is om de objectiviteit van een rechter te beoordelen

wrangheid n
acerbitās
(figuurlijk) het vervelend, pijnlijk, onvriendelijk en zuur zijn van iets

wrat n
verruca
(medisch) hard, ruw knobbeltje op de huid veroorzaakt door virussen, vaak voorkomend op handen en voeten

wrattig adj
verrūcōsus
bedekt met veel wratten

wreed adj
asper
(informeel) heel goed, retegoed

wreef n
metatarsus
(anatomie) bovenkant van de voet tussen tenen en enkel

wreken v
ulcisci
iemand straffen om het onrecht dat hij of zij je heeft aangedaan

wreker n
ultor

wrevel n
molestia
het boos, geprikkeld en geërgerd zijn

wrijven v
fricō
inergatief hard tegen een voorwerp aan bewegen

wrijving n
frictio

wringen /'ʋrɪŋən/ v
torqueō
overgankelijk met een draaiende beweging iets vervormen

wringer n
discerpō
apparaat om het water uit het wasgoed te persen en bestaat uit twee dicht bij elkaar staande, rubberen rollen

wrok n
acerbitās

wuiven /wœyvə/ v
vibrō
inergatief een groet brengen door met de handen te zwaaien
inergatief heen en weer buigen, zwenken

wulp n
Numenius arquata
(steltloperachtigen) Numenius arquata , een vogel uit de familie van de snipachtigen (Scolopacidae)

wurgen v
angō
overgankelijk iets of iemand vermoorden door het dichtknijpen van de keel

wurging n
angor
methode om een lucht-ademend organisme te doden

xenofobie /ksenofoˈbi/ n
xenophobia
een afkeer van alles wat vreemd of buitenlands is

xenon /ˈksenɔn/ n
xenon
(scheikunde), (element) een scheikundig element en kleurloos edelgas met het symbool Xe en het atoomnummer 54

xylofoon n
xylophonium
(muziekinstrument) melodisch slaginstrument dat bestaat uit een reeks op toon gestemde hardhouten staafjes waar met kleine hamertjes op geslagen wordt

yell n
clamor
een geschreeuwde leuze

yen n
ienum
(valutanaam) munteenheid officieel bekend als Japanse yen en die alleen daarom uniek naar Japan verwijst omdat de naam 'yen' bij geen enkele andere valuta in de wereld gebruikt wordt

yoghurt /ˈjɔxərt/ /ˈjɔχərt/ n
iogurtum
(voeding) lichtzuur, lobbig zuivelproduct

ytterbium n
ytterbium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Yb en atoomnummer 70. Het is een zilverwit lanthanide

yttrium n
yttrium
(scheikunde), (element) een element en zilverwit overgangsmetaal met het symbool Y en het atoomnummer 39

zaad /zaːt/ n
semen
(plantkunde), (landbouw) bevruchte kiem waaruit een nieuwe plant van dezelfde soort groeit

zaadbal /'zadbɑl/ n
coleus
het mannelijke orgaan waar de spermacellen gemaakt worden

zaadcel /ˈzatsɛl/ n
spermatocytus
(biologie) mannelijke geslachtscel

zaadleider /'zadlɛɪdər/ n
ductus deferens

zaag /zax/ n
serra
(gereedschap) een stuk gereedschap met een scherp getand metalen blad om voorwerpen in stukken te verdelen

zaagmeel n
scobis
fijn zaagsel

zaagsel /'zaxsəl/ n
scobis
een uit houtvezels bestaande stof die ontstaat bij het zagen van hout

zaagtand /'zaxtɑnt/ n
dentio
(overdrachtelijk) iets in de vorm van een zaagtand

zaaien v
conserō
overgankelijk zaad strooien

zaakkundig adj
callidus

zaal /zal/ n
exedrium

zaan n
cramum
room.

zacht adv
mollis
met weinig geluidsvolume

zachtjes /ˈzɑxjəs/ /ˈzɑxtjəs/ /ˈzɑχcjəs/ adv
leniter
stilletjes, met een laag geluidniveau

zadel n
sella
zitplaats op de rug van een (rij)dier
zitplaats op een (gemotoriseerde) fiets

zagen /ˈza.ɣə(n)/ /ˈza.χə(n)/ v
serrare
overgankelijk in stukken delen door middel van een zaag

zak n
saccus culeus
slap omhulsel dat aan een kant een (soms afsluitbare) opening heeft om er iets in te stoppen of uit te halen
sacculus sinus
een plek in kleding waarin kleine spullen kunnen worden meegedragen

zakdoek /ˈzɑgduk/ n
orarium
een doek om de neus in te snuiten

zaken /zaːkən/ n
negōtium
alleen meervoud commerciële activiteiten

zakenman /'zakəmɑn/ n
negotians negotiator
(beroep) iemand die met zakendoen zijn brood verdient

zakken /zɑkə(n)/ v
occidō
ergatief naar beneden gaan

zakkenroller n
manticulātor
(beroep) iemand die ongemerkt waardevolle zaken steelt die mensen bij zich dragen zoals een portemonnee, geld of telefoon

zaklamp /ˈzɑklɑmp/ n
lanterna
kleine, draagbare lamp die op batterijen werkt

zaligheid n
beatitūdō
(religie) een toestand waarin men gerechtvaardigd is tegenover God
overdrachtelijk iets geweldig fijns

zalm /zɑlm/ /zɑɫm/ n
salmo
(straalvinnigen) benaming voor een aantal vissoorten uit de familie Salmonidae (zalmen)

zalven /zɑlvə(n)/ v
ungō
overgankelijk het aanbrengen van een welriekende olie, meestal als inhuldiging in een politieke of religieuze hoedanigheid

zamelen v
congrego
overgankelijk beetje bij beetje bijeenbrengen

zand n
arena harena
losse massa die bestaat uit miljoenen stukjes steen, schelpen, kwarts en glimmer

zandbak n
arenarium
(speelgoed) een bak gevuld met zand om in te spelen

zandbank n
syrtis
een ophoping van zand op de bodem van een zee of meer

zander n
Sudacum
(straalvinnigen) (verouderd) benaming voor de zoetwatervis Sander lucioperca , een roofvis die ook in de Benelux voorkomt

zandloper /ˈzɑntlopər/ n
clepsydra
toestel waarmee de tijd wordt gemeten door zand uit het bovenste reservoir via een smalle doorgang naar het onderste reservoir te laten lopen

zanger /ˈzɑŋər/ n
cantatrix
(muziek), (beroep) iemand die zingt.

zangeres n
cantor
(muziek), (beroep) vrouwelijke vorm van zanger

zanglijster n
Turdus philomelos
(zangvogels) Turdus philomelos , een lijstersoort die algemeen is in Nederland en Vlaanderen

zaniken /zanəkə(n)/ v
oblātrārtrix
hinderlijk ergens over blijven klagen

zat /zɑt/ /ˈzatərˌdɑx/ adj
appotus
(informeel), (drinken) verzadigd, vol, met name van alcoholische drank

zaterdag n
dies Saturni sabbatum
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na vrijdag en voor zondag komt

zavelboom n
sabīna
(plantkunde) Juniperus sabina, een verwant van de jeneverbes die in Europa op wat grotere hoogte voorkomt

ze personalPronoun
ea
clitische vorm van zij; derde persoon vrouwelijk enkelvoud, onderwerp

zebra n
equus zebra
(onevenhoevigen) Equus snel, paardachtig kuddedier van de Afrikaanse steppen, gekenmerkt door zijn witte of lichtgele huid met zwarte of donkerbruine strepen, opstaande manen, tamelijk lange oren en zijn niet tot de wortel behaarde staart

zedelijk adj
probus
zoals het volgens normen en waarden behoort

zedenbederf n
corruptio

zee /ze/ /zeː/ n
mare pontus pelagus
(aardrijkskunde) een uitgestrekt oppervlak zoutwater dat het grootste deel van de aarde bedekt

zee-egel n
echinus
(stekelhuidigen) een op de zeebodem levend bol-, hart- of schijfvormig stekelig ongewerveld diertje dat behoort tot het fylum stekelhuidigen (Echinodermata)

zee-engte n
fretum
een smalle doorgang tussen twee zeeën en daarmee tevens de scheiding tussen twee landmassa's

zeeaal n
conger
zeevis (Conger conger), kan 3 m lang en 65 kg zwaar worden

zeearend n
ossifragus
(havikachtigen) bepaald soort roofvogel die in kustgebieden leeft, Haliaeetus albicilla , de grootste Europese arend

zeebaars n
bassus
(straalvinnigen) baarsachtige zeevis, Dicentrarchus labrax , die tot 1 m lang kan worden

zeeduivel n
batrachus
(straalvinnigen) (voeding) bepaald soort grote zeevis, Lophius piscatorius uit de familie der Lophiidae , die er door een grote kop met priemvormige aanhangsels griezelig uitziet

zeef n
crībrum
(gereedschap) (huishouden) een werktuig met veel gaatjes voor het scheiden van een vloeistof of fijn poeder van de zich de daarin bevindende grotere vaste delen

zeefbeen n
os ethmoidale
(anatomie) één van de beenderen van de schedel dat van zeer veel openingen voorzien is

zeegras n
gramen maritimum
(plantkunde) Zostera sp. een plantensoort aangepast aan het leven in zout water

zeehond n
phoca
(roofdieren) benaming voor zeezoogdieren uit de familie Phocidae

zeekreeft n
locusta
(kreeftachtigen) in zee levende kreeft Nephropidae

zeelelie /ˈze.le.li/ n
lilium de mari
(stekelhuidigen) benaming voor de sessiele zeedieren uit de klasse Crinoidea die op aanzienlijke diepte in de oceaan leven

zeeloods n
gubernātor
(scheepvaart) loods die schepen van en naar de open zee loodst

zeelt n
tinca
(straalvinnigen) bepaald soort karperachtiɡe zoetwatervis, Tinca tinca

zeemacht n
classis

zeeman n
nauta

zeemeermin /ˈzemermɪn/ n
Nereis
(mythologie) wezen uit de zee, half vrouw en half vis

zeemeeuw n
gavia
(steltloperachtigen) benaming voor zeevogels uit de familie meeuwen, Laridae , die vooral op zee en langs de kust te vinden zijn

zeep n
sapo
(scheikunde) (huishouden) substantie met een desinfecterende werking, gebruikt als schoonmaakmiddel of voor de persoonlijke hygiëne

zeepaardje /ˈzepaːrtʲə/ n
equus bipes
dim. tant. (straalvinnigen) benaming voor zeevisjes waarvan de kop op een paardenkop lijkt en die rechtopstaand zwemmen, uit het geslacht Hippocampus

zeepaling n
conger
(straalvinnigen) in zee levende kongeraal, Conger conger

zeepzieder n
saponarius
(beroep), (verouderd) het beroep van iemand die uit vet of olie en loog zeep bereidt

zeer adv
maxime
in hoge mate, heel erg

zeerob /ˈzerɔp/ n
phoca
(roofdieren) benaming voor grote zeezoogdieren uit de familie Phocidae

zeerover n
pirata
iemand die op zee een schip berooft

zeeschuim n
Chenopodium aristatum Dysphania aristata
(plantkunde) Teloxys aristata, een plantje uit de amarantenfamilie dat wel gebruikt wordt als miniatuurboompje bij modelspoorbanen

zeeschuimer n
pirata
(beroep), (scheepvaart) iemand die de zeeën bevaart om andere schepen te beroven

zeester n
stella marina
(stekelhuidigen) benaming voor schijfvormige zeedieren met vijf armen uit de klasse Asteroidea die vooral schaaldieren eten

zeetong n
solea
(straalvinnigen) bepaald soort platvis, Solea solea

zeevarend adj
permarīnus
een varende functie op een zeeschip uitoefenen

zeevogel /ˈzeˌvoχɔɫ/ /ˈzeːˌvoːɣəl/ n
mergus
(dierkunde) vogel die vooral in de directe omgeving van de zee leeft

zeewater /ˈzeʋatər/ n
sal
water waarin diverse zouten zijn opgelost en waarmee de zeeën gevuld zijn

zeewier n
alga
(biologie) (voeding) in zee levend wier

zeeziekte /ˈze.zik.tə/ n
nausea
(medisch), (scheepvaart) misselijkheid als gevolg van de onregelmatige beweging van een schip

zeezout n
sal marinus
zout, uit zeewater gewonnen

zege /'zeɣə/ n
victoria
overwinning, victorie

zegel /ˈzexəl/ n
sigillum
een middel om een voorwerp zodanig af te sluiten dat er later nagegaan kan worden of het geopend is
imprimō
een stukje papier meestal voorzien van een plaklaag dat dient om aan te geven dat betaling heeft plaatsgevonden

zegen /ˈzeːɣə(n)/ /ˈzeːχə(n)/ n
benedictiō
afroeping van goddelijke of bovennatuurlijke bijstand over iemand, met name door een lid van de geestelijkheid

zegenen v
benedico
overgankelijk de zegen geven; goedkeuring geven

zegenrijk adj
fortunātus

zegepalm n
trophaeum
een decoratie vervaardigd van palmbladen ten teken van een overwinning
overdrachtelijk een ereteken voor een geboekte overwinning
(plantkunde) Serenoa repens een palmsoort uit het zuidoosten van de Verenigde Staten

zegge n
cārex
(bloemplanten) een geslacht Carex van zowel bladverliezende als groenblijvende overblijvende kruiden met een grasachtige groeivorm, behorend tot de cypergrassenfamilie (Cyperaceae ). Het geslacht Carex is met ruim 2000 soorten een van de grootste geslachten van de bedektzadigen

zeggen v
dicere appellari fari vocari
overgankelijk mededelen, zich met taal uiten

zeiken v
oblātrārtrix
(informeel) veelvuldig en langdurig klagen over weinig belangrijke zaken
pē
inergatief, soms overgankelijk (dysfemisme) urineren

zeil n
velum
(scheepvaart) doek dat in een mast gehesen is om wind te vangen en die het schip voortbeweegt

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ n
nāvigō
(sport) wedstrijdsport met zeilvaartuigen

zeilen /ˈzɛɪlə(n)/ v
nāvigō
(techniek) voortgestuwd worden door de druk van de wind tegen een opgehouden zeil

zeilschip n
navis velifera
(scheepvaart) een schip waarmee gezeild kan worden

zeilsport n
velum
de sport van het zeilen

zeis n
falx
(landbouw) (gereedschap) landbouwwerktuig bestaande uit een lang gebogen mes dat bevestigd is aan een steel met twee handvatten, dienende om lang gras of graan te maaien

zeker /ˈze.kər/ adj
certus
waaraan niet getwijfeld hoeft te worden

zekerheid /'zekərɦɛɪt/ n
certitūdō

zelden adv
raro
bijzonder weinig voorkomend

zeldzaam /'zɛltsam/ adj
rarus
naar verhouding gering in aantal

zelf /zɛlf/ /zɛɫf/ demonstrativePronoun
ipse
in eigen persoon, niet een ander
ipsum
in tegenstelling met iets anders

zelfbeheersing n
abstinentia
de beheersing van het eigen gedrag

zelfdoding n
mors voluntāria
Het zich benemen van het leven

zelfmoord /ˈzɛɫfmoːrt/ n
suicidium
handeling waarbij men een einde maakt aan zijn eigen leven

zelfportret /'zɛlfpɔrtrɛt/ n
effigies sui
(kunst) een kunstwerk gebaseerd op de afbeelding van het eigen gezicht

zelfs adv
etiam

zelfstandig adj
independens
op zichzelf staand

zelfstandig naamwoord n
substantivum nomen nomen substantivum
(grammatica) woordsoort die een zekere mate van zelfstandigheid van het genoemde uitdrukt, in veel talen standaard gecombineerd met een lidwoord.

zelfstandigheid n
lībertās

zelfvertrouwen n
confidentia
geloof in eigen vermogen, kunde of kracht

zelfverzekerdheid n
confidentia
de mate waarin iemand zelfverzekerd is

zemelen n
furfur
alleen meervoud (voeding) ingrediënt dat bestaat uit met de zaadhuiden vergroeide vruchtwanden en kiemen, die overblijven bij het tot meel malen van graankorrels

zendbrief n
epistola
(religie) brief van een apostel of een geestelijke aan de gelovigen

zendeling /'zɛndəlɪŋ/ n
missiōnārius
persoon die uitgezonden wordt om mensen tot het geloof in het protestantse christendom te bekeren

zending n
expeditio

zenit /zenɪt/ n
cenit
(astronomie) het denkbeeldige punt loodrecht omhoog aan de hemelkoepel

zenuw n
nervus
(anatomie) een onderdeel van het perifeer zenuwstelsel, bestaande uit gebundelde uitlopers van zenuwcellen

zenuwcel /ˈze.ny.sɛl/ /ˈze.nyʊ̯.sɛɫ/ /ˈzeː.nyʊ̯.sɛl/ n
neurocytus
(biologie) een zeer belangrijke cel in het zenuwstelsel die prikkels en impulsen opvangt, geleidt en doorgeeft

zenuwstelsel n
systēma nervōsum
(anatomie) het orgaansysteem dat bij dieren een coördinerende rol speelt bij alle handelingen, zoals het aansturen van de spieren, het verwerken van zintuiglijke prikkels en bij hogere diersoorten de emotionele en cognitieve processen

zenuwtrekking n
tremulo
onwillekeurige spiertrekking die men maakt bij psychische spanning, uit gewoonte of door een neurologische aandoening

zeppelin n
aëronavis
(verkeer) luchtschip in de lucht gehouden door een groot volume waterstof of helium

zes n
sex
het cijfer 6
dat wat in een (rang)ordening met 6 is aangeduid
groep van 6 eenheden

zesde /ˈzɛs.də/ /ˈzɛz.də/ ordinalAdjective
sextus
nummer zes in een rij

zesendertig cardinalNumeral
trigintasex
"36", het getal tussen vijfendertig en zevenendertig, dertig plus zes of zes maal zes

zesennegentig cardinalNumeral
nonaginta sex
"96", het getal tussen vijfennegentig en zevenennegentig, negentig plus zes

zesentachtig cardinalNumeral
octoginta sex
"86", het getal tussen vijfentachtig en zevenentachtig, tachtig plus zes

zesentwintig cardinalNumeral
vīgintīsex
"26", het getal tussen vijfentwintig en zevenentwintig, twintig plus zes

zesenveertig cardinalNumeral
quadraginti sex
"46", het getal tussen vijfenveertig en zevenenveertig, veertig plus zes

zesenvijftig cardinalNumeral
quinquaginta sex
"56", het getal tussen vijfenvijftig en zevenenvijftig, vijftig plus zes

zesenzestig cardinalNumeral
sexaginta sex
"66", het getal tussen vijfenzestig en zevenenzestig, zestig plus zes

zesenzeventig /ˈzɛsənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta sex
"76", het getal tussen vijfenzeventig en zevenenzeventig, zeventig plus zes

zeshoek /zɛsɦuk/ n
hexagōnum
(wiskunde) een geometrische tweedimensionale vorm, bestaande uit zes hoeken en derhalve ook zes zijden

zeshonderd /ˈzɛsˌɦɔndərt/ cardinalNumeral
sescenti
"600", het getal tussen vijfhonderdnegenennegentig en zeshonderdeen, zes maal honderd

zestien cardinalNumeral
sedecim
(wiskunde) natuurlijk getal tussen vijftien en zeventien, tien plus zes, in cijfers uitgeschreven als "16"

zestiende ordinalAdjective
sextus decimus

zestig cardinalNumeral
sexaginta
"60", het getal tussen negenenvijftig en eenenzestig, zes maal tien

zestigste ordinalAdjective
sexāgēsimus

zet /zɛt/ n
migratio
(spel) een handeling gedurende een spelbeurt

zetel n
sedes
(juridisch) plaats waar een organisatie gevestigd is

zetmeel n
amylum

zetsel n
extractum
aftreksel, extract

zetten v
paror
overgankelijk (m.b.t. koffie of thee) bereiden, klaarmaken

zeug n
porca
(vulgair) scheldwoord voor een vrouw, waarmee de vrouw met een varken wordt vergeleken

zeuren /ˈsʏː.rə(n)/ /ˈzøː.rə(n)/ v
oblātrārtrix
inergatief veelvuldig en langdurig klagen over weinig belangrijke zaken en zonder het probleem aan te pakken

zeven /ˈzøvən/ cardinalNumeral
septem
"7", het getal tussen zes en acht

zevenboom n
sabīna
(plantkunde) Juniperus sabina, een verwant van de jeneverbes die in Europa op wat grotere hoogte voorkomt

zevende /ˈze.vən.də/ ordinalAdjective
septimus

zevenendertig /ˈzøvənənˌdɛrtəx/ cardinalNumeral
trigintaseptem
"37", het getal tussen zesendertig en achtendertig, dertig plus zeven

zevenennegentig /ˈzøvənəˌneɣəntəx/ cardinalNumeral
nonaginta septem
"97", het getal tussen zesennegentig en achtennegentig, negentig plus zeven

zevenentachtig /ˈzøvənənˌtɑxtəx/ cardinalNumeral
octoginta septem
"87", het getal tussen zesentachtig en achtentachtig, tachtig plus zeven

zevenentwintig /ˈzøvənənˌtwɪntəx/ cardinalNumeral
vigintiseptem
"27", het getal tussen zesentwintig en achtentwintig, twintig plus zeven

zevenenveertig /ˈzøvənənˌfertəx/ cardinalNumeral
quadraginti septem
"47", het getal tussen zesenveertig en achtenveertig, veertig plus zeven

zevenenvijftig /ˈzøvənənˌfɛiftəx/ cardinalNumeral
quinquaginta septem
"57", het getal tussen zesenvijftig en achtenvijftig, vijftig plus zeven

zevenenzestig /ˈzøvənənˌsɛstəx/ cardinalNumeral
sexaginta septem
"67", het getal tussen zesenzestig en achtenzestig, zestig plus zeven

zevenenzeventig /ˈzøvənənˌzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta septem
"77", het getal tussen zesenzeventig en achtenzeventig, zeventig plus zeven

zevenhonderd /ˈzeːvə(n)ˌɦɔndərt/ /ˈzøvənˌhɔndərt/ cardinalNumeral
septingenti
"700", het getal tussen zeshonderdnegenennegentig en zevenhonderdeen, zeven maal honderd

zeventien /ˈzøvənˌtin/ cardinalNumeral
septendecim septemdecim
"17", het getal tussen zestien en achttien, tien plus zeven

zeventiende ordinalAdjective
septimus decimus

zeventienmaal adv
septies decies
bij zeventien gelegenheden

zeventig /ˈzøvəntəx/ cardinalNumeral
septuaginta
"70", het getal tussen negenenzestig en eenenzeventig, zeven maal tien

zicht /zɪxt/ n
falx
(landbouw), (gereedschap) kleine zeis
adspectus
in het zicht: dat wat men kan zien, zichtbaar
uit het zicht: dat wat men niet kan zien, onzichtbaar

zichtbaar adj
visibilis

zichzelf reflexivePersonalPronoun
sibi

zieden /ˈzidə(n)/ v
aestuare
koken
inergatief, (figuurlijk) ~ van [een (meestal negatieve) emotie]; hevig beroerd worden

ziek adj
aeger infirmus
(medisch) verkerend in een toestand waarbij sommige lichamelijke processen niet goed werken, niet gezond zijnd; gezegd van mensen en dieren

ziekelijk adj
aegrotaticius
geneigd om vaak ziek te zijn

zieken v
oblātrārtrix
1.

ziekenhuis /ˈzi.kǝn.ˌɦœʏs/ n
nosocomium valetudinarium
(medisch) instelling voor onderzoek, behandeling en verpleging van zieken

ziekenkamer n
valētūdinārium
ruimte waarin een ziek persoon verblijft

ziekenwagen n
arcera
(verkeer), (medisch) een voertuig ingericht voor het vervoer van patiënten, gewoonlijk naar een ziekenhuis toe

ziekte n
morbus infirmitas

ziekteleer n
pathologia

ziel /zil/ n
animus
(psychologie), (religie) het veronderstelde wezen van het niet-stoffelijke van de mens

zielig /'ziləx/ adj
flēbilis

zielkunde n
psychologia

zien v
videre videō, vidēre, vīdī, vīsus video
inergatief het vermogen hebben om met het oog waar te nemen
videre
inergatief een bepaald gezicht trekken, eruitzien als, de indruk geven van

ziezo interjection
denique

ziften /ˈzɪftə(n)/ v
cribrō
overgankelijk de grote van de kleine deeltjes scheiden met behulp van een zeef

zigeuner /siˈɣønər/ n
gitana

zij /sɛɪ̯/ /zɛɪ̯/ /zɛː/ personalPronoun
ea
3e persoon enkelvoud vrouwelijk, nominatief

zijde n
latus
grenslijn van een tweedimensionale figuur of het grensvlak van een lichaam
zeer zachte stof gemaakt van cocons van de zijderups

zijdecultuur n
sericultura
de kweek van zijderupsen voor het verkrijgen van zijde

zijden /ˈzɛɪdə(n)/ /ˈzɛːdə(n)/ adj
bombycinus
op zijde gelijkend, als van zijde, zacht en glanzend

zijderups n
bombyx
(vlinders) Bombyx mori de larve van de zijdevlinder

zijdestreep n
linea lateralis
(zoötomie) een orgaan op de zijde van een groot aantal vissen dat verandering in waterdruk waarneemt

zijkant /zɛɪkɑnt/ n
latus
datgene dat de zijde vormt

zijlijn n
linea lateralis
(zoötomie) een orgaan op de zijde van een groot aantal vissen dat verandering in waterdruk waarneemt

zijn possessivePronoun
eius suus
derde persoon enkelvoud, mannelijk of onzijdig

zijn v
esse sum
ergatief: bestaan, existeren
ergatief: zich bevinden, ergens aanwezig zijn
koppelwerkwoord (gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): gelijk zijn aan:
koppelwerkwoord(gevolgd door zelfstandignaamwoordgroep): tot de groep behoren van
koppelwerkwoord (gevolgd door adjectief): de eigenschap hebben:
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van een ergatief werkwoord
hulpwerkwoord: ~ + voltooid deelwoord: hulpwerkwoord van de voltooide tijd van de lijdende vorm

zijrivier n
flumen
(aardrijkskunde) een rivier die niet in zee maar in een andere rivier uitmondt

zijvleugel n
calcarō
(bouwkunde) een deel van een gebouw dat aan de zijkant staat van het centraal gelegen hoofdgebouw
(militair) de zijlinie van een militaire opstelling

zilver n
argentum

zilverig adj
argenteus
lijkend op zilver

zilverspar n
abiēs
(coniferen) benaming voor naaldbomen uit het geslacht Abies

zin /zɪn/ n
sententia
(taalkunde) een serie woorden die gezamenlijk in syntactisch verband een afgerond geheel vormen
arbitrium
een verlangen om iets te doen
sensus
dat wat iets betekent, waar iets voor staat
een reden voor bestaan, bestaansreden, betekenis

zingen v
canere cantare cano
overgankelijk (muziek) met de eigen stem als muziek laten horen

zink n
zincum
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool Zn en atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal

zinken /zɪŋkə(n)/ v
mergor
ergatief in een vloeistof, meestal water, traag naar beneden zakken

zinkoxide n
cadmia
(scheikunde) een verbinding van zink en zuurstof met de samenstelling ZnO

zinledig adj
excors
zonder zin, nut of betekenis

zinloos /'zɪnlos/ adj
cassus
iets dat geen zin (nut) heeft

zinrijk adj
significans
van iets dat het nuttig en betekenisvol is

zinsleer n
syntaxis
(taalkunde) de wetenschap die zich bezighoudt met de opbouw van zinnen

zinspreuk n
dictum
kernachtige spreuk

zintuig /ˈzɪntœx/ /ˈzɪntœyx/ n
sensus
een orgaan dat prikkels uit de buitenwereld in elektrische signalen voor de hersenen omzet

zirkonium n
zirconium
(scheikunde), (element) scheikundig element met symbool Zr en atoomnummer 40. Het is een goudkleurig overgangsmetaal

zirkoon /zɪr'koːn/ n
zirconium
edelsteen, bestaand uit het gelijknamige mineraal

zitbank /'zɪtbɑŋk/ n
scamnum
(meubel) een meubel waarop men met meerdere personen kan zitten

zitplaats n
sedīle
een plaats waar men kan zitten

zitten /ˈzɪ.tə(n)/ v
sedere sedeo
inergatief op het zitvlak rusten

zitvlak n
sedeo
(anatomie) achterste, achterwerk

zo-even adv
modo
net, even tevoren

zoals conjunction
sic
op dezelfde manier
bijvoorbeeld.

zodanig adv
tantopere
als antecedent: in die mate dat

zodat conjunction
ut
en daardoor (geeft onderschikkend een gevolg aan)

zodra /zoˈdra/ conjunction
simulac
geeft aan welke gebeurtenis eerst moe(s)t plaatsvinden

zoeken v
scisco quaerere
overgankelijk proberen te vinden

zoektocht n
scrūtinium
een reis die men onderneemt op zoek naar iets

zoemen v
bombiō
inergatief (dierengeluid) een vrij zacht continu geluid voortbrengen dat op de z-klank lijkt

zoen n
basium
het met de lippen aanraken van een persoon of een voorwerp

zoenen v
basiare
met de mond liefkozen

zoenoffer n
plācāmen
(religie) een offer dat gebracht wordt om verzoening (van zonden) te bewerkstelligen

zoet /ˈzut/ adj
dulcis
ter omschrijving van een vaak als aangename ervaren smaak zoals die van suiker

zoet water n
aqua dulcis
water dat minimale hoeveelheden zout bevat.

zoetelief n
corculum

zoeten /ˈzu.tə(n)/ v
zuccarum
overgankelijk zoet maken

zoetheid n
dulcitās

zoethout /ˈzuthʌʊt/ n
glycyrrhiza
Glycyrrhiza glabra , een plant die tot de vlinderbloemigen behoort

zoetigheid /ˈzutəxhɛit/ n
dulce
(voeding) etenswaar met een zoete smaak

zogen /ˈzoːɣ.ə(n)/ v
lacto
overgankelijk het te drinken geven van moedermelk

zoldering n
lacunar
vertrek dat boven een ruimte in een gebouw ligt en daarvan is gescheiden door een plafond

zomer n
aestas

zomereik n
quercus robur
(bloemplanten) bepaald soort loofboom, Quercus robur , die inheems is in de Benelux en tot 35 meter hoog kan worden

zomerhuis /ˈzo.mər.ˌhœʏ̯s/ /ˈzo.mər.ˌhœːs/ n
trichila
huis om de zomer en de vakanties door te brengen

zomers /ˈzomərs/ adj
aestivus
typerend voor de zomer

zomertijd n
hora aestiva

zon n
sol
(astronomie) de ster waar de planeet aarde omheen draait, hemellichaam dat o.a. de aarde het daglicht schenkt

zondaar n
peccans
(religie) iemand die ongehoorzaam is aan Gods geboden

zondag n
dies Solis dies Dominica
(tijdrekening), (dag) een dag van de week die na zaterdag en voor maandag komt

zonde n
peccatum scelus
(religie) overtreding van een goddelijke wet of regel

zonder preposition
sine absque
in afwezigheid van.

zondig adj
nefastus

zondigen /zɔndəɣə(n)/ v
peccō
inergatief, (religie) het overtreden van een religieuze wet

zondvloed n
diluvium
(religie) een catastrofale en bijna alles vernietigende vloed die volgens de Bijbel ooit zou hebben plaatsgevonden, als straf van God

zone /ˈzo:nə/ n
plaga
bepaald gebied dat is afgebakend van aangrenzend gebied

zonlicht n
sol
(astronomie) de zichtbare elektromagnetische straling van de ster waarrond onze aarde draait

zonnebaden v
aprīcor
inergatief zich gedurende een zekere tijd blootstellen aan zonnestraling

zonnebloem /ˈzɔnəˌblum/ n
Helianthus annuus
(plantkunde) Helianthus annuus , een tot 3 meter hoge plant met een grote gele bloem

zonneklaar adj
lūminōsus
heel duidelijk

zonnelied n
Laudes Creaturarum

zonnen v
aprīcor
inergatief zich gedurende een zekere tijd blootstellen aan zonnestraling

zonneschijn n
sol
het licht dat van de zon afkomstig is

zonnevlek n
macula solaris
(astronomie) magnetische onregelmatigheid aan de oppervlakte van de zon die vanaf de aarde te zien is als een wat donkere vlek

zonnewende /ˈzɔnəˌwɛndə/ /ˈzɔnəˌʋɛndə/ /ˈzɔnəˌβ̞ɛndə/ n
solstitium
de gebeurtenis waarbij de zon, vanuit de aarde gezien, de meest noordelijke of zuidelijke positie (de keerkringen) bereikt

zonnewijzer n
horologium solarium solarium

zonnewind n
ventus sōlāris
(astronomie) de stroom deeltjes die de zon uitstraalt

zonnig /ˈzɔnəx/ adj
solaris
(meteorologie) zonovergoten, met veel zonneschijn

zonsondergang /zɔn'zɔndərχɑŋ/ n
crepusculum
(astronomie) het schijnbaar verdwijnen van de zon onder de horizon als de avond valt

zonsopgang n
aurōra
(astronomie) het verschijnen van de zon boven de horizon bij het begin van de dag

zonsopkomst /zɔnˈsɔpkɔmst/ n
aurōra
het 's morgens boven de horizon uitkomen van de zon

zoogdier /ˈzox.diːr/ /ˈzoːɣ.diːr/ /ˈzoχ.diːr/ n
mammalia mammalis
(dierkunde) warmbloedig, behaard gewerveld dier dat zijn (meestal) levend geboren jongen met melk voedt, behorend tot de biologische klasse Mammalia

zool n
planta
onderkant van de voet
(gereedschap) de vlakke onderzijde van een schaaf, strijkijzer etc.

zoon /zoːn/ n
filius natus
(familie) een mannelijk kind

zorg n
cura
verpleging, voorzien in een behoefte

zorgen /'zɔrɣən/ v
accuro
zorg dragen

zorgvuldigheid n
cura
het aandacht besteden aan alle mogelijke details

zot n
scurra
iemand die zich dwaas gedraagt

zotheid n
fatuitās
iets wat voortkomt uit een gekke manier van denken, soms vooral als een slechte domheid, soms als iets wat ook wel grappig is

zottin n
lunaticus
een vrouw die gek is

zout /zɑu̯t/ n
sal
alledaagse naam voor keukenzout bedoeld (natriumchloride)

zouteloos adj
absurdus
overdrachtelijk: waar alle belangwekkendheid aan ontbreekt

zouten v
salio
overgankelijk met zout conserveren

zoutgehalte n
salsugo
de concentratie zout die een stof bevat

zoutzak n
cunctātor
een vormeloze zak met zout
een futloos persoon zonder wilskracht

zoutzuur n
acidum hydrochloricum
(scheikunde) een oplossing van waterstofchloride (HCl)

zozo /ˈzo.zo/ adj
plus minus

zoölogie n
zoologia
(wetenschap) de wetenschap die de dieren bestudeert

zoöloog /zoʔo'lox/ n
zoologus
(dierkunde) (beroep) een wetenschapper die zich bezig houdt met de studie van dieren

zucht /zʏxt/ n
suspīrium
hoorbare uitademing, meestal als uiting van ongenoegen of verveling

zuchten /ˈzʏxtə(n)/ v
suspiro
inergatief hoorbaar diep uitademen, meestal als uiting van frustratie

zuid /zœʏ̯t/ /zœːd/ /zœːt/ adv
australis

zuidelijk adj
australis
wat betreft het zuiden, in het zuiden gelegen

zuiden /ˈzœy̯.də(n)/ n
auster

zuigen /ˈzœy̯.ɣə(n)/ v
sugere
een verlaagde druk aanleggen met de mond of met een apparaat

zuiger n
embolus

zuigerring n
fascia

zuigerveer n
fascia

zuigkap n
pallium

zuil n
columna

zuinig adj
parcus
voorzichtig met het uitgeven van geld of andere kostbare zaken

zuinigheid /ˈzœʏ̯.nəχ.ˌɦɛɪ̯t/ /ˈzœː.nəx.ˌɦɛːt/ /ˈzœː.nɪx.ˌhɛɪ̯d/ n
oeconomia
het zuinig zijn

zuivelproduct n
lacticīnium
(voeding) voedingsmiddel op basis van melk

zuiver adj
putus
onbezoedeld, zonder verontreiniging

zuiveren v
abluō
van verontreinigingen ontdoen

zulk /zɵlk/ exclamativePronoun
talis

zullen /ˈzʏ.lə(n)/ v
arbitrium

zuring /'zyrɪŋ/ n
lapathum
v/m (plantkunde): Rumex een geslacht van meest overblijvende, kruidachtige planten uit de duizendknoopfamilie waarvan sommige soorten zoals de veldzuring eetbare bladeren hebben die in salades gebruikt worden

zus n
soror
(familie) een ander kind van dezelfde ouders van het vrouwelijk geslacht

zuster /ˈzʏs.tər/ n
soror
vrouwelijk kind van dezelfde ouders, zus

zusterlijk adj
sororius
zoals hoort bij zussen, gelijkwaardig en nauw verwant

zusterschap n
sororitas
de gemeenschap van vrouwen in algemene of meer beperkte zin

zuur /zyːr/ adj
acidus acer
een smaak hebbend zoals citroensap of azijn

zuur /zyːr/ n
acidus acidum
vloeistof, die een verhoogde concentratie waterstofionen bevat

zuurstof /ˈzyːrstɔf/ n
oxygenium
(scheikunde), (element) een scheikundig element met symbool O en atoomnummer 8, en een bij kamertemperatuur kleurloos twee-atomig gas O2 en bij lage temperaturen een blauwige vloeistof

zwaaien v
vibrō
inergatief begroeten door met de hand heen en weer te bewegen
inergatief aandacht vragen door met de armen heen en weer te bewegen
oscillo
overgankelijk krachtig heen en weer bewegen

zwaan /zʋan/ n
olor cycnus
(eendvogels) benaming voor watervogels met lange sierlijke hals uit het geslacht Cygnus

zwaar adj
gravis
van groot gewicht

zwaard n
gladius
een lang, scherp voorwerp, vaak van ijzer gemaakt, dat werd gebruikt als wapen; tegenwoordig heeft het eerder een symbolische waarde

zwaardlelie n
gladiolus
(plantkunde) Gladiolus sp. een bolgewas uit de Irisfamilie

zwaardvis n
xiphias
bepaald soort zeevis, Xiphias gladius

zwaardwalvis n
orca
(walvisachtigen) Orcinus orca de grootste vertegenwoordiger van de familie der dolfijnen (Delphinidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 als Delphinus orca gepubliceerd door Carl Linnaeus. Het dier heeft een opvallende rugvin

zwaarheid n
gravitas
het zwaar zijn

zwaarlijvig adj
corpulentus
van groot lichaamsgewicht

zwaartekracht n
gravitas
(natuurkunde) de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt

zwachtel /ˈzwɑxtəl/ n
fascia

zwade n
striga
een regel gemaaid gras

zwager /ˈzʋa.ɣər/ n
levir

zwak /zʋɑk/ adj
debilis

zwakzinnigheid n
imbecillitas
(medisch) het zeer weinig verstandelijke capaciteiten hebben

zwaluw n
hurundo
(zangvogels) benaming voor trekvogels uit de familie Hirundinidae , die van insecten leven

zwanger adj
praegnans graves
de toestand waarin een vrouw verkeert wanneer er in de baarmoeder een bevruchting heeft plaatsgevonden

zwangerschap /ˈzwɑŋərsxɑp/ n
graviditās gravitas
de tijd dat een vrouw een ongeboren kind met zich draagt

zwangerschapsafbreking n
abruptio graviditatis
een voortijdige en kunstmatige beëindiging van een zwangerschap

zwangerschapsonderbreking n
abortus
(eufemisme) een voortijdige en kunstmatige beëindiging van een zwangerschap

zwart adj
niger ater
(figuurlijk) een donker gelaat of uiterlijk hebbend, opgevat als een etnisch kenmerk

zwart gat phraseologicalUnit
gurges ater
(natuurkunde), (astronomie) een gebied van de ruimte-tijd waaruit niets, zelfs geen licht kan ontsnappen omdat de zwaartekracht te sterk is

zwarte bes n
ribes nigrum
(fruit) vruchtje van Ribes nigrum .

zwavel /zʋavəl/ n
sulphur sulfur
(scheikunde), (element), (mineraal) scheikundig element met symbool S en atoomnummer 16. Het is een geel niet-metaal

zwavelachtig adj
sulfureus
lijkend op zwavel, met de eigenschappen van zwavel of zwavelverbindingen

zwavelzuur n
acidum sulphuricum
(scheikunde) een sterk zuur bestaande uit zwavel, waterstof en zuurstof met een wateronttrekende en bijtende werking

zweefvliegtuig n
aëronavis velivola
(luchtvaart) toestel met vleugels dat zich ongemotoriseerd door de lucht verplaatst door gebruik te maken van opstijgende luchtstromingen

zweem n
aura

zweep n
flagellum
een handwapen in de vorm van een lang ineengedraaid stuk leer dat met een zwiepende beweging pijnlijke slagen uit kan delen

zweer n
ulcus
(medisch) ontstoken plek, infectie

zweet n
sudor
transpiratie, transpiratievocht

zwelgen /zʋɛlɣə(n)/ v
gluttiō
gulzig, onmatig opeten of -drinken

zwelger n
cōmīssātor
iemand die veel eet en drinkt

zwellen v
adaestuō
ergatief in volume toenemen

zwembad /ˈzwɛmbɑd/ /ˈzʋɛmbɑt/ /ˈzβ̞ɛmbɑt/ n
piscina
(zwemmen) een bassin om in te zwemmen

zwemdok n
piscīna
afgesloten ruimte waar men kan zwemmen

zwemkleding n
subligaculum balneare
(kleding) kleding die men draagt voor het zwemmen

zwemmen v
natare nato
(sport) inergatief zich gecoördineerd door het water voortbewegen

zwepen v
incitō

zweren /'zʋɪːrə(n)/ v
iūrō
overgankelijk een eed afleggen

zwerm /zʋɛrm/ n
exāmen
een grote groep gezamenlijk op- en rondtrekkende personen, dieren of zaken, gewoonlijk vogels of insecten

zwerven /'zʋɛrvə(n)/ v
errō
doelloos of nomadisch heen en weer reizen

zwervend /ˈzʋɛrvənt/ adj
errābundus
zonder duidelijk doel reizend

zwerver n
errō

zweten /'zʋetə(n)/ v
sūdō
inergatief vocht uitscheiden uit de zweetklieren in de huid

zweven v
volito

zweving /'zʋevɪŋ/ n
pello
(muziek) (natuurkunde) een geluidsverschijnsel dat veroorzaakt wordt door de interferentie van twee tonen met een gering verschil in toonhoogte

zwezerik n
thymus
(anatomie) klierachtig, hormoonvormend orgaan

zwichten n
obsequor
1. toegeven, wijken

zwiepend adj
flexus
ongecontroleerde zwaaiende bewegingen makend

zwieren v
oscillo

zwijgen v
silere
inergatief ervan afzien te spreken

zwijgzaam adj
taciturnus
weinig sprekend

zwijn n
porcus sus
(evenhoevigen) benaming voor zoogdieren uit de familie Suidae , waarvan de mannetjes slagtanden hebben
(scheldwoord) (figuurlijk) iemand die zich vies, onbeschaafd of zeer slecht gedraagt

zwijnenhoeder n
porcarius
(beroep) iemand die een kudde zwijnen hoedt

zwijnenstal /ˈzʋɛinəstɑl/ n
hara
(figuurlijk) vuile boel

zwik /zʋɪk/ n
obtūrō
(kuiperij) een houten pin waarmee een zwikgat afgedicht kan worden

zwikken v
extorquere
een verdraaiing of verstuiking verkrijgen

zwoel adj
aestifer
vochtig warm, drukkend, benauwd
zinnelijk, erotisch, sensueel

één /eːn/ cardinalNumeral
unus una unum
de inhoud van de kleinste niet-lege verzameling, het kleinste getal van de verzameling \mathbb{N}_0; komt na nul en vóór twee, in Arabische cijfers 1, in Romeinse cijfers I