fobia ˈfɔbʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś fobia

gram suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją grama

log lɔk suffix
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką logista

logia ˈlɔɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką logia

nim suffix
… wskazująca, że słowo jest nazwą nimo

ość ɔɕʨ̑ suffix
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną ez

skop skɔp suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania scópio

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną tomia

AA a‿ˈː acronym
= Anonimowi Alkoholicy; AA

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy; ABS

AIDS ɛjts n
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej; SIDA

Aaron aˈːrɔ̃n pn
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza; Aarão Arão
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego; Aarão

Abchazja apˈxazʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji; Abecásia

Abdon ˈabdɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Abdão

Abel ˈabɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Abel

Abelard aˈbɛlart pn
imię męskie; Abelardo

Aberdeen pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania); Aberdeen

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej; Abidjan

Abigail pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Abigail

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia; Abissínia

Abisynka ˌabʲiˈsɨ̃nka n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkanka Abisynii abissínia

Abraham abˈraxãm pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; Abraão
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Abraão

Abram ˈabrãm pn
imię męskie Abraão

Abruzja abˈruzʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim; Abruzos

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich; Abu Dhabi

Abundiusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Abôndio

Abwehra abˈvɛra pn
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej; Abwehr

Achaja aˈxaja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Grecji; Acaia

Achilles aˈçilːɛs pn
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy; Aquiles

Achitofel ˌaçiˈtɔfɛl pn
imię biblijne, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma; Aitofel

Adam ˈadãm pn
imię męskie; Adão

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii; Adelaide

Adolf ˈadɔlf pn
imię męskie; Adolfo

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty; Adônis

Adygeja pn
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop Adigueia

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu; Afeganistão

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Afganistanu afegão

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego afro-americana

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
(mitologia grecka) bogini miłości; Afrodite

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty; Afrodisias

Afryka ˈafrɨka pn
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi; África

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Afryki africano

Agata aˈɡata pn
imię żeńskie; Ágata

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
imię żeńskie; Inês

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
(historia, historyczny, historycznie) (literacko) starożytny dramatopisarz grecki; Ésquilo

Akadia aˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej; Acádia

Akra ˈakra pn
(geografia, geograficzny) stolica Ghany; Accra

Akwinata pn
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek Tomasza z Akwinu, świętego Kościoła katolickiego; Aquinate

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) region w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux; Aquitânia

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią; Aachen

Al-Falludża pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku; Falluja

Aladyn aˈladɨ̃n pn
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”; Aladim

Alaska aˈlaska pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Alasca

Albania alˈbãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie; Albânia

Albanka alˈbãŋka n
kobieta narodowości albańskiej, obywatelka Albanii, mieszkanka Albanii albanês

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii albanês

Albert ˈalbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Alberto

Alberta alˈbɛrta pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Alberta

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie; Aldebaran

Aldona alˈdɔ̃na pn
imię żeńskie; Aldona

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Alexandre

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
imię żeńskie; Alexandra
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra Alexandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego; Alexandria

Aleppo pn
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1) Alepo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego; Alepo

Aleuty pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego, Ilhas Aleutas

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Alfonso

Alghero pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari; Alghero

Algier ˈalʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) stolica Algierii; Argel

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
obywatel Algierii argelino

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze; Argélia

Algierka alʲˈɟɛrka n
obywatelka Algierii algeriana

Algierska Republika Ludowo-Demokratyczna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Algierii República Democrática e Popular da Argélia

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Alice

Allah ˈalːax pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie; Alá

Alma Mater n
(podniośle) uniwersytet lub inna wyższa uczelnia alma mater

Alojzy aˈlɔjzɨ pn
imię męskie; Aloisio

Alpy ˈalpɨ pn
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia; Alpes

Alpy Górnej Prowansji pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Alpes da Alta Provença

Alpy Nadmorskie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Alpes Marítimos

Alpy Wysokie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Altos-Alpes

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny we Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem; Alsácia

Alzatczyk alˈzaṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Alzacji lub osoba płci męskiej pochodząca z tego regionu alsaciano

Amanda ãˈmãnda pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Amanda

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej; Amazonas

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
imię męskie; Ambrósio

Amelia ãˈmɛlʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Amélia

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; América
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki América

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; América do Sul

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej; América do Norte

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego; América Latina

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej; América Central

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Ameryki – kontynentu americano

Amman ˈãmːãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii; Amã

Amorgos pn
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy (1.1) Amorgos
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos; Amorgos

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii; Amsterdão Amesterdão

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji; Amu Dária

Amur ˈãmur pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji; Amur

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
imię żeńskie; Anastácia

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej; Anatólia

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii Andaluzia

Andaluzyjka ˌãndaluˈzɨjka n
mieszkanka Andaluzji andaluza

Andegawenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary; Anjou

Andora ãnˈdɔra pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią; Andorra

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Andrômeda Andrómeda
imię żeńskie; Andrômeda Andrómeda

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
imię męskie; André

Andy ˈãndɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej; Andes Cordilheira dos Andes

Angelika ˌãŋɡɛˈlʲika pn
imię żeńskie; Angélica

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
kobieta narodowości angielskiej inglesa

Angl n
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię; angla

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii; (potocznie, potoczny) utożsamiana ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; Inglaterra

Anglik ˈãŋɡlʲik n
mężczyzna narodowości angielskiej inglês

Angola ãŋˈɡɔla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Angola

Anguilla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim; Anguila Anguilla

Aniela ãˈɲɛla pn
imię żeńskie; Ângela

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin; anjo da guarda

Anita ãˈɲita pn
polskie imię żeńskie przypuszczalnie pochodzenia hiszpańskiego; Anita

Ankara ãŋˈkara pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji; Ancara

Ankona pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Ancona

Anna ˈãnːa pn
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie; Ana

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru; Antananarivo

Antares ãnˈtarɛs pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona; Antares

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy; Antártica

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's; Antígua e Barbuda

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Antônio António

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
imię żeńskie; Antonia

Antonin pn
imię męskie Antonino

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Antuérpia

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne; Antilhas Neerlandesas

Anubis ãˈnubʲis pn
(mitologia egipska) bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów; Anúbis
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1912; Anúbis

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego; Apeliotes

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech; Apeninos

Apia ˈapʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Samoa; Apia

Apollo aˈpɔlːɔ pn
(mitologia grecka) bóg sztuki (muzyki, poezji), światła i wróżbiarstwa, przewodnik muz; Apolo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie pochodzenia greckiego; jedno z imion mitologicznych; Apolo

Apulia pn
(geografia, geograficzny) region administracyjny w południowych Włoszech; Apúlia

Arab ˈarap n
mężczyzna wywodzący się z jednego z ponad dwudziestu krajów świata arabskiego; mężczyzna, którego językiem ojczystym jest arabski; árabe

Arabia aˈrabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu; Arábia

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie; Arábia Saudita

Arabka aˈrapka n
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego árabe

Arabska Republika Egiptu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Egiptu República Arábica do Egito

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii Aragão

Ararat aˈrarat pn
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji; Ararat

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części europejskiej Rosji; Arkhangelsk

Archimedes ˌarçĩˈmɛdɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk; Arquimedes

Ardeny pn
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu; Ardenas

Ares ˈarɛs pn
(mitologia grecka) bóg wojny; Ares

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Argentina

Argentyńczyk ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Argentyny argentino

Argolida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos; Argólida

Argonauta n
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo; argonauta

Argos pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis; Argos

Ariel ˈarʲjɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ariel
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana; Ariel
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu Ariel

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Arizona

Arka Przymierza pn
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu; Arca da Aliança

Arkadia arˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na Półwyspie Peloponeskim Arcádia

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Arcádio

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Arkansas

Arktur ˈarktur pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie; Arcturus

Arktyka ˈarktɨka pn
(geografia, geograficzny) najbliżej na północ wysunięty obszar Ziemi otaczający biegun północny; ártico

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Arménia Armênia

Armoryka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną; Armórica

Artakserkses pn
historyczne perskie imię męskie Artaxerxes

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, bagien, źródeł leczniczych), łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą; Artemisa

Artur ˈartur pn
imię męskie; Artur

Aruba aˈruba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej; Aruba

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki, Aristóteles

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona; Asclépio

Astana aˈstãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Kazachstanu; Astana

Asturia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo Astúrias

Asyria aˈsɨrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii; Assíria

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię; assírio

Aszchabad aʃˈxabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu; Ashgabat

Atena aˈtɛ̃na pn
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków; Atena

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji; Atenas

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa; Atlântida

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki Atlântico

Attyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem; Ática

Augiasz pn
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa; Aúgias

Augsburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii; Augsburgo

Augustyn awˈɡustɨ̃n pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Agostinho

Australia awˈstralʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski; Austrália
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi; Austrália

Austria ˈawstrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Áustria

Austriaczka awstrʲˈjaʧ̑ka n
mieszkanka lub obywatelka Austrii austríaca

Austriak ˈawstrʲjak n
mieszkaniec lub obywatel Austrii austríaco

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie; Áustria-Hungria

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem Avinhão

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku; Azerbaijão

Azja ˈazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi; Ásia

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą; Ásia Menor

Azja Południowo-Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny; Sueste asiático

Azjatka aˈzʲjatka n
mieszkanka Azji asiática

Azory aˈzɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii; Açores

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku; Babilônia

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec Baden-Württemberg

Bagdad ˈbaɡdat pn
(geografia, geograficzny) stolica Iraku; Bagdade Bagdá

Bahamy baˈxãmɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej; Bahamas

Bahrajn ˈbaxrajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manama; Bahrein Barém

Bajkał ˈbajkaw pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie; Baical

Bajkonur pn
(geografia, geograficzny) dawny radziecki kosmodrom na terenie Kazachstanu; Baiconur

Baku ˈbaku pn
(geografia, geograficzny) stolica Azerbejdżanu; Baku

Bali pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich; Bali

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Gambii; Banjul

Bangalur n
(geografia, geograficzny) Bangaluru, miasto w południowych Indiach (oficjalna nazwa do 2006 roku); Bangalore

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii; Banguecoque

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace; Bangladesh Bangladeche

Baran ˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia; Áries
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Áries

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześc. symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw; Cordeiro de Deus

Barbados barˈbadɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Barbados

Barbara barˈbara pn
imię żeńskie; Bárbara

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii; Barcelona

Barnaba barˈnaba pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego; Barnabé

Barnauł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem; Barnaul

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
imię męskie; Bartolomeu

Bask bask n
członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską; basco

Bastia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji; Bastia

Bawaria baˈvarʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium; Baviera Bavária

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Basileia

Bazyli baˈzɨlʲi pn
imię męskie; Basílio

Bazylisa pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Vasilisa

Bałkany bawˈkãnɨ pn
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego; Balcãs

Bałtyka bawˈtɨka pn
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent; Báltica

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich; beduim

Bejrut ˈbɛjrut pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu; Beirute

Belfast ˈbɛlfast pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej, Belfast

Belg bɛlk n
obywatel Belgii belga

Belgia ˈbɛlʲɟja n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli; Bélgica

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
obywatelka Belgii belga

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
stolica Serbii; Belgrado

Belize bɛˈlʲizɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państw w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopan; Belize

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Benedito Bento

Benewent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2); Benevento

Bengal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską; Bengala

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia; Benjamim

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Benim

Beocja bɛˈɔʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Grecji; Beócia
(geografia, geograficzny) nomos w środkowej Grecji Beócia

Berberia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraje Maghrebu, zamieszkiwane przez ludność berberyjską; Berberia

Bergamo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lombardia; Bérgamo

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec; Berlim

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina; Berlim Ocidental

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2); Bermudas

Berno ˈbɛrnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii; Berna

Besarabia n
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę; Bessarábia

Betesda pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; Betesda

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny; Belém

Bhutan ˈbutãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu; Butão

Bianka ˈbʲjãŋka pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana; Bianca
imię żeńskie; Bianca

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Bielorrússia

Biały Dom pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie; Casa Branca

Biblia ˈbʲiblʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga; Bíblia

Birma ˈbʲirma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Birmânia

Birobidżan pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem; Birobidjan

Bitynia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska; Bitínia

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł; Bizâncio

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji; Médio Oriente

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca; Gêmeos Gémeos
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Gêmeos Gémeos

Bogota bɔˈɡɔta pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii; Bogotá

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre; Bolívia

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech; Bolonha

Bombaj ˈbɔ̃mbaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w Indiach; Bombaim

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Boaventura

Bonn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Bona

Bordeaux bɔʁdo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica regionu Akwitania; Bordéus

Bordżomi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia; Borjomi

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem; Bóreas

Borys ˈbɔrɨs pn
polskie imię męskie pochodzenia protobułgarskiego; Bóris

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji; Bósforo

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Boston

Botswana bɔtsˈfãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Botsuana

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; Bósnia

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Bósnia e Herzegovina Bósnia-Herzegóvina

Bośniak ˈbɔɕɲak n
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny bósnio

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈʨ̑awɔ n
(potocznie, potoczny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej; Corpus Christi

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa; Natal

Brabancja Północna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch; Brabante do Norte

Brandenburgia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie; Brandenburgo

Brasília pn
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii; Brasília

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji; Bratislava

Brazylia braˈzɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Brasil

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Brazylii brasileiro

Brazylijka ˌbrazɨˈlʲijka n
obywatelka Brazylii brasileira

Brema ˈbrɛ̃ma pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Niemczech nad Wezerą; Bremen

Brest pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania; Brest

Bretania brɛˈtãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji; Bretanha

Briańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego Briansk

Brugia pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia; Bruges

Bruksela bruˈksɛla pn
(geografia, geograficzny) stolica Belgii; Bruxelas

Brunei brũˈnɛji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Brunei

Brygida brɨˈɟida pn
imię żeńskie; Brigitte

Brytania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów Grã-Bretanha
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie Grã-Bretanha

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego; Ilhas Virgens Britânicas

Bryzgowia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem; Brisgóvia

Brześć pn
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską; Brest

Bucefał pn
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego; Bucéfalo

Buchara n
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego; Bucara

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
stolica Węgier; Budapeste

Buenos Aires pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny; Buenos Aires

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii; Bucareste

Burgas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii nad Morzem Czarnym; Burgas

Burgenland pn
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii; Burgenland

Burgundia burˈɡũndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny położony w centralnej Francji; Borgonha

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce; Burquina Faso Burkina Faso

Burundi buˈrũndʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Burúndi

Bułgar ˈbuwɡar n
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii búlgaro

Bułgaria buwˈɡarʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii; Bulgária

Byblos pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl; Biblo

Bydgoszcz ˈbɨdɡɔʃʧ̑ pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w Polsce, stolica województwa kujawsko-pomorskiego; Bydgoszcz

Byk bɨk pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja Touro Taurus
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Touro Taurus

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ Antiga República Jugoslava de Macedónia

Bóg buk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej; Deus

Błagowieszczeńsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem; Blagoveshchensk

Błażej ˈbwaʒɛj pn
imię męskie; Bras

Canberra pn
(geografia, geograficzny) stolica Australii; Camberra

Cannes pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu; Cannes

Caracas kaˈrakas pn
(geografia, geograficzny) stolica Wenezueli; Caracas

Casablanca pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka Casablanca

Cchinwali pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji; Tskhinvali

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
imię żeńskie; Cecília

Cecyliusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Cecílio

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1); Cefeu
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów; Cefeu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; Cefeu

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim; Ceilão

Celt ʦ̑ɛlt n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy celta

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu; Cérbero

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.; Ceres
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter; Ceres

Cezarea pn
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego; Cesareia

Cezarea Filipowa pn
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei; Cesareia de Filipe

Cezaria pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Cesária

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego; Khabarovsk

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry; Khanty-Mansiysk

Chanuka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich; Chanucá

Charków ˈxarkuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy; Carcóvia

Charon ˈxarɔ̃n pn
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej; Caronte
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Caronte

Chartum ˈxartũm pn
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu; Cartum

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Queroneia

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Queroneia

Chersoń pn
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego; Kherson

Chicago pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Chicago

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Chile

Chiny ˈçĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; China

Chińska Republika Ludowa ˈçĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin; República Popular da China

Chloe pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Cloé

Chociebuż xɔˈʨ̑ɛbuʃ pn
miasto we wschodnich Niemczech; Cottbus

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu; Croácia

Chronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu; Chronos

Chrystus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu; Cristo

Connecticut kəˈnɛtikət n
stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego; Connecticut

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna narodowości cygańskiej (romskiej); cigano

Cylicja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym; Cilícia

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego; Chipre
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji; Chipre

Cyprian ˈʦ̑ɨprʲjãn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Cipriano

Cyrena pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne; Cirene

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Cirenaica

Czad ʧ̑at pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie; Chade

Czarnobyl pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim; Chernobyl

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy; Montenegro

Czeboksary pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej; Cheboksary

Czech ʧ̑ɛx n
obywatel Czech (krainy historycznej Czechy) boémio boêmio

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej; Checoslováquia Tchecoslováquia

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1); Boémia Boêmia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze; Chéquia Tchéquia

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Chechênia

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego; Cheliabinsk

Czerkiesk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji; Tcherkesk

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji; Cruz Vermelha

Czo Oju pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach; Cho Oyu

Czyta pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim; Chita Tchita

Częstochowa ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔva pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Polski; Częstochowa

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych ADN

Dafne ˈdafnɛ pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe; Dafne

Dagestan daˈɡɛstãn n
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji; Daguestão

Dakar ˈdakar pn
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu; Dakar

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych; Dakota do Sul

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych; Dakota do Norte

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; Extremo Oriente

Dalila daˈlʲila pn
imię żeńskie; Dalila

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry; Dalmácia

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
(geografia, geograficzny) stolica Syrii; Damasco

Damian ˈdãmʲjãn pn
imię męskie; Damião

Dania ˈdãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze; Dinamarca

Daniel ˈdãɲɛl pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Daniel

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą; Dardanelos

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia staroperskiego; Dario

Dawid ˈdavʲit pn
imię męskie; Davi

Debora pn
(biblijny) starotestamentowa prorokini pochodząca z plemienia Naftalego; Débora
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Débora

Dekan ˈdɛkãn pn
(geografia, geograficzny) rozległy płaskowyż w centralnej i południowej części Półwyspu Indyjskiego; Decão

Delta Rodanu pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże; Bocas do Ródano

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; República Democrática do Congo

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce República Democrática de São Tomé e Príncipe

Diana ˈdʲjãna pn
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, źródeł leczniczych), utożsamiana z grecką Artemidą; Diana
imię żeńskie; Diana

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
(filozofia, filozoficzny) starożytny grecki filozof o przydomku Pies, pochodzący z Synopy, głosiciel ubóstwa i powrotu do natury, prekursor cyników; Diógenes
greckie imię męskie; Diógenes

Disneyland pn
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company; Disneylândia

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię; Dniepre Borístenes Dnieper

Dodekanez pn
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji; Dodecaneso

Dolna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut; Baixa Baviera

Dolna Frankonia pn
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii; Baixa Francónia

Dolna Normandia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawny region administracyjny w północnej Francji; Baixa-Normandia

Dolna Saksonia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze; Baixa Saxônia

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
imię męskie; Dominigos

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau; Domínica Dominica

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; República Dominicana

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy; Donetsk

Dorota dɔˈrɔta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Doroteia

Drezno ˈdrɛznɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Dresden

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie Via Láctea

Dubaj ˈdubaj pn
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie; Dubai
(geografia, geograficzny) stolica emiratu (1.1); Dubai

Dublin ˈdublʲĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii; Dublim

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem; Dubrovnik

Duch Święty ˈduç ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej; Espírito Santo

Dunaj ˈdũnaj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Danúbio

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Francji; Dunquerque

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu; Dushanbe

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii dinamarquês

Dzielnica Łacińska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża; Bairro Latino

Dzień Matki n
święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek; Dia das Mães

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji; Jacarta

Dżalalabad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul; Jalalabad

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Jibuti
(geografia, geograficzny) stolica Dżibuti (1.1); Jibuti

EBOR ˈɛbɔr acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERD

EBOiR ɛbɔˈir acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; BERD

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych; SEBC

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= Europejski Trybunał Praw Człowieka TEDH

Ebro ˈɛbrɔ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii; Ebro

Edward ˈɛdvart pn
imię męskie; Eduardo Duarte

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji, Edimburgo

Edyta ɛˈdɨta pn
polskie imię żeńskie; Edite

Efraim pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie Efraim
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela Efraim
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju Efraim

Egina ɛˈɟĩna pn
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich; Egina

Egipt ˈɛɟipt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze; Egito Egipto

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Equador

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
imię żeńskie; Leonor

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Elias

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Elisabete Isabel

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
imię żeńskie; Emília

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech; Emília-Romanha

Eneasz pn
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym; Eneias

Epir pn
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim; Épiro

Eris ˈɛrʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199; Éris
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią; Éris

Eros ˈɛrɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem); Eros
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433; Eros

Eryk ˈɛrɨk pn
imię męskie; Érico

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze; Eritreia Eritréia

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Armenii; Erevan

Estera ɛˈstɛra pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Ester

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Estónia Estônia

Estonka ɛˈstɔ̃ŋka n
kobieta lub dziewczyna narodowości estońskiej estoniana

Estremadura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Mérida; Estremadura
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i dawna prowincja w zachodniej części Portugalii; Estremadura

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Etiópia

Etruria ɛˈtrurʲja pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.; Etrúria

Eubeja pn
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego; Eubeia Negroponte

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Eufêmia

Eugeniusz ɛwˈɡɛ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Eugênio

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
grecki matematyk; Euclides

Eurazja ɛwˈrazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję; Eurásia

Europa ɛwˈrɔpa pn
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją; Europa
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona; Europa

Europa Południowa n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej Europa meridional

Europa Północna n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej Europa setentrional

Europa Wschodnia n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją; [[leste

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową; Europa Ocidental Oeste Europeu

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie; Europa Central

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Europy europeu

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
mieszkanka Europy europeia

Eutyches pn
historyczne imię męskie pochodzenia greckiego Eutiques

Ewa ˈɛva pn
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego; Eva
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Eva

Ezaw pn
biblijne imię męskie Esaú

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
imię męskie; Esdras

Ezechiel ɛˈzɛçjɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Ezequiel

Ezop ˈɛzɔp pn
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej; Esopo

Fabian ˈfabʲjãn pn
imię męskie; Fabiano

Facebook pn
(informatyka, informatyczny) internetowy serwis społecznościowy; Facebook

Fatima faˈtʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Portugalii Fátima
arabskie imię żeńskie Fátima

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rosji, państwa w Europie i Azji Federação Russa

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej República Federativa do Brasil

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii; Fenícia

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Fénix

Ferdynand fɛrˈdɨ̃nãnt pn
imię męskie; Fernão

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Fiji

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania; Filadélfia

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
imię męskie; Filemom

Filip ˈfʲilʲip pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Felipe Filipe

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Filipinas

Filistyn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Filistei; filisteu

Filomena ˌfʲilɔ̃ˈmɛ̃na pn
imię żeńskie; Filomena

Fin fʲĩn n
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii finlandês

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Finlândia

Flandria ˈflãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii; Flandres
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii Flandres

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Florença

Florentyna n
imię żeńskie Florentina

Floryda flɔˈrɨda n
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Flórida

Fobos ˈfɔbɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy; Fobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa; Fobos

Fokida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas; Fócida

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Francisco

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
imię żeńskie; Francisca

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu; França

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji francês

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji francesa

Frankfurt pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Menem Francoforte
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Odrą Francoforte

Freja ˈfrɛja pn
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny; Freia

Fryderyk frɨˈdɛrɨk pn
imię męskie; Frederico

Frygia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska; Frígia

Fryzja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii; Frísia

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu; Fuji

G8 acronym
forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję; G8

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie; OGM

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gabão

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
imię męskie; Gabriel

Gaja ˈɡaja pn
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi; Gaia

Gal ɡal n
mieszkaniec starożytnej Galii; gaulês

Galacja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej; Galácia

Galia ˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie Gália

Galicia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii Galiza

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim; Galícia

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan; Galileia
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja; Galilea

Gambia ˈɡãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gâmbia

Gandawa ɡãnˈdava pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Gante

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach; Ganges

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe; Ganimedes
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych; Ganimedes

Gargantua pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu; Gargântua

Garonna ɡaˈrɔ̃nːa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Francji; Garona

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Danzig

Gdynia ˈɡdɨ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Polsce; Gdynia

Geldria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem; Guéldria

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Genebra

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
imię żeńskie; Genoveva

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria; Génova

Georgia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie; Geórgia

Georgia Południowa pn
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy Geórgia do Sul

Germanin n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy; germano

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
imię żeńskie; Gertrudes

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
imię męskie; Gervásio

Getynga pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Göttingen

Ghana ˈɡãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gana

Ghańczyk ˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Ghany ganense ganês

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego Gibraltar

Gilbert ˈɟilbɛrt pn
imię męskie; Gilberto

Gilead pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk; Gileade
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Gileade

Goa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim; Goa

Godfryd ˈɡɔdvrɨt pn
imię męskie; Godofredo

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów; Godzilla

Godzina dla Ziemi n
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca; Hora do Planeta

Golgota pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Gólgota

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach; Grécia

Greczynka ɡrɛˈʧ̑ɨ̃nka n
osoba płci żeńskiej narodowości greckiej, obywatelka Grecji, mieszkanka Grecji grega

Grek ɡrɛk n
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji grego

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Granada

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku; Groenlândia Gronelândia

Grenoble pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Grenoble

Gruzja ˈɡruzʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi; Geórgia

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
imię męskie; Gregório

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Guam

Guernsey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Guernsey

Gujana ɡuˈjãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown; Guiana

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim; Guiana Francesa

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli; Guadalupe

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Guatemala

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guiné
(geografia, geograficzny) region w Afryce Zachodniej; Guiné

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau; Guiné-Bissau

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guiné Equatorial

Górna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium; Alta Baviera

Górna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Alta Carníola

Górny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech; Alta Silésia

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem; Nagorno-Karabakh

Góry Baskijskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie; Montes Bascos

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej; Montanhas Rochosas

Göteborg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat; Gotemburgo

HIV çif acronym
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS; HIV

Habakuk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Habacuque

Hades ˈxadɛs pn
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem; Hades

Haga ˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii; A Haia

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli; Haiti

Halicz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukraine, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem; Galich

Hamburg ˈxãmburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Hamburgo

Hamza pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) podziemny ciek wodny w Brazylii odwadniający Basen Amazonki; Hamza

Hanoi ˈxãnɔj pn
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu; Hanói

Hanower pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica Dolnej Saksonii; Hanôver
(geografia, geograficzny) region w Niemczech; Hanôver

Hawaje xaˈvajɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym; Havai Havaí

Hawana xaˈvãna pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby; Havana

Hawr pn
(geografia, geograficzny) duże miasto portowe w północnej Francji, w Normandii; Le Havre

Hebe ˈxɛbɛ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6; Hebe
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas; Hebe

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem; Hefesto

Hektor ˈxɛktɔr pn
(mitologia grecka) królewicz i najdzielniejszy bohater trojański, syn Priama Heitor
imię męskie; Heitor

Helena xɛˈlɛ̃na pn
(oficjalnie) (urzędowy) polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Elena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa; Elena

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, przedstawiany jako piękny mężczyzna w promienistej aureoli albo koronie z promieni słonecznych, przemierzający dzienne niebo złotym czterokonnym rydwanem, utożsamiany z rzymskim Solem; świadek przysiąg i czynów; źródło światła; syn Hyperiona i Tei; brat Selene i Eos; jedno z bóstw solarnych; jeden z tytanów drugiego pokolenia; Hélio

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii; Helsinque Helsínquia

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
imię męskie Henrique

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Henriqueta

Hera ˈxɛra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103; Hera
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną; Hera

Hermes ˈxɛrmɛs pn
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym; posłaniec bogów i psychopomp; syn Zeusa i Mai; jeden z olimpijczyków; Hermes
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.; Hermes

Herod ˈxɛrɔt pn
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego Herodes

Hestia ˈxɛstʲja pn
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny; Héstia

Hezbollah xɛzˈbɔlːax n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) libańska partia polityczna muzułmańskich szyitów; Hizbollah

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
(literacko) grecki epik; Hesíodo

Hidżaz pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Arabskiego, nad Morzem Czerwonym, z głównymi ośrodkami w Mekce, Medynie i Dżuddzie; Hedjaz

Hieronim çjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Jerônimo Jerónimo

Himalaje ˌçĩmaˈlajɛ n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi; Himalaia Himalaias

Hims pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes; Homs

Hindukusz çĩnˈdukuʃ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz centralnym i wschodnim Afganistanie Hindu Kush

Hiob çjɔp pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna; Jó

Hiszpan ˈçiʃpãn n
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii espanhol

Hiszpania çiʃˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie; Espanha

Hiszpanka çiʃˈpãnka n
kobieta lub dziewczyna narodowości hiszpańskiej, obywatelka Hiszpanii, mieszkanka Hiszpanii espanhola

Hokkaido n
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii; Hokkaido

Holandia xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów; Holanda
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Holanda Países Baixos Neerlândia

Holandia Południowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego; Holanda do Sul

Holandia Północna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-zachodniej Holandii ze stolicą w Haarlem; Holanda do Norte

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii holandês

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii holandesa

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”; Homero
anglosaskie imię męskie pochodzenia greckiego Homero

Honduras xɔ̃nˈduras pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Honduras

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim; Hong Kong

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Horácio

Horeb pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczna biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj; Horebe

Horus ˈxɔrus pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej; Hórus

Hun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę; Huno

Hurghada pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego; Hurghada

Hydra ˈxɨdra pn
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie; Hidra
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Hidra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę; Hidra

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem; Hipnos
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827; Hipnos

Ibiza iˈbʲiza pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica wyspy (1.1) Ibiza
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów; Ibiza

Ida ˈida pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Ida

Ignacy iɡˈnaʦ̑ɨ pn
imię męskie; Inácio

Igor ˈiɡɔr pn
imię męskie; Igor

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis; Indiana

Indie ˈĩndʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Índia

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie; Indonésia

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Indonezji indonésio

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85; Io
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa; Io
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza; Io

Iowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Iowa

Irak ˈirak pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Iraque

Iran ˈirãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Irã Irão

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Iranu iraniano

Irena iˈrɛ̃na pn
imię żeńskie; Iria

Irkuck pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut; Irkutsk

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej irlandês

Irlandia irˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Irlanda
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim i Morzem Irlandzkim; Irlanda

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii; Irlanda do Norte

Irlandka irˈlãntka n
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej irlandês

Irtysz pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu; Irtish

Islamska Republika Afganistanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Afganistanu jako państwa; República Islâmica do Afeganistão

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii República Islâmica da Mauritânia

Islamska Republika Pakistanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa República Islâmica do Paquistão

Islandia isˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy; Islândia

Itaka iˈtaka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu; Ítaca

Iwanowo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy; Ivanovo

Izaak iˈzaːk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Isaque
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Isaque

Izajasz iˈzajaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Isaías
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Isaías

Izrael izˈraɛl pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów; Israel
(historia, historyczny, historycznie) naród żydowski Israel
hebrajskie imię męskie; Israel

Izydor iˈzɨdɔr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Isidoro

Iżewsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położone nad rzeką Iż, dopływem Kamy; Izhevsk

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
imię męskie; Jacinto

Jahwe ˈjaxfɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga; Javé

Jakub ˈjakup pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Jacó Jacob
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Tiago Diogo Jacó Jaime Iago

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji; Yakutsk

Jamajka jãˈmajka pn
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1) Jamaica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim; Jamaica

Jan jãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; João

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii; Jan Mayen

Jangcy pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji; Yangtzé

Jankes n
(pogardliwie) albo (żartobliwie) Amerykanin ianque

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Japão

Japonka jaˈpɔ̃nka n
kobieta lub dziewczyna narodowości japońskiej, obywatelka, mieszkanka Japonii japonesa

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii japonês

Java n
(informatyka, informatyczny) popularny, obiektowy język programowania; Java

Jawa ˈjava pn
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji); Java

Jawajczyk n
mieszkaniec Jawy javanês

Jawajka n
mieszkanka Jawy javanesa

Jałta ˈjawta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego; Ialta

Jaś jäɕ pn
(zdrobniale) Jan Joãozinho

Jehowa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy. Jeová

Jekaterynburg pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego; Ecaterimburgo

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie; Iémen Iêmen

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; Ienissei

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jeremias

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów; Jerusalém

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej; Jericó

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
imię męskie; Jorge

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie; Mar de Aral

Jezioro Bodeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii; lago de Constança

Jezioro Genewskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa; Lago Léman

Jezus ˈjɛzus n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa; Jesus

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego; Jesus Cristo

Joachim jɔˈaçĩm pn
imię męskie; Joaquim

Joanna jɔˈãnːa pn
imię żeńskie; Joana

Joel ˈjɔɛl pn
(biblijny) Księga Joela; Joel
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Joel

Jolanta jɔˈlãnta pn
polskie imię żeńskie; Iolanda

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jonas

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Jonathan

Jonia n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności kraina położona w centralnej części wybrzeża Azji Mniejszej, między rzekami Hermos a Meander; Iónia

Jordan ˈjɔrdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie; Jordão Rio Jordão

Jordania jɔrˈdãɲa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie; Jordânia

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego; Júpiter
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie; Júpiter

Jozafat pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Josafat Josafá

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
rzadkie imię męskie pochodzenia semickiego; Josué

Juda ˈjuda pn
imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Judá
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie; Judá
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy; Judá

Judasz pn
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota; Judas

Judea juˈdɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska; Judéia

Judyta juˈdɨta pn
imię żeńskie; Judite

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim; Jugoslávia Iugoslávia

Jukon ˈjukɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Yukon

Julia ˈjulʲja pn
imię żeńskie; Julia

Justyn pn
imię męskie; Justino

Justyna juˈstɨ̃na pn
imię żeńskie; Justina

Jutlandia pn
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga; Jutlândia

Józef ˈjuzɛf pn
imię męskie; José

Kaaba pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamska świątynia i sanktuarium w Mekce; Kaaba

Kabul ˈkabul pn
(geografia, geograficzny) stolica Afganistanu; Cabul

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii Cabília

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
bohater filmów animowanych; Pato Donald

Kadyks ˈkadɨks pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Cádis

Kafarnaum pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim; Cafarnaum

Kain pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Caim

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu; Cairo

Kajmany kajˈmãnɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej; Ilhas Cayman

Kali pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini Kali

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; Califórnia

Kalkuta kalˈkuta pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach; Calcutá

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh; Camboja

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży cambojano

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji; Kamchatka

Kamerun kãˈmɛrũn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Camarões

Kamila kãˈmʲila pn
imię żeńskie; Camila

Kampania kãmˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech; Campânia

Kanaan pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu; Canaã
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego; Canaã
(biblijny) imię biblijne Canaã

Kanada kãˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej; Canadá

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Kanady canadense

Kanał Panamski ˈkãnaw pãˈnãmsʲci n
(geografia, geograficzny) sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym; Canal do Panamá

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym; Canal de Suez

Kandahar pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand; Kandahar

Kantabria n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej Cantábria

Kapadocja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii; Capadócia

Kapsztad ˈkapʃtat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Republice Południowej Afryki; Cidade do Cabo

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi n
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju; Carachi

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk; Caribe

Karelia kaˈrɛlʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii; Carélia

Karol ˈkarɔl pn
imię męskie; Carlos

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Carolina

Karpaty karˈpatɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie; Cárpatos

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy cartaginês

Karyntia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii Caríntia

Kastylia n
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii; Castela

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim Caxemira

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii; Catalunha

Katania pn
(geografia, geograficzny) miasto i port we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Katania, u podnóża Etny; Catânia

Katar ˈkatar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego; Catar

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
imię żeńskie; Catarina Cátia Kátia

Katmandu katˈmãndu pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu Katmandu

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica województwa śląskiego; Katowice

Kaukaz ˈkawkas pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji; Cáucaso
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji; Cáucaso

Kazach ˈkazax n
obywatel Kazachstanu cazaque

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie; Cazaquistão

Kazań ˈkazãɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu; Cazã

Kemerowo pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji; Kemerovo

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Quénia Quênia Quénia

Kercz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską; Kerch

Kijów ˈcijuf pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy; Kiev

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią; Kilimanjaro

Kioto pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna stolica Japonii; Kioto

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Quirguizistão Quirguistão

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Kiribati

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii; Chişinău

Klaudia ˈklawdʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Cláudia

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
imię męskie; Cláudio

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris Clio
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Clio

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Colônia Colónia

Kolorado pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Colorado

Kolumb ˈkɔlũmp pn
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba Colombo

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Colômbia

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Colúmbia Britânica

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej; Comissão Europeia

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Comores

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei; Conacri

Konfucjusz pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof; Confúcio

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Congo
(geografia, geograficzny) rzeka w Afryce; Congo

Konstancja kɔ̃w̃ˈstãnʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Constança

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu; Constantinopla

Kooperacyjna Republika Gujany pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany República Cooperativa da Guiana

Kopciuszek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni; Cinderela

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Danii; Copenhaga

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
nazwisko męskie Copérnico

Koran ˈkɔrãn pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu; Corão Alcorão

Kordoba kɔrˈdɔba n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja; Córdova

Korea kɔˈrɛa pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański; Coreia
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa Coreia

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Coreia do Sul

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Coreia do Norte

Korneliusz kɔrˈnɛlʲjuʃ pn
imię męskie, Cornélio

Korsyka kɔrˈsɨka pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji; Córsega

Korynt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez; Corinto

Kos kɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez; Cós

Kosma ˈkɔsma pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Cosme

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie; Kosovo

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Costa Rica

Kowno pn
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii; Kaunas

Kozak ˈkɔzak n
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji; Cossaco

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia; Capricórnio
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Capricórnio

Kołyma pn
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji; Kolima

Kraków ˈkrakuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski; Cracóvia

Krasnodar pn
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego; Krasnodar

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego; Krasnoyarsk

Kreta ˈkrɛta pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym; Creta

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Krety cretense

Kronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów; Cronos

Krym krɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Ukrainy, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; Crimeia

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Crispim

Krystian ˈkrɨstʲjãn pn
imię męskie; Cristiano

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Cristina

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
imię męskie; Cristóvão

Królestwo Bahrajnu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahrajnu jako państwa; Reino do Bahrein

Królestwo Belgii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii Reino da Bélgica

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan Reino do Butão

Królestwo Szwecji kruˈlɛstfɔ ˈʃfɛʦ̑ʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie północnej Reino da Suécia

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
imię męskie; Xavier

Kserkses pn
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców Xerxes

Księstwo Andory pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa Principado de Andorra

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie; Lua

Kuba ˈkuba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach; Cuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach; Cuba

Kubań pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia; Cuban

Kubańczyk kuˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Kuby cubano

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a; Ursinho Pooh

Kujawy kuˈjavɨ n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce; Cujávia

Kurdystan pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów; Curdistão

Kurlandia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem; Curlândia

Kursk pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku; Kursk

Kurytyba pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana; Curitiba

Kusz kuʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama; Cush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt; Cuche

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Kuwait
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1); Kuwait

LGBT acronym
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość; LGBT

Lacedemończyk ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk pn
mieszkaniec Lacedemonu – Sparty lacedemónio

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie; Lácio

Lakonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią Lacónia

Laos ˈlaɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Laos

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji; Lapónia

Las Bregencki pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi; Pré-Alpes de Bregenz

Las Vegas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark; Las Vegas

Latakia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Lataquia

Lateran pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie; Latrão

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami; Costa Azul Riviera Francesa

Lecco pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Lombardia; Lecco

Lejda pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego; Leida

Lena ˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Lena

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991 Leningrado

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
imię męskie; Leonardo

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Leopoldo

Lesbos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1); Lesbos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Lesbos

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Lesoto

Lew lɛf pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia; Leão Leo
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Leão Leo

Lewant ˈlɛvãnt pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska); Levante

Lewi pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów; Levi

Lhasa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego; Lassa Lhasa

Liban ˈlʲibãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji; Líbano

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Libanu libanês

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Libéria

Libia ˈlʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Líbia

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Libii líbio

Libijka lʲiˈbʲijka n
obywatelka Libii líbia

Licja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina znajdująca się w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, między Karią a Pamfilią; Lícia

Lidia ˈlʲidʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo w zachodniej Azji Mniejszej; Lídia
imię żeńskie; Lídia

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią; Liechtenstein Listenstaine

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech; Ligúria

Lille pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Lille

Linux n
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze; Linux

Lipieck pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż; Lipetsk

Lipsk lʲipsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii; Leipzig

Lisek ˈlʲisɛk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Raposa

Litwa ˈlʲitfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lituânia

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii; Lisboa

Loara lɔˈara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament położony w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Loire
(geografia, geograficzny) najdłuższa rzeka Francji, uchodząca do Oceanu Atlantyckiego; Loire

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie; Lombardia

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii; Londres

Longyearbyen pn
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu, Longyearbyen

Los Angeles pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia; Los Angeles

Lotaryngia ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w północno-wschodniej Francji; Lorena

Lourdes pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i ośrodek kultu religijnego we Francji; Lourdes

Lublana luˈblãna pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Słowenii; Liubliana

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Lúcio

Ludowa Republika Bangladeszu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bangladeszu jako państwa; República Popular do Bangladesh

Ludwik ˈludvʲik pn
imię męskie; Luís

Luizjana pn
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki; Louisiana Luisiana

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Luxemburgo

Luzon pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części; Luzon

Lyon pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji nad Rodanem i Saoną; Lião

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej; AIEA

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku; MP3

Maastricht n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Holandii; Maastricht

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Macedónia Macedônia

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii; macedónio macedônio

Macerata pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Macerata

Machabeusz n
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza; Macabeu

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu; Makhachkala

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j n
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Mathias

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Madagáscar

Madera maˈdɛra pn
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka; Madeira

Madryt ˈmadrɨt pn
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii; Madrid Madri

Magdeburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt; Magdeburgo

Maghreb n
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem; Magrebe Magreb

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu; Maomé

Maj maj n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia środkowoamerykańskiego Maya; maia

Majotta maˈjɔtːa n
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim; Mayotte

Makau ˈmakaw pn
(geografia, geograficzny) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej; Macau

Maksymilian ˌmaksɨ̃ˈmʲilʲjãn pn
imię męskie; Maximiliano

Malachiasz pn
(biblijny) imię męskie; Malaquias

Malawi maˈlavʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Malawi

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim; Maldivas

Malezja maˈlɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Malásia

Mali ˈmalʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako; Mali

Malmö pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund; Malmo

Malta ˈmalta pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Malta

Manchester pn
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy; Manchester

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin; Manchúria

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Manitoba

Mantua pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua; Mântua

Maraton pn
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e. Maratona

Marcela pn
imię żeńskie Marcela

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
imię męskie; Martim Martinho

Marek ˈmarɛk pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Marcos

Maria ˈmarʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Maria

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii; Marianas Setentrionais

Mariusz ˈmarʲjuʃ pn
imię męskie; Marius

Maroko maˈrɔkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej; Marrocos

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka; Marrakech

Mars mars pn
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii; Marte
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Marte

Marsylia marˈsɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji; Marselha

Marta ˈmarta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia aramejskiego; Marta

Martynika ˌmartɨ̃ˈɲika pn
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych w Małych Antylach Martinica

Maskat ˈmaskat pn
(geografia, geograficzny) stolica Omanu; Mascate

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Mateus

Matylda maˈtɨlda pn
imię żeńskie; Matilda

Maur mawr n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów; mouro

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut; Mauritânia

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Maurícia

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
imię męskie; Maurício

Mazowsze maˈzɔfʃɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Mazóvia

Mazury pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce; Masúria

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem; Ursa Menor

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Margarida

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Leo Minor

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Canis Minor

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii; Milão

Meklemburgia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz; Mecklemburgo

Meklemburgia-Pomorze Przednie pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, położony w ich północno-wschodniej części, obejmuje historyczną Meklemburgię i Pomorze Przednie; Mecklemburgo-Pomerânia Ocidental

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji; Mekong

Meksyk ˈmɛksɨk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; México
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1); Cidade do México México

Meksykańskie Stany Zjednoczone pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Meksyku jako państwa Estados Unidos Mexicanos

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii; Melanésia

Melbourne pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria; Melbourne

Melchizedek pn
(biblijny) biblijne imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Melquisedeque

Men mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech; Meno

Merkury mɛrˈkurɨ pn
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem; Mercúrio
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem; Mercúrio

Mesjasz pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa) Messias

Mesyna pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską; Messina

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu; Mesopotâmia

Miami pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie; Miami

Michał ˈmʲixaw pn
imię męskie; Miguel

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
imię męskie; Nicolau

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2); Micronésia
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym; Micronésia

Miluza pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Francji, w Alzacji; Mulhouse

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną; Minerva

Minorka pn
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów; Minorca

Mirela mʲiˈrɛla pn
polskie imię żeńskie pochodzenia francuskiego; Mirela

Missouri pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych; Missouri
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi; Missouri

Mińsk mʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi; Minsk

Mnemosyne pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 57; Mnemosine
(mitologia grecka) bogini i uosobienie pamięci, matka muz, jedna z tytanid; Mnemosine

Modena mɔˈdɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Módena

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
(geografia, geograficzny) stolica Somalii; Mogadishu

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem Mainz Mogúncia

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego; Moisés
imię męskie; Moisés

Moluki pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji; Ilhas Molucas Molucas
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1); Molucas

Monachium mɔ̃ˈnaçjũm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii; Munique

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym; Mónaco

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Mongólia

Monika mɔ̃ˈɲika pn
imię żeńskie; Mônica

Montana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena; Montana
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii Montana

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec; Montreal

Montserrat pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli; Monserrate

Morawy mɔˈravɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach, w dorzeczu Morawy i górnej Odry; Morávia

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach; Morfeu

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego; mar Adriático Mar Adriático

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego; mar Arábico mar da Arábia mar Árabe

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji; Mar de Azov

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym; mar de Barents Mar de Barents

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze, położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie; Mar Báltico

Morze Beringa pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię; Mar de Bering

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji; Mar Branco

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy; Mar Negro

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim; Mar Vermelho

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego; Mar Egeu

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią; Mar da Irlanda

Morze Japońskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją; Mar do Japão

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego; Mar Jônico

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego; Mar do Caribe

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie; mar Cáspio

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii; Mar Morto

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈçĩj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego; Mar da China Meridional

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego; mar do Norte Mar do Norte

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim; Mar Tirreno

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego; Mar Mediterrâneo

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim; mar Amarelo Mar Amarelo

Moskwa ˈmɔskfa pn
(geografia, geograficzny) stolica Rosji; Moscovo Moscou

Mostar ˈmɔstar pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu: Mostar

Mount Everest pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach; Monte Everest

Mowgli pn
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”; Mogli

Moza ˈmɔza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Mosa

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Moçambique

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie; Moldávia

Muntenia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii; Munténia

Murcja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii Múrcia

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego; Murmansk

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu; Micenas

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya Rato Mickey Mickey Mouse

NATO ˈnatɔ acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego; OTAN

NLPZ acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny; AINE

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna RDA

Nabatea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków Nabateia

Nablus ˈnablus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Nablus

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Mołdawii; Transnístria

Nadia ˈnadʲja pn
imię żeńskie pochodzenia rosyjskiego; Nádia

Nadrenia Północna-Westfalia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części; Renânia do Norte-Vestfália Renânia do Norte-Westfália

Nahum pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie; Naum

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Kenii; Nairobi

Nalczyk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej; Nalchik

Namibia nãˈmʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Namíbia

Namur pn
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1); Namur
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii; Namur

Nancy pn
(geografia, geograficzny) miasto nad rzeką Meurthe we wschodniej Francji Nancy

Nankin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, port nad dolną Jangcy, dawna stolica; Nanquim

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Napoleão

Narbona pn
(geografia, geograficzny) miejscowość we Francji, w regionie Oksytania, w departamencie Aude; Narbona

Natalia naˈtalʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Natália

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1); Nauru

Nawakszut naˈvakʃut pn
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii; Nouakchott

Nazaret naˈzarɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu; Nazaré

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Czadu; Jamena

Neapol nɛˈapɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech; Nápoles

Nebraska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha Nebrasca

Negew pn
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela; Negev

Nehemiasz pn
(biblijny) imię męskie Neemias

Nepal ˈnɛpal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Nepal

Neptun ˈnɛptũn pn
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji; Neptuno Netuno
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Neptuno Netuno

Niagara ɲaˈɡara pn
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych; rio Niágara

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym; Nice

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień; Domingo de Ramos

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Alemanha

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
człowiek narodowości niemieckiej alemão

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie; República Democrática Alemã

Niemka ˈɲɛ̃mka n
kobieta lub dziewczyna narodowości niemieckiej, obywatelka Niemiec alemã

Niepokalane Poczęcie pn
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854; imaculada conceição

Niger ˈɲiɡɛr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niamey; Níger

Nigerczyk ɲiˈɡɛrʧ̑ɨk n
obywatel Nigru nigerense

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży; Nigéria

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Nicarágua

Nil ɲil pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu; Nilo

Nina ˈɲĩna pn
imię żeńskie; Nina

Niniwa pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne; Nínive

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi; Niue
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii Niue

Nix ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona Nix

Niżny Nowogród pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego; Níjni Novgorod

Noe ˈnɔɛ pn
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu; Noé
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Noé

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia starogermańskiego; Norbert

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; ilha Norfolk

Normandia nɔrˈmãndʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Francji; Normandia

Norweg ˈnɔrvɛk n
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii norueguês

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Noruega

Norweżka nɔrˈvɛʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości norweskiej lub obywatelka Norwegii norueguesa

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Nuremberga

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador; Terra Nova

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii; Nova Guiné

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francja ze stolicą w Numei, położone w Oceanii; Nova Caledónia

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Nova Escócia

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Nova Zelândia

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Indii; Nova Deli

Nowokuźnieck pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem; Novokuznetsk

Noworosyjsk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym; Novorossisk

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem; Novosibirsk

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Nova Brunswick

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Stanów Zjednoczonych; Nova Iorque
stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych; Nova Iorque

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych; Novo México

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Nova Orleães

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim Ano-Novo ano-novo

Nowy Sad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii; Novi Sad

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła; Novo Testamento

Nubia ˈnubʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie; Núbia

Numidia nũˈmʲidʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji; Numídia

Nunavut pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Nunavut

Nyks nɨks pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy; Nix

OB acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego); VHS VS

OIOM acronym
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej UCI UTI

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych ONU

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi; Oceano Ártico

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką; Atlântico

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi; Oceano Índico

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi; Oceano Pacífico oceano Pacífico

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent; Oceania

Odessa pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym; Odessa

Odra ˈɔdra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech; Oder

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
(literacko) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi; Odisseia

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ofélia
(astronomia, astronomiczny) księżyc Urana; Ofélia

Ohio n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1); Ohio

Ohio pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus; Ohio

Okawango pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-zachodniej Afryce; Cubango

Oklahoma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju; Oklahoma

Oksford ˈɔksfɔrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire; Oxford

Oksytania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego; Occitânia

Oktawia pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Octávia Otávia

Olaf ˈɔlaf pn
imię męskie; Olavo

Olga ˈɔlɡa pn
imię żeńskie; Olga

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas; Olimpo

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim; Olímpia

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
imię żeńskie; Olívia

Oman ˈɔ̃mãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie; Omã

Omsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza; Omsk

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; Oregon

Orenburg pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji; Oremburgo

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka; Organização das Nações Unidas

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej; Organização do Tratado do Atlântico Norte

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1); Orion
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Orion

Orlean pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą; Orleães

Orzeł ˈɔʒɛw pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Águia

Osaka ɔˈsaka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki; Osaca Osaka

Osetia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków; Ossétia

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość; Ossétia do Sul

Oslo ˈɔslɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii; Oslo

Ostatnia Wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej, wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Última Ceia

Ostia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie miasto portowe u ujścia Tybru; Óstia

Ostrzyhom pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem; Esztergom

Ottawa ɔtˈːava pn
(geografia, geograficzny) stolica Kanady; Ottawa

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji; Auvergne

Ozeasz pn
(biblijny) Księga Ozeasza; Oseias
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Oseias

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych; Osíris

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Altar

PNA acronym
= pocztowy numer adresowy CEP

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc; DPOC

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
= (chemia, chemiczny) polipropylen; PP

PTFE acronym
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen PTFE

Pad pat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech; Pó

Padwa ˈpadva pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech; Pádua

Pakistan paˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Paquistão

Palau ˈpalaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii; Palau

Palermo paˈlɛrmɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Sycylia; Palermo

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; Palestina

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Palestyny palestino

Palma de Mallorca pn
(geografia, geograficzny) główne miasto Majorki, stolica Balearów; Palma de Maiorca

Palmyra pn
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej; Palmira

Pamir pn
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Centralnej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne; Pamir
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie; Pamir

Pan pãn pn
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami; Pã
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie Senhor

Panama pãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Panamá

Pandora n
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość; Pandora

Panna ˈpãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września; Virgem Virgo
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną; Virgem Virgo

Panonia pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; Panónia Panônia

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby; Papua-Nova Guiné

Paragwaj paˈraɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Paraguai

Parys ˈparɨs pn
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny; Páris
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317; Páris

Paryż ˈparɨʃ pn
(geografia, geograficzny) stolica Francji; Paris

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji; cinturão de Kuiper

Pasawa pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w południowo-wschodnich Niemczech, w Bawarii, bezpośrednio przy granicy z Austrią; Passau

Pascha ˈpasxa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni; Pessach

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej; Patagónia

Paw paf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pavão

Paweł ˈpavɛw pn
imię męskie; Paulo

Państwo Izrael pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Izraela jako państwa Estado de Israel

Państwo Środka n
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny Reino do Meio Reino Médio

Pegaz ˈpɛɡas pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu; Pégaso
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego; Pégaso

Pekin ˈpɛcĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Chin; Pequim

Pelagiusz pɛˈlaɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Pelágio

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim; Peloponeso

Pendżab pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji; Panjab
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie; Panjab
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach; Panjab

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
(geografia, geograficzny) stan w USA; Pensilvânia

Perm pɛrm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego; Perm

Pers pɛrs n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu) persa

Persefona pn
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych; Perséfone

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1); Perseu
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Perseu

Persja ˈpɛrsʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu; Pérsia

Peru ˈpɛru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Peru

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską; Petersburgo

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie; Piemonte

Pietropawłowsk Kamczacki ˌpʲjɛtrɔˈpavwɔfsk ːãmˈʧ̑aʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego; Petropavlovsk

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii; Petrozavodsk

Pikardia pʲiˈkardʲja pn
(geografia, geograficzny) region północnej Francji; Picardia

Piotr pʲjɔtr̥ pn
imię męskie; Pedro

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie; Pireneus

Pireus ˈpʲirɛws pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Pireu

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof; Pitágoras

Pittsburgh pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w USA, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny; Pittsburgh

Piza pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza; Pisa

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) w starożytności kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie południowo-zachodniej Turcji Pisídia

Platon ˈplatɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof; Platão

Plejady plɛˈjadɨ pn
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; Plêiades

Pliniusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Plínio

Pluton ˈplutɔ̃n pn
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem; Plutão
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego; Plutão

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia; Potsdam

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry; Podgorica

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Podláquia

Polak ˈpɔlak n
obywatel Polski polonês
osoba narodowości polskiej lub poczuwająca się do niej polonês

Pole Marsowe pn
(geografia, geograficzny) miejsce w starożytnym Rzymie, pierwotnie niezabudowane i poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu, poświęcone Marsowi, wykorzystywane do zebrań publicznych; Campo de Marte

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) część Oceanii; Polinésia

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Polinésia Francesa

Polska ˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie; Polónia Polônia

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim; Pomerânia

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów; Antlia

Pompeje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna polis, późniejsze miasto i współczesne muzeum na jego ruinach, u stóp Wezuwiusza, we włoskiej Kampanii; Pompeia

Pont pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska; Ponto

Port of Spain pn
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago Port of Spain

Port-au-Prince pn
(geografia, geograficzny) stolica Haiti; Porto Príncipe

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich; Porto Rico

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii português

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego; Portugal

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem; Poseidon

Poznań ˈpɔznãɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski; Poznań

Praga ˈpraɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech; Praga

Praia pn
stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praia

Prometeusz pn
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna; Prometeu
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień; Prometeu

Prowansja prɔˈvãw̃sʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji; Provença

Prusy ˈprusɨ n
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej Prússia

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA; Cabo da Boa Esperança

Psków pskuf pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus; Pskov

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Canes Venatici

Ptah ptax pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca; Ptah

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba; Ave do Paraíso

Pusan ˈpusãn pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej; Busan

Puszkin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga; Pushkin

Putrajaya pn
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji Putrajaya

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego; Itália

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską; Península Arábica

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy; Península Balcânica Balcãs Bálcãs

Półwysep Krymski pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym península da Criméia

Quebec n
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Quebec

Québec n
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec Quebec

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
= Republika Federalna Niemiec RFA

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
(biochemia, biochemiczny) kwas rybonukleinowy; ARN

Ra ra ɛr‿ˈa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroegipski bóg słońca; Ré

Rabat ˈrabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Maroka; Rabat

Rachela raˈxɛla pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Raquel

Rafał ˈrafaw pn
imię męskie; Rafael

Rak rak pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca; Câncer
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą; Câncer

Ramzes pn
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów; Ramsés

Ratyzbona pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, leżące nad Dunajem; Ratisbona

Rawenna pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech; Ravena

Region Autonomiczny Azorów pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azorów jednostki administracyjnej Portugalii; Região Autónoma dos Açores

Region Autonomiczny Madery pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa jako jednostki administracyjnej Portugalii; Região Autónoma da Madeira

Ren rɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem; Reno

Renata rɛ̃ˈnata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Renata

Rennes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania; Rennes

Republika Albanii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa; República da Albânia

Republika Angoli pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Angoli República de Angola

Republika Argentyńska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Argentyny República Argentina

Republika Armenii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Armenii jako państwa; República da Arménia

Republika Azerbejdżanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Azerbejdżanu jako państwa; República do Azerbaijão

Republika Beninu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Beninu República do Benim

Republika Bułgarii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii; República da Bulgária

Republika Cypryjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Cypru jako państwa; República de Chipre

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo) República Tcheca República Checa

Republika Estońska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii; República da Estónia

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn; República Federal da Alemanha

Republika Francuska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa; República Francesa

Republika Gwinei Bissau pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gwinei Bissau República da Guiné-Bissau

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej; República da Coreia

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii República da Macedónia

Republika Mozambiku pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mozambiku República de Moçambique

Republika Peru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Peru jako państwa República do Peru

Republika Portugalska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa; República Portuguesa

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami; República Eslovaca

Republika Włoska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch República Italiana

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Cabo Verde

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w centralnej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi; República Centro-Africana

Riazań pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego; Riazan

Rijad ˈrʲijat pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej; Riad

Robert ˈrɔbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Roberto

Roberta rɔˈbɛrta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Roberta

Rodan ˈrɔdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji; Ródano

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia brytyjska w południowej Afryce, obecnie Zimbabwe; Rodésia

Rodopy pn
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny; Ródope

Rodos ˈrɔdɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Rodes

Roger n
imię męskie Rogério

Roksana rɔˈksãna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia perskiego; Rosana

Roland ˈrɔlãnt pn
polskie imię męskie pochodzenia starofrancuskiego; Rolando Roldão

Roman ˈrɔ̃mãn pn
imię męskie; Romano

Romeo pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira Romeu

Rosja ˈrɔsʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie; Rússia

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji; russo

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
obywatelka Rosji russa

Rostock pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech; Rostock

Rostów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim; Rostov

Rufus ˈrufus pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Rufo

Rumun ˈrũmũn n
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii romeno

Rumunia rũˈmũɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie; Roménia

Rwanda ˈrvãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali; Ruanda

Ryby ˈrɨbɨ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca; Peixes Pisces
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią; Peixes Pisces

Ryga ˈrɨɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy; Riga

Ryszard ˈrɨʃart pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Ricardo

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
oficjalna nazwa państwa polskiego; República da Polónia

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej; rio São Lourenço

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Escultor

Rzym ʒɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch; Roma
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie; Roma
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego Roma

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego romano

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego Corno de África

Róża ˈruʒa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Rosa

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
(telekomunikacja) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego SMS

Saara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej części Niemiec; Saarland Sarre

Safakis saˈfacis pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji Sfax

Sahara saˈxara pn
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce; Saara

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo; Saara Ocidental

Saint Kitts i Nevis pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej; São Cristóvão e Névis

Saint Lucia pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie; Santa Lúcia
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych; Santa Lúcia

Saint Vincent i Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; São Vicente e Granadinas

Sajgon pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh); Saigon

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w Niemczech; Saxónia

Saksonia-Anhalt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu; Alta-Saxônia

Salechard pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem; Salekhard

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości; Salomão
imię męskie pochodzenia semickiego; Salomão Salomaõ Solomão

Salwador salˈvadɔr pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; El Salvador Salvador

Salzburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2); Salzburgo

Samarkanda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie; Samarcanda

Samoa sãˈmɔa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia; Samoa

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; Samoa Americana

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Samuel

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; São Marinho San Marino

Sana ˈsãna pn
(geografia, geograficzny) stolica Jemenu; Sana

Sandżak pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry; Sanjak

Santo Domingo ˈsãntɔ dɔ̃ˈmʲĩŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Dominikany; Santo Domingo

Saqaliba pn
(historia, historyczny, historycznie) od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim; Saqaliba
(historia, historyczny, historycznie) od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary Saqaliba

Sara ˈsara pn
imię żeńskie; Sara

Saragossa ˌsaraˈɡɔsːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Hiszpanii; Saragoça

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny; Saraievo

Sarańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii; Saransk

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym; Sardenha

Saturn ˈsaturn pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops; Saturno
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Saturno
seria amerykańskich rakiet nośnych; Saturno

Sawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju; Sava

Sebastian sɛˈbastʲjãn pn
imię męskie; Sebastião

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Sextans

Sekwana sɛˈkfãna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż; Sena

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze; Senegal

Septuaginta pn
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine; Septuaginta

Serbia ˈsɛrbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry; Sérvia

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie; Sérvia e Montenegro

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
imię męskie; Sérgio

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim; Seicheles
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim; Seicheles

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej; Seul

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji; Sevilha

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Estados Federados da Micronésia

Sfinks n
(mitologia, mitologiczny) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami; Esfinge

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown; Serra Leoa

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji; Singapura Cingapura

Singapurczyk ˌsʲĩŋɡaˈpurʧ̑ɨk n
obywatel Singapuru singapuriano

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
mieszkaniec Skandynawii escandinavo

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję; Escandinávia

Skandynawka ˌskãndɨ̃ˈnafka n
mieszkanka Skandynawii escandinava

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada; Escorpião
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem; Escorpião

Slawonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy; Eslavónia

Smok smɔk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Dragão

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem; Esmolensco

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym; Sochi

Sofia ˈsɔfʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii; Sófia

Sogdiana pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany; Sogdiana

Sokrates sɔˈkratɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof; Sócrates

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.; Sólon

Solura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w środkowej Szwajcarii; Soleura
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Szwajcarii, w kantonie Solura (1.2), nad rzeką Aare; Soleura

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu; Somália

Sparta ˈsparta pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji; Esparta
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie Esparta

Spira pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, położone nad Renem w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat; Speyer

Srem pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację Sírmia

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki; Kotte

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon; Sri Lanka

Stambuł ˈstãmbuw pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach; Istambul

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; Estados Unidos Estados Unidos da América

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; Estados Unidos da América

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą; Antigo Testamento

Stawropol pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego; Stavropol

Stefan ˈstɛfãn pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Estevão Estévan

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu; Stepanakert

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
siedziba papieża, Watykan Santa Sé

Strasburg pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji; Estrasburgo

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim; Faixa de Gaza

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia; Sagitário
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Sagitário

Stuttgart pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia; Estugarda

Styria pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię; Estíria

Styryjczyk stɨˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Styrii estírio

Suazi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Suazilândia

Sudan ˈsudãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sudão

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sudão do Sul

Sudety suˈdɛtɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską; Sudetos

Suez ˈsu<sup>w</sup>ɛs pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Egipcie; Suez

Sumatra sũˈmatra pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich; Samatra

Surinam suˈrʲĩnãm pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo; Suriname

Svalbard ˈsfalbart pn
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii; Svalbard

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji; Sibéria

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech; Sicília

Sydney pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii; Sydney

Sydon ˈsɨdɔ̃n n
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Sidom

Syjam ˈsɨjãm pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii Sião

Syjon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy Sião
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy; Sião

Sykstus ˈsɨkstus pn
imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Sisto

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
imię męskie; Silvestre

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
imię żeńskie; Sílvia

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krym; Simferopol

Syrakuzy pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, we wschodniej Sycylii; Siracusa

Syria ˈsɨrʲja pn
(geografia, geograficzny) kraj w Azji; Síria

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa; Sírio

Syzyf pn
(mitologia grecka) król Koryntu, który próbując oszukać śmierć sprzeciwił się woli bogów, za co został skazany na wieczną i bezużyteczną pracę - wtaczanie głazu na szczyt góry, który to głaz zawsze wymykał mu się z rąk, tuż przed osiągnięciem wierzchołka; Sísifo

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji; Champagne

Szanghaj pn
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy; Xangai

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego; Estetino

Szechina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga; Shekhinah

Szekspir pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) spolszczone nazwisko angielskiego dramaturga Williama Shakespeare'a; Shakespeare

Sziraz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji; Xiraz

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo; Escócia

Szkodra pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii; Escodra

Szkot ʃkɔt n
mieszkaniec Szkocji escocês

Szkotka ˈʃkɔtka n
mieszkanka Szkocji escocêsa

Szlezwik-Holsztyn pn
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii; Schleswig-Holstein

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji; Estocolmo

Szwab ʃfap n
mieszkaniec Szwabii; suábio

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Suíça

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego; Suécia

Szwed ʃfɛt n
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji sueco

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
imię męskie Simão

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej; Eslováquia

Słowak ˈswɔvak n
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji; eslovaco

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie; Eslovénia Eslovênia

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii esloveno

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy; eslavo

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; najjaśniejszy obiekt na niebie; Sol

T-shirt t‿ʃʲirt n
(krawiectwo) koszulka z krótkim rękawem camiseta

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Tadeu

Tadź Mahal pn
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal; Taj Mahal

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Tadjiquistão Tajiquistão

Tag tak pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim; Tejo

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Tailândia

Tajlandka tajˈlãntka n
obywatelka Tajlandii tailandesa

Tajpej ˈtajpɛj pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu; Taipé

Tajwan ˈtajvãn n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję; Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym; Taiwan

Talia ˈtalʲja pn
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Tália

Tallinn ˈtallʲĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Estonii; Tallinn

Tambow pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną; Tambov

Tamiza tãˈmʲiza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii; Tâmisa

Tanatos tãˈnatɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors; Tânato

Tanganika pn
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga; Lago Tanganica
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego; Lago Tanganica
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego; Lago Tanganica

Tantal ˈtãntal pn
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii; Tântalo

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma; Tanzânia

Tarent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech; Tarento

Tartus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Tartus

Tasmania tasˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii; Tasmânia

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Uzbekistanu; Tashkent

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji; Tbilisi

Teby pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem; Tebas
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w Beocji; Tebas

Teheran tɛˈxɛrãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Iranu; Teerão

Teksas ˈtɛksas pn
(geografia, geograficzny) stan USA; Texas

Teksańczyk n
mieszkaniec Teksasu texano

Teneryfa pn
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich; Tenerife

Teodor tɛˈɔdɔr pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Teodoro

Teodoryk pn
rzadkie polskie imię męskie; Teodorico

Teofil tɛˈɔfʲil pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Teófilo

Teresa tɛˈrɛsa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Teresa

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji; Termópilas

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Terpsícore

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Territórios do Noroeste

Tesalia tɛˈsalʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji; Tessália

Tetyda tɛˈtɨda pn
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid; Tétis
(geologia, geologiczny) praocean rozdzielający Europę i Afrykę; Tétis
(mitologia grecka) bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza; córka Uranosa i Gai; żona Okeanosa i matka okeanid; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Temidy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid; Tétis

Timor ˈtʲĩmɔr pn
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji; Timor

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Timor Leste Timor-Leste

Tiumeń pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą; Tiumen

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
imię męskie; Tobias

Togliatti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą; Togliatti

Togo ˈtɔɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé; Togo

Tokio ˈtɔcɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Japonii; Tóquio

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
imię męskie; Tomé Tomás

Tomsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom; Tomsk

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii; Tonga

Tora ˈtɔra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg; Torá

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario Toronto

Toskania tɔˈskãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech; Toscana

Tracja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina położona między dolnym Dunajem, Morzem Czarnym, Morzem Egejskim i rzeką Strymon, obecnie podzielona między Grecję, Turcję i Bułgarię; Trácia

Trajan pn
historyczne, łacińskie imię męskie Trajano

Trewir pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą; Tréveris

Triest pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska i prowincji Triest; Trieste

Troja ˈtrɔja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej; Troia

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej; Trindade e Tobago

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postaci z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami; Três Reis Magos

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg; trindade

Tulon pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var Toulon

Tuluza tuˈluza pn
miasto we Francji; Toulouse

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Tunísia

Tunis ˈtũɲis pn
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji; Tunes Túnis

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji; Turquia

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej; Turquemenistão

Turks i Caicos pn
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim; ilhas Turcas e Caicos

Turyn ˈturɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu; Turim

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie; Turíngia

Tutanchamon pn
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Tutancâmon

Tuwalczyk tuˈvalʧ̑ɨk n
obywatel Tuvalu tuvaluano

Tuła pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego; Tula

Twer pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy; Tver

Tyber ˈtɨbɛr pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym; Tibre

Tybet ˈtɨbɛt pn
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej; Tibete
kraj na Wyżynie Tybetańskiej Tibete

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego tibetano

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Timóteo

Tyr tɨr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie; Tiro

Tyraspol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza; Tiraspol

Tyrteusz pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki; Tirteu

Tytan ˈtɨtãn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Titã

Tytus ˈtɨtus pn
imię męskie; Tito

UE u‿ˈɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska UE

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki; E.U.A.

Uganda uˈɡãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali; Uganda

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie; Ucrânia

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy ucraniano

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej; sistema solar

Uljanowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą; Ulianovsk

Ulm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia; Ulm

Umbria ˈũmbrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech; Úmbria

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich; União Européia União Europeia

Ural ˈural pn
(geografia, geograficzny) góry w Rosji; Montes Urais Urais
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie; Rio Ural

Uran ˈurãn pn
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Urano

Urania uˈrãɲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.; Urânia
(mitologia grecka) jedna z okeanid Urânia
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Urânia
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty Urânia

Urban ˈurbãn pn
imię męskie; Urbano

Uriasz pn
(biblijny) imię męskie Urias

Urszula urˈʃula pn
imię żeńskie; Úrsula

Urugwaj uˈruɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Uruguai

Ussuryjsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie; Ussuriisk

Utah pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City; Utah
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA; Utah

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Usbequistão Uzbequistão

Ułan Bator ˈuwãn ˈbatɔr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Mongolii; Ulaanbaatar

Ułan Ude pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji; Ulan-Ude

Valletta pn
(geografia, geograficzny) stolica Malty; Valeta

Vancouver pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kanadzie Vancouver
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w USA w stanie Waszyngton Vancouver

Vanuatu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii; Vanuatu

Vicenza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicenza

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
ubikacja WC

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= Wspólnota Niepodległych Państw; CEI

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
imię męskie pochodzenia czeskiego; Venceslau

Waga ˈvaɡa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; Libra Balança
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem; Libra Balança

Wagadugu pn
(geografia, geograficzny) stolica Burkina Faso; Ouagadougou

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Valência

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Valentim

Walhalla n
(mitologia, mitologiczny) w mitologii nordyckiej raj, który czeka wojowników poległych w boju Valhala

Walia ˈvalʲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii; País de Gales

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Walii galês

Walijka n
mieszkanka Walii galesa

Warna pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna; Varna

Warszawa varˈʃava pn
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto; Varsóvia

Wasza Wysokość n
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej Vossa Majestade

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Washington
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych; Washington

Watykan vaˈtɨkãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Vaticano

Wawrzyniec vavˈʒɨ̃ɲɛʦ̑ pn
imię męskie; Lourenço

Wellington pn
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii; Wellington

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo; Veneza

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
(geografia, geograficzny) region we Włoszech; Vêneto

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas; Venezuela

Wenus ˈvɛ̃nus pn
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Vénus Vênus
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą; Vénus Vênus

Werona pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska; Verona

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Verônica

Wersal ˈvɛrsal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) miejscowość we Francji położona na zachód od Paryża, słynąca z rezydencji królów francuskich; Versalhes

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨç ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia Feliz Natal

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech; Vestefália Vestfália Westfália

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech; Vesúvio

Wełtawa vɛwˈtava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby; Moldava

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Austrii; Viena

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Grã-Bretanha
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym; Grã-Bretanha

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji; Ursa Maior

Wielka Sobota n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł; Sábado de Aleluia

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; Páscoa

Wielki Czwartek n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy; Quinta-feira de Endoenças

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Cão Maior

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa; Sexta Feira Santa

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie; quaresma

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa; Semana Santa

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata; Big Bang

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży; Grandes Antilhas

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA; Grandes Lagos

Wielkie Księstwo Luksemburga pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Luksemburga jako państwa; Grão-Ducado do Luxemburgo

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią; Grandes Planícies

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowo-zachodniej Polsce; Grande Polônia

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Laosu; Vienciana Vientiane

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Vietname Vietnã

Wietnamczyk vʲjɛtˈnãmʧ̑ɨk n
obywatel Wietnamu, mieszkaniec Wietnamu, osoba narodowości wietnamskiej vietnamita

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia; vigília de Natal

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia Wikipédia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować; Wikcionário

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia; Wikisource

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
imię męskie; Victor

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów w Australii; Victória
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike; Vitória
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Vitória

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem; Toca do Lobo

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
imię męskie; Guilherme

Wilk vʲilk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Lobo

Wilno ˈvʲilnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Litwy; Vilna Vilnius

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vicente

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Namibii; Windhoek

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Vishnu

Wisła ˈvʲiswa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce; Vístula

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; Aquário
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią; Aquário

Wogezy n
(geografia, geograficzny) (administracja) francuski departament, położony w regionie Grand Est; Vosges
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Francji; Vosges

Wojwodina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie; Voivodina

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; boieiro

Woroneż pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie; Voronej

Wołga ˈvɔwɡa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego; Volga

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą; Volgogrado

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej; Vologda

Wołoszczyzna pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; Valáquia

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy; Volínia

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Auriga

Wrocław ˈvrɔʦ̑waf pn
(geografia, geograficzny) miasto wojewódzkie nad Odrą, w południowo-zachodniej Polsce; Breslávia

Wspólnota Bahamów pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa Comunidade das Bahamas

Wszechmogący n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg Todo-Poderoso

Wszystkich Świętych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych; Dia de Todos-os-Santos

Wuj Sam n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki; Tio Sam

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Costa do Marfim

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Ilha Christmas

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Ilha do Príncipe

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Ilha Prince Edward Ilha do Príncipe Eduardo

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim; Ilha de Man

Wyspa Wielkanocna pn
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai; Ilha de Páscoa

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim; Ascensão

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Ilha de São Tomé

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy; Ilhas Britânicas

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii; Ilhas Cook

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; Canárias Ilhas Canárias
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1) Canárias Ilhas Canárias

Wyspy Kurylskie pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką; Ilhas Curilas Ilhas Curilhas

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro; Ilhas Marshall

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1) Ilhas Feroé
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim; Faroé Ilhas Feroé

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Ilhas Salomão

Wyspy Zielonego Przylądka ˈvɨspɨ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) atlantycki archipelag na zachodnim wybrzeżu Afryki, na wysokości Zielonego Przylądka; Arquipélago de Cabo Verde

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce; São Tomé e Príncipe

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier húngaro

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier húngara

Węgorapa pn
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez terytorium Polski i Rosji (obwód kaliningradzki) , wypływa z jeziora Mamry, wraz z Instruczą tworzy Pregołę; Angerapp

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Hungria

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Ofiúco

Władykaukaz pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii; Vladikavkaz

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim; Vladivostok

Włoch vwɔx n
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch italiano

Włochy ˈvwɔxɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię; Itália

Włoszka ˈvwɔʃka n
kobieta lub dziewczyna narodowości włoskiej, obywatelka Włoch italiana

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego; TPM

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich URSS

ZUM acronym
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego; ITU

Zabulon pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Zabulom Zebulom

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Zacarias

Zacheusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Zaqueu

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael; Cisjordânia Margem Ocidental

Zachód ˈzaxut n
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia Ocidente

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji; Zagreb

Zagłębie Ruhry pn
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą; Ruhr

Zambia ˈzãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Zâmbia

Zanzibar pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki; Zanzibar

Zatoka Adeńska pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią; golfo de Adem golfo de Adém golfo de Áden

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska n
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim; golfo de Bengala

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią; Golfo de Bótnia

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią; Golfo da Finlândia

Zatoka Genueńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego; golfo de Génova

Zatoka Gwinejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez; golfo da Guiné

Zatoka Kadyksu pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii; golfo de Cádis

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej; Golfo do México

Zatoka Merabelska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety baía de Mirabelo

Zatoka Neapolitańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania; golfo de Nápoles

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem; Golfo Persa

Zatoka Pomorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec; baía da Pomerânia

Zatoka Ryska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią; Golfo de Riga

Zatoka Tarencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim; golfo de Tarento

Zatoka Tokijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu; baía de Tóquio

Zatoka Triesteńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej; golfo de Trieste

Zatoka Wenecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji; golfo de Veneza

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii; Zelândia
(geografia, geograficzny) wyspa Danii; Zelândia

Zeus ˈzɛus pn
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu; Zeus
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731; Zeus

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) trzecia według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, w starożytności i średniowieczu uważana za centralne ciało wszechświata, do czasów Kopernika uważana za nieruchomą; Terra

Ziemia Święta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus; Terra Santa

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Zimbabué Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Emiratos Árabes Unidos

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Reino Unido

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej; Reino Unido da Grã-Bretanha e Irlanda do Norte

Zurych pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii; Zurique

Zuzanna zuˈzãnːa pn
imię żeńskie; Susana Susanna

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991; União Soviética

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję; União das Repúblicas Socialistas Soviéticas

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Dorado

abaka aˈbaka n
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie; abacá

abakus aˈbakus n
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny; ábaco
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; ábaco

abandon aˈbãndɔ̃n n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową; abandono

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu; abasiofilia

abassi n
miara masy (360 gramów) stosowana w Persji do początku XX wieku abassi
srebrna moneta zdawkowa; abassi

abazja aˈbazʲja n
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego; abasia

abażur aˈbaʒur n
osłona na lampę, tłumiąca jej zbyt jaskrawe światło abajur

abchaski apˈxasʲci adj
związany z Abchazją, dotyczący Abchazji lub jej mieszkańców abcázio

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi abciximab

abdest ˈabdɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych; abdeste

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) odchylenie kończyny od osi ciała; abdução
(logika, logiczny) rodzaj sylogizmu; abdução

abduktor abˈduktɔr n
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała; abdutor

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej abdicação

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji abdicar desistir exonerar

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią (dziś: Etiopia) abissínio

ablatyw abˈlatɨf n
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika; ablativo

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie ablução

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk; mania das limpezas

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych abnegação

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism assinatura
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu); assinatura

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; wywołanie poronienia; aborto

abordaż aˈbɔrdaʃ n
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia; abordagem

aborygeński adj
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów aborígene
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca aborígene

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
całkowicie, bezwzględnie, zupełnie, niezależnie od niczego absolutamente

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; absolutismo

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs; graduado

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie absorver
pochłaniać, zaprzątać całkowicie czyjąś myśl, uwagę, czas; zajmować kogoś absorver

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; absorção
proces pochłaniania energii fali przez ciało; absorção

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego abstrair

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; abstinência

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
osoba nie pijąca napojów alkoholowych abstêmio

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu absurdo

absynt ˈapsɨ̃nt n
alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu; absinto

abulia aˈbulʲja n
chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji abulia

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej; acefalia

acenokumarol n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K; acenocumarol

acetaldehyd n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów; acetaldeído

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik; acetona

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn acetileno

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej damasco

adaptacyjny adj
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia adaptativo

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
dostosować/dostosowywać do innego użytku adaptar
(biologia, biologiczny) o organizmach: przystosować się/przystosowywać się w ciągu rozwoju ewolucyjnego do zmienionych warunków środowiska adaptar

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
dokładnie czemuś odpowiadający adequado proporcional compatível

adenina n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe; adenina

adenotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego; adenoidectomia

adhan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu; adhan

adiabatyczny adj
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem adiabático

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie; administração

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
osoba zarządzająca czymś administrador

admiracja n
(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś admiração

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
budynek mieszący admiralicję (1.1) almirantado
korpus admirałów almirantado
władze naczelne marynarki wojennej almirantado

admirał adˈmʲiraw n
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; almirante
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1) almirante
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych almirante

admitancja n
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego; admitância

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne; adopção adoção

adopcjanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub pi chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią; adocionismo

adorator ˌadɔˈratɔr n
mężczyzna zabiegający o względy kobiety adorador

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem adorar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego adorar

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu; adrenalina

adres ˈadrɛs n
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka endereço morada

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy; adsorção

adwent ˈadvɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej Advento

adwokat adˈvɔkat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie; advogado

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze advogado do diabo

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
napowietrzanie; aeração

aerator ˌaɛˈratɔr n
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się; aerador
urządzenie do napowietrzania wody aerador

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym; aerobiologia

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste aeroporto aeródromo

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką aerodinâmico

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów; aerodinâmica

aerograf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza; aerógrafo

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery; aerologia

aerometria n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza aerometria

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza; aeróstato

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości aerogel

afazja aˈfazʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu; afasia

afereza ˌafɛˈrɛza n
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie; aférese

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Afganistan lub jego narodu – Afgańczyków afegão

afiks ˈafʲiks n
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek; afixo

afirmacja ˌafʲirˈmaʦ̑ʲja n
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja afirmação

aforystyczny adj
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami aforístico

afro ˈafrɔ n
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków; afro

afroamerykański adj
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych afro-americano

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne; afrodisíaco

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce; africânder

afrykata n
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa; africada

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę africano

agat ˈaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie; ágata

agawa aˈɡava n
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach; agave

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
przedstawicielstwo jakiejś instytucji, jakiegoś przedsiębiorstwa czy urzędu agência

agenda aˈɡɛ̃nda n
terminarz pauta
ustalony plan jakiegoś spotkania pauta

aglutynacyjny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany aglutinativo

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego nigdy nikomu nie uda się dowieść istnienia lub nieistnienia boga; pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu; agnosticismo

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami agnóstico

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu agnóstico

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
stan bezpośrednio poprzedzający zgon; agonia

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych; agorafobia

agrafka aˈɡrafka n
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu; alfinete

agrarny aˈɡrarnɨ adj
rolniczy, rolny agrário

agresja aˈɡrɛsʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; agressividade
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody; agressividade

agrest ˈaɡrɛst n
(spożywczy) owoc agrestu (1.1) groselha

agresywnie adv
w sposób agresywny agressivamente

agresywność n
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni agressividade

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
zachowujący się wrogo, napastliwie agressivo

agrobiologiczny adj
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami agrobiológico

agrochemia n
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych; agroquímica

agrofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki; agrofísica

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej; agronomia

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie; turismo rural

aha ˈaxa interjection
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia ahá
…wyrażenie przypomnienia ahá

aikido ajˈcidɔ n
japońska sztuka samoobrony; aikido

ajran n
(spożywczy) (kulinaria) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli; ayran

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
związany z ajurwedą – medycyną indyjską aiurvédico

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) acácia

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
instytucja, towarzystwo naukowe academia
szkoła wyższa; academia

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
dotyczący akademizmu; zgodny z określonymi wzorami académico
dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów académico

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
dom akademicki; dormitório

akadyjski adj
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego acadiano

akadyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; acadiano

akant ˈakãnt n
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1); acanto
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; . acanto

akapit aˈkapʲit n
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza; parágrafo

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; acento sotaque

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
wyrażenie zgody aceitação

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aprobować coś aceitar

akcja ˈakʦ̑ʲja n
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm); ação

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej; accionista

akcyza akˈʦ̑ɨza n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji; imposto de consumo

akmeizm n
(literacko) modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku; acmeísmo

akolita ˌakɔˈlʲita n
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu; acólito

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia acomodação

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii; acompanhamento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywanie akompaniamentu (1.1), towarzyszenie grą soliście lub zespołowi acompanhamento

akord ˈakɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków; acorde

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów; acordeão sanfona

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie acordeonista

akredytacja n
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu credenciamento

akredytować v
udzielać akredytacji credenciar

akrobata ˌakrɔˈbata n
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie akrobata

akrobatka n
kobieta, która wykonuje akrobacje sportowe lub cyrkowe acrobata

akrobatyczny adj
związany z akrobacją acrobático

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości; acrofobia

akromegalia n
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich; acromegalia

akropol aˈkrɔpɔl n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu acrópole

aksamit aˈksãmʲit n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici; veludo

aksamitka ˌaksãˈmʲitka n
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna; tagetes

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; axioma

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na aksjomatach axiomático

akson ˈaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej; axónio

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; axinita

akt akt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej; ata
czyn, działanie ato

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka; certidão de nascimento assento de nascimento

aktomiozyna n
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny; actomiosina

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie; ator

aktorka akˈtɔrka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera atriz

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący teraźniejszości actual

aktuariusz n
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych; atuário

aktyn ˈaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89; actínio

aktywa n
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych; activo ativo

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
bardzo aktywny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań ativista

aktywizm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością ativismo
czynna postawa; bycie aktywnym ativismo

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału atividade

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się aktywne ativar

akumulacja n
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś acumulação

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej) acumulador

akupresura ˌakuprɛˈsura n
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała; acupressão

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka; acupunctura acupuntura

akustyczny adj
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych acústico

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
(przestarzałe, przestarzały) położna; parteira

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu; água-marinha
(jubilerstwo, jubilerski) drogocenny kamień szlachetny água-marinha

akwarium aˈkfarʲjũm n
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę aquário
budynek w ogrodzie zoologicznym z ekspozycją ryb aquário

akwedukt aˈkfɛdukt n
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego; aqueduto

akwizytor ˌakfʲiˈzɨtɔr n
osoba trudniąca się akwizycją adquirente

akworyna n
(biochemia, biochemiczny) u meduz: enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia; aequorina

alabaster ˌalaˈbastɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała; alabastro

alanina n
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych; alanina

alarm ˈalarm n
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem alarme

alba ˈalba n
długa biała szata liturgiczna księży katolickich; alva

albatros alˈbatrɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie; albatroz

albański alˈbãj̃sʲci adj
związany z Albanią, dotyczący Albanii albanês

albedo alˈbɛdɔ n
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego; albedo

albinos alˈbʲĩnɔs n
człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze) albino

albit ˈalbʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy; albita

albo ˈalbɔ conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa; ou

album ˈalbũm n
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp. álbum

albumina ˌalbũˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko rozpuszczalne w wodzie; albumina

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto alquimia

alchemiczny adj
dotyczący alchemii alquímico

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu alquimista

aldehyd alˈdɛxɨt n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące; aldeído

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego mas

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści; alegoria

aleja aˈlɛja n
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami; avenida

aleksandryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu; alexandrita

aleksytymia n
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania; alexitimia

alemański n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa języka (względnie dialektu) używanego w Szwabii, Badenii, Alzacji i niemieckojęzycznej części Szwajcarii alemânico

alembik aˈlɛ̃mbʲik n
(dawniej, dawny) sprzęt laboratoryjny w postaci szklanego lub metalowego naczynia – zbiornika, zakończonego szyjką, w której osadzano korek lub specjalną głowicę z wychodzącą z niej zagiętą rurką; służy do destylacji; ; (zobacz) też alembik w Encyklopedii staropolskiej alambique

alergia aˈlɛrʲɟja n
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik; alergia

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z alergią alérgico

alergik aˈlɛrʲɟik n
osoba uczulona na działanie alergenów alérgico

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych alergista

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii; alergologia

alfa ˈalfa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α; alfa

alfabet alˈfabɛt n
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku; alfabeto abecedário

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie alfabeticamente

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie alfabético

alfanumeryczny adj
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry alfanumérico

algebra alˈɡɛbra n
jeden z działów matematyki; álgebra

algebraiczny adj
dotyczący algebry algébrico

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Algieria argeliano argelino

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem; algofobia

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis; algoritmo

alibi aˈlʲibʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia; álibi

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem; aligátor jacaré

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers; aliteração

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej; alizarina

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość alcalinidade

alkaliczny adj
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów alcalino

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot; alcaloide

alkan ˈalkãn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne; alcano

alken ˈalkɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alceno

alkin ˈalʲcĩn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alcino

alkohol alˈkɔxɔl n
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH); álcool
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego; álcool

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
osoba, która cierpi na alkoholizm alcoólatra

alkoholiza n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem alcoólise

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych; alcoolismo

alkoholowe zapalenie wątroby n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie; hepatite alcoólica

alkomat n
urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu; etilómetro

alkowa alˈkɔva n
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna ; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej alcova

allel ˈalːɛl n
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy; allelo

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej aleluia

almanach alˈmãnax n
rodzaj publikacji; almanaque

almandyn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3 almandina almandita

almukantarat n
mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem; almucântara

aloes aˈlɔɛs n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych; aloe

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe alocação
planowe rozdysponowanie czegoś; alocação

alokucja n
uroczysta przemowa; alocução

alopatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z alopatią alopático

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi; alotropia

aloza aˈlɔza n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek; sável

alpaka alˈpaka n
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy; alpaca

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
osoba uprawiająca alpinizm; alpinista

altana alˈtãna n
lekki, niewielki ogrodowy budynek; coreto

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego; alternador

alternatywny adj
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości alternativo
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane alternativo

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom altruísta

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom; altruísmo

altówka alˈtufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny; viola

aluzja aˈluzʲja n
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost alusão

aluzyjny adj
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją alusivo

amalgamat n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop rtęci z innym metalem; amálgama
(przenośnie, przenośnia) mieszanina różnych elementów amálgama

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych; amarílis

amator ãˈmatɔr n
miłośnik, ktoś oddany czemuś amador

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny; amazonita

ambasada ˌãmbaˈsada n
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; embaixada
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1) embaixada
gwara więzienna brzuch, żołądek embaixada

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej embaixador embaixadora

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego ambição

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst; ambigrama

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją ambicioso

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii ambivalência

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami ambivalente

amblygonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach; ambligonita

ambona ãmˈbɔ̃na n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej púlpito

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność; ambrosia

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony ambulante

ameba ãˈmɛba n
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek; ameba

amen ˈãmɛ̃n interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie modlitwy amém

ameryk ãˈmɛrɨk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95; amerício

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki americanismo

amerykanizować v
narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację americanizar

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki (kontynentu) americano norte-americano
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki americano

ametyst ãˈmɛtɨst n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2; ametista

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy; anfetamina

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej anfiteatro

amfora ãw̃ˈfɔra n
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami; ânfora

amharski ãmˈxarsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii amharico

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek; aminoácido

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu aminoácido essencial

amnestia ãmˈnɛstʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych; anistia amnistia

amnezja ãmˈnɛzʲja n
(medycyna, medyczny) zanik pamięci amnésia

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu; amoníaco amônia gás amoníaco

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne amoralismo niilismo moral

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
bezkształtny, niemający określonej budowy amorfo

amorfizm n
(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy amorfismo

amortyzacja n
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych depreciação

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach; amortecedor

amper ˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A; ampere

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego; amperímetro

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny; amputação

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać amputacji amputar

ampułka ãmˈpuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku; ampola galheta

amulet ãˈmulɛt n
przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem; amuleto

amuzja ãˈmuzʲja n
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu; amusia

anabioza n
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu; anabiose

anachroniczny adj
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy anacrónico

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed; anacronismo

anagram ãˈnaɡrãm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów; anagrama

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu iletrado

analgetyk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek przeciwbólowy, lek przeciwbólowy; analgésico

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy analisador

analiza ˌãnaˈlʲiza n
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska; análise

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
przeprowadzać proces analizy analisar

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem; analogia

analogicznie adv
w sposób analogiczny analogicamente

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
podobny do czegoś análogo

analogowy adj
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową analógico

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, anamnes

ananas ãˈnãnas n
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; ananaseiro abacaxi
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1) ananás abacaxi
(potocznie, potoczny) o niegrzecznym dziecku elemento

anarchia ãˈnarçja n
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności anarquia
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy; anarquia

anarchista ˌãnarˈçista n
zwolennik anarchizmu anarquista

anarchistyczny ˌãnarçiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z anarchizmem anárquico

anarchizm ãˈnarçism̥ n
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość; anarquismo

anarchopacyfizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów anarcopacifismo

anatema n
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich ; anátema

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych anatomia
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1); anatomia

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z anatomią, dotyczący anatomii anatómico

ancien régime n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską; Ancien Régime

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
wywodzący się z Andaluzji andaluz

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do Andory (państwa) andorrano

androfobia n
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami androfobia

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet andrógeno

androgyne n
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety andrógino

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
robot mający postać człowieka; androide

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego; andrologia

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
związany z Andami, dotyczący Andów andino

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia anedota

aneksja ãˈnɛksʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części; anexação

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji anexar

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem anemo-

anemologia n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach anemologia

anemometria n
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru anemometria

anestetyk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego; anestesia

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie médico anestesista
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii; médico anestesista

anestezjologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia; anestesiologia

anestezjologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z anestezjologią lub anestezjologami anestesiológico

anewryzm ãˈnɛvrɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (dawniej, dawny) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki aneurisma

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami inglês

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach; inglês

angina ãŋʲˈɟĩna n
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła; angina

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego; angiografia

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych; angiologia

anglezyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4 anglesita

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego; anglicismo

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu anglicano

anglikanka ˌãŋɡlʲiˈkãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni anglikanizmu anglicana

anglikański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem anglicano

anhedonia ˌãnxɛˈdɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) niezdolność do przeżywania przyjemnych uczuć; anedonia

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4); anidrita

ani ˈãɲi conjunction
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących nem nem
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących nem nem
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego nem nem
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego nem nem

ani ˈãɲi particle
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym nem mesmo

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
związany z aniołami angelical
na wzór anioła angelical

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu; animação

animista ˌãɲĩˈmʲista n
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom animista

animistyczny adj
związany z animizmem, właściwy animizmowi animista animístico

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom; animismo

anion ˈãɲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon; anião ânion

anioł ˈãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; anjo
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek anjo

anizokoria n
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby; anisocoria

ankieta ãŋʲˈcɛta n
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza inquérito

anoda ãˈnɔda n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni; ânodo

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy anomalia

anonimowo adv
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska anonimamente

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest anonimowy; anonimato

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
o nieujawnionym nazwisku anônimo

anorak ãˈnɔrak n
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry; anoraque

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia; anorexia

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję anorético

anorgazmia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu; anorgasmia

anortyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; anortita

anosmia n
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów; anosmia

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
przeciwnik; antagonista

antagonistka ˌãntaɡɔ̃ˈɲistka n
przeciwniczka antagonista

antarktyczny adj
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką antártico

antena ãnˈtɛ̃na n
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie; antena

antleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4; antlerita

antofyllit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; antofilita

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy; antologia

antologiczny adj
związany z antologią, stanowiący antologię antológico

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego antônimo

antonomazja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą; antonomásia

antrakologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka antracologia

antropocentryzm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego antropocentrismo
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka antropocentrismo

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo antropofagia

antropofob n
osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich antropófobo

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi; antropofobia

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności; antropólogo

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku; antropologia

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z antropologią, dotyczący antropologii antropológico

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom; antropomorfismo

antropozoficzny adj
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii antroposófico

antyamerykański adj
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów antiamericano

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii antibacteriano

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie; antibiograma

antybiotyczny adj
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) mający działanie takie jak antybiotyk, potrafiący niszczyć, hamować namnażanie bakterii antibiótico

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje; antibiótico

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera anti-herói
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym; anti-herói

antycyklon n
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny); anticiclone

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu antigo

antydemokratyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady antidemocrático

antyfaszysta ˌãntɨfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik faszyzmu antifascista

antyfaszystka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwniczka faszyzmu antifascista

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów antifascista

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu; antifascismo

antyfeministka n
kobieta sprzeciwiająca się ideom i ruchowi feministycznemu antifeminista

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który opiera się na antyfeminizmie antifeminista

antyfeminizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu antifeminismo

antyfeudalny adj
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym antifeudal

antyfona n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; antífona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; antífona
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię; antífona

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową; antígeno

antygoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów; antigorita

antyk ˈãntɨk n
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy antiguidade

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu); anticlericalismo

antyklerykał n
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu anticlericalista

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi; anticoagulant

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu anticomunismo

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) działania zapobiegające zapłodnieniu contracepção

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy antílope

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji; antimatéria

antymitotyczny adj
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę antimitótico

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51; antimónio antimônio

antymonit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu; antimonita

antynatalizm n
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość narodzinom; antinatalismo

antynomia n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo, że osobno zdają się być prawdziwe; antinomia

antyoksydacyjny adj
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków antioxidante

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony; antipapa

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
niechęć do kogoś antipatia

antyrewolucyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji antirrevolucionário

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów antissemítico

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem; antissemitismo

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby antisséptico

antystatyk n
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny antiestático

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu antissionista

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym antiteísmo

antytotalitarny ˌãntɨtɔtalʲiˈtarnɨ adj
nastawiony na walkę z totalitaryzmem, potępiający totalitaryzm antitotalitarista

antytotalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi antitotalitarismo

antytradycjonalista n
(książkowy) przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi antitradicionalista

antytradycjonalistka n
(książkowy) przeciwniczka tradycji, kobieta sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi antitradicionalista

antytradycjonalizm n
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji antitradicionalismo

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie antibélico

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) anulować (1.1) jakąś czynność w programie komputerowym cancelar

anyż ˈãnɨʃ n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego; anis

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy anis-estrela estrela-de-anis

anyż gwiaździsty ˈãnɨʒ ɡvʲjäʑˈʥ̑istɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy estrela-de-anis anis-estrela

aojda aˈɔjda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów; aedo

aorta aˈɔrta n
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka; aorta

aoryst aˈɔrɨst n
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły; aoristo

aparat aˈparat n
(medycyna, medyczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania aparato
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad aparato
urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny aparato

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii; máquina fotográfica

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim unidade de raio-X

aparat słuchowy n
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków; aparelho auditivo

aparatczyk n
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej aparatchik

apateizm n
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga; apateísmo

apatia aˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności; apatia

apatycznie adv
w sposób apatyczny apaticamente

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje apático

apatyt aˈpatɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; apatita

apelacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji apelação

apercepcja ˌapɛrˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów; apercepção

apetyt aˈpɛtɨt n
chęć jedzenia, łaknienie; apetite

aphanisis n
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności; afânise

aphelium n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca; afélio

aplauz n
oznaki zadowolenia, uznania wyrażane często poprzez brawa czy okrzyki aplauso

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka aplicador

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku administrar

apokaliptyczny adj
dotyczący apokalipsy, końca świata apocalíptico

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein; apolipoproteína

apologia ˌapɔˈlɔɟja n
obrona rzeczy, sprawy lub osoby zawierająca ich usprawiedliwienie, a często także jawną lub ukrytą pochwałę; także utwór literacki mający formę mowy obrończej; apologia

aporia aˈpɔrʲja n
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania; aporia

apostolat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary apostolado
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia apostolado
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji apostolado

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
dotyczący apostołów apostólico

apostoł aˈpɔstɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk; apóstolo

apostrof aˈpɔstrɔf n
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie; apóstrofe

apostrofa n
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób apóstrofe

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
wyidealizowanie, wybielenie, przypisywanie, nadawanie istocie bądź rzeczy przymiotów ją idealizujących; przedstawienie jakiejś idei, postaci, wydarzenia w sposób skrajnie subiektywny niepoświęcający żadnej uwagi jakimkolwiek wadom, postrzegający jedynie zalety; apateose

aprobata ˌaprɔˈbata n
uznanie czegoś za dobre, słuszne, właściwe; akceptacja, zgoda, pochwała aprovação

aprobować ˌaprɔˈbɔvaʨ̑ v
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się aprovar

apsik aˈpʲɕik interjection
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania atchim

apteka apˈtɛka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki; farmácia drogaria

aptekarka ˌaptɛˈkarka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kobieta pracująca w aptece lub jej właścicielka farmacêutica

aptekarz apˈtɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel; farmacêutico

aquapark akˈfapark n
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.; aquaparque

ara ˈara n
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); arara

ara modra ˈara ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta; ararinha-azul

arabeska ˌaraˈbɛska n
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi arabesco
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian; arabesco
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; arabesco

arabista ˌaraˈbʲista n
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów; arabista

arabistka ˌaraˈbʲistka n
forma żeńska od: arabista arabista

arabizacja n
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka arabização

arabski aˈrapsʲci adj
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują árabe arábico

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia; aragonita

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii aragonês

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński; aragonês

arak ˈarak n
(kulinaria) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa; arak

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią aramaico

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych; aramaico

aranżacja n
zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej arranjo

aranżować v
organizować, urządzać arranjar

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu arbitrário

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian; arboreto

arbuz ˈarbus n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku melancia
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych; melancia

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
będący typowym dla dawnych czasów arcaico

archaizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia arcaísmo

archanioł arˈxãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów; arcanjo

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw arqueólogo

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich; arqueologia

archeolożka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie archeologii arqueóloga

archidiecezja n
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa; arquidiocese

archimandryta n
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich arquimandrita
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji arquimandrita

archipelag ˌarçiˈpɛlak n
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie; arquipélago

architekt arˈçitɛkt n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury arquiteto

architektoniczny ˌarçitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla/za pomocą architektury arquitetural

architektura ˌarçitɛkˈtura n
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; arquitetura

architraw arˈçitraf n
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu; arquitrave

archiwolta ˌarçiˈvɔlta n
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione; arquivolta

archiwum arˈçivũm n
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1) arquivo
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne arquivo

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”); arcebispo

arcybiskupi adj
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem arcebispal

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca obra prima
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; obra prima

arcykapłan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów; sumo sacerdote
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich; sumo sacerdote
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi sumo sacerdote

arcyksiążę n
austriacki tytuł książęcy arquiduque
osoba nosząca tytuł (1.1) arquiduque

areszt ˈarɛʃt n
pozbawienie wolności; cárcere

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery; prisão domiciliar prisão domiciliária

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa prender

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny argentino

argon ˈarɡɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18; argônio árgon

argument arˈɡũmɛ̃nt n
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy; argumento
(matematyka, matematyczny) zmienna o wartościach z dziedziny funkcji, od której zależy wynik argumento

argumentacja n
uzasadnianie za pomocą argumentów argumentação

aria ˈarʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium; ária

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem ariano

arizoński adj
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony arizonense

arka ˈarka n
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego arca

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu; arca de Noé

arkebuz arˈkɛbus n
czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 10 do 12 milimetrów arcabuz

arkoza n
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie; arcose

arkusz ˈarkuʃ n
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp. folha

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób; folha de cálculo

armata arˈmata n
działo o długiej lufie; canhão

armia ˈarmʲja n
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa; exército

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się arrogância

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
(książkowy) będący oznaką arogancji arrogante
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja arrogante

aromat aˈrɔ̃mat n
zapach sprawiający przyjemność aroma

aromaterapeutyczny adj
związany z aromaterapią aromaterapêutico aromaterápico

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel); aromaterapia

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
mający silny, miły zapach aromático

arras ˈarːas n
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie; arrás

arsen ˈarsɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33; arsênio arsénico

arsenał arˈsɛ̃naw n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej arsenal

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego; arseniato

artefakt arˈtɛfakt n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego; artefacto

arteriotomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy arteriotomia

arteterapia n
terapia przez sztukę arte terapia

artezyjski adj
dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej; artesiano
(geografia, geograficzny) dotyczący Artezji (Artois), związany z Artezją (Artois), pochodzący z Artezji (Artois) artesiano

artropatia n
(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów; artropatia

artykuł arˈtɨkuw n
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek artigo
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość artigo
rzecz, która jest przedmiotem handlu artigo
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie artigo

artylerzysta n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wojsk artyleryjskich artilheiro

artysta arˈtɨsta n
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją artista

artystka arˈtɨstka n
kobieta zajmująca się sztuką, tworząca ją artista

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób artystyczny artisticamente

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty artístico

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się ze względu na urodzenie; aristocracia

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
osoba należąca do arystokracji aristocrata

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z arystokracją aristocrata

arystotelesowski adj
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk aristotélico

arystotelizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa aristotelismo

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od: arytmetyka aritmético

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami; aritmética

arytmia aˈrɨtmʲja n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca arritmia

as a ɛs as n
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii; ás
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą ás

asamski adj
związany z Asamem assamês

asamski n
język asamski; assamês

asceta asˈʦ̑ɛta n
człowiek uprawiający ascezę asceta

ascetyczny adj
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń ascético

ascetyzm n
filozofia i praktyki ascetów ascetismo

asceza asˈʦ̑ɛza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego ascetismo

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego; assexualidade

asembler aˈsɛ̃mblɛr n
(informatyka, informatyczny) program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy; montador

asfalt ˈasfalt n
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego; asfalto

asfaltować v
pokrywać powierzchnię asfaltem asfaltar

aspartam asˈpartãm n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący aspartame

aspekt ˈaspɛkt n
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie; aspecto
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana aspecto

aspiracja ˌaspʲiˈraʦ̑ʲja n
dążenie do czegoś, pragnienie zrobienia lub dokonania czegoś aspiração

aspirować v
starać się, ubiegać się o coś aspirar

aspołeczny adj
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego antissocial

astat ˈastat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85; astato astatínio

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego; astenosfera

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce); asteróide

asterysk aˈstɛrɨsk n
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny; asterisco

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem; asterismo
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości; asterismo
znak ⁂; asterismo

astma ˈastma n
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem; asma

astrofizyczny adj
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką astrofísico

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
specjalista w zakresie astrofizyki astrofísico

astrofizyka n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią; astrofísica

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich astrolábio

astrolog aˈstrɔlɔk n
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich astrólogo

astrologia ˌastrɔˈlɔɟja n
(ezoteryka) wróżenie z położenia ciał niebieskich; paranauka zajmująca się badaniem związku między położeniem ciał niebieskich na niebie a wydarzeniami na Ziemi i losami człowieka; astrologia

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią astrológico

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej astronauta

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
specjalista w zakresie astronomii; astrônomo astrónomo

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem kosmosu; astronomia

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią astronômico
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki astronômico

astronomka ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mka n
(potocznie, potoczny) specjalistka w zakresie astronomii astrônoma
miłośniczka i znawczyni astronomii astrônoma

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Asturia asturiano

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach asturiano

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
niebędący symetrycznym, niemający symetrii assimétrico

asymilacja n
przystosowanie się do życia w obcej społeczności assimilação

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji; assíntota

asystent n
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy assistente

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków ashkenazi

atak ˈatak n
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych attaque

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego); IAM infarto Agudo do Miocárdio

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie atacar
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś atacar
(sport, sportowy) próbować zdobyć przewagę atacar

ataksyt n
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu; ataxito

atanor n
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych; atanor

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
o cechach podobnych jak u odległych przodków atávico

atawizm aˈtavʲism̥ n
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków atavismo

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów ateísta ateu

ateistka ˌatɛˈ<sup>j</sup>istka n
kobieta nie wierząca w istnienie bogów, odrzucająca wiarę w istnienie bogów ateia

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem ateu ateístico

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów; ateísmo

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku atlântico

atlas ˈatlas n
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu; atlas

atletyka aˈtlɛtɨka n
wszystkie ćwiczenia sportowe atletismo

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; atmosfera
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie atmosfera
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd. atmosfera
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia atmosfera

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z atmosferą ziemską atmosférico

atol ˈatɔl n
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową; atol

atom ˈatɔ̃m n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki; átomo

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki atração

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie) atraente

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania; tinta

atrofia aˈtrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów; atrofia

atropina n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice; atropina

atrybut aˈtrɨbut n
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś atributo

attaché n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego; adido

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku audiência

audiowizualny adj
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych jak i wzrokowych audiovisual

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
program radiowy; transmissão

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
sala wykładowa, odczytowa; auditório

augit ˈawʲɟit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy piroksenów; augita

augur ˈawɡur n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum); áugur

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę; leilão

aura ˈawra n
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki aura

aureola ˌawrɛˈɔla n
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych auréola
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza auréola

aurypigment n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu; auripigmento

australijski ˌawstraˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa lub kontynentu Australia, kojarzony z Australią, jej cechami lub składnikami australiano

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających; boiadeiro australiano

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Austrii lub Austriaków austríaco

austro-węgierski adj
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier austro-húngaro

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością autenticamente

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością autêntico
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką autêntico

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
własnoręcznie napisany swój życiorys; autobiografia

autobiograficzny adj
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia autobiográfico

autobus awˈtɔbus n
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym; ônibus autocarro

autograf awˈtɔɡraf n
własnoręczny podpis autógrafo

autokar awˈtɔkar n
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży autocarro

autoklaw awˈtɔklaf n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych; autoclave

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną; autocracia

automatyczna sekretarka n
(technologia, technika, techniczny) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści secretária automática

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka automático
(przenośnie, przenośnia) wykonywany lub powstający bez udziału świadomości i woli automático
rozumiejący się sam przez się, spowodowany wcześniejszymi działaniami automático

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność; autonomia

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z autonomią; taki, który ma autonomię autônomo

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
portret artysty wykonany przez siebie samego; autorretrato

autor ˈawtɔr n
twórca, wynalazca, założyciel autor

autorytaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli autoritarismo

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
wpływ osobisty, powaga, prestiż autoridade
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi autoridade

autoryzacja n
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła autorização

autostrada ˌawtɔˈstrada n
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków; auto-estrada rodovia

autunit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O; autunita

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu autista

autyzm ˈawtɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami; autismo

awangarda n
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły anteguarda
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny vanguarda

awansować v
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień promover

awarski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski; avar

awerroizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa; averroísmo

awestyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta); avéstico

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin; avitaminose

awokado ˌavɔˈkadɔ n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) abacateiro abacate
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką abacate

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Azerbejdżan azerbaijano

azerski aˈzɛrsʲci adj
odnoszący się do Azerbejdżanu lub Azerów azerbaijano

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji asiático asiática

azot ˈazɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7; nitrogénio nitrogênio azoto

azotan aˈzɔtãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3) nitrato

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot nítrico

azuryt aˈzurɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi; azurita

azymut n
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym; azimute

ałun ˈawũn n
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu alume

ałunit n
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu; alunita

aż aʃ conjunction
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność até

baba ˈbaba n
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej mulher velha
(potocznie, potoczny) przekupka, zwykle starsza, zwłaszcza przywożąca towar ze wsi bolo

babcia ˈbapʲʨ̑a n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) vovó avó

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
wczesnojesienne dni; Verão de São Martinho

bacalhau n
(spożywczy) solone i suszone płaty dorsza bacalhau

bachor ˈbaxɔr n
(pejoratywnie, pejoratywny) dziecko, zwłaszcza niegrzeczne mimado

badanie baˈdãɲɛ n
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego pesquisa
sprawdzenie stanu zdrowia exame
szczegółowa obserwacja i analiza exame

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką; badminton

badmintonista n
gracz w badmintona badmintonista

bagaż ˈbaɡaʃ n
zapakowane przedmioty zabierane w podróż bagagem

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach mala

bagażnik dachowy n
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy porta-bagagem

bagietka baˈɟɛtka n
(spożywczy) długa, cienka bułka; baguete

bagnet ˈbaɡnɛt n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz; baioneta

bagno ˈbaɡnɔ n
(ekologia, ekologiczny) obszar podmokły, o stale utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, ze specyficzną roślinnością; pântano

bajka ˈbajka n
(literacko) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem; fábula
(literacko) utwór o treści fantastycznej fábula
(potocznie, potoczny) zmyślona informacja fábula

bajt bajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom; byte baite

bak bak n
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu; tanque

bakarat baˈkarat n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; bacará

bakcyl ˈbakʦ̑ɨl n
(przestarzałe, przestarzały) zarazek bacilo

bakelit baˈkɛlʲit n
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu; baquelite

bakszysz n
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna baksheesh

bakteria bakˈtɛrʲja n
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego; bactéria

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem; bacteremia bacterémia

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je germicida

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii bacteriologista

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin; bacteriologia

bakteriologiczny adj
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii bacteriológico

bakteriomocz n
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu; bacteriúria

bakteriostatyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii bacteriostático

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie bacteriano

baktrian ˈbaktrʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd dwugarbny camelo

bakłażan bakˈwaʒãn n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach; beringela

bal bal n
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce; baile

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą bailarina
tancerka, solistka zespołu baletowego bailarina

balet ˈbalɛt n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; balé

balijski adj
związany z wyspą Bali balinês

balista baˈlʲista n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza; balista

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który leci po krzywej balistycznej balística
związany z balistyką, dotyczący balistyki balística

balistyka n
nauka badająca ruch pocisków; balística

balkon ˈbalkɔ̃n n
wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą balcão sacada

ballada balˈːada n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierszowany utwór opisujący niezwykłe wydarzenia; balada

balon ˈbalɔ̃n n
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem; balão

balsam ˈbalsãm n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych; bálsamo

bambus ˈbãmbus n
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych; bambu

banalny bãˈnalnɨ adj
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności banal

banan ˈbãnãn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; banana
(spożywczy) (kulinaria) owoc rośliny (1.1), podłużny, zazwyczaj żółty banana

banał ˈbãnaw n
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane banalidade

bandaż ˈbãndaʃ n
długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.; ligadura bandagem

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
zakładać bandaż, owijać bandażem pensar

bandyta bãnˈdɨta n
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw bandido

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu bangladeshi

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem; banjo

bank bãŋk n
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów banco
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) banco

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem banco de sangue

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy; banco de esperma

bankier n
właściciel lub dyrektor banku banqueiro

bankiet ˈbãŋcɛt n
wystawne, uroczyste przyjęcie banquete

banknot ˈbãŋknɔt n
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę; nota cédula

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej; caixa automático caixa eletrônico

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd falência
utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych bancarrota

baptystyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami batista

bar bar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56; bário
lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; bar
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; bar
miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol bar

baran ˈbarãn n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy carneiro
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, idiota Áries

baranek baˈrãnɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran cordeiro

barbakan n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską; barbacã

barbarzyński adj
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem bárbaro

barczysty adj
szeroki w barkach de ombro largo

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika szczególnie, dużo muito

bariatra barʲˈjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości bariatra
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka z dziedziny bariatrii bariatra

bark bark n
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem; ombro

barman ˈbarmãn n
osoba, która obsługuje bufet w barze; barman

barok ˈbarɔk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku; barroco

barologia n
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia barologia

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego; barômetro

baron ˈbarɔ̃n n
niski tytuł arystokratyczny; barão

baronet n
dziedziczny, nieszlachecki brytyjski tytuł honorowy; baronete
mężczyzna noszący tytuł (1.1) baronete

baronowski adj
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem baronial

barszcz barʃʧ̑ n
(kulinaria) kwaśna zupa; borsch

barykada ˌbarɨˈkada n
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście; barricada

baryton baˈrɨtɔ̃n n
głos męski wyższy od tenoru, niższy od basu; barítono
mężczyzna śpiewający barytonem (1.1) barítono

bas bas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski; baixo
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa; każdy instrument o niskich dźwiękach baixo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie baixo

baseball n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem; basebol beisebol

basen ˈbasɛ̃n n
forma skrócona od basen pływacki piscina

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
związany z Baskami, dotyczący Basków basco

baskijski baˈsʲcijsʲci n
język Basków; basco

baszkirski adj
związany z Baszkirami bachquir

baszkirski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski bachquir

bat bat n
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii; baht

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) mniejsza od pułku jednostka organizacyjna wojska; batalhão

batat n
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej; batata-doce batata-da-ilha batata-da-terra

bateria baˈtɛrʲja n
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii pilha

batik ˈbatʲik n
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione; batik

batuta baˈtuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu; batuta

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych; batimetria batometria

batyskaf baˈtɨskaf n
statek podwodny do badań na dużych głębokościach; batiscafo

bawarski baˈvarsʲci adj
pochodzący z Bawarii bávaro

bawełna baˈvɛwna n
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań algodão
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); algodão
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie; algodão

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
wykonany z bawełny [[de]] [[algodão]]

bawół ˈbavuw n
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła; búfalo

baza ˈbaza n
główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania base
podstawa, fundament, ogół elementów istotnych dla powstania i funkcjonowania lub zrozumienia base

baza danych n
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym banco de dados base de dados

bazalt ˈbazalt n
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie; basalto

bazar ˈbazar n
teren, na którym można handlować; plac ze straganami bazar

bazylia baˈzɨlʲja n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); basílico alfavaca

bazylika baˈzɨlʲika n
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego); basílica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu basílica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum basílica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł basílica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom basílica

bazyliszek n
rodzaj jaszczurek; basilisco
stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem basilisco

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
martwić się, niepokoić się recear temer
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś temer ter medo

bałaganiarski adj
powodujący powstawanie bałaganu; chaotyczny, nieuporządkowany bagunceiro

bałaganiarz n
osoba łatwo robiąca bałagan bagunceiro

bałkanizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione balcanização

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami balcânico
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim) balcânico

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
od Bałtyk báltico

bałwan ˈbawvãn n
figura człowieka ulepiona ze śniegu; boneco de neve
(książkowy) spieniona fala morska vaga

bańka ˈbãɲka n
(potocznie, potoczny) bańka mydlana bolha

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; bolha

bażant ˈbaʒãnt n
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach; faisão faisăo

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult; beatificação

beatyfikować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym beatificar

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos balar

beczka ˈbɛʧ̑ka n
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami; barril

bednarz ˈbɛdnaʃ n
rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem tanoeiro

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
(kulinaria) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany bifesteque

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty; begónia

behawioryzm n
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko; behaviorismo

bejsbolówka n
sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie boné

bekać ˈbɛkaʨ̑ v
odbijać się arrotar

bekerel n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI; becquerel

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do Belgii lub Belgów belga

belka ˈbɛlka n
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo trave
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie trave

belweder bɛlˈvɛdɛr n
(architektura, architektoniczny) widokowy budynek ogrodowy położony na wzniesieniu; belveder

bemol ˈbɛ̃mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton; bemol

beneficjent n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś beneficiado

benzen n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny; benzeno

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy; gasolina benzina

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu; bardiche

beret ˈbɛrɛt n
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny; boina

beri-beri n
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1; beribéri

berkel ˈbɛrkɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97; berquélio

bermudy n
męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży bermuda

beryl ˈbɛrɨl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4; berílio

berło ˈbɛrwɔ n
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim; cetro

bestseller bɛˈstsɛlɛr n
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny best-seller

beton ˈbɛtɔ̃n n
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących; concreto betão

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
wykonany z betonu concreto

bez bɛs preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem sem

bez grosza przy duszy adj
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, bez środków do życia paupérrimo

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze sem ambages

bez- bɛs bɛz prefix
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś sem

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
niezawierający, pozbawiony alkoholu [[sem]] [[álcool]]

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
nie mający barwy incolor

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga ateu

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga ímpio
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga ímpio

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
mający ogromną wartość inestimável

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością insolente

bezdech ˈbɛzdɛx n
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu; apnéia

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania; desabrigo

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
taki, który nie ma domu sem-teto sem-abrigo

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek insensível

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
niemający dzieci, potomstwa [[sem]] [[filhos]]

bezdźwięczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe surdo
nie wydający dźwięku (głosu) surdo

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki sem febre

bezgotówkowy adj
(bankowość, bankowy) (księgowość) odbywający się bez udziału gotówki sem dinheiro

bezgrzeszny adj
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny imaculado

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nie mający imienia czy nazwy [[sem]] [[nome]]

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków generoso

bezkarność n
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem impunidade

bezkrwawy adj
taki, który obywa się bez rozlewu krwi incruento

bezkręgowiec n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu; invertebrado

bezmocz ˈbɛzmɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) brak wydalania lub wytwarzania moczu; anúria

bezobjawowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów assintomático

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu; infinitivo

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby impessoal

bezołowiowy adj
niezawierający ołowiu [[sem]] [[chumbo]]

bezpaństwowy adj
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw apátrida

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym segurança

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej); fusível

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi seguro

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw infundado

bezprawie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny ilegalidade

bezprawny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa ilegal

bezprzewodowy adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych [[sem]] [[fio]]

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
taki, za który nie pobiera się opłaty gratuito

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji; desamparo

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć; desemprego

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
bez pracy, bez zajęcia desempregado

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ n
osoba bez pracy desempregado

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
niemający rąk maneta

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia; insónia insônia

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać impotente

bezstronnie adv
w sposób bezstronny, obiektywnie imparcialmente

bezszwowy adj
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów inconsútil

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
nie mający trosk, zmartwień despreocupado

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, z którego nie ma żadnego użytku inútil

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny incondicional

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
charakteryzujący się brakiem wiatru abafado

bezwodny adj
pozbawiony wody, wilgoci árido

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
niemający zapachu inodoro

bezwstydnie adv
w sposób bezwstydny desavergonhadamente

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów desavergonhado
taki, który świadczy o braku skromności desavergonhado

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
okrutny, pozbawiony współczucia impiedoso

bezzałogowy adj
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi [[não]] [[tripulado]]

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów banguelo

bełkot ˈbɛwkɔt n
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie algaravia

bełt bɛwt n
pocisk kuszy; virote

beż bɛʃ n
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem bege

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku bege

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji chá branco

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek; leucemia

białawy bʲjaˈwavɨ adj
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny esbranquiçado

białko ˈbʲjawkɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki albúmen
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów; proteína

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów bielorrusso

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi; bielorrusso

biały ˈbʲjawɨ adj
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp. branco

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii bíblico

bibliograf n
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii bibliógrafo

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; bibliografia

bibliolatra n
ten, kto popada w bibliolatrię bibliólatra

bibliolatria n
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii bibliolatria

bibliomania n
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych bibliomania

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; biblioteca
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; biblioteca

biblistyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii; estudo bíblico

bibuła n
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych; mata-borrão

bicz bʲiʧ̑ n
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści açoite

bidet ˈbʲidɛt n
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej; bidê bidé

biec bʲjɛʦ̑ v
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi correr

bieda ˈbʲjɛda n
stan braku środków do życia pobreza

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
ze współczuciem o kimś; poszkodowany pobre

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych; joaninha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) biedronka siedmiokropka, Coccinella septempunctata, biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach w siedem czarnych kropek; joaninha

bieg bʲjɛk n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety corrida
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki corrida

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi corredor

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi correr

biegun ˈbʲjɛɡũn n
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu polo

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji; diarreia

biel bʲjɛl n
biały kolor; alvura

bielik ˈbʲjɛlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję; águia-rabalva

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka roupa de baixo
wyroby z tkaniny, używane w domu roupa

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów); tabagismo passivo

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?; acusativo

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
(gramatyka) dotyczący biernika acusativo

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
(gramatyka) związany ze stroną bierną passivo
niewykazujący inicjatywy passivo

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej; confirmação

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania confirmar

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami; bigamia

bigamista n
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony bígamo

bigoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała vigorexia bigorexia

bijekcja n
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna; bijeção

bikini bʲiˈcĩɲi n
dwuczęściowy damski kostium plażowy; biquíni

bikorn ˈbʲikɔrn n
dwurożny kapelusz; bicorne

bilard ˈbʲilart n
(sport, sportowy) gra towarzyska i sportowa polegająca na odbijaniu drewnianych kul kijem na specjalnym stole; bilhar
pokryty suknem stół z bandami przystosowanydo gry w bilard (1.1); bilhar

bilet ˈbʲilɛt n
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru bilhete passagem

biliard ˈbʲilʲjart n
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015; quadrilhão

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012; bilhão

bilokacja n
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach; bilocação

bingo interjection
okrzyk zwycięstwa, wyrażający zadowolenie z czegoś bingo

bingo n
rodzaj gry hazardowej bingo

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym; bioquímica

biochemiczny adj
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii bioquímico

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda quadril

biofilm n
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych; biofilme

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów; biogeografia

biograf ˈbʲjɔɡraf n
autor biografii; biógrafo

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
opis życia i działalności jakiejś osoby; biografia

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z biografią, dotyczący biografii biográfico

biolog ˈbʲjɔlɔk n
specjalista w zakresie biologii biólogo

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej; biologia

biologicznie adv
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii biologicamente

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z biologią, dotyczący biologii biológico

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych; biomedicina

bionika n
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów; biónica

biopaliwo n
paliwo otrzymywane z biomasy; biocombustível

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego; biopsia

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji; biodiversidade

biotop n
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku biótopo

birmański bʲirˈmãj̃sʲci n
język urzędowy Mjanmy (Birmy); birmanês

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci; bissexualidade

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci bi

biskup ˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją; bispo

biskupstwo n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa bispado

bistro ˈbʲistrɔ n
(książkowy) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi; bistrô

bit bʲit n
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1 bit

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem; chantili

biuletyn n
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji; boletim

biurko ˈbʲjurkɔ n
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania escrivaninha

biuro ˈbʲjurɔ n
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje; escritório

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd. agência de viagens

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów burocracia

biurokratyczny adj
dotyczący biurokracji burocrático

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi; sutiã

bizmut ˈbʲizmut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83; bismuto

biznes ˈbʲiznɛs n
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk negócio

bizon ˈbʲizɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy; bisão

bić bʲiʨ̑ v
uderzać kogoś, zadawać komuś ból bater
o monetach, medalach produkować za pomocą stempla lub prasy bater
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls bater
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp. bater
o dzwonie i zegarze wytwarzać głośne odgłosy pracy bater

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała; joias

blacha ˈblaxa n
cienki, płaski kawałek metalu; [[chapa]] [[de]] [[metal]]

blady ˈbladɨ adj
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację pálido

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo blasfémia

blaszka ˈblaʃka n
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu; lâmina

bliski ˈblʲisʲci adj
taki, który jest w niewielkiej odległości perto

blisko ˈblʲiskɔ adv
w niewielkiej odległości perto

bliskoznaczny ˌblʲiskɔzˈnaʧ̑nɨ adj
(gramatyka) o podobnym znaczeniu sinónimo

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami proximidade

blizna ˈblʲizna n
(medycyna, medyczny) ślad po ranie; cicatriz

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie gêmeo

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał; gémeos siameses

blog blɔk n
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie; blog blogue

bloger ˈblɔɡɛr n
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga blogueiro

blogować v
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog blogar

blok blɔk n
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy bloco

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy; [[prédio]] [[de]] [[apartamentos]]

blond blɔ̃nt adj
o włosach jasny, płowy loiro

bluszcz bluʃʧ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie; hera trepadeira

bluza ˈbluza n
(krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów; blusa

bluzka ˈbluska n
(krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę blusa

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte blasfémia

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte blasfemar

boa ˈbɔa n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli; boa

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym; bobsleigh

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów; cegonha
narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy; cegonha

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce; cegonha preta

bod bɔt n
(informatyka, informatyczny) jednostka prędkości transmisji sygnału; baud

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego; estímulo

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
wielka ilość, różnorodność riqueza
majątek, posiadane dobra o dużej wartości riqueza

bogaty bɔˈɡatɨ adj
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody rico
taki, który obfituje w coś rico
dający dużą możliwość wyboru rico

bogini bɔˈɟĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego deusa

bohater bɔˈxatɛr n
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. herói

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna heroína

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
postępujący jak bohater heróico
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi heróico

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi heroísmo

bohr bɔxr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107; bóhrio bório

bojar n
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów; boiardo

bojkot ˈbɔjkɔt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku; boicote

bojkotować v
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu boicotar

bojler ˈbɔjlɛr n
zbiornik do podgrzewania wody caldeira

boks bɔks n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami; boxe

bokser ˈbɔksɛr n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo) boxeador
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa; boxer
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach boxer

bokserki bɔˈksɛrʲci n
męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami samba-canção

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
taki, który sprawia ból fizyczny doloroso
taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny doloroso

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu doer

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii bolonhês

bom bɔ̃m n
poziome drzewce na żaglowcu; retranca

bomba ˈbɔ̃mba n
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem; bomba

bomba atomowa n
bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami bomba atômica

bombarda bɔ̃mˈbarda n
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów bombarda

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi bombardear

bon bɔ̃n n
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr; vale

bonapartyzm n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte; bonapartismo

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi; bonobo

bonsai n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu; bonsai

boom n
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej boom

bor bɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5; boro

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia; doença de Lyme

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf; fango

borsuk ˈbɔrsuk n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny kunowatych; texugo

boski ˈbɔsʲci adj
właściwy bogu, bóstwu divino

bosman ˈbɔsmãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek; contramestre

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z botaniką, dotyczący botaniki botânico

botanik bɔˈtãɲik n
specjalista w zakresie botaniki botânico

botanika bɔˈtãɲika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach; botânica

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę; botulismo

bozon ˈbɔzɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie; bóson

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
związany z Bośnią lub Bośniakami bósnio

bożodrzew gruczołowaty n
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej; ailanto árvore-do-céu

brabancki adj
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji brabante

brak brak n
fakt nieistnienia czegoś carência

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne; amenorreia

bramka ˈbrãmka n
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką; baliza
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2) baliza

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem; guarda-redes

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze; pulseira

branża ˈbrãn͇ʒa n
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności indústria

brat brat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik, mnich irmão
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; irmão frade

bratek ˈbratɛk n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka; amor-perfeito

braterski braˈtɛrsʲci adj
odnoszący się do brata, braci fraterno

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie fraternidade
pokrewieństwo między synami jednych rodziców fraternidade

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp. fratricídio

bratowa braˈtɔva n
żona brata cunhada

brawo ˈbravɔ interjection
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę bravo

brazylijski ˌbrazɨˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Brazylia brasileiro

brać braʨ̑ v
chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś tomar

brelok n
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk chaveiro

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków bretão

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
język celtycki, którym posługują się Bretończycy bretão

brew brɛf n
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem sobrancelha

brewiarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin; breviário

brexit n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej Brexit

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.; encerado

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty) vadear

broda ˈbrɔda n
zarost na brodzie (1.1) barba

brodaty brɔˈdatɨ adj
mający zarost na dolnej części twarzy barbado

brodawka n
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze verruga

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek; mamilo

brodziec pławny ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ ˈpwavnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa stagnatilis, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; perna-verde-fino

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych; perna-vermelha-escuro

brodzić ˈbrɔʥ̑iʨ̑ v
chodzić po czymś grząskim atravessar

brokuł ˈbrɔkuw n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie; brócolis

brom brɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35; bromo

brona ˈbrɔ̃na n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych; grade levadiça
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; ancinho

bronchotomia n
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej broncotomia

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
odpierać atak defender
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą defender

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony ancinhar

browar ˈbrɔvar n
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo; cervejaria

broń brɔ̃ɲ n
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga; arma

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego; arma de fogo

brud brut n
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś imundície

brudny ˈbrudnɨ adj
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud sujo
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi sujo

brudzić v
czynić brudnym, pokrywać brudem sujar

brukiew ˈbrucɛf n
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.; rutabaga

brukselka bruˈksɛlka n
(spożywczy) (kulinaria) odmiana kapusty warzywnej; couve de bruxelas

brumaire n
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; brumário

brunatna koszula n
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP camisa-castanha

brunetka brũˈnɛtka n
kobieta o włosach czarnego koloru morena

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
w sposób brutalny, pełen przemocy brutalmente

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy brutalidade

brutalny bruˈtalnɨ adj
bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych violento
działający za pomocą siły, agresywny violento
pokazujący brutalność violento

brutto ˈbrutːɔ adv
bez potrąceń bruto

bruzda n
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa; rego

brydż brɨʧ̑ n
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary; bridge

bryg brɨk n
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe; brigue

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa britânico

bryła ˈbrɨwa n
(matematyka, matematyczny) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej; sólido

brzana ˈbʒãna n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek słodkowodnej ryby z rodziny karpiowatych; barbo

brzdąc n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko bebê

brzeg bʒɛk n
pas lądu ograniczający zbiornik wodny; margem

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(tylko (rodzaj żeński)) (dawniej, dawny) (książkowy) o kobiecie: ciężarna grávida

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą acusação
coś, co jest trudne do zniesienia acusação

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu som

brzmieć bʒmʲjɛ̇ʨ̑ v
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk soar
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk soar
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk soar

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
owoc z rodziny różowatych; pêssego

brzoza ˈbʒɔza n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych; bétula vidoeiro

brzuch bʒux n
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia; barriga ventre

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu ventríloquo

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami feia feio
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie feia feio
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych feio feia

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha patinha feia

brzydota bʒɨˈdɔta n
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna fealdade feiura

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ostry nóż do usuwania zarostu; navalha

brzęczyk ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɨk n
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie) cigarra

bród brut n
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg vau

brąz brɔ̃w̃s n
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; bronze
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) bronze

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy amarronzado

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązu; castanho marrom

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. medalha de bronze

buda ˈbuda n
schronienie dla psa canil

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem budista

buddysta budˈːɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu budista

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama; budismo

budować buˈdɔvaʨ̑ v
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje construir

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
(kulinaria) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków; pudim

budzik ˈbuʥ̑ik n
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory despertador

budżet ˈbuḍʒɛt n
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok; orçamento

buk buk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych; faia

bukiet ˈbucɛt n
wiązanka, pęk kwiatów; buquê

bukszpan ˈbukʃpãn n
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach; buxeira

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca; gurupés

buldog ˈbuldɔk n
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa; buldogue

buldożer n
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków; [[trator]] ([[de]] [[terraplanagem]]/[[terraplenagem]])

bulgur n
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej; bulgur burghul triguilho

bulimia buˈlʲĩmʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu; bulimia bulimia nervosa

bulwar ˈbulvar n
(historia, historyczny, historycznie) element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii avenida
(książkowy) szeroka, zadrzewiona ulica miejska o charakterze spacerowym lub komunikacyjnym avenida

bumerang n
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo; bumerangue

bunt bũnt n
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi rebelião

burak ˈburak n
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych; beterraba

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier; beterraba sacarina

burdel ˈburdɛl n
(pospolicie) dom publiczny bordel
(pospolicie) (grubiański, grubiańsko) brak porządku bordel

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej; prefeito

burnus ˈburnus n
rodzaj wierzchniego wełnianego okrycia z kapturem i bez rękawów noszonego przez Arabów i przez oddziały spahisów albornoz

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew; âmbar

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu ambarino

burza ˈbuʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty); tempestade

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny; brainstorm

burza piaskowa n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku; tempestade de areia tempestade de poeira

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
zamęt wywołany z błahych powodów tempestade em copo d'água

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku; burguesia

burżuazyjny adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji burguês

but but n
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy; sapato bota

butan ˈbutãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG; butano

butelka buˈtɛlka n
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców garrafa botelha

butik ˈbutʲik n
mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami boutique

buława n
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej maça

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
związany z Bułgarią lub Bułgarami búlgaro

bułgarski buwˈɡarsʲci n
język urzędowy Bułgarii; búlgaro

bułka ˈbuw.ka n
wypiek o niewielkich rozmiarach; pãozinho

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania [[ser]] [[moleza]]

bydło ˈbɨdwɔ n
(rolnictwo, rolniczy) Szablon:zoot ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich; gado

byk bɨk n
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp. touro toiro

bylina n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina zielna o zimujących pąkach [[planta]] [[perene]]

być bɨʨ̑ v
istnieć; trwać ser estar
znajdować się w jakimś miejscu estar ser
charakteryzować się jakąś cechą estar ser
należeć do jakiejś organizacji estar ser
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań estar ser
uczestniczyć w czymś estar ser

być może
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia talvez

były ˈbɨwɨ adj
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli anterior

bzdura ˈbzdura n
coś nieprawdziwego, niedorzecznego besteira

bób bup n
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; fava

bóbr bupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie; castor

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.); deus

ból bul n
(medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; dor
przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne dor

bóstwo ˈbustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów deus

bąk bɔ̃ŋk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek; mutuca
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie; abetouro
rodzaj wirującej zabawki; pião

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek; tambor

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
grać na bębnie batucar

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”); bastardo

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
żarliwie, usilnie prosić implorar

błazen ˈbwazɛ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla; brincalhão

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu bênção
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece bênção

błogosławiony n
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu; abençoado

błogość n
przyjemny stan zadowolenia, spokoju gáudio

błona ˈbwɔ̃na n
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych membrana

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego; tímpano membrana timpânica

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy; hímen

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych; mucosa

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych; fibra alimentar fibra dietética

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus tartaranhão

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół para-lama

błoto ˈbwɔtɔ n
mieszanina ziemi i wody; lama

błysk bwɨsk n
nagłe, krótkie światło clarão

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi relâmpago

błąd bwɔ̃nt n
niezgodność z zasadami, założeniami erro

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; círculo vicioso
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania círculo vicioso

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
pochodzenie arystokratyczne sangue azul

cal ʦ̑al n
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm; polegada

car ʦ̑ar n
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji); tsar

caryca n
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji czarina
(historia, historyczny, historycznie) żona cara czarina

cała nuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną; semibreve

całka ˈʦ̑awka n
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego; integral

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę bastante
w sposób całkowity, zupełny, pełny bastante

całkowanie n
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek integração

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób całkowity, pełny, bez reszty totalmente inteiramente

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś beijar

całun n
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku; mortalha sudário

cały ˈʦ̑awɨ adj
nie uszkodzony intacto inteiro
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni inteiro todo

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory são e salvo

cały ton ˈʦ̑awɨ ˈtɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów; tom

cebula ʦ̑ɛˈbula n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z rośliny (1.1) cebola

cebulka n
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa raiz
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych bulbo

cecha ˈʦ̑ɛxa n
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób característica atributo

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; cedro

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji; cedro-do-líbano

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
wykonany z cegły [[de]] [[tijolo]]

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu; tijolo

cekin n
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku; lantejoula
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru; lantejoula

cel ʦ̑ɛl n
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia)) alvo objetivo

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel os fins justificam os meios

cela ˈʦ̑ɛla n
pokój więźnia w więzieniu cela

celestyn ʦ̑ɛˈlɛstɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan strontu; celestina

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych celibato
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych; celibato

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion; celulite

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy alfandegário

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?; dativo
urządzenie ułatwiające celowanie z broni; mira

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą céltico

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) cimento

cementować v
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu cementar

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar preço

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami [[lista]] [[de]] [[preços]]

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
mający dużą wartość precioso

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci; cenotáfio

cent ʦ̑ɛ̃nt n
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa; centavo

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń; centauro

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka central

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
środkowa część czegoś centro

centrum handlowe n
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi centro comercial

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego centrismo

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii; centurião

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
miara długości; jedna setna metra; centímetro

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań; censura

cep ʦ̑ɛp n
(dawniej, dawny) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą; mangual

cer ʦ̑ɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58; cério

cera ˈʦ̑ɛra n
skóra na powierzchni twarzy cor de rosto
wygląd cery (1.1) cor de rosto

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
wykonany z ceramiki cerâmico
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki cerâmico

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie remendar cerzir

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia certificado

certyfikować v
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie certificar

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha; cesariana

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz; império

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
najwyższy stopień monarchiczny; imperador

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz; uretra

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków; catéter

cez ʦ̑ɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55; césio

chaber ˈxabɛr n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych; aciano

chabeta n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń cavalicoque matungo pangaré pileca sendeiro

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu; calcedônia

chamsa n
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet; hamsá

chan xãn n
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu cã

chaos ˈxaɔs n
nieporządek, bezład caos

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany caótico

charakter xaˈraktɛr n
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby caráter
zespół cech wyróżniających dany przedmiot lub zjawisko od innych tego samego rodzaju caráter

charakterologia n
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze caracterologia

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska característico
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów característico

charakterystyka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś característica

charakteryzacja ˌxaraktɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) czynność zmiany wyglądu aktora, która nadaje mu zewnętrzne cechy granej postaci caracterização

chart xart n
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową; lebréu

charyzma xaˈrɨzma n
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie carisma

charyzmat n
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego; carisma

charyzmatyczny adj
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą carismático

chata ˈxata n
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach cabana

chałwa ˈxawva n
(kulinaria) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych; halvah

chcieć çʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś querer ter vontade de

chciwość ˈçʨ̑ivɔɕʨ̑ n
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś cobiça

chciwy ˈçʨ̑ivɨ adj
taki, który odznacza się chciwością ganancioso

cheeseburger n
(kulinaria) hamburger serwowany z plastrem żółtego sera; X burguer

chemia ˈxɛ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem; química

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole; química orgânica

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z chemią químico

chemik ˈxɛ̃mʲik n
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią químico

chemikalia n
preparaty, odczynniki i inne substancje chemiczne substância química

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi; quimioterapia

chemosynteza n
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii; quimiossíntese

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach; quimiotaxia

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny; quimiotropismo

chiaroscuro n
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie chiaroscuro

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Chile chileno

chimera çĩˈmɛra n
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach; quimera
(ichtiologia, ichtiologiczny) morska ryba głębinowa z rodzaju Chimaera; quimera
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego quimera

chinina çĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej; quinina

chirurg ˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami cirurgião

chirurgia çiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; cirurgia

chirurgia kosmetyczna çiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała cirurgia estética

chirurgiczny ˌçirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów cirúrgico

chitozan n
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny; quitosana

chityna n
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy; quitina

chitynowy adj
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny quitinoso

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Chin lub Chińczyków chinês

chiński ˈçĩj̃sʲci n
język urzędowy w Chinach; chinês

chleb xlɛp n
pieczywo z mąki, wody i drożdży; pão

chleb pokładny n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu; pão da proposição

chlew xlɛf n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno chiqueiro
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń; chiqueiro

chlor xlɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17; cloro

chlorek ˈxlɔrɛk n
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego; cloreto

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor; clorofila

chloroform n
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający; clorofórmio

chmiel xmʲjɛl n
(botanika, botaniczny) Humulus L., rodzaj roślin pnących z rodziny konopiowatych; lúpulo
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) lúpulo

chmura ˈxmura n
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; nuvem

chochla ˈxɔxla n
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy; concha

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
mimo że; robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego embora

chodnik ˈxɔdʲɲik n
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych; calçada

choina n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych pinheiro-silvestre pinho-de-riga

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia; árvore de Natal

cholangiopankreatografia n
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki colangiopancreatografia

cholera xɔˈlɛra n
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna; cólera

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej; colesterol

chomik ˈxɔ̃mʲik n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae; hamster

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych coreografia

choroba xɔˈrɔba n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu; doença

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka; alzheimer

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem; doença de Parkinson

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu; cinetose enjoo

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku enjoo marítimo enjoo

choroba niedokrwienna serca n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego; doença arterial coronariana

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach; doença de Von Willebrand

choroba wysokościowa n
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu; doença das alturas doença das montanhas mal da montanha mal das alturas mal das montanhas mal de altitude

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób; patogenicidade

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie doentio

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów croata

chory ˈxɔrɨ adj
dotknięty chorobą doente enfermo

chowany xɔˈvãnɨ n
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka; esconde-esconde

chować ˈxɔvaʨ̑ v
grzebać zmarłych enterrar

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
oddychać w trakcie snu charcząc ressonar roncar

chrom xrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24; crômio crómio

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę; cromosfera

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce; cromossoma cromossomo

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) długotrwały crónico

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować proteger

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
następstwo, kolejność zdarzeń cronologia

chronologiczny adj
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie cronológico

chronometr n
bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji cronómetro

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy; tricóptero

chrypka ˈxrɨpka n
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań rouquidão

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu; crisopraso

chrzan xʃãn n
(kulinaria) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku raiz-forte
(spożywczy) (kulinaria) przyprawa z tartego chrzanu (1.4) raiz-forte

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu; pia batismal

chrzcić v
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu batizar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością batizar

chrzest xʃɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie; baptismo batismo

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa cristão

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami cristão

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci; cristianismo

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.; cartilagem

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok; besouro

chudy ˈxudɨ adj
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości magro

chuj xuj n
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek pau

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa lenço

chusteczka do nosa n
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy lenço

chustka ˈxustka n
okrycie głowy lenço

chwała ˈxfawa n
chluba glória
majestat glória

chwila ˈxfʲila n
bardzo krótki czas momento
punkt w czasie momento

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
wprowadzający zdania podrzędne, wyrażające warunek a menos que a não ser que

chytry ˈxɨtrɨ adj
podstępny, przebiegły astuto

chór xur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów; coro coral
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów coro coral
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) coro

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników; endocruzamento

chłoniak n
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej; linfoma

chłopak ˈxwɔpak n
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę namorado

chłopczyca xwɔpˈʧ̑ɨʦ̑a n
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak; maria-rapaz

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
młody człowiek płci męskiej rapaz

chłopstwo n
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników; campesinato

chłostać ˈxwɔstaʨ̑ v
bić rózgą, biczem (i tym podobne, i temu podobne) chicotear

chłód xwut n
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno frio

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
o ubraniu: zbyt mały lub wąski apertado

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem biscoito

ciasto ˈʨ̑astɔ n
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami; massa

ciało ˈʨ̑awɔ n
organizm ludzki lub zwierzęcy corpo
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja corpo
zwłoki człowieka i zwierzęcia corpo
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero); corpo

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata; corpo celeste

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów corpo estranho

ciało stałe n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt; sólido

ciało szkliste n
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej; humor vítreo

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku silenciosamente

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
o małej głośności silencioso
spokojny quieto

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; grão-de-bico ervanço ervilha-de-bengala ervilha-de-galinha gravanço

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych grão de bico

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia líquido

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko; líquido lacrimal

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie curiosidade

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś curiosidade

ciekawski adj
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością curioso

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat curioso

cielesność n
cecha tego, co jest cielesne, co dotyczy ciała corporalidade

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
dotyczący ciała i cielesności carnal

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego; bezerro novilho

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
mięso z młodej krowy (cielęcia) vitela

ciemiernik ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych; heléboro

ciemnia n
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych; câmara escura

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu azul-escuro

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
stan, w którym jest brak światła, jasności; escuridão trevas

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
o kolorze: zbliżony do czarnego escuro

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
mający niewielki przekrój poprzeczny fino

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek; calor
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości calor
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób calor

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą acalorado calmoso

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
długotrwały lub silny ból sofrimento

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny sofrer

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych paciência

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
niezrażający się czekaniem paciente

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
ostry wyrostek na pędzie rośliny; espinho

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny; faisão montês

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; sombra

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami) estreito

cieśń gardzieli ˈʨ̑ɛ̇ʑɲ ɡarʲˈʥ̑ɛlʲi n
(anatomia, anatomiczny) obszar łączący jamę ustną z częścią ustną gardła; istmo das fauces orofaríngeo

cingulum n
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego; cíngulo

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
siostra matki tia

cipa ˈʨ̑ipa n
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwarowe, gwara)) żeński narząd rozrodczy boceta cona

cirrus n
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chury pierzastej piętra wysokiego – biała w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów; cirro

cis ʦ̑is ʨ̑is n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; teixo

cisza ˈʨ̑iʃa n
brak dźwięku silêncio

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych; sequência

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę; progressão aritmética

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
wlec, przesuwać za sobą tirar
o wietrze, zwłaszcza zimnym i nieprzyjemnym wiać tirar

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
nieustanny, ciągle trwający contínuo

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
dzielić na części ostrym narzędziem cortar

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu; gravidez

ciąża ektopowa n
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu; gravidez ectópica

cięciwa n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa dowolne punkty krzywej lub powierzchni, który nie ma innych punktów wspólnych z daną krzywą czy powierzchnią corda
linka łącząca końce łuku albo kuszy [[corda]] [[de]] [[arco]]

ciężarek ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarɛk n
element służący obciążaniu prumo

ciężarna ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarna n
kobieta w ciąży grávida

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
będący w ciąży grávida

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów; camião

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
taki, który dużo waży, ma dużą masę pesado pesada

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; pressão
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze; pressão sangüínea

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych pressão

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy; cemitério

cnota ˈʦ̑nɔta n
dodatnia cecha moralna virtude

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych virtudes cardinais

co ʦ̑ɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki o que que
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak O que

co ty nie powiesz
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy não diga

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina longe dos olhos, longe do coração

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w każdym dniu, co dzień diariamente

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia diário

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz qualquer

cos kɔˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) cosinus cos

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
powtarzający się co tydzień semanal

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić algo

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku crescendo

croissant n
(kulinaria) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta; croissant

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cotangens cot ctg

cud ʦ̑ut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej; milagre

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu maravilhoso

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju estrangeiro

cudzoziemka n
kobieta, dziewczyna z innego kraju estrangeira

cudzołożnica ˌʦ̑uʣ̑ɔwɔʒʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa adúltera

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem adúltero

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę adulterar

cukier ˈʦ̑ucɛr n
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych; açúcar
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu; açúcar

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków; açúcar de confeiteiro

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych; bombom rebuçado

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
naczynie, w którym podaje się cukier; açucareiro

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej; abobrinha

cukrowy ʦ̑uˈkrɔvɨ adj
dotyczący cukru, związany z cukrem açucarado

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi; diabetes diabete

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża ancorar

curry n
(kulinaria) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie caril
(kulinaria) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej; caril

cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem) ciber-

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
atak dokonywany za pośrednictwem internetu ciberataque

cyberkultura n
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.; cibercultura

cybernauta n
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni cibernauta

cybernetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach; cibernética

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń w której komunikują się komputery ciberespaço

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu; sidra

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 algarismo dígito cifra número

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
wykorzystujący technikę cyfrową digital

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia charuto

cygański adj
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów cigano

cyjanek n
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca; cianeto

cyjanowodór n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów; [[cianeto]]/[[cianureto]] [[de]] [[hidrogénio]]/[[hidrogênio]]

cykada ʦ̑ɨˈkada n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki; cigarra

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo ciclo

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej; cicloide

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła; ciclope

cyklotron ʦ̑ɨkˈlɔtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych; ciclotron

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii; ciclotimia

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych chicória
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) chicória

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
(technologia, technika, techniczny) cześć maszyny tłokowej, w której porusza się tłok; cilindro
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego cilindro
każdy walec, zwłaszcza gdy pusty wewnątrz cilindro

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
taki, który ma kształt cylindra cilíndrico

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy; saltério

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; estanho

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa; canela

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa cínico
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady cínico

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych cinismo

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30; zinco

cynober ʦ̑ɨ̃ˈnɔbɛr n
jeden z odcieni koloru czerwonego; cinábrio

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych; cipreste

cyrk ʦ̑ɨrk n
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne; circo

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów; compasso

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40; zircónio zircônio

cyrkulacja n
obieg zamknięty circulação

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich; cirílico

cysoida n
(geometria) typ krzywej płaskiej; cissoide cissóide

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
duży pojemnik do magazynowania wody cisterna
zamknięty zbiornik do magazynowania wody cisterna
pojazd do przewożenia płynów caminhão-tanque

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją; cidadela

cytat ˈʦ̑ɨtat n
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu; citação

cytogenetyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką citogenético

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o komórce citologia

cytologiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii citológico

cytoplazma n
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet; citoplasma

cytotoksyczność n
cecha tego, co cytotoksyczne citotoxicidade

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu citar

cytra ˈʦ̑ɨtra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle; cítara

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny citrino

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce limão

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej; civil

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego; civilização

cywilizować v
szerzyć cywilizację civilizar

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
nie należący do wojska civil
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami civil

czador ˈʧ̑adɔr n
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu; xador chador

czajka ˈʧ̑ajka n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie; abibe-comum

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
(kulinaria) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody; bule

czapka ˈʧ̑apka n
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek; gorro

czapla ˈʧ̑apla n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący; garça

czarcie koło n
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów; anel de fadas círculo de fadas

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia; buraco negro

czarna herbata n
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis chá preto

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku; magia negra

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu ovelha negra

czarna skrzynka n
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu; caixa-negra caixa-preta

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców montenegrino

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze; montenegrino

czarnoksięstwo n
praktyki magiczne i ich skutki feitiço

czarnoziem ʧ̑arˈnɔʑɛ̃m n
(rolnictwo, rolniczy) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach; chernozem

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie preto
mający najciemniejszy możliwy kolor preto prateado

czarny blok n
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję; black bloc

czarny charakter ˈʧ̑arnɨ xaˈraktɛr idiom
postać złego, negatywnego bohatera w filmie lub sztuce teatralnej vilão

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo; mercado negro

czarodziej n
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów bruxo

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia bruxa

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący charmoso

czary ˈʧ̑arɨ n
magiczne obrzędy bruxaria

czas ʧ̑as n
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; tempo
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi tempo
chwila, moment, pora tempo

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; pretérito

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; futuro

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich; presente

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło tempo é dinheiro

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
niekiedy, co pewien czas às vezes

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą; revista

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności; espaço-tempo

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany verbo

czasownik modalny ʧ̑aˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności [[verbo]] [[modal]]

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej [[verbo]] [[intransitivo]]

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony verbo auxiliar

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej [[verbo]] [[transitivo]]

czasownik ułomny n
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych; verbo defectivo

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
(gramatyka) czasownik, który odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek "się" verbo reflexivo

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
trwający przez krótki czas passageiro

czaszka ˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie crânio caveira

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś adorador

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
oddawać cześć adorar

czeczeński adj
dotyczący Czeczenii, Czeczenów checheno

czeczeński n
język czeczeński checheno

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem; pintarroxo-de-queixo-preto

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
przerywać wykonywanie jakiejś czynności aguardar esperar
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy esperar aguardar

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu; chocolate

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą chocolate
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady chocolate

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze; celesta

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach; azereiro-dos-danados
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1) azereiro-dos-danados

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych; cerejeira
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego cerejeira

czernica ʧ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach; negrinha

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); junho Junho

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
kolor czerwony encarnado

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki; cartão vermelho

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp. carne vermelha

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) (zobacz) [[komunistyczny, lewicowy]] vermelho
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; vermelho encarnado

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji; estrela vermelha gigante

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
czarny kolor preto
czarny strój/ubiór preto

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki pentear

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów checo tcheco

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
język urzędowy Republiki Czeskiej; checo tcheco

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych oi olá

czirokeski adj
związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów cherokee

czkawka ˈʧ̑kafka n
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu; soluço

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo; supositório

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego alho

czołg ʧ̑ɔwk n
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz; tanque carro de combate

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi testa

czubek ˈʧ̑ubɛk n
szpiczaste, ostre zakończenie czegoś pico

czuh ʧ̑ux n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich; chuj

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo vigilância

czule adv
w sposób czuły, przepełniony czułością afetuosamente

czuwaski adj
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów chuvache

czuwaski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski; chuvache

czuć ʧ̑uʨ̑ v
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów sentir
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku sentir
mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie apalpar

czuć się jak ryba w wodzie ˈʧ̑uʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈrɨba ˈv‿ːɔʥ̑ɛ v
czuć się gdzieś bardzo dobrze, swobodnie estar como peixe na água

czułość ˈʧ̑uwɔɕʨ̑ n
uczuciowość, wrażliwość ternura

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
czwarty dzień tygodnia quinta-feira

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś; Quaternário

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
zwierzę czworonożne quadrúpede

czworościan n
(matematyka, matematyczny) wielościan o czterech trójkątnych ścianach; tetraedro

czy ʧ̑ɨ conjunction
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym se

czyj ʧ̑ɨj interrogativePronoun
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy quem

czyj ʧ̑ɨj pronoun
używany do rozpoczynania zdań podrzędnych, które określają właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu quem

czyn ʧ̑ɨ̃n n
działanie, postępek, akt; ato

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
robić coś, wykonywać fazer

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie factor

czynny ˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
funkcjonujący, uruchomiony ativo
skłonny do działania, aktywny ativo
wykonujący jakąś czynność ativo

czyrak n
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego furúnculo

czystka ˈʧ̑ɨstka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób; purga
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych purga

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne virtude
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne limpeza
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna castidade virtude

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
pozbawiony brudu limpo

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin leitura
fragment tekstu odczytywany jako (1.4) leitura
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane leitura

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną ler

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost ler nas entrelinhas

czytelnie adv
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania legivelmente

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
osoba, która czyta książki, gazety itp. leitor
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni leitor

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba; Purgatório

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
powodować, że coś jest czyste, usuwając brud, zanieczyszczenia purificar

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków; segurelha
(kulinaria) przyprawa z cząbru ogrodowego segurelha

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu; molécula

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka; partícula

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
(zobacz) częsty frequentemente freqüentemente

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca taquicardia

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu; frequência

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest częste frequência

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami freqüente frequente

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
w jakiejś części, nie w całości em parte

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fragment jakiejś całości parte
urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim parte

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie; classe gramatical

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia membro
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt; membro
(anatomia, anatomiczny) penis; membro

członkostwo n
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej associação

człowieczeństwo n
bycie człowiekiem humanidade
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki humanidade

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię; homem humano

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
ludzie nie są sobie życzliwi o homem é o lobo do homem

człowiek śniegu n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach abominável homem das neves

córka ˈʦ̑urka n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców) filha

cóż ʦ̑uʃ particle
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego. bem

cło ʦ̑wɔ n
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów; alfândega

dach dax n
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie zasłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp. telhado

dach nad głową ˈdax nad‿ˈɡwɔvɔ̃w̃ n
dom, mieszkanie coberta

dachówka daˈxufka n
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów; telha

dadaizm n
(sztuka) awangardowy kierunek literacko-artystyczny z lat 1916-1924; dadaísmo

daktyl ˈdaktɨl n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca tâmara

daleki daˈlɛci adj
taki, który jest w dużej odległości longe

daleko daˈlɛkɔ adv
w znacznej odległości longe

dalekopis n
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej teletipo

dalia ˈdalʲja n
(botanika, botaniczny) Dahlia, rodzaj roślin nasiennych należących do rodziny astrowatych, mających kolorowe kwiaty ułożone w koszyczki; uprawiana jako roślina ozdobna; dália

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji; dálmata

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców dálmata

daltonizm n
(medycyna, medyczny) nierozróżnianie kolorów daltonismo

dama ˈdãma n
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D; dama
dystyngowana kobieta dama

dane ˈdãnɛ n
informacje na temat jakiejś osoby dados
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach dados
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków dados

danie ˈdãɲɛ n
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek prato

darbuka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu; darbuca

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
niedający żadnych wyników desnecessário

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110; darmstádio

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie a cavalo dado não se olha os dentes

darwinizm n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt darwinismo

data ˈdata n
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia; data

datek n
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne contribuição

dawca ˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ doador
ten, który daje doador

dawka ˈdafka n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu; dose

dać daʨ̑ v
pozwolić, umożliwić coś permitir deixar
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś dar oferecer

debil ˈdɛbʲil n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna débil mental

debiut ˈdɛbʲjut n
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie estreia

decentralizacja n
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy, descentralização

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze; decibel

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podejmować decyzję, postanawiać o czymś decidir

decymetr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra; decímetro

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie decisão

dedukcja n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków dedução

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno; defenestração

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką derrotismo

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia; definição

definicyjny adj
związany z definicją; stanowiący definicję definicional

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki deflação

defloracja n
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej desfloramento desfloração

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania; defragmentação

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację desfragmentar

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga; deificação

deistka n
zwolenniczka deizmu deísta

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie; deísmo

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
ucięcie głowy; decapitação

dekarz ˈdɛkaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego; telhador

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
z ekspresją wygłaszać utwór literacki declamar

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu; descolonização

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze decoração

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z dekoracją, stanowiący dekorację decorativo

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
upiększać coś, dodawać dekoracje decorar

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
wyjazd w sprawach służbowych delegação

delegat dɛˈlɛɡat n
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy delegado

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Delfami délfico
taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny délfico

delfin ˈdɛlfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; golfinho delfim
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego; delfim golfinho

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest delikatne delicadeza

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością delicado

delta ˈdɛlta n
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1); delta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ; delta

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie demagogo

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów; portugalski

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość demiurgo
(historia, historyczny, historycznie) w państwach doryckich starożytnej Grecji wysoki tytuł urzędniczy demiurgo
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji urzędnik wysokiego szczebla demiurgo
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek obdarzony niesamowitym talentem twórczym demiurgo

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych; demografia

demograficzny adj
dotyczący demografii demográfico

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości; democracia

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
zwolennik demokracji democrata

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny democraticamente

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją democrático

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli; democratização

demokratyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad democratismo

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi; demónio

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity demoníaco

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami demonologia

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu desmontar

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach; dendrologia

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
(zobacz) stomatolog; dentista

depesza n
(telekomunikacja) tekst przesłany telegraficznie, blankiet z tym tekstem telegrama

depilować v
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała depilar

deponować v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie depositar

depopulacja n
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia infrapopulação

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt deportação

depresja dɛˈprɛsʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych; depressão

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach corniso

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie; codornizão

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach dermatologista

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca sie chorobami skóry i jej przydatków; dermatologia

dermatologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii dermatológico

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym dervixe

derywat n
wyraz pochodny derivado

deser ˈdɛsɛr n
(kulinaria) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym sobremesa

deska ˈdɛska n
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny tábua
płaski kawałek drewna; tábua

deska do krojenia n
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia żywności tábua de cortar

deska do prasowania n
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny tábua de engomar

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki; painel de bordo

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu; skate

despota dɛsˈpɔta n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy; déspota
władca absolutny, mający nieograniczoną władzę déspota

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich despotismo

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu desestabilização

destalinizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu; desestalinização

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
niszczenie, zniszczenie, rozpad destruição

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury destrutivo

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia); destilação

deszcz dɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; chuva

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu chuvoso

deszczówka n
woda pochodząca z opadów deszczu [[água]] [[da]]/[[de]] [[chuva]]

detal ˈdɛtal n
szczegół, coś mało ważnego detalhe

detektyw dɛˈtɛktɨf n
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa detetive

deuter ˈdɛwtɛr n
izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron; deutério

dewiza n
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje lema

dezinformacja n
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji; desinformação

dezintegracja n
rozpad jakiejś całości desintegração

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu; desodorante desodorizante

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale; desinfeção

dharma n
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: doktryna buddyjska darma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: element składowy materii darma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda darma
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne darma
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku); darma

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej roda-gigante

diabeł ˈdʲjabɛw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu; diabo

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy; diadema

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś diagnóstico

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby diagnóstico

diagram ˈdʲjaɡrãm n
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości; diagrama

diakon n
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem świeceń prezbiteratu; diácono

dialekt ˈdʲjalɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. dialecto dialeto

dialektologia n
nauka o dialektach i gwarach; dialetologia

dializa n
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej. diálise

dialog ˈdʲjalɔk n
rozmowa dwóch osób diálogo

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie; diamante

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie; diocese
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa; diocese

dielektryczny adj
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych dielétrico

dieta ˈdʲjɛta n
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się dieta

digamma dʲiˈɡãmːa n
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6 digama

dinar ˈdʲĩnar n
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów; dinar

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią; dingo

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie; dinossauro

dioda ˈdʲjɔda n
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu; diodo

diopsyd n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6]; diópsido

diorama dʲjɔˈrãma n
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości diorama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami diorama

dla dla preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności com por
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności para

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
…pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności por que
…względny, używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności por que

dmuchawa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza soprador

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
wypuszczać powietrze z ust soprar

dno dnɔ n
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu chão
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu fundo

do dɔ preposition
…określający końcowy punkt w czasie até
…określający maksymalną wartość até

do góry adv
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię acima para cima

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi idiom
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy de cabeça para baixo

do kurwy nędzy dɔ‿ˈkurvɨ ˈnɛ̃nʣ̑ɨ interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie niezadowolenia, niedowierzania mówiącego w określonej sytuacji pelo amor de deus

do trzech razy sztuka dɔ‿ˈṭʃɛx ˈrazɨ ˈʃtuka proverb
trzecia próba czegoś będzie udana às três é de vez à terceira é de vez

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś adeus passe-bem até logo

doberman dɔˈbɛrmãn n
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści; doberman

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy boa noite

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
dobre warunki materialne prosperidade

dobroczynność n
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym beneficência caridade

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli voluntariamente

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu voluntário

dobry ˈdɔbrɨ adj
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości bom interessante
grzeczny comportado
korzystny bom
o nastroju wesoły, radosny bom
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony bom
pomyślny, udany bom
miły, uczynny, usłużny, szlachetny bom boa
odpowiedni, pasujący do czegoś bom certo correto
smaczny bom gostoso saboroso
świetny, znakomity w swojej dziedzinie bom competente

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem boa noite

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane proverb
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego de boas intenções está cheio o inferno

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
w należyty sposób bem

dobrze wychowany adj
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie cortês

dobór n
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów seleção

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko apreciar

dochód ˈdɔxut n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu; lucro

dodatek dɔˈdatɛk n
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp. add-on

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
dodany do istniejącej wcześniej reszty adicional

dodatni dɔˈdatʲɲi adj
dobry lub korzystny positivo

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus); adição
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1) adição
(rzeczownik odczasownikowy) od: dodawać adição

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować adicionar
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość adicionar

dodo ˈdɔdɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus; dodó

dogmat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół dogma
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości dogma

dogmatyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z dogmatami religijnymi lub z dogmatyką dogmático
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji dogmático

dogmatyzm n
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji dogmatismo

dogodny adj
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom oportuno

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania prorrogação

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) zabierać, wyłudzać od kogoś pieniądze mamar
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy ordenhar

dojrzałość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od dojrzały maturidade

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju maduro
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny maduro

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła perfectivo

doktor ˈdɔktɔr n
(potocznie, potoczny) lekarz doutor
stopień naukowy; doutor

doktorant dɔkˈtɔrãnt n
osoba na studiach doktoranckich, ubiegająca się o stopień naukowy doktora doutorando

doktorat n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie doutorado

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii doutrina

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś; documento

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch aonde
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch aonde

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły justamente

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dokładne exactidão

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
wykonany z dużą starannością preciso

dolar ˈdɔlar n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $; dólar

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje colocar lenha na fogueira

dolina dɔˈlʲĩna n
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu; vale

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony; anta dólmen

dolnoniemiecki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki; baixo alemão

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
minerał z gromady węglanów; dolomita

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
budynek mieszkalny casa
placówka społeczna, usługowa lub handlowa casa
ród, rodzina, dynastia casa
pomieszczenie, miejsce stałego zamieszkania (pobytu) casa lar residência

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym; orfanato

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
dom, w którym jest uprawiana prostytucja; bordel

dom towarowy n
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep; loja de departamento

domator n
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne caseiro

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe castelo de cartas
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki castelo de cartas

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna wyższa od królestwa; domínio
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek; domínio
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność domínio
(historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze; domínio

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika; dominicano

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek; dominó

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu caseiro

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
związany z domem, dotyczący domu doméstico

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych; [[vaso]] [[de]] [[flores]]

donżon ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) baszta obronna będąca częścią zamku torre de menagem

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?; genitivo

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności; complemento

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające apenas somente só

doping ˈdɔpʲĩŋk n
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości doping

dopływ ˈdɔpwɨf n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora afluente

doradca n
osoba udzielająca porad conselheiro

dorastać v
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości crescer

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym adulto

dorsz dɔrʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba morska; bacalhau

dorzecze dɔˈʒɛʧ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) obszar, z którego wszystkie wody spływają do jednej rzeki bacia

doskonale ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ adv
w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie perfeitamente
świetnie, w doskonały sposób perfeitamente

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia; perfeição

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć perfeito

dostarczać dɔˈstarʧ̑aʨ̑ v
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś entregar

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa dignitário

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby acesso

dostępność n
łatwość zdobycia tego acessibilidade

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia disponível

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa literalmente

dotyk ˈdɔtɨk n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego; toque

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego tocar
(przenośnie, przenośnia) poruszać jakieś zagadnienie w rozmowie tocar

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
uzyskać nową informację descobrir

dowolnie dɔˈvɔlʲɲɛ adv
w sposób dowolny livremente

dowód ˈdɔvut n
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia; demonstração prova
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty documento de identidade
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś) prova evidência

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo; carteira de identidade

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności experiência

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mający doświadczenie experiente

dożylny adj
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę endovenoso

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔʨ̑ɛ n
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności; prisão perpétua

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia vitalício

drabina draˈbʲĩna n
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów; escada

dragon ˈdraɡɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny dragão

dramat ˈdrãmat n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki; drama

dramatyczny adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego dramático
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający dramático

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
bardzo wysoki budynek arranha-céu

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar predador

drastyczny adj
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny drástico
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności drástico

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy irritar
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry) irritar

drenaż n
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie; drenagem
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie drenagem
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby; drenagem

dres drɛs n
wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców [[agasalho]] [[esportivo]]

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie tamanco

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
wykonany z drewna [[de]] [[madeira]]
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny [[de]] [[madeira]]
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny [[de]] [[madeira]]
(przenośnie, przenośnia) o dźwięku: pochodzący od przedmiotu z drewna [[de]] [[madeira]]
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu [[de]] [[madeira]]

drewno ˈdrɛvnɔ n
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał; madeira

drink drʲĩŋk n
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp. bebida

drobiazgowo adv
szczegółowo, dokładnie, w sposób drogiazgowy minuciosamente

drobne ˈdrɔbnɛ n
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety trocado

drobnomieszczaństwo n
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku; pequena burguesia

droga ˈdrɔɡa n
(fizyka, fizyczny) długość toru ciała lub punktu; trajetória
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt; caminho estrada
podróżowanie viagem
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie) caminho itinerário trajeto

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności; via expressa via reservada via rápida

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego; via crúcis

drogeria n
sklep z kosmetykami oraz produktami aptecznymi; drogaria

drogi ˈdrɔɟi adj
posiadający wysoką cenę caro

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny; dromedário

drop drɔp n
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających; abetarda-comum

drozd drɔst n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie; tordo sabiá

drozd śpiewak n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych; tordo-comum

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową; levedura
(cukiernictwo) (kulinaria) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie levedura

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
(kulinaria) małe, słodkie pieczywo drożdżowe; [[pãozinho]] ([[doce]])

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945; Segunda Guerra Mundial

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki; druida

drukarka druˈkarka n
urządzenie służące do drukowania impressora

drukarz ˈdrukaʃ n
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni; gráfico

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
dawać coś do druku, publikować imprimir
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce imprimir

drumla ˈdrũmla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki; harpa de boca

drut drut n
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy; arame

drużyna druˈʒɨ̃na n
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania equipa

drwal drval n
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa; lenhador

drwić drvʲiʨ̑ v
szydzić z kogoś, wyśmiewać, kpić, lekceważyć kogoś lub coś zombar

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki; drible

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
krótki sen, przespanie się cochilo

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; árvore
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); árvore
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2); árvore

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
graf przedstawiający koligacje rodzinne árvore genealógica

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł conífera

drzeworyt n
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; xilografia xilogravura

drzeć ḍʒɛʨ̑ v
rwać na części, strzępy rasgar

drzwi ḍʒvʲi n
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór porta

drób drup n
(kulinaria) mięso drobiu (1.1) [[ave]] [[de corte]]
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.) [[ave]] [[de corte]]

dróżka ˈdruʃka n
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa raia

dręczyciel drɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się atormentador

drżenie ˈdrʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: drżeć palpitação

drżeć drʒɛʨ̑ v
trząść się, drgać, dygotać tremer tiritar

dualizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje dualismo
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd. dualismo

dubbing ˈdabʲĩŋk n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej; dublagem

dubn dupn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105; dúbnio

duch dux n
dusza ludzka espírito alma
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami; fantasma aparição
umysł, myśli ludzkie alma espírito
zapał, entuzjazm espírito

duchowieństwo n
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny; clero

duchowny duˈxɔvnɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną sacerdote

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka espiritualidade

duchowy duˈxɔvɨ adj
odnoszący się do sfery ducha i duchowości espiritual

dudek ˈdudɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie; poupa

dudy ˈdudɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych; gaita

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach gaiteiro

duet ˈdu<sup>w</sup>ɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy dueto

dukat ˈdukat n
(dawniej, dawny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.; ducado

duma ˈdũma n
poczucie osobistej godności orgulho
zbyt wysokie mniemanie o sobie orgulho

dumnie adv
w sposób dumny orgulhosamente

dumny ˈdũmnɨ adj
pewny siebie, mający poczucie własnej godności orgulhoso

dupa ˈdupa n
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt bunda cu

dupek ˈdupɛk n
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności babaca

dur dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej; maior

durszlak ˈdurʃlak n
dziurkowana miska do odcedzania escorredor

dusić ˈduɕiʨ̑ v
(kulinaria) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody guisar
podrażniać drogi oddechowe asfixiar
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać asfixiar
ginąć z braku powietrza sufocar

dusza ˈduʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci; alma

duszpasterski adj
związany z duszpasterstwem pastoral

duński ˈdũj̃sʲci adj
odnoszący się do Danii lub Duńczyków dinamarquês

duński ˈdũj̃sʲci n
język urzędowy Danii; dinamarquês

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości muito

duży ˈduʒɨ adj
mający znaczne, wielkie rozmiary grande
mający wiele elementów grande
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki grande

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon sala de estar sala salão

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); estação

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
mający dwie głowy bicéfalo

dwujęzyczność n
posługiwanie się dwoma językami bilinguismo

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
o człowieku: mówiący w dwóch językach bilíngue

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć dois pontos

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
dwa razy [[duas]] [[vezes]]

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka duplicidade

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego; duodeno

dwunastokąt n
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach dodecágono

dwupłat ˈdvupwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych; biplano

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy; bisectriz

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy; dióxido de carbono

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
ukazujący się raz na dwa tygodnie bissemanal

dwuznak ˈdvuznak n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter dígrafo

dwór dvur n
siedziba władcy corte
otoczenie władcy, ludzie przebywający stale lub często na dworze (1.1) corte

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć dicotomia

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dydaktyką didático

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek; ditongo

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
sposób wymawiania wyrazów i zdań, wymowa dicção

dyktator dɨkˈtatɔr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny ditador
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi; ditador

dyktatura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób; ditadura

dyktować v
mówić lub odczytywać tekst komuś, by go zapisał comandar

dylemat n
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne dilema
sytuacja wymagająca trudnego wyboru dilema

dyletant dɨˈlɛtãnt n
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania diletante

dym dɨ̃m n
produkty spalania zawieszone w powietrzu fumo fumaça

dymek ˈdɨ̃mɛk n
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi balão de diálogo

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
wydzielać dym fumar

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił; dinâmica

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej; dinamite

dynamo dɨ̃ˈnãmɔ n
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa dínamo

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii dinastia
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie dinastia

dynia ˈdɨ̃ɲa n
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych; abóbora
(kulinaria) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1) abóbora jerimum

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni abóbora
mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej abóbora

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy diploma

dyplomacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi diplomacia

dyptyk ˈdɨptɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz díptico
(sztuka) dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba díptico

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
osoba zarządzająca jakąś instytucją diretor

dyrektywa n
wskazówka co do postępowania directiva

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny; maestro

dysfagia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania; disfagia

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych disforia

dysk dɨsk n
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1) disco
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła; disco
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa łącząca dwa kręgi; disco
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1) disco
płyta kompaktowa disco

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych; disco rígido

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych; disco flexível

dyskoteka ˌdɨskɔˈtɛka n
lokal, w którym się takie zabawy odbywają; discoteca

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
zachowujący tajemnice i taktowny discreto
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru; discreto

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym discriminação

dyskryminować v
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp. discriminar

dyskusja dɨsˈkusʲja n
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem; discussão

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania; dislexia

dysmorfofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie; dismorfofobia

dyspareunia n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego; dispareunia

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny descartável

dysproz ˈdɨsprɔs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66; disprósio

dystocja barkowa n
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy; distócia de ombro

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości; distopia
wizja rzeczywistości przedstawiona w (1.1) distopia
(medycyna, medyczny) patologiczne, złe umiejscowienie narządu, organu distopia

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant; divergente
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana; divergente

dysza ˈdɨʃa n
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu bocal

dywan ˈdɨvãn n
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi; tapete carpete

dywergencja ˌdɨvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola; divergência
powstawanie rozbieżności divergência
rozbieżność, różnorodność divergência

dywersja n
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela diversão

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji; dividendo

dyzenteria n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka disenteria

dzban ʣ̑bãn n
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem; jarra

dziadek ˈʥ̑adɛk n
ojciec ojca avô
ojciec matki avô

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów; quebra-nozes

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres atividade

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
aktywnie uczestniczyć, pracować funcionar
być sprawnym, funkcjonować funcionar

działka ˈʥ̑awka n
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę lote

działo ˈʥ̑awɔ n
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm; canhão
(potocznie, potoczny) (literacko) armata canhão

dziecinada ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ĩˈnada n
(potocznie, potoczny) zachowanie niepoważne, dziecinny postępek velhacaria

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
właściwy dziecku, taki jak u dziecka infantil
zachowujący się jak dziecko infantil

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego; infanticídio

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku infantil

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy; infância

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; criança menina
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; filho criança

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
osoba, która coś po kimś przejmuje herdeiro

dziedzictwo n
majątek przejęty po kimś herança
dobra zachowane dla następnych pokoleń herança
prawo przekazywania czegoś herança

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dziedziczyć herança

dziedziczny adj
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich hereditário

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji; domínio
sfera czyjejś aktywności campo

dziekan n
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego reitor
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy; reitor
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów; reitor
(szkolnictwo, szkolny) kierownik wydziału uczelni; reitor
najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego reitor

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia; divisão

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości dividir partilhar

dzielna n
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik dividendo

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta; quarteirão

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
liczba, przez którą dzielimy inną liczbę divisor

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie diário
(administracja) księga urzędowa do prowadzenia codziennych zapisów diário
(księgowość) księga, w której notowane są codziennie operacje finansowe diário
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) księga, w której odnotowywane są dane żeglugi oraz wydarzenia, jakie zaszły na okręcie (łodzi, statku) podczas żeglugi diário
notatki zapisywane codziennie diário

dziennik pokładowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu; diário de bordo

dziennikarski adj
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa periodístico

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek jornalismo periodismo

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.; jornalista

dziesięcina n
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów; dízimo

dziesięciokąt n
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach (kątach wewnętrznych) decágono

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres dziesięciu lat decênio

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
(botanika, botaniczny) Verbascum liczący około 360 gatunków rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych; verbasco

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) młoda, niezamężna kobieta moça rapariga menina
(przestarzałe, przestarzały) żeńska pomoc domowa empregada doméstica
partnerka, nieformalna narzeczona namorada moça

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
dziecko płci żeńskiej moça

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki feminino

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym Virgem

dziewictwo n
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą virgindade

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
efekt pracy twórczej obra

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną obra de arte

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres od świtu do zmierzchu dia
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba dia

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu bom dia

dzień wypłaty n
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie dia de pagamento

dzik ʥ̑ik n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych; javali

dziki ˈʥ̑ici adj
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach bravio selvagem

dzikus ˈʥ̑ikus n
osobnik niecywilizowany selvagem

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych; ornitorrinco

dzioborożec ˌʥ̑ɔbɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami; calau

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś hoje

dziupla ˈʥ̑upla n
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa; [[buraco]] [[de]] [[árvore]]

dziura ˈʥ̑ura n
otwór powstały wskutek uszkodzenia buraco oco
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa buraco oco

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością bizarro

dziwić v
powodować odczucie zdumienia surpreender

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym estranho esquisito

dziób ʥ̑up n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów; bico
przednia część kadłuba statku; proa

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby; gengiva

dziąsłowy adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła alveolar

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae pica-pau

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce; peto-preto

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce; peto verde

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce; pica-pau malhado pequeno

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) angélica

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy obrigada obrigado

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
wzniośle: podziękowanie agradecimento

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem graça a graças a

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
składać podziękowanie agradecer

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
…wyrażający wdzięczność obrigado obrigada

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
…wyrażający wdzięczność muito obrigado

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk; sino campainha

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze campainha
(zdrobniale) od: dzwon campainha
dźwięk dzwonka (1.2-3), sygnał dzwonkiem (1.2-3) campainha
przedmiot przypominający kształtem dzwon campainha

dzwoniec ˈʣ̑vɔ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla; verdilhão

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne soar
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk soar
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka soar

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki; campainha

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów; campanário

dół duw n
dziura wykopana w ziemi buraco

dąb dɔ̃mp n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych; carvalho
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) carvalho

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek; sobreiro

dławić v
dusić kogoś sufocar

dłoń dwɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne; palma

długi ˈdwuɟi adj
mający znaczny wymiar podłużny (długość) comprido longo
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw. comprido longo
(żartobliwie) o człowieku: wysoki comprido longo
trwający znaczny czas longo demorado

długo ˈdwuɡɔ adv
przez, na znaczny czas [[quanto]] [[tempo]]

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
mający długie nogi pernilongo

długopis dwuˈɡɔpʲis n
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem caneta esferográfica

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej; comprimento extensão

dłuto ˈdwutɔ n
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania; cinzel

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi; devedor

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.; jainismo

dźwig ʥ̑vʲik n
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie elevador

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka alavanca

dźwięczny adj
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu sonoro

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka; som

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
(spożywczy) ogromny, jadalny owoc drzewa bochenkowego; jaca

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec; minhoca

dżelada ʤ̑ɛˈlada n
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion; gelada

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie, fidalgo

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia jihad

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu jihadista

dżin n
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie génio

dżinn ʤ̑ʲĩn n
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi gênio

dżonka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu; junco

dżul ʤ̑ul n
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J; joule

dżuma ˈʤ̑ũma n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis; peste

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
wilgotny las tropikalny; selva jângal

ebola n
(biologia, biologiczny) takson wirusów występujących w Afryce; ebola ébola

ebonit n
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne; ebonite

echo ˈɛxɔ n
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni; eco

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych; ecolalia

echolokacja n
metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego; ecolocalização

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu; consolidômetro edómetro

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu; eider-edredão

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
nauczanie kogoś educação

edycja n
wydanie, publikacja edição

edykt n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska edito
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie edito

edyl ˈɛdɨl n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk; edil

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu processador de texto

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera editar

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane; efeito estufa

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek efeito adverso reação adversa

efektywność n
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku eficiência

efemeryczność n
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe efemeridade

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny efémero

egalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego; igualitarismo

egida ɛˈɟida n
(przenośnie, przenośnia) opieka, patronat égide
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa; égide

egipski ɛˈɟipsʲci adj
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu egípcio

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
specjalista w dziedzinie egiptologii egiptólogo

egiryn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6); egirina

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata egocêntrico

egocentryzm n
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby egocentrismo
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie; egocentrismo

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne; egoísmo
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) dbanie tylko o siebie, o własną wygodę egoísmo

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli exaltação

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej exame

egzaminować ˌɛɡzãmʲĩˈnɔvaʨ̑ v
przeprowadzać egzamin, poddawać coś lub kogoś egzaminowi buscar

egzegeza n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów; exegese

egzekwować ˌɛɡzɛˈkfɔvaʨ̑ v
wymagać wykonania czegoś exigir executar
zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań executar exigir

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów espécime

egzorcysta n
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu; exorcista

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi; exosfera

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie exótico

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej; existencialismo

einstein ˈajn͇ʃtajn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99; einstânio

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia); ejaculação

ekierka ɛˈcɛrka n
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego esquadro

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów eclético

eklezjologia n
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła; eclesiologia

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie; eclíptica

ekolog ɛˈkɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią ecólogo

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody; ecologia

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne ecologicamente

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody ecológico

ekologizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna, której podstawą jest budowanie aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i promującego prawa człowieka; política verde

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do gospodarki económico
związany z ekonomią lub ekonomiką económico

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
fragment przyrody będący funkcjonalną całością; ecossistema

ekran ˈɛkrãn n
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp. blindagem
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje tela
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy tela

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych esfoliação exfoliação
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego esfoliação exfoliação

ekshibicjonizm ˌɛksçibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym; exibicionismo

ekshumacja n
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków; exumação

ekshumować v
wydobywać pochowane zwłoki desenterrar

eksklawa n
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym; exclave

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim; excomunhão

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła excomungar

ekspansjonizm n
zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu expansionismo

ekspert ˈɛkspɛrt n
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu perito

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
przeprowadzenie zjawiska w celach badawczych; experimento

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie experimental
innowacyjny; taki, który wprowadza jako pierwszy coś nowego experimental
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy experimental

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki explodir

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
rozerwanie się z hukiem; explosão

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu exposição
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa exposição

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty; expressionismo

ekstaza ɛkˈstaza n
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości; êxtase

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane extrapolação
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk extrapolação
rezultat ekstrapolacji (1.1) lub (1.2) extrapolação

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego extravagância

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
krańcowy, skrajny extremo

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii extremismo

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji; extremo

eksykator ˌɛksɨˈkatɔr n
rodzaj naczynia laboratoryjnego, służącego do ochrony przed wilgocią; dessecador

ekumenizm n
nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami ecumenismo

elastycznie adv
w sposób elastyczny, giętko elasticamente

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; elbaíte

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
dobry smak w ubiorze i zachowaniu elegância

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
w sposób elegancki elegantemente

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy eleição

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny; eletrodo

elektrolityczny adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem eletrolítico

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego electrólise

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego; eletroluminescência

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu; elétron electrão

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z elektroniką, opierający się na elektronice eletrônico

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych; eletrônica eletrónica

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną; central eléctrica

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym; eletricidade electricidade

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności eléctrico

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi eletricista

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
część składowa elemento
(filozofia, filozoficzny) w filozofii starożytnej synonim słowa pierwiastek: (ziemia, woda, ogień lub powietrze) elemento
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) niepochlebne określenie grupy społecznej lub jej przedstawiciela elemento

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
podstawowy, najprostszy elementar

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania; abecedário
(przenośnie, przenośnia) rzecz podstawowa; coś, co każdy powinien wiedzieć i umieć abecedário

elf ɛlf n
istota fantastyczna; elfo

elipsa ɛˈlʲipsa n
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała; elipse
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie; elipse

elita ɛˈlʲita n
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku [[de]] [[elite]]
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju [[de]] [[elite]]

elokwencja n
umiejętność pięknego wysławiania się eloquência

elżbietański adj
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania elisabetano

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa bloqueio
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową; bloqueio
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną bloqueio
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego bloqueio

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych; embriologia

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku; pensão

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim emigração

emigrować ˌɛ̃mʲiˈɡrɔvaʨ̑ v
wyjeżdżać z kraju ojczystego w celu osiedlenia się w obcym państwie emigrar

emir ˈɛ̃mʲir n
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich emir

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
(administracja) terytorium podległe władzy emira emirado

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) puszczanie w obieg znaczków pocztowych, pieniędzy, papierów wartościowych itp. programa
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów) programa
nadawanie programu telewizyjnego lub radiowego programa

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym; emoção

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia; empatia

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim empírico

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne; empirismo

emu ˈɛ̃mu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ptaka australijskiego, Dromaius novaehollandiae, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny emu (1.1); emu

encefalopatia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia; encefalopatia

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł; enciclopédia

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii enciclopédico

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; enciclopedista

endemiczny adj
występujący tylko na określonym obszarze endémico endémica

endogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z wewnątrz organizmu endógeno

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinologia
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu; endocrinologia
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy endocrinologia

endometrioza n
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy; endometriose

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu; endorfina

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy; energia
entuzjazm, chęć do działania energia

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy enérgico

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
(administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa; enclave

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem; entalpia

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach; entomologia

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych; entropia

entuzjastycznie adv
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny entusiasticamente

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
stan zachwytu czymś; zapał, radość entusiasmo

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów; enzima

eoliczny ˌɛɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru eólico

eon n
wiek, era éon

epicentrum n
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi epicentro

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie; epidemia

epidemiczny adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odnoszący się do epidemii epidémico

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom; epidemiologia

epidot n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH); epídoto

epigenetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badanie dziedziczności pozagenowej epigenética

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka; epígrafe

epilepsja ˌɛpʲiˈlɛpsʲja n
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych; epilepsia

epistemiczny adj
(filozofia, filozoficzny) poznawczy epistêmico epistemológico

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
inskrypcja nagrobna; epitáfio

epizod ɛˈpʲizɔt n
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne) episódio

epoka ɛˈpɔka n
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki; época
punkt w czasie, dla którego określone są współrzędne astronomiczne lub parametry orbity; epoceus

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej; epônimo

epopeja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki; epopeia

epsomit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O; epsomite

era ˈɛra n
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi; era
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu. era

erb ɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68; érbio

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi; ereção

erem n
klasztor; eremitério

ergofobia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą ergasiofobia ergofobia

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący erotyki, seksu erótico

erotyka ɛˈrɔtɨka n
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną erotismo

erozja ɛˈrɔzʲja n
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych; erosão

errata ɛrˈːata n
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki corrigenda

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp. escatologia

esej n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora; ensaio

eskadra n
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów; esquadra
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę; esquadra

eskalacja n
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś escalamento

eskapista n
osoba charakteryzująca się eskapizmem, osoba uprawiająca eskapizm escapista

eskapizm n
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego escapismo

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów esquimó

eskorta ɛˈskɔrta n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę escolta
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta escolta

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.; esperanto

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody; café

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna estético

estetyka ɛˈstɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) (sztuka) nauka o pięknie; estético
subiektywne kryteria piękna estético
ładny, gustowny wygląd czegoś estético

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci n
język urzędowy Estonii; estoniano

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek estragão

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy; estrogénio

estuarium n
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich; estuário

eta ˈɛta n
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η; eta

etan ˈɛtãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego; etano

etanol ɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH; etanol

eter ˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C; éter
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego; éter
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń; éter

eteromania ˌɛtɛrɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) nałóg wąchania lub picia eteru dietylowego; eteromania

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków etíope

etiuda ɛˈtʲjuda n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy; étude
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.; étude

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z przynależnością do grupy narodowej étnico

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji etnocentrismo

etnograficzny adj
związany z etnografią etnográfico

etruski ɛˈtrusʲci adj
dotyczący Etrurii lub Etrusków etrusco

etruski ɛˈtrusʲci n
język Etrusków etrusco

etyka ˈɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne; ética

etylen ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) eten etileno

etymologia ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się pochodzeniem wyrazów; etimologia
(językoznawstwo, językoznawczy) pochodzenie danego wyrazu; informacja o tym pochodzeniu etimologia

etymologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii etimológico

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie; eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza; eucaristia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino; eucaristia

eudajmonia n
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów; eudaimonia

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne; eufemismo

euforia ɛwˈfɔrʲja n
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia euforia

eukaliptus n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii; eucalipto

eunuch n
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec eunuco
mężczyzna z wyciętymi jądrami; eunuco

euro ˈɛwrɔ n
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej; euro

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro cêntimo

europ ˈɛwrɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63; európio

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
dotyczący Europy europeu

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień; eutanásia

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia; evacuação

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa; evangelho

ewangeliarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami; evangeliário

ewentualnie adv
w razie zaistnienia pewnych okoliczności alternativamente

ewikcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności despejo

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji; evolução
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś evolução

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego; evolucionismo

eyeliner n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek; delineador

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych esotérico

fabryka ˈfabrɨka n
produkcyjny zakład przemysłowy fábrica

fabuła n
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym argumento

fagocista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie fagotista

fagot ˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali; fagote

fair play n
uczciwa rywalizacja w sporcie jogo limpo

fajerwerk n
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne fogo de artifício

fajka ˈfajka n
przedmiot do palenia tytoniu; cachimbo

fakt fakt n
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości; fato facto

faktoid n
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach; factoide

faktura fakˈtura n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży; factura

fakultatywny adj
dobrowolny, pozostawiony do wyboru facultativo

fala ˈfala n
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku; onda
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody onda vaga
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie onda vaga

falanga faˈlãŋɡa n
zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji; falange

falliczny adj
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu fálico

fallus ˈfalːus n
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności falo

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal; quebra-mar

falset n
wysoki rejestr głosu ludzkiego falsete

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi fanaticamente

fanatyczny adj
charakteryzujący się fanatyzmem fanático

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych fanatismo

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny fantástico
fikcyjny, zmyślony fantástico

fantazja fãnˈtazʲja n
wyobraźnia fantasia

fantom ˈfãntɔ̃m n
zjawa, przywidzenie fantasma

farad ˈfarat n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI; farad

faraon faˈraɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu; faraó

farba ˈfarba n
mieszanina barwników służąca do malowania tinta

farerski faˈrɛrsʲci adj
odnoszący się do Wysp Owczych feroês

farerski faˈrɛrsʲci n
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych; feroês

farma ˈfarma n
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich; fazenda sítio granja

farma wiatrowa n
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności parque eólico

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z farmacją farmacêutico

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków farmacologia

farmakologicznie adv
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków farmacologicamente

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii farmacológico

fartuch ˈfartux n
ubranie ochronne zakładane na wierzch codziennego stroju mające kształt płaszcza, kurtki lub kawałka materiału zawiązywanego w pasie; avental

fasada faˈsada n
(architektura, architektoniczny) ozdobna, efektowna elewacja budynku; fachada
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy, który służy do ujednolicenia dostępu do złożonego systemu poprzez wystawienie uproszczonego, uporządkowanego interfejsu programistycznego; fachada
(przenośnie, przenośnia) coś pozornego, tylko na pokaz fachada
(socjologia, socjologiczny) sposób kreowania własnego wizerunku przez jednostkę w trakcie interakcji społecznej, mający na celu manipulacje wrażeniami jakie odnosi partner interakcji; fachada

fascynacja n
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś fascinação

fasola faˈsɔla n
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; feijão

fast food adj
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1) fast food

fast food n
(kulinaria) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe; fast food

faszysta faˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu fascista

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom fascista

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa; fascismo

fatalista ˌfataˈlʲista n
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu fatalista

fatamorgana n
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze; Fata Morgana

fatwa ˈfatfa n
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk; fatwa fátua

faul fawl n
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry, falta

fauna ˈfawna n
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym; fauna

fawela faˈvɛla n
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums; favela

faworyt n
ktoś lubiany, faworyzowany favorito

fałszerz n
osoba, która coś fałszuje falsificador

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem; falso amigo

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd; federação

federalny adj
dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji federal

felga ˈfɛlɡa n
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę borda

felieton n
(publikatory) krótki utwór publicystyczny; folhetim

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa; felação

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet; feminismo

fenek ˈfɛ̃nɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach; feneco raposas-do-deserto

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją fenício

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich; fenício

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności; fénix

fenol ˈfɛ̃nɔl n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH; fenol

fenomenalizm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje; fenomenalismo

ferm fɛrm n
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100; férmio

fermata fɛrˈmata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy; fermata

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ulegać procesowi fermentacji lub powodować fermentację fermentar

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie; férmion

fes fɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f obniżony o półton; fá bemol

feta ˈfɛta n
(kulinaria) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku; feta

fetyszyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z pierwotnych form wierzeń religijnych polegająca na kulcie fetyszy, czyli posążków czy przedmiotów obdarzonych siłą nadprzyrodzoną fetichismo

feudalizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach; feudalismo

feudalny adj
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem feudal

fez fɛs n
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem; fez

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Fidżi fijiano

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
język urzędowy Fidżi, fijiano

figa ˈfʲiɡa n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc figi (1.1) figo

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi figueira

fikcja n
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania ficção

fikcyjne małżeństwo n
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie casamento por conveniência

filantrop n
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących filantropo

filantropia n
bezinteresowne świadczenie pomocy filantropia

filar ˈfʲilar n
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu pilar
wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji; pilar

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych; filatelia

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie; filípicas

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1) xícara chávena
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje xícara chávena

film fʲilm n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór; filme película
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna filme película

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
nagrywać coś kamerą filmową filmar

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego; filologia

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od filologia filológico

filozof fʲiˈlɔzɔf n
specjalista w zakresie filozofii filósofo

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; filosofia

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii filosófico

filtr fʲiltr̥ n
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji filtro
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych filtro
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości filtro

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
proces przepuszczania czegoś przez filtr filtração

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
doprowadzać coś do końca (finału) completar finalizar

finansować v
dostarczać finansów financiar

finansowo adv
pod względem finansów, pieniędzy financeiramente

finał ˈfʲĩnaw n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego finale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia finale
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek final
koniec, zakończenie final

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną; finlandização

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego; violeta lilás

fiolka ˈfʲjɔlka n
małe, szklane naczynie z zatyczką; frasco

fiord fʲjɔrt n
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd; fiorde

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej; violeta

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych; amor-perfeito

firma ˈfʲirma n
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo firma

fitochemia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach; fitoquímica

fitoestrogen n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu; fitoestrógeno

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne fitormônio

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin fitopatologia

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego fitoesterol

fizjologia n
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów fisiologia

fizycznie adv
odnosząc się do zjawisk fizyki fisicamente

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
dostępny zmysłom físico

fizyk ˈfʲizɨk n
naukowiec zajmujący się fizyką físico

fizyka ˈfʲizɨka n
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii; física

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Finlandia lub Finów, pochodzący z Finlandii finlandês

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
ugrofiński język używany przez Finów; finlandês

flaga ˈflaɡa n
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu bandeira estandarte

flaki ˈflaci n
(kulinaria) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny; dobrada
(spożywczy) części żołądka wołowego lub cielęcego, produkt na zupę (1.1) dobrada

flamandzki adj
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii Flamengo

flamandzki n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii Flamengo

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli; graviola pinha

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny fleumático

flet flɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; flauta

flirtować v
(przenośnie, przenośnia) czynić zalotne rozmowy oraz kokieteryjne gesty flertar

flora ˈflɔra n
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych flora

floren n
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka; florim

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
związany z Florencją, dotyczący Florencji florentino

floréal n
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; floreal

flota ˈflɔta n
zbiór jednostek pływających; frota
zbiór pojazdów, np. samochodów, ciężarówek, samolotów frota

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy; flutuação

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych; fluoxetina

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9; flúor

fluoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia; fluorita

fobia ˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami; fobia

foka ˈfɔka n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny; foca

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) kwas foliowy folacina

folia ˈfɔlʲja n
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach; folha

folia bąbelkowa n
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów; plástico-bolha

folk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej; folk

folklor ˈfɔlklɔr n
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp. folclore

folklorystyka n
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor; folclorismo

fondue n
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw; fondue

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka; fonema

fonetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki fonético

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka; fonética

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika; fonte chafariz

formacyjny adj
dotyczący formacji, związany z formacją formativo

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania formalista

formalizm n
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu formalismo

formatować ˌfɔrmaˈtɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt formar
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) kasować zawartość dysku formatar
(informatyka, informatyczny) przystosowywać nośnik danych do pracy przez odpowiednie ustalenie jego systemu plików formatar

formularz fɔrˈmulaʃ n
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia formulário
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem formulário

forsa ˈfɔrsa n
(potocznie, potoczny) pieniądze grana

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym; fortepiano piano (de cauda) pianoforte

fortuna fɔrˈtũna n
los, szczególnie ten dobry destino
wielkie bogactwo destino

forum ˈfɔrũm n
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji fórum
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat fórum

fory n
dobrowolne ograniczenie własnej przewagi nad przeciwnikiem, np. by skłonić go do rywalizacji vantagem

fosa ˈfɔsa n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia; fosso

fosfor ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15; fósforo

fosforan n
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego fosfato

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu; fosforescência

fotel ˈfɔtɛl n
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami; poltrona

fotogeniczny adj
korzystnie wyglądający na zdjęciach fotogénico

fotograf fɔˈtɔɡraf n
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo; fotógrafo fotógrafa

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
sztuka wykonywania fotografii (1.1); fotografia
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym fotografia

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć fotográfico

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną fotocópia

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów; fotomontagem

foton ˈfɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego; fotão

fotorealizm n
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością; fotorrealismo

fotosynteza n
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła; fotossíntese

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę; fototropismo

fowistyczny adj
(sztuka) związany z fowizmem fauvista

fowizm n
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł fauvismo

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
wyodrębniona część czegoś naco

frajer ˈfrajɛr n
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane otário

frak frak n
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu; fraque

fraktal ˈfraktal n
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury; fractal

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek franciscano

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością franciscano

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji francês

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw; francês

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust; beijo de língua

francuskojęzyczny frãnˈʦ̑uskɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem francuskim francofalante
spisany, stworzony w języku francuskim francofalante
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem francuskim francofalante

frank frãŋk n
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich franco

frans frãw̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87; frâncio

frazes ˈfrazɛs n
często powtarzane, wyszukane powiedzenie, pozbawione jednak głębszego sensu banalidade

fregata frɛˈɡata n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe; fragata

fresk frɛsk n
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk; afresco
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1) afresco

fretka ˈfrɛtka n
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem; furão

frezja ˈfrɛzʲja n
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty; frésia

frimaire n
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; frimário

front frɔ̃nt n
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych; frente
(budownictwo) przód budynku frente
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza; frente
zgromadzenie partii lub osób pod jednym wspólnym programem frente

frontalny adj
czołowy, przedni frontal

fructidor n
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; fructidor

fruktoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów; frutose

frustracja n
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu; frustração

frutarianizm n
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny; frugivorismo

frytka ˈfrɨtka n
(kulinaria) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu; frita

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem cabeleireiro

fryzura frɨˈzura n
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób penteado

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny borla

fuga ˈfuɡa n
rodzaj formy muzycznej; fuga
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze fuga

fuksja ˈfuksʲja n
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych; fúcsia
fioletowo-czerwony kolor fúcsia

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny; fundação

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń; alicerce

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki fundamentalista

fundamentalizm n
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji fundamentalismo

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy fundamental

fundować v
zakładać i opłacać instytucje fundar

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie função
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania; função
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania; função

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu função de estado

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny; bijeção

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest funkcjonalne funcionalidade

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej; funcionário

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy funcionar

funt fũnt n
(ekonomia, ekonomiczny) waluta niektórych państw libra

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy furosemida

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły futebol americano

futro ˈfutrɔ n
część odzieży (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść pele
wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan pele
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu pele

futurolog n
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe futurologista

futurologia n
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii futurologia

futurysta n
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu futurista

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim; futurismo

fuzja ˈfuzʲja n
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe fusão

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp. gabardina

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
pokój przeznaczony do pracy umysłowej escritório

gad ɡat n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami; réptil
(potocznie, potoczny) zły człowiek réptil

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64; gadolíneo gadolínio

gadożer ɡaˈdɔʒɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) Circaetus gallicus, duży, leśny ptak drapieżny żywiący się płazami i gadami; guincho-branco

gadżet ˈɡaʤ̑ɛt n
przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie; apetrecho

gafa n
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się mancada

gagat ˈɡaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie; azeviche

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją gagauz

gaj ɡaj n
(książkowy) mały las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących bosquete

gal ɡal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31; gálio

galacki adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji gálata

galaktyczny adj
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki galático

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów; galáxia

galeon ɡaˈlɛɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę; galeão

galeria ɡaˈlɛrʲja n
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum galeria

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego; galicismo francesismo

galijski adj
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów gaulês

galijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.; gaulês

galon ˈɡalɔ̃n n
jednostka objętości używana w krajach anglosaskich; galómano
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach; galómano

gama ˈɡãma n
odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku; gama
(przenośnie, przenośnia) szereg odmian czegoś do wyboru gama

gameta ɡãˈmɛta n
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego; célula sexual gâmeta

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety; gametângio

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne; gangrena

garam masala n
(kulinaria) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili garam masala

garaż ˈɡaraʃ n
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami; garagem

garb ɡarp n
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem corcova corcunda
skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu; corcunda
wypukłość na jakimś przedmiocie corcova

garbarz ˈɡarbaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór curtidor

garbus ˈɡarbus n
(pogardliwie) człowiek z garbem (kifozą) corcunda
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
ogół odzieży, ubrań, które się posiada figurino
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży figurino

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą desdenhar

gardło ˈɡardwɔ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi; garganta

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne ceramista

garnek ˈɡarnɛk n
(kulinaria) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw; panela tacho

garnitur ɡarʲˈɲitur n
eleganckie ubranie męskie; fato terno

garnizon n
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania (1.1) guarnição caserna
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu guarnição

garść ɡarʲɕʨ̑ n
ilość mieszcząca się w garści (1.1) mancheia

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych; espécie

gaucho n
południowoamerykański konny pasterz; gaúcho

gawial n
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy; gavial

gawron ˈɡavrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych; gralha-calva

gaz ɡas n
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii; gás
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna gás
substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1) gás
pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu acelerador

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego gás mostarda

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny gaz, którego atomy nie łączą się w cząsteczki; gás nobre

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża; gás natural

gazela ɡaˈzɛla n
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa; gazela

gazeta ɡaˈzɛta n
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie; gazeta jornal

gazowany adj
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla gaseificado

gałka ˈɡawka n
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu calombo
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych calombo

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym; noz-moscada

gałka oczna n
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół globo ocular

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu ramo

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru; extintor

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
o kurze: wydawać głos cacarejar

gdy ɡdɨ conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego quando enquanto

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp. quando o gato sai, os ratos fazem a festa

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
gdzieś (miejsce nie określone bliżej) onde
…względny, zastępujący określenie miejsca onde
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację onde

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
do innego miejsca alhures
w innym miejscu alhures

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu a cera sobeja queima a igreja

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce [[em]] [[qualquer]] [[lugar]]

geek n
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby; geek

gejsza ˈɡɛjʃa n
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.; gueixa

gejzer ˈɡɛjzɛr n
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą; géiser

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach lagartixa osga

gelotologia n
terapia śmiechem; gelotologia

gen ɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu; gene

generacja n
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku geração

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy; gerador
urządzenie, które coś wytwarza (generuje) gerador

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych; general

generować v
być miejscem wytwarzania, przyczyną czegoś gerar
(fizyka, fizyczny) wytwarzać pewien nośnik energii albo przekształcać jakąś postać energii w inną gerar
(językoznawstwo, językoznawczy) tworzyć nieskończony zbiór zdań za pomocą skończonej liczby zasad gramatycznych gerar
(technologia, technika, techniczny) wytwarzać pewne wielkości fizyczne lub matematyczne gerar

genetycznie adv
w sposób dotyczący genetyki/genów geneticamente

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką genético

genialny adj
wybitnie uzdolniony brilhante
znakomity brilhante

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach gênio génio
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent génio

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów; genoma

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce; gentamicina

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
osoba zajmująca się geodezją agrimensor

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi; geodésia geodesia

geofit n
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią; geófita

geofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej geofísica

geograf ɡɛˈɔɡraf n
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii geógrafa

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi; geografia

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z geografią, odnoszący się do geografii geográfico

geolog ɡɛˈɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) (geologia, geologiczny) specjalista w dziedzinie geologii geólogo

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi; geologia

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z geologią geológico

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi geometria
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki; geometria

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu; geomorfologia

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną geopolítico

geopolityka n
doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne geopolítica

gepard ˈɡɛpart n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; chita guepardo

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego; geriatria

geriatryczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów geriátrico

german ˈɡɛrmãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32; germânio

germanizacja n
narzucanie lub przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego germanização

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
dotyczący Germanii alemão

germinal n
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; germinal

gest ɡɛst n
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi gesto

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
ruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi gesticular

getto ˈɡɛtːɔ n
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej gueto
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia gueto
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej gueto
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA) gueto favela

ghul n
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej; ghoul

gibelin n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech; gibelina

gibon ˈɟibɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych gibão

giełda ˈɟɛwda n
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe; bolsa

gigabajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych; gigabyte

gigant ˈɟiɡãnt n
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów o wężowych splotach zamiast nóg, synów Uranosa i Gai; gigante
(zobacz) olbrzym gigante

gigantomachia ˌɟiɡãntɔ̃ˈmaçja n
(mitologia grecka) walka gigantów z bogami olimpijskimi; gigantomaquia

gil ɟil n
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków; dom-fafe

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy; guilhotina

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną ginástica

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii ginecologista

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego; ginecologia

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ginekologią, dotyczący ginekologii ginecológico

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
gubić się, zostawać zgubionym desaparecer perder-se
przestawać być widocznym, słyszalnym itp. desaparecer
umierać, zdychać (o pojedynczych organizmach) morrer
wymierać (o dużej grupie organizmów) desaparecer ficar extinto

gips ɟips n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany; gipsita

gitara ɟiˈtara n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny; violão guitarra

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk; guitarra elétrica

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze guitarrista

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o lodowcach i lądolodach; glaciologia

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami; gladiador

glaukofan n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli; glaucofânio

gleba ˈɡlɛba n
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych; solo

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; glicerol

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny glicérico

glin ɡlʲĩn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; alumínio

glina ˈɡlʲĩna n
(geologia, geologiczny) skała osadowa; argila

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie; globalização

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów; aquecimento global

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie global
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat global

globus ˈɡlɔbus n
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą; globo

glon ɡlɔ̃n n
Algae, rodzaj organizmów wodnych; alga

glosariusz n
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy glossário

glottochronologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki; glotocronologia

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi glicosímetro

glukoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych; glicose glucose

gluon ˈɡlu<sup>w</sup>ɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych gluão

gluten n
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż; glúten

gmina ˈɡmʲĩna n
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego; município

gnejs ɡnɛjs n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej; gneisse

gniady ˈɟɲadɨ adj
o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn alazão

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt; ninho

gnida ˈɟɲida n
jajo wszy; lêndea

gniew ɟɲɛf n
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś; cólera ira

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
(kulinaria) wyrabiać (ciasto) amassar
miąć amassar

gnu ɡnu n
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich; gnu

gnój ɡnuj n
(pospolicie) (rolnictwo, rolniczy) stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby; esterco

go ɡɔ n
rodzaj gry planszowej; go

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie; dignidade

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom; hora
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy hora
(szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna hora

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach; toque de recolher

godziny szczytu n
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg hora do rush

gofr ɡɔfr̥ n
(kulinaria) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami; waffle

gol ɡɔl n
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób gol

golarka ɡɔˈlarka n
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia; barbeador

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą; canela

golf ɡɔlf n
rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję; gola alta
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki; golfe

golfista ɡɔlˈfʲista n
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf golfista

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze barbear

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji; gôndola
kosz balonu lub sterowca gôndola

gong ɡɔ̃ŋk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu; gongo

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos; bispo

gonić ˈɡɔ̃ɲiʨ̑ v
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać perseguir alcançar

googlować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) wyszukiwać w Internecie za pomocą wyszukiwarki Google googlar

gorczyca ɡɔrˈʧ̑ɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Sinapis L., roślina z rodziny kapustowatych; mustarda

goryl ˈɡɔrɨl n
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna; gorila
(potocznie, potoczny) osobisty ochroniarz, szczególnie jeśli wysoki i mocno zbudowany gorila

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu amargo

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie quente
(przenośnie, przenośnia) namiętny quente
(przenośnie, przenośnia) serdeczny quente

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃; febre
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego febre

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
całokształt działalności gospodarczej economia
(potocznie, potoczny) gospodarstwo rolne economia

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
osoba przyjmująca gości anfitrião

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi dona de casa dona-de-casa

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
doprowadzać do wrzenia ferver
przyrządzać ciepłą potrawę cozinhar cozer

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
skończony, wykonany pronto
przygotowany do czegoś, na coś pronto

gotyk ˈɡɔtɨk n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza; gótico

gołobrody adj
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze imberbe

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach; pombo

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi pombal

gościniec ɡɔɕˈʨ̑ĩɲɛʦ̑ n
(gastronomia) zajazd, pensjonat pousada
szeroka droga estrada

gościnność n
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom hospitalidade

gość ɡɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej sujeito
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp. hóspede convidado
osoba, który zatrzymała się w hotelu, w restauracji cliente

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
kwiat rośliny (1.1) cravo-da-índia

gra ɡra n
(sport, sportowy) mecz jogo competição
granie na instrumencie tocar
zabawa według ustalonych reguł; jogo

grab ɡrap n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze; carpino
drewno grabu (1.1) carpino

grabarz ˈɡrabaʃ n
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych; coveiro

grabie ˈɡrabʲjɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia; ancinho

grabić ˈɡrabʲiʨ̑ v
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi rastelar

gracz ɡraʧ̑ n
uczestnik gry lub zawodów jogador

grad ɡrat n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary kąta płaskiego równa jednej setnej kąta prostego; grado
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu; granizo
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę enxurrada granizo

graf ɡraf n
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami; grafo

grafem n
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma; grafema

grafen ˈɡrafɛ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka; grafeno

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie; grafite

grafia ˈɡrafʲja n
postać graficzna wyrazu, pisownia grafia

grafit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych; grafita grafite

grafolog n
specjalista w dziedzinie grafologii grafólogo

grafologia n
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu; grafologia

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie); retroprojetor

gram ɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma; grama

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką gramatical
zgodny z regułami gramatyki gramatical

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
specjalista w dziedzinie gramatyki gramático

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem języka, gramática

granat ˈɡrãnat n
(spożywczy) owoc granatowca romã

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty; romeira

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski; grená índigo

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
(matematyka, matematyczny) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe; prisma

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.; fronteira raia

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
mieć wspólną granicę, sąsiadować [[fazer]] [[fronteira]] [[com]]

granit ˈɡrãɲit n
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa; granito

grappa ˈɡrapːa n
(kulinaria) wódka z winogron (i ich pestek) grapa

grasica n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania; timo

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu congratulação

gratulacje interjection
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia parabéns

gratulacje n
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby felicitação

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
składać wyrazy uznania felicitar

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp. gratificação

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę; gravitação

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji gravitacional

grawiton n
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego gravitão

grać ɡraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pasować, odpowiadać combinar
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp. jogar tocar
o przedmiocie: wydawać dźwięki tocar
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie fazer papel tocar
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego tocar
wykonywać przedstawienie (w teatrze lub operze); wyświetlać film (w kinie) apresentar

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków grego

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
język Greków i po części Cypryjczyków; grego

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; , gregoriano

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych; toranja toronja grapefruit

grenadzki adj
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta) granadino

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły; jazigo

grobowy ɡrɔˈbɔvɨ adj
odnoszący się do grobu fúnebre sepulcral

groch ɡrɔx n
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; ervilha

grog ɡrɔk n
(kulinaria) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier; grogue

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba; aglomerado

gromnica ɡrɔ̃mʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej cirio

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych; arminho

grot ɡrɔt n
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych; [[ponta]] [[de]] [[flecha]]

grota ˈɡrɔta n
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie; gruta

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny grotesco

groźba ˈɡrɔʑba n
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd. ameaça

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku; bico-grossudo

grubość n
wymiar w krótszej osi espessura

gruby ˈɡrubɨ adj
(staropolski) wulgarny, prostacki, nieokrzesany, grubiański grosseiro
mający dużą grubość, średnicę grosso
otyły gordo obeso

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju; glândula

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); dezembro Dezembro

grupa ˈɡrupa n
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego grupo
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze grupo
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie grupo

grupa krwi n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych grupo sanguíneo

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta grupo da morte

grusza ˈɡruʃa n
(botanika, botaniczny) Pyrus L., rodzaj drzewa owocowego z rodziny różowatych; pereira

gruszka ˈɡruʃka n
(spożywczy) owoc gruszy; pera pêra

gruszkowaty ˌɡruʃkɔˈvatɨ adj
przypominający kształtem gruszkę piriforme

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami georgiano

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci n
język urzędowy Gruzji; georgiano

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca; tuberculosis

gryf ɡrɨf n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła; grifo

gryka ˈɡrɨka n
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną; sarraceno

grymas ˈɡrɨ̃mas n
wykrzywienie twarzy careta

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji; azinhavre

grypa ˈɡrɨpa n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego; gripe

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
ssak z rzędu Rodentia; roedor

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
zatapiać w czymś zęby morder

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część tułowia u zwierząt, przeciwna do strony brzusznej dorso

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem enterrar
rozgarniać, np. ziemię cavar mexer

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów; pente

grzech ɡʒɛx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii; pecado

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu chocalho

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona; cascavel

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
uprzejmy sposób zachowania cortesia

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości cortês polido

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
ktoś, kto grzeszy pecador

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor cogumelo fungo
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy; cogumelo fungo
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu cogumelo

grzybica n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby micose

grzywa ˈɡʒɨva n
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi crina juba

grzywka ˈɡʒɨfka n
włosy przycięte tak, że spadają na czoło franja

grzywna n
kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne multa

grób ɡrup n
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły; túmulo

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ n
wyschłe odchodów ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz; guano

gubernator n
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach; governador

gubernatorstwo n
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora governo

guma ˈɡũma n
rodzaj rozciągliwego tworzywa; borracha

guma do żucia n
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia; chiclete goma de mascar

gumka ˈɡũmka n
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów elástico
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka elástico
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa; camisinha
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru; borracha

gupik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych; barrigudinho

guru ˈɡuru n
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku guru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu; guru

guwernantka n
kobieta pracująca jako guwerner governanta

guz ɡus n
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem galo

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach; facochero

guzik ˈɡuʑik n
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni; botão
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk botão

gułag ˈɡuwak n
system obozów pracy przymusowej w ZSRR; gulag

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela garantia
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad); garantia
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś garantia

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
zmuszać do stosunku płciowego estuprar
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy estuprar

gwałt ɡvawt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej; estupro
pośpiech pressa

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
nagły, szybki violento
o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy violento

gwelf n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech; guelfa

gwiazda ˈɡvʲjazda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej; estrela astro
sławna osobistość w danym środowisku estrela

gwiazda Dawida n
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela; estrela-de-davi

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba; constelação

gwint n
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali rosca

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych; torno

gwizd n
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór apito

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie assobiar

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza; apito

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów; prego

gzyms ɡzɨ̃ms n
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową; cornija

góra ˈɡura n
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu; montanha monte morro
(regionalizm śląski) wyższe piętro (nie parter) w domu jednorodzinnym monte
wyżej znajdująca się część czegoś topo

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu; icebergue

góral ˈɡural n
człowiek pochodzący z gór; monteiro

góralek n
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych damão hirax

górnictwo n
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu; exploração de minas

górnik ˈɡurʲɲik n
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin mineiro

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
pełen gór, wzniesień, pokryty górami montanhoso

gówno ˈɡuvnɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego merda
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał merda bosta

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów; esponja
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne; esponja

gągołek n
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański; pato-de-touca-branca

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł; lagarta
metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie lagarta

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi ganso

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej; ganso-bravo

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków; pele de galinha

gęstość zaludnienia ˈɡɛ̃w̃stɔʑʥ̑ ˌzaludʲˈɲɛ̇̃ɲa
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²; densidade demográfica

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
(o włosach lub sierści) bujny espesso
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie denso

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
(kulinaria) potrawa z mięsa gęsi (1.2) rzadziej (1.1) gansa ganso
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona gansa ganso
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; ganso gansa

gładki ˈɡwatʲci adj
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości liso

gładko adv
bez nierówności suavemente

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni acariciar

głasnost ˈɡwasnɔst n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa; glasnost

głaz ɡwas n
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji; pedregulho

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny faminto com fome

głos ɡwɔs n
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania voto
dźwięk wydawany przez istoty żyjące voz
zdanie, osąd, opinia voz
prawo / pozwolenie przemawiania voz
zdolność wydawania dźwięku (1.1) voz

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś votação

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania votar

głowa ˈɡwɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; cabeça
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś cabeça
(botanika, botaniczny) pęd niektórych roślin, zwłaszcza kapusty cabeça
(przenośnie, przenośnia) umysł (w związkach frazeologicznych) cabeça
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka pessoa

głowienka ɡwɔˈvʲjɛ̃nka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya ferina, eurazjatycki ptak nurkujący; zarro

głowonóg n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków; cefalópode

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej; alto-falante altifalante

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem alto

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
taki, który jest dobrze słyszalny barulhento

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić surdo-mudo

głuchota ɡwuˈxɔta n
utrata zdolności słyszenia; surdez

głuchy ˈɡwuxɨ adj
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu surdo

głupawka ɡwuˈpafka n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej hilaridade

głupi ˈɡwupʲi adj
niemądry, ograniczony intelektualnie tolo estúpido

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) bardzo, beznadziejnie głupi burro como uma porta

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna louco

głupota ɡwuˈpɔta n
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia estupidez

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem; tetraz-grande-das-serras

głuszek ˈɡwuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) (Emberiza cia) ptak z rodziny trznadlowatych; cia

głód ɡwut n
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia; fome

głóg ɡwuk n
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach; espinheiro

główka ˈɡwufka n
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom cabeça

główny ˈɡwuvnɨ adj
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy principal

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu profundo
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu profundo fundo
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia fundo profundo

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
daleko w głębi profundamente

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza profundeza

habit ˈxabʲit n
ubiór zakonny; hábito

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka a barba não faz o filósofo

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec; habituação

hadron ˈxadrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków; hádron hadrão

hafn xafn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72 háfnio

haft xaft n
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie; bordado

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
tworzyć nićmi wzór na materiale bordar

hagiografia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego; hagiografia

hagiologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literacko) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego hagiologia

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie; haiku

hak xak n
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp. gancho

haker ˈxakɛr n
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską; hacker

halabarda ˌxalaˈbarda n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu; alabarda

halibut xaˈlʲibut n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym; hipoglosso

halka ˈxalka n
część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę; anágua

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste; alucinação

hamak ˈxãmak n
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko; rede

hamburger xãmˈburɡɛr n
(kulinaria) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło; hamburger hambúrguer

hamburka n
mieszkanka Hamburga; kobieta pochodząca z Hamburga hamburguesa

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca freiar

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny; freio

handel ˈxãndɛl n
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych; comércio

handel ludźmi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie; tráfico de pessoas

handlowiec n
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem comerciante

hangar ˈxãŋɡar n
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych); hangar

haplotyp n
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli; haplótipo

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej escoteiro

hardware n
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera hardware

harem ˈxarɛ̃m n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni; harém
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1) harém

harfa ˈxarfa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta; harpa

harfista xarˈfʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie harpista

harmider n
hałas w połączeniu z zamieszaniem algazarra

harmonijny adj
płynny, rytmiczny, melodyjny harmonioso

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia; agenda

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
ciężko pracować trabalhar como um burro de carga

harpun ˈxarpũn n
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie; arpão

harówka xaˈrufka n
bardzo ciężka praca labuta

has xas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108; hássio

haszysz ˈxaʃɨʃ n
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich; haxixe

hasło ˈxaswɔ n
tajny wyraz lub ciąg znaków senha
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu entrada
znak, sygnał do działania palavra-passe

hau xaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa au-au ão-ão

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego; obus

hawajski xaˈvajsʲci adj
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów havaiano

hawajski xaˈvajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach havaiano

hazard ˈxazart n
(przenośnie, przenośnia) ryzyko aposta
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los; jogo de azar

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy jogador de azar

hałas ˈxawas n
głośne, uciążliwe dźwięki; barulho

hałaśliwie adv
wywołując hałas barulhentamente

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
powodujący hałas buliçoso

heavy metal n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek metalu (muzyki); heavy metal

heban ˈxɛbãn n
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej; ébano

hebanowy adj
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu ébano
głęboko czarny lub bardzo ciemny ébano

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
związany z Hebrajczykami hebraico hebreu

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich; hebraico hebreu

hedonista n
zwolennik hedonizmu hedonista

hedonistyczny adj
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom hedónico

hedonizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia hedonismo

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś hegemonia

hej xɛj interjection
zwrócenie czyjejś uwagi e aí

heksan ˈxɛksãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz; hexano

hektar ˈxɛktar n
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych); hectare

hektolitr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka objętości równa 100 litrom hectolitro

hel xɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2; hélio

helio- ˈxɛlʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym helio-

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę; heliofísica

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący hellenizmu helenístico

helleński adj
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów helénico

hematyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III); hematita

hemo- ˈxɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią hemo-

hemofilia n
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości; hemofilia

hemofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią hematofobia hemofobia

hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu; hemoglobinúria

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów; hemólise

henna ˈxɛ̃nːa n
(botanika, botaniczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów; hena

henr xɛ̃nr n
jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H; henry

hentai ˈxɛ̃ntaj n
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne; hentai

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny; heparina

hepatotoksyczność n
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby hepatotoxicidade

heptagram n
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy septograma

heptan ˈxɛptãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz; heptano

heraldyka n
nauka o herbach i rodach szlacheckich; heráldica

herb xɛrp n
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe brasão

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty casa de chá

herbata xɛrˈbata n
napój, napar z herbaty (1.2); chá
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3) chá
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2); chá

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
(kulinaria) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy; bolacha

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
(rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów; herbicida

herc xɛrʦ̑ n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz; hertz

herezja xɛˈrɛzʲja n
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów heresia
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej; heresia

hermeneuta n
naukowiec zajmujący się hermeneutyką, jako dziedziną filologii hermeneuta

hermeneutyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich; hermenêutica

heroiczny adj
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia heróico

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek; heroína

heroizm n
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami. heroísmo

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach; herpetologia

heterogeniczny adj
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych heterogênea
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze heterogênea
(chemia, chemiczny), (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz heterogênea

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej heterossexualidade

heteroseksualność n
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co heteroseksualne; cecha tych, którzy są heteroseksualni heterossexualidade

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej heterossexual

hetman ˈxɛtmãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy; hétmane
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku; rainha

hetycki adj
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii hitita

hetycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich; hitita

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez; heurística

hełm xɛwm n
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami; capacete

hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach; jacinto

hidżab ˈçiʤ̑ap n
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą; hijab

hiena ˈçjɛ̃na n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną; hiena

hierarchia çjɛˈrarçja n
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium; hierarquia

hierarchizacja n
uporządkowanie elementów czegoś według pewnej hierarchii hierarquização

hieroglif çjɛˈrɔɡlʲif n
starożytne egipskie pismo obrazkowe; hieróglifo

higiena çiˈɟɛ̃na n
dbanie o czystość ciała higiene

higieniczny adj
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia higiênico sanitário

higroskopijność ˌçiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci; higroscopia

higroskopijny adj
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej higroscópico

hindi ˈçĩndʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii hindi

hinduizm çĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim; hinduísmo

hiperbola ˌçipɛrˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk; hipérbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała; hipérbole

hiperestezja ˌçipɛrɛˈstɛzʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość hiperestesia

hipergamia n
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków hipergamia

hiperlipidemia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi; hiperlipidemia

hiperonim ˌçipɛrˈɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”; hiperónimo

hiperrzeczywistość n
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności; hiper-realidade

hipersomnia n
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność; hipersonia

hipertermia ˌçipɛrˈtɛrmʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego; hipertermia

hipertrofia n
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym hipertrofia

hiperwitaminoza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie; hipervitaminose

hipnoza n
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen hipnose

hipoalergiczny ˌçipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii hipoalergénico

hipochondria n
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości hipocondria

hipochondryczny ˌçipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
związany z hipochondrią lub hipochondrykami hipocondríaco

hipodrom n
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta hipódromo

hipoglikemia n
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej hipoglicemia

hipokorystyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy; hipocorístico

hipokryta ˌçipɔˈkrɨta n
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa hipócrita

hipokryzja ˌçipɔˈkrɨzʲja n
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle; hipocrisia

hipomania ˌçipɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością hipomania

hiponim çiˈpɔ̃ɲĩm n
wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina” hipónimo

hipopotam ˌçipɔˈpɔtãm n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia; hipopótamo

hipoteka ˌçipɔˈtɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy; hipoteca

hipotetyczny adj
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia hipotético

hirsutyzm çirˈsutɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet; hirsutismo

histerektomia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy; histerectomia

histereza ˌçistɛˈrɛza n
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach; histerese

histeria çiˈstɛrʲja n
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie; histeria

histeryczny adj
właściwy histerii histérico

histologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach histologia

historia çiˈstɔrʲja n
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia história conto
nauka zajmująca się badaniem przeszłości; história

historiozofia ˌçistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia; filosofia da história

historycznie ˌçistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w dawnych czasach, ujmując określoną historię historicamente
w sposób charakterystyczny dla odległych czasów historicamente

historyczny ˌçistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość histórico

historyk çiˈstɔrɨk n
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów historiador

hiszpanka çiʃˈpãnka n
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię; gripe espanhola

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów espanhol

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
romański język używany m.in. w Hiszpanii; espanhol castelhano

hit çit n
przedmiot cieszący się dużą popularnością hit

hitleryzm çiˈtlɛrɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu hitlerismo

hobbit ˈxɔbbʲit n
(fantasy) (literacko) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała; hobbit

hobby ˈxɔbbʲi n
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie hobby

hodować xɔˈdɔvaʨ̑ v
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania criar

hodowca xɔˈdɔfʦ̑a n
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin) criador

hojny ˈxɔjnɨ adj
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie generoso

hokej ˈxɔkɛj n
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika; hóquei

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku; hóquei no gelo

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
związany z Holandią, dotyczący Holandii holandês

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci n
główny język Holandii; holandês

holm xɔlm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67; hólmio

holocen xɔˈlɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi; Holoceno

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu rebocar

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek; rebocador

homar ˈxɔ̃mar n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych; lagosta

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę; homeopatia

homeopatyczny adj
związany z homeopatią, właściwy homeopatii homeopático

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu homeostasia omeostase

homiletyczny adj
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki homilético

homiletyka n
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań; homilética

homilia n
tekst wygłoszonej (1.1) homília
w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon; homília

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów; homofobia

homogamia n
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego homogamia
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim homogamia

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu homónimo

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci homossexualidade

homoseksualność n
(seksuologia, seksuologiczny) cecha tego, co homoseksualne; cecha tych, którzy są homoseksualni homossexualidade

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu homossexual

hoplita xɔˈplʲita n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze; hoplita

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe; hormona

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie hormonodependente

horoskop xɔˈrɔskɔp n
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię horóscopo

horror ˈxɔrːɔr n
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności horror

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię; horizonte

horyzont zdarzeń n
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji; horizonte de eventos

hosanna interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja; hosana

hospicjum n
zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym cuidados paliativos

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
umieszczenie pacjenta w szpitalu hospitalização

hospodar n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich hospodar

hostia ˈxɔstʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji; hóstia

hotel ˈxɔtɛl n
budynek do czasowego pobytu za opłatą; hotel

hrabia ˈxrabʲja n
tytuł szlachecki; conde

hrabina xraˈbʲĩna n
żona hrabiego condessa

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego; condado
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych condado

hrywna ˈxrɨvna n
waluta Ukrainy; grivna

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi patinete

humanizm n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie humanismo
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością humanismo

hummus n
(kulinaria) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie; homus hommos

humor ˈxũmɔr n
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości humor
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry humor

humorystyczny adj
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy humorístico

humus n
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów; humo húmus

huragan xuˈraɡãn n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym; furacão

hurysa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie; huri

huzar n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej; hussardo

huśtawka xuɕˈtafka n
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne zmiany, wahania; zmienność balancé
przyrząd do bujania dzieci; balanço

hydrant ˈxɨdrãnt n
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych; hidrante

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą hidráulico

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania bombeiro

hydraulika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii; hidráulica

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi; hidrobiologia

hydrochinon n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący; hidroquinona

hydroliza n
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody; hidrólise

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie; hidrologia

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie; hidroponia

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności; hidrostática

hymenopterologia xɨ̃ˈmɛ̃nɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o błonkówkach; himenopterologia

hymn xɨ̃mn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei; hino

i i conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne e

i tak dalej adv
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia e por aí fora et cetera

i/lub i‿ˈlup conjunction
łącznik pomiędzy warunkami które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie e/ou

iberyjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii ibérico

ibis ˈibʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae; íbis

ich ix pronoun
3 (osoba) lm deles

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach; ictiologia

idea iˈdɛa n
myśl przewodnia; idéia
pomysł idéia

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny ideal

ideał n
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień ideal

identyfikować v
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest identificar

ideogram n
znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie; ideograma

ideolog n
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii ideólogo

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego ideologia

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy; idioleto

idiom ˈidʲjɔ̃m n
zwrot charakterystyczny dla danego języka, niemożliwy do dosłownego przetłumaczenia na inny język expressão idiomática

idiopatyczny adj
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże; idiopático

idiosynkratyczny adj
związany z idiosynkrazją idiossincrásico

idiosynkrazja n
(psychologia, psychologiczny) czyjś indywidualny sposób spostrzegania, doświadczania i reakcji na pewną zwyczajną sytuację idiossincrasia

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi idiótico

ido ˈidɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto; ido

idol ˈidɔl n
osoba, którą się podziwia ídolo
figura bóstwa ídolo

idy ˈidɨ n
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca; idos

idylla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi idílio

iglica iɡˈlʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę agulha

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu; iglu

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
brak wiedzy na jakiś ważny temat ignorância

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
pomijać, nie zwracać uwagi ignorar

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować brincar com o fogo

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów; iguana

igła ˈiɡwa n
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym końcu, najczęściej wykonany z metalu; agulha

ikona iˈkɔ̃na n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; ícone

ikra ˈikra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb ova

ile ˈilɛ interrogativePronoun
używany do pytania o wielkość quanto

ile ˈilɛ pronoun
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś quanto

ileostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim; ileostomia

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego produto

iloraz iˈlɔras n
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia quociente

ilościowy adj
dotyczący ilości quantitativo

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
liczba określająca objętość lub masę; quantidade número

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami desenhador ilustrador

ilustrować v
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem ilustrar

iluzja n
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie ilusão

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
złudny, pozorny ilusório

imadło ĩˈmadwɔ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu; morsa

imam ˈĩmãm n
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny; imã imame imam imamo

imbir ˈĩmbʲir n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii; gengibre
(kulinaria) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku gengibre

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba xará tocaio

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek; particípio

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim imigração

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim imigrante

imię ˈĩmʲjɛ n
imię (1.1) i nazwisko nome
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp. nome nome de batismo

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny dopuszczający jedynie kryteria pozamoralne jako podstawę wszelkich ocen, kwestionujący istniejące systemy etyczne i wzorce moralne imoralismo
nieuznawanie norm moralnych imoralismo

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi imoral

immunoterapia n
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu; imunoterapia

impala ĩmˈpala n
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy; impala

impeachment n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe; destituição

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy imperator

imperialistyczny adj
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata imperialista

imperializm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium imperialismo
w marksizmie: ostatnie stadium kapitalizmu, cechujące się koncentracją produkcji i kapitału, a także nieobecnością wolnej konkurencji, a zamiast niej panowaniem monopoli imperialismo

imperialny adj
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium imperial

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje império

implant ˈĩmplãnt n
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu; implante

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie; implementação

imponujący adj
wzbudzający uznanie i zachwyt impressionante impressivo

importować v
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów importar

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego; impotência

impresjonista n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia impressionista

impresjonizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku; impressionismo

improwizować v
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania improvisar

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
w innym przypadku [[de]] [[outra]] [[forma]]/[[maneira]]

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
uroczyste zapoczątkowanie inauguração

ind ĩnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49; índio

indeterminizm n
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków; indeterminismo

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację indo-europeu

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei; doutrinação

indoktrynować v
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię doutrinar

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację indolência

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Indonezja indonésio

industrialny adj
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji industrial

indygo n
kolor ciemnobłękitny anil

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny; carmim de índigo índigo-carmim

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
związany z Indiami, dotyczący Indii indiano

indyk ˈĩndɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych; peru

indywidualizm n
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów individualismo

infant ˈĩnfãnt n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł przysługujący dzieciom rodziny królewskiej w Hiszpanii i Portugalii; infante

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie; infeccionamento

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego infiltração

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen; inflação

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie informação

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką cientista da computação

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji; informática computação

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
przekazywać wiadomość i objaśniać informar

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia; infraestrutura

ingerencja ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się interferência

inguski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język inguski; língua ingush

inhibitor ˌĩnçiˈbʲitɔr n
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną; inibidor

inicjalizować ˌĩɲiʦ̑ʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś inicializar

iniekcja n
(medycyna, medyczny) zastrzyk injeção

inklinacja n
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia inclinação

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem); incunábulo

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku; Inquisição

inny ˈĩnːɨ adj
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle diferente
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego diferente

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny outro

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach em outras palavras

inozytol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; inositol

inspirować v
dostarczać natchnienia inspirar instigar

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
(sztuka) przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów; instalação
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów instalação
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość instalação

instalator n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy instalujący oprogramowanie i przygotowywujący go do użytkowania instalador
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację instalador

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał instalar
montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach instalar
(potocznie, potoczny) wprowadzać się do nowego mieszkania, pokoju itp., urządzać się instalar-se

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne; instrumento
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny instrumento
(przenośnie, przenośnia) środek służący realizacji celu instrumento
(technologia, technika, techniczny) przyrząd pomiarowy; instrumento

instrument muzyczny n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych; instrumento musical

instrumentalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu instrumental

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji instinto

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
(przymiotnik) od: instynkt instintivo

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych; instituto

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę; insulina

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę; resistência à insulina

insynuacja n
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli; często nie wprost, a z użyciem aluzji insinuação

intarsja ĩnˈtarsʲja n
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna; intársia

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości) integração

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia intelecto

intelektualista n
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe intelectual

intelektualizm n
pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym intelectualismo

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji; inteligência

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
odznaczający się inteligencją inteligente

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
chęć, zamiar intenção

intencjonalny ˌĩntɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
stanowiący intencję, mający coś na celu, umyślny, celowy, zamierzony intencional

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
stopień nasycenia czegoś; natężenie intensidade

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń interação

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła interativo

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
dotyczący kilku dyscyplin naukowych interdisciplinar

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ciekawy, zajmujący interessante

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat interface
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu interface
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji; interface

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem; interface de usuário

interferencja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal interferência

interkom n
system łączności wewnętrznej zwłaszcza pojazdu albo budynku interfone

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy; interlíngua

internacjonalizm n
współpraca, solidarność międzynarodowa internacionalismo

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
(potocznie, potoczny) użytkownik Internetu internauta

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie; interpretação

interwał ĩnˈtɛrvaw n
odległość między wysokościami dwóch dźwięków; intervalo

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel intervenção

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa intervencionismo

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań; entonação
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew; entonação
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym; entonação

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
wstęp, przedstawienie czegoś, początek introdução

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw; encadernador

intronizacja n
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego entronização

intruz n
człowiek niemile widziany w danym miejscu intruso

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji intuitivo
związany z intuicją intuitivo

intymność n
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter czegoś intimidade

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
mocno osobisty íntimo

inulina n
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek; inulina

inwersja n
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś inversão

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji investidor

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
dokonywać inwestycji investir

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego; investimento

inwigilacja n
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś; vigilância

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne; engenheiro

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi engenharia

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii; gás mostarda

irański iˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Iran iraniano

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków irlandês

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci n
język celtycki używany przez Irlandczyków; irlandês

ironia iˈrɔ̃ɲja n
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą; ironia

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie ironicamente

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego irónico

irracjonalność n
cecha tego, co jest irracjonalne irracionalidade

iryd ˈirɨt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77 irídio

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
denerwować się, wpadać w irytację irritar

iryzacja n
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw; iridescência

iskra ˈiskra n
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości faísca

islam ˈislãm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa; islame islã

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu islamização

islamizm isˈlãmʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa; islamismo

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem fascismo islâmico islamofascismo

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów; islamofobia

islamski isˈlãmsʲci adj
związany z islamem, dotyczący islamu islâmico

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków islandês

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
język urzędowy Islandii; islandês

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
wyodrębniona całość, istota, byt entidade

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
być, występować w rzeczywistości existir

istota iˈstɔta n
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać criatura
coś, co jest zasadnicze w jakiejś sprawie; podstawa, sedno danej sprawy criatura

iterb ˈitɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70; itérbio

itr itr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39; ítrio

iworyjski ˌivɔˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Wybrzeże Kości Słoniowej, wywodzący się z Wybrzeża Kości Słoniowej costa-marfinense

izba ˈizba n
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach câmara

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej isoglossa

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju; isolacionismo

izolator n
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem isolante
materiał izolujący isolante

izolować v
pokrywać izolacją isolar

izotop iˈzɔtɔp n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów; isótopo

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Izrael israelense israelita

iść iɕʨ̑ v
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem andar
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo ir

ja ja personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej eu

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
(spożywczy) owoc jabłoni maçã

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn) gogó pomo de Adão

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
drzewo, na którym rosną jabłka; macieira

jacht jaxt n
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu; iate

jad jadɨ jat n
substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu; peçonha

jadalnia jaˈdalʲɲa n
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków sala de jantar

jadalny jaˈdalnɨ adj
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć comestível

jadowity adj
zawierający jad, trujący venenoso

jaglica n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka; tracoma

jagnię ˈjäɟɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode owcy; cordeiro

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy) cordeiro

jagoda jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona; baga

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca; jaguar onça

jaja ˈjäja n
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra besteira

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) smażona potrawa z wymieszanych jajek; ovos mexidos

jajko ˈjäjkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce ovo

jajnik ˈjäjɲik n
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy; ovário

jajo ˈjäjɔ n
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka; ovo
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie; ovo

jajowód jäˈjɔvut n
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika; trompa de falópio

jak jak n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców; iaque

jak jak pronoun
…używany w pytaniach o sposób lub stan como
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu como
…używany w zdaniach zależnych jeśli como

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój como está

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa como se

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec tal pai, tal filho

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany um algum

jako ˈjakɔ preposition
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot como

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
w pewien, nie do końca określony, sposób de alguma forma

jakościowy adj
odnoszący się do jakości, związany z jakością qualitativo

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu qualidade

jamnik ˈjãmʲɲik n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach; bassê dachshund

jamraj ˈjãmraj n
(zoologia, zoologiczny) niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę; bandicoot

jamthund ˈjãmtxũnt n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy szpiców myśliwskich pochodząca z regionu Jämtland w Szwecji; cão sueco de caça ao cervo elkhound sueco

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków japonês

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Japonii; japonês

jard n
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra jarda

jarmułka n
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów; quipá

jarmuż ˈjarmuʃ n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach; couve-de-folhas

jarzmo ˈjaʒmɔ n
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów jugo
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące spinaniu, zwieraniu czegoś jugo
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi; jugo

jaskier ˈjasʲcɛr n
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; ranúnculo
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) ranúnculo

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka; caverna

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini cavernícola

jaskółka jaˈskuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie; andorinha

jasnoniebieski ˌjasnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor niebieski o jasnym odcieniu azul claro

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
człowiek zdolny pozazmysłowo przewidywać zdarzenia z przyszłości lub odtwarzać przeszłe wydarzenia vidente

jasny ˈjasnɨ adj
pełen światła, słońca, nie zaciemniony claro
o kolorze: mało intensywny claro
(potocznie, potoczny) zrozumiały, prosty, oczywisty claro

jaspis ˈjaspʲis n
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną; jaspe

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych; gavião

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach; lagarto lagartixa

jazda ˈjazda n
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji andada

jazz ʤ̑ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych; jazz

jałmużna jawˈmuʒna n
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania esmola

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.; zimbro junípero

jałówka jaˈwufka n
(zoologia, zoologiczny) młoda, nieposiadająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów novilha

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny oliwkowatych; jasmim

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia conduzir
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne conduzir

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
liczba 1 um

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność um por todos, todos por um

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu uma andorinha só não faz verão

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów uma andorinha só não faz verão

jednak ˈjɛdnak conjunction
łączący dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego entretanto

jednogłośny ˌjɛdnɔˈɡwɔɕnɨ adj
jednomyślny unânime

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli unanimidade

jednomyślny adj
bez różnic w przekonaniach unânime

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
taki, który ma jedno oko caolho

jednopłat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny; monoplano

jednorodny adj
mający identyczne cechy uniforme

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach; unicórnio licórnio

jednostka jɛdˈnɔstka n
określona wartość jakiejś wielkości unidade

jednostka astronomiczna n
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca; unidade astronômica

jednostkowy adj
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości unitário

jednostronnie adv
w sposób jednostronny unilateralmente

jednostronny adj
dokonywany przez jedną ze stron unilateral

jednowymiarowy adj
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze unidimensional

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany inambíguo

jedwab ˈjɛdvap n
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1); seda
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników seda

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem sedoso
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu sedoso

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
nazwa cyfry 1 i liczby 1 um

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
istniejący tylko w jednym egzemplarzu único

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co można jeść; żywność, pokarm comida
spożywanie pokarmu comida

jej jɛ̇j pronoun
3 (osoba) lp, rodzaj żeński seu

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców; veado cervo

jelito jɛˈlʲitɔ n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem; intestino

jelito grube n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy; intestino grosso

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
młody jeleń corço

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków; vacaloura

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Jemen iemenita

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny; visco

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ; tagarela-europeu

jen jɛ̃n n
(jednostka monetarna) waluta Japonii; iene

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny; cativo

jer jɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków; tentilhão-montês

jerzyk ˈjɛʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach; aião

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią outonal

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
pora roku między latem a zimą; outono

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych; freixo

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze; esturjão

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle ainda

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny; lago lagoa

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację quando em Roma, faça como os romanos

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
spożywać, przyjmować pokarmy comer

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym; cavaleiro

jeździecki adj
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa equestre

jeż jɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami ouriço

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego se

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) Hystricidae, duży gryzoń pokryty długimi kolcami; porco-espinho

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica amora amoreira
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach; amora amoreira

jidysz ˈjidɨʃ n
język Żydów aszkenazyjskich; iídiche ídiche

jod jɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53; iodo

jodła ˈjɔdwa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; abeto

jodłować jɔdˈwɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset; [[cantar]] [[à]] [[tirolesa]]

joga ˈjɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej; ioga
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych ioga

jogging n
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym; jogging

jogurt ˈjɔɡurt n
(kulinaria) produkt mleczarski fermentowany mlekowo; iogurte

jon jɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni); ião íon

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony; ionização

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania jordaniano

joruba n
język używany przez Joruba; ioruba

jot jɔt n
nazwa litery J jota

jowialny adj
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu jovial

jubiler juˈbʲilɛr n
osoba zajmująca się jubilerstwem; rzemieślnik artystyczny trudniący się wyrobem, przeróbką, naprawą, wyceną i sprzedażą przedmiotów z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) oraz kamieni szlachetnych i ozdobnych joalheiro

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś jubileu

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów; judaísmo

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara juliano

jura ˈjura n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Jurássico

jurta ˈjurta n
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii; iurta

jury n
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie júri

juta ˈjuta n
(botanika, botaniczny) Corchorus, roślina tropikalna z rodziny ślazowatych; juta
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna; juta
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny juta

jutro ˈjutrɔ adv
następnego dnia po obecnym amanhã

jutro ˈjutrɔ n
dzień następny w stosunku do obecnego amanhã

już juʃ particle
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń já

jąderko n
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA; nucléolo

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie; testículo

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego nuclear

jąkać v
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały gaguejar

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka gago
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka gago

jęczeć v
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie gemer

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1) cevada

jęk n
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia gemido
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp. gemido

jętka ˈjɛ̃ntka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko; efêmera

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie; língua
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera; linguagem língua
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu, zasad wymowy, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór; língua linguagem idioma
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy linguagem

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi língua gestual

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
język inny niż język ojczysty língua estrangeira

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
język, którego ktoś uczy się jako pierwszego w kraju, w którym się wychowuje língua materna língua nativa

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych linguagem de programação

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
związany z językiem jako mową linguístico

ka ka n
nazwa litery k / K capa

kabaret kaˈbarɛt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.; cabaré

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny; cabergolina

kabina n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku cabine

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu) conversível

kabura n
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni; coldre

kac kaʦ̑ n
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia), na skutek nadmiernego spożycia alkoholu; ressaca

kacyk n
(etnografia, etnograficzny) przywódca plemienny; cacique
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) urzędnik nadużywający władzy cacique

kaczka ˈkaʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; pato pata

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa; atoarda

kaczka krzyżówka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; pato-real

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki marreco

kadm katm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48; cádmio

kadra n
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki pessoal

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń incenso

kadłub ˈkadwup n
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu fuselagem

kaftan ˈkaftãn n
męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu; caftan

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych; camisa de força

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk; focinheira

kajak ˈkajak n
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach; caiaque

kajdanki n
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów; algema

kajdany n
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów grilhão

kajman ˈkajmãn n
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów; caimão

kajuta kaˈjuta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku; cabine

kakadu kaˈkadu n
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór; cacatua

kakao kaˈkaɔ n
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca cacau
(kulinaria) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem cacau

kakofonia n
nieprzyjemne połączenie dźwięków; cacofonia

kaktus ˈkaktus n
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej; cacto

kalafior kaˈlafʲjɔr n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach; couve-flor

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych; breu

kalander n
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału; calandra

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej; couve-rábano

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
(geologia, geologiczny) minerał, składnik skał osadowych; calcita

kaldera kalˈdɛra n
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji; caldeira

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu; caleidoscópio calidoscópio

kaleka kaˈlɛka n
człowiek dotknięty kalectwem aleijada
kobieta dotknięta kalectwem aleijada

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca; calendário

kalendarz adwentowy n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia; calendário do Advento

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim; calendas

kaliber kaˈlʲibɛr n
(wojskowość, wojskowy) średnica otworu lufy w milimetrach calibre

kalif n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa; califa

kalifat kaˈlʲifat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa; califado

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98; califórnio

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
od Kalifornia californiano

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu; caligrafia

kalina kaˈlʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach; viburno

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych; calculadora

kaloria kaˈlɔrʲja n
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin; caloria

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna aquecedor

kalosz ˈkalɔʃ n
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą; galocha

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich; calvinismo

kamea n
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło; camafeu

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała; camaleão

kamerdyner n
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe mordomo

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje cameraman

kamfora kãw̃ˈfɔra n
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie; cânfora

kamienica czynszowa n
okazały budynek z wieloma mieszkaniami do wynajęcia cortiço

kamieniołom n
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową; pedreira

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni [[de]] [[pedra]]

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia pedra

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ idiom
bardzo ważny, przełomowy moment marco miliar

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta; marco miliar

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie; gema

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki colete

kampania n
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu; campanha
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem; campanha

kampus ˈkãmpus n
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich campus

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
związany z Kanadą, dotyczący Kanady canadense canadiano

kanalia kãˈnalʲja n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa canalha

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków efluente

kanapka kãˈnapka n
(spożywczy) (kulinaria) pieczywo pomasowane czymś lub z dodatkiem znajdującym się na nim ; sanduíche

kanarek kãˈnarɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu; canário

kanaryjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi canário

kanał ˈkãnaw n
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków canal
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych canal

kanclerz n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech chanceler

kandela kãnˈdɛla n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd; candela

kandydat kãnˈdɨdat n
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś candidato

kandydatura n
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś candidatura

kangur ˈkãŋɡur n
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków; canguru

kania ˈkãɲa n
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych; milhafre

kanibalizm ˌkãɲiˈbalʲism̥ n
(zoologia, zoologiczny) praktyka zjadania osobników własnego gatunku; canibalismo

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia canícula

kanister kãˈɲistɛr n
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport; bidão

kanon ˈkãnɔ̃n n
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione; cânone
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej; cânone
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu cânone
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.); cânone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem; cânone
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie cânone

kanoniczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów canónico

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości canhoneira

kanonik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna; cónego cônego

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej; canonização

kanonizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym canonizar

kanton ˈkãntɔ̃n n
figura zaszczytna w górnym lewym lub prawym rogu tarczy herbowej; cantão
górne czołowe pole płata flagi; cantão
jednostka podziału administracyjnego Luksemburga; cantão
jednostka podziału administracyjnego we Francji; cantão
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej; cantão

kantoński adj
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach) cantonês

kantoński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau; cantonês

kantyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych; cântico

kaolin kaˈɔlʲĩn n
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny; caulim

kapać ˈkapaʨ̑ v
o cieczy spadać kroplami gotejar

kapecytabina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy capecitabina

kapelusz kaˈpɛluʃ n
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku; chapéu

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
obuwie używane tylko w domu chinelo

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie; capitalismo

kapitan kaˈpʲitãn n
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę capitão
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem; capitão
dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu capitão

kapitał kaˈpʲitaw n
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy) capital

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym; capela
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem capela

kapral ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim; cabo

kapsaicyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili; capsaicina

kapsułka kapˈsuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny; cápsula

kaptur ˈkaptur n
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy capuz

kapturka kapˈturka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych; toutinegra

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów; capuchinho

kapusta kaˈpusta n
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę; repolho

kapłon n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej capão

kara ˈkara n
dolegliwość wymierzona jako sankcja castigo

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej; [[punição]] [[corporal]]

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa; pena de morte

karabin kaˈrabʲĩn n
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie; fuzil espingarda

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm; metralhadora

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie; carabina

karafka kaˈrafka n
rodzaj butelki z wąską szyjką; jarro

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
dotyczący Karaibów caraíba

karalny kaˈralnɨ adj
taki, który podlega karze punível

karaluch kaˈralux n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi; barata blata

karaoke n
śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach karaokê

karat ˈkarat n
dawna miara zawartości złota w stopach (czyste złoto miało 24 karaty); quilate
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł; quilate

karate kaˈratɛ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; caratê

karawan n
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami carro fúnebre rabecão

karawana ˌkaraˈvãna n
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni; caravana

karawela ˌkaraˈvɛla n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku; caravela

karać ˈkaraʨ̑ v
wymierzać karę castigar

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych; alcachofra alcachofra hortense

kardamon karˈdãmɔ̃n n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria; cardamomo
(kulinaria) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1) cardamomo

kardio- ˈkardʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem cardio-

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego cardiólogo

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem; cardiologia

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii cardiológico

kardynalny adj
główny, najważniejszy, zasadniczy cardeal

kardynał karˈdɨ̃naw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim; cardeal
(ornitologia, ornitologiczny) Cardinalis cardinalis, ptak z rodziny łuszczaków; cardeal

kariera karʲˈjɛra n
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym carreira

kark kark n
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu cerviz nuca

karmazyn karˈmazɨ̃n n
barwa intensywnie czerwona carmesim

karmazynowy adj
intensywnie czerwony carmesim carmim

karmel ˈkarmɛl n
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa caramelo

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś alimentar

karnawał karˈnavaw n
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody; carnaval

karny ˈkarnɨ adj
dotyczący kary, przewidujący zastosowanie kary, będący karą punitivo

karo ˈkarɔ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru; ouros

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(biochemia, biochemiczny) grupa organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze; carotenoide

karp karp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana; carpa

karta SIM n
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem; cartão SIM

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera; placa de vídeo

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową; cartão de crédito

karta pamięci n
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach; cartão de memória

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
związany z Kartaginą cartaginense

kartel ˈkartɛl n
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki; cartel

kartezjański adj
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza cartesiano

kartka ˈkartka n
bon towarowy na artykuły deficytowe cartão
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony folha

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
nauka o tworzeniu map; cartografia

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący kartografii cartográfico

karton ˈkartɔ̃n n
gruby, sztywny papier papelão

karuzela ˌkaruˈzɛla n
urządzenie do zabawy, które się kręci; carrossel

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby; caricatura

karykaturzysta n
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur caricaturista

karzeł ˈkaʒɛw n
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego; anã
człowiek o niedoborze wzrostu; anã
istota fantastyczna w postaci niewielkiego człowieka anã

karłowatość n
bycie karłowatym, bycie karłem nanismo

kasa ˈkasa n
stanowisko, na przykład w sklepie albo urzędzie, gdzie się płaci caixa

kaskada kaˈskada n
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni; cachoeira

kaskader n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach dublê

kasta ˈkasta n
grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię; casta

kastet n
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni; soco-inglês soqueira

kastrat ˈkastrat n
mężczyzna, który został poddany kastracji castrado

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji capar

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
budynek przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu; casino

kaszalot kaˈʃalɔt n
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej; cachalote

kaszanka kaˈʃãnka n
(kulinaria) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów; morcela

kaszel ˈkaʃɛl n
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego tosse

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc tossir

kasztan ˈkaʃtãn n
(kulinaria) owoc (orzech) kasztana (1.1) castanha

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych; castanha-da-índia

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów cachúbio

kaszubski kaˈʃupsʲci n
nazwa języka; cachúbio

kat kat n
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć; carrasco verdugo

kataklizm n
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie cataclisma

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący katalizy catalítico

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej; catalisador

katalog kaˈtalɔk n
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików; diretório
spis zawartości biblioteki diretório

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Katalonią catalão

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
język Katalonii catalão

katamaran ˌkatãˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle catamarã

katana kaˈtãna n
rodzaj miecza japońskiego; catana

katapulta ˌkataˈpulta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków; catapulta

katar ˈkatar n
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa; coriza

katarynka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami; realejo

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi desastre

katastrofalny ˌkatastrɔˈfalnɨ adj
mający cechy katastrofy, tragiczny catastrófico

katastrofista n
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof) catastrofista

katastrofistka n
kobieta cechująca się katastrofizmem catastrofista

katechizm n
(kościelny) podręcznik do katechezy catecismo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej; catecismo

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu catecúmeno

katedra kaˈtɛdra n
(kościelny) główny kościół diecezji; catedral

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji categoria

katharewusa n
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.; catarévussa

kation ˈkatʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon; catião cátion

katiusza n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) zbiorcza nazwa kilku typów radzieckich mobilnych (montowanych na samochodach ciężarowych) wyrzutni rakietowych, wprowadzonych w czasie drugiej wojny światowej; Katyusha katyusha

katoda kaˈtɔda n
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale; catódio cátodo

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu católico

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych; catolicismo

katolik kaˈtɔlʲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego católico

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania caução

kaukaski kawˈkasʲci adj
wywodzący się z Kaukazu caucasiana

kawa ˈkava n
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych café
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3) café
kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea; árvore de café café

kawaler kaˈvalɛr n
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty solteiro

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno; cavalaria

kawalkator n
(dawniej, dawny) ujeżdżacz koni wierzchowych, często również trener i nauczyciel jazdy konnej;

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje; café

kawior ˈkavʲjɔr n
(kulinaria) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym; caviar

kawitacja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia; cavitação

kawka ˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych; gralha-de-nuca-cinzenta

kawowiec kaˈvɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Coffea wiecznie zielony krzew i drzewo z rodziny marzanowatych cafeeiro

kazanie kaˈzãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca sermão
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa; sermão

kazirodztwo n
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii; incesto

kaznodzieja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania; pregador

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot; casuar

kał kaw n
(medycyna, medyczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe; merda

kałamarz kaˈwãmaʃ n
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu; tinteiro

kałuża kaˈwuʒa n
płytki dołek wypełniony wodą, błotem charco

każda pliszka swój ogonek chwali ˈkaʒda ˈplʲiʃka ˈsfuj ɔˈɡɔ̃nɛk ˈxfalʲi proverb
każdy się chwali i przypisuje sobie zasługi cada bufarinheiro louva seus alfinetes

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku cada

kciuk cʨ̑uk n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców; polegar dedo polegar

kebab ˈkɛbap n
(kulinaria) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami; kebab

keczup ˈkɛʧ̑up n
(kulinaria) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw; catchupe

kefija kɛˈfʲija n
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy; keffiyeh

kefir ˈkɛfʲir n
napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego; kefir

kelner ˈkɛlnɛr n
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy garção

kelnerka kɛlˈnɛrka n
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy garçom

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
(fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K; kelvin

kerato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem querato-

keratolityczny adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka queratolítico

keyboard ˈcibɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy; teclado

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
związany z Khmerami z Kambodży khmer

khmerski ˈkmɛrsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach língua khmer

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi; torcedor

kibicować ˌcibʲiˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
sympatyzować z kimś, popierać lub wspierać w wysiłku zwykle uczestników rozgrywek sportowych animar

kibuc ˈcibuʦ̑ n
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną; kibutz

kichać ˈcixaʨ̑ v
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz espirrar

kichnięcie n
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem espirro

kicz ciʧ̑ n
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu kitsch

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia quando
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia quando

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
w dowolnym, nieokreślonym czasie quando

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
w pewnym czasie, w jakiejś chwili algum dia

kielich ˈcɛlʲix n
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce; cálice

kiepski ˈcɛpsʲci adj
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły palha

kier cɛr n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru copas

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
udzielać wskazówek, zawierać wskazówki conduzir
wydawać komuś polecenia conduzir
sterować pojazdem lub grupą pojazdów conduzir

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta) motorista

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu; volante

kierunek cɛˈrũnɛk n
droga, linia (często umyślna) łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel direção
w naukach artystycznych i technice: temat lub grupa tematów, którymi dana osoba się zajmuje, cel, do którego dąży tendência

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie; algibeira bolso

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki mesada

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi carteirista batedor de carteira

kieł cɛw n
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi; canino

kiełb cɛwp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna; gobião

kiełbasa cɛwˈbasa n
(kulinaria) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego; salsicha linguiça

kij cij n
długi patyk; bastão

kij hokejowy n
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej taco

kijanka ciˈjãnka n
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów; girino

kikut ˈcikut n
resztka kończyny lub palca po amputacji cotoco

kilka ˈcilka indefinitePronoun
oznaczenie w sposób przybliżony ilość od trzech do dziewięciu diversos

kilof ˈcilɔf n
metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.; picareta

kilogram ciˈlɔɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg; quilo

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa tysiącowi metrów; quilômetro quilómetro

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny; quilowatt-hora

kilwater cilˈvatɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek esteira

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
tradycyjny strój japoński; quimono

kinematograf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów; cinematógrafo

kinezjologia n
nauka o mięśniach w ruchu; cinesiologia

kino ˈcĩnɔ n
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy cinema

kiosk cɔsk n
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy quiosque

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów quirguiz

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu; quirguiz

kit cit n
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp. massa de vidraceiro

kiur cjur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96; cúrio

kiwi ˈki.vʲi n
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce quivi
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię; quivi

klacz klaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia; égua

klakson ˈklaksɔ̃n n
urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia); buzina

klamerka klãˈmɛrka n
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura grampo de roupa

klamka ˈklãmka n
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie trinco

klan klãn n
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji; clã
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) nazwa zespołu w sportach elektronicznych; clã
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani; clã
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy clã

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie clarinetista

klarnet ˈklarnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem; clarinete

klasa ˈklasa n
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych aula
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek; aula
dobry styl aula
grupa dzieci w szkole aula
pewien zbiór spełniający dane kryteria aula
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu aula

klaskać ˈklaskaʨ̑ v
wielokrotnie uderzać dłonią o dłoń, zwykle wyrażając w ten sposób uznanie aplaudir

klaster n
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka; cluster
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa; cluster
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności; cluster
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej; cluster
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych; cluster
(informatyka, informatyczny) podstawowa jednostka przechowywania danych w systemie plików; cluster
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów; cluster
(wojskowość, wojskowy) element pola minowego składający się z ustawionych według schematu min; cluster

klasy n
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą amarelinha

klasycyzm n
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego; classicismo

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady classificação
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp. classificação

klasyfikować v
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady classificar

klasztor ˈklaʃtɔr n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły convento

klatka ˈklatka n
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki gaiola

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce; tórax

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody; escadaria

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym claustrofobia

klauzula klawˈzula n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym; cláusula

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny; cravo

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków teclado
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych teclado

klawisz ˈklavʲiʃ n
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp. tecla

kleisty adj
o właściwościach klejenia się, ciągnący się glutinoso

klej klɛj n
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów cola

klejnot n
drogocenny kamień lub wyrób jubilerski gema

klementynka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc drzewa (1.1) clementina

klepisko n
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach; eira

kleptomania n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania; cleptomania

kleryk ˈklɛrɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego; seminarista

kleszcz klɛʃʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią; carrapato

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów pinça

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej cliente

klif klʲif n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji; falésia penhasco

klika ˈklʲika n
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego; panelinha
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą; panelinha

klimat ˈklʲĩmat n
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat; clima

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu; ar condicionado

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń; condicionador de ar

klin klʲĩn n
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta; cunha
kształt tej maszyny cunha

klingoński adj
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów klingon

klingoński n
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek" klingon

klon klɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych; bordo ácer

klops klɔps n
(kulinaria) mięsna kulka duszona w sosie; almôndega

klub klup n
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach clube
rodzaj lokalu rozrywkowego clube

klucz kluʧ̑ n
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub chave de fenda chave
przyrząd do otwierania zamka; chave
kod do szyfru; chave
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki chave
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord chave
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków; chave

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
podstawowy, najważniejszy chave

klątwa n
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów juramento
życzenie komuś nieszczęścia maldição

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji [[ajoelhar]]-[[se]]

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
zginać kolana przyjmując pozycję opierającą się na nich ajoelhar-se

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych; cominho
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku (1.1), pochodząca prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym cominho
(spożywczy) przyprawa z nasion rośliny (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku cominho

kminek ˈkmʲĩnɛk n
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych; alcaravia
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie cominho

knaga ˈknaɡa n
okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających służące do unieruchamiania różnych lin olinowana ruchomego grampo

knebel ˈknɛbɛl n
(książkowy) szmata wepchnięta komuś przemocą do ust, aby uniemożliwić mu wydobycie głosu; mordaça

knot knɔt n
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym mecha

koala kɔˈala n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski; coala koala

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji coligação

kobalt ˈkɔbalt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27; cobalto

kobiecość n
cecha tego, co kobiece feminilidade

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety feminino

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dorosły człowiek płci żeńskiej; mulher

kobra ˈkɔbra n
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki; naja

kobyła kɔˈbɨwa n
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia égua

koc kɔʦ̑ n
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem cobertor

kochanek kɔˈxãnɛk n
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński amante

kochanka kɔˈxãnka n
kobieta pozostająca w skrytym związku z żonatym mężczyzną amante

kochany kɔˈxãnɨ adj
taki, który jest darzony przez kogoś miłością querido

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
odczuwać miłość do kogoś amar
uwielbiać jakąś rzecz amar
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem amar

koci ˈkɔ.ʨ̑i possessiveAdjective
należący do kota felino

kocimiętka n
(botanika, botaniczny) (Nepeta) bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg; erva-de-gato

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody); caldeirão

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej; caldeira

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus niewielka afrykańska małpa; cercopiteco

kod kɔt n
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji; código

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki; código de barras

kod pocztowy n
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek código postal

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania; código fonte

kodeina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny codeína

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kodować codificação
kod, sposób zakodowania codificação

kodować v
szyfrować używając kodu codificar

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym; cafeína

kogut ˈkɔɡut n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej; galo

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
będący spójną całością coerente

kohorta kɔˈxɔrta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu; coorte

kojot ˈkɔjɔt n
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka; coiote

kok kɔk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy carrapito

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny; cocaína

kokarda kɔˈkarda n
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka laço

kokon n
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt; casulo

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji; kokoshnik

koks kɔks n
stały produkt suchej destylacji węgla; coque

koktajl ˈkɔktajl n
(kulinaria) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób; coquetel

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną; cocktail molotov

kolaboracja ˌkɔlabɔˈraʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) dowolna współpraca conspiração
współpraca z okupantem, wrogiem; conspiração

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ostatni posiłek w ciągu dnia jantar

kolano kɔˈlãnɔ n
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę; joelho

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych; ciclismo

kolaż n
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów; colagem

kolba ˈkɔlba n
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką; frasco
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej; bumbum

kolcowój pospolity n
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych; góji

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami; equidna

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę cota de malha

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu, brinco

kolebka kɔˈlɛpka n
kołyska, łóżeczko dla dziecka berço
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym coś powstało, rozpoczęło się berço
pojazd konny rozpowszechniony wśród warstw wyższych zwłaszcza w XVI wieku berço

kolega kɔˈlɛɡa n
towarzysz pracy, nauki lub zabawy colega

kolegium n
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego; colégio

kolej ˈkɔlɛj n
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną; ferrovia

kolejka kɔˈlɛjka n
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś; fila

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję colecionar

kolekta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej coleta

kolektywizacja n
nadawanie czemuś formy kolektywnej; coletivização

kolektywizm n
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości; coletivismo

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne; coentro

koliber kɔˈlʲibɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków; beija-flor colibri

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników colocação

kolokwialnie ˌkɔlɔˈkfʲjalʲɲɛ adv
w sposób kolokwialny, potocznie coloquialmente

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo; colônia

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków; colonialismo

kolonizacja n
przekształcanie podbitych miejsc w kolonie colonização
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych colonização

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru colonizador

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi; colonoscopia coloscopia

kolor ˈkɔlɔr n
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot; cor naipe
w kartach: symbol na karcie umieszczony obok jej wartości; naipe

kolorowanka ˌkɔlɔrɔˈvãnka n
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami; [[livro]] [[de]] [[colorir]]

koloryzować ˌkɔlɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
dodawać do narracji szczegóły w celu jej ubarwienia florear

kolos ˈkɔlɔs n
(książkowy) olbrzymi posąg colosso

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
bardzo duży; wielki colossal

kolostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym; colostomia

kolumna kɔˈlũmna n
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną; coluna

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia; cantiga de Natal

komar ˈkɔ̃mar n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień; mosquito

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.; comédia

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora comentário
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś comentário

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy comentarista
osoba, która komentuje coś comentarista

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi comentar

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań comercial

kometa kɔ̃ˈmɛta n
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej; cometa

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię; banda desenhada história em quadrinhos

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca; chaminé

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia; lareira

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy balaclava

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów; limpa-chaminés

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
lokal, w którym urzędują pracownicy policji esquadra

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności; comissão

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań comitê

komoda kɔ̃ˈmɔda n
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki; cômoda

komora kɔ̃ˈmɔra n
wydzielone pomieszczenie câmara

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca; câmara de gás

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Komory comorense

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera; companhia
kilka osób spędzających wspólnie czas companhia

kompas ˈkɔ̃mpas n
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego; bússola compasso

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z kompensacją compensatório

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji; compilador

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość complexo
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego; complexo
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość complexo

kompleks niższości n
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności; complexo de inferioridade

komplikacja n
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń complicação

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic) composto

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
(kulinaria) słodki napój z gotowanych owoców; compota

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę compositor

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni; compressão
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów; compactação

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie; acordo

komputer kɔ̃mˈputɛr n
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego; computador

komsomoł n
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991; Komsomol

komunia kɔ̃ˈmũɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament eucharystii; comunhão

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności comunicação

komunikować v
mieć kontakt comunicar

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu comunista

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa; comunismo

komórka kɔ̃ˈmurka n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych; célula

komórka macierzysta n
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna célula-tronco

komórkowy ˌkɔ̃murˈkɔvɨ adj
związany z komórką celular

komża n
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach; sobrepeliz

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu conceito concepção

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny; concerto

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne; capacitor condensador

kondotier n
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym condottiere condottiero

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.); cobrador

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień conferência

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów; coletiva

konfesjonał n
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi; confessionário

konfirmacja ˌkɔ̃nfʲirˈmaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) u protestantów: uroczyste przyjęcie do gminy kościelnej chłopców i dziewcząt połączone z egzaminem i błogosławieństwem pastora; confirmação

konfiskata n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa confiscação

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
dokonywać konfiskaty confiscar

konfitura ˌkɔ̃nfʲiˈtura n
(kulinaria) owoce smażone w syropie cukrowym; confitura

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności conflito

konformista n
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista

konformistka n
kobieta, która bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista

konformistyczny adj
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformista

konformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie; conformismo

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat confraria

konfucjanizm n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza; confucianismo confucionismo

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga congolês

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja congresso
najwyższy organ niektórych organizacji congresso
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji congresso

koniak ˈkɔ̃ɲak n
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji; conhaque

koniczny adj
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy cónico

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; trevo
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść trevo

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana fim
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu fim
okoliczności końca (1.2) fim
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek fim

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata n
chwila, w której zostanie zniszczona Ziemia, zginą wszyscy ludzie; w chrześcijaństwie i innych religiach: Sąd Ostateczny; fim do mundo

koniecznie adv
bezwzględnie, absolutnie necessariamente

konik ˈkɔ̃ɲik n
(potocznie, potoczny) osoba sprzedająca nielegalnie bilety na widowiska, koncerty cambista

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ idiom
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) owady przypominające pasikonika lub szarańczę; gafanhoto

konina kɔ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) mięso końskie; carne de cavalo

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj; conjugação

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii; conjunção
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”; conjunção
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń conjunção

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia. conclave

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego concubina amásia

konkurować v
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo competir

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony competição

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek; cânhamo

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
(pogardliwie) kiepski lekarz mata-sanos

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu consenso

konserwacja n
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem manutenção

konserwant n
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów; conservador

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów conservador

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1) conservadorismo
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian; conservadorismo

konspirator n
uczestnik konspiracji conspirador

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji consternação

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) (literacko) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem construtivista

konstruktywizm n
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej; construtivismo

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie; constituição

konstytucyjność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą constitucionalidade

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący konstytucji constitucional
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji constitucional

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną; cônsul
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki; cônsul
urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym; cônsul

konsulat kɔ̃w̃ˈsulat n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: godność konsula consulado
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję consulado
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie; consulado
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) urząd państwa wysyłającego w państwie przyjmującym; consulado

konsumować v
spożywać, jeść consumir

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia; consumismo

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość consistência

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
zetknięcie się contacto contato

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz; contexto
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń contexto

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa contemplação
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach contemplação

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
pogrążać się głęboko w myślach contemplar

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych; contêiner

konto ˈkɔ̃ntɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta; conta

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy; contrabaixo

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy; contratenor
osoba z takim głosem contratenor

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi controle

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś controlador

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje controverso

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw; contraespionagem

kontrybucja n
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium contribuição

kontur ˈkɔ̃ntur n
linia, zarys kształtu contorno

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych; continente

kontynuacja n
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności continuação

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś continuar

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi; conurbação

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa convenção

konwojować v
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki comboiar

konwulsja n
gwałtowna zmiana poprzedzająca koniec czegoś convulsão
mimowolny, gwałtowny skurcz mięśni powodujący silne drgania całego ciała convulsão

konwój ˈkɔ̃nvuj n
poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo; comboio

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
współpraca, współdziałanie cooperação

koordynować v
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie coordenar

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin; mina

koparka kɔˈparka n
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu escavadeira

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny cavar
wydobywać minerały lub płody rolne z ziemi przy pomocy narzędzi lub maszyn cavar

koper ˈkɔpɛr n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa; endro

koperta kɔˈpɛrta n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty; envelope

kopia ˈkɔpʲja n
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał cópia

kopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie kopiujące copiadora

kopiec n
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia monte

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców copta

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich copta

kopuła kɔˈpuwa n
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie; domo

kopytny adj
taki, który ma kopyta ungulado

kopyto kɔˈpɨtɔ n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków; casco pata

kora ˈkɔra n
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką súber casca
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny súber casca

koral ˈkɔral n
(biologia, biologiczny) koralowiec coral
(jubilerstwo, jubilerski) drobny element w postaci kulki itp., wykonany z koralowiny coral

kord kɔrt n
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa; alfanje

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków coreano

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej; coreano

korek ˈkɔrɛk n
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału cortiça

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych; correlação
współzależność między dwoma lub więcej zjawiskami correlação

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami adaptar-se

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek; saca-rolhas

kormoran kɔrˈmɔrãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek; biguá

kornak n
osoba pracująca ze słoniami cornaca

kornet ˈkɔrnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki; corneta
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sztywny, biały czepiec na głowie zakonnicy corneta

kornijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich; córnico

kornwalijski adj
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii córnico

korona kɔˈrɔ̃na n
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę) coroa
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii; coroa
(jednostka monetarna) waluta w Czechach; coroa
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi; coroa
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech coroa
monarchia coroa

koronacja n
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu coroação

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór; pomba-gura

koronka kɔˈrɔ̃nka n
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici renda

koronować v
przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego coroar

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
o człowieku odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała corpulento

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
język używany na Korsyce; corso

kort kɔrt n
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa quadra

kortyzol n
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów; cortisol

korund ˈkɔrũnt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu; corindo

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści; corrupção

korweta n
(marynarka) (dawniej, dawny) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych; corveta
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton; corveta

koryfeusz n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim; corifeu

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku; corredor

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne; raiz

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
przynoszący korzyść vantajoso

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
zysk, pożytek benefício

kos kɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1) melro

kosa ˈkɔsa n
narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju; foice gadanha

kosarz ˈkɔsaʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach; aranhiço

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody cosmético

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów cosmético

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
odbywający się w kosmosie cósmico
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu cósmico
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży cósmico

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne; cosmódromo

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie; cosmologia

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe cosmopolita

kosmopolityczny adj
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności cosmopolita

kostka ˈkɔstka n
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą; tornozelo

kostka lodu n
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie cubo de gelo

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu; morgue

kosz kɔʃ n
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego cesta

koszerny adj
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków kosher

koszmar ˈkɔʃmar n
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu; pesadelo

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze [[ser]] [[um]] [[pesadelo]]

koszt kɔʃt n
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek custo despesa gasto

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mieć jakąś cenę (także przenośnie) custar

koszula kɔˈʃula n
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki; camisa

koszula nocna n
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu; camisola

koszyk ˈkɔʃɨk n
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów cesta

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu; basquetebol basquete

kot kɔt n
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe; gato

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
(zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis, drapieżny kot azjatycki; gato leopardo

kotka ˈkɔtka n
(zoologia, zoologiczny) samica kota gata

kotlet ˈkɔtlɛt n
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu; costeleta

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno; âncora

kowadło kɔˈvadwɔ n
ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego; bigorna

kowal ˈkɔval n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu; ferreiro

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych; covariância

koza ˈkɔza n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; cabra

kozak ˈkɔzak n
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce; cossaco

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki cavaignac

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca; camurça

koziorożec n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych; cabra alpina cabra brava

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś; bode expiatório
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi bode expiatório

kołchoz ˈkɔwxɔs n
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; kolkhoz

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach; aljava

kołdra ˈkɔwdra n
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu edredão

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
część ubrania otaczająca szyję; colarinho

koło ˈkɔwɔ n
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; roda

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia; roda de oleiro

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej; roda do leme

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów; roda dentada

kołpak n
(technologia, technika, techniczny) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.; calota

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły canção de ninar

koń kɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem; cavalo
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy; cavalo

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy; cavalo-vapor

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp cavalo de Troia

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców membro

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca acabar terminar

koński ˈkɔ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do konia equino

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja; a sorte está lançada

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
(budownictwo) świątynia chrześcijańska; igreja templo

kościół parafialny n
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii; igreja paroquial

kość kɔɕʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt; osso
wielościan z oczkami służący do gry; dado

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala; marfim

koźlę n
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej cabrito

kożuch ˈkɔʒux n
wierzchnia, gęstsza lub stężała warstwa jakiegoś płynu película

kpić v
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić zombar

kra kra n
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli; banquisa

krab krap n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz; caranguejo
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka cogoilo cogulho colchete

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej furto roubo

kraj kraj n
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny; país
państwo país

krajowy kraˈjɔvɨ adj
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju doméstico

kran krãn n
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu; torneira bica

krater ˈkratɛr n
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne; cratera

kratka ˈkratka n
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów xadrez

krawat ˈkravat n
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety; gravata

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin; alfaiate

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
(geometria) odcinek będący częścią wspólną dwóch ścian wielościanu lub powierzchni wielościennej; aresta
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu; aresta
brzeg powierzchni, zwłaszcza ostry aresta

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
(budownictwo) elemnt budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią guia

kraść kraɕʨ̑ v
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela roubar

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga); criacionismo

kreator n
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury assistente

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek; creatinina

kreatywność n
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni criatividade

kreda ˈkrɛda n
(geologia, geologiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia; giz
kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie giz
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1); cal

kredyt ˈkrɛdɨt n
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie crédito

krem krɛ̃m n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce; creme

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała cremação

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
miejsce, w którym przeprowadza się palenie zwłok; crematório

kreska ˈkrɛska n
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a traço
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski traço
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa traço

kret krɛt n
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele; toupeira

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
teren pokryty kretowiskami (1.1) [[monte]]/[[montículo]] [[de]] [[toupeira]]

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem cretino

krew krɛf n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt; sangue

krewetka krɛˈvɛtka n
(kulinaria) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1) camarão
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach; camarão

krocze n
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem períneo perineu períneo

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) zwyczajowa nazwa kilku średnich ptaków drapieżnych, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych; gavião-da-europa

krok krɔk n
przestawienie nogi, by wykonać ruch passo

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele; crocodilo

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie lágrimas de crocodilo

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków; pedómetro

krokosz n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski; açafroa

krokus ˈkrɔkus n
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną; croco
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1) croco

kromlech n
prehistoryczny megalityczny krąg; cromeleque

kropidło n
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku aspersório
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą; aspersório

kropka ˈkrɔpka n
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.: ponto
małe wypełnione kółko, plamka ponto
krótki sygnał w alfabecie Morse'a ponto

kropla ˈkrɔpla n
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość; gota

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka. a gota que transbordou o copo

krosno ˈkrɔsnɔ n
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku; tear

krowa ˈkrɔva n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego; vaca

krtaniowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani laríngeo

krtań kr̥tãɲ n
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą; laringe

kruchy ˈkruxɨ adj
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny frágil

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
(historia, historyczny, historycznie) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej cruzada

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa; crucifixo

kruk kruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona zamieszkujący półkulę północną; corvo

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec; claustro

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych sangrar

krwawnik n
(botanika, botaniczny) Achillea, rodzaj bylin z rodziny astrowatych; aquiléia

krwawy adj
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny ensanguentado

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
(biologia, biologiczny) komórka krwi célula sanguínea

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
ten, który pije krew [[sugador]]/[[chupador]] [[de]] [[sangue]]

krwisty adj
taki, który zawiera krew mal passado

krwotoczny adj
związany z krwotokiem hemorrágico

krykiet ˈkrɨcɛt n
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją; críquete

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach); criminologia

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
odnoszący się do Tatarów krymskich tártaro da Crimeia

krypta ˈkrɨpta n
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych; cripta

kryptografia n
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie criptografia

kryptologia n
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę); criptologia

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36; crípton criptônio

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej; cristal
(potocznie, potoczny) przezroczyste, ciężkie szkło ołowiowe do wyrobu dekoracyjnych wazonów, kielichów itp.; również wyrób z takiego szkła; cristal

kryterium n
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru critério

krytyczny krɨˈtɨʧ̑nɨ adj
bardzo trudny, ciężki crucial
znajdujący się w decydującej fazie crucial

krytyka ˈkrɨtɨka n
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś criticismo

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady criticar

kryzys ˈkrɨzɨs n
zła sytuacja (trwająca dłużej) crise

kryzys wieku średniego n
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny; crise da meia-idade

krzak kʃak n
(botanika, botaniczny) krzew arbusto

krzem kʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; silício

krzesiwo n
dawne narzędzie do rozniecania ognia; pederneira

krzesło ˈkʃɛswɔ n
mebel przeznaczony do siedzenia, zazwyczaj prosty, bez podłokietników, z oparciem na plecy i czterema nogami; cadeira assento

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci; cadeira elétrica

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
mówić lub wołać bardzo głośno bradar

krzyk kʃɨk n
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki grito

krzywa ˈkʃɨva n
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni; curva

krzywdzić v
wyrządzać krzywdę afligir

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą perjúrio

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
wygięty, powyginany, nieprosty torto

krzyż kʃɨʃ n
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii; cruz
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności cruz
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1) cruz

krzyżmo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów; crisma

krzyżowiec n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych cruzado

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów; palavras cruzadas

król krul n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa; rei
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach; rei
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem; rei

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
lew rei dos animais

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa; reino

królewski kruˈlɛfsʲci adj
mający związek z królem lub królową real

króliczek kruˈlʲiʧ̑ɛk n
kelnerka w nocnym klubie w kostiumie królika coelhinha
młody, mały królik coelhinha
zabawka lub słodycze w kształcie królika coelhinha

królik ˈkrulʲik n
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych; coelho

królobójca n
zabójca króla regicida

królowa kruˈlɔva n
monarchini rządząca królestwem rainha
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów rainha
żona króla rainha

krótki ˈkrutʲci adj
mający małą długość curto breve
trwający niedługo curto

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty; miopia

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu; cruzador

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
zwijać torcer

kręg n
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup vértebra

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę; coluna vertebral espinha dorsal

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem; vertebrado

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie; xenofobia

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54; xenônio

ksenotym n
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej; xenotímio xenótimo

kserokopia n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki fotocópia xerox

kserokopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych; copiadora xerox

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie sacerdote

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym; livro

książka elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej; livro digital livro eletrônico e-book livro eletrónico

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych; [[livro]] [[de]] [[receitas]]

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie; lista telefônica

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
wysoki tytuł szlachecki duque
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla príncipe

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.; livraria

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa; escrituração

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych contabilista contador guarda-livros

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
rządzone przez księcia państwo lub jego część ducado

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie duquesa

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
córka księcia princesa

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część lua

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca lunar

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności; xilitol

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości; xilofone

kształt kʃtawt n
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina forma figura

kształty n
figura, sylwetka człowieka figura forma

kto ktɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o takie orzeczniki quem
…służący jako podmiot zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę quem

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg deus ajuda quem cedo madruga

ktokolwiek ktɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
obojętnie, bez znaczenia kto alguma

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek alguém

który ˈkturɨ pronoun
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego que

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa lub wyspy Kuba, pochodzący z Kuby cubano

kubek ˈkubɛk n
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho, caneca

kubizm ˈkubʲism̥ n
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.; cubismo
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów; cubismo

kuc kuʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie; pônei

kucać ˈkuʦ̑aʨ̑ v
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach [[ficar]] [[de cócoras]]

kucharz ˈkuxaʃ n
(kulinaria) ten, kto gotuje potrawy; cozinheiro

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania [[utensílio]] [[de]] [[cozinha]]

kuchnia ˈkuçɲa n
pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków; cozinha
zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się cozinha
komplet mebli kuchennych cozinha
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp. cozinha

kucie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kuć forja

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają; rabo-de-cavalo

kukabura n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo; cucaburra

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych; milho

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta cocorocó

kukułka kuˈkuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd; cuco

kukła ˈkukwa n
przedmiot wykonany na podobieństwo postaci człowieka, zwykle przedstawionej karykaturalne efígie

kula ˈkula n
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby; bala
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1) bala
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie; canadiana
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą; peso
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej peso

kulczyk ˈkulʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Serinus serinus, ptak z rodziny łuszczaków; chamariz

kulik ˈkulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych maçarico

kulomb ˈkulɔ̃mp n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C; coulomb

kuloodporny adj
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej a prova de balas

kult kult n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie; culto

kultowy adj
związany z kultem, dotyczący kultu cult
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej cult

kultura kulˈtura n
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości cultura
umiejętność obcowania z ludźmi cultura

kultywar kulˈtɨvar n
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości; cultivar

kum kũm interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę croac

kumkwat ˈkũmkfat n
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny kumquat

kumpel ˈkũmpɛl n
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel companheiro

kumys ˈkũmɨs n
(kulinaria) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji; kumis

kuna ˈkũna n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju; marta

kundel ˈkũndɛl n
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów vira-lata

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego comerciante

kupno ˈkupnɔ n
nabywanie czegoś compra

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy comprar

kupryt ˈkuprɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi; cuprita

kura ˈkura n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj; galinha

kurczak ˈkurʧ̑ak n
(kulinaria) mięso z kurczaka (1.1) frango
(ornitologia, ornitologiczny) większe kurczę (pisklę kury) frango

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów curdo

kurhan ˈkurxãn n
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca; kurgan

kurkuma kurˈkũma n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi curcuma

kurnik ˈkurʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur; capoeira

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną; perdiz

kurs kurs n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu curso
cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat curso

kursor ˈkursɔr n
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej; cursor
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury cursor

kurtka ˈkurtka n
krótkie okrycie wierzchnie; jaqueta

kurtyna kurˈtɨ̃na n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni cortina

kurwa ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka puta
(wulgarnie, wulgaryzm) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia puta

kurz kuʃ n
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp. pó

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
wystawiać na pokusę tentar

kuskus ˈkuskus n
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy; cuscuz

kusza ˈkuʃa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym; besta

kusznik ˈkuʃʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy; besteiro

kuter ˈkutɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli; cúter

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki primo

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki prima

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe malhar enquanto o ferro está quente

kuźnia ˈkuʑɲa n
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie forja
warsztat kowala; forja

kwadrat ˈkfadrat n
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny; quadrado
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby; quadrado

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia quadrado

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie; quadriga

kwadrylion kfaˈdrɨlʲjɔ̃n n
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024; quatrilhão

kwant kfãnt n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna; quantum

kwarantanna n
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią quarentena

kwarc kfarʦ̑ n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach; quartzo

kwark kfark n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów; quark

kwartał ˈkfartaw n
trzy miesiące, czwarta część roku trimestre

kwartet ˈkfartɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków quarteto

kwas kfas n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej; ácido

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych; ácido acrílico

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3; ácido arsénico

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu; ácido ascórbico

kwas azelainowy n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym; ácido azelaico

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3 ácido nítrico

kwas chlebowy n
(kulinaria) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego; kvas

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; ácido fólico folacina

kwas hialuronowy n
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych, należący do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną tak u bakterii, jak i człowieka; ácido hialurónico

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych; ácido crotônico

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy; ácido láctico ácido lático

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH; ácido acético

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej; ácido sulfúrico

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych; ácido carbónico

kwasica metaboliczna n
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35; acidose metabólica

kwazar ˈkfazar n
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda; quasar

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu ácido azedo
mający cierpki smak azedo ácido

kwestionariusz n
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia questionário

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś questionar

kwiat kfʲjat n
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania flor
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna flor
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa flor
(przenośnie, przenośnia) najlepsza część flor

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny; inflorescência

kwiatowy kfʲjaˈtɔvɨ adj
dotyczący kwiatów floral

kwiczeć ˈkfʲiʧ̑ɛʨ̑ v
o świni: wydawać charakterystyczny głos grunhir

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); abril Abril

kwiecisty adj
o sposobie wypowiedzi bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi floreado
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym florido

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
teren obsadzony kwiatami; [[canteiro]] [[de]] [[flor

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy quintessência

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty florescer

kworum ˈkfɔrũm n
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji quórum

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach; cinologia

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi; jogo da velha

kądziel n
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka; roca

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych banhar

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
kąpanie kogoś, kąpanie się banho

kąt kɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi ângulo

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź; diedro ângulo diedro ângulo diédrico

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
(geometria) kąt równy 90 stopni; ângulo reto

kęs kɛ̃w̃s n
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach bocado

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
świadomie mówić nieprawdę mentir

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
osoba płci męskiej, która kłamie mentiroso

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd; mentira

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw a mentira tem perna curta

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie difícil

kłos kwɔs n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż; espiga

kłus kwus n
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia; trote

kłuć kwuʨ̑ v
(o owadach) żądlić furar
przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym furar
wywoływać uczucie ostrego bólu furar

kłódka ˈkwutka n
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem; cadeado

kłótnia ˈkwutʲɲa n
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura querela

kłąb n
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków; cernelha

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego; rizoma
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie fizoma rizoma

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę bola

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek; labialização

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście; labirinto

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych; laboratório

lada ˈlada n
rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru balcão

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami meretriz

laguna laˈɡũna n
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol; laguna

lahar ˈlaxar n
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny; lahar

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
ktoś niekompetentny laico

lakier ˈlacɛr n
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony laca

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
kolorowy lakier do nakładania na paznokcie jako ozdoba, zarówno u dłoni, jak i stóp esmalte verniz de unha verniz para as unhas

lakierować v
pokrywać, powlekać coś lakierem envernizar laquear

lakmus ˈlakmus n
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów; tornassol

laktaza lakˈtaza n
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy; lactase

laktoowowegetarianizm ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych; lacto-ovo vegetarianismo

laktoza lakˈtɔza n
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków; lactose

lalka ˈlalka n
dziecięca zabawka mająca ludzką postać; boneca boneco

lama ˈlãma n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny; lhama

lament ˈlãmɛ̃nt n
narzekanie, biadanie lamentação

lamentacja n
(literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście; lamentação
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej lamentação

lampa ˈlãmpa n
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło; lâmpada

lampart ˈlãmpart n
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny; leopardo

lamprofir n
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez lamprófiro

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu lanceta

langusta lãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza; lagosta

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
odnoszący się do państwa Sri Lanka srilanquês

lantan ˈlãntãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57; lantânio

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej; laparotomia

laptop ˈlaptɔp n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop; computador portátil

larwa ˈlarva n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego; larva

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła laringologista

las las n
gęste zbiorowisko drzew; floresta bosque mata

lasagne n
(kulinaria) zapiekanka z tego makaronu ułożonego warstwami, na przemian z mięsem mielonym lub innym farszem, beszamelem i sosem pomidorowym, posypana parmezanem lasanha
(spożywczy) włoski makaron o kształcie szerokich pasków; lasanha

laser ˈlasɛr n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej; laser

laska ˈlaska n
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna franguinha
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu) bengala
wydłużony przedmiot służący do podpierania się; bengala

lassi n
(kulinaria) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej; lassi

latarka laˈtarka n
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło lanterna

latarnia laˈtarʲɲa n
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni lanterna

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego; farol

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi; pipa papagaio

latać ˈlataʨ̑ v
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie voar

lato ˈlatɔ n
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami; verão estio

latryna laˈtrɨ̃na n
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej; latrina

latynizacja n
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi latinização
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej latinização

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego; latinismo

latynoamerykański adj
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej latino-americano

latyński laˈtɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący starożytnych Rzymian latino

lawa ˈlava n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej; lava

lawenda laˈvɛ̃nda n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie; lavanda alfazema

laweta laˈvɛta n
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów [[caminhão]] [[de]] [[reboque]]

lawina laˈvʲĩna n
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego; avalanche

lać laʨ̑ v
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie despejar

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu chover a cântaros chover a potes

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: leczyć tratamento

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby curar

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem legalização

legalny lɛˈɡalnɨ adj
zgodny z prawem legal
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem legal

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji; lenda

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend legendário
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy legendário

legion ˈlɛɟɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy; legião

lej lɛj n
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii leu
(jednostka monetarna) waluta Rumunii; leu

lekarka lɛˈkarka n
(potocznie, potoczny) kobieta pracująca jako lekarz médica

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy remédio

lekarz ˈlɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt; médico

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
nie przywiązywać do czegoś wagi desconsiderar

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
jednostka zajęć dydaktycznych lição

lekki ˈlɛcːi adj
o małej wadze, małym ciężarze leve

lekko ˈlɛkːɔ adv
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie levemente
łatwo levemente

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty; atletismo

leksem ˈlɛksɛ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia; lexema

leksykograf n
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii lexicógrafo

leksykografia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników; lexicografia

leksykograficzny adj
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii lexicográfico

leksykologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia; lexicologia

leksykon n
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej; léxico

lektyka ˈlɛktɨka n
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem; maca

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski ptak leśny ze sztywnymi piórami otaczającymi dziób; noitibó

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
dolna część pługa odcinająca skibę; relha

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej; lémingue
(publikatory) (pogardliwie) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca centrowy, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom manada

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
napój z cytryn limonada

lemur ˈlɛ̃mur n
(zoologia, zoologiczny) Lemur, madagaskarska małpiatka o puszystym futrze; lêmure

len lɛ̃n n
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion linho

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku preguiça

leniwie adv
w sposób leniwy preguiçosamente

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak; preguiça

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
charakteryzujący się lenistwem preguiçoso

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach; lepidopterologia

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
nie powinno się (robić czegoś) melhor

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale antes tarde do que nunca

lepiej zapobiegać niż leczyć proverb
bardziej opłaca się zapobieganie, niż naprawianie zaniedbań i błędów é melhor prevenir do que remediar

lepki ˈlɛpʲci adj
mający właściwości kleju grudento

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał é melhor um pássaro na mão do que dois voando

lepton ˈlɛptɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca fermionem, lecz niebędąca kwarkiem; leptão
(historia, historyczny, historycznie) moneta miedziana bita w starożytnej Grecji; leptão

lesba n
(pogardliwie) lesbijka fufa

lesbijka lɛzˈbʲijka n
homoseksualna kobieta; lésbica

lesbijski adj
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom lésbico

less lɛs n
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego; loess

leszcz lɛʃʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna; brema

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi; avelaneira aveleira

letni ˈlɛtʲɲi adj
o substancji: ciepły, lecz nie gorący morno

lew lɛf n
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych; leão

lewar n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów macaco

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy; esquerda

lewicowiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy esquerdista

lewy ˈlɛvɨ adj
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka esquerdo

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
zachowywać pozycję poziomą [[estar]] [[deitado]]
znajdować się localizado

liana ˈlʲjãna n
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych; cipó

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Liban libanês

libido lʲiˈbʲidɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego; libido

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego; licença

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
szkoła średnia zawodowa lub ogólnokształcąca, przygotowująca do studiów uniwersyteckich; liceu

lichenometria n
metoda szacowania wieku budowli i badania zmian klimatycznych na podstawie porostów; liquenometria

lichwa ˈlʲixfa n
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze; usura

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej); número

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu; número atômico número atómico

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0; inteiro

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element plural

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych; número irracional

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą; número primo

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej; dual

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy singular

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
(gramatyka) nazwa liczby numeral

liczebnik główny n
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej número

liczebnik porządkowy n
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu [[número]] [[ordinal]]

liczebny adj
mogący być wyrażonym liczbami numérico

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową; numerador

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek abundante
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie abundante

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór contar

lidyjski adj
związany z Lidią, pochodzący z Lidii lídio

liga ˈlʲiɡa n
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp. liga
zrzeszenie osób, organizacji lub państw liga

likier ˈlʲicɛr n
słodki i mocny napój alkoholowy; licor

liktor n
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników; lictor

lilak ˈlʲilak n
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych; lilás

lilia ˈlʲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych; lírio

limit ˈlʲĩmʲit n
granica niemożliwa do przekroczenia limite

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska; limnologia

limuzyna n
(motoryzacja) luksusowy samochód; limusina

lin lʲĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba; tenca

lina ˈlʲĩna n
elastyczne cięgno z włókna lub drutów; fio

linczować lʲĩn͇ˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
(książkowy) dokonywać linczu linchar

linia ˈlʲĩɲja n
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka linha
trasa dla środków lokomocji carreira

linie lotnicze n
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego; linha aérea

linijka lʲĩˈɲijka n
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości; régua

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
mający związek z linią linear

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie funâmbulo

lipa ˈlʲipa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych; tília

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); julho

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych; timalo

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej; lipodistrofia

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej; lipoaspiração

lira ˈlʲira n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej lira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun; lira

lis lʲis n
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie; raposa

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego; raposa-do-ártico raposa-polar

lisica lʲiˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lisa raposa

list lʲist n
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie carta
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu carta
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1) carta

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją; carta aberta

lista ˈlʲista n
elementy zapisane w kolejności lista

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki carteiro

listopad lʲiˈstɔpat n
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); novembro Novembro

listwa przypodłogowa n
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze rodapé

lit lʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3; lítio

litania n
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem; ladainha

litera lʲiˈtɛra n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów; letra

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
mający związek z literaturą literário

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym; literatura

literować v
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa soletrar

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Litwy lub Litwinów lituano

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego; litografia
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1) litografia

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś compaixão

litr lʲitr̥ n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny; litro

liturgia lʲiˈturʲɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym liturgia

liturgiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii litúrgico

liza ˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne; lise

lizak ˈlʲizak n
twardy cukierek na patyku pirulito

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym lamber

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Lizbona alfacinha

lizus ˈlʲizus n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy puxa-saco

liściasty lʲiɕˈʨ̑astɨ adj
mający liście, złożony z drzew lub krzewów mających liście folhudo

liścień ˈlʲiɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(biologia, biologiczny) pierwszy liść rośliny nasiennej; cotilédone

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈʨ̑ɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji; sarandi

liść lʲiɕʨ̑ n
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu; folha

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
(kulinaria) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa louro

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
wolno płynąca rzeka lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu; geleira glaciar

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach; [[rinque]] ([[de]] [[patinação]])

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków; quebra-gelo

lody n
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków gelado sorvete

lodówka lɔˈdufka n
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze; frigorífico

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument; logaritmo

logicznie adv
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu) logicamente
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką logicamente

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z logiką, zgodny z logiką lógico

logika ˈlɔɟika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania; lógica
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych lógica

logistyka n
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr; logística
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska; logística

logo ˈlɔɡɔ n
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną; logotipo

logotyp n
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia logo
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim logo

lojalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni lealdade fidelidade

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt localização

lokalny lɔˈkalnɨ adj
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca local
(informatyka, informatyczny) widoczny tylko w obrębie danej procedury lub bloku, tworzona w momencie inicjowania bloku i niszczona w momencie kończenia bloku local

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; . locomotiva

lombard ˈlɔ̃mbart n
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych; casa de penhores

londynka lɔ̃nˈdɨ̃nka n
mieszkanka Londynu londrina

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu [[de]] [[Londres]]

lont lɔ̃nt n
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika pavio

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103; laurêncio

lornetka lɔrˈnɛtka n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych óculos de campanha

los lɔs n
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej [[bilhete]] [[de]] [[loteria]]

losowy lɔˈsɔvɨ adj
przypadkowy, niezależny od decyzji aleatório

lot lɔt n
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu voo

loteria n
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie lotaria

lotka ˈlɔtka n
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej; aileron
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona pena

lotnik ˈlɔtʲɲik n
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi aviador
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie aviador

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych; aeroporto

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy; porta-aviões

lotny adj
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący volátil
łatwo unoszący się w powietrzu volátil

lotos ˈlɔtɔs n
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych; lótus

loża n
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości; camarote

lub lup conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa; ou

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak; levístico

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem gostar

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
(botanika, botaniczny) rodzaj jednorocznych lub dwuletnich bylin z rodziny bobowatych; alfafa

lud lut n
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie povo
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędący narodem povo

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium população

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie; genocídio

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka humano
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka humano

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie humanidade

lufa ˈlufa n
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale; cano

luka ˈluka n
brak lub niedobór czegoś lacuna
puste miejsce lacuna

luka w prawie n
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien; lacuna da lei

lukier ˈlucɛr n
(kulinaria) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru; glacê

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji; alcaçuz
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory alcaçuz

luksemburski ˌluksɛ̃mˈbursʲci adj
odnoszący się do miasta Luksemburg luxemburguês
odnoszący się do państwa Luksemburg luxemburguês

luksus ˈluksus n
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek; luxo

luksusowo adv
w sposób, który zaspokaja czyjeś wymagania dotyczące luksusu à grande

lulać ˈlulaʨ̑ v
kołysać dziecko (najczęściej do snu) embalar

lumbago lũmˈbaɡɔ n
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa; lumbago

luneta n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw luneta

lupa ˈlupa n
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu; lupa

lustro ˈlustrɔ n
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium; espelho

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra; luteranismo

lutet ˈlutɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71; lutécio

lutnia ˈlutʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę; alaúde

lutnik n
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne lutiê

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem soldar

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania; solda de estanho

luty ˈlutɨ n
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) fevereiro Fevereiro

luzytański adj
związany z Luzytanią lub Luzytanami, dotyczący Luzytanii lub Luzytanów lusitano

luźny ˈluʑnɨ adj
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach) frouxo
nieumocowany frouxo

lwi lvʲi adj
właściwy lwu, należący do lwa leonino

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ idiom
ironiczne określenie zagarniętej całości lub niemalże całości, jako efekt współpracy z kimś silniejszym parte do leão

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lwa leoa

lód lut n
stały stan skupienia wody; gelo
(potocznie, potoczny) lodowisko gelo
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji gelo

ląd lɔ̃nt n
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów; terra

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: lądować aterragem

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
osiadać na czymś – z powietrza lub wody aterrar

lędźwie ˈlɛ̃ɲʥ̑vʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą lombo

lęk lɛ̃ŋk n
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny; ansiedade

lśnić l̥ʲɕɲiʨ̑ v
świecić, błyszczeć, odbijać światło cintilar

maca ˈmaʦ̑a n
płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy; matzá

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Macedonia lub Macedończyków macedónico
odnoszący się do regionu Macedonia w Grecji lub mieszkańców tego regionu macedónico

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
język urzędowy Macedonii; macedónio
język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii; macedónico

machać ˈmaxaʨ̑ v
szybko, wahadłowo ruszać czymś acenar

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion; matriz

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia; matriz

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; thymus
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) thymus

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
bycie matką maternidade

macocha maˈʦ̑ɔxa n
żona ojca, ale nie matka madrasta

maczeta maˈʧ̑ɛta n
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach; catana

maczuga n
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu; clava

mafia ˈmafʲja n
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce máfia

magazyn maˈɡazɨ̃n n
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów armazém

magenta maˈɡɛ̃nta n
barwa purpurowa; magenta

magia ˈmaɟja n
praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne; magia

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z magią mágico

magik ˈmaɟik n
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii ilusionista

magma ˈmaɡma n
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej; lava

magnes ˈmaɡnɛs n
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów); ímã

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej; gravador

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes magnético
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym) magnético

magnetyzm n
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych magnetismo
(przestarzałe, przestarzały) (filozofia, filozoficzny) tajemnicza siła tkwiąca w istocie żywej, która wpływa na inne jednostki mesmerismo

magnez ˈmaɡnɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12 magnésio

magnezyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu; magnesita

magnolia maɡˈnɔlʲja n
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych; magnólia

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
drewno otrzymywane z mahoniowca mogno

maj maj n
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) maio Maio

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii; manjerona
(kulinaria) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1) manjerona

majestat n
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy majestade

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) pełen dostojnej powagi majestoso

majonez maˈjɔ̃nɛs n
(kulinaria) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju maionese

mak mak n
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych; papoula

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu macabro

makak ˈmakak n
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa; macaco

makak japoński n
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych; macaco-japonês

makaron maˈkarɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli; macarrão

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
postawa cyniczna, obłudna, pozbawiona skrupułów, szczególnie w polityce; wiara w to, że cel uświęca środki Maquiavelismo

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach; pintarroxo

makrela maˈkrɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus; cavala

makrosomia n
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego macrossomia

maksimum n
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość máximo

maksyma n
(literacko) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania máxima

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu) máximo

makulatura ˌmakulaˈtura n
(drukarstwo, drukarski) arkusze zużyte podczas druku, arkusze z defektem maculatura
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bezwartościowe, mierne książki maculatura

malachit maˈlaçit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment; malaquita

malajski maˈlajsʲci adj
dotyczący Malezji, pochodzący z Malezji, taki jak na Malezji malaio

malajski maˈlajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów malaio

malaria maˈlarʲja n
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej; malária

malarstwo maˈlarstfɔ n
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana); pintura

malarz ˈmalaʃ n
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku pintor
(sztuka) artysta, który maluje obrazy pintor

malec ˈmalɛʦ̑ n
mały chłopiec petiz

malina maˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych; framboesa
(potocznie, potoczny) (kulinaria) owoc maliny właściwej (1.2) framboesa
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej framboesa

malinka maˈlʲĩnka n
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku; chupão

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin cor de framboesa

malowniczy adj
pełny walorów malarskich pitoresco

maltański malˈtãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Malta maltês
(geografia, geograficzny) odnoszący się do wyspy Malta maltês

maltański malˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Malty; maltês

malutki maˈlutʲci adj
bardzo mały; (zdrobniale) od: mały minúsculo

mama ˈmãma n
(potocznie, potoczny) matka mãe

mamba ˈmãmba n
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży; mamba

mamka ˈmãmka n
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko ama-de-leite

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi; mamografia

mamonizm n
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza mamonismo

mamut ˈmãmut n
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych; mamute

mandaryn n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach; mandarim

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców; bergamota
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce tangerina

mandat ˈmãndat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie; multa

mandola mãnˈdɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny, szarpany instrument strunowy; mandola

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny; bandolim

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1), której ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką, przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności mandrágora

manekin mãˈnɛcĩn n
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka; manequim

manewr ˈmãnɛfr̥ n
zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej; manobra
zręczne posunięcie manobra
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania manobra

manga ˈmãŋɡa n
japoński komiks; mangá

mangan ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25; manganês manganésio

mango ˈmãŋɡɔ n
(kulinaria) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1) manga

mangusta mãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki; mangusto

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej maníaco
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany maníaco

manierka n
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów; frasco

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę barra

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do mierzenia ciśnienia; manômetro manómetro

mantykora n
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil; manticora

manul n
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych; gato-de-pallas

manx mãŋks n
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki używany na Wyspie Man; manx

maoizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin; maoismo maoísmo

maoryski adj
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów maori

maoryski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski; maori

mapa ˈmapa n
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba; mapa carta

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni; carta topográfica

marathi n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra; marata

maraton maˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m maratona

marazm ˈmarasm̥ n
(książkowy) stagnacja, zastój w jakiejś dziedzinie marasmo

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
(kulinaria) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych; marzipã

marchew ˈmarxɛf n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.; cenoura

marchia n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w Imperium Karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię; marquesado

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
(kulinaria) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych; margarina

margines n
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu; margem

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych; maconha

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków fantoche

marka ˈmarka n
znak na produktach danej firmy marco

markasyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza; marcassita

markiza marʲˈciza n
arystokratka – żona markiza marquesa
daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp. toldo

marksistowski adj
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu marxista

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego; marxismo

marmolada ˌmarmɔˈlada n
(kulinaria) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem; geleia

marmur ˈmarmur n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny; mármore

marnieć v
tracić wartość, stawać się marnym definhar

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści desperdiçar

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Maroka marroquino

marsjański marˈsʲjä̃j̃sʲci adj
(przymiotnik) od Mars marciano

marsz marʃ n
przemieszczanie się, pochód wojsk; marcha
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy marcha
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice; marcha

marszand ˈmarʃãnt n
(sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki galerista

marszałek marˈʃawɛk n
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce; marechal

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp. natureza-morta

martwicze zapalenie powięzi n
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn; fasciíte necrosante

martwiczy adj
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek necrosante

martwy ˈmartfɨ adj
taki, który umarł morto

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu marinha

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa; marinha

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
człowiek należący do załogi okrętu lub statku; marinheiro

marynata n
(kulinaria) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych; marinada

marynować v
(kulinaria) zaprawiać w zalewie octowej marinar

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) março

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego desejo
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu desejo
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś desejo

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię; chuva congelada

marzyciel n
ten, kto marzy sonhador

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło sonhar

masa ˈmasa n
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii; massa

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa massa crítica

masa molowa n
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej; massa molar

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków; madrepérola

masakra maˈsakra n
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny; massacre

masaż ˈmasaʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała; massagem

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
osoba zajmująca się masażem massagista

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
kobieta wykonująca masaż massageadora

maska ˈmaska n
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik capô
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych; máscara

maskonur maˈskɔ̃nur n
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku; papagaio-do-mar

masować v
wykonywać masaż massagear

masowy maˈsɔvɨ adj
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów maciço

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi; mastectomia

mastodont n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne; mastodonte

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm masturbação

masturbować ˌmasturˈbɔvaʨ̑ v
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem masturbar

masyw ˈmasɨf n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę maciço

masywny adj
o mocnej budowie i dużym ciężarze maciço

maszt maʃt n
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie; mastro
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki; mastro

maszyna maˈʃɨ̃na n
urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy máquina

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie mechaniczne do pisania tekstów; máquina de escrever

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
urządzenie do łączenia kawałków elastycznych materiałów za pomocą nici poprzez utworzenie szwu; máquina de costura

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg; maquinista

masło ˈmaswɔ n
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka; manteiga
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych manteiga

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
(kulinaria) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej; manteiga de amendoim

mat mat n
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść; xeque-mate

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z matematyką matemático

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
osoba zajmująca się zawodowo matematyką matemático

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych; matemática

materac maˈtɛraʦ̑ n
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych; colchão

materia maˈtɛrʲja n
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie; matéria
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych; matéria

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
kierowanie się w życiu względami materialnymi materialismo

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
dotyczący materii, związany z pojęciem materii material
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi material

materiał maˈtɛrʲjaw n
to, z czego są wytwarzane przedmioty material

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry; explosivo

matka ˈmatka n
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo madre mãe
rodzic płci żeńskiej; mãe
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru mãe

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
dotyczący matriarchatu matriarcal

matriarchat maˈtrʲjarxat n
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety; matriarcado

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
rosyjska drewniana zabawka przypominająca lalkę; matriosca

matura maˈtura n
egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej; bacharelado

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
(architektura, architektoniczny) odnoszący się do stylu mauretańskiego mourisco
odnoszący się do państwa Mauretania mourisco

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję; mausoléu

małmazja n
(dawniej, dawny) słodkie wino greckie malvasia

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś pouco

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne mesquinho

małowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała; oligo-hidrâmnio

małpa ˈmawpa n
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @ arroba
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych; macaco símio

mały ˈmawɨ adj
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski pequeno

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi dedo auricular

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem matrimonial

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci; casamento matrimônio
dwie osoby będące w związku (1.1) casal

maślanka maɕˈlãnka n
(spożywczy) (kulinaria) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany; leitelho leite de manteiga

maść maɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry; pomada

mdły mdwɨ adj
bez wyrazistego smaku insípido

mebel ˈmɛbɛl n
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń; mobília

mech mɛx n
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach musgo

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki mecânico

mechanika mɛˈxãɲika n
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów; mecânica

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność mecanismo
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań mecanismo

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki; mecatrônica

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie; mesquita

medal ˈmɛdal n
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie; medalha

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę; medalhão
(kulinaria) owalny kotlet bez panierki medalhão
(sztuka) element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu; medalhão

media ˈmɛdʲja n
(publikatory) (zobacz) mass media media

mediacja n
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia mediação

mediana mɛˈdʲjãna n
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb); mediana

meduza mɛˈduza n
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską; medusa alforreca

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia, medicina

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z medycyną, dotyczący medycyny médico

medyna mɛˈdɨ̃na n
stara dzielnica w mieście arabskim; almedina

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie; meditação
pogrążanie się w myślach meditação

medytować ˌmɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
uprawiać medytację meditar

megafon n
(technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych megafone
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego megafone

megalit mɛˈɡalʲit n
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli; megálito

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości megalómano

meitner ˈmajtnɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109; meitnério

mejoza mɛˈjɔza n
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej; meiose

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Meksyk mexicano

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia saudade melancolia

melanocyt n
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę melanócito

melasa mɛˈlasa n
(kulinaria) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego; melaço

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania; melatonina

melodia mɛˈlɔdʲja n
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość; melodia

melodramatyczny adj
dotyczący melodramatu melodramático

meloman mɛˈlɔ̃mãn n
miłośnik muzyki (w domyśle: klasycznej) melômano

melon ˈmɛlɔ̃n n
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1) melão

mem mɛ̃m n
dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury; meme
śmieszna idea, obrazek, powielany w internecie meme

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych; menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są (1.1) menagerie

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101; mendelévio

menora mɛ̃ˈnɔra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny; menorá

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych; menstruação

mentalizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość mentalismo
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi; mentalismo

mentalność n
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości mentalidade

menu n
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu cardápio
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji menu

merkantylny ˌmɛrkãnˈtɨlnɨ adj
nastawiony wyłącznie na korzyści ekonomiczne mercantil

merytokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym; meritocracia

mesjasz n
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia messias

meskal n
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii mescal
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej mescal

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen; mescalina

messidor n
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; messidor

meta ˈmɛta n
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach linha de chegada

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie; metabolismo

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków metafísico

metafizyka n
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu metafísica

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia; metáfora

metaforyczny adj
dotyczący metafory metafórico

metal ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych; metal

metalurgiczny adj
związany z metalurgią metalúrgica

metamorfoza n
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną metamorfose

metan ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy; metano

metempsychoza n
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz metempsicose

meteor mɛˈtɛɔr n
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid); meteoro

meteoroid ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it n
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie meteoróide

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę meteorologista

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody; meteorologia

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii meteorológico

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni; meteorito

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach; meteorítica

metoda mɛˈtɔda n
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu método

metodologia n
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej; metodologia

metonimia n
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności; metonímia

metr mɛtr̥ n
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy; metro

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra; metro quadrado

metr sześcienny n
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra; metro cúbico

metro ˈmɛtrɔ n
podziemna kolej miejska metro metrô

metrolog mɛtˈrɔlɔk n
specjalista z zakresu metrologii metrologista

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych; metrologia

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu; metronidazol

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego; metrónomo

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju metrópole

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii metrossexual

mewa ˈmɛva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o gęstym upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach basenów wodnych; gaivota

mezuza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu; mezuzá

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
pełen mgły enevoado

mgła mɡwa n
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność; bruma neblina

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego; nebulosa

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
(gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?; nominativo
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową; denominador

miara ˈmʲjara n
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru; indicador
metoda szacowania lub pomiaru indicador
odmierzona ilość indicador
rozmiar indicador

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych; miastenia

miasto ˈmʲjastɔ n
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie; cidade vila
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1) cidade
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1) centro cidade

miau mʲjaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota miao

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
o kocie: wydawać charakterystyczny głos miar

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych; aterosclerose

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek; micela

miecz mʲjɛʧ̑ n
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem; espada

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
wyrok losu, kara nieubłaganie wisząca nad człowiekiem; espada de Dâmocles

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze; gladíolo

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi [[de]] [[cobre]]

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29; cobre

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
obszar lub punkt w przestrzeni lugar
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś lugar
(sport, sportowy) ranga, pozycja lugar
wyznaczone miejsce (1.1), przeznaczone dla kogoś; krzesło, fotel itp. zarezerwowane dla kogoś lugar

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?; locativo

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców; lenda urbana

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
związany z miastem urbano

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza; ponta

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar medir

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; mês

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje lua de mel

miesiączkować v
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę menstruar

miesiączkowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji menstrual

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
czasopismo wydawane co miesiąc revista mensal

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją) misturar
dodawać, łączyć pojęcia itp. misturar

mieszczański adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z mieszczaństwem, mieszkańcami miast burguês

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi; apartamento habitação

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
osoba, która gdzieś mieszka (żyje) habitante

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem morar habitar

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś ter possuir
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika possuir ter
dysponować środkami na wykonanie czegoś possuir ter

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że esperar

migdał ˈmʲiɡdaw n
(kulinaria) jadalna pestka owocu migdałowca pokryte brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej; amêndoa

migdałek n
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła; amígdala

migdałowiec n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku amendoeira

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem amendoado

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca; fibrilação atrial

migotać v
świecić w sposób przerywany lub krótko cintilar

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami; enxaqueca

mikotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego; micotoxina

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem; microbiologia

mikrobus n
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób micro-ônibus

mikroelement n
pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych micronutriente

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia; microfone

mikrometr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra; micrómetro
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości micrómetro

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem micro-organismo

mikroregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu; microrregião

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem; microscópio

mila ˈmʲila n
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych; milha

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
nieodzywanie się, niemówienie silêncio

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
nie mówić, nie wydawać głosu calar

milenium n
okres tysiąca lat milénio milênio

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny milícia
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji milícia

milicjant n
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego miliciano

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
tysięczna część metra; milímetro

milimetrowy adj
taki, który ma wielkość jednego milimetra milimétrico

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony milionário

militaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne militarismo

mim mʲĩm n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor występujący w pantomimie; mímico

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają a despeito de

mimoza mʲĩˈmɔza n
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego; mimosa

mina ˈmʲĩna n
wyraz twarzy cara

minaret mʲĩˈnarɛt n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę; minarete

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach; mineralogia

mineralogiczny adj
dotyczący mineralogii mineralógico

minerał mʲĩˈnɛraw n
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną; mineral

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
zwolennik minimalizmu minimalista

minimalistka ˌmʲĩɲĩmaˈlʲistka n
forma żeńska od minimalista minimalista

minimalizm n
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera) minimalismo

minimum n
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość mínimo

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część; minissaia

minister mʲĩˈɲistɛr n
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem; ministro

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
urząd, którego szefem jest minister ministério

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy; coroinha

minjan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych; minian minyan

minus ˈmʲĩnus conjunction
oprócz, z wyjątkiem menos

minus ˈmʲĩnus n
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera; menos

minuta mʲĩˈnuta n
jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu); minuto

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu; mioceno

mion n
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego muão

miotła ˈmʲjɔtwa n
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy; vassoura

mioza n
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka; miose

mirra ˈmʲirːa n
żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec; mirra

mirt mʲirt n
(botanika, botaniczny) Myrtus, krzew wiecznie zielony, o wonnych liściach i białych kwiatach, będący symbolem dziewictwa; mirto

misa ˈmʲisa n
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia tigela

misja ˈmʲisʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców missão
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania missão

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej missionário

mistrzostwa n
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie campeonato

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem; misticismo

mistyczny adj
związany z mistyką, mistycyzmem místico

mit mʲit n
baśń, stara opowieść fantastyczna; mito

mitochondrium n
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe; mitocôndria

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań; mitologia
nauka zajmująca się mitami mitologia

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z mitologią, dotyczący mitologii lendário

mitra ˈmʲitra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczne nakrycie głowy hierarchy kościelnego; mitra

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi; misantropia

mizantropijny adj
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom misantropo misantrópico

mizoandria n
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt kobiety do mężczyzn misandria

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet; misoginia

miód mʲjut n
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły; mel

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
(kulinaria) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw; hidromel

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
miękka, wewnętrzna część czegoś, głównie owoców carne

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne; molusco

mięczak zakaźny n
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej; molusco contagioso

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami entre

między innymi adv
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa entre outros

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami entre a cruz e a espada

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów internacional

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem macio

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest miękkie w dotyku suavidade

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu; músculo

mięsień gruszkowaty n
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej; músculo piriforme piriforme

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała; músculo sartório

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia; carne

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ idiom
(przenośnie, przenośnia) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie bucha de canhão carne de canhão

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
(kulinaria) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na rodzaj) carne moída

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem carnivora

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem carnivora

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu; hortelã menta

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
dotyczący mięśni muscular

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
okazywane współczucie, dobroć lub litość misericórdia

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
uczucie, którym się darzy kochaną osobę; amor
osoba, którą się kocha amor

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha o amor é cego

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy amor à primeira vista

miły ˈmʲiwɨ adj
wywołujący przyjemne uczucie agradável

miś mʲiɕ n
zabawka wyobrażająca misia (1.1); urso de pelúcia

mleczarnia n
miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko leitaria

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka leiteiro

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka leitoso

mleko ˈmlɛkɔ n
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu leite

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi; leite de soja

mleć mlɛʨ̑ v
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów moer

mnich mʲɲix n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich monge

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
szacunkowe podanie miary, wielkości mais ou menos

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
mniejsza część jakiejś całości menoridade

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem multiplicação

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać multiplicar

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej mobilização

moc mɔʦ̑ n
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach; potência

mocz mɔʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt; urina

moda ˈmɔda n
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa moda

model ˈmɔdɛl n
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu; modelo
(matematyka, matematyczny) zbiór obiektów matematycznych, spełniających pewne aksjomaty; modelo
kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach modelo
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody modelo

modem ˈmɔdɛ̃m n
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót; modem

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy; louva-a-deus mantídeo

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw; missal

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum; oração reza

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś rezar

modry adj
niebieski o dużej intensywności cerúleo

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę alerce larice

moduł n
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości módulo

modyfikować ˌmɔdɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
wprowadzać zmiany modificar

moher ˈmɔxɛr n
wełna z kóz angorskich; mohair

moim zdaniem
wyrażenie oceniające, wprowadzające osobistą opinię autora wypowiedzi na minha opinião

mojito n
(kulinaria) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty; mojito

mokradło mɔˈkradwɔ n
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą; brejo

mokry ˈmɔkrɨ adj
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą molhado

mol mɔl n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI; mol

molekularny adj
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś molecular

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42; molibdénio molibdênio

molibdenit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu; molibdenite

molo ˈmɔlɔ n
pomost spacerowy wychodzący w morze; molhe

momo n
(kulinaria) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego; momo

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim; monarca

monarchia mɔ̃ˈnarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą; monarquia

monastycyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie; monasticismo

moneta mɔ̃ˈnɛta n
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy; moeda

monetarny adj
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący pieniędzy, ich emisji, obiegu, pokrycia monetário

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów mongol

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
język urzędowy Mongolii; mongol

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru; monitor
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera monitor

mono-
nadawający słowom znaczenie: jeden, pojedynczy mono-

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
rower z jednym kołem monociclo

monoftongizacja ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong; monotongação

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
życie w związku z tylko jednym partnerem; monogamia

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu; monografia

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter; monograma

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru; monómero

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo; monopólio

monoteista ˌmɔ̃nɔtɛˈ<sup>j</sup>ista n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca jednego, jedynego boga monoteísta

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom monoteísta

monoteletyzm n
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą; monotelismo

monstrancja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej custódia ostensório

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość; montagem

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
budować coś z części montar

mop mɔp n
zmywak do podłogi na kiju esfregão

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe; moralidade

moralny mɔˈralnɨ adj
dotyczący moralności, opisujący moralność moral
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością moral

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo assassina

morela mɔˈrɛla n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych; damasqueiro abricó
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoce tego drzewa damasco abricó

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli damasco

morena mɔˈrɛ̃na n
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec; morena

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu; morfema

morfina mɔrˈfʲĩna n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku; morfina

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych; morfologia

moroszka mɔˈrɔʃka n
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach; amora-branca-silvestre

mors mɔrs n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak, Odobenus rosmarus, mieszkaniec Arktyki; morsa

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa; merluza

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami mortadela

morze ˈmɔ.ʒɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem; mar
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś mar

morze Marmara pn
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym; mar de Mármara

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) Phocaena phocaena, ssak morski półkuli północnej, waleń spokrewniony z delfinem; toninha

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
stop miedzi z cynkiem; latão

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
wykonany z mosiądzu [[de]] [[latão]]

most mɔst n
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą; ponte

most zwodzony n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków; ponte basculante

mostek ˈmɔstɛk n
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej; esterno
(stomatologia, stomatologiczny) rodzaj protezy zębowej ponte
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wzniesiona część pokładu; ponte

moszna ˈmɔʃna n
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem; escroto

motel ˈmɔtɛl n
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych; [[hotel]] [[de]] [[beira]] [[de]] [[estrada]]

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób; motocicleta moto

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały; ciclomotor

motoryzacyjny ˌmɔtɔrɨzaˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący motoryzacji, samochodów automotivo

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem mechanicznym; lancha

motyka mɔˈtɨka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi; enxada

motyl ˈmɔtɨl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera; borboleta mariposa

motłoch n
(pogardliwie) tłum chuliganów, hołota populacho

mowa ˈmɔva n
przemówienie, wypowiedź; fala

mowa ciała n
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.; linguagem corporal

moweina n
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie mauveína

mozaika mɔˈzajka n
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie; mosaico

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
(kulinaria) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek; almofariz
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru; almofariz

może ˈmɔʒɛ particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia talvez
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby talvez

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować) possibilidade

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić possível

mrok mrɔk n
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca escuridão

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych; formigueiro

mrozić v
odbierać odwagę; zabierać pewność siebie congelar
powodować zamrażanie; mocno ochładzać congelar
przenikać mrozem, chłodem congelar
stawać się chłodniejszym congelar

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
przejmująco zimny gélido

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
wykonywać szybkie ruchy powiekami piscar

mrówka ˈmrufka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae formiga

mrówkojad mrufˈkɔjat n
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami; tamanduá

mrówkolew mrufˈkɔlɛf n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią); formiga-leão

mrównik ˈmruvʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka; porco-da-terra oricterope

mróz mrus n
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza; geada

msza m̥ʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu; missa

mszał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej; missal

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach; afídeo

mucha ˈmu.xa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad; mosca
krawat w kształcie kokardy, muszka; gravata borboleta

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
(biologia, biologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących; [[cogumelo]] [[venenoso]]

muczeć v
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos mugir

mudżahedin n
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym; mujahid

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę; almuadem muezim

mufka n
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety; regalo

mugol ˈmuɡɔl n
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności; trouxa

mulcz mulʧ̑ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych; manta

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
zwiększanie przez powielanie czegoś multiplicação

mumia ˈmũmʲja n
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem; múmia

mundur ˈmũndur n
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej; uniforme

mur mur n
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku muro

mural ˈmural n
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym; pintura mural

murarz ˈmuraʃ n
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów pedreiro

musaka muˈsaka n
(kulinaria) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej; moussaka

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś dever
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami dever

muskularny ˌmuskuˈlarnɨ adj
mający silnie rozwinięte mięśnie, widoczne muskuły musculoso

muszka ˈmuʃka n
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata; gravata de laço

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
(wojskowość, wojskowy) czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 17 do 25 milimetrów, mosquete

musztarda muˈʃtarda n
(kulinaria) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu; mostarda

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych; mutação

mutagenność n
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych mutagenicidade

muza ˈmuza n
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami; musa

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym; museu
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1) museu

muzułmanka ˌmuzuwˈmãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która wyznaje islam muçulmana

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów muçulmano

muzyk ˈmuzɨk n
osoba, która zajmuje się muzyką; músico

muzyka ˈmuzɨka n
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków música
całokształt takich kompozycji música
sztuka układania takich kompozycji música

muzykologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku; musicologia

muł muw n
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia; macho mulo

muślin ˈmuɕlʲĩn n
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna; musselina

my mɨ personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca nós a gente

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
pojemnik na mydło saboeiro

mydło ˈmɨdwɔ n
substancja używana do mycia i prania sabão sabonete

mykologiczny adj
związany z mykologią micológico

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny; estrelinha

mysz mɨʃ n
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych; rato camundongo
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora rato camundongo

mysz komputerowa n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego; rato

myszka ˈmɨʃka n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) łono kobiece mouse

myszołów mɨˈʃɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady; milhafre

myć mɨʨ̑ v
czyścić coś za pomocą wody lavar

myśl mɨɕl̥ n
efekt pracy umysłu pensamento
zbiór powiązanych idei pensamento

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
chcieć coś zrobić, mieć zamiar pensar
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu pensar achar

myśliciel n
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość pensador

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga; caça

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta caçador

móc muʦ̑ modal
być w stanie coś wykonać poder
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś poder

mój muj pronoun
1 (osoba) lp meu

mól mul n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania; traça

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu rato de biblioteca

mówca ˈmufʦ̑a n
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania orador

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie dizer
rozmawiać falar
posługiwać się jakimś językiem falar
używać mowy do wyrażania myśli falar

mówić na ty ˈmuvʲiʨ̑ na‿ˈtɨ v
zwracać się do kogoś używając formy drugiej osoby, nie używać wobec niego formy „pan”, „pani” („państwo”) tratar por tu

mózg musk n
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie; cérebro

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
związany z mózgiem, dotyczący mózgu cerebral

móżdżek n
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni; cerebelo
(kulinaria) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego cerebelo

mączka ˈmɔ̃n͇ʧ̑ka n
sproszkowany surowiec techniczny farinha

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem sabedoria

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie sábio ajuizado

mąka ˈmɔ̃ŋka n
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż; farinha

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie; choco

mąż mɔ̃w̃ʃ n
mężczyzna będący w małżeństwie marido

męczennik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze; mártir

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu sábio

męka ˈmɛ̃ŋka n
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne) tormento tortura martírio mortificação suplício

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom masculino

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny masculinidade

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
dorosły człowiek płci męskiej; homem varão

młode ˈmwɔdɛ n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej cachorro

młodoturek n
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa; Joven Turco

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością juventude

młody ˈmwɔdɨ adj
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością jovem jovens

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
młodzi ludzie jovens

młot mwɔt n
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek martelo

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym martelo

młotek ˈmwɔtɛk n
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ martelo

młyn mwɨ̃n n
budynek, w którym zboże miele się na mąkę moinho

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
człowiek, który miele mąkę w młynie moleiro

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
skłonny do zemsty, niewybaczający vingativo

mżawka ˈmʒafka n
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm; chuvisco

na na preposition
…opisujący miarę, zakres, stopień por
…opisujący moment w czasie por
…opisujący miejsce jak opisane w (1.1), w kierunku którego odbywa się ruch ligado
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność, tak że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem ligado

na lewą stronę na‿ˈlɛvɔ̃w̃ ˈstrɔ̃nɛ adv
o ubraniu: w sposób, w którym wewnętrzna część ubrania znajduje się na zewnątrz ao avesso

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać de cor

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
z całą pewnością, bez wątpliwości certamente

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy à primeira vista

na pokaz na‿ˈpɔkas adj
czyniony, demonstrowany dla pozoru, dla efektu mirabolante

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
… poprzedzająca wyliczenie przykładów por exemplo

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk idiom
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym por precaução

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą para viagem

na zawsze adv
bez możliwości zmiany danego stanu eternamente

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
zwrot używany przed toastem saúde
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął santinho

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią [[para]] [[fora]]

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem) [[para]] [[fora]]
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem) [[para]] [[fora]]

na żywo adv
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania ao vivo

nabiał ˈnabʲjaw n
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj lacticínios

nabój ˈnabuj n
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy; cartucho

nacisk ˈnaʨ̑isk n
działanie na coś z pewną siłą pressão
presja, przymus pressão

nacięcie krocza n
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu; episiotomia

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) zwolennik nacjonalizmu nacionalista

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów nacionalista

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro; nacionalismo

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych hemangioma

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody) vaso

naczynie krwionośne n
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia vaso sanguíneo

nad nat preposition
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia sobre

nadajnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika transmissor

nadawać naˈdavaʨ̑ v
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób transmitir

nadawca naˈdafʦ̑a n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę remetente
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość enviador

nadciśnienie n
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne hipertensão

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu) supersónico

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy ramieniem a dłonią; pulso

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem hora extra

nadir ˈnadʲir n
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu; nadir

nadmiar ˈnadmʲjar n
zbyt duża ilość lub liczba czegoś excesso

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
który wykracza ponad to, co jest naturalne sobrenatural

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek; glândula adrenal

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze; supercondutividade

nadużycie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem abuso

nadwzroczność n
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko; hipermetropia

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy esperança

nadzorca n
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś feitor

nadzór ˈnadzur n
sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie acompanhamento

nafta ˈnafta n
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce; querosene

nagana naˈɡãna n
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie chamada

naganiacz naˈɡãɲaʧ̑ n
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania batedor

nagietek naˈɟɛtɛk n
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków; malmequer
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) malmequer

nagle ˈnaɡlɛ adv
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób repentinamente de repente

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
brak ubrania na ciele nudez

nagranie naˈɡrãɲɛ n
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku gravação

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej; lápide

nagroda naˈɡrɔda n
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę recompensa

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD; gravador de CD

nagłos ˈnaɡwɔs n
(językoznawstwo, językoznawczy) początek wyrazu wypowiedzianego (fonem lub sylaba) som inicial

nagły ˈnaɡwɨ adj
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka repentino

nagłówek naˈɡwuvɛk n
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem manchete

najada n
(mitologia grecka) nimfa wód lądowych, wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior, náiada

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności primeiro

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
(eufemistycznie) prostytucja mais velha profissão do mundo

nakaz ˈnakas n
norma działania comando ordem

naklejka naˈklɛjka n
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś; adesivo

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie porca

nakład ˈnakwat n
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma edição

nalewka naˈlɛfka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo tintura

naleśnik naˈlɛɕɲik n
(kulinaria) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek; panqueca

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
być w posiadaniu czyimś pertencer
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru pertencer

namiot ˈnãmʲjɔt n
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób; tenda barraca

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
świadczący o pożądaniu apaixonado

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa jednej miliardowej metra nanômetro

napadowa nocna hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem; hemoglobinúria paroxística noturna

napalm ˈnapalm n
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa; napalm

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie excitado

naparstek naˈparstɛk n
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu; dedal

napastnik naˈpastʲɲik n
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki; atacante
strona atakująca, osoba dokonująca napaści atacante

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
wyrazić coś słowami na piśmie escrever

napiwek naˈpʲivɛk n
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę; gorjeta

napletek naˈplɛtɛk n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia; prepúcio

napomnienie ˌnapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
karcące ostrzeżenie injunção

naprawa naˈprava n
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów conserto

naprawdę naˈpravdɛ particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością mesmo

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności reparar

naprzeciwko preposition
po przeciwnej stronie na frente de

napój ˈnapuj n
(spożywczy) (kulinaria) płyn przeznaczony do picia; bebida

napój gazowany n
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla refresco

narcystycznie adv
w sposób narcystyczny narcisistamente

narcyzm n
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby narcisismo

narkolepsja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu; narcolepsia

narkoman narˈkɔ̃mãn n
osoba uzależniona od narkotyków [[viciado]] [[em]] [[drogas]]

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków drogadicção

narkotyk narˈkɔtɨk n
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne; narcótico

narodnik n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890; narodnik

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu; nacionalidade

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem nacional

narta ˈnarta n
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu; esqui

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu infringir

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona noiva

narzeczony n
mężczyzna w okresie narzeczeństwa nubente

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?; instrumental

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania; ferramenta
(informatyka, informatyczny) program komputerowy służący do wykonywania danej czynności lub zadania ferramenta
(przenośnie, przenośnia) osoba wykorzystywana bez swojej wiedzy ferramenta

naród ˈnarut n
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia, lub pochodzenie etniczne; nação

naskórek naˈskurɛk n
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry; epiderme

nastawa ołtarzowa n
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie; retábulo

nastrój ˈnastruj n
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny; humor
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca atmosfera

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp. sucessor

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
mający nastąpić, kolejny seguinte

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
występować po sobie kolejno seguir

nasz naʃ pronoun
1 osoba lm: należący do nas lub mający związek z nami nosso

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję; colar

natarczywy adj
żądający coś w sposób natrętny cacete

natchnienie n
coś, co powoduje twórcze działanie inspiração

natura naˈtura n
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka; natureza

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
charakterystyczny dla natury natural
najbardziej powszechny, zwykły natural
wykonany z surowców występujących w naturze natural

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
w tej chwili; od razu; momentalnie logo

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba zajmująca się nauczaniem; professor

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
proces uczenia (siebie lub kogoś) estudo aprendizado ensino
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza; ciência

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
człowiek zajmujący się nauką; cientista pesquisador

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
związany z nauką científico

nawa ˈnava n
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium; nave

nawarski adj
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry navarro navarrês

nawet ˈnavɛt particle
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru até
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją até

nawias ˈnavʲjas n
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.; parêntese
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1) parêntese

nawijać v
zwijać coś na coś enrolar

nawyk ˈnavɨk n
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność; hábito

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego se

nawóz ˈnavus n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby fertilizante
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby; fertilizante

nazizm ˈnaʑism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza; nazismo

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
(zobacz) rzeczownik własny nome próprio

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nazwa rodziny, do której dana osoba należy; sobrenome apelido de família

nazwisko panieńskie n
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż nome de solteira

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
określać nazwą, mianem chamar

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mówić szczerze, bez ogródek pão, pão, queijo, queijo

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
powtarzać po kimś jakąś czynność imitar

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
związany z Neapolem lub neapolitańczykami napolitano

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
zaprzeczenie, przeciwieństwo negação

negatyw nɛˈɡatɨf n
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej; negativa

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy negativo
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu) negativo
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący negativo

negować nɛˈɡɔvaʨ̑ v
zaprzeczać negar
odrzucać, podważać słuszność czegoś negar

nekromancja n
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości; necromancia

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60; neodímio

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu neofascista

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu; neofascismo

neoliberalizm n
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę; neoliberalismo

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku; neologismo

neon ˈnɛɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10; néon neônio

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi; neonatologia

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników neoplatónico

nepalski nɛˈpalsʲci adj
odnoszący się do państwa Nepal nepalês

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi i znajomymi nepotismo

neptek n
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna inapto

neptun ˈnɛptũn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93; neptúnio

nerd nɛrt n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną; CDF

nerka ˈnɛrka n
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt; rim

nerw nɛrf n
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych; nervo
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu; nervo

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój nervosamente

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów nervoso

nestorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu nestoriano

nestorianizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej; nestorianismo

nestorianka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawczyni, zwolenniczka doktryny nestorianizmu nestoriana

nestoriański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nestorianizmu nestoriano

neurastenia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; neurastenia

neurofizjologia n
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego neurofisiologia

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego neurologia

neurologiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii neurológico

neuron n
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji; neurónio

neuropatia ˌnɛwrɔˈpatʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy dotykający nerwy, zaburzający przewodzenie informacji ruchowych i czuciowych wzdłuż włókien nerwowych, wywołujący ból, drętwienie, mrowienie, uczucie palenia i osłabienia kończyn neuropatia

neurotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy; neurotoxina

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów; fator neurotrófico derivado do cérebro

neutralność n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami neutralidade

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny neutro neutral

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru; neutrino

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego; nêutron

ni ɲi n
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”; ni

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) witamina PP niacina

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu nada

nicość n
pustka, brak, nieistnienie czegoś vacuidade

niderlandzki ˌɲidɛrˈlãnʦ̑ʲci adj
związany z Niderlandami, dotyczący Niderlandów neerlandês

nie ɲɛ particle
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś não
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów não

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
nie ma skutku bez przyczyny não há fumaça sem fogo

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ idiom
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa de jeito nenhum

nie ma za co
odpowiedź na „dziękuję” de nada

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników Roma não foi construída em um dia

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości nem tudo que reluz é ouro

nie- ɲɛ prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający… in-

nieakceptowalny adj
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania inaceitável

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania inativo

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody perigo

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego perigoso

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
w kolorze podobnym do niebieskiego azulado

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy; azul
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi celeste
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp. celeste divino

niebo ˈɲɛbɔ n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera; céu
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie céu

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś longa vida a

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
niestaranny, niedbały, byle jaki desgrenhado

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu relutante

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością impacientemente

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś impaciência

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości impaciente

nieczułość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od nieczuły insensibilidade
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu) insensibilidade

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego impureza

nieczysty adj
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki impuro

niedawny adj
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości recente

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie imaturo

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się imperfectivo

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu isquemia

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi; anemia

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu beata

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
brak doskonałości imperfeição

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć indisponível

niedotlenienie n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wynikły z niedostarczenia organizmowi dostatecznej ilości tlenu hipóxia

niedoświadczony adj
nie mający doświadczenia w określonej dziedzinie inexperiente

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów desnutrição

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
siódmy i ostatni dzień tygodnia; domingo

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae); urso

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny urso-branco urso branco

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę; urso-polar urso polar

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z etyką antiético

niegodziwy adj
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości perverso

niegościnny adj
taki, który nie jest gościnny inospitaleiro

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy levado

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
fakt, że coś nie istnieje inexistência

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy insignificante

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
nienadający się do jedzenia incomestível

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości confuso

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny incoerente

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu incompetente

niekonstytucyjnie adv
w sposób niekonstytucyjny anticonstitucionalmente

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją inconstitucionalidade

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją inconstitucional

nieletni n
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia menor

nielogiczny adj
sprzeczny z prawidłami logiki antilógico

niemal ˈɲɛ̃mal particle
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było. quase

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec alemão

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki); alemão

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne imoral

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, którego nie da się urzeczywistnić impossível

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
taki, który nie może mówić mudo

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś odiar

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
silna niechęć, awersja, wrogość ódio

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zamyślony, nieuważny ausente
taki, którego nie ma tam, gdzie się go spodziewa ausente

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
nagle, niespodziewanie inesperadamente

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się inesperado

nieodwracalność n
cecha tego, co nieodwracalne irreversibilidade

nieodwracalny adj
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu irreversível

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony essencial

nieoficjalny adj
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości extraoficial

nieorganiczny adj
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych inorgânico

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa ímpar

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
brak pewności incerteza

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych; independência

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
mający niepodległość; niezależny independente

niepodważalny adj
taki, którego nie da się podważyć irrefutável

niepokalany adj
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą imaculado

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
wzbudzać niepokój, martwić alarmar

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi ansiedade

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji confusão

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa desobediência

nieposłuszny adj
odznaczający się nieposłuszeństwem desobediente

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który nie jest potrzebny desnecessário

nieprawda ɲɛˈpravda n
coś co jest niezgodne z prawdą falsidade

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej intransitivo

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język intraduzível

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
taki, którego nie da się przewidzieć imprevisível

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia desagradável

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
taki, który stracił przytomność, świadomość inconsciente

nieraz ˈɲɛras adv
czasami, niekiedy por vezes

nierdzewny adj
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie inoxidável

nieregularny adj
pojawiający się, działający, występujący, w nierównych odstępach czasu irregular

nierozsądny adj
bez rozsądku insensato

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia imóvel

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości desigualdade

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
niemający końca, niekończący się eterno

nieskuteczny adj
pozbawiący skuteczności, niedziałający ineficaz

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
coś, czego się ktoś nie spodziewa surpresa

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
nerwowy inquieto

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
brak sprawiedliwości injustiça
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie injustiça

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości injusto

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce infelizmente

niestrawność n
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja indigestão

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne um mal nunca vem só

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń infelicidade
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie infelicidade

nieszczęśnik n
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie infeliz

nieszkodliwy adj
niestanowiący zagrożenia inofensivo

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Eriobotrya, nieśplik japoński, miszpelnik japoński nêspera

niesłodzony adj
(kulinaria) bez dodatku cukru sem açúcar

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
taki, którego nie da się usłyszeć inaudível

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś intolerância
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd. intolerância

nietolerancyjny adj
wykazujący się brakiem tolerancji intolerante

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją; morcego

nietowarzyski adj
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi insociável

nieuczciwość n
cecha tego, kto jest nieuczciwy desonestidade

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu desonesto

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
taki, który musi się stać inevitável

nieważny ɲɛˈvaʒnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bez mocy prawnej inválido
bez istotnego elementu i z tego powodu bez znaczenia inválido

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności ingratamente

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny ingratidão

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności ingrato

niewiara ɲɛˈvʲjara n
brak wiary w coś, niepewność co do czegoś desconfiança

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem incrível

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi invisível

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
zdrada, bycie niewiernym infidelidade

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie Tomé incrédulo

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu inocência

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy inocente

niewola ɲɛˈvɔla n
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny catividade
brak wolności, suwerenności; zamknięcie catividade

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia; escravidão

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa escravista escravo

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
osoba będąca w niewoli escravo

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie można wybaczyć imperdoável

niewystarczający adj
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom insuficiente

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia sem dúvida

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być errado

niezależnie adv
bez związku z czymś (sugeruje brak koordynacji i zależności) independentemente

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bycie niezależnym od kogoś independência

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych; não-me-esqueças miosótis

niezapomniany adj
taki, którego nie można zapomnieć inesquecível inolvidável

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny indispensável

niezdecydowanie ˌɲɛzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
nieumiejętność podjęcia decyzji indecisão

niezidentyfikowany obiekt latający n
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski; objeto voador não-identificado

niezliczony adj
niedający się zliczyć, bardzo liczny incontável

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
w sposób niezmienny imutavelmente

niezmiernie adv
w sposób niezmierny; bardzo, wielce, intensywnie imensamente

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany desconhecido

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie da się zniszczyć indestrutível

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący insuportável

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
niedający się zrozumieć incompreensível

niełupka ɲɛˈwupka n
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie; aquénio

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie timidez

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
niemający pewności siebie, wstydliwy tímido

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas; imortalidade

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający imortal

nieświeży adj
(kulinaria) taki, który utracił świeżość mau

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji nunca jamais

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
w żadnym miejscu em nenhum lugar

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Nigeria nigeriano

nihilizm n
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości; niilismo

nikab ˈɲikap n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam; niqab

nikiel ˈɲicɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28; níquel

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu; nicotina

nikt ɲikt pronoun
żadna osoba ninguém

nimfa ˈɲĩw̃fa n
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody ninfa
(zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów ninfa

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
(urzędowy) tak więc, tym oto aktem, pismem, wystąpieniem [[com]] [[isso]]

niob ɲɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41; nióbio

nirwana ɲirˈvãna n
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej; nirvana

niski ˈɲisʲci adj
mający mały wymiar w pionie baixo
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości baixo

nisza n
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby nicho
(geologia, geologiczny) zagłębienie w skale nicho
coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni nicho
niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia nicho

niszczarka n
urządzenie służące do niszczenia dokumentów fragmentadora

niszczyciel ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
ten, kto niszczy contratorpedeiro
(wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających; contratorpedeiro

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji destruir

nit ɲit n
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym; rebite

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień nuance

niuton ˈɲutɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI; newton

nivôse n
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; nivoso

niwchijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski; Nivkhe

nizina ɲiˈʑĩna n
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m. baixada

niż ɲiʃ conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami que do que

no nɔ particle
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie sim

nobel ˈnɔbɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102; nobélio

noc nɔʦ̑ n
okres od zmierzchu do świtu; noite

nocebo nɔˈʦ̑ɛbɔ n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne; nocebo

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
naczynie do oddawania moczu i kału, używane zwłaszcza przez małe dzieci; penico

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy nocturno

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień coruja

noga ˈnɔɡa n
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; perna
element budowy mebla perna

nogawka nɔˈɡafka n
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę calça

nokturn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy; noturno

nonkonformistyczny adj
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie inconformista

nonkonformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku; inconformismo

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga; não teísmo não-teísmo

norma ˈnɔrma n
ogólnie przyjęta zasada; norma

normalność n
cecha tego, co normalne, brak dziwactw normalidade

normalny nɔrˈmalnɨ adj
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być normal
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne normal

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów norueguês

norweski nɔrˈvɛsʲci n
język urzędowy Norwegii; norueguês

nos nɔs n
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt; nariz
koniec buta nariz
dziób samolotu nariz

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie trajar

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych; rinoceronte

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
tęsknota, zwłaszcza za krajem nostalgia

nosze n
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych; maca

notariusz n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron notário

notes ˈnɔtɛs n
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek; caderneta

nowenna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw; novena

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
okres próbny kandydata do zakonu; noviciado

nowicjusz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat noviço

nowicjuszka n
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia noviça

nowomowa n
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych; novilíngua

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat; recém-nascido

nowotwór nɔˈvɔtfur n
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki; neoplasma

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
cecha czegoś nowego novidade
coś nowego novidade

nowożytny ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ adj
od nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością moderno

nowy ˈnɔvɨ adj
istniejący od niedawna novo
taki, który pojawił się na miejscu poprzedniego novo

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa narina

nozologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób; nosologia

nośnik danych n
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie; dispositivo de armazenamento

nożownik n
rzemieślnik produkujący noże cuteleiro

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
małe nożyce; tesouras tesoura

nuda ˈnuda n
stan, gdy jest nudno; dzieje się coś nieciekawego, nudnego, nużącego; tédio

nudny ˈnudnɨ adj
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie enfadonho chato

nudziarz n
człowiek zanudzający innych cacete

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego nucleótido

numer ˈnũmɛr n
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru número
egzemplarz czasopisma z daną datą número
pozycja w programie (zwykle w cyrku) número

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami numerar

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
składający się z liczb lub cyfr numérico

numizmatyk n
specjalista w dziedzinie numizmatyki numismata

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu núncio

nur nur n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy; mergulhão

nurek ˈnurɛk n
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych mergulhador

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
pływać pod powierzchnią wody mergulhar

nuta ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość nota

nutria ˈnutrʲja n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia; ratão-do-banhado

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością; nictofobia

nylon ˈnɨlɔ̃n n
tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch nylon

nów nuf n
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część; lua nova

nóż nuʃ n
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia; faca

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami faca de manteiga

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
działać przyciągająco tentar

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony miserável

o ɔ preposition
…wskazujący fizyczną przeszkodę w ruchu contra
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami) sobre

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach falando do diabo

oaza ɔˈaza n
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody; oásis

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp. derrocar

obcas ˈɔpʦ̑as n
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry; tacão

obchodzić się jak z jajkiem v
obchodzić się z kimś lub czymś bardzo ostrożnie, ze szczególną delikatnością pisar em ovos

obchód n
kontrolne obejście danego miejsca etapa

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
nienależący do jakiegoś kręgu estrangeiro

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
ktoś nienależący do danej grupy estranho

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
bycie, przebywanie gdzieś assistência

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
mieścić w sobie abarcar
otaczać ramionami abraçar

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego; obelisco

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś abundância

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś abundante

obiad ˈɔbʲjat n
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia; almoço

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę prometer

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury objeto
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności objeto
rzecz fizycznie istniejąca objeto

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia objetiva

obiektywność n
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność objetividade

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń objetivo
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu objetivo

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości promessa

objaw ˈɔbʲjaf n
oznaka jakiegoś zjawiska sintoma

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni volume
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni volume

oblegać v
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie sitiar

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia assédio

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką; clavícula

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś indiferença

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś indiferente

obok ˈɔbɔk preposition
w niedużej odległości [[ao lado]] [[de]]

obora ɔˈbɔra n
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania [[estábulo]] [[para]]/[[de]] [[vacas]]

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary dever obrigação

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów; máquina ferramenta

obraz ˈɔbras n
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji imagem pintura
widok na ekranie urządzenia imagem

obraza ɔbˈraza n
urażenie czyjejś godności osobistej insulto ofensa

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
stanowiący dla kogoś obrazę ofensivo

obrona ɔbˈrɔ̃na n
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją defesa

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp. defensor

obroża ɔbˈrɔʒa n
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego coleira

obrus ˈɔbrus n
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu; toalha de mesa

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych; circuncisão

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
(książkowy) budzący odrazę nojento

obrzęk n
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała edema

obrót ˈɔbrut n
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii; giro
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny giro

obrączka ɔbˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
kółko ze szlachetnego metalu noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa; aliança

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu; aro
sztywny pas z połączonymi końcami, opasujący coś aro

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne obscenidade

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych obsceno

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa; observatório

obserwowalny adj
możliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób observável

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś observar

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności doença obcecação

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie obcecadamente

obsesyjny adj
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji obsessivo

obszar ˈɔpʃar n
ograniczona część powierzchni região

oburęczny ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami ambidestro

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami calçado

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie; anel rodoviário

obwód ˈɔbvut n
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej; circunferência perímetro

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję; cidadão

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki; cidadania

obój ˈɔbuj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych; oboé

obóz ˈɔbus n
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje acampamento

obóz dla uchodźców n
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową; campo de refugiados

obłok ˈɔbwɔk n
(meteorologia, meteorologiczny) kłęby zawieszonej wysoko nad ziemią skroplonej pary wodnej nuvem

obłączek n
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia; lúnula

obłąkanie n
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność loucura

obłąkany adj
będący w stanie obłąkania louco

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi oceano

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
(zoologia, zoologiczny) instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską; oceanário

oceaniczny adj
dotyczący oceanu, związany z oceanem oceânico

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
nauka o oceanach i morzach; oceanografia

oceanologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach oceanologia

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
(zoologia, zoologiczny) kotowaty drapieżnik amerykański; jaguatirica ocelote

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
(szkolnictwo, szkolny) nota dawana uczniowi lub studentowi nota
opinia kogoś o czymś lub kimś avaliação
oszacowanie wartości czegoś avaliar

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami; vinagre

ochlokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum; oclocracia

ochota ɔˈxɔta n
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś desejo

ochra ˈɔxra n
barwa żółtobrunatna ocre

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu proteção
rzecz, która przed czymś chroni proteção
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo segurança

octan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego; acetato

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
dłużej czekać esperar
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś esperar

oczerniać v
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle denegrir

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna; órbita

oczyszczenie ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
otrzymanie czystej substancji z substratu purificação

oczytany adj
taki, który przeczytał wiele książek versado

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać óbvio

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości evidentemente

od ɔt preposition
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś de a partir de

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często de tempos em tempos

oda ˈɔda n
patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee; ode

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim odalisca

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny; reflexo
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni reflexo

odbiornik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne receptor

odbiór ˈɔdbʲjur n
(elektronika, elektroniczny) wychwycenie sygnału radiowego lub telewizyjnego recepção
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwanie sygnałów ze zmysłów recepção

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone restauração

odbyt ˈɔdbɨt n
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego; ânus

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków; reto

odchody połogowe n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie lóquios

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru matiz

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami; segmento
jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno episódio

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym impressão

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby impressão digital

odczasownikowy adj
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika deverbal

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
wrażenie, które się odczuwa sentimento sensação

oddech ˈɔdːɛx n
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc respiração

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska respirar espirar

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe separar o joio do trigo

oddzielnie adv
nie razem, osobno isoladamente

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
taki, który stanowi samodzielną całość separado

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie odwrotne do dodawania; subtração

odejmować ˌɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania; subtrair

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej descoberta

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika; aspirador aspirador de pó

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd. aspirar

odmiana ɔdˈmʲjãna n
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp. flexão

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił repouso

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił descansar

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami imunidade

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały resistente

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
dawać odpowiedź responder

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
(książkowy) w tej samej kolejności respectivamente
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie apropriadamente

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś responsabilidade

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
będący przyczyną responsável
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje responsável
poważnie traktujący swoje obowiązki responsável
przeznaczony do pewnej czynności responsável

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
reakcja na pytanie resposta

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy bater na madeira

odpychający adj
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie repulsivo

odpływ ˈɔtpwɨf n
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów baixa-mar

odra ˈɔdra n
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka; sarampo

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
bardzo mała ilość czegoś quê

odrzucać ɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
wykonywać czynność świadczącą o nieakceptowaniu czegoś recusar

odstawiać ɔtˈstavʲjäʨ̑ v
rezygnować (z czegoś) esquecer

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę; compensação

odtrutka ɔtˈːrutka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny; antídoto contraveneno

odtwarzacz n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk leitor

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
od tej chwili, od teraz doravante

odwaga ɔdˈvaɡa n
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa coragem

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
taki, który ma odwagę corajoso bravo

odwet n
odwzajemnienie za zło represália retaliação

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś visitar
pójść, udać się, wybrać się dokądś visitar

odwołanie ˌɔdvɔˈwãɲɛ n
zwrócenie się osoby nieakceptującej decyzji jakichś władz do wyższej instancji o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę lub uchylenie wydanej decyzji demissão

odwrotność ɔdˈvrɔtnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) liczba, która pomnożona przez daną niezerową liczbę daje jeden; recíproca

odwrót n
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska retiro

odwłok ˈɔdvwɔk n
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów abdómen

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca roupa

odzyskiwać ˌɔdzɨˈsʲcivaʨ̑ v
mieć z powrotem wartość, którą się straciło; wrócić do dawnego stanu reaver
ponownie wchodzić w posiadanie jakiejś rzeczy reaver

odłam n
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy fracção

odżywka do włosów n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych condicionador

oferta ɔˈfɛrta n
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje oferta proposta

ofiara ɔˈfʲjara n
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś vítima sacrifício
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku vítima sacrifício

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż; oficial

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób oficjalny oficialmente

ogar ˈɔɡar n
gończy pies myśliwski sabujo

ogier ˈɔɟɛr n
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych; garanhão

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; fogo

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
przypatrywać się komuś lub czemuś assistir

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie foco

ogniskowa ˌɔɟɲiˈskɔva n
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła; distância focal

ogniwo ɔɟˈɲivɔ n
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego célula
kółko w łańcuchu elo

ogon ˈɔɡɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała; cauda rabo
końcowa część jakiegoś przedmiotu cauda rabo

ogr ɔkr̥ n
legendarne stworzenie; ogro

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw jardinagem

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się ogrodem jardineiro

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
mający bardzo duży rozmiar imenso

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka) caroço

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło calefação

ogrzewać ɔˈɡʒɛvaʨ̑ v
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym aquecer

ogród ˈɔɡrut n
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych; jardim

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających; jardim botânico

ogród zimowy n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami; jardim de inverno

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy de modo geral
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły de modo geral

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
nieuwzględniający szczegółów geral
zbierający w całość geral

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej; borragem

ogórek ɔˈɡurɛk n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych; pepino

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić anúncio

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka); pai

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną padrinho

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
bycie ojcem paternidade

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym padrasto

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
kraj, w którym ktoś się urodził; pátria

okap ˈɔkap n
(architektura, architektoniczny) dolna krawędź dachu, która wystaje poza obrys budynku; beirado

okapi ɔˈkapʲi n
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach; ocapi

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie; ocarina

okazały adj
odznaczający się przepychem pomposo

okazja ɔˈkazʲja n
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś oportunidade

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz; veneziana

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
oszklony otwór w ścianie janela
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program janela
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra janela
przerwa w planie zajęć janela

oko ˈɔkɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku; olho

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło; olho por olho, dente por dente

okolica ˌɔkɔˈlʲiʦ̑a n
obszar wokół czegoś região

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) część zdania określająca czasownik; adverbial

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia circunstância ocorrência posição

okostna ɔˈkɔstna n
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości; periósteo

około ɔˈkɔwɔ particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu aproximadamente

około ɔˈkɔwɔ preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu aproximadamente

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba drapieżna; perca

okres ˈɔkrɛs n
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy; período
przedział czasu, czas trwania czegoś período
(geologia, geologiczny) część podziału historii Ziemi, podzielona na epoki; período
(matematyka, matematyczny) dla funkcji okresowej: przedział zmiennej niezależnej, w którym zmienna zależna (wartości funkcji) przyjmuje te same wartości, co w każdym przedziale odległym o całkowitą wielokrotność długości tego przedziału; período
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem período

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
cyklicznie powtarzający się periódico

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
wywołujący strach, odrzucający horrível

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom; atrocidade

okrutnie ɔˈkrutʲɲɛ adv
(odprzymiotnikowy) okrutny cruelmente

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem cruel

okrzemka ɔˈkʃɛ̃mka n
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów; diatomácea

okrzyk ˈɔkʃɨk n
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych exclamação

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu); círculo
kształt utworzony na podobieństwo okręgu (1.1) círculo

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
mający kształt koła, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich redondo

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości ala

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa; navio de guerra

okręt podwodny n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu; submarino

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych; oxímoro

oksytocyna n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu; ocitocina

oktan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny; octano

oktawa ɔkˈtava n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej oitava
przedział czasu równy ośmiu dniom oitava

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu; óculos

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem; óculos de sol

okulista ˌɔkuˈlʲista n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu oculista

okultysta n
zwolennik okultyzmu ocultista

okultyzm n
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk; ocultismo

okup ˈɔkup n
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników resgate

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium ocupação

okupant ɔˈkupãnt n
państwo dokonujące okupacji innego państwa ocupante

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa ocupar

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile gigante
rzecz o bardzo dużych rozmiarach gigante

olej ˈɔlɛj n
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo óleo
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący głównie jako paliwo óleo

olej palmowy n
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego; azeite de dendê

olej rycynowy n
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce; óleo de mamona óleo de rícino

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie; óleo essencial

oligarcha n
członek oligarchii oligarca

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli; oligarquia

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw; oligopólio

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata; olimpíada
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie olimpíada
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu olimpíada

oliwka ɔˈlʲifka n
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne; oliveira
owoc oliwki (1.1) azeitona

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki; verde-azeitona

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.; desmaio

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω; ómega

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο; ómicron

omlet ˈɔ̃mlɛt n
(spożywczy) (kulinaria) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie; fritada omelete

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd; ônibus

on ɔ̃n personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski ele

ona ˈɔ̃na personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński ela

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty; onagro
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny; onagro

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych; onanismo

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego eles

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego eles

oniryzm n
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu onirismo

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii oncológico

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych); onomástica

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy; onomatopéia

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu; ontologia

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ontologia ontológico

onycholiza n
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska; onicólise

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością oologia ovologia

opacki adj
związany z opatem lub opactwem abacial

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata; abadia

opal ˈɔpal n
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu; opala

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV; bronzeado

opalony adj
taki, który się opalił bronzeado

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
część mebla służąca do podtrzymywania pleców encosto

oparzenie n
(medycyna, medyczny) rana od oparzenia (1.2) queimadura
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem queimadura
(rzeczownik odczasownikowy) od: oparzyć queimadura

opat ˈɔpat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa abade

opatrunek n
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała curativo

opera ˈɔpɛra n
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1); ópera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami; ópera

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny; operação
działania skierowane na wykonanie określonego zadania operação

operator ˌɔpɛˈratɔr n
człowiek obsługujący maszynę lub urządzenie operador
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję operador

opieka ɔˈpʲjɛka n
dbanie o kogoś lub coś; assistência

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś cuidar de

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje guardião

opinia ɔˈpʲĩɲja n
sąd, zdanie na jakiś temat opinião

opis ˈɔpʲis n
określenie podstawowych cech czegoś descrição

opisowy adj
mający charakter opisu descritivo

opium ˈɔpʲjũm n
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek; ópio

opona ɔˈpɔ̃na n
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz; pneumático

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
krótki utwór epicki conto
coś, co zostało opowiedziane conto

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować contar narrar

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(językoznawstwo, językoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści conto
opowiadana historia conto

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
przeciwstawienie, przeciwdziałanie oposição

oprawca ɔˈprafʦ̑a n
osoba torturująca lub mordująca z czyjegoś polecenia torturador

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ogół programów komputerowych software programa

optyk ˈɔptɨk n
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki oculista
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary oculista
sprzedawca okularów oculista

optyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle ótica óptica

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia otimista

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie otimista

opuszka n
(anatomia, anatomiczny) końcowa, zaokrąglona część palca [[ponta]] [[do]] [[dedo]]

opór ˈɔpur n
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu resistência
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp. resistência
w lm przeszkody, utrudnienia resistência

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
odsunięcie zdarzenia w czasie atraso
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami atraso

opłucna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej; pleura

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej; orangotango

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat laranjada
butelka oranżady (1.1) laranjada

oratorium n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej; oratório

orać ˈɔraʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem arar

orbita ɔrˈbʲita n
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania; órbita

orbitalny adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie orbital

orchidea ˌɔrçiˈdɛa n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk; orquídea

ordalia ɔrˈdalʲja n
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży; ordália

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L. orégano
(kulinaria) liście lebiodki stosowane jako przyprawa orégano

organ ˈɔrɡãn n
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego órgão
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja powoływana w celu sprawowania władzy lub nadzoru czegoś; órgão

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący orgânico

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów organização
sposób przygotowywania czegoś, planowania organização

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku; organização não-governamental

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi; organismo

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom organizar

organy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały; órgão

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy; orgasmo clímax

orgia ˈɔrʲɟja n
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia orgia

orientacja n
umiejętność rozpoznawania określonych miejsc i kierunków w terenie orientação

orientacja seksualna n
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci orientação sexual

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z Orientem, dotyczący Orientu oriental

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii; origâmi

ork n
(literacko) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą orc

orka ˈɔrka n
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca, drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy; orca

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne orquestra

orlik ˈɔrlʲik n
(botanika, botaniczny) Aquilegia, roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach; aquilégia

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
związany z Ormianami arménio

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci n
język urzędowy Armenii; arménio

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym, ornamento

ornat n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów; casula

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii ornitóloga ornitólogo

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach; ornitologia

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii ornitológico

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych; orogênese orogénese

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom ortodoxo
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny ortodoxo

ortodonta n
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu) ortodontista

ortoepia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka poprawnego mówienia ortoépia

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu i innych symboli; ortografia

ortograficznie ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑ʲɲɛ adv
poprawnie pod względem ortograficznym ortograficamente

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii ortopedista

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z ortopedią lub ortopedami ortopédico

ortoreksja n
(psychologia, psychologiczny) obsesja na punkcie spożywania zdrowej żywności; ortorexia

orzech ˈɔʒɛx n
suchy owoc o zdrewniałej łupinie; noz

orzech włoski n
(spożywczy) (kulinaria) jadalne nasiono, orzech z drzewa (1.2) noz

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu predicado

orzeł ˈɔʒɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach; águia

osa ˈɔsa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło; vespa

osad ˈɔsat n
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego; resíduo

osadnik ɔˈsadʲɲik n
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych colono

oset ˈɔsɛt n
(botanika, botaniczny) Carduus rodzaj roślin z rodziny astrowatych; cardo

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Osetia osseta

osełka n
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi afiadeira

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce; pericárdio

osika ɔˈɕika n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych; choupo-tremedor

osioł ˈɔɕɔw n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych; asno burro
(potocznie, potoczny) głupi człowiek burro asno
(potocznie, potoczny) uparty człowiek burro asno

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem acusação

oskarżyciel n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wnosząca na kogo skargę do sądu acusador
człowiek, który oskarża acusador

osm ɔsm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76; ósmio

osnowa ɔsˈnɔva n
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ; urdidura

osoba ɔˈsɔba n
pojedynczy człowiek, ktoś pessoa
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności pessoa
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych pessoa
bohater dramatu pessoa

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕʨ̑ɛ adv
w odniesieniu do siebie samego / konkretnej osoby pessoalmente
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa em pessoa

osobliwość n
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna singularidade

osobliwy adj
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta peculiar

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
jednostkowy okaz gatunku; indivíduo
osoba, człowiek indivíduo

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
wreszcie, w końcu finalmente
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca finalmente

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
znajdujący się na końcu listy, kolejności último

ostentacyjny ˌɔstɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) robiony na pokaz, w sposób mający zwrócić czyjąś uwagę ostentatório

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości; osteomalacia

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania; osteoporose

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
bojkot jakiejś osoby wykluczonej ze swojego środowiska zwykle z powodu nieakceptowanego przez resztę społeczności zachowania; okazywanie jej wykluczenia ostracismo

ostroga n
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki; espora

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach; azevinho

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
(matematyka, matematyczny) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie; pirámide

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
w sposób ostrożny, uważny cautelosamente

ostrożność n
zdolność do działania z rozwagą cautela

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności prudente

ostry ˈɔstrɨ adj
(kulinaria) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący afiado picante
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru agudo
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie afiado acre

ostryga ɔˈstrɨɡa n
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym; ostra

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie bombardeio

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu lâmina

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
akt ostrzegania; przestroga przed czymś aviso

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
czynić ostrym (krawędź czegoś) afiar

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania derrocada

oswojony ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ adj
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość domesticado

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania; dardo
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie; dardo

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś calúnia

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki economia

oszczędny adj
nietrwoniący pieniędzy, majątku económico

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
zużywać w niewielkiej ilości guardar

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
opierający się na oszustwie, nieuczciwości fraudulento

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktó batotar
mówić komuś nieprawdę, kłamać batotar
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry batotar

oszust ˈɔʃust n
ten, kto oszukuje fraudador

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej; fraude

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
rozciągać się wokół, znajdować się dookoła (statyczny stan) cercar
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch) cercar

otrzewna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy; peritónio

otwarty ɔtˈfartɨ adj
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony aberto
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji; aberto
o sklepie: czynny, działający aberto
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami aberto

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
powodować, że coś przestaje być zamknięte abrir

otwór ˈɔtfur n
dziura lub wgłębienie buraco

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga; obesidade

otyły ɔˈtɨwɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze obeso

owad ˈɔvat n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; inseto

owal ˈɔval n
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę; oval

owalny ɔˈvalnɨ adj
(geometria) mający kształt owalu oval
przypominający kształtem owal oval

owca ˈɔfʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie; ovelha

owies ˈɔvʲjɛs n
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy; aveia

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäʥ̑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy embromar

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona; fruta fruto

owocny ɔˈvɔʦ̑nɨ adj
dający rezultaty, przynoszący korzyści frutuoso

owocożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami frugívoro

owolaktarianizm ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲism̥ n
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych; ovo-lakto vegetarianismo

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
(kulinaria) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie; mingau

owulacja n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej; ovulação ovocitação

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym adornar

ozdoba ɔzˈdɔba n
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś adorno ornamento

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
(seksuologia, seksuologiczny) osłabienie popędu płciowego, hipolibidemia frigidez

ozon ˈɔzɔ̃n n
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach; ozônio ozono

ołtarz ˈɔwtaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu; altar

ołów ˈɔwuf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82; chumbo

ołówek ɔˈwuvɛk n
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać; lápis

oś ɔɕ n
centralna linia danego układu eixo
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy; eixo
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na tej osi wirujących elementów; eixo

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach; polvo

ość ɔɕʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb; espinha

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
zawrzeć związek małżeński z kobietą casar

ożywienie n
podniecenie, poruszenie agitação movimentação

pacha ˈpaxa n
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym axila sovaco

pachwina paxˈfʲĩna n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda virilha

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej; paciente

pacyfistyczny adj
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami pacifista

pacyfizm n
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen pacifismo

paczka ˈpaʧ̑ka n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem; pacote
(handel, handlowy) małe opakowanie pacote

paczka papierosów n
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów maço de cigarros

padać ˈpadaʨ̑ v
o deszczu, śniegu, itp.: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego) chover

padlina paˈdlʲĩna n
zwierzęce zwłoki carniça

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
zwierzę żywiące się padliną necrófago

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się padliną necrófago

paella n
(kulinaria) w kuchni hiszpańskiej: potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkiem np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw; paeja

pager ˈpɛjʤ̑ɛr n
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza; pager

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony paginar

pagoda paˈɡɔda n
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami pagode

pagórek paˈɡurɛk n
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów colina

pajac ˈpajaʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności bobo

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny; aranha

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
sieć tkana przez pająka [[teia]] ([[de]] [[aranha]])

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu paquistanês

pakuły paˈkuwɨ n
(technologia, technika, techniczny) włókno konopne lub lniane do uszczelniania połączeń hydraulicznych i jako wyściółka tapicerska; estopa

palacz ˈpalaʧ̑ n
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo fumador

palczatka cytrynowa palˈʧ̑atka ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔva n
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu; capim-limão capim cidreira capim santo

palec ˈpalɛʦ̑ n
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy dedo artelho

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki; dedo indicador

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku; Paleogeno

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych; paleografia

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.; Paleolítico

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych paleontologista
specjalistka z zakresu paleontologii paleontologista

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych; paleontologia

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Paleoproterozóico

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi; Paleozóico

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców palestino

pali ˈpalʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich páli

paliatywny adj
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn paliativo

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni; falange

palilalia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab; palilalia

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst; palimpsesto

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz); palíndromo

paliwo paˈlʲivɔ n
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach combustíveis

palić ˈpalʲiʨ̑ v
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo fumar

pallad ˈpalːat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46; paládio

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach; palladianismo

palma ˈpalma n
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie palma palmeira

pamflet ˈpãw̃flɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji panfleto folheto

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę recordação

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
przechowywać informacje lub przeżycia w pamięci i potrafić je odtwarzać lembrar

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.; memória

pan pãn n
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca senhor
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty senhor
pracodawca dla służby senhor
właściciel niewolników senhor
z czasownikiem w drugiej osobie zwrot nieco mniej bezpośredni niż „ty”, lecz raczej nieuprzejmy senhor

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
mężczyzna w dniu swojego ślubu noivo

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) środek na wszystkie dolegliwości, kłopoty i trudności panaceia
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo panaceia

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych; pan-arabismo

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek; tatu

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym couraça
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze; armadura

panczenlama n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy; Panchen Lama

panda ˈpãnda n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda mała panda
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda wielka panda

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem; pandeísmo

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat) pandemia

panel ˈpãnɛl n
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię painel
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny painel
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami painel
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk painel

pani ˈpãɲi n
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty senhora

panika n
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu) pânico

panleukopenia ˌpãnlɛwkɔˈpɛ̃ɲa n
(weterynaria, weterynaryjny) wysoce zaraźliwa, wirusowa choroba kotowatych przebiegająca z objawami zapalenia układu pokarmowego i leukopenią; panleucopenia

panna ˈpãnːa n
dziewczyna, młoda kobieta senhorita
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani) senhorita solteira

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
kobieta w dniu swojego ślubu noiva

panorama ˌpãnɔˈrãma n
rozległy, szeroki widok panorama

panpsychizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi panpsiquismo

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich; pan-eslavismo

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury; panteísmo

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej; leopardo-das-neves

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu; mímica

pantoprazol n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej; pantoprazol

papier ˈpapʲjɛr n
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument documento papel
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji; papel

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu papel higiénico

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne; lixa

papieros paˈpʲjɛrɔs n
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem; cigarro

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów. cigarreira

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa papal

papież ˈpapʲjɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan; papa

papirus paˈpʲirus n
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu; papiro
materiał pisarski, wyrabiany z włókien (1.1); papiro

paplać ˈpaplaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach balbuciar

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników; feto

papryka ˈpaprɨka n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa; pimentão

papuga paˈpuɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes, rząd ptaków tropikalnych; papagaio
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1) papagaio
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty papagaio

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
(ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia; periquito australiano

para ˈpara n
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym; vapor d'água vapor de água

paradoks paˈradɔks n
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy paradoxo
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią paradoxo

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny paradoxal

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki; paradigma
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu; paradigma

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi paradigmático

parafia paˈrafʲja n
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza; paróquia

parafialny adj
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii paroquial

parafilia n
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne parafilia

paragon paˈraɡɔ̃n n
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar nota fiscal

paraliż paˈralʲiʃ n
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego paralisia

paranoja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu; paranoia

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania [[festa]] [[de]] [[inauguração]] [[da]] [[casa]] [[nova]]

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu; paraplegia

paraplegik n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na paraplegię paraplégico

parapsychologia n
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę parapsicologia

parasol paˈrasɔl n
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem guarda-sol sombrinha
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem guarda-chuva

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami; parasitologia

pardwa ˈpardva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus; lagopo

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; lagópode-branco

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach; paremiologia

park park n
duży śródmiejski, rekreacyjny ogród z wytyczonymi alejkami; parque

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody; parque nacional

park rozrywki n
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi parque de diversões

parking ˈparʲcĩŋk n
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych; estacionamento

parlament parˈlãmɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy; parlamento

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący parlamentu, związany z parlamentem parlamentar

parmezan parˈmɛzãn n
(kulinaria) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa; parmesão

parodia paˈrɔdʲja n
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego; paródia

parodiować v
dokonywać parodii czegoś parodiar

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo bardzo podobne do innego brzmieniem, ale mające zupełnie inne znaczenie i często mylone; parónimo

parostatek ˌparɔˈstatɛk n
dawny, niewielki statek z silnikiem parowym, zwykle przeznaczony do żeglugi śródlądowej lub przybrzeżnej, z podsiębiernymi kołami napędowymi barco a vapor

parowóz paˈrɔvus n
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy [[locomotiva]] [[a]] [[vapor]]

parszywy parˈʃɨvɨ adj
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny sarnento

partenogeneza n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej; partenogênese

parter ˈpartɛr n
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią térreo rés-do-chão

partia ˈpartʲja n
(zobacz) partia polityczna partido

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem; partido político

partnerka partˈnɛrka n
forma żeńska od: partner parceira
kobieta w związku companheira

partnerstwo n
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami parceria

partycja n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego; partição

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech; partícula

partytura ˌpartɨˈtura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szczegółowy zapis nutowy całości utworu muzycznego z założenia przeznaczony do wykonywania przez wiele instrumentów, uporządkowanych według powszechnie przyjętej kolejności jedna partia pod drugą; partitura

paryski paˈrɨsʲci adj
związany z Paryżem, dotyczący Paryża parisiense

parzysty paˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa; par
taki, który występuje w parze par

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności; cinto de castidade

pas startowy ˈpas ːtarˈtɔvɨ n
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów pista de pouso

pasat ˈpasat n
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika; alisados aliseus

pasażer paˈsaʒɛr n
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem passageiro

pasażerka ˌpasaˈʒɛrka n
kobieta podróżująca, ale nie kierująca pojazdem passageira

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu barra de ferramentas

pasierb ˈpaɕɛrp n
syn małżonka z innego małżeństwa enteado

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
córka małżonka z innego małżeństwa enteada

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole; paciência

paskal ˈpaskal n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI; pascal

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi retrosaria
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki) retrosaria

pasmo ˈpasmɔ n
przedział (częstotliwości, energii, czasu) banda

pasożyt paˈsɔʒɨt n
(biologia, biologiczny) organizm czerpiący korzyści ze współżycia z innym organizmem, zazwyczaj ze szkodą dla swego gospodarza; parasita
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek wykorzystujący innych dla osiągnięcia własnych korzyści parasita

pasożytniczy adj
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów parasita

pasta ˈpasta n
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować pasta

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej; creme dental

pastelista n
(sztuka) artysta malarz wykonujący obrazy w technice pastelu pastelista

pasternak n
(botanika, botaniczny) Pastinaca, roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu; cenoura-brava

pasterski adj
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi pastoral
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem pastoral

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie; pasteurização

pasterz ˈpastɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun pastor
osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu pastor

pastor ˈpastɔr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki; pastor

pastorał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu; báculo

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt pasto

paszkot ˈpaʃkɔt n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych; tordoveia

paszport ˈpaʃpɔrt n
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych; passaporte

paszportówka n
niewielka, płaska torebka do zawieszenia na szyi, rodzaj portfela bolsa para usar ao pescoço

pasztet ˈpaʃtɛt n
(kulinaria) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka patê

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
(kulinaria) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej; foie gras

paszto ˈpaʃtɔ n
język Pasztunów; afegane

pat pat n
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany; afogamento

patelnia paˈtɛlʲɲa n
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw; frigideira

patent ˈpatɛ̃nt n
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku; patente

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
poważny, doniosły, uroczysty patético

patio ˈpatʲjɔ n
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej; pátio

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób patologia
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu patologia
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa patologia

patriarcha paˈtrʲjarxa n
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów patriarca
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych patriarca
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim patriarca
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie patriarca

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu patriarcal
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy patriarca

patriarchat n
dominująca rola mężczyzny, zwłaszcza ojca, w rodzinie patriarcado
godność i władza patriarchy patriarcado

patriota paˈtrʲjɔta n
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej patriota

patriotyczny ˌpatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, którego cechuje patriotyzm patriótico
związany z patriotyzmem, dotyczący patriotyzmu patriótico

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
miłość ojczyzny i własnego narodu, połączona z gorliwością ofiar dla nich; patriotismo

patrolować v
wykonywać obchód kontrolowanego terenu patrulhar

patyczek do uszu n
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu cotonete

patyna paˈtɨ̃na n
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu pátina

pauza ˈpawza n
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości jednego firetu; travessão
przerwa w jakiejś czynności pausa

paw paf n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1) pavão pavão real

pawian ˈpavʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku; babuíno

pawica n
(ornitologia, ornitologiczny) samica pawia pavoa

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka; unha

pazur ˈpazur n
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych; garra

pałac ˈpawaʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka palácio

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
(kulinaria) (zobacz) pałeczki pauzinho
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej bastão

państwo ˈpãj̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury; estado

paść paɕʨ̑ v
doglądać zwierząt pożywiających się na łące [[dar]] [[de]] [[pastar]]

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); outubro Outubro

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów mercado das pulgas

pchnięcie kulą ˈpçɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m; arremesso de peso

pchła pxwa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią; pulga

pech pɛx n
niepomyślny zbieg okoliczności azar

pedagog n
nauczyciel, wychowawca pedagogo

pedagogiczny adj
związany z pedagogiką, wychowawczy pedagógico

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania; pedagogia

pedał ˈpɛdaw n
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych; pedal

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami; pederastia

pediatra pɛˈdʲjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy pediatra

pediatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi; pediatria

pediatryczny adj
związany z pediatrią pediátrico

pedofil pɛˈdɔfʲil n
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci pedófilo

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci; pedofilia

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk pejorativo

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Pekinu pequinês
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku; pequinês

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa gerânio

peleton pɛˈlɛtɔ̃n n
(sport, sportowy) najliczniejsza zwarta grupa kolarzy jadących w wyścigu; pelotão

pelikan pɛˈlʲikãn n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych; pelicano

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci adj
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu panjabi

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim panjabi

penis ˈpɛ̃ɲis n
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt; pênis pénis

pentagram n
(geometria) pięciokąt gwiaździsty; pentagrama

pepsi ˈpɛpsʲi n
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo; Pepsi

peptyd ˈpɛptɨt n
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów péptido

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dążenie do doskonałości perfeccionismo

perfekcyjny adj
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu perfeito

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki perfumaria

perfumować v
skrapiać perfumami, aplikować perfumy perfumar

perfumy pɛrˈfũmɨ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk perfume

pergamin n
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania pergaminho

pergola pɛrˈɡɔla n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny; caramanchão

perkoz ˈpɛrkɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku; mergulhão

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji baterista

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic; galinha d'angola

permanencja n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanência

peron ˈpɛrɔ̃n n
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego plataforma

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem; peronismo

perski ˈpɛrsʲci adj
dotyczący Persji, pochodzący z Persji persa

perski ˈpɛrsʲci n
język urzędowy Iranu, Afganistanu i Tadżykistanu; persa

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości expectativa

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) diospireiro dióspiro caquizeiro
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych; caqui

peruka pɛˈruka n
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę; peruca

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca; periélio

perykopa n
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę; perícope

peryskop pɛˈrɨskɔp n
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony; periscópio

perła ˈpɛrwa n
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; pérola

pestka ˈpɛstka n
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono caroço
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji caroço

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych; pesticida

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy; petição

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
całkowicie przekonany o słuszności certo
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś certo um

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
całkowite przekonanie o czymś certeza

pewny siebie adj
przekonany o swoich możliwościach seguro de si

pełnia ˈpɛwʲɲa n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część lua cheia

pełny ˈpɛwnɨ adj
wypełniony w największym możliwym stopniu cheio

pi pʲi n
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy; pi

piana ˈpʲjãna n
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu espuma

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
głos wydawany przez koguta canto

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo; piano

pianista pʲjä̃ˈɲista n
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie pianista

pianka ˈpʲjãnka n
(kulinaria) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek marshmallow

piasek ˈpʲjasɛk n
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu; areia

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem; arenito

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci; caixa de areia
(informatyka, informatyczny) środowisko testowe w programowaniu komputerowym; caixa de areia

piasta ˈpʲjasta n
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś; cubo de roda

piać pʲjäʨ̑ v
o kogucie: wydawać charakterystyczny głos cantar

piec pʲjɛʦ̑ v
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody assar

piechota pʲjɛˈxɔta n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem; infantaria

piecuszek pʲjɛˈʦ̑uʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Phylloscopus trochilus, oliwkowozielony, mały ptak eurazjatycki o melancholijnym śpiewie; felosa-musical

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
(botanika, botaniczny) rodzaj grzybów jadalnych, Agaricus L.; champignon

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
(kulinaria) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb) assado

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności selo
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu selo

pieg pʲjɛk n
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych); sarda

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
pokryty piegami sardento

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
miejsce pracy piekarza; zakład produkujący chleb oraz inne wyroby z mąki padaria
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze padaria

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp. padeiro

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny infernal
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle infernal

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień inferno
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; inferno

pielgrzym n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu peregrino romeiro

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
wędrówka do świętego miejsca peregrinação

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami; enfermeira

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych tratar

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów; dinheiro

pieprz pʲjɛpʃ n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z tej rośliny pimenta

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
(kulinaria) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu pimenteiro

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
dodawać pieprzu do jedzenia apimentar

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne peidar

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
(kulinaria) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem; bolo de gengibre

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej; raiz
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji; raiz

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; prímula
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) prímula
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1) prímula
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny felosa

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
urodzony jako pierwszy z potomstwa morgado

pierworództwo n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego primogenitura
bycie pierworodnym synem primogenitura

pierwotniak pʲjɛrˈvɔtʲɲak n
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe protozoário

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta; primeira-dama

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia; primeiros socorros

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
(matematyka, matematyczny) niemający nietrywialnych dzielników de primeira
najważniejszy primeira

pieróg ˈpʲjɛruk n
(kulinaria) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu; bolinho

pierś pʲjɛrʲɕ n
przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia peito

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem; anel
krąg naokoło czegoś anel
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej; anel

pies pʲjɛs n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe; cão cachorro
samiec psa (1.1) cão

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka cão de companhia

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami cão de guarda

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami; cão pastor

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby cão policial

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym cão-guia

piesek ˈpʲjɛsɛk n
(zdrobniale) od: pies cachorrinho cachorro cãozinho

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
osoba, która porusza się na własnych nogach pedestre

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci; salsa perrexil

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi tronco

pieścić v
tulić, głaskać okazując czułość amimar

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor pigmento
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb pigmento

pigułka pʲiˈɡuwka n
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie pílula

pigułka gwałtu n
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego; boa noite Cinderela boa-noite Cinderela

pigwa ˈpʲiɡva n
(kulinaria) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory marmelo
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach; marmelo

pijak ˈpʲijak n
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu bêbedo
osoba nadużywająca alkoholu bêbedo

pijany pʲiˈjãnɨ adj
pod wpływem alkoholu bêbado ébrio

pijawka pʲiˈjafka n
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; sanguessuga

pik pʲik n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną pojedynczym listkiem; karta tego koloru espadas

piknik ˈpʲicɲik n
wycieczka na łono natury z zabawą i jedzeniem zabranej ze sobą żywności; piquenique

piksel ˈpʲiksɛl n
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner); pixel píxel

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pojęcie przedstawione obrazem; pictograma

pilaw ˈpʲilaf n
(kulinaria) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu; pilaf

pilnie adv
ze starannością, z gorliwością diligentemente

pilnik ˈpʲilʲɲik n
rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna; lima

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś vigiar

pilny ˈpʲilnɨ adj
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący diligente
wymagający pośpiechu, szybkiego działania urgente

pilot ˈpʲilɔt n
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem piloto
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną; controle remoto

pinakoteka ˌpʲĩnakɔˈtɛka n
galeria, zbiór obrazów i dzieł sztuki pinacoteca

pinczer średni ˈpʲĩn͇ʧ̑ɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec; pinscher alemão

pinezka pʲĩˈnɛska n
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką; tacha

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej; pinguim pingüim

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka; peão

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje pioneiro

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy verticalmente

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo vertical

piorun ˈpʲjɔrũn n
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią; relâmpago

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ; para-raios

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze; canção

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem; cantor

piołun ˈpʲjɔwũn n
(botanika, botaniczny) bylica piołun absinto

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego pirataria
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów pirataria
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku pirataria

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; pirámide
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej pirámide
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki; pirámide
(potocznie, potoczny) przedmiot lub sterta czegoś przypominająca kształtem, wyglądem piramidę (1.1) pirámide
(sport, sportowy) ćwiczenie akrobatyczne, w którym kilku, kilkunastu ćwiczących tworzy figurę w kształcie stożka pirámide

pirania pʲiˈrãɲja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki; piranha

pirat ˈpʲirat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne; pirata corsário

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów pirenaico

pirol ˈpʲirɔl n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N; pirrol

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią piromaníaco pirómano

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem; piromania

pirotechnika n
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych; pirotecnia

piruet n
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót pirueta

piryt ˈpʲirɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza; pirita

pisanka pʲiˈsãnka n
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy; ovo de Páscoa

pisarka pʲiˈsarka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma żeńska od: pisarz escritora

pisarz ˈpʲisaʃ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą; escritor

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium escrever
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma escrever

pisco n
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron; pisco

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie escrito

pisklę ˈpʲisklɛ n
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka; pintainho
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku [[filhote]] [[de]] [[ave]]

pismo ˈpʲismɔ n
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu; escrita

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów grafia

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
owoc drzewa pistacjowego pistache

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa; pistola

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami, submetralhadora metralhadora de mão pistola-metralhadora

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco mictório

pita ˈpʲita n
(kulinaria) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie; pita

pitny ˈpʲitnɨ adj
nieszkodliwy i zdatny do picia potável

piuska ˈpʲjuska n
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury; solidéu

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
podziemne piętro budynku porão

piwo ˈpʲivɔ n
(spożywczy) (kulinaria) niskoalkoholowy napój orzeźwiający; cerveja

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1) peónia
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych; peónia
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1) peónia

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
(kulinaria) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie; pizza

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
restauracja, w której pizza jest głównym daniem; pizzaria pizaria

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi; estojo

pióro ˈpʲjurɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek; pluma pena
przyrząd do pisania pena

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni; quinta coluna

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
piąty dzień tygodnia sexta-feira

pić pʲiʨ̑ v
spożywać płyny beber tomar
pić (1.1) alkohol, również nałogowo beber tomar

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem beber como uma esponja

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o pięciu bokach (kątach); pentâgono pentágono

pięciolinia n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki; pauta

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali); palmo

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt; beleza

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
piękna kobieta beldade

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt belo bonito

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy calcanhar

piętno n
cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy estigma

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej andar

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
zaciśnięta dłoń punho

piła ˈpʲiwa n
narzędzie tnące z zębatym ostrzem; serra

piłka ˈpʲiwka n
gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych bola

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika; futebol

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika; bola de andebol

piłka wodna n
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie; pólo aquático

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną futebolista

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach; totó fla-flu futebol de mesa

piżama pʲiˈʒãma n
strój, który zakłada się, idąc spać; pijama

piżmak ˈpʲiʒmak n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo; rato almiscareiro

plac plaʦ̑ n
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów; praça

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy; parque infantil

placebo plaˈʦ̑ɛbɔ n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia; placebo

plagiat ˈplaɟjat n
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa; plágio
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1) plágio

plagiator plaˈɟatɔr n
osoba, która popełniła plagiat plagiador plagiário

plagionit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków; plagionite

plama ˈplãma n
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś mancha

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca; mancha solar

plan plãn n
to, co chcemy zrobić plano

planeta plãˈnɛta n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę; planeta

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą; planeta anão

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich; planetário

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie; plâncton

planować plãˈnɔvaʨ̑ v
zamierzać planear

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową plantação
obszar zajęty pod uprawę na wielką skalę jednej rośliny o znaczeniu przemysłowym plantação

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci; plastilina

plaster ˈplastɛr n
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany esparadrapo

platyna plaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78; platina

playboy n
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym playboy

plazma ˈplazma n
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek; plasma

plaża ˈplaʒa n
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji; praia

plecak ˈplɛʦ̑ak n
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach mochila

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; costas

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom tribal

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar; tribo

pleochroizm n
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało; pleocroísmo

pleonastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu pleonástico

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących; pleonasmo

pleść plɛɕʨ̑ v
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą trançar

pleśń n
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych mofo bolor

plik plʲik n
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość; arquivo

pliszka ˈplʲiʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae; alvéola

plon plɔ̃n n
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców rendimento
(przenośnie, przenośnia) konsekwencja, wynik, zysk, który jest wynikiem jakiegoś działania rendimento

plotka ˈplɔtka n
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie bisbilhotice

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
opowiadać, roznosić plotki bater papo

plusk plusk interjection
wykrzyknik naśladujący odgłos (1.1) chape

plusk plusk n
odgłos wydawany przy zderzeniu wody lub innej płynnej substancji (np. błota) i twardego przedmiotu chape

pluskać ˈpluskaʨ̑ v
o cieczy: chlapać, wydając odgłos chapinhar

pluskwa ˈpluskfa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius; percevejo

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach; hemíptero

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu ursinho de pelúcia

plutokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi plutocracia

pluton ˈplutɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94; plutónio

pluviôse n
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; pluvioso

pluwiometr n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych pluviómetro pluvímetro pluviômetro

pluć pluʨ̑ v
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę cuspir

plwocina pl̥fɔˈʨ̑ĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) płynna, śluzowata treść wydzielona podczas wypluwania escarro

pląsawica ˌplɔ̃w̃saˈvʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała; coreia

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg emaranhado

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą pneumática

po pɔ preposition
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności depois de

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie sobre o meu cadáver

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii pio

pobyt ˈpɔbɨt n
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś estadia

pobór n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej; alistamento

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby beijo

pocałunek z języczkiem ˌpɔʦ̑aˈwũnɛɡ zʲ‿jɛ̃w̃ˈzɨʧ̑ʲcɛ̃m n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (zobacz) francuski pocałunek beijo de língua

pochlebca n
człowiek pochlebiający komu adulador

pochlebstwo n
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się bajulação

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami nublado

pochodna pɔˈxɔdna n
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego; derivada

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych; tocha

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wywodzenie się z czegoś origem

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś derivar

pochwa ˈpɔxfa n
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków; vagina

pochwała pɔxˈfawa n
pochwalenie kogoś lub czegoś prezar

pochwowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy vaginal

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
powierzchnia ukośna względem poziomu inclinação

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie conforto

pocieszenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć consolação

pocieszyciel n
ten, który daje pocieszenie consolador

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki; míssil

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami; comboio trem
pragnienie, pożądanie kogoś lub czegoś atração desejo

pociągać v
być dla kogoś interesującym, intrygującym, również seksualnie atrakcyjnym atrair

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku suar transpirar

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
miejsce dla osób, które czekają sala de espera

poczta ˈpɔʧ̑ta n
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1) correio estação de correios
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. correio
korespondencja, listy correio

poczta elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu correio eletrónico

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
związany z pocztą, dotyczący poczty postal

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty; cartão postal

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś senso de humor

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym; crisálida

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
to, od czego się coś zaczyna início começo

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś inicial

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
zajście kobiety w ciążę concepção

pod pɔt preposition
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia sob

podatek pɔˈdatɛk n
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy imposto

podatny adj
(technologia, technika, techniczny) łatwo podlegający obróbce, wpływowi fizycznemu maleável
ulegający z łatwością czemuś suscetível

podbój ˈpɔdbuj n
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego conquista

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności durante

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi; infravermelho

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi infravermelho

poddany n
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy súdito

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
taki, którego się o coś podejrzewa, posądzony o coś suspeita

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty suspeita

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy suspeita

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
przypuszczać suspeitar

podejście pɔˈdɛjɕʨ̑ɛ n
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś abordagem

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami planta do pé

podgatunek n
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna; subespécie

podium ˈpɔdʲjũm n
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne; pódio

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele; regata

podkowa pɔtˈkɔva n
metalowe wzmocnienie kopyt końskich; ferradura

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu surripiar

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę sublinhar

podkład ˈpɔtkwat n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu base

podkładka n
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji arruela

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
znajdujący się na przedmieściu suburbano

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności; sujeito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś sujeito

podmorski adj
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza submarino

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców; paladar palato
(przenośnie, przenośnia) smak, gust paladar

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym agradar

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów; semelhança
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami semelhança

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury; semelhante parecido
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd parecido semelhante

podologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego; podologia

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru; [[incêndio]] [[criminoso]]

podpis ˈpɔtpʲis n
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol) assinatura

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie assinar

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora; tenente-coronel

podrodzina n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem; subfamília

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zagadywać osobę przeciwnej płci i starać się zainteresować ją sobą; uwodzić pegar

podrząd n
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu subordem

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu subordinado

podróż ˈpɔdruʃ n
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego viagem jornada

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych; pisco-de-peito-azul

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często) viajante

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca viajar

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny; apostila

podstawa pɔtˈstava n
pewna zasada, baza teoretyczna base
to, na czym coś stoi base

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem subóxido

poduszka pɔˈduʃka n
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych; almofada travesseiro

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej; aerodeslizador hovercraft

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę; jarreteira

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu subaquático

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi; trem de aterragem
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym; chassi

podwójnie adv
dwa razy tyle duplamente

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części duplo dúplice

podwójny podbródek n
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek queixo duplo

podział ˈpɔʥ̑aw n
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części divisão

podzielny adj
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę divisível

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
znajdujący się pod powierzchnią ziemi subterrâneo

podziw ˈpɔʥ̑if n
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem admiração

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
darzyć podziwem admirar

podziękowanie ˌpɔʥ̑ɛ̃ŋkɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: podziękować agradecimento

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku seguir

podłoga pɔdˈwɔɡa n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże chão assoalho

podświadomość n
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości; subconsciente

podżegać v
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego incitar

poeta pɔˈɛta n
literat piszący wiersze, tworzący poezję poeta

poezja pɔˈɛzʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką poesia

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych; poesia concreta

poganin pɔˈɡãɲĩn n
osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm) pagão

pogarda pɔˈɡarda n
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś desprezo

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
krótka, lekka rozmowa conversa

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z pogaństwem pagão

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych paganismo

pogoda pɔˈɡɔda n
chwilowy stan atmosfery tempo

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha sereno

pogonofobia n
(psychologia, psychologiczny) lęk przed zarostem, brodą pogonofobia

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲiʧ̑ɛ n
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie região fronteiriça

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej pogrom

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi funeral

pogrzebacz n
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku; atiçador

pogróżka pɔˈɡruʃka n
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp. ameaça

pointylizm n
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów; pontilhismo

pojazd ˈpɔjast n
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych; veículo

pojedynek n
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów duelo

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje recipiente

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić capacidade

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym depois de amanhã

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
dawać możliwość zobaczenia czegoś mostrar

poker ˈpɔkɛr n
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników; pôquer

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
dotyczący porozumienia lub zgody pacífico

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku geração

pokora pɔˈkɔra n
cecha tego, kto się nie pyszni, jest skromny humildade

pokorny adj
nie wywyższający się, skromny humilde

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka relação

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami urtiga

pokusa pɔˈkusa n
trudne do opanowania pragnienie tentação

pokój ˈpɔkuj n
(budownictwo) część mieszkania, izba aposento sala câmara quarto
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny paz
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę paz
(przestarzałe, przestarzały) spokój paz

polana pɔˈlãna n
pozbawione drzew miejsce w lesie; clareira

pole ˈpɔlɛ n
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej; campo área
część ziemi przeznaczona pod uprawę; campo
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił; campo
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym campo

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła; campo eléctrico

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle recomendar

polemika pɔˈlɛ̃mʲika n
dyskusja na temat sporny dla obu stron dyskusji polémico

poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś poli-

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek; poliamor

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami; poliandria

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.; polícia

policja drogowa n
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych polícia de trânsito

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
funkcjonariusz policji policial

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
kobieta, która pracuje w policji policial

policyjny ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z policją policial

policzalny adj
taki, który daje się policzyć contável

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa bochecha

polifagia n
(biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt polifagia

polifenol n
(biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka; polifenol

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami poligamia

poligamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii polígamo

poligamista n
mężczyzna praktykujący poligamię polígamo

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami poliglota

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych polígono

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami; poliginia

polimer n
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów; polímero

polinezyjski adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji polinésio

poliptyk n
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku; políptico

polis ˈpɔlʲis n
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami; pólis

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem; polichinelo

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛçɲika n
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym; escola politécnica

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką; ciência política

politycznie adv
w sposób dotyczący polityki politicamente

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce político

polityk pɔˈlʲitɨk n
osoba zajmująca się polityką político

polityka pɔˈlʲitɨka n
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; política
system odgórnie wprowadzonych zasad política

polka ˈpɔlka n
(choreografia, choreograficzny) czeski taniec ludowy; polca

polo ˈpɔlɔ n
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny; pólo

polon ˈpɔlɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84; polónio

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; polonesa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1); polonesa

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny caça

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić caçar

polski ˈpɔlsʲci adj
odnoszący się do Polski lub Polaków polaco polonês

polski ˈpɔlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków; polaco polonês

polskość ˈpɔlskɔɕʨ̑ n
cecha tego, co polskie; polski charakter czegoś polonidade

poltergeist n
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu poltergeist

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu polução

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
(kulinaria) mięso z grzbietu zwierzęcia lombo

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej ajudar socorrer

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce; laranja

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech; bergamota

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie laranja
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; laranja alaranjado

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej; medida

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych; tomateiro tomate
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2) tomate tomateiro

pomiędzy pɔ̃ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
(zobacz) między entre

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby; monumento

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne; monumento natural

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności ajuda socorro

pompa ˈpɔ̃mpa n
maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu; bomba
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) bardzo wystawne przyjęcie, uroczystość bomba

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych; trepadeira-dos-muros

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
mający wiele pomysłów engenhoso

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu erro
połączenie telefoniczne nawiązane z niewłaściwym abonentem engano

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń ventura

ponad ˈpɔ̃nat preposition
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia [[mais]] [[que]]/[[de]]
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości [[mais]] [[que]]/[[de]]

ponadprzeciętny adj
większy lub lepszy od przeciętnego [[acima]] [[da]] [[média]]

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat além disso

poncz n
(kulinaria) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników; ponche

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pierwszy dzień tygodnia; segunda-feira segunda

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że… porque já que

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) szczelna konstrukcja utrzymująca się na wodzie; barca
(technologia, technika, techniczny) zatapialny zbiornik służący np. do wydobywania wraków; barca

ponury pɔ̃ˈnurɨ adj
pełen smutku, przygnębienia escuro

popcorn n
prażona kukurydza pipoca

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa; cinzeiro

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę; busto

popiół ˈpɔpʲjuw n
szary proch pozostający po spaleniu czegoś cinza

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy południem a wieczorem tarde

poprawka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego emenda

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy; correção política

poprawny pɔˈpravnɨ adj
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę correto

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce travessão
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki travessão

poprzednik n
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio antecessor

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
być, poruszać się przed kimś, czymś anteceder

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu popular
taki, który jest używany powszechnie, znany ogółowi społeczeństwa popular

populizm pɔˈpulʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym; populismo

por pɔr n
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych; alho-porro

pora ˈpɔra n
pewien okres, czas trwania czegoś horas
stosowny moment, właściwa chwila na jakąś czynność horas

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt; estação

porażenie n
(medycyna, medyczny) zaburzenie pracy układu nerwowego dające liczne objawy ubytkowe choque

porażka pɔˈraʃka n
przegrana bitwa derrota

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób; porcelana

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne; pornografia

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z pornografią, dotyczący pornografii pornográfico

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu; aborto espontâneo

porost ˈpɔrɔst n
(przestarzałe, przestarzały) (biologia, biologiczny) symbiotyczny organizm składający się z grzyba i zielenicy lub cyjanobakterii; líquen

porowatość n
cecha tego, co jest porowate, co ma pory porosidade

port pɔrt n
wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych; porto
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń; porto
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1) porto

portal ˈpɔrtal n
(architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego; portal
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce; portal
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) (fantasy) (ezoteryka) bezpośrednie przejście do innego świata, rzeczywistości, wymiaru lub miejsca portal

portmonetka n
mała, kieszonkowa, zamykana torebka na bilon bolsa

portowy pɔrˈtɔvɨ adj
związany z portem, dotyczący portu portuário

portret ˈpɔrtrɛt n
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób retrato
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej) retrato

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw; retrato falado

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią português

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci n
język urzędowy Portugalii; português

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych; tenente

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
wprawiać coś w ruch mexer

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy comportar-se como un elefante numa loja de cristais

poryw n
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury rabanada

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś sequestrador

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych; groselha

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
kolejność czegoś ordem
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu ordem

poród ˈpɔrut n
(fizjologia, fizjologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki; parto

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać comparação

porównawczy adj
opierający się na porównaniu comparativo

porównywalny adj
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić comparável

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic comparar

poseł ˈpɔsɛw n
członek Sejmu lub innego parlamentu; deputado

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
ktoś, kto coś ma, posiada proprietário

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: posiadać posse

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości ter possuir

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
teren i zabudowania należące do kogoś fazenda

posiłek pɔˈɕiwɛk n
(kulinaria) coś do zjedzenia, pożywienia się refeição

postać ˈpɔstaʨ̑ n
bohater utworu literackiego, filmu personagem

postprodukcja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp. pós-produção

postulować ˌpɔstuˈlɔvaʨ̑ v
proponować lub domagać się czegoś postular

posyłać v
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś enviar
przekazywać za pośrednictwem enviar

posłuszeństwo n
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów obediência

posłusznie adv
w sposób posłuszny obedientemente

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
spełniający bez protestu polecenia obediente

pot pɔt n
wydzielina gruczołów potowych; suor

potajemny ˌpɔtaˈjɛ̃mnɨ adj
trzymany bądź wykonywany w tajemnicy segredo

potamologia ˌpɔtãmɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o rzekach, strumieniach i potokach; potamologia

potas ˈpɔtas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19; potássio

potaż ˈpɔtaʃ n
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3); potassa

potem ˈpɔtɛ̃m adv
później, w chwili następnej depois

potencjalnie adv
w sposób potencjalny, mogąc wystąpić lub pojawić się w określonych warunkach potencialmente

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia potencial

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk) descendente

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców descendência

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
cel jakiegoś działania necessidade
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś necessidade

potrzeba pɔˈṭʃɛba v
tylko jako orzecznik wymagać czegoś, potrzebować czegoś necessidade

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia a necessidade aguça o engenho

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który jest niezbędny w czymś necessário

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu necessitar precisar

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają confirmação

potwór ˈpɔtfur n
straszny stwór monstro

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa; occipital

potyliczny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy occipital

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania; potencia
coś potężnego potencia
przeważająca siła i skuteczność potência

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
tajny, powierzony w sekrecie confidencial

powaga pɔˈvaɡa n
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom gravidade

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób poważny a sério

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem sério
mający uznanie u innych osób sério
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą sério
odpowiedzialny, godny zaufania sério

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przysłowie, maksyma, popularne zdanie ditado

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
wyrazić coś słowami, oznajmić dizer

powieka pɔˈvʲjɛka n
kawałek skóry zakrywający oko; pálpebra

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃçɲa pɔˈvʲjɛʃçɲɛ n
zewnętrzna strona superfície
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach superfície
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy superfície

powierzchniowy adj
pojawiający się/występujący na powierzchni superficial

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
w sposób powierzchowny superficialmente

powierzchowny adj
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy superficial

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; ar

powieścidło n
(zgrubienie) (pogardliwie) płytka powieść, bez wartości artystycznej livreco

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki; romance

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
musieć dever
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił dever
wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie dever

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
wyraża życzenie udanej pracy; szczęścia boa sorte

powojenny adj
taki, który dzieje się po wojnie pós-bélico

powolność n
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie lentidão

powrót ˈpɔvrut n
ponowne przybycie do tego samego miejsca regresso

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej; levante

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś impedir

powszechnie pɔˈfʃɛçɲɛ adv
w sposób powszechny geralmente

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił repetir

powyżej pɔˈvɨʒɛj preposition
znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś acima

powód ˈpɔvut n
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego motivo

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru; inundação

powóz ˈpɔvus n
czterokołowy pojazd ciągnięty przez konie carruagem

powściągliwy adj
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar reservado

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania extraconjugal

pozaziemski adj
pochodzący spoza Ziemi extraterrestre extraterreno

pozdrawiać pɔˈzdravʲjäʨ̑ v
witać saudar

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny fase
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju fase
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy fase
wartość jakiejś mierzalnej wielkości fase

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości; nível do mar

poziomo adv
równolegle do podłoża horizontalmente

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
prostopadły do kierunku siły grawitacji horizontal

poznać ˈpɔznaʨ̑ v
zdobyć wiedzę o czymś zwłaszcza poprzez bezpośrednie doświadczenie conhecer
nawiązać znajomość z kimś conhecer

pozornie adv
sprawiając wrażenie prawdziwego aparentemente

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego aparente

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić permitir

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
konkretne ułożenie ludzkiego ciała posição
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów posição
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych posição
miejsce w jakimś spisie posição
o urządzeniu: odpowiednie ustawienie działania, tryb działania posição

pozytywnie adv
w sposób pozytywny positivamente

pozłacać v
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor dourar

połabski n
język połabski; polábio

połowa pɔˈwɔva n
jedna z dwóch równych części całości metade

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
miejsce znajdowania się czegoś localização

położnica n
kobieta w okresie połogu parturiente

położnictwo n
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu obstetrícia

położniczy adj
(medycyna, medyczny) związany z położnictwem, dotyczący położnictwa obstetríco

południe pɔˈwudʲɲɛ n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; sul
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; meio-dia

południk pɔˈwudʲɲik n
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny; meridiano

południowiec n
osoba z południa, z krajów na południu sulista

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
będący na południowym wschodzie ao sudeste

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
będący na południowym zachodzie ao sudoeste

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki sul-africano

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim sul-coreano

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek) [[do]] [[sul]]

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim sudeste

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim sudoeste

połykać v
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny engolir

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę; meia

pościg n
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć perseguição
ściganie kogo lub czego perseguição

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
przestrzegać postu nakazanego przez religię jejuar

pośladek pɔˈɕladɛk n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami; nádega

pośmiertny adj
zrobiony po czyjejś śmierci póstumo

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
spieszenie się, robienie czegoś szybko pressa

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio indireto

pośrednik n
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami intermediário

pośrednio adv
w sposób pośredni indiretamente

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
oddawać czemuś uwagę, kierować uwagę na coś, wyrażać zainteresowanie dedicar

pożar ˈpɔʒar n
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia; incêndio

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą pedir emprestado
dawać coś komuś na pewien czas emprestar

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone; empréstimo

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy; idiota útil

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
jedzenie, pokarm, strawa alimento

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
posilny, wzmacniający, sycący nutridor

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś desejo

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć desejar
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie desejar

praca ˈpraʦ̑a n
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu trabalho
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne trabalho
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; trabalho emprego
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego; trabalho emprego

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu lição de casa

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników; empregador

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy workaholic

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym trabalhar

praczka ˈpraʧ̑ka n
kobieta zawodowo piorąca lavadeira

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
ojciec dziadka lub babci bisavô

pragmatyczny adj
oparty na przyczynowych związkach wydarzeń pragmático
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść pragmático

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu; sede

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej proto-indo-europeu

prairial n
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; pradial

prajęzyk n
język, z którego wywodzą się inne języki; protolíngua

praktycznie adv
blisko stanu rzeczywistego praticamente

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce prático

praktyka ˈpraktɨka n
świadoma i celowa działalność ludzka prática
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej prática
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie prática
wykonywanie zawodu prática

pralka ˈpralka n
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny; máquina de lavar máquina de lavar roupa

pralnia ˈpralʲɲa n
miejsce, w którym pierze się odzież lavanderia lavandaria

pranie ˈprãɲɛ n
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.; lavanderia
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych lavada

prasa ˈprasa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji; prensa
ogół czasopism prensa

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
wygładzanie ubrania za pomocą żelazka passagem a ferro

prasłowiański n
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie; protoeslavo

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności; direitos humanos

prawa kobiet n
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach; direitos da mulher

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi; direitos animais direitos dos animais

prawda ˈpravda n
treść zgodna z rzeczywistością; verdade

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1); probabilidade
szansa, że coś się wydarzy probabilidade

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
przypuszczalnie, być może provavelmente

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy provável

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
naturalny real
rzeczywisty verdadeiro
typowy dla naszych wyobrażeń verdadeiro

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem amigo na necessidade é amigo de verdade

prawica praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej direita
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka direita

prawidło praˈvʲidwɔ n
(przestarzałe, przestarzały) przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś régua

prawie ˈpravʲjɛ particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu quase

prawnik ˈpravʲɲik n
osoba posiadająca wykształcenie prawnicze jurista

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
córka wnuka lub wnuczki bisneta

prawnuk ˈpravnuk n
syn wnuczki lub wnuka bisneto

prawny ˈpravnɨ adj
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny legal

prawo ˈpravɔ adv
prawa strona direito

prawo ˈpravɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś; direito
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem; direito lei

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe; carta de condução carta de motorista

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych; direito internacional

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest prawy retidão

prawy ˈpravɨ adj
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce direito

prawybory n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu eleição primária

praxis ˈpraksʲis n
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii práxis

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59; praseodímio

prałat ˈprawat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższy dostojnik w Kościele katolickim; prelado

precel n
(kulinaria) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki; pretzel

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje preferir

prehistoryczny adj
związany z prehistorią pré-histórico

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości; precognição

prekursor prɛˈkursɔr n
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.; precursor

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu; primeiro-ministro

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem estreia

prenatalny adj
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego pré-natal

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas assinatura

prestidigitator n
człowiek pokazujący sztuczki oparte głównie na zręczności i robiące wrażenie magicznych prestidigitador

prestiż ˈprɛstʲiʃ n
znaczenie, poważanie, jakim ktoś lub coś cieszy się w swoim otoczeniu prestígio

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej; presbitério

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii presente

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
wystawienie czegoś na pewnym forum apresentação
zestaw slajdów apresentação

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu; camisinha preservativo

prezes ˈprɛzɛs n
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu presidente

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach; presidente

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bycie prezydentem presidência
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem presidência

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce; Dia da mentira

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie primogenitura

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
pierwszeństwo przysługujące czemuś prioridade

pro-choice n
ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji; pró-escolha

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej probiótico

problem ˈprɔblɛ̃m n
kłopotliwa sytuacja problema

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią; clérigo

proca ˈprɔʦ̑a n
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski; estilingue

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu; procedimento
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie procedimento

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości; por cento

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu processo
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie processo
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie processo

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów; processador

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej; pólvora

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych produtor
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży produtor
osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu produtor
przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej produtor

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów manufatura

produkt ˈprɔdukt n
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej; produto
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego; produto
rezultat pracy twórczej produto
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa produto
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku; produto
(lekceważąco, lekceważący) o osobie uznanej za ukształtowaną w wyniku pewnego procesu produto

profesor prɔˈfɛsɔr n
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym; professor
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych; professor

profilaktyczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom profiláctico

profilaktyka przedekspozycyjna n
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS profilaxia pré-exposição

prognoza prɔˈɡnɔza n
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach prognose

prognoza pogody n
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie boletim meteorológico

program ˈprɔɡrãm n
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań programa
plan działań programa

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych; programador

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych; programação
(rzeczownik odczasownikowy) od: programować programação

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe programar

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie; projeção

projekt ˈprɔjɛkt n
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu projeto

prokrastynacja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później; procrastinação

prokreacja n
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa reprodução

proktolog prɔˈktɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy proctóloga

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem; promotor

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo; proletariado
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna proletariado
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją proletariado

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli; proletário
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa; proletário

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈraʦ̑ʲja n
rozrost, szerzenie się proliferação

prolog ˈprɔlɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję; prólogo

prom prɔ̃m n
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo; balsa

promet ˈprɔ̃mɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61; promécio

promienica n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt; actinomicose

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało; radiação

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka; raio

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników; propaganda

propan ˈprɔpãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG; propano

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt) propor

proporcjonalny adj
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości proporcional

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
coś, co się komuś proponuje proposta

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała propriocepção

prorok ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie; profeta

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości profetisa

prorokować ˌprɔrɔˈkɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić proroctwa profetizar

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś pedir

proso ˈprɔsɔ n
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa; milhete

prosta ˈprɔsta n
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi; reta

prostaczek n
(literacko) ktoś niewykształcony, ubogi simples

prostak ˈprɔstak n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski matarruano

prostata n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia próstata

prostatektomia n
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego prostatectomia

prostoduszny adj
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach cândido

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste; retângulo

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający kształt prostokąta retangular

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty perpendicular

prosty ˈprɔstɨ adj
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku direto
łatwy, o niewielkiej trudności simples
niewykształcony; zwykły simples
nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności simples
równy simples

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
proceder sprzedaży usług seksualnych; prostituição

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne prostituta

proszek ˈprɔʃɛk n
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek pó

proszek do pieczenia n
(kulinaria) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu; fermento em pó

proszę ˈprɔʃɛ
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego por favor

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91; protactínio

protel n
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy; protelo

protest ˈprɔtɛst n
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś protesto

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku; protestantismo

proton ˈprɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego; próton

prototyp prɔˈtɔtɨp n
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji; protótipo

prowadzenie ˌprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: prowadzić condução

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem) conduzir levar
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca conduzir levar

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji; provençal

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach província
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa; província

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych; provitamina

prozaik n
(literacko) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele prosador

prozodia prɔˈzɔdʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi prosódia

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy; prosopagnosia

prośba ˈprɔʑba n
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia favor

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka; primatologia

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury primitiva
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę primitiva

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli; chuveiro banho

prywatność n
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych; intimidade

prywatny prɨˈvatnɨ adj
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy particular
nie dla każdego dostępny particular
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie) particular
niereprezentujący żadnej instytucji particular
będący czyjąś osobistą własnością particular
dotyczący czyichś osobistych spraw particular
wynajęty do osobistego użytku particular

prywatywny adj
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku privativo

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego; privatização

przaśny ˈpʃaɕnɨ adj
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny asmo

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
odpuszczenie czyichś win perdão

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L. galanto

przebój n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych hit

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej vazamento
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność vazamento

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym; vírgula

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm; anticorpo

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce antifebril

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę antifúngico fungicida

przeciwhistaminowy adj
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek anti-histamínico

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym antónimo

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę adversário
ten, kto jest czemuś przeciwny adversário

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie; oposto
znajdujący się naprzeciw czegoś oposto

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów antiparasitário

przeciwprostokątna n
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego hipotenusa

przeciwpsychotyczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości antipsicótico

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki antioxidante

przeciwwaga n
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego; contrapeso

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę; equilibrado
banalny, nieskomplikowany, prosty equilibrado
niczym się nie wyróżniający, zwykły equilibrado
reprezentatywny, typowy equilibrado

przed pʃɛt preposition
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem diante de

przedawkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przedawkować dose excessiva

przeddzień ˈpʃɛdʲʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(książkowy) dzień poprzedni, dzień poprzedzający véspera

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze acima de tudo

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa premarital

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
występujący przed miesiączką, menstruacją pré-menstrual

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem; periferia

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania matéria disciplina

przedmowa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu prefácio

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca penúltimo

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń antecâmara

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki antediluviano

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka antebraço

przedsionek n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory aurícula
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika vestíbulo
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku vestíbulo

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo; empreendedor

przedsiębiorczość ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʧ̑ɔɕʨ̑ n
nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu empreendedorismo
zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym) empreendedorismo

przedsiębiorczy adj
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny empreendedor

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku; empresa

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana empreendimento

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
podać co do wiadomości, dać do obejrzenia, do wglądu oferecer
zapoznać kogoś z kimś, zaprezentować komuś kogoś apresentar

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego; jardim de infância

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie prematuro precoce

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem prematuramente

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj anteontem

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części; septo nasal

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę; lapso

przejście podziemne n
budowla zapewniająca możliwość przejścia pod szlakiem komunikacyjnym; [[passagem]] [[subterrânea]]

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.; relé

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
klątwa, życzenie komuś źle [[palavra]] [[de baixo calão]]
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś [[palavra]] [[de baixo calão]]

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
żartując, spierać się z kimś bulir

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
czyjeś przeświadczenie o prawdziwości jakiejś opinii convicção

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności convencer

przekroczenie prędkości n
poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona excesso de velocidade

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
zdecydować się zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna atravessar o Rubicão

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę modificar mudar

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych; comidinha

przelewać pʃɛˈlɛvaʨ̑ v
(bankowość, bankowy) dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie transferir

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska superpopulação

przemijać v
kończyć się bezpowrotnie passar

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa violência

przemoc domowa n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny; violência doméstica

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę; indústria

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.; indústria bélica

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle industrial

przenikać v
przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym penetrar

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy portátil

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru abadessa

przepis ˈpʃɛpʲis n
(kulinaria) sposób przygotowania potrawy receita

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała; codorniz

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów diafragma

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność perdão

przepuklina n
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną hérnia

przepust ˈpʃɛpust n
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem; [[galeria]] [[de]] [[drenagem]]

przepustka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś; passe

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się kogoś lub czegoś z jednego miejsca do drugiego caudal
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego; caudal

przerażający adj
taki, który budzi grozę, strach assustador

przerwa ˈpʃɛrva n
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole pausa

przesada pʃɛˈsada n
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność exagero

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą exagerado

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości exagerar

przesilenie n
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika; solstício

przesilenie zimowe n
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej; solstício de inverno

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę assustar

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni espaçoso

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem obedecer

przestrzenny adj
dotyczący przestrzeni espacial

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne; espaço
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii; espaço
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; espaço
określony obszar espaço

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery espaço sideral

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
osoba, która dopuściła się przestępstwa criminal

przestępczyni ˌpʃɛstɛ̃mpˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta, która popełniła przestępstwo criminosa

przeszczep ˈpʃɛʃʧ̑ɛp n
(medycyna, medyczny) (przenośnie, przenośnia) przeszczepiana część ciała transplante
(medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego transplante

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
coś, co przeszkadza, utrudnia obstáculo

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
wszystko to, co już się wydarzyło; passado

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków; superstição

przesłanka pʃɛˈswãnka n
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś premissa

przesłuchiwać v
wypytywać kogo w czasie śledztwa interrogar

przetacznik n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) verónica

przewaga pʃɛˈvaɡa n
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś vantagem

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
w przeważającej części a maior parte das vezes

przewidywalny adj
taki, który daje się przewidzieć previsível

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
prognozować przyszłe zdarzenia prever

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
trwający długo lub stale crônico

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji presidente

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp. guia
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę guia
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny; condutor
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.; guia

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem; bicicleta

przez pʃɛs preposition
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności através de por
…narzędzia użytego do wykonania czynności por
…operacji dzielenia (w matematyce) por

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu gripe

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
taki, który przepuszcza światło transparente

przełyk ˈpʃɛwɨk n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem, esôfago esófago

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp. perseguição

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin; ruminante

przeżyć ˈpʃɛʒɨʨ̑ v
pozostać przy życiu sobreviver

przodek ˈpʃɔdɛk n
ktoś, od kogo ktoś pochodzi ancestral

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk peteleco

przy pʃɨ preposition
…opisujący orientacyjny czas, okazję perto

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
załamany, smutny, zmartwiony desanimado

przybliżony adj
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością aproximado

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przybywać dokądś vir

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp. botão
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem botão

przyczepa n
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd reboque

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko causa

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś contribuir

przydawka pʃɨˈdafka n
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika; modificador

przydomek n
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby alcunha

przygoda pʃɨˈɡɔda n
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie aventura

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś preparar

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym; preposição

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach amigo
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem amigo
(eufemistycznie) mężczyzna będący z kimś w związku erotycznym amigo

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
serdeczny, życzliwy, przyjazny amigável

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
kobieta zaprzyjaźniona z kimś amiga

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia amigável

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości; amizade

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące prazer

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie agradável

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji recepção

przyjść na świat idiom
(przenośnie, przenośnia) (podniośle) urodzić się, narodzić się vir ao mundo

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
kategoryczne polecenie, nakaz mandamento

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami mágoa

przykład ˈpʃɨkwat n
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem exemplo

przylistek n
(botanika, botaniczny) wyrostek u nasady liści estípula

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego; cabo

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek prova

przymierze n
porozumienie pomiędzy stronami aliança

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”; adjectivo adjetivo

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem adjetivo

przymus ˈpʃɨ̃mus n
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś coacção

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
najmniejszy akceptowalny zakres pelo menos
nie mniej niż pelo menos

przypadek pʃɨˈpadɛk n
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji; caso
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby) caso
losowe, nieplanowane wydarzenie acaso

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności acidentalmente

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
będący wynikiem przypadku acidental aleatório

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś lembrar
przywodzić na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś recordar

przyprawa pʃɨˈprava n
(kulinaria) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu; especiaria

przypuszczalnie adv
prawdopodobnie, być może presumivelmente

przypuszczalny adj
oparty na przypuszczeniu suposto

przypływ n
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca maré alta

przyroda pʃɨˈrɔda n
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności; natureza

przyrodniczy adj
związany z przyrodą, dotyczący przyrody natural

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie; sufixo

przyrznia n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem caixa de esquadria

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów; hipófise glândula pituitária

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego juramento

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
silnie deklarować, mocno obiecywać jurar

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść ponto

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy paragem

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi; futuro

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości futuro vindouro

przysłona pʃɨˈswɔ̃na n
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego abertura

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę; provérbio refrão

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
(gramatyka) część mowy określająca sposób wykonywania czynności (jako okolicznik sposobu) lub stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem; advérbio

przysłówkowy adj
(gramatyka) o funkcji przysłówka adverbial

przytulny adj
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa acolhedor

przytułek n
miejsce schronienia abrigo

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie; privilégio

przyzwoitość n
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych decência

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania decente
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie decente
właściwy, stosowny decente

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
zwiększać prędkość acelerar
sprawiać, że coś dzieje się szybciej acelerar

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu; aceleração

próba ˈpruba n
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś tentativa
usiłowanie dokonania czegoś esforço
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu ensaio

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
starać się coś zrobić experimentar provar

próchnica n
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków; cárie

próg pruk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny traste
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny soleira

próżnia ˈpruʒʲɲa n
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne); vácuo

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje vaidade

próżny ˈpruʒnɨ adj
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu vaidoso

prąd prɔ̃nt n
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; corrente
(potocznie, potoczny) energia elektryczna corrente

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną; gerador

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu; velocidade

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy) mais cedo ou mais tarde

pręt prɛ̃nt n
drążek, tyczka, witka bastão
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki bastão

psalm psalm n
(literacko) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej salmo
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny; salmo

psałterz n
zbiór psalmów saltério

pseudoefedryna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych; pseudoefedrina

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki; pseudociência

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych; pseudónimo

psi psʲi pʲɕi adj
dotyczący psa, określający psa, używany przy psie canino
charakterystyczny dla psa, mający cechy psa canino

psi psʲi pʲɕi n
nazwa dwudziestej trzeciej litery alfabetu greckiego, ψ; psi

psowate psɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale; Canídeos

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach; truta
(kulinaria) potrawa z pstrąga (1.1) truta

psuć psuʨ̑ v
sprawiać, że przestaje być właściwe desarranjar

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu os cães ladram, mas a caravana passa

psychastenia n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem psicastenia

psychasteniczka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta cierpiąca na psychastenię psicasténica psicastênica

psychastenik n
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię psicasténico psicastênico

psychiatra psɨˈçjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych psiquiatra

psychiatria psɨˈçjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych; psiquiatria

psychiatryczny adj
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii psiquiátrico

psychoaktywny adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne psicoactivo psicoativo

psychoanaliza n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach teorii (1.1) psicanálise
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach psicanálise

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka; psicologia

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący psychologii psicológico

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii psicopático

psychoterapia n
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii; psicoterapia

psychoza psɨˈxɔza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego; psicose

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół; apicultura

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych apicultor

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach abelha

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
roślina zbożowa z rodzaju (1.1) trigo

ptak ptak n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób; pássaro ave

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki; gripe aviária

publicznie adv
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich publicamente em público

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi público

puch n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza penugem

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa; bufo-real

puchar ˈpuxar n
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda; taça

pudel ˈpudɛl n
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy; poodle

puder ˈpudɛr n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy; pó

pudło ˈpudwɔ n
duże pudełko televisor

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc; pneumologia

puls puls n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze pulso
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca pulso

pulsar ˈpulsar n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne; pulsar

puma ˈpũma n
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; puma

pumeks ˈpũmɛks n
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy; pedra-pomes

punkt pũŋkt n
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny; ponto
(potocznie, potoczny) o kropce ponto
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka redakcyjna tekstu prawnego; ponto

punkt widokowy n
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę; mirante

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie ponto de vista

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się pontualmente

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się pontualidade

punktualny ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
przybywający o określonej godzinie, nie spóźniający się; przestrzegający punktualności pontual

purpura purˈpura n
ciepły odcień fioletu púrpura

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury púrpura

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych; purificatório sanguinho sanguíneo

puryna n
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny; purina

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie eremita

pustka n
pusta, niewypełniona przestrzeń vazio

pustułka puˈstuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki; peneireiro-vulgar

pusty ˈpustɨ adj
niezawierający niczego vazio

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów; deserto

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu; coruja-do-mato

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) (Strix uralensis) duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych; coruja-dos-urais

puszka ˈpuʃka n
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.; lata

puszysty adj
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści macio

puzon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem; trombone

pułk n
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji; regimento

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
wyższy stopień oficerski niższy od generała; coronel

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem; vitória de Pirro vitória pírrica

pysk pɨsk n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.) focinho
(zoologia, zoologiczny) przednia część głowy zwierzęcia, część trzewioczaszki focinho

pytanie pɨˈtãɲɛ n
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji questão pergunta

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi perguntar

pójść do Canossy ˈpujʑʥ̑ ˌdɔ‿kãˈnɔsːɨ v
być zmuszonym do ukorzenia się przed przeciwnikiem ir a Canossa

półbóg ˈpuwbuk n
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika semideus

półka ˈpuwka n
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów prateleira estante

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1); crescente

półkula puwˈkula n
(geometria) połowa kuli; hemisfério
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi; hemisfério
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu; hemisfério

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra; meia maratona

półmisek n
rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół prato
zawartość (1.1) prato

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
godzina 24:00 meia-noite
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa; norte

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
będący na północnym wschodzie do nordeste

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
będący na północnym zachodzie do noroeste

północnoamerykański adj
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej norte-americano

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Północnej norte-coreano

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku [[ao]] [[norte]]

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim nordeste

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim noroeste

półnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty; mínima

półpasiec puwˈpaɕɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie nerwu, które objawia się bolesnymi wykwitami występującymi na skórze; herpes-zóster

półpauza n
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości połowy firetu; traço ene

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach; semicondutor

półtora puwˈtɔra numeralFraction
jeden/jedno i pół um e meio

półwysep puwˈvɨsɛp n
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki; península

półświatek n
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego submundo

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
stopień wyższy od późno [[mais]] [[tarde]]

późno ˈpuʑnɔ adv
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu tarde

późny ˈpuʑnɨ adj
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów tarde
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa tarde

pączek ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(cukiernictwo) (spożywczy) wypiek przypominający kształtem kulę, smażony w głębokim tłuszczu, często lukrowany lub posypywany cukrem; rosquinha

pęcherz n
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców bexiga
(dawniej, dawny) dętka piłki nadmuchiwana powietrzem bexiga
wypełniony płynem (ropą) podskórny bąbel, który powstał na skutek oparzenia lub otarcia bolha

pęcherz moczowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu bexiga

pęcherzyk żółciowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci vesícula biliar

pęd pɛ̃nt n
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę; momento

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania; pincel

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie; umbigo

pęseta n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś pinça

pętla ˈpɛ̃ntla n
(informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie laço
związany na powrót sznur lub drut laço

płaca ˈpwaʦ̑a n
zarobek, wynagrodzenie za pracę salário

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
dawać (przekazywać) pieniądze za coś pagar custear

płakać ˈpwakaʨ̑ v
wylewać łzy, ronić łzy chorar

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie chorar sobre leite derramado

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła baixo-relevo

płaszcz pwaʃʧ̑ n
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem; casaco

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim; arraia

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa; plano

płatek ˈpwatɛk n
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów: pétala

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
struktura kryształów śniegu floco de neve

płaz pwas n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia; anfíbio

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci sexuado

płetwa ˈpwɛtfa n
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych; barbatana
płaski element nakładany na stopę i ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie; barbatana

płetwal błękitny n
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal; baleia-azul

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą homem-rã

płeć pwɛʨ̑ n
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych; sexo gênero

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę fertilidade

płodzić v
powodować powstanie istoty żywej poprzez akt zapłodnienia procriar

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem; chama flama

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
być trawionym przez ogień queimar
silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć arder

płot pwɔt n
ogrodzenie domu lub gospodarstwa; cerca

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców oddychających powietrzem; pulmão

pług pwuk n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki; arado

płyn Lugola n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych; lugol solução de Lugol

płynnie adv
w sposób płynny, sprawnie fluentemente

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
będący płynem, ciekły líquido
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań fluido

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku fluir
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi circular

płyta ˈpwɨta n
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru laje

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych; placa-mãe

płytki ˈpwɨtʲci adj
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki raso

pływactwo n
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie natação

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
mieć cechy, które uniemożliwiają zatonięcie w wodzie boiar
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie nadar

płód pwut n
zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju feto

płótno ˈpwutnɔ n
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy; tela

rabarbar raˈbarbar n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych; ruibarbo

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni; rabdomiólise

rabin ˈrabʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim; rabino

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
(kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem; delícia turca manjar turco Bala de Goma

rachunek raˈxũnɛk n
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową conta

rachunek całkowy n
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek; cálculo integral

racjonalizm ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu; racionalismo
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.; racionalismo
preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi) racionalismo

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co racjonalne racionalidade

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
opierający się na logicznym rozumowaniu racional

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie)) [[dignar]]-[[se]] [[a]]

rad rat n
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal; rádio

rada ˈrada n
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu conselho
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem conselho

radar ˈradar n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów; radar

radian n
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu; radiano

radiator raˈdʲjatɔr n
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia; radiador

radio ˈradʲjɔ n
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych rádio
urządzenie do odbioru takich audycji; rádio

radioaktywność n
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma radioatividade

radioteleskop n
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych; radiotelescópio

radioterapeuta n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii radioterapeuta

radiowóz raˈdʲjɔvus n
samochód policyjny; viatura

radon ˈradɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny; rádon

radość ˈradɔɕʨ̑ n
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski alegria

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań radical

radykał n
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych radical

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) soviético

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
udzielać komuś rady aconselhar
na bieżąco pokonywać trudności sobreviver

rafa ˈrafa n
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich; recife

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
poddawać procesowi rafinacji refinar

raj raj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci; paraíso

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców; paraíso fiscal

rajstopy rajˈstɔpɨ n
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia; meia-calça

rak rak n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego; cancro

rak jelita grubego n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy; cancro colorretal

rakieta raˈcɛta n
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym; foguete foguetão

rakieta śnieżna n
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się; raquete

rakotwórczość n
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka carcinogenicidade

rama ˈrãma n
oprawa obrazu, lustra lub szyby moldura

ramadan rãˈmadãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1) Ramadão
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego Ramadão

ramen n
(kulinaria) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów; miojo

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik; alça

ramię ˈrãmʲjɛ n
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna braço
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę braço

ramka ˈrãmka n
mała rama, obramowanie np. z listewek frame

rana ˈrãna n
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.; ferida

randka ˈrãntka n
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu encontro

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
powodować kaleczenie ferir
zadać ranę ferir

ranny ˈrãnːɨ adj
taki, który ma ranę ferido machucado

rano ˈrãnɔ n
wczesna pora dnia manhã

raper ˈrapɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap rapper

rapsod n
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie rapsodo

rasa ˈrasa n
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek; raça

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu racista

rasizm ˈraɕism̥ n
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi; racismo

rata ˈrata n
(ekonomia, ekonomiczny) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie parcela

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów resgatar

ratownik raˈtɔvʲɲik n
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku nadador-salvador

ratunek raˈtũnɛk n
pomoc w niebezpieczeństwie resgate
uniknięcie niebezpieczeństwa resgate

ratusz ˈratuʃ n
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta; prefeitura

raz 'razɨ ras n
jednostka jakiejś wielkości vez
pojedyncza realizacja czynności vez feita

razem ˈrazɛ̃m adv
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie junto

rdza rʣ̑a n
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu; ferrugem

rdzewieć ˈrʣ̑ɛvʲjɛ̇ʨ̑ v
o metalu: niszczeć poprzez utlenianie się enferrujar

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów; radical
istota czegoś core

reagent rɛˈaɡɛ̃nt n
(chemia, chemiczny) odczynnik reagente

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne; reação reacção
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki reação reacção
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana reação reacção
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian reação reacção
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy reação reacção
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce reação reacção

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora reação catalítica

reaktor rɛˈaktɔr n
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; reator
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej; reator

realizm n
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości realismo
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku; realismo

realny rɛˈalnɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) odniesiony do wzrostu cen real

rebelia rɛˈbɛlʲja n
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy rebelião

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące recepção
(książkowy) (sztuka) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce recepção

recepcjonista n
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu recepcionista

recepcjonistka ˌrɛʦ̑ɛpʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
kobieta, która pracuje w recepcji recepcionista

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego retirada

recytacja n
wydeklamowanie utworu literackiego recitação

recytować v
wygłaszać z pamięci utwór literacki recitar

redaktor rɛˈdaktɔr n
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych editor

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków; refeitório

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych; referência

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy; referendo

refleksja n
głębsze zastanowienie się reflexão

reforma rɛˈfɔrma n
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy reforma

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim; Reforma Protestante

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka; refração

refren ˈrɛfrɛ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst refrão

regał ˈrɛɡaw n
mebel z półkami estante

regencja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę regência

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę; regente

region ˈrɛɟɔ̃n n
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi região
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii região

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
(gramatyka) posiadający typową odmianę regular
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni regular

reguła rɛˈɡuwa n
zasada, według której należy postępować regra

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny; reencarnação

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
spis danych, wykaz, lista registrador

rejs n
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego cruzeiro

rekin ˈrɛcĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach; tubarão cação

reklama rɛkˈlãma n
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi; anúncio publicidade propaganda reclame

rekolekcje n
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną; retiro

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
(książkowy) opinia o kimś (zazwyczaj pozytywna) recomendação

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś recomendar

rekonkwista n
(historia, historyczny, historycznie) trwający od VIII do XV wieku proces odbierania ziem Półwyspu Iberyjskiego spod władania muzułmanów; reconquista

rekonstrukcja n
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana reconstrução

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów relação
nazwa lub rodzaj pokrewieństwa, powinowactwa relação

relief ˈrɛlʲjɛf n
płaskorzeźba; relevo

religia rɛˈlʲiɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; religião

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
dotyczący religii, opisujący religię religioso
postępujący zgodnie z zasadami religii religioso

relikwia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc; relíquia

remake n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty; remake

remis ˈrɛ̃mʲis n
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta empate

remiz ˈrɛ̃mʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda; chapim-de-faces-pretas

ren rɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75; rénio

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę; rena

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś renome

renomowany adj
mający renomę, szeroko rozpowszechnioną dobrą opinię, cieszący się uznaniem prestigioso

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
zestaw utworów granych w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie repertório

reportaż n
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji; reportagem

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
grupa osób, które występują w czyimś imieniu representação

reprezentatywny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈtɨvnɨ adj
oddający charakterystyczne właściwości populacji z której pochodzi representativo

republika rɛˈpublʲika n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas; república

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy; república bananeira

respekt ˈrɛspɛkt n
szacunek, poważanie respeito

responsorialny adj
wykonywany na przemian przez kantora i lud responsorial

responsorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów; responsório

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie; restaurante

reszta ˈrɛʃta n
elementy, które zostały resto
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną; resto

retoryczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką retórico

retoryka n
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających retórica
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy; retórica
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1) retórica

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi reumático

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach; reumatismo

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego revistar

rewolta rɛˈvɔlta n
zbrojny spisek, bunt revolta

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; revolução
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany revolução

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami revolucionário

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben; revólver

rezerwa n
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia reserva
zapas czegoś reserva

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
czynność rezerwowania czegoś reserva
dowód zarezerwowania czegoś reserva

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie reservar

rezus n
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny; macaco-rhesus

reżim n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy regime
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku regime

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej; diretor de cinema

rial rʲjal n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich; rial

riksza ˈrʲikʃa n
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka jinriquixá

ring rʲĩŋk n
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich; ringue

risotto rʲiˈsɔtːɔ n
(kulinaria) włoska potrawa przyrządzana na bazie ryżu; risoto risotto

robak ˈrɔbak n
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie; verme

robić ˈrɔbʲib niwvbxhdoejdjskwhsbdkg*$4&#(10./$*@&5/2ʨ̑ v
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać fazer
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan fazer

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać fazer tempestade em copo d'água

robot ˈrɔbɔt n
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu; robot

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
pracownik wykonujący pracę fizyczną trabalhador

robotyka rɔˈbɔtɨka n
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem; robótica

rock rɔk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie; rock

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu; aniversário

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
trwający przez rok anual
obejmujący czas roku anual

rod rɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45; ródio

rodeo n
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków rodeio

rodowód n
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy pedigree
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go descendência

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny; gênero
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu; sexo género

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku masculino

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku neutro

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku feminino

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika; artigo

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych artigo definido

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
brat (bracia), siostra (siostry); irmã

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka genitor

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ojciec i matka pais

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
rodzice wraz z ich dziećmi família
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; família
grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo; família

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka; família linguística

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat parir

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111; roentgênio roentgénio

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zdradzany mąż corno

rogówka n
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej; córnea

rok rɔk n
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni; ano

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni; ano bissexto

rok szkolny ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ n
(szkolnictwo, szkolny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia; ano escolar

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku; ano-luz

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt; agricultura

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim agrário

rolnik ˈrɔlʲɲik n
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym agricultor

romaji n
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński; [[romanização]] [[do]] [[japonês]]

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki romance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna romance
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską caso

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski romântico
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm romântico

romański adj
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany românico

romb rɔ̃mp n
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych; losango

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy; rotunda

ropa ˈrɔpa n
(medycyna, medyczny) wydzielina wydobywająca się z zainfekowanej rany o żółtawym zabarwieniu pus

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego; petróleo

ropieć v
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę supurar

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne abscesso

ropniak n
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała; empiema

ropucha rɔˈpuxa n
(zoologia, zoologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi; sapo

rosa ˈrɔsa n
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach orvalho

rosiczka n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) drósera

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości crescer
powiększać swoje rozmiary, skalę crescer
o roślinach występować crescer

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy; carcaju

rostbef ˈrɔzdbɛf n
(kulinaria) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona rosbife

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan russo

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
język urzędowy Rosji; russo

rotunda rɔˈtũnda n
(architektura, architektoniczny) budowla wzniesiona na planie koła; rotunda

rower ˈrɔvɛr n
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni; bicicleta

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
osoba poruszająca się za pomocą roweru ciclista

rowerzystka ˌrɔvɛˈʒɨstka n
kobieta, która jedzie na rowerze ciclista

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności discrepância divergência

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
osoba ocalała z katastrofy statku; náufrago

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
niespełnienie oczekiwań decepção

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji exasperação

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis capítulo

rozejm n
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami armistício

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę; estrela-do-mar

rozkaz ˈrɔskas n
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę ordem

rozkazywać v
wydawać kategoryczne polecenia mandar

rozkład ˈrɔskwat n
proces lub wynik gnicia apodrecimento
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1) horário

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
posiadający znaczny zakres, zasięg extensivo

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; rosmaninho

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów conversar

rozmowa rɔzˈmɔva n
ustna wymiana zdań conversa

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy falador

rozmówki rɔzˈmufʲci n
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce livro de expressões

rozpaczać v
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć [[desesperar]]-[[se]]

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach lub spódnicy braguilha

rozprawa rɔsˈprava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy processo

rozpusta n
brak moralności w sferze seksualnej libertinagem

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał solvente

rozpuszczalny adj
taki, który można rozpuścić solúvel

rozrywka rɔzˈrɨfka n
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi entretenimento

rozrzutny adj
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa desperdiçador

rozstęp n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion; estria

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny em conta

roztargnienie n
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne distração

roztropność n
działanie z namysłem prudência

roztropny adj
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie prudente

roztwór ˈrɔstfur n
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia; solução

rozum ˈrɔzũm n
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia; razão

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń compreender entender

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując considerar

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi bifurcação

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wynik solução

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
dochodzić do wyniku zadania, testu resolver
szukać odpowiedzi na zagadkę resolver
szukać sposobu usunięcia problemu resolver
likwidować pęta wiążące kogoś resolver

rozwód ˈrɔzvut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem; divórcio

rozwój ˈrɔzvuj n
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy desenvolvimento
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu desenvolvimento
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami desenvolvimento

rozłożyć v
postawić coś złożonego w swej okazałości estender

roślina rɔɕˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła; planta vegetal

roślina oleista rɔɕˈlʲĩna ˌɔlɛˈ<sup>j</sup>ista n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dostarczająca oleju; planta oleaginosa

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
wszystkie rośliny danego terenu vegetação

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny vegetal

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami herbívoro
(żartobliwie) wegetarianin, weganin herbívoro

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny herbívoro

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie; marreca arrebio

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; mercúrio

rubid ˈrubʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37; rubídio

rubin ˈrubʲĩn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; rubi

rubinowy adj
mający kolor rubinu rubi

ruch rux n
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; movimento
gest, ruszenie częścią ciała movimento
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego movimento
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka movimento
sposób poruszania się na drodze tráfego

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy; movimento de resistência

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
urządzenie do poziomego transportu ludzi; esteira rolante

ruda ˈruda n
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali minério

rudzik ˈruʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem; pisco-de-peito-ruivo

rufa ˈrufa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku; popa

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki; rúgbi

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla ruína

rum rũm n
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej; rum

rumak ˈrũmak n
rasowy koń corcel

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce; camomila

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów romeno

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
urzędowy język Rumunii; romeno

rupia ˈrupʲja n
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach; rupia

rura ˈrura n
przewód do transportu płynów; tubo cano

rurociąg ruˈrɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości; ducto

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie russofobia

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli; andaime

ruta ˈruta n
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna arruda

ruten ˈrutɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44; ruténio rutênio

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104; rutherfórdio

ryba ˈrɨba n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; peixe

rybak ˈrɨbak n
człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb; pescador

rybitwa rɨˈbʲitfa n
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych; andorinha-do-mar

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; riboflavina

rybołów rɨˈbɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru; águia-pesqueira

rybołówstwo n
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb; pesca

rycerstwo n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną; cavalaria

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec; cavaleiro

ryfampicyna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu; rifampicina

rygor ˈrɨɡɔr n
ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów rigor

ryj rɨj n
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt focinho

rym rɨ̃m n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach rima

rymować rɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
tworzyć rymy rimar

rynek ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze; mercado
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów; mercado
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1) mercado

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia desenhar

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych desenhista

rysunek rɨˈsũnɛk n
to, co zostało narysowane; desenho

rytm rɨtm̥ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu; ritmo
określony porządek powtarzający się okresowo ritmo

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z rytuałem ritual

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury; rito ritual

rywal n
osoba, która konkuruje w czymś rival

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka competição
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie rivalidade

rywalizować v
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś competir

ryza ˈrɨza n
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom; resma

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda risco

ryś rɨɕ n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu; lince

ryż rɨʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; arroz
(spożywczy) nasiona ryżu (1.1) arroz

rzadki ˈʒatʲci adj
zachodzący rzadko raro

rzadko ˈʒatkɔ adv
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami raramente

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko raridade

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
związany z rzeką fluvial

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion; substantivo

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie realidade

rzeka ˈʒɛka n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi; rio

rzekomy adj
niebędący takim, za jakiego się go uważa suposto

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy) artesão

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności arte

rzepa n
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym; nabo

rzeź ʒɛɕ n
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień) massacre

rzeźba ˈʒɛʑba n
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; escultura
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną escultura

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki escultor

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa açougueiro

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni; agrião

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna; gonorreia

rzodkiew n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2) rabanete

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; rabanete

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
wywoływać chwilowy lot przedmiotu arremessar

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien dar pérolas a porcos

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość; lançamento de disco

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); pênalti penalidade máxima

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu; lançamento de dardo

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska; escanteio

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.; gárgula

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
(pospolicie) wymiotować vomitar

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
odnoszący się do miasta Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romano
odnoszący się do państwa Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu romano

rząd ʒɔ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną; governo

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy; estado fantoche

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
sprawować władzę, panować governar

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki; cílio pestana

róg ruk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego; corno
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście; corno chifre

róg alpejski ˈruk alˈpɛjsʲci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument dęty przypominający trombitę; trompa alpina

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość cornucópia

rój ruj n
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków enxame

równanie ruvˈnãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości equação

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji; equação de estado

również ˈruvʲɲɛʃ particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także também

równik ˈruvʲɲik n
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała; equador linha do equador

równina ruvʲˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren; planície

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości paralelamente

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
(geometria) płaska, zamknięta figura geometryczna o dwóch parach równoległych boków; paralelogramo

równoległościan n
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków); paralelepípedo

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
jednakowo odległy od czegoś na całej swej długości paralelo

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa; equinócio

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny; equinócio de outono

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy; equinócio de primavera

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
stabilny stan jakiegoś układu equilíbrio

równoważny adj
mający równe znaczenie, równą wartość equivalente

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) igualdade
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) igualdade

równy ˈruvnɨ adj
posiadający gładką powierzchnię quite

róż ruʃ n
kolor różowy cor-de-rosa

róża ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych; rosa

róża wiatrów ˈruʒa ˈvʲjatruf n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich) rosa dos ventos

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw rosário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności rosário

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania diferença
to, czym się coś od czegoś różni diferença

różniczka n
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną; diferencial

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest różnorodne diversidade variedade multiplicidade

różowy ruˈʒɔvɨ adj
mający kolor pośredni między białym a czerwonym; cor-de-rosa rosa

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa; rubéola

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania mãos ao alto

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała toalha

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny manual

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców; mão

ręka rękę myje
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy uma mão lava a outra

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce manga

rżenie ˈrʒɛ̃ɲɛ n
odgłos konia wydawany paszczą relincho

sabat n
(ludowy) tajemny zlot czarownic sabbat

sabotaż saˈbɔtaʃ n
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania; sabotagem

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
stosować sabotaż sabotar

sacharyd n
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan sacarídeo

sad sat n
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe; jardim

sadysta n
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia sadista

sadystyczny adj
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki sádico
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem sádico

sadyzm n
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera sadismo

sadzawka n
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi; piscina

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła plantar

sadzonka saˈʣ̑ɔ̃nka n
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina muda

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
(kulinaria) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami rolinho primavera

sake ˈsakɛ n
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco; saqué

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej; sacramento

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu; saxofone

sala ˈsala n
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową; salão

sala królestwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy; Salão do Reino

salam ˈsalãm interjection
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów) salama

salamancki adj
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki salmantino

salamandra ˌsalãˈmãndra n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych; salamandra

salami saˈlãmʲi n
(kulinaria) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego; salame

saldo ˈsaldɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) w księgowości: suma wszystkich przychodów (strona "Ma") pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona "Winien") w danym okresie; balanço

salina saˈlʲĩna n
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych; salina

salon ˈsalɔ̃n n
główny, dzienny pokój w mieszkaniu salão de beleza

salpingektomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów salpingectomia

salsa ˈsalsa n
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2); salsa

sam sãm pronoun
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny só

samar ˈsãmar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62; samário

samarytański adj
związany z Samarytanami albo Samarią samaritano

samba ˈsãmba n
(choreografia, choreograficzny) szybki taniec brazylijski; samba

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
zwierzę płci męskiej macho varão

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
osoba próbująca zabić samą siebie suicida

samobójczyni n
kobieta celowo zabijająca samą siebie suicida

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
zabicie samego siebie; suicidio suicídio

samochód sãˈmɔxut n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; carro

samodzielnie ˌsãmɔˈʥ̑ɛlʲɲɛ adv
samotnie, bez innych sozinho

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby; vogal

samogłów n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych; peixe lua

samolot sãˈmɔlɔt n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną; avião aeroplano

samoobrona n
obrona samego siebie autodefesa

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu; autoimolação

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa sozinho

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
uczucie braku bliskich osób solidão

samotny sãˈmɔtnɨ adj
taki, który jest sam, żyje samotnie solitário

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela autodidata

samowar sãˈmɔvar n
(kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka; samovar

samowystarczalny adj
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby autossuficiente

samum ˈsãmũm n
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie; simum

samuraj n
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej; samurai

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich; lúcioperca

sandał ˈsãndaw n
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie; sandália

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Santalum wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje sândalo

sangria ˈsãŋɡrʲja n
tradycyjny hiszpański napój alkoholowy; sangria

sanie ˈsãɲɛ n
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery); trenó

sankcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa sanção

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu; santuário

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii; sânscrito

saper ˈsapɛr n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi; sapador

saponina n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów; saponina

sardela sarˈdɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych; anchova

sardynka sarˈdɨ̃nka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych; sardinha

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii sardenho

sari ˈsarʲi n
tradycyjny indyjski strój kobiecy; bornais

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu sarcástico

sarkofag sarˈkɔfak n
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia; sarcófago

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni sarcopenia

sarna ˈsarna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego; corça corço

sarnina sarʲˈɲĩna n
mięso sarny [[carne]] [[de]] [[cervo]]

satanistyczny adj
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu satanista

satelita ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.; satélite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego; satélite
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego; satélite

satyna saˈtɨ̃na n
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu; cetim

satyra saˈtɨra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.; sátira

sauna ˈsawna n
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność; sauna

sawanna n
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami; savana

sałata saˈwata n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych; alface
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo alface

sałatka saˈwatka n
(kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.; salada

sałatka ziemniaczana n
(spożywczy) (kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki; salada de batata

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
(przenośnie, przenośnia) awantura, kłótnia cena
krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji; cena
(przenośnie, przenośnia) środowisko muzyczne, polityczne cena
przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów; palco

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.; argumento

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy; ceticismo

sceptyczny adj
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś cético

schemat ˈsxɛ̃mat n
ogólny plan albo szkic planta

scherzo n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny; scherzo

schistosomatoza n
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny; esquistossomose

schizma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii; cisma

schizofrenia ˌsçizɔˈfrɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) choroba psychiczna charakteryzująca się dezintegracją osobowości, utratą kontaktu z otoczeniem i urojeniami; esquizofrenia

schody ˈsxɔdɨ n
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami; escada

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami; escada rolante

schowek ˈsxɔvɛk n
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami área de transferência

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować refúgio

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami; canivete

seaborg ˈsʲibɔrk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106; seabórgio

secesja n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii; modernismo

sedan n
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym; sedan

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej segregação racial

seitan n
(spożywczy) (kulinaria) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem” seitã

sejf sɛjf n
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy cofre

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi sísmico

sejsmochronograf n
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów sismocronógrafo

sejsmograf n
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej; sismógrafo

sejsmolog n
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią sismólogo

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
nauka o trzęsieniach ziemi; seismologia

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej; autópsia

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy; secretário

seks sɛks n
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami sexo

seksapil sɛksaˈpʲil n
atrakcyjność seksualna apelo sexual

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
dyskryminacja ze względu na płeć; sexismo

seksować sɛˈksɔvaʨ̑ v
określać płeć zwierząt, głównie piskląt hodowlanych sexar

seksualizm ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(książkowy) termin, pojęcie, problem związany z seksualnością sexualidade

seksualność n
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność; sexualidade

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący seksu i popędu płciowego sexual

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka; sexologia

sekta ˈsɛkta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii seita

sekunda sɛˈkũnda n
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty segundo

sekundant n
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi segundo
(sport, sportowy) zwłaszcza w pięściarstwie i szachach: doradca i pomocnik zawodnika segundo

sekwencja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji sequência

sekwoja sɛˈkfɔja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych; sequoia

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
dobór dokonywany poprzez eliminację seleção

selen ˈsɛlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34; selénio selênio

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca; selenografia

seler ˈsɛlɛr n
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna; aipo

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania semântico
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych semântico

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością semântica
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp. semântica
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych semântica

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
połowa roku akademickiego lub szkolnego; semestre

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
(studencki) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych seminário
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny w którym przygotowują się kandydaci na duchownych seminário
publiczna konferencja z udziałem przedstawicieli różnych środowisk i dziedzin seminário

semiotyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe; semiótica

sen sɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości sono
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) sonho
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste sonho

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy; hibernação

senat ˈsɛ̃nat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu; senado

senator sɛ̃ˈnatɔr n
członek izby wyższej parlamentu (senatu) senador

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
taki, który chce spać; jest śpiący sonolento

sens sɛ̃w̃s n
sposób rozumienia czegoś sentido
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu sentido
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony sentido

sensacja n
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie bomba

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości sentimental emotivo

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości; separatismo independentismo

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe cecear

sepsa ˈsɛpsa n
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej; septicemia

ser sɛr n
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego; queijo

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły seráfico

serafin n
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej; serafim

serbski ˈsɛrpsʲci adj
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów sérvio

serbski ˈsɛrpsʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH; sérvio

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; coração
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości coração
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt coração
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś coração
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej coração
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości coração

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie cordialmente

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć cordial

serenada n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej serenata
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym; serenata

sernik ˈsɛrʲɲik n
(kulinaria) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser; bolo de queijo

serwatka n
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera; soro

serwer ˈsɛrvɛr n
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej; servidor

serwetka n
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia guardanapo

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
następujący w serii, jeden po drugim serial
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru serial

set sɛt n
gra karciana polegająca na znajdywaniu trójek kart set
partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa set

sex shop n
sklep z artykułami erotycznymi; sex shop

sezam ˈsɛzãm n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) gergelim

sezon ˈsɛzɔ̃n n
(książkowy) pora roku temporada
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza temporada

sfaleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku; blenda esfalerita

sfera ˈsfɛra n
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli; esfera

sfinks sfʲĩŋks n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia; esfinge

shinto n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii; xintoísmo

siano ˈɕãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę; feno

siarczan ˈɕarʧ̑ãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego; sulfato

siarczek srebra n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra; sulfeto de prata

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego; sulfito

siarka ˈɕarka n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16; enxofre

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru gás sulfídrico sulfeto de hidrogênio sulfidreto sulfureto de hidrogênio ácido sulfídrico

siatkówka ɕatˈkufka n
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe; retina
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką; voleibol

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku; voleibol de praia

siać ɕäʨ̑ v
rzucać nasiona w glebę semear

siedem grzechów głównych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego; sete pecados capitais

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt o siedmiu bokach; heptágono

siedmiościan n
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach heptaedro

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach estar sentado

siedzący adj
taki, który wymaga siedzenia sedentário

siekacz n
(stomatologia, stomatologiczny) (anatomia, anatomiczny) przedni ząb służący do odgryzania kęsów pokarmu incisivo

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska machado

siemię lniane ˈɕɛ̃mʲjɛ ˈlʲɲãnɛ n
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego grão de linhaça linhaça semente de linhaça

sieroctwo n
bycie sierotą orfandade

sierota ɕɛˈrɔta n
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców órfã
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu órfã

sierp ɕɛrp n
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.; foice

sierp i młot ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt n
(historia, historyczny, historycznie) komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów; foice e martelo

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego; agosto Agosto

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant; sargento

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna; semeadeira semeadora

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ; rede

sigma ˈsʲiɡma n
nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ; sigma

sikać ˈɕikaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) oddawać mocz fazer xixi mijar urinar

sikhizm ˈsʲikçism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach; sikhismo

sikora ɕiˈkɔra n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych; chapim

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu; chapim-real

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową; chapim-azul

silnia ˈɕilʲɲa n
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero; fatorial

silnik ˈɕilʲɲik n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii; motor

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego turboélice

silny ˈɕilnɨ adj
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) forte
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy) forte
intensywnie działający forte

silos ˈsʲilɔs n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik do przechowywania materiałów sypkich, np. ziarna, materiałów budowlanych; silo
(wojskowość, wojskowy) podziemna komora startowa rakiet balistycznych; silo

sin ˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) sinus sen sin

singiel n
człowiek stanu wolnego, niebędący w związku solteira
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (zobacz) singel solteira

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach; sinologia

sinus ˈsʲĩnus n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej; seio

sinusoidalny adj
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy) senoidal

sio ɕɔ interjection
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci xô

siodło ˈɕɔdwɔ n
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca; sela arreio

siorbać v
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia sorver

siostra ˈɕɔstra n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki irmã soror
zakonnica irmã enfermeira
pielęgniarka irmã enfermeira

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
syn siostry sobrinho

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego; siroco xaroco

siusiak ˈɕüɕak n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski bingola

siła ˈɕiwa n
energia, zdolność do wysiłku força
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami; força
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu força

siła robocza n
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni funcionário

siłownia ɕiˈwɔvʲɲa n
(sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni academia

siły zbrojne n
(wojskowość, wojskowy) całe wojsko danego państwa forças armadas

skakanka skaˈkãnka n
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy; pula corda

skakać ˈskakaʨ̑ v
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi) pular
zmieniać się w sposób nieciągły pular

skala ˈskala n
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu escala
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru; escala
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym; escala
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos; escala
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych; escala
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym) escala

skalar ˈskalar n
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach; acará-bandeira
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny; escalar
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł; escalar

skalpel ˈskalpɛl n
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii; bisturi

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej; fóssil

skand skãnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21; escândio

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii escandinavo

skaner ˈskãnɛr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze; scanner

skanować skãˈnɔvaʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie escanear
wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera escanear

skarb skarp n
zbiór bardzo wartościowych rzeczy tesouro

skarbonka n
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci; porquinho-mealheiro

skarga ˈskarɡa n
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś queixa

skarpeta skarˈpɛta n
okrycie (ubiór) stopy meia

skauting n
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach escotismo

skazaniec n
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę condenado

skała ˈskawa n
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok rocha

skecz n
krótka, zabawna scenka stanowiąca zamkniętą całość esquete

skierowanie ˌsʲcɛrɔˈvãɲɛ n
rodzaj pisemnego polecenia przyjęcia kogoś przez określoną placówkę encaminhamento

sklep sklɛp n
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary loja

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol loja de bebidas

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli; abóbada

sklero- ˈsklɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu esclero-

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków saltador
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu; cavalo

skok skɔk n
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry pulo
czynność skakania, wyskakiwania, wskakiwania itp. pulo

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki; salto com vara

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę; salto em altura

skolioza skɔˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała; escoliose

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
składający się z wielu elementów complicado

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku; escorpião

skorupa skɔˈrupa n
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu crosta

skorupiak skɔˈrupʲjak n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp crustáceo

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alaudidae, rodzina małych ptaków o perlistym, wysokim śpiewie; cotovia

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania; extrema-direita

skrajny ˈskrajnɨ adj
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci extremo

skrobia n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii; amido

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych modéstia

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
niemający potrzeby wyróżniania się modesto

skroń skrɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami; têmpora

skrzele ˈskʃɛlɛ n
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie; brânquia

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; ala asa
część samolotu tworząca siłę nośną; ala asa
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach ala asa
boczna część budynku, wydzielona z głównej części; ala
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; asa ala

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi; câmbio

skrzynka pocztowa n
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania; caixa de correio

skrzyp skʃɨp n
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych; cavalinha

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych; violino

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach rabequeiro

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
miejsce połączenia dwóch dróg; cruzamento
(rzeczownik odczasownikowy) od: skrzyżować cruzamento
produkt skrzyżowania (1.1) dwóch rzeczy cruzamento

skrót skrut n
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter; abreviatura

skunks skũŋks n
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą; gambá

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie filho da puta

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest w określonym stopniu skuteczne eficácia efetivação eficiência

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt eficiente

skuter ˈskutɛr n
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu; motoneta

skóra ˈskura n
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców; pele
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt; couro

skórzany skuˈʒãnɨ adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą [[de]] [[couro]]

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze avarento

składnik ˈskwadʲɲik n
część składowa czegoś ingrediente

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha inclinação
upodobanie do czegoś inclinação

slang slãŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) gwara miejska, język jakiejś konkretnej grupy społecznej, np. slang podwórkowy calão
(językoznawstwo, językoznawczy) język konkretnej grupy środowiskowej, np. slang naukowy, techniczny calão

slipy ˈslʲipɨ n
męskie, obcisłe majtki; cueca slip

slums n
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście; favela

slup slup n
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok; chalupa

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się bom apetite

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
mający dobry smak; dobrze smakujący agradável ao paladar

smak smak n
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; gosto

smakosz n
ktoś lubiący wykwintne dania gastrónomo

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
próbować czegoś w celu określenia smaku provar
o potrawach, napojach itp.: mieć smak saborear

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
(spożywczy) (kulinaria) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa; banha

smar smar n
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów lubrificante

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu; smartphone

smażony adj
(kulinaria) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu frito

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia fritar

smerf smɛrf n
fikcyjne małe, niebieskie stworzenie; Estrumpfe Smurfs

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania; chupeta

smok smɔk n
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada; dragão

smoking n
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak; smoking

smoła ˈsmɔwa n
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.; alcatrão

smród sm̥rut n
przykry zapach fedor

smukły ˈsmukwɨ adj
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością esbelta

smutek ˈsmutɛk n
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny tristeza

smutno adv
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal tristemente

smutny ˈsmutnɨ adj
odczuwający smutek, pogrążony w smutku triste

smycz smɨʧ̑ n
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer; coleira

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun; arco

snajper ˈsnajpɛr n
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu; franco-atirador

snob snɔp n
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy esnobe

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈʥ̑ista n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie snowboarder

sobota sɔˈbɔta n
szósty dzień tygodnia; sábado

sobowtór sɔˈbɔftur n
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej; sósia

soból ˈsɔbul n
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze; zibelina

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
zwolennik socjalizmu socialista

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu socialista

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze); socialismo

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii sociólogo

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących; sociologia

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii sociológico

socynianin ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu sociniano

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna sociniano

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) lentilha

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne; lente
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne; lente

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych; lente de contato contacto

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
zawierający dużo soku, pełen soku suculento

soda ˈsɔda n
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu soda

sodalicja mariańska n
(kościelny) (dawniej, dawny) katolickie stowarzyszenie, które propaguje kult Matki Boskiej; congregação mariana

sodomita n
człowiek oddający się sodomii sodomita

soja ˈsɔja n
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz soja

sojusz n
porozumienie o wzajemnym wsparciu w sytuacji konfliktu (zwłaszcza zbrojnego); aliança

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy aliado

sok sɔk n
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw; suco sumo

sokolnictwo n
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy falcoaria

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi falcoeiro

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw; espremedor

sokół ˈsɔkuw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach; falcão

sola ˈsɔla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie; solha

solarium sɔˈlarʲjũm n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stanowisko, kabina do opalania się światłem innym niż słoneczne solário

solenoid ˌsɔlɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(fizyka, fizyczny) każda cewka indukcyjna bez rdzenia; solenoide

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń solidariedade

solipsyzm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu; solipsismo

solista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo solista

soliter n
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt; solitária tênia

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
przyprawiać potrawy solą salgar

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; saleiro

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Somalia somali

sonata sɔ̃ˈnata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części; sonata

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata; sonatina

sondaż n
badanie opinii publicznej sondagem

sonet ˈsɔ̃nɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof; soneto

sopel ˈsɔpɛl n
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.; pingente de gelo

sopran ˈsɔprãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy; soprano

sopranistka ˌsɔprãˈɲistka n
kobieta, która śpiewa sopranem soprano

sos sɔs n
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw; molho

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
(kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej molho de soja

sosna ˈsɔsna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) pinheiro

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu; soteriologia

soul n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z gatunków muzycznych; soul

sowa ˈsɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą; coruja mocho

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej; coruja-das-neves coruja-do-ártico

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
radziecki, dotyczący Związku Sowieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich) soviético

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności caminhada

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca caminhar

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami espaço
(informatyka, informatyczny) klawisz służący do wstawiania spacji (1.1) espaço

spadać ˈspadaʨ̑ v
lecieć bezwładnie w dół cair

spadek ˈspadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby; herança

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś sucessor

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał pára-quedas paraquedas

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem pára-quedista

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron; espaguete

spalić ˈspalʲiʨ̑ v
poddać coś działaniu ognia, zniszczyć ogniem queimar

spalony n
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej fora-de-jogo

spam spãm n
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne; spam

spanie ˈspãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spać dormida

spaniel n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach spaniel

spawacz ˈspavaʧ̑ n
robotnik zajmujący się spawaniem soldador

spać spaʨ̑ v
być pogrążonym we śnie dormir

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny especialmente

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością especialidade
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej especialidade

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby especial
mający szczególne, wyjątkowe właściwości especial

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach; espeleologia

sperma ˈspɛrma n
(biologia, biologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca; esperma sêmen sémen

spin spʲĩn n
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki; spin

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru; clipe

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu; Espironolactona

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu espiritualista

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji; sumário

spisek ˈspʲisɛk n
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel complô

spiskowiec n
uczestnik spisku conspirador

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe despensa

spluwaczka n
naczynie przeznaczone do spluwania do niego; cuspideira

spodek ˈspɔdɛk n
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę pires

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
(krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi; calças

spojówka spɔˈjufka n
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek; conjuntiva

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
o człowieku: opanowany, zrównoważony calmo quieto

spokój ˈspɔkuj n
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania calma
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek paz
cisza, brak hałasu, rumorów paz

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie espontaneamente

spontaniczność ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
żywiołowe, odruchowe zachowanie, nieprzemyślane, nieprzygotowane, wymyślone na poczekaniu espontaneidade

spontaniczny adj
działający odruchowo, bez innych wpływów espontâneo

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu esporádico

sporny ˈspɔrnɨ adj
będący przedmiotem sporu controverso

sport spɔrt n
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa; esporte desporto

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju esporte nacional

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport desportista

sporządzić spɔˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) wykonać, przygotować coś redegir

sposób ˈspɔsup n
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp. maneira forma

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś) reunião

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi; confessor

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia confissão

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.; sociedade

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym; comunidade

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem social

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody sedento

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe examinar inspecionar checar
spełniać się, okazywać się prawdziwe realizar se verificar se

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test exame
pisemne sprawdzenie wiadomości w szkole, klasówka exame

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy; justiça

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
(o człowieku) kierujący się zasadami sprawiedliwości justo
(o wyroku, prawie itp.) zgodny ze sprawiedliwością justo

sprawność ˈspravnɔɕʨ̑ n
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie eficiência

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności relatório

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
aktywne wyrażenie braku zgody na coś objeção

sprzeczność n
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą incompatibilidade

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze vender

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku) vendedor

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar venda

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie desviar

sprzyjający adj
tworzący odpowiednie warunki favorável

sprzątanie spʃɔ̃nˈtãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sprzątać limpeza

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan arrumar

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą; embraiagem

sprzęt spʃɛ̃nt n
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności equipamento

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu; mola

spust spust n
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej; gatilho

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi; saia

spójnik ˈspujɲik n
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych; conjunção

spójność n
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego coesão

spór spur n
różnica zdań, stanowisk, interesów controvérsia

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; cooperativa

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) niesylabotwórczy dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy; consoante

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej; sociedade anónima

spłuczka n
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem descarga

spłukany adj
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa duro

squat n
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów; ocupação

sraczka ˈsraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie caganeira

srać sraʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec cagar

srebrnik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wytwarzający wyroby ze srebra platero

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra argentino

srebro ˈsrɛbrɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47; prata

sroka ˈsrɔka n
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem; pega

srom srɔ̃m n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe; vulva

ssak sːak n
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki; mamífero

ssać sːaʨ̑ v
pić wyciągając z czegoś płyn ustami chupar sugar

stabilizacja n
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia estabilização

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co stabilne estabilidade constância

stabilny staˈbʲilnɨ adj
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję estável
niezmieniający się przez dłuższy czas estável
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu estável

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów; posto de abastecimento posto de gasolina

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; estádio

stado ˈstadɔ n
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej; rebanho

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie estagnação

stajnia ˈstajɲa n
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni; estábulo

stal stal n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem; aço

stalagmit staˈlaɡmʲit n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze; estalagmite

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina; stalinismo

stalinowski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizmem, dotyczący stalinizmu estalinista

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas [[desde]] [[aí]]

stan stãn n
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych; estado
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój estado condição

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa; lei marcial

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
zgodny z normą padrão

stanowisko ˌstãnɔˈvʲiskɔ n
pozycja w hierarchii zawodowej posição
punkt widzenia, sposób rozumienia czegoś cargo

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
składać się na coś, tworzyć coś constituir

stara panna n
(pogardliwie) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż solteirona solteira

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii; francês antigo

staromodny adj
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny antigo

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych; velhice

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku antiguidade

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności antigo

start start n
chwila, w której coś zaczyna się largada
miejsce, w którym coś zaczyna się largada

stary ˈstarɨ adj
mający wiele lat, niemłody velho antigo

starówka staˈrufka n
(turystyka, turystyczny) zwykle najstarsza, zabytkowa część miasta; almedina

statek ˈstatɛk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną navio embarcação

statystyka staˈtɨstɨka n
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych; estatística
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów estatística
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4) estatística
(fizyka, fizyczny) model opisujący zbiorowe zachowanie obiektów fizycznych, np. cząstek estatística
(matematyka, matematyczny) funkcja, która danemu rozkładowi z próby przypisuje liczbę rzeczywistą; estatística

staw staf n
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości; articulação
(geografia, geograficzny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia; tanque

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem; cotovelo

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów; artrópode

staza n
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie garrote

stać staʨ̑ v
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach estar
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych estar
o mechanizmie, silniku: nie pracować, nie działać estar

stała ˈstawa n
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość; constante

stały związek n
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność relação de longo prazo

stenografia n
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy; estenografia taquigrafia

step stɛp n
trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior; estepe

ster stɛr n
urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego; leme

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych; estereótipo

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera controlador

stochastyczny adj
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek estocástico

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych; estaleiro

stodoła stɔˈdɔwa n
budynek, w którym przechowuje się zboże, siano itp. celeiro

stokrotka stɔˈkrɔtka n
(botanika, botaniczny) Bellis L., rodzaj drobnych roślin zielnych z rodziny astrowatych; mal-me-quer
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) margarida-comum

stolarz ˈstɔlaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem; carpinteiro marceneiro

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa; capital

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka; estomatologia

stonka ˈstɔ̃nka n
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) besouro

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży centopeia
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach; centopeia

stop stɔp n
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali; liga

stopa ˈstɔpa n
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką; pé
jednostka długości, używana w niektórych krajach; pé
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu) pé

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury grau
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych; grau

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy superlativo

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś comparativo

stos stɔs n
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim pilha
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu; pilha

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej oportuno

stosunek przerywany stɔˈsũnɛk ˌpʃɛrɨˈvãnɨ n
(medycyna, medyczny) stosunek płciowy, podczas którego dochodzi do wyjścia członka z pochwy przed wytryskiem nasienia coito interrompido

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych; relação sexual

stosunkowo adv
w stosunku do czego lub kogo relativamente

stożek ˈstɔʒɛk n
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych; cone

strach strax n
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne medo temor susto
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach espantalho

strajk strajk n
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów; greve

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
uczestniczyć w strajku paralizar

straszny ˈstraʃnɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży terrível
okropny, nieprzyjemny terrível
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny terrível

straszyć v
wzbudzać strach, lęk w kimś assustar

strata ˈstrata n
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma perda

strateg ˈstratɛk n
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi estrategista

strategia straˈtɛɟja n
ogólny plan działań, szerszy od taktyki estratégia
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów estratégia

strategicznie adv
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii estrategicamente

strategiczny adj
zgodny z określoną strategią estratégico

straż straʃ n
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem guarda
osoba albo grupa osób strzegąca lub pilnująca kogoś, czegoś guarda

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska; [[brigada]] [[de]] [[incêndio]]/[[incêndios]]

straż przybrzeżna n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic guarda costeira

strażak ˈstraʒak n
osoba szkolona do walki z ogniem; bombeiro

strażnica n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż [[torre]] [[de]] [[observação]]

strażnik ˈstraʒʲɲik n
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób guarda

strefa ˈstrɛfa n
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia zona

strefa Złotowłosej n
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia zona de Goldilocks

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym; zona erógena

stres strɛs n
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce; estresse

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie resumir

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wyciąg, skrót resumo

stringi ˈstrʲĩŋʲɟi n
(krawiectwo) rodzaj majtek, których tylną część stanowi bardzo wąski pasek materiału; tanga

strit strʲit n
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera sequência

stroboskop n
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu estroboscópio

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach palheta

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku afinar
nadawać instrumentom muzycznym odpowiednie brzmienie poprzez regulację naciągu strun afinar

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża íngreme

strona ˈstrɔ̃na n
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. página

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie; voz passiva

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW; página

stront strɔ̃nt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38; estrôncio

strudel ˈstrudɛl n
(kulinaria) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła; strudel

struktura strukˈtura n
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość estrutura

strukturalny adj
dotyczący struktury estrutural

struna ˈstrũna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych; corda

struna głosowa n
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki corda vocal

strup strup n
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny; bostela

struś struɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych; avestruz

strychnina strɨçˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby; estricnina

strzał sṭʃaw n
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni chute

strzała ˈsṭʃawa n
pocisk przeznaczony do łuku; flecha seta

strzałka ˈsṭʃawka n
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek seta

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
oddawać strzał z broni atirar

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle; estribo

strzeżonego Pan Bóg strzeże proverb
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą é melhor prevenir do que remediar

strzyc v
obcinać futro zwierząt na wełnę tosar
skracać włosy, brodę lub sierść podar

strzykawka n
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych; seringa

strzykwa n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni; pepino-do-mar

strój kąpielowy n
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych; fato de banho

strąk strɔ̃ŋk n
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych; legume

stręczycielstwo n
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu; proxenetismo

student ˈstudɛ̃nt n
osoba, która studiuje na wyższej uczelni; estudante

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach estudar

studnia ˈstudʲɲa n
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody; poço

stuła n
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna; estola

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego; esclerose múltipla

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
zwierzę lub człowiek criação
(rzeczownik odczasownikowy) od: stworzyć criação

stwórca n
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego) criador

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); janeiro

stypa n
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie; velório

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe bolsa de estudos

styropian n
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej; esferovite

stół stuw n
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy; mesa távola

stąd stɔ̃nt pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz daqui

stępka ˈstɛ̃mpka n
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego; quilha

stężenie n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy; concentração

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈçilʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki; suaíli

subiektywnie adv
w sposób subiektywny, nieobiektywnie subjetivamente

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego subjectivo
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem subjectivo

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część; subcontinente

subkultura n
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób; subcultura

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową) substância

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co subtelne subtileza

suchar ˈsuxar n
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania torrada

suchy ˈsuxɨ adj
pozbawiony wilgoci seco

sudoku n
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9; sudoku

sufiks ˈsufʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek; sufixo

sufit ˈsufʲit n
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia teto

sufizm ˈsufʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm; sufismo

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie sugerir

sugilit suˈɟilʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie; sugilite

suita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów; suíte

suka ˈsuka n
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego cadela
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się cadela

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
korzystny wynik sucesso
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery sucesso

sukienka suˈcɛ̃nka n
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału; vestido

suknia ˈsucɲa n
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje; vestido

sukurs ˈsukurs n
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie ajuda

sum sũm n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami; bagre peixe-gato

suma ˈsũma n
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania quantia

sumak ˈsũmak n
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków; sumagre
(kulinaria) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku sumagre

sumeryjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski; [[língua]] [[suméria]]

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło consciência

sumienny adj
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków assíduo
wykonywany dokładnie, rzetelnie assíduo

sumo ˈsũmɔ n
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy; sumô

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami; super-herói

superksiężyc n
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum; superlua

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy; supermercado

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw; supernova

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś supremacia

sura ˈsura n
w islamie: rozdział Koranu; sura

surfing n
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej surf

surowica n
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi soro

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle matéria-prima

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest surowe austeridade

surowy suˈrɔvɨ adj
(kulinaria) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony cru
o surowcach: niepoddany obróbce cru

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości; surrealismo

surykatka ˌsurɨˈkatka n
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce; suricate

suseł ˈsusɛw n
(zoologia, zoologiczny) Spermophilus niewielki gryzoń półkuli północnej, zapadający w sen zimowy; geômis

sushi ˈsuʃʲi n
(kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek; sushi

susza ˈsuʃa n
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych; estiagem

suszarka suˈʃarka n
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza secadora

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody enxugar

sutanna suˈtãnːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich; batina

sutek ˈsutɛk n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków, mamilo

suwak logarytmiczny n
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych; régua de cálculo

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji soberania

sułtan n
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich; sultão

sułtanat suwˈtãnat n
państwo rządzone przez sułtana; sultanismo

swastyka ˈsfastɨka n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) multikulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach; cruz gamada
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach cruz gamada

sweter ˈsfɛtɛr n
grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce blusa

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
od Sycylia siciliano

syfilis sɨˈfʲilʲis n
(medycyna, medyczny) kiła sífilis

sygnalizować v
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały sinalizar

sygnał ˈsɨɡnaw n
znak informacyjny lub ostrzegawczy sinal

syjamski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu siamês

syjamski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski; siamês

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach; sionismo

sylaba sɨˈlaba n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz; sílaba

sylf sɨlf n
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy; silfo

sylfida n
(mitologia, mitologiczny) żeński sylf, duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych sílfide

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku réveillon

symbioza n
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści simbiose

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu símbolo
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost; símbolo

symbolicznie adv
w sposób symboliczny simbolicamente

symboliczny ˌsɨ̃mbɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu simbólico
taki, w którym występują symbole simbólico
związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje simbólico

symbolika n
ogół symboli używanych w dana dziedzinie simbolismo simbólica

symbolizacja n
nadawanie czemuś charakteru symbolu simbolização

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu simbolizar

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) określenie endomorfizmu przestrzeni euklidesowych; simetria

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy; sinfonia

symfoniczny adj
związany z symfonią, dotyczący symfonii sinfônico

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś simpatia

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy simpático

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego; sintoma

syn sɨ̃n n
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców); filho

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał; filho pródigo

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw; sinagoga

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej sinapse

syndrom Stendhala n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni; síndrome de Stendhal

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne síndroma de cistite de lua de mel

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi; síndrome de Estocolmo

syndykalizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu; sindicalismo

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników sinergia

synestezja n
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów; sinestesia

syngaleski adj
związany z Syngalezami, dotyczący Syngalezów cingalês

synkretyzm n
łączenie w jedną całość różnych elementów sincretismo

synod ˈsɨ̃nɔt n
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów sínodo
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich sínodo

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik sinônimo sinónimo

synowa sɨ̃ˈnɔva n
żona syna nora

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań; sintagma

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę sintético
taki, który łączy w całość dane elementy, ogarnia coś całościowo; uogólniający sintético

synteza n
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia síntese

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
pokój służący do spania dormitório quarto

syrena sɨˈrɛ̃na n
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend; sereia sirena
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy; sereia sirena

syrop ˈsɨrɔp n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1) xarope
(kulinaria) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok xarope

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
(kulinaria) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego; xarope de bordo xarope de ácer

system ˈsɨstɛ̃m n
układ urządzeń współpracujących ze sobą; sistema
sposób rozwiązywania, obsługi czegoś sistema
ustrój, sposób organizacji życia sistema

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem; sistema operacional sistema operativo

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie; sistema de ficheiros

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje situação

syty adj
taki, który zaspokoił głód, najadł się cheio

szabat ˈʃabat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty; sabá

szabla ˈʃabla n
(wojskowość, wojskowy) broń sieczna z wygiętą klingą; sabre

szablon ˈʃablɔ̃n n
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty modelo molde

szach ʃax interjection
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi xeque

szach ʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem; xeque

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze; tabuleiro de xadrez

szachy ˈʃaxɨ n
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; xadrez

szafa ˈʃafa n
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów; armário

szafa grająca n
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze juke-box

szafir ˈʃafʲir n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego safira
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu; safira

szafot ˈʃafɔt n
rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje; cadafalso

szafran ˈʃafrãn n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów açafrão

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego açafroado

szahada ʃaˈxada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu chahada

szakal ˈʃakal n
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka; chacal

szakal złocisty n
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych; chacal-dourado

szakłak ˈʃakwak n
drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) aderno

szal ʃal n
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion xale

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy loucura
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna loucura

szalik ˈʃalʲik n
pas materiału służący do owijania szyi cachecol

szalom interjection
pozdrowienie żydowskie shalom

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
chory umysłowo louco
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny doido
charakterystyczny dla osób szalonych w sensie (1.1) lub (1.2) doido
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany doido
nieszablonowy, dziwny doido
szybki (np. pościg, ruch) doido

szalotka ʃaˈlɔtka n
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych; chalota
(kulinaria) jarzyna z cebulek tej rośliny chalota

szaman ˈʃãmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu; xamã

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów; xamanismo

szamanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta zajmująca się szamanizmem xamane xamã

szampan ˈʃãmpãn n
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii; champanhe champanha

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
płynny środek do mycia włosów lub sierści; champô shampoo

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem estimar

szantaż ˈʃãntaʃ n
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich) chantagem

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
stosować szantaż wobec kogoś chantagear

szarawy ʃaˈravɨ adj
w kolorze podobnym do szarego cinzento

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw; gafanhoto

szariat ˈʃarʲjat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie; charia

szarlatan n
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski charlatão

szarość ˈʃarɔɕʨ̑ n
szary kolor cinza

szary ˈʃarɨ adj
w kolorze pośrednim między czarnym a białym cinzento

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
(kulinaria) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana; chachlik

szatnia ˈʃatʲɲa n
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia bengaleiro

szałwia ˈʃawvʲja n
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych; salva

szczaw ʃʧ̑af n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.; azeda

szczawik zajęczy n
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych; aleluia

szczebel ˈʃʧ̑ɛbɛl n
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie degrau

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
zwłaszcza especialmente
w sposób szczególny, wyjątkowy, specjalny, osobliwy, inny niż przeciętny especialmente

szczegół ˈʃʧ̑ɛɡuw n
drobny składnik, element jakiejś całości (obiektu, sytuacji) detalhe

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
mający cechy szczegółu; dokładny detalhado

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos latir

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku vacinação

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności; vacina

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę vaccinar

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest szczery sinceridade

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje sincero franco
jednolity, pozbawiony domieszek genuíno real verdadeiro

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
od: szczery francamente

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów; escova de dentes

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami; brocha
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia brocha

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
przedmiot służący do czesania, modelowania włosów escova de cabelo

szczupak ˈʃʧ̑upak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna; lúcio

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
mający smukły kształt, mało tłuszczu delgado

szczur ʃʧ̑ur n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych; ratazana rato rata

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki; pintasilgo

szczyt ʃʧ̑ɨt n
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego) cimeira
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób cimeira
najwyższy punkt góry cimeira

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby mandíbula

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności sorte

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku feliz ano novo

szczęśliwie adv
na szczęście felizmente

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
odczuwający szczęście feliz

szef ʃɛf n
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem chefe

szejk n
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej xeque

szekel ˈʃɛkɛl n
(jednostka monetarna) waluta Izraela; shekel

szept n
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska sussurro

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych) sussurrar

szereg ˈʃɛrɛk n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników série

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy; [[soldado]] [[raso]]

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla esgrima
sztuka władania białą bronią esgrima

szeroki ʃɛˈrɔci adj
mający określony wymiar poprzeczny amplo largo

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
poprzeczny wymiar obiektu largura

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny; marimbondo

szeryf ˈʃɛrɨf n
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora; xerife
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa; xerife

szesnastka ʃɛsˈnastka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty; semicolcheia

szew ʃɛf n
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny costura

szewc ʃɛfʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty; sapateiro

szewc bez butów chodzi ˈʃɛvʣ̑ bɛz‿ˈbutuf ˈxɔʥ̑i proverb
sytuacja, gdy brak komuś rzeczy, które sam wytwarza (bądź ma z nimi częsty kontakt) casa de ferreiro, espeto de pau

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej; chaise longue

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem; cubo
(matematyka, matematyczny) liczba, która jest trzecią potęgą danej liczby; cubo

sześcienny adj
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi cúbico

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o sześciu bokach; hexágono

szkatułka ʃkaˈtuwka n
małe, zamykane pudełko na biżuterię lub inne cenne drobiazgi caixinha

szkic ʃʲciʦ̑ n
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku esboço
(przenośnie, przenośnia) zarys, konspekt, plan pracy esboço
rysunek przedstawiający jakieś wydarzenie, mapka z zaznaczonymi ważnymi miejscami, akcjami/działaniami (np. przemieszczanie się wojsk, ruch pojazdów) esboço

szkicować v
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego esboçar bosquejar

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie; esqueleto

szklanka ˈʃklãnka n
szklane naczynie, z którego się pije; copo

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin; estufa

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba; esmalte

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami escocês

szkoda ˈʃkɔda interjection
wykrzyknik wyrażający poczucie straty [[que]] [[pena]]

szkoda ˈʃkɔda n
krzywda, strata dano

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
przynoszący szkodę daninho danoso nocivo prejudicial pernicioso

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze; vermina

szkorbut n
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C; escorbuto

szkoła ˈʃkɔwa n
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna; escola colégio

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę; escola primária

szkuner ˈʃkũnɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; escuna

szkło ʃkwɔ n
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki; vidro

szlachar ˈʃlaxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie; merganso-de-pequeno

szlachcic ˈʃlaçʨ̑iʦ̑ n
członek szlachty nobre

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny nobre

szlachta ˈʃlaxta n
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu nobreza
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa; nobreza

szlafmyca n
dawne czapka noszona do snu [[touca]]/[[barrete]]/[[gorro]] [[de]] [[dormir]]

szlafrok ˈʃlafrɔk n
domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć roupão

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów moedor

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania; rebarbadora

szmaragd ˈʃmarakt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; esmeralda

szmer ʃmɛr n
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie zunzum

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny sopro cardíaco

szmergiel n
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny; esmeril

szminka ˈʃmʲĩnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust batom

sznur ʃnur n
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno; corda

sznurek ˈʃnurɛk n
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur barbante

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów; atacador cadarço

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
(kulinaria) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny schnitzel

szofar ˈʃɔfar n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich; shofar

szofer n
zawodowy kierowca chofer

szok n
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem choque

szop ʃɔp n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny amerykański ssak o gęstym futrze; guaxinim

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem; guaxinim

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; chauvinismo chovinismo

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków; especismo

szpadel ˈʃpadɛl n
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą pá

szpak ʃpak n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak; estorninho

szparag ˈʃparak n
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach; aspargo espargo
(kulinaria) jadalny pęd szparaga lekarskiego aspargo espargo

szpic japoński ˈʃpʲiʦ̑ʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów do towarzystwa z Japonii; spitz japonês

szpiegostwo n
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe espionagem

szpiegować v
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe espiar

szpik ʃpʲik n
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości; medula

szpilka ˈʃpʲilka n
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. tkaniny alfinete

szpinak ˈʃpʲĩnak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach espinafre

szpital ˈʃpʲital n
zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji; hospital

szpital psychiatryczny n
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych hospital psiquiátrico

szprycha ˈʃprɨxa n
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą raio

sztafeta n
(przenośnie, przenośnia) seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły revezamento

sztaluga n
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji; cavalete

sztanga ˈʃtãŋɡa n
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców; barra

sztruks n
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana; bombazine

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
wytworzony syntetycznie przez człowieka artificial
nieprawdziwy, będący imitacją artificial

sztuka ˈʃtuka n
twórczość artystyczna arte
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności arte

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę belas artes

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
komplet sztućców talher

sztylet ˈʃtɨlɛt n
krótka broń biała o cienkim ostrzu; punhal

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
(potocznie, potoczny) nieżywy duro
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany duro
(przenośnie, przenośnia) nieumiejący się bawić lub wyluzować rígido

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie; forca

szuflada ʃufˈlada n
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów; gaveta

szukać ˈʃukaʨ̑ v
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś / czegoś procurar

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy procurar agulha num palheiro

szum ʃũm n
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; ruído

szumówka n
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin escumadeira espumadeira

szwaczka ˈʃfaʧ̑ka n
kobieta zawodowo szyjąca w szwalni costureira

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brat żony cunhado
mąż siostry cunhado

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
siostra żony lub męża cunhada
żona szwagra cunhada

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
odnoszący się do państwa Szwajcaria, wywodzący się ze Szwajcarii suíço

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów sueco

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Szwecji; sueco língua sueca

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes fraudar

szyb ʃɨp n
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac poço
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp. chaminé

szyba ˈʃɨba n
płyta ze szkła; vidro

szybki ˈʃɨpʲci adj
poruszający, odbywający się z dużą prędkością rápido veloz

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko rapidez velocidade

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła; planador

szyderczy adj
wyrażający kpinę, szyderstwo escarnecedor trocista

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvaʨ̑ v
(włókiennictwo) wytwarzać wyroby tekstylne szydełkiem, dziać [[fazer]] [[crochet]]/[[croché]]/[[crochê]]

szydło ˈʃɨdwɔ n
ostry kolec na trzonku; furador

szyfr ʃɨfr̥ n
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby; cifra

szyja ˈʃɨja n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem pescoço

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy; cérvice cérvix colo do útero

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska; chimpanzé

szyna ˈʃɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach; carril

szynka ˈʃɨ̃nka n
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin; presunto

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała; chinchila

szyszka ˈʃɨʃka n
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych; pinha estróbilo

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu; glândula pineal

szyć ʃɨʨ̑ v
robić ubrania coser costurar
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici coser

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ idiom
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji sexto sentido

sód sut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11; sódio

sójka ˈsujka n
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak leśny; gaio gaio-comum

sól sul n
(kulinaria) (spożywczy) chlorek sodu sal
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce; sal

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
najbardziej wartościowi ludzie sal da terra

sąd sɔ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem tribunal

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania vizinho

sąsiadować ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvaʨ̑ v
być położonym obok czegoś [[vizinhar]] [[com]]

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
to, co znajduje się w pobliżu vizinhança

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m braça

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie; juiz

sędzina sɛ̃ɲˈʥ̑ĩna n
(potocznie, potoczny) kobieta, która wydaje wyroki w sądzie juíza

sęp sɛ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi; abutre

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych fraqueza
skłonność ku czemuś fraqueza
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona fraqueza

słaby ˈswabɨ adj
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny fraco
posiadający niewielką siłę fizyczną fraco

sława ˈswava n
wielki rozgłos fama
(podniośle) opinia o kimś fama

sławny ˈswavnɨ adj
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom famoso

słodki ˈswɔtʲci adj
mający smak cukru doce
wywołujący miłe uczucie doce

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
słodki smak doçura

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru adoçante

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych jarra

słoma ˈswɔ̃ma n
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna; palha

słomka ˈswɔ̃mka n
kawałek słomy lub plastikowa rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów canudo
źdźbło słomy canudo

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin; girassol
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna; girassol

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
pełen słońca ensolarado
związany ze słońcem ensolarado

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica słonia aliá

słonka ˈswɔ̃nka n
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny; galinhola

słony ˈswɔ̃nɨ adj
mający smak soli salgado

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków eslovaco

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
język słowacki; eslovaco

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców esloveno

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Słowenii; esloveno

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian eslavo
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną eslavo

słowik ˈswɔvʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek rouxinol

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce; rouxinol-comum

słowiński swɔˈvʲĩj̃sʲci adj
dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców eslovíncio

słownik ˈswɔvʲɲik n
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; dicionário

słowo ˈswɔvɔ n
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku; palavra vocábulo

słoń swɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą; elefante elefanta

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie Sol sol
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny Sol sol
Słońce widziane jako tarcza na niebie Sol sol

słuch swux n
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki; audição

słuchawki swuˈxafʲci n
zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha auscultadores

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu escutar ouvir
świadomie odbierać czyjąś mowę escutar

słuchowy swuˈxɔvɨ adj
dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem auditivo
dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu auditivo

sługa ˈswuɡa n
(dawniej, dawny) osoba która usługuje favorito

słup swup n
wysoki, pionowy element konstrukcyjny; estaca

słup słoneczny n
zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się kolumny świetlnej; pilar de luz

słupek ˈswupɛk n
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych; pistilo
(sport, sportowy) boczny element bramki trave

służalczy adj
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym servil bajulador

służba ˈswuʒba n
działanie dla jakiejś idei plantão
służenie komuś serviço

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
być czyimś sługą servir
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać servir
pracować w wojsku servir

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu ouvir

słód n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie; malte

tabela taˈbɛla n
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach tabela

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii tabernáculo

tabletka taˈblɛtka n
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie comprimido pastilha

tablica taˈblʲiʦ̑a n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska) lousa

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu; chapa de matrícula de veículos automóveis placa de identificação de veículo

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10; tabuada

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze tabloide

tabu ˈtabu n
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy; tabu

tabule n
(spożywczy) (kulinaria) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny; tabule

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca taquicardia

taczka ˈtaʧ̑ka n
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach; carrinho de mão

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
język urzędowy Tadżykistanu; tadjique

tahini taˈçĩɲi n
(kulinaria) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw; tahine

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta segredo

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą; segredo de polichinelo

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
zagadkowy i trudny do zrozumienia misterioso

tajfun ˈtajfũn n
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej; tufão

tajga ˈtajɡa n
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji; taiga

tajny ˈtajnɨ adj
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich segredo

tajski ˈtajsʲci n
język urzędowy Tajlandii; tailandês

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu taiuanês

tak tak particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś sim

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle mais ou menos

taki ˈtaci pronoun
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym assim
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu assim
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności assim

taksonomia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków; taxinomia taxonomia

taksydermia n
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych; taxidermia

taksówka taˈksufka n
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą táxi

taktyczny takˈtɨʧ̑nɨ adj
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką tático

taktyka ˈtaktɨka n
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu; tática
sposób działania według wcześniej przemyślanego planu tática

tal tal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych; tálio

talar ˈtalar n
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata; táler

talent ˈtalɛ̃nt n
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna; talento
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku talento
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie talento

talerz ˈtalɛʃ n
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki; prato

talib ˈtalʲip n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie; talibã

talizman taˈlʲizmãn n
przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi; talismã

talmudyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie talmúdico

tam tãm pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący ali aí

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło; pandeiro

tamilski adj
dotyczący Tamilów tâmil

tamilski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln); tâmil

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu) esse

tancerka tãnˈʦ̑ɛrka n
(choreografia, choreograficzny) kobieta, której profesją jest taniec bailarina

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu dançarino

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości fajuto

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta; tangente

tani ˈtãɲi adj
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych barato

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób; dança

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich; dança do ventre

tanina n
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego; tanino

tanoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium; tanorexia

tantal ˈtãntal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73; tântalo

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu tanzanite

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu taoista tauista

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem; taoísmo

tapeta taˈpɛta n
kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń; papel de parede
grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera; papel de parede

tapir ˈtapʲir n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi; anta tapir

tarantula ˌtarãnˈtula n
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka; tarântula

taras ˈtaras n
(budownictwo) otwarta przestrzeń użytkowa budynku; terrado

tarcza ˈtarʧ̑a n
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1) escudo
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych escudo
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych escudo

tarczyca n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii; tiroide

tarczycowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy tiroide

tarka ˈtarka n
(kulinaria) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie ralador

tarnina tarʲˈɲĩna n
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach; abrunheiro-bravo
(kulinaria) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory abrunheiro-bravo

tartak ˈtartak n
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę. serraria

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych; tartrazina

taryfa n
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów tarifa

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców; tênia

tasza ˈtaʃa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska poławiana w celach spożywczych; peixe-lapa

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele; tatuagem

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
człowiek, który wykonuje tatuaże tatuador

tatuażystka n
kobieta, która wykonuje tatuaże tatuadora

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
wykonywać tatuaż tatuar

tatuś ˈtatuɕ n
(zdrobniale) tata papai

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna; tautologia
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe; tautologia

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec dançar

taśma ˈtaɕma n
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp. fita

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa; filme filme cinematográfico película película cinematográfica

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów; paper tape

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc; traqueia

tchórz txuʃ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy covarde
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny; toirão

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić cobarde covarde

teatr ˈtɛatr̥ n
budynek teatru (1.2); teatro
dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu); teatro
instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji teatro

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
związany z teatrem, odnoszący się do teatru teatral
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora teatral

tebański adj
odnoszący się do Teb, związany z Tebami tebano

technet ˈtɛxnɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43; tecnécio

techniczny tɛçˈɲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do techniki, związany z techniką técnico

technik ˈtɛçɲik n
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym técnico

technika ˈtɛçɲika n
sposób wytwarzania, produkcji técnica

techno ˈtɛxnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej; techno

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy tecnocracia

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania tecnologia
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś tecnologia

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z technologią, dotyczący technologii tecnológico

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy; teísmo

tekst tɛkst n
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść texto

tektura n
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie cartão papelão

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
aparat umożliwiający prowadzenie rozmów; telefone

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych; telefone celular

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
rozmawiać z kimś przez telefon telefonar

teleportacja n
(fizyka, fizyczny) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) przemieszczenie się między dwoma punktami przestrzeni bez fizycznego przebywania drogi między nimi teletransporte

telepraca n
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej; teletrabalho

teleprompter n
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania; teleprompter

teleskop tɛˈlɛskɔp n
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba; telescópio

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość; televisão

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego; televisor

tellur ˈtɛlːur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52; telúrio

telomer n
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu; telómero

temat ˈtɛ̃mat n
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła matéria tópico

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie temático

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; temperatura
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali temperatura

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza; temperatura ambiente

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków; apontador apontador de lápis

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej razão

tempura tɛ̃mˈpura n
(kulinaria) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem; tempurá

ten tɛ̃n pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego este

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały rirá melhor quem rirá por fim quem ri por último ri melhor

tendencja tɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
trend, moda tendência
(statystyka, statystyczny) trend, jednostajność wzrostu lub spadku tendência

tender ˈtɛ̃ndɛr n
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla; tênder

tenis ˈtɛ̃ɲis n
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika; ténis

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką; tênis de mesa

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów; teodolito

teodycea n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie; teodiceia

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku; teofania

teokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie teocracia
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1) teocracia

teolog n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii teólogo

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) teologia
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów); teologia

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) związany z teologią teológico

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii teórico

teoria tɛˈɔrʲja n
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; teoria

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii; terapeuta

terapia tɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie terapia

teratogenność n
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu teratogenicidade

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych; teratologia

teraz ˈtɛras adv
w tej chwili, obecnie agora

teraźniejszość n
czas obecny; to, co dzieje się teraz presente

terb tɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65; térbio

terier ˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców; terrier

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów; fox paulistinha terrier brasileiro

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów; terrier escocês

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości terminologia

termistor n
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury; termístor

termit ˈtɛrmʲit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych; cupim

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych; termodinâmica

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru temperatury; termômetro

termopunktura n
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół; moxabustão

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący terrorista

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu terrorista

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw; terrorismo

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego; território

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy; teste de gravidez

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem; testamento

testosteron n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych; testosterona

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy; quadriplegia tetraplegia

tetum ˈtɛtũm n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego; tétum teto

teutoński adj
(książkowy) związany z Krzyżakami teutônico teutónico

teza n
twierdzenie dla którego przedstawia się uzasadnienie tese

tezaurus tɛˈzawrus n
(literacko) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego dicionário de sinónimos

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
matka żony lub męża sogra

teść tɛɕʨ̑ n
ojciec żony lub męża sogro

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) tangens tan tg

theremin n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten; teremim

thermidor n
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; termidor

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; tiamina

tiara ˈtʲjara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska; tiara

tkactwo n
dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem; tecelagem

tkacz tkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Philetairus socius, rodzaj ptaka z rodziny wróblowatych; tecelão

tkanina tkãˈɲĩna n
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek; tecido

tkanka ˈtkãnka n
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach; tecido

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu; tecido adiposo

tkać tkaʨ̑ v
sporządzać tkaninę tecer

tlen tlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8; oxigénio oxigênio

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego; óxido

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy; oxirano óxido de etileno

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych; monóxido de carbono

to tɔ pronoun
…występujący w funkcji podmiotu isso

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
ubikacja w miejscu publicznym toalete

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
(książkowy) mebel z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp. penteadeira

toast ˈtɔast n
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu brinde

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
formować jakąś masę w kulkę girar
przesuwać obracając po ziemi girar
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie) girar

tofu ˈtɔfu n
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich; tofu

togijski tɔˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Togo togolês

tojad ˈtɔjat n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych; acónito acônito

tokarka tɔˈkarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni; torno

tokijski tɔˈcijsʲci adj
odnoszący się do miasta Tokio [[de]] [[Tóquio]]

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) witamina E tocoferol

tokofobia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem tocofobia

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże; toxicidade
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia)) toxicidade

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) mający właściwości trujące tóxico

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi; toxicologia

toksyna tɔˈksɨ̃na n
substancja chemiczna o właściwościach trujących toxina

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne; tolerância
(biologia, biologiczny) odporność organizmu na szkodliwe czynniki środowiskowe; tolerância
(technologia, technika, techniczny) dopuszczalny błąd pomiaru lub wykonania jakiejś wielkości; tolerância

tolerancyjnie adv
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji tolerantemente

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk tolerar

tom tɔ̃m n
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.) tomo

ton tɔ̃n n
charakter brzmienia dźwięku tom

tona ˈtɔ̃na n
jednostka masy równa 1000 kilogramów tonelada

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny clave

toner ˈtɔ̃nɛr n
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego; toner

tonfa ˈtɔ̃nfa n
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz; tonfa

tonik ˈtɔ̃ɲik n
(kulinaria) (spożywczy) bezbarwny napój gazowany z dodatkiem chininy, o gorzkawym smaku água tónica

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać afundar
zanurzać się pod wodę, znikając w niej afundar

topaz ˈtɔpas n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; topázio

topograf tɔˈpɔɡraf n
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu topógrafa topógrafo

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map; topografia

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z topografią, dotyczący topografii topográfico

topola tɔˈpɔla n
rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych; choupo álamo

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty; topologia

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.); topónimo

topór ˈtɔpur n
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń; machado

tor tɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90; tório

torba ˈtɔrba n
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych saco
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy sacola

torbiel n
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią; cisto quisto

torebka tɔˈrɛpka n
(botanika, botaniczny) pękający owoc suchy podzielony w środku na komory cápsula

torf tɔrf n
(geologia, geologiczny) skała osadowa występująca w postaci brunatnej lub czarnej masy, wykorzystywana jako składnik nawozów oraz jako paliwo stałe; turfa

tornado tɔrˈnadɔ n
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna; tornado

torpeda tɔrˈpɛda n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu; torpedo

torpedować v
niszczyć, zatapiać okręt torpedą torpedear

tort tɔrt n
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem; bolo

tortura tɔrˈtura n
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort tortura tormento
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje; tortura

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji torturar

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm totalitário

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu; totalitarismo

totem ˈtɔtɛ̃m n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią; totem tóteme

totemizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu totemismo

touchpad n
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz; touchpad

towar ˈtɔvar n
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej; mercadoria

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
dobrze czujący się w obecności innych osób social

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
obecność przy kimś companhia

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identyczność, brak różnic identidade

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
przestawać posiadać jakąś rzecz perder

tracki adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Trakami, dotyczący Traków trácio
związany z Tracją, dotyczący Tracji trácio

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów; tradição

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją tradicional

tragedia traˈɡɛdʲja n
ogromne nieszczęście tragédia

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
pełny smutku, nieszczęścia lub rozpaczy trágico
właściwy tragedii (jako utworowi) trágico

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii; tragicomédia

traktat ˈtraktat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp. tratado

traktować trakˈtɔvaʨ̑ v
działać czymś na kogoś lub coś tratar
odnosić się do kogoś lub czegoś w określony sposób tratar

trampolina n
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody trampolim

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów; bonde elétrico

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja n
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług transação
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem transação

transformata n
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora; transformada

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego; transformador

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein; transcrição
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych transcrição
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos transcrição
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma transcrição

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka; transliteração

transmigracja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza transmigração

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych transmissão

transmitować v
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych transmitir

transport ˈtrãw̃spɔrt n
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji; transporte

transportować v
przewozić coś lub kogoś z jednego miejsca na drugie przy pomocy środków transportu transportar

transseksualny adj
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu transexual

transsubstancjacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii; transubstanciação

transylwański adj
dotyczący Transylwanii (Siedmiogrodu) transilvano

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych; transístor

trapez ˈtrapɛs n
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki; trapézio

traszka ˈtraʃka n
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz; tritão

tratwa ˈtratfa n
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie; jangada

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu traumático
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem traumático

trawa ˈtrava n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach; erva grama

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy; digestão

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział; abomaso

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części digerir

trawnik ˈtravʲɲik n
poletko trawy o charakterze ozdobnym; gramado

trebusz ˈtrɛbuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo; trabuco

trefl trɛfl̥ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru paus

tren trɛ̃n n
(literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć; trenodia

trener ˈtrɛ̃nɛr n
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin; treinador

trenować v
podnosić czyjeś umiejętności treinar

trias trʲjas n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Triássico

trichotillomania n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów; tricotilomania

triera n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel; trirreme

trijodotyronina n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; triiodotironina

trimaran trʲĩˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach; trimaran

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
trójka osób, które rządzą razem; triunvirato

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
w niewielkim stopniu, niewiele um pouco

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
drobne odpady po obróbce drewna; serragem

trockizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm; trotskismo

trojański adj
związany z Troją, dotyczący Troi troiano

trojka ˈtrɔjka n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi troika
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu; troika

trolejbus trɔˈlɛjbus n
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej; trólebus

troll trɔl n
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi troll

tron trɔ̃n n
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych; trono

trop trɔp n
ślad odciśniętych stóp rasto

tropiciel n
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę rastreador
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę; rastreador

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym tropical

troska ˈtrɔska n
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro cuidado

trucizna truˈʨ̑izna n
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć; tóxico

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
coś, co jest trudne dificuldade
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu dificuldade
właściwość rzeczy trudnych dificuldade

trudny ˈtrudnɨ adj
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku difícil

trufla ˈtrufla n
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki trufa

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć tóxico

trumna ˈtrũmna n
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby, ataúde caixão esquife

trup trup n
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia cadáver

truskawka truˈskafka n
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; morango morangueiro

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek [[de]] [[morango]]

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej; zangão

trwać tr̥faʨ̑ v
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas durar
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji durar

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od trwały constância

tryb trɨp n
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia; modo

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie; condicional

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość; conjuntivo

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych tribalismo

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy tricologia

trygonometria n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi; trigonometria

tryk trɨk n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu carneiro

tryktrak ˈtrɨktrak n
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy; gamão

tryliard ˈtrɨlʲjart n
liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021; sextilhão

trylogia n
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów trilogia

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach trimestre

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
(książkowy) niewyszukany, pospolity trivial

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach; cana

trzcina cukrowa n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski; cana-de-açúcar

trzepot n
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem tremulação

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi; cegonha-bico-de-sapato

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
naciskając, pocierać esfregar

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
przytomny, rozbudzony sóbrio
niepijany sóbrio

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi; mamangaba

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami; tartaranhão-apívoro

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych; escrevedeira-amarela

trzustka ˈṭʃustka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej; pâncreas

trzydziestodwójka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestodrugą całej nuty; fusa

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać segurar

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego; terramoto terremoto

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt posiadający trzy boki triângulo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką triângulo

trójskok ˈtrujskɔk n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż; triplo salto

trójwartościowy adj
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego trivalente

trójwzgórze n
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze; trimonte

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem; tridente

trąba ˈtrɔ̃mba n
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia); tromba

trąba powietrzna n
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej turbilhão

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem; trompete trombeta

trąd trɔ̃nt n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego; lepra

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok acne

trądzik różowaty n
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych; rosácea

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd leprosa

tu tu pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący aqui este lugar

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu aqui é que a porca torce o rabo

tukan ˈtukãn n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów; tucano

tul tul n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69; túlio

tulipan tuˈlʲipãn n
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami; tulipa túlipa

tundra ˈtũndra n
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej; tundra

tunel ˈtũnɛl n
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; túnel

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Tunezja tunesino

tunika tũˈɲika n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie; túnica

tur tur n
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych; auroque

turban ˈturbãn n
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych; turbante

turbina turˈbʲĩna n
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy; turbina

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp. turco

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Turcji; turco

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Turkmenistan turcomeno

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Turkmenistanu; turcomeno

turkus ˈturkus n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej; turquesa
barwa, zielony odcień cyjanu; turquesa

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem turquesado turquesa
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu turquesado turquesa

turniej n
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe; torneio

turysta tuˈrɨsta n
osoba uprawiająca turystykę turista

turystyka tuˈrɨstɨka n
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych; turismo

tusz tuʃ n
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach tinta nanquim

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka rímel

tuwiński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy tuvano tuviniano

tuzin ˈtuʑĩn n
12 sztuk dúzia

tułów ˈtuwuf n
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn; tronco

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; atum

tuż tuʃ adv
prawie, blisko quase

twardy ˈtfardɨ adj
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem duro

twardówka n
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka; esclera

twarz tfaʃ n
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy rosto face

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
bezpośrednio face a face

twaróg ˈtfaruk n
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego coalho

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość; fortaleza

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś teorema

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie) afirmar

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) criar

twórca ˈtfurʦ̑a n
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki criador

ty tɨ personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej tu você

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu tibetano

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków tibetano

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; semana
każdy okres siedmiu dni semana

tyfus ˈtɨfus n
(medycyna, medyczny) grupa bakteryjnych chorób zakaźnych; tifo

tygiel ˈtɨɟɛl n
element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd. cadinho

tygodniowy adj
zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień semanal
odnoszący się do tygodnia; funkcjonujący, trwający, istniejący przez tydzień semanal

tygrys ˈtɨɡrɨs n
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści; tigre

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa tigresa

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki [[fazer]] [[tique-taque]]

tylda n
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą til
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka (˜), którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część til

tylko ˈtɨlkɔ particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie apenas somente

tym razem ˈtɨ̃m ˈrazɛ̃m adv
w tym wypadku, obecnie, teraz [[desta]] [[vez]]

tymczasowo adv
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany temporariamente

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
taki, który trwa tylko, jakiś czas temporário

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; tomilho timo

typ tɨp n
rodzaj, wzorzec tipo

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
technika druku wypukłego, drukarstwo; tipografia

typologiczny adj
związany z typologią tipológico

typowo adv
od: typowy tipicamente

typowy tɨˈpɔvɨ adj
często spotykany típico

tyran n
człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę tirano

tyrania n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze tirania

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych; tiranossauro

tyrański adj
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym tirânico

tyroksyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; tiroxina

tyrozyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę; tirosina

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo mil

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
tysiąc lat milénio

tytan ˈtɨtãn n
(książkowy) człowiek wielkiego ducha, wybitny, przerastający pod każdym względem swoje otoczenie titã
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie; titã
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22; titânio

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
suszone liście tej rośliny (1.1); tabaco
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę; tabaco

tytuł ˈtɨtuw n
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; título
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja título

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś tytuł, nazwę intitular

tył tɨw n
część czegoś najdalej od przodu [[parte]] [[de]] [[trás]]

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła; arco-íris

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę; íris

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
tą drogą (bliską od osoby wskazującej) [[nesta]] [[direcção]]

tęgi ˈtɛ̃ŋʲɟi adj
dobrze zbudowany, postawny, otyły corpulento

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny cego
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę cego

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię [[sentir]] [[falta]]/[[saudade]]/[[saudades]] [[de]]

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś nostalgia saudades

tło twɔ n
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan fundo

tłok twɔk n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię; pistão

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy pilão

tłum twũm n
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu multidão

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej intérprete
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny; tradutor

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku tradução
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język tradução

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy traduzir

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami; terça-feira de carnaval

tłuszcz twuʃʧ̑ n
(spożywczy) substancja uzyskana z tkanki tłuszczowej roślinnej lub zwierzęcej, mająca szerokie zastosowanie zwłaszcza w przemyśle spożywczym; gordura

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne seguro

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem; seguro de vida

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie vestir cobrir revestir

ubiór ˈubʲjur n
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie vestuário

ubuntu n
(filozofia, filozoficzny) subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu; ubuntu

ubój n
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa matança

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie deificar

ubóstwo uˈbustfɔ n
brak środków materialnych pobreza

ucho ˈuxɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu; orelha ouvido
małżowina uszna orelha ouvido

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe; refugiado

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
szybkie uciekanie skądś lub przed czymś fuga

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie) fugir

ucisk n
oddziaływanie pewną siłą na coś pressão
odczuwanie uciskania przez coś pressão

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku exigente

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób uczciwy, dobry, czysty honestamente

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe probidade

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym) honesto

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
ten, kto się uczy, pobiera naukę aluno

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem acadêmico

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
miłość, przyjaźń sentimento
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu sensação

uczulenie n
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem alergia

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
przekazywać komuś wiedzę ensinar

udawać uˈdavaʨ̑ v
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego fingir

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uderzyć golpe

udmurcki adj
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców udmurt

udmurcki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki udmurt

udo ˈudɔ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem; coxa

udowadniać v
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody provar demonstrar

ufać ˈufaʨ̑ v
mieć przekonanie, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego confiar

ugandyjski ˌuɡãnˈdɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Uganda ugandense

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa desambiguação

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera negativo

ujgurski ujˈɡursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach uigur uigure

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu embocadura

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia; lapidação

ukleja ukˈlɛja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych; ruivaca

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości acabar

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców ucraniano

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
wschodniosłowiański język używany na Ukrainie; ucraniano

ukryty uˈkrɨtɨ adj
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić escondida

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża crucificação

ukwiał n
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia; anémona-do-mar

układ nerwowy n
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu; sistema nervoso

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości; tabela periódica

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej; tabela periódica

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy; sistema planetário

układ przywspółczulny n
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego; sistema nervoso parassimpático

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie; circuito integrado

ul ul n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli; colméia

ulewa uˈlɛva n
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody toró

ulga ˈulɡa n
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu alívio

ulica uˈlʲiʦ̑a n
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście; rua

uliczka uˈlʲiʧ̑ka n
krótka lub wąska ulica ruela

ulotka uˈlɔtka n
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny folder

ulotny uˈlɔtnɨ adj
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały esquivo

ultimogenitura ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie ultimogenitura

ultradźwięk n
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz) ; ultrassom

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem ultravioleta

ulubieniec n
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś favorito

umbundu n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Angoli; umbundu

umiar n
brak przesady, powściągliwość temperança

umiejętnie adv
w sposób umiejętny habilmente

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
kończyć swoje życie, przestawać żyć morrer

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić poder

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
skończyć życie morrer

umywalka ˌũmɨˈvalka n
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej; lavatório

uncja n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom; onça

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
starać się nie mieć kontaktu z kimś lub czymś evitar

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
obejmujący całość universal

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych universidade

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik unúnbio

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor ununhexio

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og); ununóctio

ununpentium ˌũnũnˈpɛ̃ntʲjũm n
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moscovium (symbol Mc); ununpêntio

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow ununquadio

ununseptium ˌũnũnˈsɛptʲjũm n
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tennessine (symbol Ts); ununséptio

ununtrium ũˈnũntrʲjũm n
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh; ununtrio

uosobienie ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp. personificação

upadek uˈpadɛk n
spadnięcie queda

uparty uˈpartɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś teimoso

upał ˈupaw n
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur; calor

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
załatwić dwie sprawy jednocześnie matar dois coelhos com uma só cajadada

upokorzenie n
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu humilhação

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności deficiência

uproszczenie ˌuprɔʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uprościć simplificação

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś preconceito

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa amabilidade

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania afável

uprząż n
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś arreios

uran ˈurãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92; urânio

uran zubożony n
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie; urânio empobrecido

uraz ˈuras n
uszkodzenie ciała traumatismo

urbanistyczny adj
dotyczący urbanistyki urbanístico

urdu ˈurdu n
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie; urdu

urlop ˈurlɔp n
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi; licença

urna ˈurna n
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji; urna
pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy urna

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący charmoso

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: urodzić nascimento

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
rocznica dnia narodzin aniversário dia de anos

urojenie n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji delírio delusão
myśl lub pomysł nie do zrealizowania ilusão

urok ˈurɔk n
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie charme

urolog uˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego urologista

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego; urologia

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności aparelho

usilny adj
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku encarecido

uskok ˈuskɔk n
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie; falha

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
dawać uspokojenie acalmar

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
wyjaśniać motywy działania justificar

usta ˈusta n
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek; boca

ustawodawczy adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw legislativo

ustny ˈustnɨ adj
dotyczący ust, związany z ustami oral
wyrażony, przekazany za pomocą ust oral

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony concessão

usunięcie ˌusũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: usunąć eliminação

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp. apagar

usługa uˈswuɡa n
okazana pomoc serviço

utalentowany adj
(książkowy) obdarzony talentem talentoso

utopia uˈtɔpʲja n
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego utopia

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym complicar

utykać v
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych mancar

uwaga uˈvaɡa n
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą atenção
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś observação

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym [[ter]] [[cuidado]]

uważnie uˈvaʒʲɲɛ adv
z uwagą, bacznie, ostrożnie atenciosamente

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
otaczać kogoś miłością adorar
bardzo coś/kogoś lubić adorar

uwodziciel ˌuvɔˈʥ̑iʨ̑ɛl n
mężczyzna uwodzący kogoś sedutor

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem adicção

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
podawać dowody na prawdziwość czegoś justificar

uzbrojony adj
posiadający broń przy sobie armado

uzdrowiciel n
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił curandeiro

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać usurpar

ułan ˈuwãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej ulano

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii; sorriso

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy sorrir

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś usuário

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania de segunda mão

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś usar

używka uˈʒɨfka n
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki estimulante

van vãn n
typ nadwozia samochodu osobowego do przewozu większej ilości osób; van

vendémiaire n
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; vendemiário

ventôse n
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; ventoso

vibrato vʲiˈbratɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze wibracji dźwięku lub głosu; vibrato

w f v vu preposition
…wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.) em

w chuj f‿xuj
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, całe mnóstwo pra cacete

w przybliżeniu
blisko, ale niedokładnie tak aproximadamente

wacha ˈva.xa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych cavala-da-índia

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto leque

wada ˈvada n
cecha obniżająca wartość przedmiotu imperfeição
ujemna cecha charakteru defeito

waga ˈvaɡa n
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość peso
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2) peso
ciężar czegoś lub kogoś peso
urządzenie do pomiaru masy; balança

wagabunda ˌvaɡaˈbũnda n
człowiek lubiący się włóczyć; obieżyświat, tramp, włóczęga, włóczykij vagabundo

wagon ˈvaɡɔ̃n n
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów; vagão carruagem

wagon sypialny n
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla sypialni vagão-leito

wahadło n
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała pêndulo

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków; férias

walc valʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4; valsa
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1); valsa

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
toczyć walkę, uczestniczyć w walce lutar combater

walec ˈvalɛʦ̑ n
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem; cilindro
przedmiot o kształcie walca (1.2) cilindro
(maszynoznawstwo) maszyna lub część maszyny do obróbki niektórych typów materiałów, np. metalu cilindro

walet ˈvalɛt n
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach); valete

walizka vaˈlʲiska n
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem; mala

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka bronha cinco-contra-um punheta

walka ˈvalka n
siłowe lub zbrojne rozstrzygnięcie konfliktu combate
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego combate

waloński adj
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów valão

waloński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński; valão

waltornia valˈtɔrʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany; trompa

waluta vaˈluta n
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa; divisas
wymienialny środek płatniczy moeda

wampir ˈvãmpʲir n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących; vampiro

wampirzyca n
kobieta-wampir vampira

wanad ˈvãnat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23; vanádio

wanilina n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie vanilina

wanna ˈvãnːa n
duże naczynie do kąpieli banheira

wanta ˈvãnta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu; brandal

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia; calcário

wapno n
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa kilku związków wapnia i różnych surowców mających zastosowanie w budownictwie, przemyśle, rolnictwie i medycynie; cal

wapń vapʲɲ̊ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20; cálcio

waran ˈvarãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj dużej jaszczurki varano lagarto-monitor

warcaby n
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; damas

warczeć v
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku rosnar

warga ˈvarɡa n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta; beiço lábio

wariancja varʲˈjãnʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego; variância

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów trança

warkoczyk varˈkɔʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: warkocz trança

warstwa ˈvarstfa n
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn camada
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych; camada
grupa społeczna wyróżniona ze względu na pewną hierarchię; camada

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Warszawy varsoviano

warsztat ˈvarʃtat n
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi oficina
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej oficina

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
o wysokiej wartości materialnej valioso

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa valor
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny valor

warunek vaˈrũnɛk n
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe condição
(tylko w liczbie mnogiej) sytuacja condição

warzywo vaˈʒɨvɔ n
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm hortaliça

warzyć ˈvaʒɨʨ̑ v
przygotowywać piwo fabricar cerveja

wasabi n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych; wasabi

wasal ˈvasal n
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony; vassalo

wat vat n
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy; watt

wata ˈvata n
masa cienkich włókien używana w celach kosmetycznych, technicznych, krawieckich i jako opatrunek; algodão

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
(kulinaria) jadalny wyrób z cukru przypominający watę; algodão-doce

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych; louro
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie louro
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie louro

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów); vasectomia

wazelina n
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice; vaselina

wazon ˈvazɔ̃n n
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów vaso

wałach ˈvawax n
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie; capão

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
(kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy; rolo da massa

ważka ˈvaʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach; libélula

ważny ˈvaʒnɨ adj
mający duże znaczenie importante
mający moc prawną, obowiązujący válido

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
mieć jakiś ciężar, masę pesar

wbrew vbrɛf preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś a despeito de

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
taki, który jest u swojego początku adiantado
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory adiantado

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
podczas początkowego etapu trwania czegoś cedo

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
w dniu poprzedzającym dzisiejszy ontem

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego ontem

wdech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego inspiração

wdowa ˈvdɔva n
kobieta, której ostatni mąż nie żyje; viúva

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje viúvo

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc inalar

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa gratidão

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pełen wdzięczności grato

wdzięk vʲʥ̑ɛ̃ŋk n
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem graciosidade

weber n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej; weber

webinar n
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet; webinário

weduta vɛˈduta n
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta; veduta

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
dotyczący wedyzmu védico

według ˈvɛdwuk preposition
…wyrażający autora czegoś segundo
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem segundo

weekend n
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia fim de semana

weganin vɛˈɡãɲĩn n
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, nie jedzący jakichkolwiek pokarmów pochodzenia zwierzęcego ze względów etycznych vegano vegetalista

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach); veganismo

weganka vɛˈɡãnka n
kobieta przestrzegająca zasad weganizmu, będąca na diecie wegańskiej, nie jedząca pokarmów pochodzenia zwierzęcego vegana vegetalista

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
(kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu) vegano vegetalista
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu vegano vegetalista

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych; vegetarianismo

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa vegetariano
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego vegetariano
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu vegetariano

wehikuł vɛˈçikuw n
(żartobliwie) środek transportu veículo

wehikuł czasu vɛˈçikuw ˈʧ̑asu n
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie; máquina do tempo

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć entrada
czynność pojawienia się entrada
czynność wchodzenia, przejścia do jakiegoś miejsca entrada
pojawienie się entrada

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi; vexilologia

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji veneziano

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech; veneziano

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków venezuelano

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.; ventilador

werbel ˈvɛrbɛl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku; caixa

werbena n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) verbena

werdykt ˈvɛrdɨkt n
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp. veredicto

wermut n
(kulinaria) wino korzenno-ziołowe; vermute

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa vernáculo
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury) vernáculo

wersja ˈvɛrsʲja n
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś variante

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś verificar

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny alegre

westchnienie n
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji suspiro

western ˈwɛstɛrn n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie; faroeste

wesz vɛʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach; piolho

weterynaria ˌvɛtɛrɨ̃ˈnarʲja n
(medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, (zobacz) medycyna weterynaryjna veterinária

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
związany z weterynarią veterinário

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
lekarz leczący zwierzęta; médico-veterinário

weto ˈvɛtɔ n
protest lub sprzeciw wobec czegoś; veto

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku interior

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; vesuvianite

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wezwać chamada

wezyr ˈvɛzɨr n
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów vizir

wełna ˈvɛwna n
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów lã
tkanina, wyrób z wełny (1.1) lã

whisky n
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią; uísque

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
nowina, informacja mensagem
coś, co przekazuje informację mensagem

wiadro ˈvʲjadrɔ n
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich; balde

wiadukt ˈvʲjadukt n
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz); viaduto

wiara ˈvʲjara n
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie fé
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych fé crença

wiatr vʲjatr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza; vento

wiatraczek vʲjaˈtraʧ̑ɛk n
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one; cata-vento

wiatrak ˈvʲjatrak n
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr; moinho de vento

wiatrowskaz vʲjaˈtrɔfskas n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wskazywania kierunku wiatru; cata-vento

wiać vʲjäʨ̑ v
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza) soprar

wibracja n
drganie o dużej częstotliwości vibração

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.; madressilva

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia; garfo

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej garfo de churrasco

wideo n
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu; vídeo

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu videoclipe

widmo ˈvʲidmɔ n
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ; espectro
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ; espectro

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ particle
… wprowadzająca wniosek, który mówca uważa za prawdopodobne wyjaśnienie aparentemente

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego widać visível

widok ˈvʲidɔk n
widziana przestrzeń, krajobraz vista

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku; cartão postal

widz vʲiʦ̑ n
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko espectador

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć dany pogląd na coś/kogoś mirar
spotykać się mirar
odbierać bodźce wzrokowe ver

widły ˈvʲidwɨ n
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu; forcado

wiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne zgromadzenie polityczne; manifestação

wieczne pióro n
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki; caneta de tinta permanente

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem; eternidade

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
trwający wieczność; dotyczący wieczności eterno

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
gdy zapada zmierzch de tardinha

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
część doby między zachodem słońca a nocą noite tarde

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół; despedida de solteiro

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
ogół posiadanych wiadomości conhecimento

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś saber conhecer

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami bruxa
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie pozytywne, nobilitujące; bruxa
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta stara, brzydka, kłótliwa bruxa

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi rural

wiek vʲjɛk n
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło idade

wielbiciel vʲjɛlˈbʲiʨ̑ɛl n
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś admirador

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami; camelo

wielce adv
w sposób znaczny grandemente

wiele ˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
duża ilość, duża liczba muitas

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
bardzo ważny, znaczący grande
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami grande
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu grande
o nadzwyczaj dużych rozmiarach grande

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością magnânimo

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wznosi się ponad przeciętność grandeza

wielojęzyczność n
cecha tego, co wielojęzyczne plurilinguismo

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
napisany w wielu językach poliglota
posługujący się wieloma językami poliglota

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ numeral
wiele razy repetidamente

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej; múltiplo

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy multiculturalismo

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur multicultural

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
trwający lub mający wiele lat perene

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym; polinómio

wielonarodowy adj
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości multinacional

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia; baleia

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry; caça à baleia

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli policístico

wielowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna; poli-hidrâmnio

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów; poliedro

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
(spożywczy) (kulinaria) mięso ze świni; porco

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś fidelidade constância

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły fiel
wykazujący się wiernością, lojalnością fiel

wiersz vʲjɛrʃ n
utwór poetycki, często rymowany poema poesia

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów; berbequim

wierzba ˈvʲjɛʒba n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych; salgueiro

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
(botanika, botaniczny) (Salix alba L. Tristis) odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach; chorão salgueiro-chorão

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze credor

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację acreditar crer
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego acreditar crer
wyznawać religię acreditar crer

wieszak ˈvʲjɛʃak n
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku; cabide
kołek, haczyk lub drążek, służący do wieszania ubrań, ręczników itp. cabide

wieszczek n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych; gralha-de-bico-amarelo

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków vietnamita

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru ventoso

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie; esquilo serelepe

wieś vʲjɛ̇ɕ n
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta; aldeia
tereny pozamiejskie campo

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) prostak, człowiek prymitywny caipira
człowiek mieszkający na wsi caipira

wieża ˈvʲjɛʒa n
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości; torre
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach; torre

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
określenie grupy ludzi mówiącej różnymi językami, niepotrafiącej się porozumieć; Torre de Babel

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu; Torre Eiffel

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej; caixa d'água

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy arranha-céu

wihajster vʲiˈxajstɛr n
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie coisa

wikariusz n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; vigário
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem; vigário

wiking ˈvʲicĩŋk n
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.; viking

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
internauta tworzący i edytujący Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipediano wikipedista

wikipedystka ˌvʲicipɛˈdɨstka n
internautka tworząca i edytująca Wikipedię, (także, też) Wikisłownik, Wikibooks lub Wikicytaty wikipediana wikipedista

wiklina vʲikˈlʲĩna n
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie; verga

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica wilka loba

wilec ziemniaczany n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych batata-doce batata-da-ilha batata-da-terra

wilgotność n
stan wyższego nasycenia czegoś wodą humidade

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
trochę mokry úmido

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu; humidade

wilk vʲilk n
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące; lobo

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz lobo do mar

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
(związek frazeologiczny) ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego lobo em pele de cordeiro

wilkołak vʲilˈkɔwak n
(folklor) człowiek, który może zmienić się w wilka podczas pełni lobisomem

willa ˈvʲilːa n
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka; villa

wina ˈvʲĩna n
czyn niezgodny z normami postępowania culpa

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów; ascensor elevador

winiarnia n
wytwórnia wina vinícola

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli; vinha

winny ˈvʲĩnːɨ adj
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego culpável

wino ˈvʲĩnɔ n
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców; vinho

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc winorośli uva

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści. videira

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu; violoncelo

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli violoncelista

wiorsta n
(metrologia, metrologiczny) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów versta

wiosna ˈvʲjɔsna n
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato; primavera

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią; remo

wiosłować v
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku remar

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych; remo

wir vʲir n
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi remoinho

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
(informatyka, informatyczny) odwzorowany w pamięci komputera virtual
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny virtual

wirus ˈvʲirus n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej; vírus
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych; vírus

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach; virologia

wirusowy adj
związany z wirusami, dotyczący wirusów viral

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
być przymocowanym do czegoś od góry pender
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać pender
umierać na szubienicy pender
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią pender

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej vitalidade

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego; vitamina

witarianizm n
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności crudivorismo

witać ˈvʲitaʨ̑ v
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś saudar

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka; badejo

witraż ˈvʲitraʃ n
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb; vitral

wiwarium n
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych; viveiro

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; vivianita

wiza ˈvʲiza n
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju visto

wizja n
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni visão
widzenie, przywidzenie visão

wizualny adj
dostrzegalny wzrokiem visual

wizygocki adj
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów visigótico

wizyta vʲiˈzɨta n
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych visita

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi cartão de visita

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., rodzaj drzew i krzewów rosnących w strefie umiarkowanej, należących do rodziny wiązowatych; ulmeiro
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju (1.1) ulmeiro

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy) ligamento

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
splatać, tworząc węzeł amarrar

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
dawać radę finansowo chegar ao fim do mês

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem portanto

więcej ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj adv
stopień wyższy od: wiele, dużo mais

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać desfalecer

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa maioria

więzadło n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy ligamento

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności prisão cárcere cadeia

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia prisioneiro preso

więź n
stan posiadania czegoś wspólnego laço

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych; cerejeira
owoce wiśni (1.1) cereja

wklęsły adj
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie côncavo

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
w niedługim czasie, w najbliższym czasie logo

wkład fkwat n
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze) contribuição

wlec vlɛʦ̑ v
ciągnąć po ziemi arrastar

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu requerimento

wnioskować v
wywodzić wniosek inferir

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
córka syna lub córki neta

wnuk vnuk n
syn córki lub syna neto

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś interior

woda ˈvɔda n
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O; água

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i azotowego rozpuszczająca metale szlachetne; água régia

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
naturalna woda lecznicza; água mineral

wodnik ˈvɔdʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami; frango d'água

wodny ˈvɔdnɨ adj
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie aquática
żyjący w wodzie lub na wodzie aquática

wodolot vɔˈdɔlɔt n
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki; hidrofólio

wodorowęglan n
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu; bicarbonato

wodospad vɔˈdɔspat n
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki cascata cachoeira

wodór ˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1; hidrogénio hidrogênio

wojażer n
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik viatjaire

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
zwierzchnik administracji na terenie województwa voivoda

wojna ˈvɔjna n
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali; guerra

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej; guerra civil

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi; guerra santa

wok vɔk wɔk n
(kulinaria) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich; wok

wokalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem vocal

wola ˈvɔla n
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem vontade

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego preferir

wolfram ˈvɔlfrãm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74; tungsténio tungstênio

wolna miłość n
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim; amor livre

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego; pensamento livre

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu liberdade
niezależność państwowa liberdade
prawo obywatelskie liberdade
pozostawanie poza więzieniem liberdade

wolny ˈvɔlnɨ adj
mogący postępować zgodnie z własną wolą livre
nieobciążony czymś niekorzystnym livre
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki livre
niezajęty przez coś livre

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa); [[mercado]] [[livre]]

wolt vɔlt n
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej; volt

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego; voltímetro

wombat ˈvɔ̃mbat n
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści; vombate

worek ˈvɔrɛk n
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru; saco

worek treningowy n
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa saco de pancada
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego saco de pancada saco de boxe

wosk vɔsk n
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym; cera

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków; cera de ouvido

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie chamar
nazywać kogoś chamar
przekazywać coś krzykiem chamar

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy; [[carne]] [[bovina]]

wpis n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej entrada
umieszczenie zapisu w jakimś tekście entrada

wpływ fpwɨf n
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś influência

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ influenciar

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
mający duży wpływ, autorytet influente

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny; impressão

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji sensitivo
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe sensível

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
właściwy istocie żywej od urodzenia inato

wrogi ˈvrɔɟi adj
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy hostil

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś inimizade

wrona ˈvrɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych; gralha cinzenta corvo

wrotycz ˈvrɔtɨʧ̑ n
(botanika, botaniczny) Tanacetum, rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych; atanásia

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy; fuso

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); setembro Setembro

wrzos vʒɔs n
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią; urze

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy; charneca

wrzód vʒut n
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka; úlcera

wróbel ˈvrubɛl n
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich; pardal pássaro

wróg vruk n
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami inimigo

wróżka ˈvruʃka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary; fada

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę adivinhar

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny premiar

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód oriental

wschodniotimorski ˌfsxɔdʲɲɔtʲĩˈmɔrsʲci adj
odnoszący się do Timoru Wschodniego timorense

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich) [[erguer]]-[[se]]

wschód fsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy; este leste

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje indicar

wskazówka fskaˈzufka n
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości; ponteiro

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci ponteiro
długi i cienki przedmiot do wskazywania ponteiro
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości indicador

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
udzielenie pomocy apoio

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę apoiar

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
powrót myślami do przeszłości lembrança recordação

wspólnota fspulˈnɔta n
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami comunidade

wspólny ˈfspulnɨ adj
należący lub używany przez kilka osób comum

współ-
pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na wspólną z kimś cechę, na wspólne działanie itp. co-

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy contemporâneo

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym compaixão

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą apiedar-se de

współczynnik n
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego coeficiente
jeden z czynników oddziałujących coeficiente

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ktoś, z kim się wspólnie mieszka coabitante

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
wspólne działanie kilku podmiotów cooperação colaboração

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem colaborador

współrzędna n
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni coordenada

wstawiennictwo n
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś intercessão

wstrzemięźliwy adj
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego reservado abstémio
świadczący o zachowywaniu umiaru moderado reservado

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.; choque
silne, gwałtowne drgnięcie choque

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi; fita
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej; fita
ozdobny, wąski pasek tkaniny fita

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
robiony na początku (wstępie) preliminar

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko onipotente

wszechmogący adj
(książkowy) mający nieograniczoną moc, mogący wszystko onipotente

wszechobecny adj
obecny wszędzie, występujący wszędzie omnipresente

wszechstronny adj
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś abrangente

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic todo

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby todos os caminhos levam a Roma

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw todo

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
do każdego miejsca [[em]] [[toda]] [[parte]]
w każdym miejscu [[em]] [[toda]] [[parte]]

wtorek ˈftɔrɛk n
drugi dzień tygodnia terça-feira

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego; ficha

wujek ˈvujɛk n
brat matki tio
dziś także brat ojca (= stryj) tio

wulkan ˈvulkãn n
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły; vulcão
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1) vulcão

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z wulkanami i ich aktywnością vulcânico

wulwodynia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie; vulvodinia

wy vɨ personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy vocês vós

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów; alvejante

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
dokonywać wyboru escolher

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
bardzo uzdolniony eminente

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach eleitor

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami eleitoral

wybory vɨˈbɔrɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy; eleição

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić exigente

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej; costa

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej explosivo

wybór ˈvɨbur n
wybranie jednej z wielu możliwości escolha

wycie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyć uivo

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych excursão

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów; capacho

wyciągać vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
wydobywać, wyjmować coś z czegoś extrair

wyczerpywać ˌvɨʧ̑ɛrˈpɨvaʨ̑ v
o słowach, tematach itp. powiedzieć już wszystko w danej sprawie esgotar
zużywać coś do końca; wydobywać coś, korzystać z czegoś aż do wyczerpania esgotar

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego façanha

wydalać v
usuwać kogoś niepożądanego expulsar
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii expulsar

wydanie vɨˈdãɲɛ n
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego edição

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
to, co się stało evento

wydarzyć się vɨˈdaʒɨʨ̑‿ɕɛ v
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko acontecer

wydawca n
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych editora
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu editor

wydma ˈvɨdma n
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr; duna

wydra ˈvɨdra n
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści; lontra

wydział ˈvɨʥ̑aw n
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę faculdade

wydzielina n
(biologia, biologiczny) substancja fizjologiczna produkowana przez komórki gruczołowe secreção

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu aspecto

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
mieć dany wygląd parecer

wygnaniec n
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony exilado

wygórowany adj
zbyt duży, nadmierny exorbitante

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
czynić coś zrozumiałym explicar

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła exceção
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu exceção

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
w sposób szczególny, nadzwyczajny excepcionalmente

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem excepcional

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
droga lub otwór, którym się wychodzi saída

wyjść vɨjɕʨ̑ v
opuścić jakieś miejsce sair

wyka n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych; ervilhaca

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia; palito

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać possibilidade

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś executivo

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf detector de mentiras

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata; interjeição

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki educação

wykład ˈvɨkwat n
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat conferência

wykładowca ˌvɨkwaˈdɔfʦ̑a n
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni docente

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego troca

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni; dimensão

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
to, czym się wymiotuje vômito

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka vomitar

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych; úbere

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sposób artykulacji dźwięków mowy pronunciação pronúncia

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę alugar

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł inventor

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
coś, co wynaleziono; invenção

wynaleźć v
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane inventar

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń; imaginação

wypadek vɨˈpadɛk n
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał acidente

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba enchimento

wypoczynek ˌvɨpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
regeneracja i odzyskiwanie sił w czasie wolnym od pracy descanso

wyposażać v
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania equipar

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś armação

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane afirmação

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu liquidação

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc) ultrapassar anteceder preceder

wypukły vɨˈpukwɨ adj
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś convexo

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy expressão
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość expressão
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej expressão

wyrok ˈvɨrɔk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu dotyczące kwestii będącej przedmiotem postępowania sądowego; sentença

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka; apêndice cecal apêndice vermiforme

wyrzeczenie n
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń abnegação

wyrzut n
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie lançamento

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś esforço

wysoki vɨˈsɔci adj
mający duży wymiar pionowy alto
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy alto
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy) alto

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
(odprzymiotnikowy) → wysoki altamente

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
wymiar pionowy czegoś altura

wyspa ˈvɨspa n
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki; ilha

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio suficientemente

wystarczający adj
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom suficiente

wystawa vɨˈstava n
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz exposição

występ ˈvɨstɛ̃mp n
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś projeção

wysypka n
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby erupção

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu enviar
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych enviar

wyszukany adj
mający szczególne cechy, rzadko spotykany sofisticado

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www; motor de busca máquina de busca motor de pesquisa

wywiad ˈvɨvʲjat n
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom entrevista

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych; determinante
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś determinante

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
przyznanie się do czegoś confissão

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
trudne zadanie, nowa sytuacja wymagająca zmierzenia się z nią desafio

wyzwoleńczy ˌvɨzvɔˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨ adj
którego celem jest wyzwolenie kogoś lub czegoś (najczęściej w kontekście wojennym) libertador

wyć vɨʨ̑ v
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć uivar

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
od: wyłączny; wyłączając wszystko inne, wszystkich innych exclusivamente
w całości, bez wyjątku exclusivamente

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie interruptor

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich; corrida

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku corrida de sacos

wyśmiewać v
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady escarnecer

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje display

wyżeł ˈvɨʒɛw n
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką; pointer

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji; braco francês tipo pirineus

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś superioridade

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
jeden drugiego, jeden drugiemu mutuamente

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony mútuo

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji; escardínio grego

wzdłuż vzdwuʃ preposition
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu ao longo

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
zależność czegoś od różnych czynników relatividade

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim; tálamo

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku altos e baixos

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
krótka informacja o czymś, napomknięcie menção

wzniosły adj
odznaczający się szlachetnością dążeń sublime

wzrost vzrɔst n
zwiększanie się jakiejś wartości crescimento

wzór vzur n
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce) modelo
sekwencja symboli (liter, cyfr, znaków) dotyczący prawa matematycznego, fizycznego lub chemicznego fórmula

wódka ˈvutka n
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników; aguardente vodka

wózek ˈvuzɛk n
mały pojazd kołowy; carrinho

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd. cadeira de rodas

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie; carrinho de compras

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy; empilhadeira

wół vuw n
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego; boi

wąkrota azjatycka vɔ̃ŋˈkrɔta ˌːzʲjaˈtɨʦ̑ka n
(botanika, botaniczny) Centella asiatica, roślina lecznicza z rodziny araliowatych centela

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
mający niewielką szerokość estreito

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
(przysłówek) od: wąski por pouco

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej); fio da meada
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję; fio da meada
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ trama

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość duvidar

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś dúvida incerteza

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt; fígado

wątły adj
słabego zdrowia frágil
zagrożony zniszczeniem frágil
słabej budowy fraco

wąż vɔ̃w̃ʃ n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele; serpente cobra

węch vɛ̃w̃x n
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia; olfato

wędka ˈvɛ̃ntka n
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka; vara de pesca

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę; pesca esportiva

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
osoba łowiąca ryby na wędkę pescador esportivo

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże; jamba

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6; carbono
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy; carvão

węgiel brunatny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl brũˈnatnɨ n
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, pochodząca z okresu neogenu; lenhite
opał z węgla (1.1) lenhite

węgiel drzewny n
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi carvão

węgiel kamienny ˈvɛ̃ŋʲɟɛl kãˈmʲjɛ̃nːɨ n
(geologia, geologiczny) skała pochodzenia organicznego o zawartości powyżej 70 % pierwiastka węgla, pochodząca z okresu karbonu; carvão betuminoso

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów húngaro

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego; carbonato

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; carboidrato

węglowodór n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru hidrocarboneto

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny węgorzowatych; enguia

węgorzyca ˌvɛ̃ŋɡɔˈʒɨʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny węgorzycowatych peixe-carneiro europeu

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów; nó
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie; nó

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała; gânglio linfático linfonodo

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem nó górdio

władca ˈvwatʦ̑a n
osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika soberano

władza ˈvwaʣ̑a n
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą autoridade

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej propriedade
rzecz posiadana przez kogoś propriedade

własny ˈvwasnɨ adj
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu próprio
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa próprio

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność proprietário

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki adequado

włos vwɔs n
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków; cabelo pêlo

włoski ˈvwɔsʲci adj
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch italiano
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii italiano

włoski ˈvwɔsʲci n
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech; italiano

włosy ˈvwɔsɨ n
owłosienie głowy ludzkiej cabelo pelo

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej lança

włókniak n
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny fibroma

włókno ˈvwuknɔ n
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój; fibra

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej acender

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka; raiva hidrofobia

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony furioso
o zwierzęciu: chory na wściekliznę furioso

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
(kulinaria) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularnej głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, głównie Syrii i Libanie; chimarrão

yeti ˈjɛtʲi n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach; abominável homem das neves

z s z zet preposition
…opisujący związek com
…wskazujący zawartość com
…wskazujący towarzystwo com
…wskazujący punkt początku ruchu de
…wskazujący okres de
…wskazujący źródło de
…wskazujący przyczynę de

z pewnością adv
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie certamente

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie atenciosamente

z powodu s‿pɔˈvɔdu
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności por causa de

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem de volta

z tyłu adv
od przeciwnej strony niż przód atrás

za za preposition
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem atrás
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem atrás

za kratkami ˌza‿kratˈkãmʲi idiom
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie atrás das grades

zaawansowany adj
będący w dalszej fazie rozwoju avançado

zabawa zaˈbava n
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia jogo

zabawka zaˈbafka n
rzecz służąca do zabawy; brinquedo

zabawny zaˈbavnɨ adj
o wesołym usposobieniu divertido
wywołujący rozbawienie, śmiech divertido

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
pozbawiać życia matar

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś proibir

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy desordem

zabójca zaˈbujʦ̑a n
ktoś, kto zabił lub zabija assassino

zabójstwo honorowe n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny; assassinato de honra

zachcianka n
nagła silna chęć na coś capricho

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód ocidental

zachodzić zaˈxɔʥ̑iʨ̑ v
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą pôr

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
stać się chorym, popaść w chorobę adoecer

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje; comportamento

zachwycony ˌzaxfɨˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający zachwyt, pełen zachwytu entusiasta

zachwyt ˈzaxfɨt n
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem espanto

zachód ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy; oeste ocidente
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem ocaso poente pôr

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
zjawisko chowania się słońca za horyzont ocaso pôr do sol

zachęcać zaˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
próbować wzbudzić w kimś chęć do czegoś encorajar

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
pragnący więcej niż potrzebuje voraz

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
paląc tytoń, wciągać dym do płuc tragar
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska alistar-se

zaczepiać v
zatrzymywać kogoś, podejmując relację abordar
zawadzać o coś podczas ruchu abordar

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
przystępować do wykonywania jakiejś czynności começar iniciar
mieć swój początek

zadanie zaˈdãɲɛ n
coś, co należy wykonać tarefa

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
nakazywać komuś coś robić atribuir

zadowalający adj
wystarczająco dobry satisfatório

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny satisfeito

zadziwiać v
powodować podziw lub zdumienie admirar

zagadka zaˈɡatka n
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni; charada enigma

zaganiacz szczebiotliwy zaˈɡãɲaʧ̑ ˌʃʧ̑ɛbʲjɔˈtlʲivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Hippolais polyglotta) gatunek ptaka zamieszkującego południowo-zachodnią część Europy i północno-zachodnie krańce Afryki, który zatalatuje do Polski, gdzie jest objęty ścisłą ochroną gatunkową; felosa-poliglota

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa estrangeiro

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co jest niebezpieczne ameaça

zagrożony adj
taki, któremu coś grozi [[em]] [[risco]]

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu; pronome

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy pronome possessivo

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą interesse

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa interessado

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa interessado

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
użytkować pomieszczenie encher

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami; lebre lebrão

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(zdrobniale) od: zając lebroto
mały lub młody zając lebroto

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność ocupado

zakaz ˈzakas n
zabronienie czegoś komuś proibição

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami fruto proibido

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu infectar

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu infecção

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie apaixonado

zakon ˈzakɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie religijne lub świeckie związane ślubami, żyjące według ściśle określonych reguł; ordem

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego; monge

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych; sacristia

zakrystian n
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny; sacristão

zakupy zaˈkupɨ n
czynność kupowania compras

zakurzony adj
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu poeirento

zakład ˈzakwat n
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność aposta

zakładka zaˈkwatka n
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej marca-livro
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie marca-livro

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści; refém

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś ruptura

zalać v
lejąc, przykryć coś płynem inundar

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
być uwarunkowanym depender

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym dependência

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności adiantamento

zamach ˈzãmax n
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie atentado

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły; golpe de estado

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu assassino

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały congelar

zamek ˈzãmɛk n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny; castelo
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny. fecho
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady; fechadura

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny; zíper fecho de correr fecho éclair fecho ecler

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio ao invés de

zamiast ˈzãmʲjast preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio em vez de

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
planować coś, mieć intencję coś zrobić pretender

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
bez dostępu, odizolowany fechado

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno cerrar fechar

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
dysponujący dużym majątkiem afluente

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych congelador

zamsz zãmʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej); camurça

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś pedido

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan bycia zanieczyszczonym poluição

zanik ˈzãɲik n
zanikanie, zamieranie czegoś desaparecimento desaparição extinção perdida

zaokrąglać v
(matematyka, matematyczny) zmniejszyć liczbę miejsc dziesiętnych arredondar

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy aquisição

zapach ˈzapax n
węchowe wrażenie zmysłowe; odor

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie; inflamação

zapalenie okrężnicy n
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy colite

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli; bronquite

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt; pneumonia

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu dermatite

zapalenie spojówek n
(medycyna, medyczny) choroba oczu; conjuntivite

zapalenie wyrostka robaczkowego n
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku; apendicite

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia; isqueiro acendedor

zaparcie n
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja; prisão de ventre

zapał ˈzapaw n
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania zelo

zapałka zaˈpawka n
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę; fósforo palito de fósforo

zapaść ˈzapaɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi colapso

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. abotoar

zapis nutowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym pauta

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci guardar salvar gravar

zaplecze n
pomocniczy zespół osób lub środków base

zapominalski adj
taki, który ma skłonność do łatwego/szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie esquecido

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą) esquecer
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś esquecer

zapora zaˈpɔra n
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni barreira barragem dique
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody; barragem

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść anúncio

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego; empréstimo

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny convidar

zaprawa n
(budownictwo) półpłynny, krzepliwy lepik mineralny służący w budownictwie za spoinę lub okładzinę; argamassa

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia convite
kartka papieru wyrażająca taką informację convite

zaprzeczenie n
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja negação

zapłata zaˈpwata n
należność za coś remuneração

zapłodnienie n
(biologia, biologiczny) dokonanie połączenia komórki jajowej z plemnikiem fecundação

zapłon n
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) układ umożliwiający (1.1) ignição

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych; zoroastrismo

zaraźliwy adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami contagioso

zarodek zaˈrɔdɛk n
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty embrião
(przenośnie, przenośnia) początkowy etap lub stadium embrião

zarozumiałość ˌzarɔzũˈmʲjawɔɕʨ̑ n
wygórowane mniemanie o sobie połączone z arogancją i przecenianiem swoich zalet albo zasług empáfia

zarzut ˈzaʒut n
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania admoestação

zarządzanie n
sprawowanie nad czymś zarządu administração

zaręczyny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie; esponsais

zasada zaˈsada n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej; base
reguła rządząca czymś princípio

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy emboscada

zasiek ˈzaɕɛk n
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne abatis

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu alcance

zaskakiwać v
sprawiać niespodziankę surpreender

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy surpresa

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki; cobra-de-água-de-colar

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
(fizjologia, fizjologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka ciemna grudka zatykająca por w skórze cravo comedão

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
przejść w stan snu, spania; zacząć spać adormecer

zaspać ˈzaspaʨ̑ v
obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas [[dormir]] [[demais]]

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
zadowalać kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie satisfazer

zaspokojenie ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zaspokoić satisfação

zastawka n
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu valva válvula

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły injeção

zaszczyt ˈzaʃʧ̑ɨt n
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie honra

zasób ˈzasup n
posiadane doświadczenie, wiedza, umiejętności recurso

zasób naturalny n
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych; recurso natural

zasłona zaˈswɔ̃na n
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia; cortina

zatoka zaˈtɔka n
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd; baía golfo

zator n
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep embolia

zatrucie n
stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu envenenamento

zatrucie pokarmowe n
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem); intoxicação alimentar

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
przerywać jakiś proces, maszynę, robienie czegoś interromper
unieruchamiać coś deter parar imobilizar

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
przeświadczenie, że można komuś ufać confiança

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku notar

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
to, co się w czymś znajduje conteúdo
ilość jakiegoś składnika w czymś conteúdo

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego; ataque cardíaco

zawias n
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien dobradiça

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
mieć coś wewnątrz siebie; mieć coś za składnik siebie, składać się conter

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr sotavento

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści invejoso

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód profissional

zawody zaˈvɔdɨ n
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą competição

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi; vertigem

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy sempre

zawód ˈzavut n
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze profissão

zawór ˈzavur n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów; válvula

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność invejoso
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku ciumento

zazdrościć v
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny invejar

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna ciúme
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona inveja

zazdrość o członek n
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego; inveja do pênis

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
w większości przypadków habitualmente

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień; eclipse

założyciel n
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek instituidor

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
plik dołączony do wiadomości e-mail anexo

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli abismo

zbawić v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uchronić przed potępieniem wiecznym salvar
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować salvar

zbieg zbʲjɛk n
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych) confluência

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie coincidência

zbieżność n
schodzenie się w jednym punkcie convergência

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów tanque

zbiornikowiec n
statek przeznaczony do transportu materiałów płynnych, najczęściej ropy naftowej; navio-tanque

zbiór zbʲjur n
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś coleção

zboże ˈzbɔʒɛ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna cereais

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo; crime

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR; massacre de Katyn

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów; crime de guerra

zbrodniarz n
człowiek popełniający zbrodnię criminoso

zbroja ˈzbrɔja n
okrycie ochronne wojownika, zabezpieczające przed ciosami armadura

zdalny ˈzdalnɨ adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który może być przeprowadzany na odległość remoto

zdanie ˈzdãɲɛ n
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika) sentença frase
opinia opnião

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne [[oração]] [[subordinada]]

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
(informatyka, informatyczny) zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji; evento
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu; evento
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się acontecimento

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
w sposób pewny, zdecydowany; bez wątpliwości decididamente

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podjąć decyzję decidir

zdejmować zdɛjˈmɔvaʨ̑ v
ściągać ubranie, buty descalçar

zderzak ˈzdɛʒak n
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą; para-choque

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją desesperado

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności capacidade
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś capacidade

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
będący w stanie wykonać określoną czynność capaz

zdrada ˈzdrada n
działanie na szkodę narodu lub kraju traição

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku trair

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp. traidor

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu; diminutivo

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby) saúde

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze são
dobry dla zdrowia são

zebra ˈzɛbra n
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści; zebra

zebu ˈzɛbu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek bydła; zebu

zefir ˈzɛfʲir n
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) łagodny i ciepły wiatr zéfiro

zegar ˈzɛɡar n
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; relógio

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca relógio de sol relógio solar

zegarek zɛˈɡarɛk n
niewielkich rozmiarów zegar relógio

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków; relojoeiro

zemsta ˈzɛ̃msta n
odwet za krzywdy vingança

zenit ˈzɛ̃ɲit n
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie; zênite

zero ˈzɛrɔ n
liczba 0; zero nada

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy zerésimo

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś acabar

zespół Downa n
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21; síndrome de Down

zespół Guillaina-Barrégo n
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii; síndrome de Guillain-Barré

zespół Sjögrena n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek; síndrome de Goujerot-Sjögren síndrome de Sjögren

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka síndrome do túnel carpal síndrome do canal cárpico síndrome do túnel cárpico síndrome do túnel do carpo

zespół lęku uogólnionego n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towazyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem; transtorno de ansiedade generalizada

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia; tensão pré-menstrual

zespół policystycznych jajników n
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym; síndrome do ovário policístico

zestaw ˈzɛstaf n
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów jogo

zeszyt ˈzɛʃɨt n
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania; caderno

zet zɛt n
nazwa litery z, trzydziestej litery polskiego alfabetu zê

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz externo

zez zɛs n
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie; estrabismo

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami testemunho

zezowaty adj
taki, który ma zeza vesgo

zgaga ˈzɡaɡa n
uczucie pieczenia w przełyku azia

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne conformidade

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo assembléia

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym; aumentativo

zguba ˈzɡuba n
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć perda

zgubić ˈzɡubʲiʨ̑ v
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu perder de vista

ziarno ˈʑarnɔ n
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion; grão

ziele ˈʑɛlɛ n
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach erva

ziele angielskie n
(kulinaria) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa; pimenta-da-jamaica

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
kolor zielony verde
ubranie w kolorze zielonym verde

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
(kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania chá verde

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; verde
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody verde
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały verde

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
grunt, podłoże (także w budynku) terreno
kraina geograficzna terra
gleba terra

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z gatunku psianka ziemniak, o jadalnych bulwach; batata
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1) batata

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia bocejar

zima ˈʑĩ.ma n
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku; inverno

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku; Guerra Fria

zimno ˈʑĩmnɔ n
niska temperatura frio

zimny ˈʑĩmnɨ adj
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna frio

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując; guarda-rios martim-pescador

zimowo adv
typowo dla zimy hibernalmente

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie hibernal

zioło ˈʑɔwɔ n
(potocznie, potoczny) marihuana erva

ziołowy ʑɔˈwɔvɨ adj
zrobiony z ziół, składający się z ziół herbário

zięba ˈʑɛ̃mba n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs; tentilhão

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
mąż córki genro

zjednoczony adj
połączony dla wspólnej sprawy unido

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie; escorregador

zlew zlɛf n
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową pia

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych ruga

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi preocupação aflição pesar

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie; ressurreição

zmiana ˈzmʲjãna n
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną mudança modificação

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
(matematyka, matematyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości; variável

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka) variável
ulegający zmianom variável

zmierzch zmʲjɛʃx n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się; crepúsculo

zmrok zmrɔk n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się crepúsculo anoitecer

zmysł zmɨsw̥ n
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju; sentido

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci; removedor de esmalte

zmywarka zmɨˈvarka n
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń; lavalouça

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem cansaço

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek cansado cansada

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały, papierowy prostokąt przyklejany do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki); selo

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje significado

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
dużo, w dużym stopniu, bardzo consideravelmente

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
mieć znaczenie, sens indicar

znajda n
dziecko, które zostało znalezione abandonado

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
być w jakimś miejscu encontrar-se estar

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia) conhecido

znak znak n
(matematyka, matematyczny) dla liczby rzeczywistej informacja, czy jest ona większa od zera, mniejsza od zera, czy równa zeru; símbolo
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie sinal
dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji sinal

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji; marca d'água

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
bardzo dobry, doskonały, świetny extraordinário

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie achado

znać znaʨ̑ modal
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym conhecer saber
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości saber

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych; estrelinha-de-cabeça-listada

znieczulać v
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu anestesiar

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
(pogardliwie) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście afeminação efeminação

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy afeminado

zniknięcie zʲɲicˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zniknąć desaparecimento

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone destruição

zniszczony zʲɲiʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
zużyty, uszkodzony destroçado

znosić ˈznɔɕiʨ̑ v
(o nakazie, zakazie, obowiązku, itp.) pozbawić mocy obowiązywania derrogar

znowu ˈznɔvu adv
jeszcze raz, ponownie, na nowo novamente de novo

znudzony znuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś aborrecido

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować bulir

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś ver
obejrzeć olhar

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych; zoisite

zoo- ˈzɔː
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami zoo-

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami; zoofobia

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej zoogeografia

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm; zoolatria

zoolog zɔˈːlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią zoologista

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach; zoologia

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu; zooplâncton

zorza ˈzɔʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie aurora

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych; aurora

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca ficar

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia luzente

zręcznie adv
w sprawny sposób [[com]] [[destreza]]

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
zwinny hábil

zsyłka n
wywóz więźniów jako forma kary exílio

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek papieru za pomocą metalowych zszywek; grampeador

zszywka ˈsʃɨfka n
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza grampo

zupa ˈzupa n
(kulinaria) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu; sopa

zurwanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu zurvanismo

zwariowany adj
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany louco

zwarty ˈzvartɨ adj
(matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone compacto
(matematyka, matematyczny) o zbiorze: stanowiący przestrzeń topologiczną zwartą (1.3) compacto
złożony z osób, przedmiotów lub innych elementów znajdujących się bardzo blisko siebie, bez przerw compacto

zwiadowca n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie; batedor

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów; esfíncter

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej; animal besta

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa; animal de estimação

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia animalidade

zwinność n
cecha bycia bardzo sprawnym agilidade

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie; expressão idiomática expressão popular

związek zawodowy ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˌzavɔˈdɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zrzeszająca pracowników w celu reprezentowania i obrony ich wspólnych interesów ekonomicznych i społecznych; sindicato

związkowy zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od związek sindical

zwolnienie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zwolnić dispensa

zwrot zvrɔt n
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów) reembolso

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut); trópico

zwrotny adj
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega reflexivo

zwycięski adj
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa vitorioso

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji vitória

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ten, który zwyciężył, wygrał ganhador

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę costume

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły comum

zwykle ˈzvɨklɛ adv
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często geralmente em geral

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
niewyróżniający się niczym normal

zwój zvuj n
coś zwiniętego w kłębek, rulon espiral

zwężenie zvɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
miejsce, w którym coś jest wąskie lub węższe estreitamento

zwłoki ˈzvwɔci n
ciało martwego człowieka; cadáver

zygota n
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia; zigoto

zygzak ˈzɨɡzak n
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z” ziguezague

zysk zɨsk n
(ekonomia, ekonomiczny) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży lucro

ząb zɔ̃mp n
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu; dente
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu dente

ząb mleczny n
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) pierwszy ząb (u człowieka) dente de leite

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby; fada dos dentes

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części partir

złe oko n
(związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok; mau olhado

zło zwɔ n
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie; mal

złoczyńca n
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy malfeitor

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
osoba, która kradnie ladrão

złota rybka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus; doirada

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić faz-tudo

złotnictwo zwɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
wyrób przedmiotów ze złota, platyny, srebra; praca złotnika ourivesaria

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) ourives

złoto ˈzwɔtɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79; ouro
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet ouro
(sport, sportowy) złoty medal ouro

złoty ˈzwɔtɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota zloty

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
będący oznaką czegoś złego ominoso
mający wrogie zamiary malintencionado

złościć v
doprowadzać do złości encolerizar

złośliwe oprogramowanie n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym; software malicioso software mal-intencionado

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest złośliwy malícia

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość maligno
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu maligno

złożoność n
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów complexidade

zły zwɨ adj
kiepski, nieznający się ruim mau
niegrzeczny, nieposłuszny ruim mau
niekorzystny ruim mau
niesmaczny ruim mau
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany ruim mau
o zdrowiu, zmysłach słaby ruim mau
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru) mau ruim

złącze ˈzwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(elektronika, elektroniczny) zespół złożony z wtyku i gniazdka; conector
element łączący conector
miejsce połączenia, złączenia, kontaktu junta

ósemka uˈsɛ̃mka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty; colcheia

ćapati n
(kulinaria) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba chapati

ćma ʨ̑ma n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny; mariposa traça borboleta noturna falena

ćwiartka n
jedna z czterech równych części czego quartel

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka exercício

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy a prática faz a perfeição

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
(szkolnictwo, szkolny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności [[exercitar]]-[[se]]

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
jedna czwarta, 25% quarto

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału quartas de final

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty; semínima

Łaba ˈwaba pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech i w Czechach; Elba

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy; Cisne

Łazarz ˈwazaʃ pn
(biblijny) postać biblijna Lázaro
imię męskie; Lázaro

Łotwa ˈwɔtfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Letónia Letônia Látvia

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Lúcia

Ługańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego; Lugansk

Ługańska Republika Ludowa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy; República Popular de Lugansk

Łukasz ˈwukaʃ pn
imię męskie; Lucas

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian; Lusácia

Łódź wuʨ̑ pn
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce; Lodz

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności canção do cisne

łabędziątko ˌwabɛ̃ɲˈʥ̑ɔ̃ntkɔ n
(zdrobniale) (zoologia, zoologiczny) łabędzię [[filhote]] [[de]] [[cisne]]

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi; cisne

łabędź czarny n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu; cisne-negro

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych; cisne-branco

łacina waˈʨ̑ĩna n
język starożytnych Rzymian; latim

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego latino

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry belamente

ładny ˈwadnɨ adj
odznaczający się urodą bonito
(ironicznie) niedobry, zły, okropny, brzydki bonito

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju gentil
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny gentil

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym acalmar aligeirar suavizar

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach trava-línguas

łamać ˈwãmaʨ̑ v
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając partir
nie stosować się do czegoś partir

łania ˈwãɲa n
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela corça

łapa ˈwapa n
noga zwierzęcia niemającego kopyt pata

łapanka waˈpãnka n
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej; rusga

łapówka waˈpufka n
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści suborno propina

łasica waˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe; doninha

łasić się ˈwaɕiʨ̑‿ɕɛ v
o zwierzętach: ocierać się pieszczotliwie agradar

łaska ˈwaska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą graça

łaskotać v
lekko podrażniać wrażliwe na dotyk miejsca fazer cócegas

łatwo ˈwatfɔ adv
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku facilmente

łatwowierny adj
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji crédulo

ława przysięgłych n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób zasiadających w sądzie przysięgłych júri

ławka ˈwafka n
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób; banco

łazienka waˈʑɛ̃nka n
pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem; casa de banho

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
(technologia, technika, techniczny) element mechaniczny, składający się z identycznych ogniw; corrente

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego; cadeia alimentar

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków; clitóris

łodyga wɔˈdɨɡa n
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej; talo

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem cotovelo

łom n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.; pé-de-cabra

łono ˈwɔ̃nɔ n
wnętrze brzucha kobiety w ciąży útero

łopata wɔˈpata n
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów; pá

łopatka wɔˈpatka n
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem; escápula

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia salmão

łosoś ˈwɔsɔɕ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku; salmão

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Łotwy lub Łotyszów letão

łoś wɔɕ n
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu; alce

łoże ˈwɔʒɛ n
szerokie, okazałe łóżko leito

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł leito de morte

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem; placenta
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy; rolamento

łożysko przodujące n
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy; placenta prévia

łubin n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) tremoço

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy tiro com arco

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem; arqueiro

łuk wuk n
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii; arco
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1); arco
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej; arco
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami; arco
każdy kształt przypominający łuk (1.1) arco

łupek ˈwupɛk n
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość; ardósia

łupież ˈwupʲjɛʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka; caspa

łuska ˈwuska n
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki cartucho
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt escama

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów; psoríase

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
język słowiański, którym mówi się na Łużycach; sorábio

łydka ˈwɨtka n
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą; barriga

łyska ˈwɨska n
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole; galeirão

łysy ˈwɨsɨ adj
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie calvo careca

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
mała łyżka colher de chá

łyżka ˈwɨʃka n
sztuciec służący do jedzenia colher

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
narzędzie ułatwiające zakładanie butów calçadeira

łyżwa ˈwɨʒva n
stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie; patim de gelo

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew; patinagem

łyżwiarstwo figurowe n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp. patinação artística

łyżwiarstwo szybkie n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu; patinação de velocidade

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo; patinador

łza wza n
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko; lágrima

łódź wuʨ̑ n
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach; barco

łój n
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych sebo
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji sebo

łóżko ˈwuʃkɔ n
mebel przeznaczony do spania; cama leito

łóżko piętrowe n
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania; beliche

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(potocznie, potoczny) umożliwiać rozmowę telefoniczną ligar
jednoczyć, umożliwiać zespolenie ligar
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska ligar
spajać elementy za pomocą środków technicznych unir

łąka ˈwɔ̃ŋka n
teren gęsto porośnięty trawami; prado

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów; CMI

Śiwa ˈɕiva pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Chiva

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na lewym brzegu górnej Odry; Silésia

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm; Branca de Neve

Średnie Państwo n
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.; Reino Médio

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem; quarta-feira de cinzas

Święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami; São Nicolau

ściana ˈɕʨ̑ãna n
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca; parede

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany as paredes têm ouvidos

ścieg ɕʨ̑ɛk n
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu ponto

ścierwnik ˈɕʨ̑ɛrvʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny jastrzębiowatych; abutre

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia carcaça

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych caminho
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dyska komputera, np. c:\windows\system.ini; caminho

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału copianço

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny; tendão

ślad ɕlat n
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś traço

ślad wodny n
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr pegada hídrica

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców; baço

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
szpiegować acompanhar

śledź ɕlɛʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska; arenque

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
uliczka niemająca wylotu impasse

ślepota ɕlɛˈpɔta n
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie cegueira

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności cego
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok cego

ślimak ˈɕlʲĩmak n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka; caracol caramujo

ślina ˈɕlʲĩna n
płynna wydzielina wytwarzana w ustach; saliva

śliwa ˈɕlʲiva n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe; ameixeira
(spożywczy) duży owoc śliwy (1.1) ameixeira

śliwka ˈɕlʲifka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie; ameixa

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
(kulinaria) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek; slivovitz

ślub ɕlup n
akt zawarcia małżeństwa; casamento
uroczysta przysięga bodo

ślusarz ˈɕlusaʃ n
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe chaveiro

śluza n
urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych; eclusa

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska silesiano

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem rir

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha śmiałego czynu audácia

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko arrojado

śmiech ɕmʲjɛx n
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło riso risada

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów caminhão de lixo

śmierdziel ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek, który cuchnie i odrażająco wygląda fedorento

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
wydzielać nieprzyjemny zapach feder
o sprawach: wydawać się podejrzanymi feder

śmiertelnik n
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek mortal

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze mortal

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; morte

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka creme nata

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska creme
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka creme

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
coś do wyrzucenia, odpadek lixo imundície

śmigłowiec n
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi helicóptero

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
poranny posiłek; café da manhã desjejum

śnieg ɕɲɛk n
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu; neve
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora chuvisco neve

śnieżka ˈɕɲɛʃka n
kulka ulepiona ze śniegu, zwykle używana do zabawy, rzucania w kogoś; bola de neve

śnieżki ˈɕɲɛʃʲci n
zabawa we wzajemne obrzucanie się śniegiem [[briga]] [[de]] [[bolas]] [[de]] [[neve]]

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
padać (o śniegu) nevar

śnić ɕɲiʨ̑ v
widzieć sen podczas spania sonhar
marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie sonhar

śpiew ɕpʲjɛf n
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki; canto

śpiewaczka ɕpʲjɛˈvaʧ̑ka n
forma żeńska od: śpiewak cantora

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa cantor

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
wykonywać melodię głosem cantar

śpioch ɕpʲjɔx n
człowiek lubiący dużo, długo spać dorminhoco preguiçoso

śpiwór ˈɕpʲivur n
worek do spania saco de dormir

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, któremu chce się spać sonolento

śpiączka n
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce coma

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości média
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy médio

średnia n
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę; média

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek; diâmetro
długość średnicy (1.1) diâmetro

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem; ponto e vírgula ponto-e-vírgula

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi; Idade Média

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza medieval

środa ˈɕrɔda n
trzeci dzień tygodnia; quarta-feira

środek ˈɕrɔdɛk n
coś, co ułatwia działanie medida
dobro ekonomiczne meio
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi centro

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory meios de comunicação

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie ambiente meio

śruba ˈɕruba n
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie; parafuso

śródlądowy ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ adj
znajdujący się w środku lądu encravado

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centrum; główna, centralna część danego miasta centro da cidade

śródstopie n
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami metatarso

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem mediterrâneo

świadek ˈɕfʲjadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego; testemunha
osoba, która widziała coś na własne oczy testemunha
(przenośnie, przenośnia) podobnie jak świadek (1.1), ale również w odniesieniu do rzeczy testemunha
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba obecna podczas aktu religijnego (np. chrztu, bierzmowania, małżeństwa) i potwierdzająca jego zaistnienie testemunha

świadomie ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób przemyślany, zaplanowany; celowo conscientemente

świat ɕfʲjat n
cała Ziemia mundo

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne mundo árabe

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie; visão de mundo

światło ˈɕfʲjatwɔ n
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko; luz
przedmiot będący źródłem światła (1.1) luz

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek); fotofobia

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła; fibra óptica

świder n
urządzenie do wiercenia otworów; trado

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła; vela

świeca zapłonowa n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element zapłonu silnika benzynowego; vela de ignição

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
emitować, produkować światło luzir

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych laico

świerk ɕfʲjɛrk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych; pícea abeto vermelho

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki; grilo

świerzb ɕfʲjɛʃp n
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce; sarna

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych; vaga-lume

świetnie ˈɕfʲjɛtʲɲɛ adv
bardzo dobrze [[com]] [[excelência]]

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest świeże frescura

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu fresco

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych; porco
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) o osobie nikczemnej, podłej porco
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) człowiek zachowujący się nieprzyzwoicie, niekulturalnie porco
(zoologia, zoologiczny) każde zwierzę z podrzędu świniokształtnych, Suiformes; porco
(zoologia, zoologiczny) samica świni (1.1) porco

świnka ˈɕfʲĩnka n
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic caxumba

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1) cobaia porquinho-da-índia

świstak ˈɕfʲistak n
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych; marmota

świstun ˈɕfʲistũn n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających); piadeira

świt ɕfʲit n
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się; aurora

świtać v
o dniu zaczynać się amanhecer

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów; templo

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krowa o specjalnym statusie w Indiach; vaca sagrada

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni feriado

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu; sagrado

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię; Pai Natal Papai Noel Santa Claus

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy lub zboża; limbo

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca há algo de podre no reino da Dinamarca

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć; potro

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; pupila menina dos olhos
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej pupila

źródło ˈʑrudwɔ n
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań fonte

Żmudź pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy; Samogícia

Żyd ʒɨt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael; judeu

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego; Oblast Autônomo Judaico

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Girafa

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii; Crescente Fértil

żaba ˈʒaba n
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych; rã

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka; tamboril

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś nenhum

żagiel ˈʒaɟɛl n
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku vela

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru; veleiro

żaglówka ʒaɡˈlufka n
(marynarka) niewielka łódź żaglowa; veleiro

żal ʒal n
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; dor

żaluzja ʒaˈluzʲja n
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła; persiana

żar ʒar n
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa brasa

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej; jargão

żarliwość ʒarˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest żarliwy fervor

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
cechujący się dużym zapałem, oddaniem fervoroso

żart ʒart n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć piada

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
często żartujący jocoso

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć gracejar

żarówka ʒaˈrufka n
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód; lâmpada

żałoba ʒaˈwɔba n
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby luto

żałosny ʒaˈwɔsnɨ adj
wzbudzający politowanie lub pogardę patético

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym [[arrepender]]-[[se]]
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad [[arrepender]]-[[se]]

żbik ʒbʲik n
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych; gato-bravo

że ʒɛ conjunction
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym que
…podające przyczynę opisaną w zdaniu nadrzędnym que
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym que

żebrak ˈʒɛbrak n
ten, kto żebrze mendicante

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie mendigar

żebro ˈʒɛbrɔ n
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową; costela

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu posiadającym żagle velejar

żel ʒɛl n
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu; gel

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych; gelatina

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
urządzenie służące do ręcznego prasowania; ferro ferro de engomar

żelazna kurtyna n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu; Cortina de Ferro

żelazo ʒɛˈlazɔ n
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2) ferro

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
= (budownictwo) żelazobeton; betão armado concreto armado

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami; ferro fundido

żeń-szeń ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa; ginseng

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety feminina
(biologia, biologiczny) mający narządy wytwarzające jaja, mający komórki ulegające zapłodnieniu, charakterystyczny dla samicy feminina

żmija ˈʒmʲija n
(herpetologia, herpetologiczny) gad z z podrodziny węży; víbora
(przenośnie, przenośnia) osoba zła i podstępna víbora

żniwa ˈʒʲɲiva n
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych; colheita

żona ˈʒɔ̃na n
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem esposa

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: mający żonę casado

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami; malabarista

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
(botanika, botaniczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach; narciso

żołd ʒɔwt n
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę; soldo

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej soldado

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego; estômago

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu; bolota

żreć ʒrɛʨ̑ v
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) o człowieku: jeść devorar

żubr ʒupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem; bisonte-europeu bisão-europeu

żuchwa ˈʒuxfa n
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki; mandibula

żuraw ˈʒuraf n
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza; grou

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody; oxicoco arando uva-do-monte
(kulinaria) owoc żurawiny (1.1) oxicoco arando uva-do-monte

żuć ʒuʨ̑ v
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć mastigar

żużel ˈʒuʒɛl n
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali; escória

żwacz ʒvaʧ̑ n
jeden z przedżołądków u przeżuwaczy; rúmen

żwir ʒvʲir n
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci; cascalho

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych; joio

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach; vida

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji) desejo
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować desejo

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
składać życzenia desejar
pragnąć czyjegoś szczęścia desejar
źle komuś życzyć: pragnąć czyjegoś nieszczęścia, bólu, cierpienia desejar

żyd ʒɨt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu judeu

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
związany z Żydami, ich religią, kulturą judaico

żyletka ʒɨˈlɛtka n
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia; lâmina de barbear

żyrafa ʒɨˈrafa n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją; girafa

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
ozdobna lampa wisząca pod sufitem lustre

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu; giroscópio

żyto ˈʒɨtɔ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1) centeio

żywego ducha idiom
tylko w zaprzeczeniu: (gdzieś nie ma) żadnej osoby[potrzebne źródło], (gdzieś nie ma) nikogo[potrzebne źródło] vivalma

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; resina

żywić ˈʒɨvʲiʨ̑ v
karmić, dawać jeść, utrzymywać kogoś nutrir

żywnościowy adj
związany z żywnością, dotyczący żywności alimentício

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
(botanika, botaniczny) Symphytum L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych, liczący około 35 gatunków; bylina o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach; confrei

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin; cerca viva

żywy ˈʒɨvɨ adj
będący w użyciu vivo
przejawiający oznaki życia vivo

żyzny ˈʒɨznɨ adj
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów fértil
dający wysokie plony fértil

żyć ʒɨʨ̑ v
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym viver
bytować w jakichś warunkach viver
obcować z kimś viver
trwać viver

żyła ˈʒɨwa n
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca; veia

żyła udowa n
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną veia femoral

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią); cartão amarelo

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu; icterícia

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty [[tirante]] [[a]] [[amarelo]]

żółty ˈʒuwtɨ adj
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy; amarelo

żółw ʒuwf n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów; tartaruga
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo; tartaruga

żółć ʒuwʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa; bile

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
domagać się czegoś kategorycznie exigir

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu; ferrão

żłób n
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni manjedoura